Ushbu Kodeks soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni belgilash, joriy etish, hisoblab chiqarish hamda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga (bundan buyon matnda budjet deb yuritiladi) va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlash bilan bogʻliq munosabatlarni, shuningdek soliq majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga soladi.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Kodeksdan va boshqa qonun hujjatlaridan iborat.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar ushbu Kodeks bilan belgilanadi, oʻzgartiriladi yoki bekor qilinadi.

Soliq solish masalalariga daxldor normativ-huquqiy hujjatlar ushbu Kodeks qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak. Normativ-huquqiy hujjatlar ushbu Kodeksning qoidalariga muvofiq boʻlmagan taqdirda, ushbu Kodeks qoidalari qoʻllaniladi.

Soliq solish masalalariga daxldor normativ-huquqiy hujjat quyidagi hollarda ushbu Kodeksga muvofiq emas deb topiladi, agar hujjat:

1) ushbu Kodeksga muvofiq bunday hujjatni qabul qilish huquqiga ega boʻlmagan organ tomonidan qabul qilingan boʻlsa yoki normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilishning belgilangan tartibi buzilgan holda qabul qilingan boʻlsa;

2) soliq munosabatlari subyektlarining huquqlarini bekor qilsa yoki cheklasa, soliq munosabatlari subyektlarining ushbu Kodeksda belgilangan majburiyatlarining mazmunini, ular harakatlarining asoslari, shartlari, ketma-ketligi yoki tartibini oʻzgartirsa;

3) ushbu Kodeks bilan taqiqlangan harakatlarga ruxsat bersa yoki yoʻl qoʻysa;

4) ushbu Kodeksda belgilangan tushunchalar mazmunini oʻzgartirgan yoki bu tushunchalar ushbu Kodeksda qoʻllanilganidan boshqacha maʼnoda qoʻllanilgan boʻlsa.

Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan holatlardan loaqal bittasi mavjud boʻlgan taqdirda, soliq solish masalalariga daxldor normativ-huquqiy hujjatlar ushbu Kodeksga muvofiq emas deb topiladi.

Ushbu Kodeksga muvofiq boʻlmagan normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan organ yoki uning yuqori turuvchi organlari mazkur hujjatni bekor qilishga yoki unga zarur oʻzgartishlar kiritishga haqli. Bu organlar ushbu Kodeksga muvofiq boʻlmagan normativ-huquqiy hujjatni bekor qilishni yoki unga zarur oʻzgartishlar kiritishni rad etgan taqdirda, bu hujjat sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

Soliq solish soliq majburiyatlari yuzaga kelgan paytda amalda boʻlgan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Agar ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari orqaga qaytish kuchiga ega emas va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan qoʻllaniladi.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlikni bekor qiladigan yoki yengillashtiradigan soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari orqaga qaytish kuchiga ega.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni bekor qilish, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar stavkalarini kamaytirish, soliq toʻlovchilarning majburiyatlarini bekor qilishni yoki ularning ahvolini boshqacha tarzda yengillashtirishni nazarda tutuvchi soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari orqaga qaytish kuchiga ega boʻlishi mumkin, agar bu soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Yangi soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar belgilanishini, imtiyozlar toʻliq yoki qisman bekor qilinishini, soliq solinadigan baza oshirilishini nazarda tutuvchi soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ular rasmiy eʼlon qilingan paytdan eʼtiboran kamida uch oy oʻtgach, amalga kiritiladi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning stavkalari oʻzgartirilishini nazarda tutuvchi soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, agar ularda kechroq muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, ular rasmiy eʼlon qilingan oydan keyingi oyning birinchi kunidan eʼtiboran amalga kiritiladi.

Ushbu moddaning beshinchi va oltinchi qismlarida koʻrsatilmagan soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, agar ularda kechroq muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, ular rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun oʻtgach, kuchga kiradi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari soliq solishning majburiyligi, aniqligi, adolatliligi, soliq tizimining yagonaligi, soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining oshkoraligi va soliq toʻlovchining haqligi prezumpsiyasi prinsiplariga asoslanadi.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining qoidalari ushbu Kodeksda belgilangan prinsiplarga zid boʻlishi mumkin emas.

Har bir shaxs ushbu Kodeksda belgilangan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashi shart.

Hech kimning zimmasiga ushbu Kodeksda nazarda tutilmagan yoki uning normalari buzilgan holda belgilangan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati yuklatilishi mumkin emas.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar aniq boʻlishi kerak. Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari har bir soliq toʻlovchi qaysi soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni, qachon, qancha miqdorda hamda qay tartibda toʻlashi kerakligini aniq biladigan tarzda ifodalangan boʻlishi kerak.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni belgilashda, agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq toʻlovchilar, shuningdek soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning elementlari aniqlangan boʻlishi kerak.

Soliq solish umumiydir.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlarni belgilash ijtimoiy adolat prinsiplariga mos boʻlishi kerak. Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha yakka tartibdagi xususiyatga ega boʻlgan imtiyozlar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar kamsitish xususiyatiga ega boʻlishi mumkin emas hamda ijtimoiy, irqiy, milliy, diniy va boshqa shu kabi mezonlardan kelib chiqqan holda qoʻllanilishi mumkin emas.

Soliq tizimi Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida barcha soliq toʻlovchilarga nisbatan yagonadir.

Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududi doirasida tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) yoki moliyaviy mablagʻlarning erkin muomalada boʻlishini bevosita yoki bilvosita cheklab qoʻyadigan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar belgilanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Soliq solish masalalarini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar rasmiy nashrlarda eʼlon qilinishi shart. Barchaning eʼtibori uchun rasmiy eʼlon qilinmagan normativ-huquqiy hujjatlar kuchga kiritilmagan hujjat sifatida huquqiy oqibatlarni keltirib chiqarmaydi va soliq sohasidagi munosabatlarni tartibga solishga, ulardagi koʻrsatmalar bajarilmaganligi uchun biron bir sanksiyani qoʻllashga asos boʻlib xizmat qilishi mumkin emas.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridagi bartaraf etib boʻlmaydigan barcha qarama-qarshiliklar va noaniqliklar soliq toʻlovchining foydasiga talqin qilinadi.

Soliqlar deganda ushbu Kodeksda belgilangan, muayyan miqdorlarda undiriladigan, muntazam, qaytarib berilmaydigan va begʻaraz xususiyatga ega boʻlgan, budjetga yoʻnaltiriladigan majburiy pul toʻlovlari tushuniladi.

Boshqa majburiy toʻlovlar deganda ushbu Kodeksda belgilangan davlat maqsadli jamgʻarmalariga majburiy pul toʻlovlari, bojxona toʻlovlari, shuningdek vakolatli organlar hamda mansabdor shaxslar tomonidan yuridik ahamiyatga molik harakatlarni toʻlovchilarga nisbatan amalga oshirish uchun, shu jumladan muayyan huquqlarni yoki litsenziyalar va boshqa ruxsat beruvchi hujjatlarni berish uchun toʻlanishi lozim boʻlgan yigʻimlar, davlat boji tushuniladi.

Soliq toʻlovchilar ushbu Kodeksga muvofiq zimmasiga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati yuklatilgan jismoniy shaxslar, yuridik shaxslar va ularning alohida boʻlinmalaridir.

Soliq agentlari ushbu Kodeksga muvofiq zimmasiga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish, soliq toʻlovchidan ushlab qolish hamda budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga oʻtkazish majburiyati yuklatilgan shaxslardir.

Soliq toʻlovchining vakillari qonunga yoki taʼsis hujjatiga muvofiq soliq toʻlovchining vakili boʻlishga vakolatli shaxslardir.

Ushbu Kodeksda “soliq toʻlovchi” tushunchasining qoʻllanilishi uning “soliq agenti”, “soliq toʻlovchining vakili” maʼnosida ham ishlatilishini nazarda tutadi.

Vakolatli organlar quyidagilardir:

1) davlat soliq xizmati organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari, shuningdek tumanlar, shaharlar va shahardagi tumanlar davlat soliq inspeksiyalari;

2) bojxona organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari, bojxona komplekslari va bojxona postlari;

3) moliya organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining moliya boshqarmalari, tuman va shahar hokimliklarining moliya boʻlimlari;

4) boshqa majburiy toʻlovlarni undirish vazifasini amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlari.

Soliq toʻlovchilar va vakolatli organlar soliq munosabatlarining subyektlaridir.

Yuridik shaxs deb quyidagilar eʼtirof etiladi:

Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq tashkil etilgan, oʻz mulkida, xoʻjalik yuritishida yoki operativ boshqaruvida alohida mol-mulkka ega boʻlgan hamda oʻz majburiyatlari yuzasidan ushbu mol-mulk bilan javob beradigan, mustaqil balansiga yoki smetasiga ega boʻlgan, oʻz nomidan mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega boʻla oladigan hamda ularni amalga oshira oladigan, majburiyatlarni bajara oladigan, sudda daʼvogar va javobgar boʻla oladigan tashkilot;

chet davlatning qonun hujjatlariga muvofiq tashkil etilgan chet el tashkiloti;

Oʻzbekiston Respublikasining, chet davlatning qonun hujjatlariga yoki xalqaro shartnomaga muvofiq tashkil etilgan xalqaro tashkilot.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet davlatlar fuqarolari, shuningdek fuqaroligi boʻlmagan shaxslar jismoniy shaxslar deb eʼtirof etiladi.

Notijorat tashkilotlari deganda foyda olishni faoliyatining asosiy maqsadi qilib olmagan va olingan daromadlarni oʻz qatnashchilari (aʼzolari) oʻrtasida taqsimlamaydigan yuridik shaxslar tushuniladi.

Notijorat tashkilotlariga budjet tashkilotlari, shu jumladan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasida davlat roʻyxatidan oʻtgan xalqaro nodavlat notijorat tashkilotlari, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va qonun hujjatlariga muvofiq boshqa tashkilotlar kiradi.

Yakka tartibdagi tadbirkor tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmagan holda, mustaqil ravishda, xodimlarni yollash huquqisiz, oʻziga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan mol-mulk negizida, shuningdek mol-mulkka egalik qilish va (yoki) undan foydalanishga yoʻl qoʻyadigan oʻzga ashyoviy huquq asosida amalga oshiruvchi jismoniy shaxsdir.

Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti deb quyidagilar eʼtirof etiladi:

Oʻzbekiston Respublikasida davlat roʻyxatidan oʻtgan yuridik shaxs;

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashab turgan yoki joriy soliq davrida yakunlanayotgan har qanday ketma-ketlikdagi oʻn ikki oylik davr ichida jami bir yuz sakson uch kun va undan ortiq muddat Oʻzbekiston Respublikasida turgan jismoniy shaxs.

Chet davlat fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning quyidagilar sifatida turgan davri uning Oʻzbekiston Respublikasi hududida haqiqatda turgan vaqtiga kiritilmaydi:

1) diplomatik yoki konsullik maqomiga ega boʻlgan shaxs sifatida;

2) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasiga koʻra tuzilgan xalqaro tashkilotning xodimi sifatida;

3) ushbu qismning 1-bandida koʻrsatilgan shaxslarning oila aʼzosi sifatida, bunday jismoniy shaxs tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirmagan taqdirda;

4) faqat bir chet davlatdan boshqa chet davlatga Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali oʻtish (tranzit oʻtish) uchun;

5) agar bu jismoniy shaxs Oʻzbekiston Respublikasida faqat turist sifatida, davolanish yoki dam olish maqsadlari bilan turgan boʻlsa.

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan mezonlarga javob bermaydigan shaxs Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti deb eʼtirof etiladi.

Norezidentning Oʻzbekiston Respublikasidagi doimiy muassasasi deganda norezident Oʻzbekiston Respublikasi hududida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan, shu jumladan faoliyatni vakolatli shaxs orqali amalga oshirayotgan har qanday joy eʼtirof etiladi. Norezidentning Oʻzbekiston Respublikasidagi doimiy muassasasi deganda Oʻzbekiston Respublikasi hududida har qanday ketma-ketlikdagi oʻn ikki oylik davr ichida bir yuz sakson uch kalendar kunidan ortiq davom etadigan tadbirkorlik faoliyatining amalga oshirilishi ham eʼtirof etiladi.

“Doimiy muassasa” tushunchasi faqat soliq sohasidagi maqomni aniqlash uchun qoʻllaniladi va tashkiliy-huquqiy ahamiyatga ega emas.

“Doimiy muassasa” tushunchasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) tovarlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, butlash, qadoqlash, oʻrash-joylash, realizatsiya qilish bilan bogʻliq faoliyat amalga oshiriladigan har qanday joyni;

2) har qanday boshqaruv joyi, vakolatxona, filial, boʻlim, byuro, idora, ofis, xona, agentlik, fabrika, ustaxona, sex, laboratoriya, doʻkon, omborni;

3) tabiiy resurslarni qazib olish bilan bogʻliq faoliyat amalga oshiriladigan har qanday joyni: shaxta, kon, neft va (yoki) gaz qudugʻini, karyerni;

4) quvur, gaz quvuri, tabiiy resurslarni qidirish va (yoki) ishlatish, asbob-uskunalarni oʻrnatish, montaj qilish, yigʻish, sozlash, ishga tushirish va (yoki) ularga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq faoliyat (shu jumladan nazorat yoki kuzatuv faoliyati) amalga oshiriladigan har qanday joyni;

5) oʻyin avtomatlari (shu jumladan pristavkalar), kompyuter tarmoqlari va aloqa kanallari, attraksionlar, transport yoki boshqa infratuzilmadan foydalanish bilan bogʻliq faoliyat amalga oshiriladigan har qanday joyni;

6) qurilish maydonini (qurilish, montaj qilish yoki yigʻish obyektini), shuningdek ushbu obyektlarda ishlarning bajarilishini kuzatib borish bilan bogʻliq xizmatlarni. Har bir qurilish maydoni ishlar boshlangan kundan eʼtiboran alohida doimiy muassasani tashkil etuvchi sifatida qaraladi. Agar yordamchi pudratchilar Oʻzbekiston Respublikasining boshqa norezidentlari boʻlsa, ularning faoliyati ham shu qurilish maydonida ishlar boshlangan kundan eʼtiboran yordamchi pudratchilarning alohida doimiy muassasasi sifatida qaraladi;

7) Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti bilan shartnoma munosabatlari asosida Oʻzbekiston Respublikasida uning manfaatlarini ifoda etuvchi, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining ushbu norezidenti nomidan faoliyat koʻrsatuvchi, Oʻzbekiston Respublikasining shu norezidenti nomidan kontraktlar tuzish vakolatiga ega boʻlgan va undan muntazam foydalanuvchi shaxs orqali faoliyatni amalga oshirishni;

8) Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan va Oʻzbekiston Respublikasining norezidentiga tegishli boʻlgan, u tomonidan ijaraga olinayotgan yoki boshqacha tarzda foydalanilayotgan omborlardan (shu jumladan bojxona omborlaridan) tovarlarni realizatsiya qilishni;

9) boshqa ishlarni amalga oshirishni, oʻzga xizmatlar koʻrsatishni, boshqa faoliyatni olib borishni, ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan faoliyat bundan mustasno.

Yoʻllar qurilishi yoki foydali qazilmalarni qidirish kabi muayyan hollarda, yaʼni faoliyat olib boriladigan joy muntazam oʻzgarib turadigan hollarda, doimiy joyni belgilashning boshqa mezonlaridan foydalaniladi. Bunday hollarda butun loyiha uning koʻchma xususiyatidan qatʼi nazar, doimiy muassasa sifatida qaraladi.

“Doimiy muassasa” tushunchasi quyidagilarni oʻz ichiga olmaydi:

1) tayyorgarlik va yordamchi xususiyatga ega boʻlgan faoliyatni amalga oshirishni, ular jumlasiga, xususan, quyidagilar kiradi:

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentiga tegishli tovarlarni realizatsiya qilish boshlanguniga qadar binolardan faqat mazkur tovarlarni saqlash, namoyish etish va (yoki) yetkazib berish maqsadlarida foydalanish;

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentiga tegishli tovarlar zaxiralarini tovarlar realizatsiya qilinguniga qadar mazkur zaxiralarni faqat saqlash, namoyish etish va (yoki) yetkazib berish maqsadida saqlab turish;

doimiy faoliyat joyini faqat Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti tomonidan tovarlarni xarid qilish maqsadlari uchun saqlab turish;

doimiy faoliyat joyini faqat axborot toʻplash, ularga ishlov berish va (yoki) tarqatish (sotish huquqisiz), Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining tovarlari (ishlari, xizmatlari) marketingini olib borish, ularni reklama qilish yoki ularning bozorini oʻrganish uchun, agar bunday faoliyat norezidentning asosiy faoliyati boʻlmasa, saqlab turish;

doimiy faoliyat joyini faqat ushbu bandda sanab oʻtilgan faoliyat turlarining har qanday kombinatsiyasini amalga oshirish uchun, bunday kombinatsiya natijasida vujudga kelgan faoliyat majmui tayyorgarlik yoki yordamchi xususiyatga ega boʻlishi sharti bilan saqlab turish;

2) mustaqil vositachi: broker, vositachi, ishonchli vakil, qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi yoki vositachilik, topshiriq shartnomasi yoki shunga oʻxshash boshqa shartnoma asosida faoliyat koʻrsatuvchi va Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti nomidan kontraktlarga imzo qoʻyish vakolati berilmagan har qanday boshqa shaxs orqali faoliyatni amalga oshirishni. Mustaqil vositachi deganda oʻzining odatiy (asosiy) faoliyati doirasida ish olib boradigan hamda Oʻzbekiston Respublikasining norezidentidan yuridik va iqtisodiy jihatdan mustaqil boʻlgan shaxs tushuniladi;

3) tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish yoki Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqish operatsiyalarini, shu jumladan faqat Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti nomidan tuziladigan va Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarni xarid qilish, shuningdek tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga eksport qilish boʻyicha operatsiyalar bilan bogʻliq tashqi savdo kontraktlari doirasida operatsiyalarni amalga oshirishni;

4) Oʻzbekiston Respublikasi norezidenti tomonidan qimmatli qogʻozlarga, yuridik shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi boshqa mol-mulkka egalik qilishni. Agar Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti bunday yuridik shaxs zimmasiga vakillik vazifalarini ham yuklasa, ushbu qismning 1-bandiga muvofiq tayyorgarlik yoki yordamchi xususiyatga ega boʻlgan vazifalar bundan mustasno, bunday yuridik shaxs mustaqil soliq toʻlovchi boʻlishi bilan birga bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining doimiy muassasasi sifatida ham qaraladi;

5) ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan doimiy muassasaning belgilari mavjud boʻlmagan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi norezidenti tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida ishlash uchun yuridik shaxs — Oʻzbekiston Respublikasining rezidentiga yoki Oʻzbekiston Respublikasida doimiy muassasa orqali faoliyatini amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Respublikasining boshqa norezidentiga xodimlar ajratishni, agar bunday xodimlar faqat ular oʻzlari yuborilgan tashkilot nomidan va uning manfaatlarini koʻzlab ish koʻrsalar.

Ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish boshlangan kunni qatʼiy belgilash mumkin boʻlsa, doimiy muassasa shu kunda tashkil etilgan deb hisoblanadi. Agar bunday kunni qatʼiy belgilash mumkin boʻlmasa, quyida keltirilayotgan kunlardan biri doimiy muassasa tashkil etilgan kun deb hisoblanadi:

ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish boshlanadigan, kontraktda koʻrsatilgan kun;

agar litsenziya muayyan kontrakt boʻyicha biron bir ishni bajarish yoki xizmatlar koʻrsatish maqsadida olingan boʻlsa, litsenziyaning amal qilishi boshlanadigan kun.

Ushbu modda oltinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan harakatlardan eng oldingisi sodir etilganda, doimiy muassasa tashkil etilgan deb hisoblanadi.

Qurilish maydoni (qurilish, montaj qilish yoki yigʻish obyekti) pudratchiga maydonni topshirish toʻgʻrisidagi dalolatnoma imzolangan paytdan eʼtiboran Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining doimiy muassasasini tashkil etadi.

Doimiy muassasa shu muassasa orqali olib borilayotgan faoliyat tugatilgan paytdan eʼtiboran tugatilgan hisoblanadi. Agar mazkur paytni qatʼiy aniqlab boʻlmasa, quyida keltirilayotgan kunlarning eng keyingisi doimiy muassasaning faoliyati tugatilgan kun deb hisoblanadi:

bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar dalolatnomasi imzolangan kun;

Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining doimiy muassasasi tomonidan bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlarga haq toʻlash uchun oxirgi hisobvaraq berilgan kun;

yuridik shaxslardan olinadigan foyda soligʻining yakuniy hisob-kitobi Oʻzbekiston Respublikasi davlat soliq xizmati organlariga amalda taqdim etilgan kun.

Moliyaviy ijara mol-mulkni (moliyaviy ijara obyektini) egalik qilish va foydalanishga oʻn ikki oydan ortiq muddatga shartnoma boʻyicha topshirishda vujudga keladigan ijara munosabatlaridir. Bunda moliyaviy ijara shartnomasi quyidagi talablardan biriga javob berishi kerak:

moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugagach, moliyaviy ijara obyekti ijara oluvchining mulkiga oʻtsa;

moliyaviy ijara shartnomasining muddati moliyaviy ijara obyekti xizmat muddatining 80 foizidan ortiq boʻlsa yoki moliyaviy ijara obyektining moliyaviy ijara shartnomasi tugaganidan keyingi qoldiq qiymati uning boshlangʻich qiymatining 20 foizidan kam boʻlsa;

moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugagach, ijaraga oluvchi moliyaviy ijara obyektini shu huquqni amalga oshirish sanasidagi bozor qiymatidan past narx boʻyicha sotib olish huquqiga ega boʻlsa;

moliyaviy ijara shartnomasining amal qilishi davrida ijara toʻlovlarining joriy diskontlangan qiymati moliyaviy ijara obyektining moliyaviy ijaraga topshirish paytidagi joriy qiymatining 90 foizidan oshib ketsa. Joriy diskontlangan qiymat buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Ushbu Kodeksda qoʻllaniladigan boshqa tushunchalar:

asosiy ish joyi — ish beruvchi mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq xodimning mehnat daftarchasini yuritishi shart boʻlgan ish joyi;

asosiy faoliyat turi — yuridik shaxsning hisobot davri yakunlari boʻyicha umumiy realizatsiya qilish hajmidagi tushum ulushi ustunlik qiladigan faoliyati;

birgalikda ishlab chiqarilgan mahsulot — birgalikdagi faoliyat natijasi boʻlgan tovarlar (ishlar, xizmatlar);

budjetdan ajratiladigan subsidiya — davlat tomonidan muayyan maqsadlar uchun budjet hisobidan beriladigan pul mablagʻlari; soliq toʻlovchiga muayyan maqsadlarga yoʻnaltirish sharti bilan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha berilgan imtiyozlar hisobiga boʻshaydigan mablagʻlar;

grant — davlatlar, davlatlarning hukumatlari, xalqaro va chet el hukumatga qarashli tashkilotlar tomonidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati belgilaydigan roʻyxatga kiritilgan xalqaro va chet el nohukumat tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga, yuridik va jismoniy shaxslarga begʻaraz asosda beriladigan mol-mulk, shuningdek chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiga begʻaraz asosda beriladigan mol-mulk;

dividendlar — aksiyalar boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan daromad; yuridik shaxs tomonidan uning muassislari oʻrtasida (ishtirokchilari, aʼzolari oʻrtasida ularning ulushlari, paylari, hissalari boʻyicha) taqsimlanadigan sof foydaning va (yoki) oʻtgan yillardagi taqsimlanmagan foydaning bir qismi; yuridik shaxs tugatilganda mol-mulkni taqsimlashdan olingan, shuningdek muassis (ishtirokchi, aʼzo) tomonidan yuridik shaxsda ishtirok etish ulushini (payini, hissasini) olgandagi daromadlar, bundan muassis (ishtirokchi, aʼzo) ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissa sifatida kiritgan mol-mulkning qiymati chegiriladi, taqsimlanmagan foyda ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish uchun yoʻnaltirilgan taqdirda, yuridik shaxs aksiyadorining, muassisining (ishtirokchisining, aʼzosining) qoʻshimcha aksiyalar qiymati, aksiyalar nominal qiymatining oshishi, ulush (pay, hissa) qiymatining oshishi tarzida olingan daromadlari;

ijara (lizing) toʻlovi — ijarachi (lizing oluvchi) tuzilgan ijara (lizing) shartnomasi asosida ijaraga beruvchiga (lizing beruvchiga) toʻlaydigan summa;

ijaraga beruvchining (lizing beruvchining) foizli daromadi — buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq aniqlanadigan ijara (lizing) toʻlovi summasi bilan ijara (lizing) obyektining qiymatini qoplash summasi oʻrtasidagi farq koʻrinishidagi ijara (lizing) toʻlovining bir qismi;

insonparvarlik yordami — aholining ijtimoiy jihatdan nochor guruhlariga tibbiy va ijtimoiy yordam koʻrsatish, ijtimoiy soha muassasalarini qoʻllab-quvvatlash, tabiiy ofatlar, falokatlar va halokatlar, epidemiyalar, epizootiyalar va boshqa favqulodda vaziyatlarning oldini olish hamda ularni bartaraf etish uchun aniq maqsadli begʻaraz koʻmaklashish. Insonparvarlik yordami dori vositalari va tibbiy ahamiyatga molik buyumlar, xalq isteʼmoli tovarlari, boshqa tovarlar, shu jumladan asbob-uskunalar, transport va texnika, shuningdek ixtiyoriy ravishdagi xayr-ehsonlar, bajarilgan ishlar va xizmatlar, shu jumladan insonparvarlik yordami yuklarini tashish, kuzatib borish va saqlash tariqasida beriladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan vakolatli tashkilotlar orqali taqsimlanadi;

ishlarni (xizmatlarni) eksport qilish — ishlarni bajarish (xizmatlar koʻrsatish) joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxsi tomonidan chet davlatning yuridik yoki jismoniy shaxsi uchun ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish;

kredit tashkilotlari — tegishli litsenziyaga ega boʻlgan banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlari, lombardlar va boshqa kredit tashkilotlari;

kurs boʻyicha farq — milliy valyutaga nisbatan chet el valyutasi kursining oʻzgarishi munosabati bilan chet el valyutasida amalga oshirilgan operatsiyalarda vujudga keladigan (ijobiy, salbiy) farq;

mol-mulk — egalik qilish, foydalanish, tasarruf etish obyektlari boʻla oladigan moddiy obyektlar, shu jumladan pul mablagʻlari, qimmatli qogʻozlar, ulushlar (paylar, hissalar) hamda nomoddiy obyektlar;

oila aʼzolari — er (xotin), ota-onalar yoki farzandlikka oluvchilar va bolalar, shu jumladan farzandlikka olinganlar;

operativ ijara — moliyaviy ijara shartnomasi boʻlmagan mulkiy ijara (ijaraga berish) shartnomasi asosida mol-mulkni vaqtincha egalik qilish va foydalanishga berish;

realizatsiya qilish — sotish, ayirboshlash, begʻaraz berish maqsadida tovarlarni joʻnatish (topshirish), ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish, shuningdek garovga qoʻyilgan tovarlarga boʻlgan mulk huquqini garovga qoʻyuvchi tomonidan garovga oluvchiga topshirish. Hisobvaraq-fakturalar, ishlar bajarilganligi yoki xizmatlar koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomalar, tovarlar joʻnatilganligini (topshirilganligini), ishlar bajarilganligini, xizmatlar koʻrsatilganligini tasdiqlovchi kvitansiyalar, cheklar va boshqa hujjatlar realizatsiya qilganlikni tasdiqlovchi hujjatlardir;

royalti — quyidagilar uchun har qanday turdagi toʻlovlar:

fan, adabiyot va sanʼat asarlaridan, shu jumladan elektron-hisoblash mashinalari uchun dasturlar, audiovizual asarlardan hamda turdosh huquqlar obyektlaridan, jumladan ijrolar va fonogrammalardan foydalanganlik yoxud ulardan foydalanish huquqini berganlik uchun;

sanoat mulki obyektiga, tovar belgisiga (xizmat koʻrsatish belgisiga), savdo markasiga, dizayn yoki modelga, rejaga, maxfiy formula yoki jarayonga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi patentdan (guvohnomadan) yoxud sanoat, tijorat yoki ilmiy tajribaga taalluqli axborotdan (nou-xaudan) foydalanganlik uchun;

savdo faoliyati — qayta sotish maqsadida olingan tovarlarni sotishga doir faoliyat;

soliq solishning soddalashtirilgan tartibi — soliq solishning ayrim toifadagi soliq toʻlovchilar uchun belgilanadigan hamda ayrim turdagi soliqlarni hisoblab chiqarish va toʻlashning, shuningdek ular yuzasidan soliq hisobotini taqdim etishning maxsus qoidalari qoʻllanilishini nazarda tutuvchi alohida tartibi;

soliq qarzi — soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarz summasi, shu jumladan ushbu Kodeksda belgilangan muddatida toʻlanmagan moliyaviy sanksiyalar;

sof tushum — tovarlar (ishlar, xizmatlar) narxida hisobga olinadigan qoʻshilgan qiymat soligʻini hamda aksiz soligʻi summalarini kiritmagan holda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushum;

sof foyda — soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar toʻlanganidan keyin yuridik shaxs ixtiyorida qoladigan foyda;

tannarx — mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatishda foydalaniladigan moddiy resurslarning, asosiy fondlarning, mehnat resurslarining, shuningdek tovarlar ishlab chiqarish, ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish jarayonini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan boshqa turdagi xarajatlarning qiymat bahosi. Tannarx buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi;

tovar oboroti — muayyan davr ichida savdo faoliyatini amalga oshirish chogʻida tovarlarni sotishdan olingan (olinishi lozim boʻlgan), pulda ifodalangan mablagʻlar;

tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushum — realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun olingan (olinishi lozim boʻlgan) mablagʻlar summasi, shu jumladan realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun haq toʻlash yoki qarzni uzish hisobiga tushadigan mol-mulk qiymati;

tovarlarni eksport qilish — Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududidan tovarlarni, agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qayta olib kirish majburiyatisiz olib chiqish;

toʻlov manbai — soliq toʻlovchiga toʻlovlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

umidsiz qarz — sud qaroriga binoan majburiyatlarning tugatilishi, qarzdorning bankrotligi, tugatilishi yoki vafot etishi oqibatida yoxud daʼvo qilish muddati oʻtishi oqibatida uzish mumkin boʻlmagan qarz;

favqulodda holatlar — taraflarning xohish-irodasi va harakatlariga bogʻliq boʻlmagan, tabiat hodisalari (zilzila, koʻchkilar, boʻron, qurgʻoqchilik va boshqalar), boshqa tabiiy ofatlar yoki ijtimoiy-iqtisodiy vaziyatlar (urush holati, qamal holati, davlat manfaatlarini koʻzlab importni hamda eksportni taqiqlash va boshqalar) keltirib chiqargan muayyan sharoitlardagi favqulodda, oldini olib boʻlmaydigan va kutilmagan holatlar boʻlib, qabul qilingan majburiyatlar shular tufayli bajarila olmaydi;

foizlar — har qanday turdagi qarz talablaridan olingan daromad, shu jumladan obligatsiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlar, shuningdek depozit qoʻyilmalar va boshqa qarz majburiyatlaridan olingan daromad;

yutuq — lotereyalar, oʻyinlar, tanlovlar, musobaqalar (olimpiadalar), festivallar va shu kabi boshqa tadbirlarda olingan, natura holida yoki pulda ifodalangan toʻlovlar, sovrinlar va boshqa daromadlar;

yaqin qarindoshlar — er, xotin, ota-ona, bolalar, tugʻishgan hamda oʻgay aka-uka va opa-singillar, bobolar, buvilar, nevaralar;

Oʻzbekiston Respublikasi soliq toʻlovchilarining yagona reyestri — soliq toʻlovchilarga oid davlat maʼlumotlar bazasi tizimi;

qayta ishlashga berilgan xom ashyo va materiallar — buyurtmachiga tegishli xom ashyo va materiallar boʻlib, buyurtmachi ularni mahsulot ishlab chiqarish uchun boshqa shaxsga sanoat asosida qayta ishlashga beradi hamda tuzilgan shartnomaga muvofiq mahsulot keyinchalik buyurtmachiga qaytariladi;

hujjat bilan tasdiqlangan xarajatlar — operatsiya sanasini, summasini, xususiyatini aniqlash va uning ishtirokchilarini identifikatsiya qilish imkonini beradigan hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida ushbu Kodeksda nazarda tutilgan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar amal qiladi.

Soliqlarga quyidagilar kiradi:

1) yuridik shaxslardan olinadigan foyda soligʻi;

2) jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi;

3) qoʻshilgan qiymat soligʻi;

4) aksiz soligʻi;

5) yer qaʼridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus toʻlovlar;

6) suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq;

7) mol-mulk soligʻi;

8) yer soligʻi;

9) obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soligʻi;

10) jismoniy shaxslardan transport vositalariga benzin, dizel yoqilgʻisi va gaz ishlatganlik uchun olinadigan soliq.

Boshqa majburiy toʻlovlarga quyidagilar kiradi:

1) ijtimoiy jamgʻarmalarga majburiy toʻlovlar:

yagona ijtimoiy toʻlov;

fuqarolarning budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga sugʻurta badallari;

budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga majburiy ajratmalar;

2) Respublika yoʻl jamgʻarmasiga majburiy toʻlovlar:

Respublika yoʻl jamgʻarmasiga majburiy ajratmalar;

Respublika yoʻl jamgʻarmasiga yigʻimlar;

3) davlat boji;

4) bojxona toʻlovlari;

5) ayrim turdagi tovarlar bilan chakana savdo qilish va ayrim turdagi xizmatlarni koʻrsatish huquqi uchun yigʻim.

Ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida koʻrsatilgan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar umumbelgilangan soliqlardir.

Ushbu Kodeksda belgilangan hollarda va tartibda soliq solishning soddalashtirilgan tartibida toʻlanadigan quyidagi soliqlar qoʻllanilishi mumkin:

yagona soliq toʻlovi;

yagona yer soligʻi;

tadbirkorlik faoliyatining ayrim turlari boʻyicha qatʼiy belgilangan soliq.

Ushbu modda ikkinchi qismining 1—6-bandlarida, uchinchi qismining 1—4-bandlarida, beshinchi qismining ikkinchi va toʻrtinchi xatboshlarida nazarda tutilgan soliqlar hamda boshqa majburiy toʻlovlar umumdavlat soliqlari va boshqa majburiy toʻlovlardir. Ushbu modda ikkinchi qismining 7—10-bandlarida, uchinchi qismining 5-bandida, beshinchi qismining uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan soliqlar hamda boshqa majburiy toʻlovlar mahalliy soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar jumlasiga kiradi.

Davlat umummilliy dasturlarini amalga oshirish davrida tegishli jamgʻarmalar tashkil etilishi mumkin boʻlib, ularga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda majburiy toʻlovlar belgilanadi.

Soliq yoki boshqa majburiy toʻlov soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida soliq toʻlovchilar, shuningdek ushbu soliq yoki boshqa majburiy toʻlovni hisoblab chiqarish va toʻlash uchun zarur elementlar belgilab qoʻyilgan taqdirdagina belgilangan deb hisoblanadi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning elementlari quyidagilardir:

soliq solish obyekti;

soliq solinadigan baza;

stavka;

hisoblab chiqarish tartibi;

soliq davri;

soliq hisobotini taqdim etish tartibi;

toʻlash tartibi.

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda, soliq yoki boshqa majburiy toʻlov belgilanayotganda soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida soliq imtiyozlari, shuningdek ularning soliq toʻlovchi tomonidan qoʻllanilishi uchun asoslar nazarda tutilishi mumkin.

Soliq toʻlovchilar, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning elementlari har bir soliq yoki boshqa majburiy toʻlovga tatbiqan belgilanadi.

Soliq solish obyekti soliq toʻlovchida soliq yoki boshqa majburiy toʻlov hisoblab chiqarilishi va (yoki) toʻlanishi yuzasidan majburiyat keltirib chiqaruvchi mol-mulk, harakat, harakat natijasidir.

Soliq solinadigan baza soliq solish obyektining soliq yoki boshqa majburiy toʻlovning stavkasi tatbiqan belgilangan koʻrsatkichlardagi qiymat, miqdor, fizik va boshqa tavsiflarini ifodalaydi.

Stavka soliq solinadigan bazaning oʻlchov birligiga nisbatan hisoblanadigan foizlardagi yoki mutlaq summadagi miqdorni ifodalaydi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning stavkalari, agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori bilan belgilanadi.

Soliq va boshqa majburiy toʻlovni hisoblab chiqarish tartibi soliq davri uchun soliq solinadigan bazadan, stavkadan, shuningdek imtiyozlar mavjud boʻlsa, shu imtiyozlardan kelib chiqib, soliq va boshqa majburiy toʻlov summasini hisoblash qoidalarini belgilaydi.

Soliq va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish soliq toʻlovchi tomonidan mustaqil ravishda amalga oshiriladi.

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda, soliq va boshqa majburiy toʻlovni hisoblab chiqarish majburiyati davlat soliq xizmati organi yoki soliq agenti zimmasiga yuklatilishi mumkin.

Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda ayrim turdagi soliqlarni va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarishda ularning toʻlanishi lozim boʻlgan eng kam miqdori belgilanadi.

Soliq davri u tugaganidan keyin soliq solinadigan baza aniqlanadigan hamda soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi hisoblab chiqariladigan davrdir.

Soliq davri bir necha hisobot davriga boʻlinishi mumkin boʻlib, ularning yakunlari boʻyicha hisob-kitoblarni taqdim etish hamda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning toʻlanishi lozim boʻlgan summalarini toʻlash majburiyati yuzaga keladi.

Joriy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha majburiyat yuzaga kelgan davr hisobot davri boʻlmaydi.

Ushbu Kodeksda, boshqa qonunlarda va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida nazarda tutilgan, boshqa soliq toʻlovchilarga nisbatan ayrim toifadagi soliq toʻlovchilarga beriladigan afzalliklar, shu jumladan soliq va (yoki) boshqa majburiy toʻlov toʻlamaslik yoxud ularni kamroq miqdorda toʻlash imkoniyati soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar deb eʼtirof etiladi.

Mol-mulk soligʻi, yer soligʻi, yagona yer soligʻi hamda obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soligʻi boʻyicha imtiyozlarni berish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Soliq toʻlovchi soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlardan tegishli huquqiy asoslar vujudga kelgan paytdan eʼtiboran ular amal qiladigan butun davr mobaynida foydalanishga haqli.

Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar boʻshagan mablagʻlarni muayyan maqsadlarga yoʻnaltirish sharti bilan berilishi mumkin. Bunday mablagʻlardan belgilanmagan maqsadda foydalanilgan taqdirda, belgilanmagan maqsadda foydalanilgan summa oʻrnatilgan tartibda penya hisoblangan holda budjetga undirib olinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi bosh boshqarmalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining muassasalari ushbu Kodeksda nazarda tutilgan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashdan ozod qilinadi, yagona ijtimoiy toʻlov bundan mustasno.

Soliq toʻlovchilar quyidagi huquqlarga ega:

davlat soliq xizmati organlari va boshqa vakolatli organlardan amaldagi soliqlar, boshqa majburiy toʻlovlar, soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridagi oʻzgarishlar haqida axborot olish;

oʻz soliq majburiyatlarini bajarish yuzasidan davlat soliq xizmati organlari hamda boshqa vakolatli organlardagi mavjud maʼlumotlarni olish;

soliq munosabatlari masalalari yuzasidan oʻz manfaatlarini shaxsan yoki oʻz vakili orqali ifoda etish;

ushbu Kodeksda, boshqa qonunlar va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida belgilab qoʻyilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda hamda tartibda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlardan foydalanish;

soliqlar, boshqa majburiy toʻlovlar, penya va jarimalarning ortiqcha toʻlangan yoki undirilgan summalarini hisobga olish yoki qaytarib olish;

ushbu Kodeksda hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan shartlarda va tartibda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash;

soliq solish obyektini hisobga olishda, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish hamda toʻlashda oʻzlari yoʻl qoʻygan xatolarni mustaqil ravishda tuzatish;

soliq tekshiruvlari materiallari bilan tanishish va tekshiruv dalolatnomalarini olish;

soliq tekshiruvlarini amalga oshirayotgan davlat soliq xizmati organlariga soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini bajarishga doir masalalar yuzasidan tushuntirishlar berish;

davlat soliq xizmati organlarining, boshqa vakolatli organlar va ular mansabdor shaxslarining ushbu Kodeksga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq boʻlmagan hujjatlari hamda talablarini bajarmaslik;

davlat soliq xizmati organlarining va boshqa vakolatli organlarning qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan belgilangan tartibda shikoyat qilish;

davlat soliq xizmati organlarining va boshqa vakolatli organlarning qonunga xilof qarorlari yoki ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof harakatlari tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini belgilangan tartibda talab qilish.

Soliq toʻlovchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Soliq toʻlovchining soliq munosabatlarida shaxsan ishtirok etishi uni vakilga ega boʻlish huquqidan mahrum etmaydi, xuddi shuningdek vakilning ishtirok etishi soliq toʻlovchini bunday munosabatlarda shaxsan ishtirok etish huquqidan mahrum etmaydi.

Soliq toʻlovchi vakillarining mazkur soliq toʻlovchining soliq munosabatlaridagi ishtiroki munosabati bilan sodir etilgan harakati (harakatsizligi) soliq toʻlovchining harakati (harakatsizligi) deb eʼtirof etiladi.

Soliq toʻlovchilar:

oʻz soliq majburiyatlarini oʻz vaqtida va toʻliq hajmda bajarishi;

qonun hujjatlariga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritishi, moliyaviy va soliq hisobotini tuzishi;

davlat soliq xizmati organlariga va boshqa vakolatli organlarga imtiyozlar olish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi;

soliq tekshiruvlari oʻtkazilayotgan vaqtda davlat soliq xizmati organlariga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish, toʻlash bilan bogʻliq hujjatlar hamda maʼlumotlarni taqdim etishi;

davlat soliq xizmati organlarining va boshqa vakolatli organlarning hamda ular mansabdor shaxslarining qonuniy talablarini bajarishi, shuningdek mazkur organlarning, ular mansabdor shaxslarining qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilmasligi shart.

Soliq agentlari ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

soliq toʻlovchilarga toʻlanadigan mablagʻlardan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻgʻri va oʻz vaqtida hisoblab chiqarishi, ushlab qolishi hamda budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga oʻtkazishi;

soliq toʻlovchilarga toʻlangan daromadlarning, ushlab qolingan hamda budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga oʻtkazilgan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning hisobini yuritishi, shu jumladan har bir soliq toʻlovchi boʻyicha alohida-alohida hisob yuritishi shart.

Qonun hujjatlariga muvofiq soliq toʻlovchilar zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Vakolatli organlarning huquq va majburiyatlari ushbu Kodeks hamda boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Soliq toʻlovchining soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq yuzaga keladigan majburiyati soliq majburiyati deb eʼtirof etiladi.

Soliq majburiyatini bajarish uchun soliq toʻlovchi:

ushbu Kodeksda belgilangan hollarda davlat soliq xizmati organlarida hisobga turishi;

soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarni aniqlashi hamda ularning hisobini yuritishi;

moliyaviy va soliq hisobotini tuzishi hamda uni davlat soliq xizmati organlariga taqdim etishi;

soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida hamda toʻliq miqdorda toʻlashi shart.

Soliq majburiyatini bajarish bevosita soliq toʻlovchi tomonidan amalga oshiriladi, ushbu Kodeksga va boshqa qonunlarga muvofiq soliq majburiyatini bajarish boshqa shaxsga yuklatiladigan hollar bundan mustasno.

Yuridik shaxsning alohida boʻlinmalari boʻyicha soliq majburiyati mazkur alohida boʻlinmalar tomonidan, agar ularga alohida mol-mulk ajratilgan boʻlsa va ular mustaqil balansga ega boʻlsa, mustaqil ravishda bajariladi.

Mol-mulk ishonchli boshqaruvga topshirilganda boshqaruv muassisi boʻlgan soliq toʻlovchining soliq majburiyati, agar bu majburiyat unga boshqaruv muassisi tomonidan yuklatilgan boʻlsa, ishonchli boshqaruvchi tomonidan bajarilishi mumkin.

Soliq majburiyati bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda, soliq toʻlovchiga nisbatan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan tartibda uning bajarilishini taʼminlash choralari qoʻllaniladi.

Soliq majburiyati ushbu Kodeksda belgilangan muddatlarda soliq toʻlovchi tomonidan bajarilishi kerak.

Soliq toʻlovchi soliq majburiyatini muddatidan ilgari bajarishga haqli.

Soliq majburiyatini bajarish muddatlari kalendar sana yoki vaqt davri (yil, yil choragi, oy, oʻn kunlik va kun) oʻtishi bilan belgilanadi.

Muddatning oʻtishi kalendar sanadan yoki muddatning boshlanishi belgilab qoʻyilgan voqea yuz berganidan keyingi kundan boshlanadi. Soliq majburiyati bu majburiyatni bajarish muddatining soʻnggi kuni soat yigirma toʻrtga qadar bajarilishi kerak.

Agar soliq majburiyatini bajarish muddatining soʻnggi kuni dam olish (ishlanmaydigan) kuniga toʻgʻri kelib qolsa, shundan keyingi birinchi ish kuni muddatning tugash kuni hisoblanadi.

Jismoniy shaxsning soliq majburiyati quyidagi hollarda tugatiladi:

uning vafot etishi bilan;

uni vafot etgan deb eʼlon qilish toʻgʻrisidagi sud qarori qonuniy kuchga kirishi bilan.

Yuridik shaxsning soliq majburiyati quyidagi hollarda tugatiladi:

u tugatilganidan keyin;

u qoʻshib olish (qoʻshib olingan yuridik shaxsga nisbatan), qoʻshib yuborish, boʻlish va oʻzgartirish orqali qayta tashkil etilganidan keyin.

Davlat soliq xizmati organi soliq davri tugaganidan keyin besh yil ichida soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblashi yoki ularning hisoblangan summasini qayta koʻrib chiqishi mumkin.

Soliq toʻlovchi soliq davri tugaganidan keyin besh yil ichida soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning ortiqcha toʻlangan summalarini hisobga olishni yoki qaytarishni talab qilishga haqli.

Soliq majburiyati boʻyicha daʼvo qilish muddatining oʻtishi fuqarolik qonun hujjatlariga muvofiq toʻxtatib turiladi, uziladi va tiklanadi.

Soliq va boshqa majburiy toʻlovning har bir turi boʻyicha soliq solish obyekti hamda soliq solish bilan bogʻliq obyektlar ushbu Kodeksning Maxsus qismiga muvofiq belgilanadi.

Soliq toʻlovchilarning daromadlari hamda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish uchun ular boʻyicha tegishli chegirmalar toʻlov toʻlangan vaqt va pul kelib tushgan sanadan qatʼi nazar, ular taalluqli boʻlgan hisobot davrida aks ettiriladi (hisoblab yozish usuli).

Mol-mulkni hisobga olish buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Soliq toʻlovchi tomonidan hisob hujjatlari yoʻqotilgan yoki yoʻq qilingan taqdirda, davlat soliq xizmati organlari budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlanishi kerak boʻlgan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summasini soliq toʻlovchi toʻgʻrisida, shuningdek shunga oʻxshash boshqa soliq toʻlovchilar toʻgʻrisida oʻzlarida mavjud boʻlgan maʼlumotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda hisob-kitob qilish orqali aniqlashi mumkin.

Agar oʻzaro aloqador yuridik shaxslar oʻz tijorat va moliyaviy munosabatlarida oʻzaro aloqador boʻlmagan yuridik shaxslar oʻrtasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan narxlardan farq qiladigan narxlarni qoʻllasa, soliq solinadigan baza tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish narxlari asosida hisoblab chiqariladigan soliq solish obyektini aniqlashda davlat soliq xizmati organlari oʻzaro aloqador boʻlmagan yuridik shaxslar oʻrtasida qoʻllaniladigan narxlardan foydalanadi.

Oʻzaro aloqador yuridik shaxslar quyidagilardir:

Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxslar va ularning chet davlatlar yuridik shaxslari boʻlgan muassislari (ishtirokchilari, aʼzolari);

chet davlatlarning yuridik shaxslari va ularning Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxslar boʻlgan muassislari (ishtirokchilari, aʼzolari);

muassislari (ishtirokchilari, aʼzolari) ayni bir yuridik yoki jismoniy shaxslar boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxslar va chet davlatlarning yuridik shaxslari.

Hisob hujjatlari soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarni aniqlash, shuningdek soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblab chiqarish uchun asos boʻlgan birlamchi hujjatlar, buxgalteriya hisobi registrlari hamda boshqa hujjatlardan iboratdir.

Hisob hujjatlari qogʻozda va (yoki) elektron shaklda tuziladi hamda ushbu Kodeksning 38-moddasida belgilangan soliq majburiyati boʻyicha daʼvo qilish muddati tugaguniga qadar saqlanadi.

Yuridik shaxs qayta tashkil etilganda qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning hisob hujjatlarini saqlash majburiyatlari uning huquqiy vorisi zimmasiga yuklatiladi.

Yuridik shaxs tugatilganda hisob hujjatlari tegishli davlat arxiviga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda topshiriladi.

Ushbu Kodeksda soliq solishning turli tartibi nazarda tutilgan faoliyat turlarini amalga oshirayotgan soliq toʻlovchilar soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida hisobini yuritishlari shart.

Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida hisobi soliq toʻlovchilar tomonidan buxgalteriya hisobi maʼlumotlari asosida yuritiladi.

Faoliyatning muayyan turiga taalluqli barcha daromadlar va xarajatlar tegishli hisob hujjatlari bilan tasdiqlanishi kerak.

Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida hisobi mutanosib usul yoki toʻgʻridan-toʻgʻri hisobga olish usuli orqali yuritilishi mumkin.

Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida hisobini yuritish usuli yuridik shaxsning butun kalendar yilga moʻljallangan hisob siyosati bilan belgilanadi hamda yil mobaynida oʻzgartirilishi mumkin emas.

Hisobga olishning mutanosib usulida daromadlar, xarajatlar va soliq solishning boshqa obyektlari yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar realizatsiya qilishdan olingan sof tushumning umumiy summasidagi faoliyatning muayyan turlari boʻyicha realizatsiya qilishdan olingan sof tushum ulushiga mutanosib tarzda shu muayyan faoliyat turiga kiritiladi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri hisobga olish usuli qoʻllanilganda daromadlar, xarajatlar va soliq solishning boshqa obyektlari yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar faoliyatning qaysi turi amalga oshirilishi bilan bogʻliq boʻlsa, shu turga kiritiladi. Bunda faoliyatning biron turiga kiritish mumkin boʻlmagan daromadlar, xarajatlar va soliq solishning boshqa obyektlari yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar hisobga olishning mutanosib usuli orqali faoliyatning muayyan turiga kiritiladi.

Soliq hisoboti soliq toʻlovchining soliq va boshqa majburiy toʻlovning har bir turi boʻyicha yoki toʻlangan daromadlar boʻyicha hisob-kitoblar hamda soliq deklaratsiyalarini, shuningdek hisob-kitoblarga va soliq deklaratsiyalariga doir ilovalarni oʻz ichiga oladigan hujjati boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan shaklda tuziladi.

Soliq hisoboti qogʻozda va (yoki) elektron hujjatga doir talablarga rioya etilgan holda elektron hujjat tarzida tuziladi.

Soliq hisoboti soliq toʻlovchi tomonidan imzolanishi kerak, shuningdek agar u yuridik shaxs boʻlsa, uning muhri bilan tasdiqlanadi. Elektron hujjat tarzida taqdim etilgan soliq hisoboti soliq toʻlovchining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi.

Yuridik shaxs — soliq toʻlovchi qayta tashkil etilayotganda yoki tugatilayotganda, har bir qayta tashkil etilayotgan yoki tugatilayotgan soliq toʻlovchiga soliq davri boshlanganidan eʼtiboran qayta tashkil etish yoki tugatish tugallangan kunga qadar boʻlgan davr yuzasidan tegishincha topshirish dalolatnomasi, taqsimlash balansi yoxud tugatish balansi asosida alohida-alohida soliq hisoboti tuziladi. Mazkur hisobot topshirish dalolatnomasi, taqsimlash balansi yoki tugatish balansi tasdiqlangan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida taqdim etiladi. Ushbu qismning qoidalari oʻzgartirish, shuningdek boshqa yuridik shaxsni qoʻshib olish orqali qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxslarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Tadbirkorlik subyekti — yuridik shaxs ixtiyoriy tugatilgan taqdirda, unga soliq davri boshlanganidan to yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ tugatish tartib-taomili boshlanganligi haqida xabardor qilingan sanagacha boʻlgan muddat uchun alohida soliq hisoboti tuziladi.

Soliq hisobotida koʻrsatilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi uchun javobgarlik soliq toʻlovchining zimmasiga yuklatiladi.

Soliq hisoboti soliq toʻlovchi tomonidan ushbu Kodeksda belgilangan muddatlarda taqdim etiladi.

Soliq hisoboti soliq toʻlovchi hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga taqdim etiladi. Ayrim turdagi soliqlar boʻyicha soliq hisoboti ham ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda obyektlar boʻyicha hisobga qoʻyilgan joy boʻyicha soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etiladi.

Jismoniy shaxslar soliq deklaratsiyasini yashash joyidagi davlat soliq xizmati organiga taqdim etadilar.

Soliq toʻlovchilar soliq hisobotini oʻz xohishlariga koʻra quyidagicha taqdim etishga haqli:

shaxsan olib borib berish tartibida;

pochta orqali buyurtma xat bilan;

telekommunikatsiya kanallari orqali elektron hujjat tarzida.

Soliq hisobotini davlat soliq xizmati organiga taqdim etish sanasi quyidagilardir:

soliq hisoboti shaxsan olib borib berish tartibida taqdim etilganda — soliq hisoboti davlat soliq xizmati organi tomonidan qabul qilib olingan sana;

soliq hisoboti pochta orqali buyurtma xat bilan taqdim etilganda — aloqa tashkilotining tamgʻasida koʻrsatilgan, pochta joʻnatmasi joʻnatilgan sana;

soliq hisoboti elektron hujjat tarzida taqdim etilganda — elektron hujjat davlat soliq xizmati organi tomonidan olingan sana.

Davlat soliq xizmati organi shaxsan olib borib berish tartibida taqdim etiladigan soliq hisobotini qabul qilib olishni rad etishga haqli emas hamda soliq toʻlovchining talabiga binoan soliq hisobotining nusxasiga hisobot qabul qilib olingan sana toʻgʻrisida belgi qoʻyishi shart.

Soliq hisoboti telekommunikatsiya aloqa kanallari orqali elektron hujjat tarzida qabul qilib olinganda davlat soliq xizmati organi soliq toʻlovchiga elektron tarzidagi hisobot qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida tasdiqnoma yuborishi shart.

Soliq hisoboti dastlabki tarzda kameral nazorat qilinmasdan va uning mazmuni muhokama etilmasdan qabul qilinadi.

Soliq hisoboti quyidagi hollarda davlat soliq xizmati organiga taqdim etilmagan deb hisoblanadi, agar unda:

soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami koʻrsatilmagan yoki notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa;

soliq davri va (yoki) soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi koʻrsatilmagan boʻlsa;

ushbu Kodeksning 43 va 44-moddalarida soliq hisobotini tuzishga doir belgilangan talablar buzilgan boʻlsa.

Belgilanmagan shakldagi soliq hisoboti taqdim etilganda davlat soliq xizmati organi hisobot olingan kundan eʼtiboran uch kun ichida bu haqda soliq toʻlovchiga yozma bildirish yuboradi va aniq fikr-mulohazalarni koʻrsatgan holda uni maromiga yetkazish uchun qaytaradi.

Kamchiliklari tuzatilgan soliq hisoboti uni taqdim etishning belgilangan muddati tugaguniga qadar taqdim etilgan taqdirda, soliq toʻlovchiga nisbatan javobgarlik choralari qoʻllanilmaydi.

Davlat soliq xizmati organlariga soliq hisoboti taqdim etilgan davrga taalluqli xatolarni oʻzi mustaqil ravishda aniqlagan soliq toʻlovchi ushbu Kodeksning 38-moddasida belgilangan soliq majburiyati boʻyicha daʼvo qilish muddati ichida oʻsha davr yuzasidan aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etish huquqiga ega. Mazkur norma davlat soliq xizmati organlari tomonidan moliya-xoʻjalik faoliyati tekshiruvi (taftishi) doirasida tekshirish oʻtkazilgan davr uchun soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summasining kamayishini nazarda tutuvchi aniqlashtirilgan soliq hisoboti taqdim etiladigan hollarda qoʻllanilmaydi.

Aniqlashtirilgan soliq hisobotida ilgari taqdim etilgan soliq hisobotidagi maʼlumotlar, aniqlashtirilgan maʼlumotlar va ulardagi tafovutlar koʻrsatilishi kerak.

Agar aniqlashtirilgan soliq hisoboti boʻyicha hisoblab chiqarilgan soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi ilgari taqdim etilgan soliq hisoboti boʻyicha hisoblab chiqarilgan va toʻlangan soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasidan ortiq boʻlsa, tegishli soliq yoki boshqa majburiy toʻlovni toʻlash boʻyicha soliq majburiyatlariga penya hisoblangan holda mazkur tafovut qoʻshiladi.

Agar aniqlashtirilgan soliq hisoboti boʻyicha hisoblab chiqarilgan soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi ilgari taqdim etilgan soliq hisoboti boʻyicha hisoblab chiqarilgan va toʻlangan soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasidan kam boʻlsa, aniqlashtirilgan soliq hisoboti taqdim etilgan kundan eʼtiboran shaxsiy varaqada soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi tafovut miqdoriga kamaytirilganligi aks ettiriladi. Soliqlar, boshqa majburiy toʻlovlar, penyalarning ortiqcha toʻlangan summasi ushbu Kodeksda belgilangan tartibda hisobga olinadi yoki qaytariladi.

Soliq hisoboti davlat soliq xizmati organlarida va soliq toʻlovchida ushbu Kodeksning 38-moddasida belgilangan soliq majburiyati boʻyicha daʼvo qilish muddati mobaynida saqlanadi.

Soliq toʻlovchining muayyan soliq yoki boshqa majburiy toʻlovni toʻlash, shuningdek ushbu Kodeksda nazarda tutilgan holatlar boʻlgan taqdirda, mavjud soliq qarzini uzish majburiyati soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati deb hisoblanadi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati soliq toʻlovchining hisobvaragʻida yetarlicha pul mablagʻlari boʻlgan taqdirda, tegishli soliq yoki boshqa majburiy toʻlovni toʻlash uchun bankka toʻlov topshiriqnomasi taqdim etilgan paytdan eʼtiboran, soliq yoki boshqa majburiy toʻlov naqd pul mablagʻlari bilan toʻlanganda esa pul summasi bankka yoki vakolatli organ kassasiga topshirilgan paytdan eʼtiboran bajarilgan deb hisoblanadi.

Soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasini oʻtkazish uchun toʻlov topshiriqnomasi soliq toʻlovchi tomonidan chaqirib olingan yoki bank tomonidan soliq toʻlovchiga qaytarilgan taqdirda, shuningdek agar soliq toʻlovchi bankka toʻlov topshiriqnomasini taqdim etgan paytda bu soliq toʻlovchining hisobvaragʻiga qoʻyilgan, qonun hujjatlariga muvofiq birinchi navbatda bajarilishi lozim boʻlgan, bajarilmagan talablar mavjud boʻlsa hamda soliq toʻlovchi barcha talablarni qanoatlantirish uchun hisobvaraqda yetarlicha pul mablagʻlariga ega boʻlmasa, soliq yoki boshqa majburiy toʻlov toʻlangan deb hisoblanmaydi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati ushbu Kodeksning 10-bobida belgilangan tartibda hisobga olish orqali ham bajarilishi mumkin.

Soliq agentining ushlab qolingan summalarni budjetga yoki davlat maqsadli jamgʻarmalariga oʻtkazishga doir majburiyati ushbu moddaning ikkinchi va toʻrtinchi qismlariga muvofiq bajarilgan deb hisoblanadi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash milliy valyutada, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda esa chet el valyutasida amalga oshiriladi.

Soliq yoki boshqa majburiy toʻlov summasi soliq toʻlovchi tomonidan ushbu Kodeksda belgilangan muddatlarda toʻlanadi. Ushbu Kodeksning 9-bobida nazarda tutilgan hollarda soliq toʻlovchiga soliq va (yoki) boshqa majburiy toʻlovni, shuningdek penyani toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash imkoniyati berilishi mumkin.

Soliq majburiyatining soliq toʻlovchi tomonidan bajarilmaganligi yoki ushbu Kodeksda belgilangan tartib buzilgan holda bajarilganligi unga nisbatan soliq majburiyatining bajarilishini taʼminlash choralarini qoʻllash uchun asos boʻladi.

Soliq solinadigan bazani hisoblab chiqarish davlat soliq xizmati organlari tomonidan ushbu Kodeksda belgilangan tartibga muvofiq amalga oshirilgan hollarda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati davlat soliq organining yozma talabnomasi olingan sanadan eʼtiboran yuzaga keladi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar, shuningdek moliyaviy sanksiyalar budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga quyidagi tartibda oʻtkaziladi:

asosiy summa;

hisoblangan penya;

jarimalar.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash hisobi soliq toʻlovchilar tomonidan buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq yuritiladi.

Soliq toʻlovchi davlat soliq xizmati organi bilan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyatlari bajarilishiga doir solishtirma dalolatnoma tuzishni talab qilishga haqli. Davlat soliq xizmati organi soliq toʻlovchiga solishtirma dalolatnoma tuzishni rad etishga haqli emas.

Yuridik shaxsni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, ixtiyoriy tugatish hollari bundan mustasno, tugatuvchi besh kunlik muddat ichida bu haqda davlat soliq xizmati organiga yozma shaklda maʼlum qiladi. Yuridik shaxsni ixtiyoriy tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ bu haqda davlat soliq xizmati organini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xabardor etadi.

Yuridik shaxs davlat soliq xizmati organiga tugatish balansini taqdim etish bilan bir vaqtda hisobotlarni hamda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha hisob-kitoblarni taqdim etishi shart.

Yuridik shaxs tugatilgan taqdirda, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyati ushbu yuridik shaxsning pul mablagʻlari, shu jumladan uning mol-mulkini realizatsiya qilishdan olingan pul mablagʻlari hisobidan qonun hujjatlarida belgilangan navbat tartibida tugatuvchi tomonidan bajariladi.

Yuridik shaxsni tugatish davrida yuzaga keladigan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni, shuningdek penya va jarimalarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyati yuzaga kelishiga qarab, ushbu Kodeksda belgilangan muddatlarda hamda tartibda bajariladi.

Tugatilayotgan yuridik shaxsning ushbu moddaning toʻrtinchi qismiga muvofiq uzilmagan soliq qarzi umidsiz deb eʼtirof etiladi.

Agar tugatilayotgan yuridik shaxsda ortiqcha toʻlangan soliqlar yoki boshqa majburiy toʻlovlar summasi boʻlsa, mazkur summalar ushbu Kodeksning 10-bobida belgilangan tartibda hisobga olinishi yoki qaytarilishi lozim.

Qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyati ushbu moddada belgilangan tartibda uning huquqiy vorisi (huquqiy vorislari) tomonidan bajariladi.

Qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyatini bajarish, qayta tashkil etish tugallanguniga qadar huquqiy vorisga (huquqiy vorislarga) qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxs soliq majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi faktlari va (yoki) holatlari maʼlum boʻlganligi yoxud maʼlum boʻlmaganligidan qatʼi nazar, uning huquqiy vorisi (huquqiy vorislari) zimmasiga yuklatiladi.

Yuridik shaxsning qayta tashkil etilishi uning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyatlarining bajarilishi muddatlarini shu yuridik shaxsning huquqiy vorisi (huquqiy vorislari) uchun oʻzgartirmaydi.

Huquqiy vorisni (huquqiy vorislarni), shuningdek huquqiy vorislarning yuridik shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyatlarini bajarishdagi ishtiroki ulushini belgilash qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Yuridik shaxs qayta tashkil etilguniga qadar u ortiqcha toʻlagan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning summalari shu yuridik shaxs huquqiy vorisining (huquqiy vorislarining) shaxsiy kartochkasiga yuridik shaxsni qayta tashkil etish tugallangan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay oʻtkazilishi kerak.

Yuridik shaxsning soliq qarzi yoki u qayta tashkil etilguniga qadar ortiqcha toʻlangan soliq yoki majburiy toʻlov summalarini qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning huquqiy vorislari oʻrtasida taqsimlash har bir huquqiy vorisning ulushiga muvofiq amalga oshiriladi.

Vafot etgan jismoniy shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati uning meros qilingan mol-mulkini qabul qilgan merosxoʻri (merosxoʻrlari) tomonidan, meros qilingan mol-mulkning qiymati doirasida va merosdagi ulushga mutanosib ravishda, meros qabul qilib olingan kundan eʼtiboran bir yildan kechiktirmasdan bajariladi. Vafot etgan jismoniy shaxs toʻlashi lozim boʻlgan penya va (yoki) jarimalarni toʻlash majburiyati merosxoʻrga (merosxoʻrlarga) nisbatan tatbiq etilmaydi.

Vafot etgan jismoniy shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha soliq majburiyati summasi meros qilingan mol-mulk qiymatidan ortiq boʻlgan taqdirda, vafot etgan jismoniy shaxsning soliq yoki boshqa majburiy toʻlovni toʻlash boʻyicha qarzining qolgan summasi umidsiz qarz deb eʼtirof etiladi.

Merosxoʻr boʻlmagan taqdirda, vafot etgan jismoniy shaxsning soliq qarzi umidsiz qarz hisoblanadi.

Soliq qarziga ega boʻlgan jismoniy shaxs vafot etgan taqdirda, jismoniy shaxs hisobga qoʻyilgan va (yoki) uning mol-mulki turgan joydagi davlat soliq xizmati organi vafot etgan shaxsning merosxoʻri (merosxoʻrlari) toʻgʻrisida axborot olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida unga (ularga) soliq qarzi borligini maʼlum qilishi shart.

Sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilgan jismoniy shaxsning soliq qarzi qonun hujjatlariga muvofiq bedarak yoʻqolgan shaxsning mol-mulkini boshqarish huquqiga ega boʻlgan shaxs tomonidan bedarak yoʻqolgan shaxsning mol-mulki hisobidan bajariladi.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan jismoniy shaxsning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyati uning vasiysi tomonidan muomalaga layoqatsiz shaxsning mol-mulki hisobidan bajariladi.

Belgilangan tartibda bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilgan jismoniy shaxsning mol-mulki yetarli boʻlmagan (yoʻq boʻlgan) taqdirda, uning soliq qarzining koʻrsatilgan mol-mulk qiymatidan ortiq qismi umidsiz qarz deb eʼtirof etiladi.

Jismoniy shaxsning bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilganligini bekor qilish toʻgʻrisida belgilangan tartibda qaror qabul qilingan yoki jismoniy shaxsni muomalaga layoqatli deb topish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, ilgari hisobdan chiqarilgan soliq qarzining amal qilishi, daʼvo qilish muddatidan qatʼi nazar, qayta tiklanadi.

Vafot etgan jismoniy shaxsning jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻini va qatʼiy belgilangan soliqni toʻlash boʻyicha qarzi umidsiz qarz deb eʼtirof etiladi.

Banklar soliq toʻlovchining soliqni va (yoki) boshqa majburiy toʻlovni oʻtkazishga doir toʻlov topshiriqnomalarini, shuningdek tegishli vakolatli organning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni qonun hujjatlarida belgilangan navbat tartibida undirish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomalarini ushbu Kodeksda belgilangan tartibda bajarishi shart.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summalarini tegishli budjet yoki davlat maqsadli jamgʻarmasining hisobvaragʻiga kiritish soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summalarini oʻtkazish deb eʼtirof etiladi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summalarini oʻtkazishga doir toʻlov topshiriqnomasi yoki ularni tegishli budjet yoxud davlat maqsadli jamgʻarmasiga undirish toʻgʻrisidagi tegishli vakolatli organning inkasso topshiriqnomasi, toʻlov topshiriqnomasi yoki inkasso topshiriqnomasi olinganidan keyingi operatsiya kunidan kechiktirmay ushbu moddaning toʻrtinchi va beshinchi qismlari qoidalari bank tomonidan inobatga olingan holda bajariladi. Inkasso topshiriqnomasiga doir bunday operatsiyalar boʻyicha xizmat koʻrsatganlik uchun haq olinmaydi.

Soliq toʻlovchining hisobvaragʻida pul mablagʻlari boʻlgan taqdirda, banklar soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summalarini oʻtkazish toʻlov topshiriqnomalarini yoki tegishli vakolatli organning ularni tegishli budjetga yoki davlat maqsadli jamgʻarmalariga undirish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomalarini bajarishni kechiktirishga haqli emas.

Soliq toʻlovchining hisobvaraqlarida pul mablagʻlari boʻlmagan yoki ular soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summasini oʻtkazish toʻlov topshiriqnomasini yoki tegishli vakolatli organning ularni tegishli budjetga yoki davlat maqsadli jamgʻarmasiga undirish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomasini bajarish uchun yetarli boʻlmagan taqdirda, bunday topshiriqnomalar mazkur hisobvaraqlarga pul mablagʻlari kelib tushishiga qarab, har bir shunday kelib tushishdan keyingi operatsiya kunidan kechiktirmay qonun hujjatlarida belgilangan navbat tartibida bajariladi.

Bankning aybi bilan soliq toʻlovchining soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar summasini oʻtkazish topshiriqnomasi, tegishli vakolatli organning ularni undirish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomasi bajarilmagan (bajarilishi kechiktirilgan) taqdirda, bankdan har bir kechiktirilgan kun uchun soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning oʻtkazilmagan summasini 0,5 foizi miqdorida belgilangan tartibda penya undiriladi.

Soliq qarzini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash vaqtinchalik moliyaviy qiyinchilikka ega boʻlgan korxonalarga davlat tomonidan yordam koʻrsatish maqsadida toʻlash muddatini soliq toʻlovchi qarz summasini bir yoʻla yoki bosqichma-bosqich toʻlagan holda keyinroq muddatga koʻchirishdan iboratdir.

Soliq qarzini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki u vakolat bergan organ tomonidan bir oydan yigirma toʻrt oygacha muddatga beriladi.

Oxirgi hisobot sanasidagi holatga koʻra joriy aktivlar summasining jami 20 foizidan ortiq miqdordagi qoʻshimcha hisoblangan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar hamda moliyaviy sanksiyalarni undirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida soliq qarzi oyma-oy boʻlib toʻlangan holda amalga oshiriladi.

Toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash soliq qarzining hammasiga yoki uning bir qismiga nisbatan amalga oshirilishi mumkin.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha penya hisoblash tegishli soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarzni toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlashning amal qilish davri boshlanishidan eʼtiboran toʻxtatib turiladi.

Soliq qarzini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash imkoniyatini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Ushbu moddaning qoidalari bojxona toʻlovlarini va davlat bojini toʻlashga tatbiq etilmaydi. Bojxona toʻlovlarini va davlat bojini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida hamda boshqa qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va asoslarda amalga oshiriladi.

Soliq qarzini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlashning amal qilishi u (ular) berilgan muddat oʻtganidan keyin tugaydi.

Soliq qarzini toʻlashni kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlashning amal qilishi soliq toʻlovchi kechiktirilgan va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlanadigan soliq qarzining jami summasini kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash muddati oʻtguniga qadar toʻlagan yoki soliq toʻlovchi kechiktirish va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlash shartlarini buzgan hollarda muddatidan ilgari tugatiladi.

Soliqning budjetga toʻlangan hamda toʻlash uchun hisoblangan summasi oʻrtasidagi, taqdim etilgan soliq hisoboti asosida aniqlanadigan ijobiy farq soliqning ortiqcha toʻlangan summasi deb eʼtirof etiladi.

Ortiqcha toʻlangan summa soliq qarzini quyidagi ketma-ketlikda uzish hisobiga hisobga olinishi kerak:

1) soliqning mazkur turi boʻyicha penya va jarimalarni uzish hisobiga;

2) boshqa turdagi soliqlar boʻyicha qarzni uzish hisobiga;

3) boshqa turdagi soliqlar boʻyicha penya va jarimalarni uzish hisobiga;

4) mazkur soliq boʻyicha kelgusi toʻlovlar hisobiga;

5) boshqa turdagi soliqlar boʻyicha kelgusi toʻlovlar hisobiga.

Ortiqcha toʻlangan soliq summasini mazkur soliq turi boʻyicha penya va jarimalarni uzish hisobiga hisobga olish davlat soliq xizmati organi tomonidan mustaqil ravishda soliq toʻlovchining arizasisiz amalga oshiriladi, soliq toʻlovchi bu haqda hisobga olish amalga oshirilgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda yozma ravishda xabardor etiladi.

Ushbu modda ikkinchi qismining 2, 3 va 5-bandlarida nazarda tutilgan hollarda ortiqcha toʻlangan soliqni hisobga olish soliq toʻlovchining yozma arizasi asosida davlat soliq xizmati organi tomonidan hisobga olishni amalga oshirish toʻgʻrisida xulosa taqdim etilgan taqdirda tegishli moliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. Davlat soliq xizmati organi soliq toʻlovchi yozma ariza bergan sanadan eʼtiboran uch kunlik muddatda hisobga olishni amalga oshirish toʻgʻrisidagi xulosani moliya organlariga taqdim etishi shart.

Soliq toʻlovchi soliq hisoboti taqdim etilgan sanadan eʼtiboran oʻn kun ichida yozma ariza bermagan taqdirda, davlat soliq xizmati organi tegishli moliya organlariga ushbu modda ikkinchi qismining 2 va 3-bandlarida nazarda tutilgan hisobga olishni amalga oshirish toʻgʻrisida mustaqil ravishda xulosa taqdim etishi mumkin.

Ortiqcha toʻlangan soliq summasini hisobga olish bu xususda xulosa berilgan sanadan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida amalga oshiriladi.

Ortiqcha toʻlangan soliq summasi boshqa soliq toʻlovchining soliq qarzini uzish hisobiga hisobga olinishi mumkin emas.

Ushbu Kodeksning 56-moddasida nazarda tutilgan tartibda hisobga olish amalga oshirilganidan keyin ortiqcha toʻlangan soliqlarning qolgan summasi soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaragʻiga pul mablagʻlarini oʻtkazish orqali qaytarilishi kerak.

Ortiqcha toʻlangan soliq summalarini qaytarish davlat soliq xizmati organi qaytarish uchun soliq toʻlovchining yozma arizasi asosida xulosa taqdim etgan taqdirda, qaytarish toʻgʻrisidagi ariza topshirilgan sanadan eʼtiboran oʻttiz ish kuni ichida tegishli moliya organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Boshqa majburiy toʻlovlarning toʻlangan va toʻlash uchun hisoblangan summasi oʻrtasidagi ijobiy farq boshqa majburiy toʻlovlarning ortiqcha toʻlangan summasi deb eʼtirof etiladi.

Boshqa majburiy toʻlovlarni hisobga olish hamda qaytarish ushbu Kodeksda va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan tartibda tegishli vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi.

Bojxona toʻlovlarining ortiqcha toʻlangan summalarini hisobga olish va qaytarish bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda bojxona organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Ortiqcha toʻlangan boshqa majburiy toʻlovlar summalarini qaytarish ortiqcha toʻlangan summa qaysi budjetga yoki davlat maqsadli jamgʻarmasiga oʻtkazilgan boʻlsa, oʻsha budjet yoki davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlaridan soliq toʻlovchining yozma arizasi asosida, zimmasiga majburiy toʻlovlarni undirib olish majburiyati yuklatilgan organlarga tegishli ariza berilgan sanadan eʼtiboran oʻttiz ish kuni ichida amalga oshiriladi.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha bajarilmagan majburiyatlari boʻlgan soliq toʻlovchi oʻzining bank hisobvaragʻida pul mablagʻlari mavjud boʻlishidan qatʼi nazar, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni ushbu Kodeksda belgilangan toʻlash muddatidan kechiktirmay ularni xizmat koʻrsatayotgan bankka toʻlash uchun toʻlov topshiriqnomasini taqdim etishi shart.

Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash majburiyatlari bajarilishini taʼminlash choralari jumlasiga soliq toʻlovchiga davlat soliq xizmati organi tomonidan uning majburiyatini bajarish zarurligi hamda soliq qarzini majburiy undirish yuzasidan koʻriladigan choralar toʻgʻrisida yuborilgan talabnomasi kiradi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma yozma shaklda rasmiylashtiriladi va unda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

1) soliq toʻlovchining familiyasi, ismi, otasining ismi yoki toʻliq nomi;

2) soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami;

3) talabnoma tuzilgan sana;

4) talabnomani yuborish vaqtida hisoblangan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar, penya, jarimalar boʻyicha qarz summasi;

5) talabnoma olinganidan soʻng soliq majburiyati bajarilmagan taqdirda qoʻllaniladigan majburiy undirish choralari va muddatlari;

6) debitorlar bilan oʻzaro hisob-kitoblar solishtirma dalolatnomasini taqdim etish toʻgʻrisidagi koʻrsatma.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga bu talabnomani soliq toʻlovchi olganligini va talabnoma olingan sanani tasdiqlovchi usulda topshirilishi lozim.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma pochta orqali buyurtma xat bilan yuborilgan taqdirda, u buyurtma xat pochta joʻnatmasi topshirilganligi toʻgʻrisidagi bildirish blankasida koʻrsatilgan sanada olingan deb hisoblanadi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomaning shakli Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma soliq toʻlovchi tomonidan olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida soliq qarzi uzilmagan taqdirda, davlat soliq xizmati organlari uni ushbu Kodeksning 63-moddasida belgilangan tartibda soliq toʻlovchining bank hisobvaraqlaridan soʻzsiz undirish choralarini qoʻllaydi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma yuridik shaxs tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida yuridik shaxs soliq qarzini uzmagan taqdirda va ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan choralarni qoʻllash natijasida soliq qarzi uzilmay qolaversa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni ushbu Kodeksning 64-moddasida belgilangan tartibda soliq toʻlovchiga uning debitorlari oʻtkazishi lozim boʻlgan summalarga qaratadi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma yuridik shaxs tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida yuridik shaxs soliq qarzini uzmagan taqdirda va, agar ushbu moddaning birinchi hamda ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan choralarni qoʻllash natijasida soliq qarzi uzilmay qolaversa, davlat soliq xizmati organlari undiruvni ushbu Kodeksning 65-moddasida belgilangan tartibda soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratadi.

Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma olingan kundan boshlab oʻn kun ichida jismoniy shaxs tomonidan bajarilmagan taqdirda, davlat soliq xizmati organlari soliq qarzini jismoniy shaxsdan undirish toʻgʻrisidagi ariza bilan belgilangan tartibda sudga murojaat qiladi.

Soliq qarzini majburiy undirish choralariga quyidagilar kiradi:

soliq qarzini soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaraqlaridan soʻzsiz undirish;

undiruvni soliq toʻlovchiga uning debitorlari oʻtkazishi lozim boʻlgan summalarga qaratish;

undiruvni soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish.

Soliq toʻlovchi soliq qarzini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan barcha choralar koʻrilganidan keyin uzmagan taqdirda, davlat soliq xizmati organi uni bankrot deb topish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat etadi.

Soliq qarzini majburiy undirish choralari jismoniy shaxslarga nisbatan faqat sud tartibida qoʻllaniladi va ularga ushbu Kodeks 63—65-moddalarining qoidalari tatbiq etilmaydi, bundan yakka tartibdagi tadbirkorlar mustasno.

Yakka tartibdagi tadbirkorlarga tadbirkorlik faoliyatiga doir qismi boʻyicha soliq qarzini majburiy undirish choralari ushbu Kodeksning 63 — 65-moddalarida nazarda tutilgan tartibda qoʻllaniladi.

Soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha qoʻshimcha hisoblangan soliq qarzi summalarini majburiy undirish choralari soliq toʻlovchi tomonidan uning natijalari boʻyicha berilgan shikoyat davriga ushbu Kodeksning 18-bobiga muvofiq toʻxtatib turiladi.

Soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaraqlaridan soliq qarzini soʻzsiz undirish, agar ushbu Kodeks 62-moddasining uchinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq toʻlovchining talab qilib olinguncha saqlanadigan depozit hisobvaragʻiga xizmat koʻrsatayotgan bankka davlat soliq xizmati organining soliq qarzi summasini tegishli budjetga yoki davlat maqsadli jamgʻarmasiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomasini taqdim etish orqali amalga oshiriladi.

Xizmat koʻrsatuvchi bank belgisi qoʻyilgan toʻlov topshiriqnomasining nusxasi soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilmagan taqdirda, soliq qarzi summasini oʻtkazish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomalari soliq qarzi summasini uzish toʻgʻrisidagi talabnomani bajarishning belgilangan muddati oʻtgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida davlat soliq xizmati organlari tomonidan taqdim etiladi.

Soliq toʻlovchining hisobvaragʻida pul mablagʻlari boʻlmaganligi yoki yetarli boʻlmaganligi tufayli davlat soliq xizmati organining inkasso topshiriqnomasi toʻliq yoki qisman bajarilmagan taqdirda, inkasso topshiriqnomasi olingan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda uning nusxasi bankning belgisi qoʻyilib, davlat soliq xizmati organiga va soliq toʻlovchiga yuboriladi. Agar inkasso topshiriqnomasini taqdim etish paytida soliq toʻlovchi soliq qarzining summasini oʻtkazish uchun toʻlov topshiriqnomasini bankka topshirgan boʻlsa, bank taqdim etilgan inkasso topshiriqnomasini soliq toʻlovchining toʻlov topshiriqnomasi nusxasini ilova qilgan holda davlat soliq xizmati organiga qaytaradi.

Soliq qarzi summasini undirish soliq toʻlovchining barcha bank hisobvaraqlarida turgan pul mablagʻlaridan amalga oshiriladi, qonun hujjatlariga muvofiq undiruv qaratish mumkin boʻlmagan hisobvaraqlar bundan mustasno.

Soliq toʻlovchi debitor bilan oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasini taqdim etgan taqdirda, davlat soliq xizmati organlari undiruvni soliq toʻlovchiga uning debitorlaridan oʻtkazilishi lozim boʻlgan summaga qaratadi.

Debitorlar oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomalariga imzo qoʻyishni asossiz rad etgan taqdirda, soliq toʻlovchi bir tomonlama imzolangan solishtirma dalolatnomalarni debitorlik qarzi mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilgan holda davlat soliq xizmati organlariga taqdim etish huquqiga ega.

Soliq toʻlovchi bir tomonlama imzolangan oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasini taqdim etgan taqdirda, davlat soliq xizmati organi soliq toʻlovchining debitoriga uning kreditorlik qarzi borligi haqida imzolash uchun soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan solishtirma dalolatnomani va kreditorlik qarzi mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlarning koʻchirma nusxalarini ilova qilgan holda yozma bildirish yuboradi.

Soliq toʻlovchining debitori yozma bildirish olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasini imzolash yoki solishtirma dalolatnomada koʻrsatilgan qarzning mavjud emasligini asoslagan holda rad javobini taqdim etishi shart. Agar soliq toʻlovchining debitori tomonidan tan olingan qarz summasi solishtirma dalolatnomada koʻrsatilganidan farq qilsa, debitor xuddi shu muddatda davlat soliq xizmati organiga oʻzi tan olgan summani koʻrsatgan holda solishtirma dalolatnomani taqdim etishi shart.

Soliq toʻlovchining debitori tomonidan imzolangan oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasi kreditorning imzosi mavjud boʻlishidan qatʼi nazar, uning kreditori soliq qarzini undiruvni unga qaratishi uchun asos boʻladi. Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida belgilangan majburiyat soliq toʻlovchining debitori tomonidan bajarilmagan taqdirda, undiruv soliq toʻlovchi taqdim etgan solishtirma dalolatnoma asosida amalga oshiriladi.

Soliq toʻlovchi bilan uning debitori oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

soliq toʻlovchi va uning debitorining nomi, ularning identifikatsiya raqami;

soliq toʻlovchi va uning debitori soliq hisobida turgan joydagi davlat soliq xizmati organining nomi;

soliq toʻlovchi va uning debitorining bankdagi hisobvaraqlari rekvizitlari;

debitorning soliq toʻlovchi oldidagi qarz summasi;

soliq toʻlovchi va uning debitorining taraflar muhri bilan tasdiqlangan imzolari, ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

soliq toʻlovchi va uning debitori oʻrtasida oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasi tuzilgan sana.

Soliq toʻlovchi va uning debitori oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasi soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma davlat soliq xizmati organi tomonidan yuborilgan sanadan keyin keladigan sanada tuzilgan boʻlishi lozim.

Davlat soliq xizmati organi oʻzaro hisob-kitoblarning solishtirma dalolatnomasi asosida debitorlarning bank hisobvaraqlariga soliq toʻlovchining soliq qarzi summasini soliq toʻlovchi oldidagi qarzidan oshmaydigan miqdorda undirish toʻgʻrisidagi inkasso topshiriqnomasini taqdim etadi.

Davlat soliq xizmati organining ushbu moddaga muvofiq taqdim etilgan inkasso topshiriqnomasini bajarish ushbu Kodeksning 63-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Undiruvni soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish davlat soliq xizmati organining daʼvo arizasi asosida sud tartibida amalga oshiriladi.

Undiruvni soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi soliq toʻlovchi soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organining rahbari yoki rahbar oʻrinbosari tomonidan imzolanadi. Daʼvo arizasiga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

soliq qarzi borligi toʻgʻrisida soliq toʻlovchining mavjud shaxsiy kartochkalaridan koʻchirma;

soliq toʻlovchining bank hisobvaraqlarida pul mablagʻlari yoʻqligi toʻgʻrisidagi bank maʼlumotnomasi;

soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha (bunday tekshiruv oʻtkazilgan taqdirda) soliq qarzi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma;

soliq toʻlovchining oxirgi hisobot davriga doir buxgalteriya balansining koʻchirma nusxasi, bundan moliyaviy hisobotni taqdim etish muddati hali kelmagan, yangi tashkil etilgan yuridik shaxslar mustasno.

Undiruvni sud hujjatlari asosida soliq toʻlovchining mol-mulkiga qaratish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sud ijrochilari tomonidan amalga oshiriladi.

Umidsiz soliq qarzini hisobdan chiqarish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Soliq nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

soliq toʻlovchilarni hisobga olish;

soliq solish obyektlarini va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarni hisobga olish;

budjetga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga tushayotgan tushumlarni hisobga olish;