O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 28-fevraldagi 71-son qarorining ijrosini ta’minlash maqsadida buyuraman:

1. Davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha nafaqalar tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risida Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatiga olinganidan so‘ng o‘n kundan keyin amalga kiritilsin.

3. Mazkur Nizomning kuchga kirishi munosabati bilan 1998-yil 9-aprelda Adliya vazirligi tomonidan ro‘yxatga olingan 430-son Davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha nafaqalar tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi Nizom o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 28-fevraldagi 71-son “Vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik bo‘yicha nafaqalar to‘lash chegarasini takomillashtirish to‘g‘risida”gi qarori ijrosini ta’minlash maqsadida hamda O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2001-yil 13-fevraldagi PF-2810-son Farmoni, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 11-maydagi 249-son, 1997-yil 20-martdagi 153-son, 1997-yil 6-iyundagi 286-son, 2000-yil 15-noyabrdagi 444-son, 2000-yil 23-dekabrdagi 498-son, 2001-yil 13-fevraldagi 75-son, 2001-yil 6-apreldagi 162-son, 2001-yil 24-avgustdagi 351-son qarorlariga muvofiq ishlab chiqilgan bo‘lib, davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha nafaqalarni tayinlash va to‘lash tartibini belgilab beradi.

1. Mazkur Nizomda ko‘zda tutilgan tartibda budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha quyidagi nafaqalar beriladi:

homiladorlik va tug‘ish uchun;

bola tug‘ilgani uchun;

qo‘shimcha dam olish kuni uchun;

dafn etish marosimi uchun.

2007-yil 1-yanvardan boshlab vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlarga nafaqa to‘lash bilan bog‘liq xarajatlar:

Budjet tashkilotlari tomonidan — mehnat haqi jamg‘armasiga ajratiladigan budjet mablag‘lari doirasida;

Xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan — foyda solig‘ini hisoblashda mazkur xarajatlar soliqqa tortiladigan bazadan chiqarib tashlangan holda shaxsiy mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.

2. Nizomning 1-bandida ko‘rsatilgan nafaqalar ijtimoiy sug‘urta joriy qilinadigan xodimlarga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ko‘zda tutilgan hollarda boshqa fuqarolarga ham beriladi.

Ish beruvchining davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha badal to‘lamaganligi, sug‘urta qilingan xodimni davlat ijtimoiy sug‘urtasi nafaqalari bilan ta’minlanish huquqidan mahrum qilmaydi.

3. Umumiy qoidaga ko‘ra xodimga nafaqa, agar uni olish huquqi ish beruvchi bilan mehnat munosabatlarida bo‘lgan davrda (sinov davri hamda ishdan bo‘shatilgan kunni ham qo‘shib) paydo bo‘lsa beriladi.

Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi jismoniy shaxslarga hamda dehqon xo‘jaligi a’zolariga nafaqa, agar uni olish huquqi ular tomonidan belgilangan tartibda sug‘urta badalini to‘lash davrida paydo bo‘lsa, beriladi.

4. Ayrim hollarda, ya’ni mehnat shartnomasi alohida asoslarga ko‘ra bekor qilingandan (Mehnat kodeksining 67-moddasi) keyin bir oy ichida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili boshlangan bo‘lsa, nafaqa yashash joyidagi tuman (shahar) ijtimoiy ta’minot bo‘limi tomonidan to‘lanadi.

Ushbu tartib O‘zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlaridagi muddatli xizmat safidan bo‘shatilgan sobiq harbiy xizmatchilarga ham qo‘llaniladi.

5. Nafaqa, mehnat qobiliyati tiklangan, nogironlik belgilangan, homiladorlik va tug‘ish ta’tili tugagan, vafot etgan yoki bola tug‘ilgan kundan boshlab 6 oy muddat ichida murojaat qilinganda to‘lanadi. Bunda, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi uni olish uchun murojaat qilingan kungacha bo‘lgan 12 oydan oshmagan davr uchun beriladi.

6. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) kunlari xodimning ishdan noqonuniy bo‘shatilgani to‘g‘risida nizo ko‘rilayotgan davrga to‘g‘ri kelgan hollarda, u ishga tiklangan taqdirdagina (barcha mehnatga qobiliyatsiz kunlar uchun) nafaqa olish huquqiga ega bo‘ladi.

7. Nafaqa oyiga bir marta — oyning ikkinchi yarmi uchun beriladigan ish haqi bilan birga to‘lanadi.

8. Ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqalarning to‘g‘ri hisoblanishi ustidan nazorat O‘zbekiston Respublikasi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambag‘allikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari tomonidan amalga oshiriladi.

Korxona, muassasa, tashkilot (bundan buyon korxona)lar tomonidan ish joyida budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘larining ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqalar uchun maqsadga muvofiq sarflanishi ustidan nazorat qilish Davlat soliq xizmati organlari tomonidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

9. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi quyidagi hollarda beriladi:

a) vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotish bilan bog‘liq kasallikda (shikastlanishda);

b) sanatoriy-kurortlarda davolanganda;

v) kasallangan oila a’zosini parvarishlash zarur bo‘lganda;

g) karantinda;

d) sil yoki kasb kasalligi tufayli vaqtincha boshqa ishga o‘tkazilganda;

e) mehnat qobiliyatini tiklash yoki yasama a’zo (protez) qo‘ydirish uchun reabilitatsiya muassasalariga yotqizilganda.

10. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasini tayinlash uchun faqat belgilangan tartibda berilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi (kasallik varaqasi) asos bo‘ladi.

Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi yo‘qolgan hollarda, nafaqa, uning o‘rniga takroriy berilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi (dublikat) asosida beriladi.

11. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa mehnat qobiliyati yo‘qolgan birinchi kundan to u tiklangunga qadar yoki tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi (TMEK) tomonidan nogironlik belgilangunga qadar, hatto bu davrda xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilingan hollarda ham beriladi.

Uzoq vaqt kasal bo‘lganlarni TMEK ko‘rigiga yuborish muddatlari Mehnatga layoqatsizlik varaqalari va ma’lumotnomalar berish tartibi to‘g‘risidagi Yo‘riqnomaga (ro‘yxat raqami 873, 2000-yil 19-yanvar) binoan belgilanadi.

12. Oliy, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarini, magistratura, aspirantura, klinik ordinatura, doktoranturani tamomlagan va belgilangan tartibda ishga yuborilgan shaxslarga nafaqa ular ishga chiqishi lozim bo‘lgan kundan boshlab beriladi.

13. Ish haqi, sutkalik va ko‘chish bo‘yicha xarajatlarni olish huquqiga ega bo‘lgan xodimga ish joyiga borayotgan davrda boshlangan mehnatga qobiliyatsizlik kunlari uchun nafaqa to‘lanadi.

14. Xodimning mehnatga qobiliyatsizlik kunlari yillik (asosiy va qo‘shimcha) ta’til davriga to‘g‘ri kelgan hollarda, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasida ko‘rsatilgan barcha kunlar uchun nafaqa to‘lanadi.

15. Sanatoriy-kurortda davolanishda, agar asosiy va qo‘shimcha ta’til xodimning sanatoriyda davolanishi uchun yetarli bo‘lmasa, nafaqa beriladi. Bunday holda sanatoriy-kurortda davolanishning barcha davri uchun (yo‘llanma, davolanish muddati) sanatoriyga borish-kelish vaqtini qo‘shib, ammo xodimning yillik ta’tilini chiqarib tashlagan holda nafaqa beriladi.

Asosiy va qo‘shimcha ta’tildan sanatoriyga borishdan oldin foydalangan bo‘lsa ham nafaqa uni chiqarib tashlagan holda beriladi. Bunda ish beruvchi ta’tilning yetmaydigan vaqti uchun xodim bilan kelishib, unga ish haqi saqlanmagan ta’til beradi.

1941 — 1945-yillardagi urush nogironlariga, baynalminal jangchilarga, Chernobil AES falokati oqibatlarini tugatishda qatnashgan shaxslarga, shuningdek, sanatoriyga davolanishni davom ettirish uchun davolash muassasalaridan o‘tkir miokard infarkti bilan kasallangan, jarrohlik uslubi bilan yurakning aortakoronar shuntrovkasi va anevrizmlari, oshqozonning yaralik kasalligi, o‘n ikki barmoq ichak kasalligidan davolangan va o‘t pufagini olib tashlashdan keyin bevosita yuborilgan xodimlarga, shuningdek sil kasalligi bilan og‘riganlarga nafaqa sanatoriyda bo‘lgan barcha vaqt uchun beriladi.

O‘n olti yoshgacha bo‘lgan nogiron bolani tarbiyalayotgan ota-onalardan biriga (homiyga yoki vasiyga), nogiron bolaning sanatoriyda davolangan barcha davri uchun (sanatoriyga borib-kelish vaqtini hisobga olib) unga yakka tartibda parvarish zarurligi to‘g‘risidagi tibbiy xulosa mavjud bo‘lganda nafaqa beriladi.

16. Uch yoshgacha bo‘lgan bolani yoki 16 yoshgacha bo‘lgan nogiron bolani parvarishlashda band bo‘lgan ona kasal bo‘lib, bolani parvarishlashga qurbi yetmay qolgan hollarda, parvarish bilan band bo‘lgan ishlayotgan boshqa oila a’zolari yoki qarindoshlariga (mehnatga layoqatsizlik varaqasiga asosan) nafaqa beriladi.

Oilaning kasal bo‘lgan a’zosiga qarash bo‘yicha vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi bemor birovning parvarishiga muhtoj bo‘lgan, lekin 7 kalendar kunidan oshmagan davr uchun beriladi.

O‘n to‘rt yoshga yetmagan bemor bolaga qarash uchun vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi bolaga parvarish kerak bo‘lgan, ammo 14 kalendar kunidan oshmagan davr uchun beriladi.

17. Agarda xodim karantin vaqtida O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi, uning hududiy boshqarmalari yoki tuman (shahar) bo‘limlari tomonidan atrofidagi shaxslar orqali yuqumli kasallikka chalinish xavfini oldini olish maqsadida ishdan chetlatilgan bo‘lsa nafaqa beriladi.

18. Sil kasalligi yoki kasb kasalligiga chalingan xodim davolanish qoidasini buzmagan holda boshqa ishni bajarish imkoniga ega bo‘lib, u tibbiy-maslahat komissiyasi (TMK) xulosasi (bunday komissiyalar bo‘lmagan joylarda esa davolovchi shifokorning, davolash muassasasining bosh shifokori tomonidan tasdiqlangan xulosasi) asosida vaqtincha boshqa ishga o‘tkazilishi mumkin.

Xodimga, vaqtinchalik kamroq haq to‘lanadigan ishga o‘tgan vaqt uchun, lekin ikki oydan ortiq bo‘lmagan muddat davomida kasallik varaqasi bo‘yicha yangi ishda beriladigan ish haqiga qo‘shilganda avvalgi ishidagi to‘liq ish haqidan oshib ketmaydigan miqdorda nafaqa to‘lanadi.

Bunda kasb kasalligi oqibatida boshqa ishga o‘tkazilgan shaxslarga nafaqa, agar u amaldagi qonunchilik hujjatlariga binoan avvalgi ish haqi bilan yangi ish haqi o‘rtasidagi farqni korxonadan olish huquqiga ega bo‘lmasa beriladi.

Basharti, kasallik varaqasida ko‘rsatilgan muddatda ish beruvchi xodimga boshqa ish topib berolmagan bo‘lsa, u holda shuning oqibatida bekor o‘tgan ish kunlari uchun nafaqa umumiy asoslarda to‘lanadi.

19. Reabilitatsiya muassasalarida bo‘lgan barcha vaqt uchun va unga kelib-ketish vaqti uchun nafaqa to‘lanadi.

20. Mavsumiy va vaqtinchalik ishlarda band bo‘lgan xodimlarga mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi oqibatida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa umumiy asoslarda, boshqa sabablar oqibatidagi vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa mavsumiy yoki vaqtinchalik ish to‘g‘risida tuzilgan mehnat shartnomasida ko‘rsatilgan ish kunlari doirasida to‘lanadi.

21. Ishlayotgan nogironlarga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa mehnatda mayiblanish hodisalari yoki kasb kasalligidan tashqari, ketma-ket ikki oydan va kalendar yilda uch oydan oshmagan muddatga beriladi.

Ishlayotgan 1941 — 1945-yillardagi urush nogironlariga va imtiyozlari jihatdan ularga tenglashtirilgan boshqa nogironlarga, Chernobil AESdagi falokat yoki uning oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha ishlarni bajarish bilan bog‘liq sabablarga ko‘ra nogiron bo‘lgan shaxslarga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi (mehnatda mayiblanish hodisalari yoki kasb kasalligidan tashqari) ketma-ket to‘rt oygacha yoki kalendar yilda besh oygacha beriladi.

Agar ishlovchi nogironning vaqtinchalik mehnatga qobiliyatsizligi mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi tufayli yuz bersa, nafaqa u to‘la sog‘aygunga yoki mehnatda mayiblanish yoxud kasb kasalligi bilan bog‘liq nogironlik guruhi qayta ko‘rib chiqilgunga qadar to‘lanadi.

Sil kasalligi oqibatida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa shaxs to‘la sog‘aygunga qadar, lekin ko‘pi bilan 10 oyga beriladi.

Xodim sil kasalligi bilan qayta kasallanganda yoki sil kasalligi oqibatida nogiron deb topilganda nafaqa ko‘pi bilan 6 oyga beriladi.

TMEK ko‘rigidan belgilangan muddatda qayta o‘tmagan nogironga nafaqa mazkur bandda belgilangan muddatlarga to‘lanadi.

22. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik quyidagi davrlarga to‘g‘ri kelganda nafaqa to‘lanmaydi:

ish haqi saqlanmagan ta’til;

bolani parvarishlash bo‘yicha ta’til;

ish vaqtincha to‘xtatilgan;

xodim ishdan (lavozimdan) chetlashtirilib, ish haqi to‘lash to‘xtatib qo‘yilganligi sababli ishlamagan;

harbiy o‘quv yoki tekshiruv yig‘ini;

ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o‘quv yurtlarida tahsil olish munosabati bilan berilgan qo‘shimcha ta’til.

Ushbu davrlarda boshlanib, davom etayotgan mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi xodim ishga chiqishi (lavozimga tiklanishi) lozim bo‘lgan kundan boshlab beriladi.

23. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi quyidagi hollarda berilmaydi:

ishdan yoki boshqa vazifalardan bo‘yin tovlash maqsadida o‘z salomatligiga ataylab ziyon yetkazgan yoxud o‘zini kasallikka solganda;

giyohvandlik yoki mastlik bilan bog‘liq harakatlar oqibatida, shuningdek, spirtli va giyohvandlik moddalarini iste’mol qilish natijasida kasallikka chalinganda (jarohatlanganda);

jinoyat sodir qilish vaqtida jarohatlanganda;

sud qarori asosida majburiy davolanishga yuborilganda (ruhiy kasallardan tashqari);

hibsda bo‘lgan davrda;

sud-tibbiyot ekspertizasidan o‘tish davrida.

24. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik boshlanishidan oldin uzrsiz sabablarga ko‘ra ishga kelmagan, ular uchun shifokor belgilagan tartibni buzgan, yoki uzrsiz sabablarga ko‘ra belgilangan muddatda shifokor ko‘rigiga yoki tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasiga (TMEK) kelmagan xodimlar qoidani buzish ro‘y bergan kundan boshlab korxonaning Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyasi belgilaydigan muddatga nafaqadan mahrum qilinadilar.

25. Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxslar hamda dehqon xo‘jaligi a’zolari, budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallarini to‘lamagan, shifokor belgilagan tartibni buzgan yoki uzrsiz sabablarga ko‘ra belgilangan muddatda shifokor ko‘rigiga yoki TMEKga kelmagan hollarda, buzish sodir bo‘lgan kundan boshlab ijtimoiy ta’minot bo‘limi tomonidan belgilangan muddatga nafaqadan mahrum qilinadilar.

26. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi ish stajining davomiyligidan qat’i nazar ish haqining 100 foizi miqdorida quyidagilarga to‘lanadi:

ishlayotgan 1941 — 1945-yillardagi urush qatnashchilariga;

baynalminal jangchilarga va ularga tenglashtirilgan boshqa shaxslarga;

qaramog‘ida 16 yoshga (o‘quvchilar 18 yoshga) yetmagan uch yoki undan ortiq bolalari bo‘lgan xodimlarga;

Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini tugatishda qatnashgan xodimlarga;

Chernobil AESdagi avariya natijasida radioaktiv ifloslanish zonasidan evakuatsiya qilingan va ko‘chirilgan, qon hosil qiluvchi organlar kasalliklari (o‘tkir leykoz), qalqonsimon bez (adenoma, rak) va xavfli o‘smalar bilan bog‘liq kasalliklarga chalingan xodimlarga;

mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi natijasida vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz bo‘lgan xodimlarga.

27. Ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan kasalliklar (sil kasalligi, onkologiya kasalliklari, yangidan paydo bo‘ladigan xatarli o‘simtalar, jinsiy yo‘l bilan o‘tadigan kasalliklar, SPID, moxov (lepra) kasalligi, ruhiy kasalliklar) bo‘yicha hisobda turgan xodimlarga ular tomonidan davlat ijtimoiy sug‘urta badali to‘lagan davrining (umumiy ish stajining) davomiyligiga bog‘liq ravishda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi quyidagi miqdorlarda to‘lanadi:

a) umumiy ish staji 8 yil va undan ortiq bo‘lgan xodimlarga ish haqining 100 foizi miqdorida;

b) umumiy ish staji 5 yildan 8 yilgacha bo‘lgan xodimlarga ish haqining 80 foizi miqdorida;

v) umumiy ish staji 5 yilgacha bo‘lgan xodimlarga ish haqining 60 foizi miqdorida.

28. Mazkur Nizomning 26 va 27-bandlarida nazarda tutilgan xodimlardan tashqari qolgan xodimlarga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa quyidagi miqdorlarda to‘lanadi:

a) umumiy ish staji 8 yil va undan ortiq bo‘lgan xodimlarga hamda 21 yoshga yetmagan chin (sag‘ir) yetimlarga ish haqining 80 foizi miqdorida;

b) umumiy ish staji 8 yilgacha bo‘lgan xodimlarga ish haqining 60 foizi miqdorida.

29. Mazkur Nizomning 4-bandiga binoan tayinlangan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa quyidagi miqdorlarda to‘lanadi:

a) O‘zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari safidagi muddatli xizmatdan bo‘shatilgandan so‘ng bir oy ichida kasal bo‘lib qolgan sobiq harbiy xizmatchilarga — respublikada belgilangan eng kam ish haqi miqdorida;

b) boshqa hollarda — ish haqining 60 foizi miqdorida.

30. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa barcha hollarda belgilangan eng kam ish haqidan kam bo‘lmasligi va nafaqa hisoblab chiqarilgan ish haqidan yuqori bo‘lmasligi lozim.

31. Nafaqa miqdori vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik boshlangan kungacha, mehnat daftarchasi yoki uning o‘rniga berilgan boshqa hujjat, shuningdek ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan berilgan ma’lumotnoma asosida hisoblangan umumiy ish stajiga muvofiq aniqlanadi.

32. Umumiy ish staji belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan mehnat daftarchasi yoki uning o‘rniga berilgan boshqa hujjat asosida aniqlanadi.

Umumiy ish staji to‘g‘risidagi hujjatlar bo‘lmaganda ish davri guvohlar ko‘rsatmasi asosida belgilanadi.

Tabiiy ofat, falokat, fojia yoki boshqa favqulodda holatlar tufayli ish staji to‘g‘risidagi hujjatlar to‘liq yoki qisman saqlanmagan bo‘lsa, ish stajini tasdiqlash O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, viloyat, tuman (shahar) hokimiyatlari tomonidan tuziladigan ish stajini aniqlash bo‘yicha maxsus komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi.

Qisman saqlangan hujjatlar hamda guvohlar ko‘rsatmalari asosida yuqorida ko‘rsatilgan komissiyalar tomonidan belgilangan mehnat faoliyati davrlari hujjatlar bilan tasdiqlangan ish davri singari ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqa olish huquqini beradigan umumiy ish stajiga hisoblanadi.

33. Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs va dehqon xo‘jaligi a’zosining mehnat stajiga ular budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari to‘lagan davrlari kiritiladi.

34. Umumiy ish stajiga quyidagilar kiradi:

a) faoliyat turi, mulkchilik va xo‘jalik yuritish shakllaridan qat’i nazar, xodim davlat tomonidan ijtimoiy sug‘urtalangan holda bajargan har qanday ish, agar u budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari to‘lagan bo‘lsa.

Shirkat xo‘jaligi (fermer xo‘jaligi) a’zosi uzrsiz sabablarga ko‘ra xo‘jalikda belgilangan mehnatda ishtirok etish minimumini bajarmagan bo‘lsa, ishlagan vaqtning amalda davom etgan davri hisobga olinadi.

Ijodiy faoliyat bilan shug‘ullanuvchi xodimlarga ish staji ijodiy uyushmalar boshqaruvi tomonidan, uning birinchi bosilgan yoki dastlabki ijro etgan yoxud mazkur muallifning asari birinchi marta ommaga ko‘rsatilgan kundan boshlab, agar u budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badali to‘lab turgan bo‘lsa, ish stajiga hisoblanadi;

b) harbiy xizmat, ichki ishlar, favqulodda vaziyatlar, milliy xavfsizlik organlaridagi hamda chegara qo‘shinlaridagi xizmat davri;

v) harbiylashtirilgan soqchilik, maxsus aloqa organlari hamda tog‘-qutqaruv qismlaridagi xizmat davri, qaysi idoraga bo‘ysunishidan qat’i nazar;

g) diniy tashkilotlarda ishlagan davr, agar ular budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badali to‘lab kelgan bo‘lsalar;

d) yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs va dehqon xo‘jaligi a’zosining budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari to‘lagan davr;

e) alohida fuqarolarga yollanib ishlagan davr (uy xodimlari, kotibalar, enagalar, haydovchilar, qorovullar va boshqalar), agar ular budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari to‘lab kelgan bo‘lsalar;

j) asossiz ravishda jinoiy javobgarlikka tortilgan va keyinchalik oqlangan fuqarolarning qamoqda bo‘lgan va mahbuslikni o‘tagan davri.

35. Sanoatning mavsumiy tarmoqlaridagi korxonalarda band bo‘lgan xodimlarga mavsum davomidagi ish bir yilga, mavsumda to‘liq ishlamagan taqdirda, haqiqiy ishlagan davr hisobga olinadi.

36. Chet elda ishlagan ish davri, agar budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga belgilangan sug‘urta badallari to‘lab kelingan bo‘lsa va davlatlararo bitimlarda boshqa imtiyozliroq holat ko‘zda tutilmagan bo‘lsa, ish stajiga hisoblanadi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining chet elda yollanib (bitim asosida) ishlagan ish davri Tashqi mehnat migratsiyasi masalalari agentligi tomonidan mehnat daftarchasiga kiritilgan yozuvlar bo‘yicha, agar budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badali to‘lab kelingan bo‘lsa, ish stajiga hisoblanadi.

37. Dehqon xo‘jaligi a’zosi, yil mobaynida ishlab undan kamida 9 oy budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga belgilangan tartibda sug‘urta badali to‘lagan bo‘lsa, ushbu davr kalendar yil hisoblanadi.

38. To‘liq kalendar yil mobaynida yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxsning asosiy faoliyati qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish va qayta ishlash bo‘lgan hollarda, agar mazkur yilda budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari belgilangan tartibda kamida 9 oy mobaynida to‘langan bo‘lsa stajga kalendar yil qo‘shiladi.

39. Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxslarning va dehqon xo‘jaligi a’zolarining ish faoliyati va uning davomiyligi guvohlik ko‘rsatmalari bilan tasdiqlanmaydi.

40. Homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqani tayinlash va to‘lash uchun belgilangan tartibda berilgan mehnatga layoqatsizlik varaqasi asos bo‘ladi.

41. Homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha berilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi yo‘qolgan hollarda nafaqa uning o‘rniga takroriy berilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi (dublikat) asosida beriladi.

42. Homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa (shu jumladan, homila tushgan hollarda) vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasida ko‘rsatilgan barcha davr uchun to‘lanadi.

43. Xodim ishdan bo‘shatilishining noto‘g‘riligi haqida nizo ketayotgan davrda homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til berilganda, nafaqa u ishga qayta tiklangan taqdirda beriladi. Bunda homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa ayolni ishga qayta tiklash to‘g‘risida qaror chiqqandan so‘ng, nafaqa to‘lanmagan barcha mehnatga qobiliyatsiz kunlar uchun to‘lanadi.

44. Oliy, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarini, magistratura, aspirantura, klinik ordinatura, doktoranturani tamomlagan va belgilangan tartibda ishga yuborilgan ayollarga ishni boshlagunga qadar homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha berilgan mehnatga layoqatsizlik varaqasi asosida nafaqa ayol ishga kelishi lozim bo‘lgan kundan boshlab beriladi.

45. Ishni vaqtinchalik to‘xtatish yoki ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o‘quv yurtlarida tahsil olish munosabati bilan berilgan qo‘shimcha ta’til davrida homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til berilgan holda, nafaqa ko‘rsatilgan davr tugagandan keyin ayol chiqishi lozim bo‘lgan kundan boshlab beriladi.

46. Xodim yillik (asosiy va qo‘shimcha) ta’tilda va bolani parvarishlash uchun ta’tilda bo‘lgan vaqtda homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til berilganda, nafaqa homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’tilning vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasida ko‘rsatilgan barcha kunlari uchun beriladi. Bolani parvarishlash bo‘yicha ta’til davri uchun nafaqa tarif stavkasidan (lavozim maoshidan) va ta’til boshlanishidan oldingi 12 oy mobaynida olingan mukofotlarning o‘rtacha oylik summasidan hisoblab chiqariladi. Bunda vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi ochilgan kuniga bo‘lgan tarif stavkasi joylarda belgilangan tuman koeffitsiyenti va ustamalarni hisobga olgan holda olinadi.

47. Ish haqi to‘lash to‘xtatilib, ishdan (lavozimdan) chetlashtirish oqibatida ayol ishlamagan davrda homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til uchun mehnatga layoqatsizlik varaqasi berilgan holda nafaqa to‘lanmaydi. Agar homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til ishga qo‘yilgandan keyin ham davom etadigan bo‘lsa, nafaqa u ishga chiqishi lozim bo‘lgan kundan boshlab beriladi.

48. Homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa, shu jumladan, mazkur Nizomning 4-bandiga muvofiq nafaqa tayinlanganda ham, ish haqining 100 foizi miqdorida beriladi.

49. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqalar barcha hollarda xodimning haqiqiy ish haqidan hisoblab chiqariladi.

50. Nafaqalarni hisoblashda asos qilib olinadigan haqiqiy ish haqiga ish joyidan, sug‘urta badallari undirilib to‘lanadigan jami ish haqi to‘lovlari kiradi.

51. Sug‘urta badali hisoblanmaydigan ish haqi turlari Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 11-maydagi 249-sonli qarori bilan tasdiqlangan Sug‘urta badallari qo‘shilmaydigan va pensiyani hisoblab chiqishda hisobga olinmaydigan ish haqi va boshqa to‘lov turlari ro‘yxati asosida aniqlanadi.

52. Nafaqalarni hisoblab chiqarishda hisobga olinadigan ish haqining barcha turlari, shu jumladan mazkur oyda ish haqi bilan birgalikda to‘lanadigan oylik mukofotlar ularning haqiqatda olingan vaqti bo‘yicha emas, balki ular hisoblab yozilgan vaqt bo‘yicha ish haqiga qo‘shiladi.

Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik ta’tili boshlangan oydan oldingi 12 oy davrida olgan va sug‘urta badallari chegirilgan barcha mukofotlarning 1/12 qismi nafaqa hisoblab chiqariladigan oylik ish haqiga qo‘shilib, o‘rtacha oylik ish haqi miqdori aniqlanadi.

53. Xodim vaqtinchalik mehnatga qobiliyatsizligi sababli to‘la ishlamagan, homiladorlik va tug‘ish, bola uch yoshga to‘lgunga qadar bolaga qarash ta’tilida bo‘lgan, harbiy o‘quv yoki sinov yig‘inlarida yoki boshqa korxonada ishlash uchun yuborilgan oylar mukofot summasi bo‘linadigan oylardan chiqarib tashlanadi. Agar hisoblash uchun uch oydan kam bo‘lgan davr olinsa, har bir oyda chorak mukofotining uchdan biridan ko‘p bo‘lmagan qismi hisobga olinadi.

54. Avvalgi yoki joriy kalendar yilida ishga kirgan xodimga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik ta’tili boshlangunga qadar ish davrida hisoblangan mukofotlar hisobga olinadi, lekin u dastlabki 12 oyidan ko‘p bo‘lmaydi va ularning yig‘indisi mana shu oylarning soniga bo‘linadi. Agar mukofotlash tizimi mazkur korxonada yangidan joriy etilgan bo‘lsa hamda to‘la bo‘lmagan kalendar yili amal qilsa, shuningdek korxonada yoki aniq xodimga nisbatan mukofotlash shartlari va tartibi o‘zgarsa, mukofotlar yuqoridagi tartibda hisobga olinadi.

55. Mehnatiga vaqtbay haq to‘lanadigan xodimlarga nafaqa hisoblab chiqarishda oylik ish haqi vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish ta’tili boshlangan kungacha doimiy ravishda olib kelingan qo‘shimcha va ustamalarni qo‘shgan holda kunlik yoki soatbay tarif stavkasi va mazkur Nizomning 52-54-bandlariga binoan hisoblab chiqarilgan o‘rtacha oylik mukofotlar summasi hisobga olinadi.

Xodim to‘liq bo‘lmagan mansab maoshini olgan holatlarda, nafaqa maoshning haqiqatda olinadigan qismi asosida hisoblanadi.

Nafaqani hisoblab chiqarish uchun o‘rtacha kunlik ish haqi mazkur bandda ko‘rsatilgan ish haqi summasini vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik ro‘y bergan oydagi barcha ish kunlariga (jadval bo‘yicha) bo‘lish yo‘li bilan aniqlanadi (Eslatma: ushbu va keyingi barcha hollarda ish vaqti soatlari normasi doirasida tuzilgan ish jadvali nazarda tutiladi).

Kunlik nafaqa o‘rtacha kunlik ish haqining nafaqa miqdorini belgilash uchun ish haqiga qo‘llaniladigan foiz (ushbu Nizomning 26—30 va 48-bandlari) hisobida aniqlanadi.

Nafaqaning umumiy summasi kunlik nafaqani ushbu oyda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) tufayli ishga kelmagan ish kunlari soniga ko‘paytirish yo‘li bilan aniqlanadi.

56. Ishbay ish haqi oluvchi xodimlarga nafaqa ularning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik boshlangan oyning birinchi kunidan oldingi so‘nggi kalendar oydagi ish haqidan hisoblab chiqariladi hamda oylik ish haqiga ushbu Nizomning 52-54-bandlariga binoan hisoblab chiqarilgan mukofotlarning o‘rtacha summasi qo‘shib hisoblanadi.

Ko‘rsatib o‘tilgan oyda xodim jadvalda belgilangan kunlarda to‘liq ishlamagan bo‘lsa, nafaqa mazkur oyda haqiqiy ishlagan kunlar uchun to‘langan ish haqidan hisoblab chiqariladi.

Agar ko‘rsatilgan oyda xodim ish haqi olmagan bo‘lsa (masalan, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik tufayli), nafaqa mehnatga qobiliyatsizlik oyidagi haqiqiy ishlangan kunlar uchun ish haqidan hisoblab chiqariladi.

Agar ish haqi asos qilib olinadigan davrda xodim jadval bo‘yicha barcha kunlarda ishlamagan bo‘lsa, mazkur oydagi mukofotning o‘rtacha summasi ishlangan vaqtga mutanosib ravishda hisobga olinadi.

Ushbu bandda nazarda tutilgan nafaqa hisoblab chiqarish tartibi ish haqi miqdori ishlab chiqarishga bog‘liq bo‘lgan, shuningdek vaqtbay mehnat haqi oluvchi, ushbu oyning ish haqi bilan birgalikda oylik mukofotni oluvchi xodimlarga nisbatan ham qo‘llaniladi.

Nafaqani hisoblab chiqarish uchun o‘rtacha kunlik ish haqi Nizomning ushbu bandi va 58-bandida ko‘rsatilgan ish haqini ushbu ish haqi olingan davrdagi jadval bo‘yicha barcha ish kunlari soniga taqsimlash yo‘li bilan aniqlanadi. Bunda ish haqi taqsimlanadigan ish kunlar soniga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik kunlari, homiladorlik va tug‘ish ta’tili, yillik (asosiy va qo‘shimcha) ta’til, shuningdek qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollardagi ishdan ozod etilgan kunlar qo‘shilmaydi.

Kunlik nafaqa o‘rtacha kunlik ish haqining nafaqa miqdorini belgilash uchun ish haqiga qo‘llaniladigan foizi (ushbu Nizomning 26—30 va 48-bandlari) hisobidan aniqlanadi.

Nafaqaning umumiy summasi kunlik nafaqani ushbu oyda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) tufayli ishga kelmagan ish kunlari soniga ko‘paytirish yo‘li bilan aniqlanadi.

57. Shirkat xo‘jaligi a’zolariga, shu jumladan mexanizatorlar va mutaxassislarga nafaqa umumiy asoslarda hisoblab chiqariladi.

Agar shirkat xo‘jaligida keyinchalik hisob-kitob qilinadigan (davrlar bo‘yicha, yil oxirida) avansli haq to‘lash amalga oshirilsa, nafaqa vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) boshlangan kungacha olingan avansdan hisoblab chiqariladi va yakuniy hisob-kitoblar amalga oshirilgandan keyin qayta hisoblanadi.

Mehnatga haq to‘lash pul bilan berilmasdan, mehnat kunlari yozilsa va vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tillari) mehnat kunlari uchun haq to‘lanadigan kungacha boshlangan bo‘lsa, nafaqa eng kam ish haqidan to‘lanadi va keyinchalik qayta hisoblanadi.

58. Agar nafaqani hisoblab chiqarish uchun ish haqi asos qilib olinadigan davr mobaynida xodimning ish haqi miqdori o‘zgarsa, nafaqani hisoblashda ish haqi o‘zgargan kundan boshlab to‘langan ish haqi olinadi.

Xodim uzrli sabablarga ko‘ra ish haqiga ega bo‘lmagan, qonunchilik hujjatlariga muvofiq ish haqidan nafaqa hisoblab chiqarilishi lozim bo‘lgan hollarda nafaqa tarif stavkasi (lavozim maoshi) va mukofotlarning o‘rtacha oylik summasidan kelib chiqqan holda hisoblab chiqarilishi lozim. Bunda tarif stavkasi yoki eng kam ish haqi tuman koeffitsiyenti va ustamalar belgilangan joylarda ishlaganlik uchun beriladigan ustamalarni hisobga olgan holda asos qilib olinadi.

59. Agar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish davrida ish haqi o‘zgargan bo‘lsa, shu davrdan boshlab nafaqa miqdori ham tegishli ravishda qayta hisoblab chiqariladi.

Agar nafaqa hisoblab chiqarilgan ish haqiga qo‘shimcha haq hisoblangan bo‘lsa, nafaqa ham tegishli ravishda oshadi.

60. Xodim asosiy ish joyidan tashqari o‘sha yoki boshqa korxonada o‘rindoshlik asosida (shu jumladan yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs sifatida) ishlasa, nafaqa barcha ish joyidagi umumiy ish haqidan hisoblab chiqariladi.

Bunda yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs sifatidagi ish haqi miqdori tadbirkorning aniq bir oy uchun to‘lagan ijtimoiy sug‘urta badalini ish beruvchi va xodimlar uchun rasmiy belgilangan sug‘urta badallarining jami foiziga bo‘lish va natijasini 100 ga ko‘paytirish yo‘li bilan aniqlanadi.

61. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili xodimning vaqtinchalik boshqa vazifani bajarish davriga to‘g‘ri kelib, ushbu ish o‘rnida yuqoriroq mansab maoshi belgilangan bo‘lsa, nafaqa ushbu o‘rinda ishlashi lozim bo‘lgan davrgacha (bunday kun belgilanmagan bo‘lsa, vaqtincha ishda bo‘lmagan xodim ishga chiqishi lozim bo‘lgan kungacha) mana shu yuqoriroq ish haqidan hisoblab chiqariladi.

62. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili ish vaqtida boshlanib, korxona (sex, bo‘limning) ishni vaqtincha to‘xtatishi davrida davom etsa, nafaqa o‘sha kasb va malakaga ega bo‘lgan xodimlarga mana shu to‘xtatilgan davr uchun to‘lanadigan ish haqi miqdorida beriladi. Bunda nafaqa miqdori umumiy qoidalar bo‘yicha hisoblangan va olishi lozim bo‘lgan nafaqa miqdoridan oshmasligi lozim.

Agar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili ishning vaqtincha to‘xtatilgan davrida boshlangan bo‘lsa, ish to‘xtatib qo‘yilgan davr uchun nafaqa O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 155-moddasida belgilangan eng kam ish haqi miqdorida beriladi.

63. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili (qachon boshlanishidan qat’i nazar) korxona (sex, bo‘lim)ning ishga tushirilishidan (tugatilishidan) keyin ham davom etsa, nafaqa ishga tushirilgan (tugatilgan) kundan boshlab, xodim ish to‘xtatilgunga qadar olgan ish haqidan hisoblanadi.

64. Agar xodim vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasini ish haqiga tuman koeffitsiyenti va ustamalar belgilangan joylarda ishlash davrida olgan bo‘lsa, bu joylardan tashqarida bo‘lgan vaqt uchun vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa (shu jumladan mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi munosabati bilan) ustamalar hisobga olinmagan holda hisoblab chiqariladi.

Ushbu qoida homiladorlik va tug‘ish nafaqasini hisoblab chiqarishda qo‘llanilmaydi.

65. Ish haqiga ustama yoki muayyan muddatga yoxud muayyan joyda vaqtinchalik bo‘lganligi uchun ish haqiga oshirilgan koeffitsiyent belgilangan xodimga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa bu ustama yoki koeffitsiyent hisobga olingan holda ustama yoxud oshirilgan koeffitsiyent belgilangan kungacha, yoki esa vaqtinchalik bo‘lganligi munosabati bilan ular to‘langan joyidan chiqib ketgan kungacha beriladi.

66. Gazetalar va jurnallar, telegraf va axborot agentliklari, nashriyotlar, radio va televideniye, boshqa korxonalarning ijodiy xodimlariga mualliflik (sahnalashtirganlik uchun) mukofoti ham hisobga olinib ish haqi to‘lash yoki mualliflik ishi uchun oladigan mukofotidan kelib chiqadigan stavka bo‘yicha vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish nafaqasi, sug‘urta badali joriy qilinib, mualliflik (sahnalashtirganlik uchun) mukofotini ham hisobga olgan holda mazkur korxonada to‘langan haqiqiy ish haqidan hisoblab chiqariladi.

Mualliflik (sahnalashtirganlik uchun) mukofoti o‘rtacha ish haqiga ushbu Nizomning 52-53-bandlarida bayon qilingan qoidalar bo‘yicha qo‘shiladi.

67. Ma’lum normadagi ishni bajarganlaridan so‘ng mansab maoshini oluvchi xodimlarga (artist va boshqalar) nafaqa, shu jumladan, mehnatda mayiblanganlik, kasb kasalligi, shuningdek homiladorlik va tug‘ish nafaqasi vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik boshlangan oyning birinchi sanasidan oldingi kalendar oyidagi ish haqidan hisoblab chiqariladi.

68. Ish sharoitlariga ko‘ra yilning turli davrlari bo‘yicha turlicha ish haqlari belgilangan taqdirda (daryo floti va baliqchilik sanoati floti ekipajlari a’zolaridan tashqari), nafaqa xodim o‘z ish joyida qolgan taqdirda oladigan ish haqi miqdoriga qarab belgilanadi. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik ma’lum bir davrda boshlanib, ikkinchi davrda davom etgan taqdirda ikkinchi davrning ish haqi bo‘yicha nafaqa ishlovchilar uchun ish haqi o‘zgargan muddatdan boshlab to‘lanadi. Mehnatga ishbay asosida haq to‘langanda yuqorida qayd etilgan hollarning ikkinchi davri uchun nafaqa ishbaychining tarif stavkasidan kelib chiqqan holda to‘lanadi.

Daryo floti hamda baliqchilik sanoati floti ekipajlari a’zolariga nafaqa vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili boshlangan yildan oldingi kalendar yildagi haqiqiy ish haqidan hisoblab chiqariladi. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik sodir bo‘lgan yilda ishga kirgan shaxslarga, shuningdek to‘liq kalendar yil ishlamaganlar uchun nafaqa hisoblab chiqarishda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik sodir bo‘lgan davrdan oldingi vaqtdagi ish haqi inobatga olinadi.

Kunlik o‘rtacha ish haqi miqdori o‘tgan yil davomida olingan ish haqi yig‘indisini o‘sha yilning kalendar kunlariga taqsimlangan holda belgilanadi. Bunda yillik ish haqi bo‘linadigan kunlardan bayram va dam olish kunlari, vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz bo‘lgan kunlar, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha ta’til, shuningdek, qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar bo‘yicha ishdan ozod qilingan kunlar olib tashlanadi.

Boshqa dam olish kunlari (otgul) uchun nafaqa lavozim maoshidan (tarif stavkasidan) kelib chiqqan holda to‘lanadi.

Daryo floti va baliqchilik sanoati floti ekipajlarining vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) kunlari haq to‘lanmaydigan zaxirada (rezervda) bo‘lgan davrga to‘g‘ri kelgan hollarda nafaqa to‘lanmaydi.

69. Ish soatlarini hisoblab chiqish imkoni bo‘lmagan xodimlarga (uyda ishlovchilarga, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, ikkilamchi va boshqa xil ashyolarning shtatli tayyorlovchilariga, oziq-ovqat chiqindilarini yig‘uvchilarga, tarqatish va tashish savdosi sotuvchilariga, suratga olish korxonalari agentlariga va boshqa shunday toifadagi xodimlarga) vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish munosabati bilan tayinlanadigan nafaqa so‘nggi 12 oy ish mobaynidagi kunlik o‘rtacha ish haqi miqdoridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Ushbu korxonada 12 oydan kam ishlagan shaxslarga nafaqalar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish munosabati bilan beriladigan ta’tilga qadar ishlangan vaqtning kunlik o‘rtacha ish haqidan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.

Kunlik o‘rtacha ish haqi yuqorida aytib o‘tilgan davr uchun tayinlangan haqiqiy ish haqini mazkur davrning kalendar kunlariga bo‘lib chiqish yo‘li bilan aniqlanadi. Bunda ish haqi bo‘linayotgan kunlar hisobiga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik kunlari, homiladorlik va tug‘ish ta’tillari, yillik (asosiy va qo‘shimcha) ta’tillar, shuningdek, qonunchilikda ko‘zda tutilgan ishdan ozod qilish kunlari qo‘shilmaydi.

Kunlik tarif stavkasi soatbay tarif stavkasini 40 ga ko‘paytirish va hosil bo‘lgan summani 7 ga bo‘lish yo‘li bilan aniqlanadi. Kunlik hisob-kitob stavkasi yoki kunlik o‘rtacha oylik ish haqi hisob-kitob stavkasini oyning nafaqa to‘lanadigan barcha kalendar kunlariga bo‘lib chiqish yo‘li bilan aniqlanadi.

Nafaqa vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish munosabati bilan beriladigan ta’tilning barcha kalendar kunlariga to‘lanadi.

70. Shtatsiz xodimlar, agar ular mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan bo‘lsalar, ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqa bilan ta’minlanadilar.

Barcha hollarda shtatsiz xodimlarga nafaqalar mazkur Nizomning 56-bandida ishbay ish haqi oluvchi xodimlar uchun belgilangan qoidalar bo‘yicha haqiqiy ish haqidan hisoblab chiqariladi.

Ishga chiqish jadvali o‘rnatilmagan shtatsiz xodimlarga nafaqa mazkur Nizomning 69-bandida belgilangan qoidalar bo‘yicha hisoblab chiqariladi.

Soatbay mehnati uchun ish haqi oladigan shtatsiz (o‘quv yurtlari, malaka oshirish kurslarining o‘qituvchilari, to‘garaklar rahbarlari va boshqalar) xodimlarga nafaqalar bir soat uchun bo‘lgan to‘lovdan kelib chiqqan holda hisoblanib va vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish ta’tili sababli qoldirilgan (bajarilmagan) ish soatlariga to‘lanadi.

71. Advokatlarga — advokatlar kollegiyasi a’zolariga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, shuningdek homiladorlik va tug‘ish nafaqasi mazkur Nizomning 56-bandida ishbay ish haqi oluvchi xodimlar uchun belgilangan qoidalar bo‘yicha hisoblab chiqariladi.

72. Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini akkord-mukofot tizimi bo‘yicha yetishtiruvchi qishloq xo‘jaligi korxonalarida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, shuningdek homiladorlik va tug‘ish nafaqasi bajarayotgan ishlari va olayotgan haqlari hisob-kitob qilib borilayotgan xodimlargagina beriladi. Barcha hollarda shu jumladan, mehnatda mayiblanganda, kasb kasalligiga duchor bo‘lganda, homiladorlik va tug‘ish munosabati bilan ta’tilga chiqilganda nafaqa bajarayotgan mazkur ishlar uchun to‘lanayotgan haqiqiy ish haqi miqdoridan kelib chiqib belgilanadi.

Nafaqa hisoblab chiqarishda o‘rtacha kunlik ish haqi nafaqani hisoblab chiqarish uchun olingan ish haqini (Nizomning 56-bandi) ish haqi olingan davrdagi kalendar kunlari soniga bo‘lish yo‘li bilan aniqlanadi. Bunda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) kunlari chiqarib tashlanadi. Nafaqa kalendar kunlari uchun to‘lanadi.

Agar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik (homiladorlik va tug‘ish ta’tili) qishloq xo‘jalik ekinlarini parvarish qilish davriga to‘g‘ri kelsa va bu ishlar tamom bo‘lgandan so‘ng davom etsa, nafaqa ko‘rsatilgan davrning tugash kunidan boshlab mazkur Nizomning 68-bandiga binoan xodimning bu davr mobaynida bajarishi lozim bo‘lgan ishning tarif stavkasidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. Shu bilan birga, qishloq xo‘jaligi ekinlarini parvarish qilish davri tugagandan keyin xodim ishlamasligi kerak bo‘lgan davr uchun nafaqa to‘lanmaydi.

73. Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs va dehqon xo‘jaligi a’zolariga hamda ayrim shaxslarnikida shartnoma asosida ishlayotgan fuqarolarga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqalarni hisoblab chiqishda hisobga olinadigan aniq bir oy uchun daromadi to‘langan oylik sug‘urta badali summasini ish beruvchilar va xodimlar uchun sug‘urta badallari ajratishning qonunchilik hujjatlarida belgilangan jami foiziga bo‘linadi va olingan natijani 100 ga ko‘paytirish yo‘li bilan aniqlanadi.

O‘tgan yilda sug‘urta badallari to‘lanmagan bo‘lsa, ko‘rsatib o‘tilgan xodimlarga nafaqa eng kam ish haqi miqdorida belgilanadi va u keyinchalik qayta hisob-kitob qilinadi.

74. Asosiy ish joyida ish haqi to‘la yoki qisman saqlab qolingan holda qishloq xo‘jaligi va boshqa korxonalarga ishlarni bajarish uchun yuborilgan xodimlarga ayni vaqt ichida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik hollari ro‘y berganligi tufayli to‘lanadigan nafaqaning miqdori, ular mazkur ishlarni bajarishga yuborilgan paytda asosiy ish joylarida olgan ish haqi miqdoriga qarab belgilanadi va nafaqa asosiy ish joyidan umumiy asoslarda to‘lanadi.

75. Maktablarning, malaka oshirish, xodimlar tayyorlash va qayta tayyorlash o‘quv kurslarining, shuningdek malaka oshirish institutlarining tinglovchilariga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqalar ular kurslarga, maktablarga, (institutlarga) korxona tomonidan yuborilganda va o‘qish davrida ularning ish haqlari to‘liq yoki qisman saqlangan taqdirda umumiy asoslarda beriladi.

Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqaning miqdori o‘quv davrida, stipendiyani hisobga olmagan holda, ularning saqlanadigan ish haqlari miqdoridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

76. Ishlab chiqarish amaliyoti davrida ish haqi to‘lanadigan ishchi o‘rinlarga yoki lavozimlarga tayinlangan oliy o‘quv yurtlari talabalariga, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalari, umumiy ta’lim maktablari o‘quvchilariga ishlab chiqarish amaliyotini o‘tash kunlariga to‘g‘ri kelgan vaqtinchalik mehnatga qobiliyatsizlik yoki homiladorlik va tug‘ish nafaqasi ishlab chiqarish amaliyoti o‘tayotgan joylaridan umumiy asoslarda lekin ishlab chiqarish amaliyoti yakunlanishi lozim bo‘lgan kuniga qadar to‘lanadi.

Ushbu tartib qurilish obyektlarida va iqtisodiyotning boshqa tarmoqlarida talabalar guruhlarida ishlayotgan o‘quvchilarga ham joriy etilib, nafaqa miqdori guruhda olgan ish haqidan hisoblab chiqariladi va ushbu Nizomning 20-bandida ko‘zda tutilgan muddatlarda ish joyidan beriladi.

77. Oliy, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarini, magistratura, aspirantura, klinik ordinatura, doktoranturani tugatgan va belgilangan tartibda ishga yuborilgan shaxslarga (mazkur Nizomning 12, 44, 45-bandlari) vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish nafaqasining miqdori umumiy qoidalar bo‘yicha, hisoblab chiqarish va ularning egallashlari lozim bo‘lgan lavozim maoshlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

78. Axloq tuzatish ishlariga hukm qilingan shaxslarga nafaqa umumiy asoslarda beriladi. Bunda avvalgi ish joylarida jazoni o‘tayotgan shaxslarga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa miqdori jazoni o‘tash boshlanishiga qadar bo‘lgan umumiy ish stajiga qarab belgilanadi.

Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish munosabati bilan mazkur shaxslarga beriladigan nafaqalar sud hukmi bilan ularning ish haqlaridan undirishlar ushlab qolingan holda amalga oshiriladi.

79. Bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqa O‘zbekiston Respublikasi hududida belgilangan eng kam oylik ish haqining ikki baravari miqdorida beriladi.

Ish haqiga koeffitsiyent qo‘llaniladigan tumanlarda nafaqa ushbu koeffitsiyentlarni hisobga olgan holda belgilanadi.

80. Ishlayotgan ayollarga, hamda ishlab chiqarishdan ajralgan holda oliy, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarida, magistratura, aspirantura, klinik ordinatura, doktoranturada tahsil olayotgan ayollarga bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqa tegishlicha ish yoki o‘qish joyidan to‘lanadi.

81. Bolaning onasi ishlamaydigan va o‘qimaydigan hollarda nafaqa bolaning ishlaydigan yoki ishlab chiqarishdan ajralgan holda o‘qiydigan otasi yoki ota-ona o‘rnini bosuvchi shaxslarga to‘lanadi.

Ishlamaydigan va o‘qimaydigan ota-onalarga bola tug‘ilganda nafaqa ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan tayinlanadi va to‘lanadi.

82. Farzandlikka olingan bolalarga bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqa umumiy asoslarda beriladi.

83. Agar ayol homiladorlik bo‘yicha ta’til davrida ishdan bo‘shab, shu davr mobaynida homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa olgan bo‘lsa, bir martalik nafaqa umumiy asoslarda beriladi.

84. Bola o‘lik tug‘ilgan hollarda nafaqa to‘lanmaydi.

85. Nogiron bolasini tarbiyalayotgan ishlovchi ota-onaning biriga (vasiyga, homiyga) bola o‘n olti yoshga to‘lgunga qadar davlat ijtimoiy sug‘urtasi mablag‘lari hisobidan bir kunlik ish haqi miqdorida haq to‘lagan holda oyiga qo‘shimcha bir dam olish kuni beriladi.

86. Dafn etish marosimi uchun nafaqa xodim yoki uning qaramog‘ida bo‘lgan quyidagi oila a’zolari vafot etganda beriladi:

a) turmush o‘rtog‘i;

b) 18 yoshga to‘lmagan yoki vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz (yoshidan qat’i nazar) bolalari, aka-ukalari va opa-singillari;

v) ota-onasi;

g) bobosi yoki buvisi.

Yashash uchun mustaqil mablag‘ manbaiga ega bo‘lgan (ish haqi, pensiya, stipendiya oluvchi, shirkat xo‘jaligining mehnatga qobiliyatli a’zolari hisoblanuvchi va hokazo) oila a’zolari qaramog‘ida turgan deb hisoblanmaydi.

87. Xodim vafot etganda dafn etish marosimi uchun nafaqa uning oila a’zolariga yoki dafn o‘tkazishni o‘z zimmasiga olgan shaxslarga beriladi.

Oilaning vafot etgan a’zosini dafn etish marosimi uchun nafaqa ishlovchi xodimga beriladi.

88. Ayolning homilasi tushgan hollarda dafn etish marosimi uchun nafaqa berilmaydi.

89. Dafn etish marosimi uchun nafaqa eng kam oylik ish haqining uch baravari miqdorida beriladi.

Ishlamaydigan pensioner vafot etgan taqdirda dafn etish marosimi uchun nafaqa uning oilasiga yoki pensionerning dafn marosimini o‘tkazgan shaxsga ikki oylik pensiya miqdorida, lekin eng kam oylik ish haqining ikki hissasidan kam bo‘lmagan miqdorda, ijtimoiy ta’minot bo‘limi tomonidan to‘lanadi.

Ish haqiga tuman koeffitsiyenti belgilangan joylarda dafn etish marosimi uchun nafaqa miqdori ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lmagan tarmoqlar uchun beriladigan tuman koeffitsiyentini hisobga olgan holda aniqlanadi.

90. Muddatli harbiy xizmatga chaqirilgan xodim yoki uning oila a’zosi vafot etgan taqdirda dafn etish marosimi uchun nafaqa, agar unga so‘nggi ish haqi to‘langan kundan bir oydan ko‘p vaqt o‘tmagan bo‘lsa beriladi.

91. Oliy, o‘rta maxsus kasb-hunar ta’lim muassasalarida, magistraturada, aspiranturada, klinik ordinaturada, doktoranturada tahsil olayotgan shaxslar, shuningdek, ularning oila a’zolari vafot etgan taqdirda, dafn etish marosimi uchun nafaqa umumiy asoslarda to‘lanadi.

92. Maktablar, kurslarning (kadrlar malakasini oshirish, qayta tayyorlash va tayyorlash bo‘yicha), shuningdek, malaka oshirish institutlari o‘quvchilari va tinglovchilari yoki ularning oila a’zolari vafot etganda, agar ular kurslarga, maktablarga, institutlarga korxona tomonidan yuborilgan bo‘lsalar va ularning o‘qish davridagi ish haqi to‘la yoki qisman saqlanib qolgan bo‘lsa, dafn etish marosimi uchun nafaqa umumiy asoslarda beriladi.

93. Nafaqalar xodimning asosiy ish joyidan korxonaning Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyasi yoki shu ish uchun vakil qilingan komissiya a’zosi tomonidan tayinlanadi. Komissiya tarkibi, a’zolari soni va raisi korxona rahbarining buyrug‘i yoki boshqaruvining qarori bilan tasdiqlanadi.

Komissiya mehnatda mayiblanganlarga, kasb kasalligiga chalinganlarga nafaqa tayinlash, nafaqa to‘lashni rad etish, nafaqadan (to‘liq yoki qisman) mahrum etish va nafaqa olish huquqi yuzasidan kelib chiqqan nizolarni, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi va boshqa hujjatlarning asosli ravishda va to‘g‘ri berilganligini ko‘rib chiqish huquqiga ega. Qolgan barcha hollarda nafaqalarni komissiyaning shu ishga vakil qilingan a’zosi tayinlaydi.

Komissiyalar bo‘lmagan korxonalarda nafaqalar, ish beruvchi tomonidan shu ishga buyruq bilan vakil qilingan shaxs tomonidan tayinlanadi.

Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxslar, dehqon xo‘jaligi a’zolariga, shuningdek ayrim fuqarolarnikida shartnoma asosida ishlayotganlarga nafaqalar ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan tayinlanib, budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan to‘lanadi.

O‘quvchi, talaba va aspirantlarga nafaqalar mazkur Nizomning 80 va 91-bandlariga binoan o‘qish joylarida tayinlanadi va to‘lanadi.

Qurolli kuchlar safidan ozod etilgandan keyin vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz bo‘lib qolgan sobiq harbiy xizmatchilarga nafaqa mazkur Nizomning 5-bandiga binoan tuman (shahar) ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan tayinlanadi.

94. Xodimlar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik muddati tugaganidan so‘ng chiqishining birinchi kunidayoq korxonaga vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasini taqdim etadilar. Mehnatga qobiliyatsizlik davom etayotgan hollarda, navbatdagi ish haqi berilishi vaqti kelganda topshirilishi mumkin.

Korxonada vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasining “Tabelchi tomonidan va kadrlar bo‘limi tomonidan to‘ldiriladi” degan bo‘limlariga zarur ma’lumotlar yoziladi va vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi (bemor haqidagi ma’lumotlar yozib, imzo qo‘yiladi) ijtimoiy sug‘urta komissiyasiga topshiriladi.

95. Mehnatda mayiblanish tufayli vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik boshlanganda nafaqa ishlab chiqarishda baxtsiz hodisa sodir bo‘lganlik haqidagi (N-1-shaklda) dalolatnoma asosida tayinlanadi.

Agar baxtsiz hodisa boshqa sharoitlarda ro‘y bersa (uyda, ishga borish yoki ishdan qaytishda, davlat yoki jamoatchilik burchini bajarayotgan paytda), nafaqa ro‘y bergan baxtsizlik sabablari ish beruvchi tomonidan o‘rganib chiqilgandan keyingina tayinlanadi.

96. Quyidagi sharoitlarda yuz bergan (jinoyat sodir qilish vaqtida jarohatlanish hollaridan tashqari) jarohatlanish mehnatda mayiblanish deb hisoblanadi:

a) mehnat burchini bajarayotgan paytda (shu jumladan, xizmat safari vaqtida), shuningdek, maxsus topshiriq bo‘lmagan hollarda ham korxona manfaatini ko‘zlab qilingan xatti-harakatlar paytida;

b) ish beruvchining transportida ishga borayotgan yoki ishdan qaytayotganda;

v) ish vaqti davomida (shu jumladan belgilangan tanaffus vaqtida) korxona hududida yoki biron-bir boshqa ish joyida, ish boshlashdan oldin yoki ishdan keyin ish qurollarini, kiyim-kechaklarini va hokazolarni tartibga keltirish paytlarida;

g) ichki mehnat tartib-qoidalariga zid bo‘lmagan taqdirda, ish vaqti davomida korxonaga yaqin bo‘lgan joyda yoki boshqa ish joyida (belgilangan tanaffuslarda) hozir bo‘lganda;

d) asosiy ish bilan bog‘liq bo‘lmasa ham, davlat va jamoatchilik oldidagi burchlarini bajarayotgan chog‘ida;

e) inson hayotini qutqarish, huquq-tartibotni, davlat va jamoat mulkini, shuningdek, fuqarolar mulklarini muhofaza qilish bo‘yicha fuqarolik burchini bajarayotgan paytida;

j) donorlik vazifalarini bajarish natijasida mehnat qobiliyatining yo‘qotilishi.

97. Kasb kasalliklari bo‘yicha vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi tayinlashda Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 11-maydagi 249-son qarori bilan tasdiqlangan Kasb kasalliklari ro‘yxatida ko‘rsatilgan kasalliklar hisobga olinadi.

98. Mazkur Nizomga binoan nafaqa olish huquqi ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiya yoki vakil qilingan komissiya a’zosi har bir vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi bo‘yicha to‘lov amalga oshirilishi lozim bo‘lgan kunlar sonini va ish haqiga nisbatan belgilanadigan nafaqa foizi miqdorini belgilaydi. Nafaqa foizi miqdori nafaqa belgilash bayonnomasida va komissiya raisi yoki vakil qilingan komissiya a’zosining imzosi qo‘yilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasida qayd qilinadi.

Mehnatda mayiblanish tufayli vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqa komissiya tomonidan (jarohatlangan xodimning ahvoli komissiya majlisiga kelishga imkon bergan taqdirda uning ishtirokida) tayinlanadi. Nafaqadan mahrum etish, nafaqadan to‘liq yoki qisman rad etish masalasi nafaqa oluvchining ishtirokida ko‘rib chiqiladi.

99. Xodim vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi bo‘yicha nafaqa olish huquqiga ega bo‘lmagan taqdirda, komissiya nafaqa bermaslik to‘g‘risida qaror chiqaradi va rad etish sabablarini vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasiga qayd etadi.

100. Nafaqa tayinlangandan so‘ng komissiya yoki vakil qilingan komissiya a’zosi korxonaning hisob-kitob bo‘limiga nafaqa chiqarish va to‘lash uchun belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasini topshiradi.

To‘lanadigan va to‘lanmaydigan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalari, shuningdek, nafaqa olish uchun taqdim etilgan barcha boshqa hujjatlar korxona buxgalteriyasida pullik hujjatlarga teng holda, barcha xarajat hujjatlaridan alohida holda saqlanadi.

101. Ish vaqtini, umumiy ish stajini hisobga olib borish, ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqalar to‘lash uchun hisob-kitoblarni bajarishda elektron-hisoblash mashinalari (EHM) qo‘llaniladigan korxonalarda, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalari ma’muriyat tomonidan hisoblash markaziga topshiriladi. U yerda ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha nafaqa tayinlash va hisoblab chiqarish to‘g‘risida belgilangan shaklda ikki nusxada ro‘yxat tuziladi.

Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalari EHMda hisob-kitoblarni chiqarish uchun mas’ul shaxsning imzosi qo‘yilgan ikki nusxadagi to‘lov ro‘yxati bilan birga aniq muddatlarda (maoshlar bo‘yicha hisob-kitob qilishga 5-6 kun qolganda) ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyaga topshiriladi.

Komissiya hisob-kitobning, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasining davolash muassasasi tomonidan to‘ldirilishining to‘g‘riligini, zarur hollarda boshqa hujjatlarni ham (baxtsiz hodisalar to‘g‘risidagi dalolatnomalar va boshqalar) tekshiradi va nafaqa tayinlash, belgilangan hollarda esa nafaqadan mahrum qilish bo‘yicha qaror chiqaradi. Ikki nusxadagi to‘lov ro‘yxatlar ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyasi raisi tomonidan imzolanadi.

To‘lov ro‘yxatining bir nusxasi vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi bilan buxgalteriyaga yuboriladi. Ular tekshiruvdan o‘tkazilgandan so‘ng bosh (katta) buxgalter tomonidan imzolanib, hisoblash markaziga uzil-kesil hisob-kitob qilish va nafaqa summasini ish haqi to‘lash ro‘yxatiga kiritish uchun qaytarib yuboriladi. Shundan so‘ng to‘lov ro‘yxati vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalari bilan saqlash uchun buxgalteriyaga topshiriladi.

To‘lov ro‘yxatining ikkinchi nusxasi esa nafaqa tayinlash bayonnomasi sifatida ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyada saqlanadi.

Nafaqani hisoblashda mazkur bandda ko‘rsatilgan qoidaga muvofiq vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasining orqa tomoni to‘ldirilmaydi.

102. EHM yordamida faqat nafaqa miqdori hisoblab chiqiladigan korxonalarda nafaqa belgilash va vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalarini to‘ldirish (“Buxgalteriya tomonidan to‘ldiriladi” degan bo‘limdan tashqari) mazkur Nizomning 98 va 101-bandlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

“Buxgalteriya tomonidan to‘ldiriladi” degan bo‘limdagi maosh va uning asosida chiqarilgan nafaqa miqdori haqidagi ma’lumot EHMda tayyorlanganda, EHMda hisob-kitob ishlari uchun mas’ul shaxsning va bosh (katta) buxgalterning imzolari bo‘lgan to‘lov ro‘yxatida keltiriladi. To‘lov ro‘yxatlariga kasallik varaqalari ilova qilinadi.

Nafaqalar mashina-hisoblash stansiyalarida hisoblab chiqariladigan korxonalarda nafaqalarni tayinlash va mehnatga layoqatsizlik varaqalarini rasmiylashtirish xuddi shunday tartibda amalga oshiriladi.

103. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha tayinlangan nafaqalar, shu jumladan sil kasalligi sanatoriylarida davolanish uchun beriladigan nafaqalar, ish haqi to‘lash uchun belgilangan muddatlarda to‘lanadi.

Boshqa turdagi sanatoriylarda davolanish uchun beriladigan nafaqalarni to‘lash, xodim sanatoriydan qaytgandan so‘ng amalga oshiriladi. Bunda nafaqa, agar bir tomonga borish vaqti bir sutkadan ortiq bo‘lsa, sanatoriyda bo‘lgan vaqt ko‘rsatilgan “yo‘llanmaning qaytish tomoni”, shuningdek yo‘l chiptalari ijtimoiy sug‘urta komissiyasiga yoki vakil qilingan komissiya a’zosiga topshirilgandagina beriladi. Yo‘llanma bo‘yicha foydalanilmagan hamda sanatoriyda, shuningdek yetib borish yoki qaytish yo‘li belgilangan muddatdan ortiq bo‘lgan kunlar uchun nafaqa berilmaydi.

104. Homiladorlik va tug‘ish nafaqasi tug‘ishdan oldin amalda foydalanilgan kunlarning sonidan qat’i nazar, ta’tilning to‘liq davri uchun bir yo‘la to‘lanadi.

105. Bola tug‘ilganda bir yo‘la to‘lanadigan nafaqani olish uchun ota yoki ona komissiyaga Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) bo‘limi tomonidan berilgan bolaning tug‘ilganlik haqidagi ma’lumotnomasini topshirishi lozim. Berilgan hujjatlar asosida vakillik qiluvchi komissiya a’zosi nafaqa olish huquqini belgilaydi va belgilangan miqdorda uni tayinlash to‘g‘risida qaror chiqaradi va tayinlash bayonnomasiga yozadi. Shundan so‘ng hujjatlar korxonaning hisob-kitob qilish bo‘limiga topshiriladi.

Bola tug‘ilganligi haqidagi ma’lumotnoma yo‘qotilgan taqdirda bir yo‘la to‘lanadigan nafaqa FHDY bo‘limlari tomonidan berilgan bola tug‘ilganligi haqidagi takroriy ma’lumotnomaning hamda otaning ish joyidan (o‘qish joyidan) nafaqa olmaganligi haqidagi ma’lumotnoma topshirilganidan so‘ng beriladi.

106. Xodimning vafoti tufayli uni dafn etish marosimini o‘tkazish nafaqasini olish uchun ijtimoiy sug‘urta komissiyasiga FHDY bo‘limi tomonidan berilgan vafot etganlik to‘g‘risidagi ma’lumotnoma topshiriladi. Oila a’zosi vafot etganda esa vafot etganligi haqidagi ma’lumotnomadan tashqari uy-joydan foydalanish idorasi (binodan foydalanish direksiyasi, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlari) tomonidan vafot etgan shaxsning xodim bilan qarindoshlik aloqalari borligi va u xodimning qaramog‘ida bo‘lganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma ham topshirilishi lozim.

Topshirilgan hujjatlar asosida vakil qilingan komissiya a’zosi nafaqa olish huquqini, uning miqdorini belgilaydi va nafaqa tayinlash haqida qaror chiqaradi va nafaqa tayinlash bayonnomasiga yozib qo‘yadi.

107. Korxona tugatilganda, Nizomga muvofiq nafaqa olish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarga, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik hamda homiladorlik va tug‘ish nafaqasi tugatilgan korxonaning huquqiy vorisi yoki tugatish komissiyasi tomonidan beriladi.

Tugatish komissiyasi ishni yakunlagan (yakuniy balans topshirilgan) hollarda, nafaqa ijtimoiy ta’minot bo‘limlari tomonidan tayinlanib, to‘lanadi. Bunda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik hamda homiladorlik va tug‘ish nafaqasini tayinlash uchun qo‘shimcha hujjatlar, ya’ni tugatish komissiyasi tomonidan to‘langan nafaqa (komissiya tomonidan yakuniy balans topshirilib barcha hisobraqamlar yopilganligi) to‘g‘risidagi ma’lumotnoma taqdim etiladi.

108. Yuridik shaxs bo‘lmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi shaxs, dehqon xo‘jaligi a’zosiga, shuningdek ayrim fuqarolarnikida shartnoma asosida ishlayotganlar nafaqa olish uchun vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalarini, bola tug‘ilganlik haqidagi ma’lumotnomani va vafot etganlik to‘g‘risidagi ma’lumotnomani ijtimoiy ta’minot bo‘limiga topshiradilar. Topshirilgan hujjatlar asosida budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi daromadlari va xarajatlari shu’balari tomonidan nafaqa tayinlash (tayinlamaslik) va uning miqdorlari masalasi ko‘rib chiqilib, ijtimoiy ta’minot bo‘limi boshlig‘ining qarori chiqariladi va belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Nafaqalar, fuqarolarning foizsiz shaxsiy hisobraqamiga nafaqa summasini o‘tkazish yo‘li bilan bank orqali to‘lanadi.

Nafaqa tayinlashda mazkur Nizomning 98—106 bandlarida belgilangan qoidalar qo‘llaniladi.

109. Ortiqcha to‘lab yuborilgan nafaqa summasi, agar ortiqcha to‘lash sanashda (arifmetik) adashish yoki nafaqa oluvchining qalbaki ma’lumotnoma taqdim qilishi (hujjatlarga o‘zgartirish kiritish va hokazolar) tufayli sodir bo‘lgan bo‘lsa, nafaqa oluvchidan undirib olinadi.

Chegirish keyingi safar to‘lanadigan nafaqa yoki ish haqidan amalga oshiriladi. Har safar xodim olishi kerak bo‘lgan summadan 20 foizdan ortiq bo‘lmagan summa chegirib qolinadi. Chegirib qolish korxonaning hisob-kitob bo‘limi orqali komissiyaning qarori asosida amalga oshiriladi.

Bu qaror sanash jarayonida yo‘l qo‘yilgan xato tufayli ortiqcha to‘lash sodir bo‘lganda nafaqa tayinlangan kundan 3 oydan kechiktirmay, o‘z huquqini suiiste’mol qilish bo‘yicha sodir bo‘lganda esa cheklanmagan muddatda qabul qilinishi mumkin.

Agar xodim mazkur korxonada ishlamayotgan bo‘lsa, unga ortiqcha to‘lab yuborilgan nafaqa summasi sud orqali undirilib olinadi. Nafaqa olishda suiiste’mollikka yo‘l qo‘yilsa (qalbaki hujjat taqdim etish, firibgarlik va hokazolar), hujjatlar qonunda belgilangan choralarni qo‘llash uchun huquqni muhofaza qilish organlariga yuboriladi.

Sudlarning qaroriga asosan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug‘ish nafaqalaridan aliment, mayib bo‘lganlik va salomatlikka yetkazilgan va boshqa zararlarni qoplash bo‘yicha xarajatlar chegirilishi mumkin. Nafaqalardan boshqa hech qanday chegirma amalga oshirilmaydi.

110. Xodimning vafoti kunigacha olinmay qolgan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik hamda homiladorlik va tug‘ish nafaqasi u bilan birga yashagan oila a’zolariga, shuningdek, uning qaramog‘ida bo‘lganlarga beriladi.

Xodimning vafot etgan kuniga qadar olinmagan nafaqa vafot etgan xodim bilan qarindosh va birga istiqomat qilganlik yoki vafot etganning qaramog‘ida bo‘lganlikni tasdiqlovchi dalil bo‘lgan hujjat topshirilganidagina berilishi mumkin.

Bola tug‘ilganda bir yo‘la to‘lanadigan nafaqani olish huquqiga ega bo‘lgan ona vafot etganda mazkur nafaqa otaga yoki bolani o‘z tarbiyasiga olgan boshqa shaxsga beriladi.

111. Budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘idan beriladigan nafaqa belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnoma bo‘yicha to‘lanishi, fuqarolarning arizasiga binoan bank muassasalaridagi hisobraqamiga o‘tkazilishi hamda aloqa bo‘limi orqali jo‘natilishi mumkin.

Nafaqani jo‘natish bilan bog‘liq bo‘lgan chiqimlar nafaqa summasidan ushlab qolinadi.

112. Korxonaning bosh buxgalteri komissiya bilan bir qatorda nafaqa to‘lash bo‘yicha mablag‘larning to‘g‘ri sarflanishi uchun javobgardir.

Agar nafaqa tayinlash yoki xodimning umumiy ish stajini aniqlash paytida qonunchilikda ko‘zda tutilgan qoidalar buzilishiga yo‘l qo‘yilgan yoki to‘lov uchun taqdim qilingan hujjatlar noto‘g‘ri rasmiylashtirilgan bo‘lsa bosh buxgalter to‘lovni amalga oshirmay, ularni yo‘l qo‘yilgan xatolar to‘g‘risidagi yozma bayonnomasi bilan ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyaga qaytarib berishi shart.

113. Hududiy soliq organlarining talabiga binoan korxona ma’muriyati tekshirish o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan nafaqalarga oid hujjatlarni taqdim etadi. Boshqa davrlar bo‘yicha tekshirishlar nafaqalar to‘lanadigan mablag‘larni sarf qilishda suiiste’mollik fosh etilgan taqdirda o‘tkaziladi. Barcha tekshirishlar belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

114. Ish beruvchi tomonidan mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi qoidalari buzilishi oqibatida xodimning mehnatda mayiblanganligi yoki kasb kasalligiga chalinganligi aniqlansa, korxona ma’muriyati budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga ushbu shikastlanish va kasallik sababli berilgan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik bo‘yicha nafaqani to‘lashga ketgan barcha xarajatlarni qoplashi lozim.

115. Nafaqalarni to‘lash uchun qilingan xarajatlar qonunchilikka xilof ravishda amalga oshirilganda korxona, tashkilot, muassasalar tomonidan qilingan xarajatlar Pensiya jamg‘armasi hisobiga o‘tkazilgan badallar hisobiga qabul qilinmaydi va ular korxona hisobiga yozib qo‘yiladi.

116. Vakil qilingan ijtimoiy sug‘urta komissiyasi a’zosi tomonidan qabul qilingan qaror ustidan Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha komissiyaga shikoyat qilinishi mumkin. Komissiyaning qarori ustidan tuman va shahar soliq organlariga va ijtimoiy ta’minot bo‘limlariga shikoyat qilinishi mumkin.

117. Nafaqalarni noto‘g‘ri hisoblash va belgilash hamda to‘lash ustidan shikoyat tuman, shahar sudiga berilishi mumkin.

118. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Moliya vaziri, Sog‘liqni saqlash vaziri, Markaziy bank raisi, Davlat Soliq qo‘mitasi raisi va O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi kengashi raisi bilan kelishilgan.