Ushbu Qonunning maqsadi fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

jamgʻarib boriladigan ixtiyoriy pensiya badallari — shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻiga ixtiyoriylik asosida kiritiladigan pul mablagʻlari;

jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallari — shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻiga majburiy tartibda kiritiladigan pul mablagʻlari;

jamgʻarib boriladigan pensiya badallarini kirituvchi (badal kirituvchi) — jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini oluvchining foydasiga badallar kiritayotgan jismoniy shaxs yoki ish beruvchi yuridik shaxs (bundan buyon matnda ish beruvchi deb yuritiladi);

jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti — fuqarolarni shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlardan davlat pensiyasiga qoʻshimcha ravishda pul mablagʻlari bilan taʼminlash;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi — fuqaroning Xalq bankidagi egasi yozilgan shaxsiy hisobvaragʻi boʻlib, badal kirituvchilarning jamgʻarib boriladigan pensiya badallari va shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi mablagʻlarga hisoblab qoʻshilgan foizlar ana shu hisobvaraqqa kelib tushadi hamda unda hisobga olinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashovchi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti olish huquqiga ega.

Davlat jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida ishtirok etuvchi fuqarolarga shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlarida jamgʻarilgan mablagʻlari saqlanishi hamda toʻlanishini kafolatlaydi.

Ish beruvchilarning, shuningdek mehnat faoliyatini mehnat shartnomasi asosida amalga oshiruvchi fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida ishtirok etishi, agar qonunchilikda boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, majburiydir.

Yakka tartibdagi tadbirkorlar, yuridik shaxs tashkil etmagan holdagi dehqon xoʻjaliklarining aʼzolari, shuningdek boshqa fuqarolar jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida ixtiyoriylik asosida ishtirok etadilar.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida 16 yoshga toʻlgan fuqarolarni hisobga qoʻyish ularga identifikatsiyalovchi ID-kartalarni berish bilan bir vaqtda amalga oshiriladi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida 2021-yil 1-iyunga qadar hisobga qoʻyilmagan fuqarolarni hisobga qoʻyish ularning yashash joyidagi Xalq banki filiali tomonidan jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqamidan foydalanilgan holda amalga oshiriladi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida hisobga olish quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari ochish;

jamgʻarib boriladigan pensiya daftarchasini berish.

Xalq banki jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida fuqarolarning shaxsiy hisobini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda yuritadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida fuqarolarning shaxsiy hisobini yuritishga doir hamda shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga taalluqli maʼlumotlar Xalq bankining yagona maʼlumotlar elektron bazasida shakllantiriladi va saqlanadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida hisobga olinayotganda fuqarolarga Xalq banki umrbod qilib belgilanadigan, doimiy shaxsiy tartib raqamli shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari ochadi. Shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga tartib raqami berish fuqarolarning pasportiga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiga oid maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi.

Fuqarolarning yashash yoki ish joyi yoxud pasportiga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiga oid maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi tartib raqami oʻzgarishsiz qoladi va yangi shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi ochish talab etilmaydi.

Fuqaroning jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini olish huquqini tasdiqlovchi jamgʻarib boriladigan pensiya daftarchasi fuqaroga shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi ochilganidan keyin Xalq banki tomonidan beriladi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya daftarchasida hisobga olingan sana, fuqaroning shaxsiga oid maʼlumotlar, shu jumladan shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻining tartib raqami, shuningdek boshqa zarur maʼlumotlar koʻrsatiladi. Jamgʻarib boriladigan pensiya daftarchasini berish tartibi va bunday daftarcha shakli Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya daftarchasi yoʻqotib qoʻyilgan (yoʻqolgan) taqdirda uning dublikati shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻining oʻsha tartib raqami qoʻyilgan holda beriladi.

Jismoniy shaxslarning qonunchilikka muvofiq hisoblab chiqarilgan daromad soligʻining tegishlicha kamaytirilgan summasi hisobiga jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallarini ish beruvchi har oyda toʻlab boradi.

Jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallarining miqdori xodimlarning, shu jumladan ishlayotgan pensionerlarning ish haqi va boshqa daromadi summasi asosida hisoblab chiqariladi hamda har yili Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan navbatdagi yilga moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetini shakllantirish vaqtida belgilanadi.

Ish beruvchiga oʻzining mablagʻlari hisobidan oʻz xodimlarining shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga qoʻshimcha badallar toʻlash huquqi beriladi. Qoʻshimcha badallarning miqdori va ularni kiritish muddatlari jamoa shartnomasida, agar bunday shartnoma tuzilmagan boʻlsa, ish beruvchi tomonidan xodimlarning vakillik organi bilan kelishib belgilanadi.

Ish beruvchining jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallarini toʻlashi uchinchi shaxslarning foydasiga amalga oshirilishi mumkin emas.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida majburiy tartibda ishtirok etuvchi fuqarolar oʻz shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga, shuningdek uchinchi shaxslar foydasiga oʻzlari mustaqil ravishda belgilaydigan miqdorlar va muddatlarda qoʻshimcha badallar kiritishga haqli.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida ixtiyoriylik asosida ishtirok etuvchi fuqarolar oʻz shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga, shu jumladan uchinchi shaxslar foydasiga kiritiladigan badallar miqdori va muddatlarini oʻzlari mustaqil ravishda belgilaydilar.

Xalq banki shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlarga pul qadrsizlanishiga nisbatan yuqori surʼatlardagi stavkalar boʻyicha foizlarni qonunchilikda belgilangan tartibda hisoblab qoʻshadi. Foiz stavkasi Xalq banki tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan kelishib, jamgʻarib boriladigan pensiya tizimining mablagʻlarini joylashtirishdan olingan daromadlar hisobga olingan holda belgilanadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlari Xalq bankida shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlarida mablagʻlarni jamlash yoʻli bilan shakllantiriladi.

Shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlarida mablagʻlarni shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat:

jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallari;

jamgʻarib boriladigan ixtiyoriy pensiya badallari;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari mablagʻlariga hisoblab chiqarilgan foizlar;

qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa mablagʻlar.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlaridan jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlari toʻlash uchun foydalaniladi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlaridan jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi bilan bogʻliq boʻlmagan majburiyatlarni bajarish uchun foydalanish mumkin emas.

Xalq banki jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlarining alohida hisobini yuritadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlarini koʻpaytirish hamda ularni pul qadrsizlanishidan himoya etish maqsadida bunday mablagʻlardan investitsiya va kredit resurslari sifatida, shuningdek moliyaviy vositalarga joylashtirish uchun foydalanilishi mumkin.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlaridan investitsiya va kredit resurslari sifatida foydalanish Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda Xalq banki tomonidan amalga oshiriladi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlarini moliyaviy vositalarga joylashtirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadi.

Shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari ochish hamda ularni yuritish tartibiga rioya etilishi, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallarining toʻgʻri va toʻliq hisoblab chiqarilishi hamda oʻz vaqtida toʻlanishi ustidan nazorat qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi organlari, davlat soliq xizmati organlari va Xalq banki tomonidan amalga oshiriladi.

Shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlardan belgilangan maqsadda foydalanilishi hamda foizlar toʻgʻri hisoblab chiqarilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan, shuningdek Xalq bankining shu maqsad uchun maxsus tashkil etilgan boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladi.

Jamgʻarib boriladigan majburiy pensiya badallaridan, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlarga hisoblab chiqarilgan foizlardan hamda bunday mablagʻlar foydalanilishidan fuqarolar va Xalq banki oladigan boshqa daromadlardan, jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlaridan, shuningdek jamgʻarib boriladigan pensiya tizimi mablagʻlari aylanmasidan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar olinmaydi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya badallari kiritilganligi toʻgʻrisidagi toʻlov hujjati nusxasini, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari tartib raqami, familiyalar, har bir xodimning hisoblab chiqarilgan ish haqi summasi, boshqa daromadlari va jamgʻarib boriladigan pensiya badallari summasi koʻrsatilgan xodimlar reyestrini ish beruvchi oʻzi turgan joydagi Xalq banki filialiga har oyda taqdim etishi shart.

Xalq banki ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan toʻlov hujjati va reyestr asosida mablagʻlarni shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga oʻtkazadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida ishtirok etuvchi fuqarolar pensiya toʻlovlari oluvchi sifatida jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini qonunchilikka muvofiq davlat pensiyasini olish huquqi yuzaga kelgan taqdirda olish huquqiga ega.

Fuqaro vafot etgan taqdirda, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻida jamgʻarilgan mablagʻlar qonunchilikda belgilangan tartibda merosga oʻtadi va merosxoʻrga bir yoʻla toʻla hajmda toʻlanadi.

Fuqaro Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga doimiy yashash joyiga chiqib ketayotgan boʻlsa, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻida jamgʻarilgan mablagʻlar bir yoʻla toʻla hajmda toʻlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining axborot tizimi orqali elektron shaklda yuboriladigan fuqaroda davlat pensiyasini olish huquqi yuzaga kelganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar fuqaroning jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini olishi uchun asos boʻladi.

Toʻlovlarni oluvchilar oʻzlari mustaqil ravishda belgilaydigan muddat mobaynida har oylik jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini olishni yoki jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini bir yoʻla olishni tanlash huquqiga ega.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining axborot tizimi orqali elektron shaklda yuboriladigan fuqaroda davlat pensiyasini olish huquqi yuzaga kelganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga asosan bunday toʻlovlarni oluvchining yashash joyidagi Xalq banki filiali tomonidan toʻlanadi.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlari ularni olish uchun murojaat etilgan oydan keyingi oydan eʼtiboran, lekin bunday toʻlovlarni oluvchida davlat pensiyasini olish huquqi yuzaga kelgach, toʻlanadi.

Bunday toʻlovlarni oluvchilar shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridan mablagʻlarni qonunchilikka muvofiq berilgan hujjatlar asosida ishonchli shaxslar orqali olishlari mumkin.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini oluvchi quyidagi huquqlarga ega:

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidan toʻlovlarni belgilangan tartibda olish;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi jamgʻarmalarining holati toʻgʻrisida, shuningdek shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi mablagʻlarga hisoblab chiqarilgan foizlar haqida axborot olish;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi jamgʻarmalarini qonunchilikka muvofiq vasiyat qilib qoldirish.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini oluvchi Xalq bankining mazkur toʻlovchi oldidagi majburiyatlarini bajarishiga taʼsir qiluvchi oʻzgarishlar toʻgʻrisida Xalq banki filialiga xabar qilishi shart.

Qonunchilikka muvofiq, jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini oluvchi boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Jamgʻarib boriladigan pensiya badallarini kirituvchilar Xalq banki filialiga jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida hisobga olish uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishlari hamda fuqarolarning shaxsiga oid maʼlumotlar bilan bogʻliq barcha oʻzgarishlar (mehnat shartnomasi tuzilganligi yoki bekor qilinganligi, pasportga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartaga oid maʼlumotlar hamda shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlarini yuritish uchun zarur boshqa maʼlumotlar oʻzgarganligi) toʻgʻrisida xabar qilishlari shart.

Ish beruvchilar shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga badallarni oʻz vaqtida kiritishlari hamda fuqarolarga hisoblab chiqarilgan va kiritilgan jamgʻarib boriladigan pensiya badallari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ularning talabiga muvofiq berishlari shart.

Xalq banki:

jamgʻarib boriladigan pensiya badallarini kirituvchilardan shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari ochish va ularni yuritish uchun zarur maʼlumotlarni olish;

jamgʻarib boriladigan pensiya tizimining mablagʻlarini investitsiyalashdan olingan daromaddan marja olish huquqiga ega. Marja miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi.

Xalq banki:

qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari ochishi va yuritishi;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga kiritilayotgan badallar va hisoblab chiqarilgan foizlarni shaxslar boʻyicha hisobga olib borishi;

jamgʻarib boriladigan pensiya badallarining hamda shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlarga hisoblab chiqarilgan foizlarning oʻz vaqtida va toʻla hajmda oʻtkazilishini taʼminlashi;

jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarining miqdori oʻz vaqtida va toʻgʻri tayinlanishini, shuningdek ular bunday toʻlovlarni oluvchilarga toʻliq berilishini taʼminlashi;

jamgʻarib boriladigan pensiya tizimining mablagʻlarini moliyaviy vositalarga joylashtirish hamda bunday mablagʻlardan investitsiya va kredit resurslari sifatida foydalanish yoʻli bilan shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi mablagʻlarning saqlanishini, koʻpaytirilishini va pul qadrsizlanishidan himoya qilinishini taʼminlashi;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlari holati toʻgʻrisida fuqarolarni har yili, shuningdek ularning murojaatiga asosan xabardor qilishi;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga aloqador hujjatlar hamda yozuvlarning saqlanishini taʼminlashi shart.

Qonunchilikka muvofiq, Xalq banki boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini toʻlash quyidagi hollarda tugatiladi:

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻida jamgʻarilgan mablagʻlar batamom tugaganda;

bunday toʻlovlarni oluvchi shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻida jamgʻarilgan jami summani merosga oʻtkazish maqsadida toʻlovlarni olishdan yozma ravishda notarial tasdiqlangan tartibda voz kechganda;

davlat pensiyasini olish huquqini yoʻqotganda.

Jamgʻarib boriladigan pensiya toʻlovlarini ushlab qolish yoki toʻxtatib turish sud qarorlari va boshqa organlarning qonunchilikka muvofiq ijro etiladigan hujjatlari asosida amalga oshirilishi mumkin.

Fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilinadi.

Fuqarolarning jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.