Ushbu Kodeks suv, suv obyektlari, suv xoʻjaligi obyektlari va suv fondi yerlaridan oqilona foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga soladi.

Ushbu Kodeksning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

aholini, iqtisodiyot tarmoqlarini va ekologik tizimlarni suv bilan barqaror taʼminlashga erishish hamda uni saqlab turish;

iqlim oʻzgarishini hisobga olgan holda suvlarni oqilona boshqarish va ulardan foydalanish hamda tejash;

suvlarni bulgʻalanish, ifloslanish va kamayib ketishdan muhofaza qilish;

suvlarning zararli taʼsirining oldini olish va uni bartaraf etish;

suv obyektlarining holatini yaxshilash;

suvga doir munosabatlar sohasida iqtisodiy mexanizmlarni, shu jumladan davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish;

yuridik va jismoniy shaxslarning suvga doir munosabatlar sohasidagi huquqlarini hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish;

suv masalalari boʻyicha davlatlararo hamkorlikni rivojlantirish.

Suv toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Kodeks va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining suv toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Kodeksda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

gidrotexnika inshootlari — suv omborlari toʻgʻonlari, daryolardagi, soylardagi, kanallardagi va kollektorlardagi toʻgʻonlar, daryolar oʻzanlaridagi toʻsuvchi inshootlar, suv olish, suv oʻtkazish, suv tashlash hamda qirgʻoqlarni himoya qilish inshootlari, gidroelektrostansiyalar, nasos stansiyalari;

yer osti suvlari — yer osti suv obyektlarining suvlari;

yer usti suvlari — yer usti suv obyektlarining suvlari;

ichimlik suvi taʼminoti — ichimlik suvini ichimlik suvi taʼminoti tarmoqlari orqali va (yoki) transportda isteʼmolchilarga yetkazib berish;

kanallar — suv bilan manbadan suvdan foydalanuvchilarning chegarasiga qadar taʼminlash uchun moʻljallangan suv xoʻjaligi obyektlari;

kollektor-drenaj suvlari — yer osti sizot suvlari va tashlama suvlar;

kollektor-drenaj tarmogʻi — yer osti sizot suvlarini va tashlama suvlarni toʻplash hamda chiqarib yuborish uchun moʻljallangan suv xoʻjaligi obyekti;

mineral suvlar — tarkibida erigan tuzlar, mikroelementlar, shuningdek davolashda ijobiy taʼsir koʻrsatadigan baʼzi biologik faol komponentlar mavjud boʻlgan suvlar;

oqova suvlar — maishiy, ishlab chiqarish yoki boshqa ehtiyojlar uchun foydalanilgan hamda dastlabki kimyoviy tarkibi va fizik xossalarini oʻzgartirgan qoʻshimcha aralashmalar bilan ifloslangan suvlar, shuningdek atmosfera yogʻinlari yogʻishi natijasida hosil boʻlgan, aholi punktlari va sanoat korxonalari hududidan oqib chiquvchi suvlar;

sanitariya muhofazasi zonasi — ichimlik, maishiy va davolash-sogʻlomlashtirish maqsadlari uchun moʻljallangan, foydalanilayotgan, loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan obyektlarga tutash boʻlgan, ularning sanitariya-epidemiologik ishonchliligini taʼminlash uchun tashkil etiladigan, muhofaza rejimiga ega boʻlgan hududlar;

sohil boʻyi mintaqasi — suvni muhofaza qilish zonasi doirasida tabiiy yer usti suv obyektlari, shuningdek foydalanilayotgan, loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan suv xoʻjaligi obyektlari suv obyekti boʻylab yoki ular atrofida ushbu suv xoʻjaligi obyektlaridan tegishli tarzda foydalanishni taʼminlash, ularni rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklash, shuningdek suv resurslarini oqilona boshqarish va ularning hisobini yuritish uchun tashkil etiladigan qatʼiy rejimli hudud;

suv yetkazib beruvchi tashkilot — suv xoʻjaligi obyektlaridan foydalanish va ularga texnik xizmat koʻrsatish uchun masʼul boʻlgan, oʻziga shartnoma asosida suvdan foydalanuvchilarga suv olish va yetkazib berish huquqi berilgan suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkiloti va (yoki) boshqa yuridik shaxs;

suvlarning zararli taʼsiri — suvlarning salbiy taʼsiri natijasida sodir boʻlayotgan muayyan obyektlarning yuvilib ketishi, buzilishi, suv bosishi, zax bosishi, loyqa choʻkishi, botqoqlanishi, shoʻrlanishi va boshqa hodisalar;

suvni muhofaza qilish zonasi — suvlarning sanitariya holatini zarur darajada saqlab turish, ularning bulgʻanishi va ifloslanishining, shuningdek suv obyektlarining tuproq eroziyasi mahsulotlari bilan loyqa choʻkishining oldini olish, shuningdek qulay suv rejimini yaratish va saqlab turish maqsadida maxsus foydalanish va xoʻjalik faoliyati yuritish rejimi belgilanadigan, suv obyektlarining oʻzanlariga yoki akvatoriyalariga tutash boʻlgan tabiiy hudud;

suv obyekti — suvlar doimiy ravishda yoki vaqtincha toʻplanadigan va suv rejimining oʻziga xos shakllari va belgilari mavjud boʻlgan tabiiy (jilgʻalar, soylar, daryolar va boshqalar) hamda sunʼiy (ochiq va yopiq kanallar, shuningdek kollektor-drenaj tarmoqlari) suv oqimlari, tabiiy (koʻllar, dengizlar, yer osti suvlari konlari va suvli qatlamlari) va sunʼiy (suv omborlari, sel-suv omborlari, hovuzlar va boshqalar) suv havzalari, shuningdek buloqlar va boshqa obyektlar;

suv olish kvotasi — suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga va suvdan foydalanuvchilarga bir necha yil uchun ajratiladigan suv hajmi;

suv olish limiti — suv obyektlarining suvlilik darajasiga qarab suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga va suvdan foydalanuvchilarga vegetatsiya va kuz-qish davrlari uchun ajratiladigan suv hajmi (suv olish kvotasidan foiz hisobida);

suv obyektlarini muhofaza qilish — suv obyektlarini saqlash va tiklashga qaratilgan tadbirlar tizimi;

suv rejimi — suv sifati, sathi, oqimi tezligi, sarfi va hajmining vaqt birligida oʻzgarishi;

suv resurslari — suv obyektlarining foydalanilayotgan yoki foydalanilishi mumkin boʻlgan yer osti va yer usti suvlari;

suv servituti — suv obyektidan yoki uning bir qismidan, shu jumladan suvni muhofaza qilish zonalaridan cheklangan tarzda foydalanish huquqi;

sugʻorish tarmogʻi — suvdan foydalanuvchilarning sugʻoriladigan maydonlariga, shuningdek boshqa obyektlarga kanallardan va boshqa suv obyektlaridan suv yetkazib beriladigan, suvdan foydalanuvchilarga maqsadli foydalanish uchun berilgan suv xoʻjaligi obyekti;

suv fondi — suv obyektlarida toʻplangan barcha suvlar majmui;

suv fondi yerlari — yer usti suv obyektlari va suv xoʻjaligi obyektlari egallagan yerlar hamda suv obyektlarining qirgʻoqlari boʻylab ajratilgan mintaqalar;

suvdan foydalanuvchi — suv resurslaridan oʻz ehtiyojlari uchun foydalanadigan yuridik yoki jismoniy shaxs;

suvdan foydalanish — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan oʻz ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun suv resurslaridan foydalanilishi;

suv xoʻjaligi — suv resurslarini va suv obyektlarini oʻrganish, hisobga olish, boshqarish, ulardan foydalanish, ularni muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsiriga qarshi kurashishni qamrab oladigan iqtisodiyot tarmogʻi;

suv xoʻjaligi obyekti — gidrotexnika inshootlari, shuningdek ular bilan bogʻliq boʻlgan yoʻllar, binolar, elektr uzatish liniyalari hamda suv xoʻjaligi faoliyatini amalga oshirish uchun moʻljallangan boshqa infratuzilma;

suv xoʻjaligi xizmati — suvdan foydalanuvchiga suv xoʻjaligi sohasida shartnoma asosida koʻrsatiladigan xizmat;

suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkiloti — Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tashkiloti boʻlib, uning zimmasiga suv xoʻjaligi obyektlariga texnik xizmat koʻrsatish va ulardan foydalanish vazifalari yuklatilgan;

tashlama suvlar — kanallardan va sugʻorish tarmoqlaridan suv obyektlariga yoki joy relyefiga avariya holatida tashlanadigan suvlar, shuningdek sugʻoriladigan yerlardan nooqilona foydalanilishi natijasida ulardan tashlanadigan suvlar;

transchegaraviy suvlar — ikki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib oʻtadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan har qanday yer usti yoki yer osti suvlari;

transchegaraviy suv obyektlari — ikki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib oʻtadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan suv obyektlari;

transchegaraviy taʼsir — jismiy manbasi toʻliq yoki qisman u yoki bu sohil boʻyi davlat yurisdiksiyasi ostidagi hududda joylashgan, transchegaraviy suvlar holati inson faoliyati taʼsirida oʻzgarishi natijasida yuzaga keladigan, boshqa sohil boʻyi davlat yurisdiksiyasi ostidagi hududdagi atrof-muhitga boʻlgan har qanday jiddiy zararli taʼsir oqibatlari.

Suvga doir munosabatlarning obyektlari quyidagilardan iborat:

suv obyektlari yoki ularning bir qismi yoxud suv resurslari;

suv xoʻjaligi obyektlari;

suv fondi yerlari.

Suvga doir munosabatlarning subyektlari quyidagilardan iborat:

maxsus vakolatli davlat organlari, shu jumladan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari;

suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari;

suv yetkazib beruvchi tashkilotlar;

suvdan foydalanuvchilar;

fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa nodavlat tashkilotlari.

Suvga doir munosabatlar sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

suv resurslaridan maqsadli va kompleks foydalanish hisobidan aholining, iqtisodiyot tarmoqlarining hamda ekotizimlarning suvga boʻlgan ehtiyojlarini qanoatlantirish;

aholini ichimlik va xoʻjalik-maishiy ehtiyojlar uchun zarur miqdordagi va sifati kafolatlangan suv bilan birinchi navbatda taʼminlash;

suv obyektlaridan foydalanishda ularni muhofaza qilish ustuvorligi;

suv ekotizimlarining maqbul holati va aholi salomatligini muhofaza qilish uchun qulay shart-sharoitlarni taʼminlash;

suvga doir munosabatlar subyektlarining tengligi;

suvni tejash, undan oqilona foydalanish va uni saqlashni qoʻllab-quvvatlash;

suv resurslarini boshqarishga doir ekotizimli yondashuv;

suv resurslarini integratsiyalashgan holda boshqarish, yer usti, yer osti suvlarini va qaytarib tashlanadigan suvlarni muvofiqlashtirilgan holda boshqarish;

suv resurslarini boshqarish va ulardan foydalanishning havza hamda maʼmuriy-hududiy prinsiplarini uygʻunlashtirish;

suv xoʻjaligi sohasining iqlim oʻzgarishiga moslashishini taʼminlash;

suv ifloslanishining oldini olish, uni cheklash va kamaytirish;

suv xoʻjaligiga bozor iqtisodiyoti va davlat-xususiy sheriklik prinsiplarini joriy etish;

suv resurslarini boshqarish jarayonining ochiqligi, shaffofligini taʼminlash va ushbu jarayonga jamoatchilikni jalb etish;

suvga doir munosabatlarda ilmiy va innovatsion faoliyatni ragʻbatlantirish;

suv toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish oqibatida yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash;

suvga doir munosabatlar subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish.

Suv obyektidan suv olish usuliga, suvning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etishiga qarab, suvdan foydalanish umumiy va maxsus foydalanishga boʻlinadi.

Suv obyektlarining toifalari jumlasiga quyidagilar kiradi:

Oʻzbekiston Respublikasining yer usti va yer osti suv obyektlari;

Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan va uning hududini kesib oʻtadigan transchegaraviy yer usti va yer osti suv obyektlari.

Yer usti suv obyektlari jumlasiga tabiiy va sunʼiy suv oqimlari hamda hovuzlar, shuningdek buloqlar va boshqa obyektlar, ularning oʻzanlari, tubi va qirgʻoqlari kiradi.

Yer osti suv obyektlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

yer osti suvlari konlari va suvli qatlamlari hamda ularning yer qaʼrisiga yoki yer yuzasiga sizib chiqish zonalari;

suv rejimi chegaralari va chiziqlariga ega boʻlgan yer qaʼridagi suvlar toʻplanishining boshqa shakllari.

Suv obyektlari tanho yoki birgalikda foydalanishda boʻlishi mumkin.

Suv obyekti suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlariga va suvdan foydalanuvchilarga nazarda tutilgan talablar va shartlarga rioya etilgan taqdirda bitta yoki bir nechta maqsadda foydalanishga beriladi.

Suv obyekti tegishliligi boʻyicha suv xoʻjaligi organlari, sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi organlari, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari, togʻ-kon sanoati va geologiya organlari bilan kelishuvga koʻra qonunchilikda belgilangan tartibda foydalanishga beriladi.

Oqova suvlarni oqizish uchun suv obyektidan foydalanishga faqat ekologiya va sanitariya talablari hamda shartlariga rioya etilgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

Suv obyektlari bitta yoki ayni bir vaqtda bir nechta maqsadda foydalanishga berilishi mumkin.

Suv obyektlari tanho foydalanish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki boshqa vakolatli davlat organi tomonidan toʻliq yoki qisman beriladi.

Tanho foydalanishga berilmagan suv obyekti birgalikda foydalaniladigan suv obyektidir.

Suvdan foydalanuvchilar birgalikda foydalaniladigan suv obyektidan suv olishda oʻzaro manfaatlarni inobatga olishi, suvdan foydalanish huquqi amalga oshirilishini qiyinlashtirmasligi va bir-biriga zarar yetkazmasligi shart.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning suv obyektlari jumlasiga:

davlat qoʻriqxonalaridagi;

majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalaridagi;

tabiat bogʻlaridagi;

davlat tabiat yodgorliklaridagi;

tabiiy obyektlar va majmualarni saqlab qolish, takror koʻpaytirish va tiklash uchun moʻljallangan hududlardagi;

muhofaza etiladigan landshaftlardagi;

ayrim tabiiy resurslarni boshqarish uchun moʻljallangan hududlardagi;

davlat biosfera rezervatlaridagi;

milliy bogʻlardagi;

davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlardagi;

boshqa muhofaza qilinadigan tabiiy hududlardagi suv obyektlari kiradi.

Suv umummilliy boylikdir, undan oqilona foydalanish lozim va u davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan suv obyektlari Oʻzbekiston Respublikasining mulkidir, bundan ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda, shuningdek xalqaro shartnomalarda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Daryolar oʻzanlarining va boshqa suv oqimlarining tabiiy oʻzgarishi Oʻzbekiston Respublikasining ushbu suv obyektlariga boʻlgan mulk huquqi bekor qilinishiga sabab boʻlmaydi.

Davlat organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan suv obyektlariga boʻlgan mulk huquqini amalga oshiradi.

Suv xoʻjaligi obyektlari davlat mulkida (respublika, munitsipal mulkida) yoki xususiy mulkda (fuqarolar, fermer va dehqon xoʻjaliklari, shuningdek davlatga qarashli boʻlmagan boshqa yuridik shaxslar mulkida) boʻlishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa davlatlar hududida joylashgan Oʻzbekiston Respublikasining suv xoʻjaligi obyektlari Oʻzbekiston Respublikasining mulkidir.

Suv xoʻjaligi obyektlariga boʻlgan xususiy mulk huquqi bilan bogʻliq munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi.

Suv xoʻjaligi obyektlariga boʻlgan mulk huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda majburiy davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi shart.

Suv xoʻjaligi obyektini davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida berish davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonunchilikka asosan amalga oshiriladi.

Suv fondi yerlari doimiy foydalanish huquqi asosida quyidagilarga beriladi:

sunʼiy suv obyektlari va suv xoʻjaligi obyektlari boʻyicha — tegishliligiga koʻra tegishli tashkilotlarga;

tabiiy suv obyektlari boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli tashkilotlariga.

Suv fondi yerlari jamoat ehtiyojlari uchun kompensatsiya evaziga qonunda belgilangan tartibda olib qoʻyilishi mumkin.

Suv fondi yerlarida suv obyektlariga salbiy taʼsir koʻrsatadigan xoʻjalik faoliyatini va qurilish ishlarini olib borish taqiqlanadi.

Suv fondi yerlaridan foydalanish tartibi ushbu Kodeks va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Suv resurslarini boshqarish havzaviy, gidrografik prinsip boʻyicha yoki ulardan oqilona foydalanishni taʼminlaydigan boshqa shartlarni hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Suv resurslarini boshqarishda quyidagilar maxsus vakolatli organlardir:

yer usti suvlarini boshqarish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va uning Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan organlari;

yer osti suvlarini boshqarish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi.

Suv resurslarini boshqarishda shaffoflikni taʼminlash va manfaatdor taraflar vakillarini jalb etgan holda tegishli qarorlar qabul qilish maqsadida respublika va havzalar, zarur hollarda esa hududlar darajasida kollegial-maslahat organi shaklidagi suv kengashlari tashkil etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Respublika suv kengashi tashkil etiladi.

Respublika suv kengashining tarkibiga suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish sohasidagi vakolatli vazirliklar va idoralarning rahbarlari kiradi. Respublika suv kengashining tarkibiga nodavlat tashkilotlar vakillari, ayrim ekspertlar va olimlar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Respublika suv kengashi raisidir.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi Respublika suv kengashining ishchi organidir.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzurida havza (yoki hududiy) suv kengashlari tashkil etiladi.

Havza (yoki hududiy) suv kengashining tarkibiga suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish sohasidagi vakolatli vazirliklar va idoralarning hududiy tashkilotlari rahbarlari kiradi. Havza (yoki hududiy) suv kengashining tarkibiga nodavlat tashkilotlar vakillari, ayrim ekspertlar va olimlar ham kiritilishi mumkin.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar hokimlari havza (yoki hududiy) suv kengashlarining raislaridir.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, irrigatsiya tizimlarining havza boshqarmalari havza (yoki hududiy) suv kengashlarining ishchi organlaridir.

Tumanlar (Quvasoy shahri) hokimliklari huzurida tumanlar suv kengashlari tashkil etiladi.

Tumanlar suv kengashlarining tarkibiga suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish sohasidagi vakolatli vazirliklar va idoralarning tuman tashkilotlari rahbarlari kiradi. Tumanlar suv kengashlarining tarkibiga nodavlat tashkilotlar vakillari, ayrim ekspertlar va olimlar ham kiritilishi mumkin.

Tegishli tuman (Quvasoy shahri) hokimi tuman suv kengashining raisidir.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tuman tashkiloti yoki tumanning suv xoʻjaligi obyektlarini boshqarishni amalga oshiruvchi tashkilot tuman suv kengashining ishchi organidir.

Respublika, havza, hududiy suv kengashi toʻgʻrisidagi nizom va ish reglamenti tegishli Kengash yigʻilishida tasdiqlanadi.

Davlat tashkilotlariga operativ boshqaruv huquqi asosida berilgan suv xoʻjaligi obyektlari davlat suv xoʻjaligi obyektlaridir.

Davlat suv xoʻjaligi obyektlari foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan boshqariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga asosan davlat suv xoʻjaligi obyektlari:

davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimga asosan xususiy sektor boshqaruviga berilishi;

kim oshdi savdosini oʻtkazish orqali vertikal sugʻorish quduqlari va ayrim kichik nasos stansiyalari (suv chiqarish quvvati sekundiga 1 kub metrgacha) xususiy sektorga realizatsiya qilinishi mumkin.

Faqat bitta suvdan foydalanuvchiga (qishloq xoʻjaligi yer uchastkasi ijarachisiga) xizmat koʻrsatadigan suv xoʻjaligi obyektlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining yoki viloyat hokimligining tegishli qarori bilan mazkur suvdan foydalanuvchiga operativ boshqaruv huquqi asosida tanho foydalanishga toʻlovsiz beriladi.

Ikki va undan ortiq suvdan foydalanuvchilarga (qishloq xoʻjaligi yer uchastkalari ijarachilariga) xizmat koʻrsatadigan suv xoʻjaligi obyektlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga operativ boshqaruv huquqi asosida tanho foydalanishga toʻlovsiz beriladi.

Foydalanishga berilgan suv xoʻjaligi obyektlarini saqlash tegishligiga koʻra suvdan foydalanuvchilarning va suv yetkazib beruvchi tashkilotlarning mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Suvdan foydalanuvchilarning oʻz mablagʻlari hisobidan qurilgan suv xoʻjaligi obyektlari xususiy mulk hisoblanadi.

Yuridik shaxslar, nodavlat notijorat tashkilotlari boʻlgan suvdan foydalanuvchilar oʻz taʼsis hujjatlariga muvofiq, shuningdek fuqarolar suv resurslarini boshqarishda, suvdan va suv obyektlaridan oqilona foydalanish, ularni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishda ishtirok etish huquqiga ega.

Suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari va suv yetkazib beruvchi tashkilotlar suv resurslarini boshqarishda, suvdan va suv obyektlaridan oqilona foydalanish hamda ularni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishda suvdan foydalanuvchilarning, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolarning, shu jumladan aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarining takliflarini hisobga oladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

suvdan va suv obyektlaridan kompleks hamda oqilona foydalanish, ularni boshqarish va muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish;

suvni va suv obyektlarini oqilona boshqarish tizimini takomillashtirish boʻyicha choralar koʻrish;

suvdan va suv obyektlaridan kompleks hamda oqilona foydalanish, ularni boshqarish va muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsirining oldini olish va ularni bartaraf etish sohasida vazirliklarning, idoralarning, boshqa yuridik shaxslarning faoliyatini muvofiqlashtirish;

Respublika suv kengashining faoliyatini tashkil etish;

suv fondini tashkil etish va undan foydalanish, suvdan foydalanish normalarini, suv olish kvotalarini va suv olish limitlarini tasdiqlash tartibini belgilash;

suvlarning davlat tomonidan hisobga olib borilishini hamda ulardan foydalanish va ularni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini taʼminlash, davlat suv kadastrini hamda suv monitoringini yuritish;

yirik avariyalarning, falokatlarning, ekologik inqirozlarning va suvlarning zararli taʼsirining oldini olish hamda ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish;

suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni hisoblash hamda suv obyektlarini bulgʻatganlik, ifloslantirganlik va quritib qoʻyganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari tartibini belgilash;

suv xoʻjaligi sohasida davlatlararo munosabatlarni rivojlantirish yoʻnalishlarini belgilash;

suv xoʻjaligi sohasini rivojlantirishga, suvdan va suv obyektlaridan oqilona va samarali foydalanishga, suv tanqisligining salbiy oqibatlarini yumshatishga qaratilgan qarorlar va dasturlar qabul qilish, suv va suvdan foydalanishga doir boshqa dasturlarni tasdiqlash;

suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash tartibini tasdiqlash.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

oʻz hududidagi suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilishning asosiy yoʻnalishlarini belgilash;

oʻz hududidagi suv resurslaridan foydalanilishini tartibga solish va ularni muhofaza qilishga doir talablarga rioya etilishini taʼminlash;

suvdan va suv resurslaridan kompleks hamda oqilona foydalanish, ularni boshqarish, hisobga olish va muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsirining oldini olish va ularni bartaraf etish sohasida vazirliklar, idoralar hududiy organlarining, boshqa yuridik shaxslarning faoliyatini muvofiqlashtirish;

tegishli havza (yoki hududiy) suv kengashlarining yoki tumanlar suv kengashlarining faoliyatini samarali tashkil etish;

suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy etish boʻyicha aniq manzilli roʻyxatlarni shakllantirish va tasdiqlashda, shuningdek ularni amalga oshirishda koʻmaklashish;

suvdan foydalanuvchilarning va suv yetkazib beruvchi tashkilotlarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga rioya etilishini taʼminlash;

sugʻorish va kollektor-drenaj tarmoqlarini taʼmirlash hamda tiklash va shaxsiy tomorqa yer uchastkalariga suv yetkazib berish tadbirlarini amalga oshirishda koʻmaklashish;

suv obyektlarini saqlash va ularning holatini yaxshilash, suvlarning zararli taʼsirining, shuningdek bulgʻanishining oldini olish hamda uni bartaraf etish tadbirlarini amalga oshirish, avariyalar, toshqinlar, sellar va tabiiy ofatlar natijasida vayron boʻlgan obyektlarni qayta tiklash;

suv fondi yerlaridan samarali foydalanish masalalarida koʻmaklashish;

suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlarini saqlash xarajatlarini qonunchilikka binoan moliyalashtirish;

suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlariga suv resurslarini boshqarishda koʻmaklashish.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

suv resurslarini boshqarish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish, suvning hisobini va uning hisobotini yuritish;

suvdan va suv obyektlaridan oqilona foydalanish hamda ularni muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsirining oldini olish hamda uni bartaraf etish sohasida davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning faoliyatini muvofiqlashtirishni tashkil etish;

davlat suv kadastrini umumlashtirish va yuritish;

Oʻzbekiston Respublikasining suv toʻgʻrisidagi qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;

manfaatdor davlat organlari ishtirokida suv xoʻjaligi sohasida davlat dasturlari, strategiyalar va konsepsiyalar loyihalarini ishlab chiqish;

suv xoʻjaligi balansini yuritish, irrigatsiya tizimlarining havza boshqarmalari, iqtisodiyot tarmoqlari va hududlar uchun suv olish kvotalari va limitlarini belgilash;

yerlarning meliorativ holatini, yer usti va yer osti suvlarining minerallashuvini hamda kollektor-drenaj tarmoqlarining texnik holatini monitoring qilish va ularni yaxshilash boʻyicha choralar koʻrish;

suv obyektlaridagi suvlarni va suvdan foydalanishni davlat tomonidan hisobga olish;

transchegaraviy suv resurslarini boshqarish va ulardan foydalanish boʻyicha davlatlararo munosabatlarni rivojlantirish, shuningdek xalqaro tashkilotlarning suv xoʻjaligi sohasidagi faoliyatida ishtirok etish;

Respublika suv kengashining ishchi organi funksiyasini bajarish;

tegishliligi boʻyicha suv va suv xoʻjaligi obyektlarining xavfsizligini va ulardan foydalanishni taʼminlash;

suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;

belgilangan suv olish limitlari asosida suvdan foydalanuvchilarga suv yetkazib berilishini taʼminlash;

suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnomalarni kelishish;

suv resurslarini hisobga olishning va suv xoʻjaligida elektr energiyasi isteʼmolining shaffofligini va toʻliqligini taʼminlash;

sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, tuproq eroziyasining, shoʻrlanishining va yuvilib ketishining oldini olish boʻyicha zarur choralar koʻrish;

suv xoʻjaligi obyektlarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

yer osti suvlarining resurslari va zaxiralarini aniqlash uchun geologiya-qidiruv ishlarini amalga oshirish, ulardan oqilona foydalanish, ularni ifloslanishdan va kamayib ketishdan muhofaza qilish boʻyicha asoslantirilgan takliflar ishlab chiqish;

yer osti suvlaridan oqilona foydalanilishi, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan yer osti suvlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi qonunchilik va normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;

yer osti suvlarining davlat zaxiralari balansi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar davlat kadastri, yer osti chuchuk suvlari konlari hosil boʻladigan zonalar toʻgʻrisidagi axborotni tuzish;

manfaatdor vazirliklar va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan birgalikda yer osti suvlarining davlat monitoringini yuritish;

yer osti suvlaridan oqilona foydalanilishi ustidan oʻz vakolatlari doirasida nazorat va hisobni amalga oshirish;

yer osti suvlarining ifloslanishi manbalari monitoringini yuritish;

manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda yer osti suvlaridan kompleks foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sxemalarini ishlab chiqish;

yer osti suvlarini chiqarish uchun quduqlarni burgʻilash faoliyatiga va suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomalar berish;

yer osti suvlarining holati toʻgʻrisida gidrogeologik xulosa berish;

yer osti suvlaridan samarali foydalanish, ularning aniq hisobini yuritish va ularni muhofaza qilish uchun investitsiyalarni jalb qilish;

yer osti suvlarining holatiga taʼsir koʻrsatadigan korxonalar, inshootlar va boshqa obyektlarning joylashtirilishi, loyihalashtirilishi, qurilishi, rekonstruksiya qilinishi, taʼmirlanishi hamda foydalanishga topshirilishida oʻz vakolatlari doirasida ishtirok etish va buni kelishish;

Respublika suv kengashining faoliyatida ishtirok etish, yer osti suvlari, ulardan foydalanish holati, mavjud muammolar va ularni hal etish yoʻllari yuzasidan takliflar kiritish.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

suv resurslarini muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;

suv muhitining qulay ekologik holatini taʼminlash;

suv muhiti obyektlarining kamayib ketishi va ifloslanishining oldini olish maqsadida antropogen omilning suv muhitiga taʼsirini tahlil qilish, shuningdek sanitariya va ekologiya maqsadlarida suv omborlaridan suv chiqarib turishga rioya etilishini monitoring qilish;

ekologik ekspertiza oʻtkazish uchun tashkilotlar tomonidan ishlab chiqiladigan yer usti suv obyektlariga va yerning relfiga ifloslantiruvchi moddalarning yoʻl qoʻyiladigan chegaraviy tashlamalarining ekologik normativlari loyihalarini tasdiqlash, yer usti tabiiy suv oqimlaridan suv olish uchun suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomalarni belgilangan tartibda berish;

suv muhitini ifloslantirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini undirish va ulardan belgilangan tartibda foydalanish;

tegishli loyihalarni belgilangan tartibda davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazish;

yer usti suvlarining ifloslanishi manbalari (emissiyalar) monitoringini yuritish;

vazirliklar, idoralar va boshqa manfaatdor organlar bilan birgalikda atrof-muhitning ifloslanishi darajasi hamda unga boshqa zararli taʼsirlar, shuningdek tabiiy resurslardan foydalanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning respublika yagona ekologik axborot bazasini shakllantirish va yuritish;

yuridik va jismoniy shaxslardan suv resurslarini yoki suv obyektlarini muhofaza qilishga, ulardan foydalanishga hamda ularni monitoring qilishga taalluqli boʻlgan zarur axborotni bepul olish;

Respublika suv kengashining faoliyatida ishtirok etish, tabiiy yer usti suv resurslaridan foydalanilishi holati, ularning ifloslanishi darajasi va manbalari, mavjud muammolar va ularni hal etish yoʻllari yuzasidan kengashga takliflar kiritish.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligining (bundan buyon matnda Gidrometeorologiya xizmati agentligi deb yuritiladi) suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

gidrometeorologik kuzatuvlar davlat tizimini rivojlantirish va takomillashtirish, iqtisodiyot tarmoqlari va aholini gidrometeorologik maʼlumotlar bilan taʼminlash;

tegishliligi boʻyicha gidrologik postlarda yer usti suvlarining monitoringini yuritish;

manfaatdor respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarini va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini, tashkilotlar va fuqarolarni haqiqiy hamda kutilayotgan gidrometeorologik sharoitlar, iqlim oʻzgarishlari, suvning va suv obyektlarining, tabiiy muhitning ifloslanishi darajasi haqidagi axborot bilan, shuningdek suv omillari bilan bogʻliq boʻlgan xavfli va (yoki) tabiiy gidrometeorologik hodisalar toʻgʻrisidagi tezkor axborot bilan taʼminlash;

suv muhiti ifloslanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning davlat fondini shakllantirish va yuritish, davlat suv kadastrining “Yer usti suvlari” boʻlimini yuritish;

suv omillari va yer usti suvlarining ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan tabiiy gidrometeorologik hodisalarning yuzaga kelishi hamda rivojlanishi ustidan muntazam kuzatuvlarni amalga oshirish;

iqlim oʻzgarishi sharoitlarida daryolarning suvliligini qisqa muddatli va uzoq muddatli prognoz qilish tizimini yaxshilashga doir ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish;

gidrometeorologiya sohasida davlatlararo va xalqaro munosabatlarni rivojlantirishda oʻz vakolatlari doirasida ishtirok etish;

Respublika suv kengashining faoliyatida ishtirok etish, mavjud suv resurslari va ularning prognozlari, suv kadastrini yuritish holati, mavjud muammolar va ularni hal etish yoʻllari toʻgʻrisida kengashga takliflar kiritish.

Gidrometeorologiya xizmati agentligining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining (bundan buyon matnda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi deb yuritiladi) suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

yer usti va yer osti suvlaridan foydalanishda hamda ularni muhofaza qilishda sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga rioya etilishi ustidan sanitariya-epidemiologiya nazoratini amalga oshirish, shuningdek sanitariya-gigiyena va epidemiyaga qarshi tadbirlar bajarilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;

sanitariya-gigiyena monitoringini yuritish;

ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti manbalarini baholash va tanlashda ishtirok etish;

yer osti suvlarining holatiga taʼsir koʻrsatadigan ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti hamda oqova suvlarini chiqarib yuborish obyektlarining, korxonalar, inshootlar va boshqa obyektlarning joylashtirilishi, loyihalashtirilishi, qurilishi, rekonstruksiya qilinishi hamda ishga tushirilishini kelishish;

yer usti va yer osti suvlarini inson organizmiga zararli taʼsir koʻrsatishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida davlat tomonidan sanitariya-epidemiologik jihatdan normalashtirish;

Respublika suv kengashining faoliyatida ishtirok etish, yer usti va yer osti suvlaridan foydalanishda sanitariya normalari, qoidalari hamda gigiyena normativlariga rioya etilishi, mavjud muammolar va ularni hal etish yoʻllari masalalari yuzasidan kengashga takliflar kiritish.

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining vakolatlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

Suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratining vazifasi barcha vazirliklar, idoralar, muassasalar, tashkilotlar, fermer va dehqon xoʻjaliklari hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan suvdan foydalanishning belgilangan tartibiga rioya etilishini, suvni muhofaza qilish, suvning zararli taʼsirining oldini olish va uni bartaraf etish majburiyatlarining, suv hisobi va hisobotini yuritish qoidalarining, shuningdek suv toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan boshqa qoidalarning bajarilishini taʼminlashdan iborat.

Suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi oʻz vakolatlari doirasida qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiradi.

Suvdan foydalanishni va uni muhofaza qilishni rejalashtirish birinchi navbatda aholining ichimlik hamda maishiy ehtiyojlari qanoatlantirilishini, suvning muhofaza qilinishini va uning zararli taʼsirining oldi olinishini hisobga olgan holda suvning suvdan foydalanuvchilar oʻrtasida ilmiy asoslangan tarzda taqsimlanishini taʼminlashi kerak.

Suvdan foydalanish ishlarini rejalashtirishda davlat suv kadastrining va suv resurslari boʻyicha milliy axborot tizimlarining atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasining maʼlumotlari, suv xoʻjaligi balanslari, suvdan kompleks foydalanish va uni muhofaza qilish sxemalari, shuningdek aholini ichimlik suvi bilan taʼminlash rejalari hisobga olinadi.

Davlat strategik suv xoʻjaligi dasturlari (suv xoʻjaligini rivojlantirish konsepsiyalari va ularni amalga oshirish strategiyalari) Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan manfaatdor vazirlik va idoralar, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda iqlim oʻzgarishi sharoitlarida suv xavfsizligini taʼminlash va barqaror rivojlanishiga erishish boʻyicha chora-tadbirlar majmuini belgilash uchun oʻrta muddatga (10 yilgacha) va uzoq muddatga (50 yilgacha) ishlab chiqiladi.

Davlat strategik suv xoʻjaligi dasturlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza yoki hududiy rejalari suv resurslari havzasining xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagilar asosida tuziladi:

suvdan kompleks foydalanish va uni muhofaza qilish sxemalari;

davlat strategik suv xoʻjaligi dasturlari;

suv va suv obyektlari monitoringi maʼlumotlari;

davlat suv kadastri;

suv xoʻjaligi balanslari;

boshqa maʼlumotlar.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza yoki hududiy rejalarida quyidagilar aks ettiriladi:

suv resurslari havzasining tavsifi (iqlim oʻzgarishining potensial taʼsiri, suv tanqisligi, qurgʻoqchilik, toshqin va sellar, shuningdek suv resurslari bilan bogʻliq boshqa favqulodda vaziyatlarning boshlanishi, suvning va suv obyektlarining tashqi manbalaridan ifloslanishi, shu jumladan transchegaraviy ifloslanishi xavfini baholash);

suv obyektlarining va ichimlik suvi taʼminotining muhofaza zonalari tavsifi, shuningdek ushbu zonalarda taqiqlanishi yoki cheklanishi lozim boʻlgan xoʻjalik va boshqa faoliyat turlari roʻyxati;

havza yoki hudud chegarasidagi suv resurslarini manbalar va iqtisodiyot tarmoqlari hamda aholi tomonidan suvdan foydalanish hajmlari boʻyicha miqdor va sifat jihatidan baholash;

atrof-muhitning ehtiyojlarini hisobga olgan holda suv resurslarining qoʻshimcha zaxiralari;

investitsiyaviy va moliyaviy ehtiyojlarni qoplash mumkin boʻlgan manbalarni aniqlagan holda ularni baholash;

suvdan va suv obyektlaridan foydalanish ustuvorliklari hamda uni normalashtirish, suvdan foydalanish huquqini cheklash doiralari;

suv bilan taʼminlanganlikni va iqlim oʻzgarishiga doir chidamlilikni oshirish, suv resurslari bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish, bunday vaziyatlar yuz bergan taqdirda ularning oqibatlarini yumshatish va bartaraf etish tadbirlari, ushbu tadbirlarni amalga oshirish uchun xarajatlar.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza yoki hududiy rejalari amalga oshirilishi havzani yoki hududni barqaror rivojlantirishga imkon beradigan boshqa qoidalarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza (yoki hududiy) rejalari Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli boʻlinmalari tomonidan boshqa manfaatdor taraflar bilan birgalikda ishlab chiqiladi va tegishli havza (yoki hududiy) suv kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza (yoki hududiy) rejalari har oʻn yillik davr uchun tuziladi va tegishli havza (yoki hududiy) suv kengashlari tomonidan har uch yilda qayta koʻrib chiqiladi (tuzatiladi).

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning havza (yoki hududiy) rejalarini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, boshqa vakolatli organlar va suvdan foydalanuvchilar masʼuldir.

Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suvdan foydalanish suv olish kvotasi va kutilayotgan suv taʼminoti prognozidan kelib chiqqan holda ajratilgan suv olish limiti doirasida amalga oshiriladi.

Kollektor-drenaj tarmogʻi suvidan foydalanishni rejalashtirish yerlarning meliorativ holatini va kollektor-drenaj suvining sifatini, shuningdek suv taʼminoti darajasini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Suvdan foydalanuvchi oʻziga ajratilgan suv olish limiti doirasida suvdan foydalanish jadvalini ishlab chiqadi va uni tegishli suv yetkazib beruvchi tashkilot bilan kelishadi.

Suv obyektlaridan suv olish faqat suv yetkazib beruvchi tashkilotlar bilan kelishilgan, belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan suv olish joyidan suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnoma mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi.

Suv olish hajmi kamaytirilgan yoki toʻxtatilgan taqdirda suvdan foydalanuvchilar bu haqda tegishli suv yetkazib beruvchi tashkilotga yoki uning vakolatli shaxsiga yozma ravishda (avariya holatlarida — telefon yoki boshqa aloqa vositalari orqali) xabar qilishi shart.

Suv obyektlaridan suv olish faqat suvdan foydalanuvchilarning yozma yoki elektron buyurtmanomalari boʻyicha (bundan ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti tizimidan, shuningdek yer osti suv havzalaridan oʻz hisobidan sugʻorish quduqlari orqali suv olish hollari mustasno), ularning suvdan foydalanishga tayyorligiga koʻra, belgilangan mavsumiy suv olish kvotasi va suv olish limiti doirasida amalga oshiriladi.

Suv olish uchun buyurtmanomalar suvdan foydalanuvchilar tomonidan suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga yoki ularning vakolatli shaxslariga moʻljallanilayotgan suv olish boshlanishidan oʻn kun oldin, suv olishning aniq joyi va muddatlari (suv olishning boshlanishi va tugashi), shuningdek suv olish hajmlari hamda belgilangan maqsadi koʻrsatilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan shaklda beriladi.

Suv olish uchun buyurtmanomada koʻrsatilgan suv hajmi belgilangan suv olish kvotasidan va suv olish limitidan ortiq boʻlmasligi kerak.

Suv yetkazib beruvchi tashkilotlar ikki kunlik muddatda xizmat koʻrsatilayotgan hududdagi barcha suvdan foydalanuvchilarning yozma buyurtmanomalarini umumlashtirib va tahlil qilib, keyinchalik yozma buyurtmanomalarni tumanlararo ahamiyatga molik suv xoʻjaligi obyektlaridan suv olish uchun tegishliligi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga hamda irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga yuboradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi hamda irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tegishliligi boʻyicha buyurtmanomalarni bir kun ichida umumlashtiradi va tahlil qiladi, tumanlararo va transchegaraviy ahamiyatga molik daryolardan, magistral kanallardan (tizimlardan), xavf darajasi yuqori boʻlgan suv obyektlaridan suv olishga nisbatan esa yozma buyurtmanomalarni Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga hamda irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga ajratilgan suv olish kvotalari va suv olish limitlaridan, shuningdek suv manbasining suvlilik darajasidan kelib chiqqan holda bir kun ichida buyurtmanomalarni umumlashtiradi va tahlil qiladi hamda xabarnoma shaklida suv olishga ruxsat beradi yoki buni rad etadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari bir kun ichida suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga ajratilgan suv olish limitlaridan, shuningdek suv manbasining suvlilik darajasidan kelib chiqqan holda xabarnoma shaklida suv olishga ruxsat beradi yoki buni rad etadi.

Suv yetkazib beruvchi tashkilotlar oʻz navbatida bir kunlik muddatda suvdan foydalanuvchilarga ajratilgan suv olish limitlaridan, shuningdek suv manbasining suvlilik darajasidan kelib chiqqan holda xabarnoma shaklida suv olishga ruxsat beradi yoki buni rad etadi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishni normalashtirishda quyidagilar nazarda tutiladi:

tabiiy aylanmada suvning zarur miqdorini saqlash, uning normativ tozaligini taʼminlash, suv florasi va faunasini saqlash, suv havzalarining ifloslanishiga yoʻl qoʻymaslik, ularda ekologik muvozanatni saqlash va landshaftning tarkibiy qismi sifatida suv havzasiga zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymaslik shartlarini hisobga olgan holda suv olishning, oqova va kollektor-drenaj suvlarini oqizishning normativ koʻrsatkichlarini belgilash;

suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida standartlashtirish, sertifikatlash hamda normativlarga mos keladigan metrologik jihatdan taʼminlash;

suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida boshqa normativlar (ekologik cheklovlar, suv sifati va boshqalar) va qoidalarni belgilash.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishni normalashtirish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan suv toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishni normalashtirishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

ekologik xavfsizlikni suvdan va suv obyektlaridan hamda ular bilan bogʻliq suvga doir va boshqa ekotizimlardan foydalanishga oid qismida taʼminlash;

yer usti va yer osti suvlarini qaytarmasdan olishning yoʻl qoʻyiladigan cheklangan hajmi oshirilishiga yoʻl qoʻymaslik;

suvni va suv obyektlarini ekologik normativlarga (atrof-muhit sifati, unga boʻlgan zararli taʼsirning yoʻl qoʻyiladigan chegaralari, suv, muhofaza, sanitariya hamda boshqa zonalaridan foydalanish va boshqalar) muvofiq saqlash.

Suvga va suv obyektlariga doir yoʻl qoʻyiladigan cheklangan zararli taʼsirning normativlari yer usti va yer osti suvlarini ekologik, sanitariya, texnik hamda boshqa normalarga javob beradigan holatda saqlash uchun belgilangan talablarga, shuningdek suv va tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

Suvga va suv obyektlariga doir yoʻl qoʻyiladigan cheklangan taʼsirning normativlarini belgilashda quyidagi omillar hisobga olinadi:

antropogen ogʻirlikning yoʻl qoʻyiladigan cheklangan darajasi uzoq vaqt taʼsir etishi suv obyekti ekotizimining oʻzgarishiga olib kelmasligi kerak;

zararli moddalarning suv obyektiga va (yoki) uning suv toʻplanadigan maydoniga tushishi mumkin boʻlgan yoʻl qoʻyiladigan cheklangan massasi suv hamda suv obyekti holatining salbiy oʻzgarishlariga olib kelmasligi kerak;

suv obyektlariga zararli moddalarning yoʻl qoʻyiladigan cheklangan oqizilishining belgilangan normativlarini oshirmaslik;

zararli taʼsirlar oqibatida suvda va suv obyektlarida favqulodda vaziyatlar yuzaga kelishi xavfini kamaytirish boʻyicha oldindan choralar koʻrish;

suvning va suv obyektlarining holatini yomonlashtirishga olib kelishi mumkin boʻlgan boshqa omillar.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt normativlar yoʻqligi yoki ularning oshib ketishi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi sanitariya-epidemiologik normalashtirish sanitariya normalari, qoidalari hamda gigiyena normativlari ishlab chiqilishini nazarda tutadi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi sanitariya-epidemiologik normalar talablariga rioya etilmasligi aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda choralar koʻrish uchun asosdir.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi metrologik normalashtirish metrologik taʼminlash talablarini belgilaydigan normalar hamda qoidalar ishlab chiqilishini nazarda tutadi.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasida foydalaniladigan oʻlchash vositalari va oʻlchovlarni bajarish uslubiyatlari metrologiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasida foydalaniladigan oʻlchash vositalari natijalarni belgilangan aniqlik koʻrsatkichlari bilan taʼminlashi kerak.

Belgilangan metrologiya talablariga muvofiq boʻlmagan hamda belgilangan tartibda oʻlchovlarni bajarish uslubiyatlari bilan attestatsiyadan oʻtkazilmagan oʻlchash vositalaridan foydalangan holda olingan, suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish sohasidagi oʻlchash natijalari ishonchsiz hisoblanadi hamda bekor qilinishi lozim.

Suvni davlat tomonidan hisobga olish suvdan va suv obyektlaridan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishni joriy va istiqbolda rejalashtirishdan, shuningdek jamoatchilikni xabardor qilish uchun muayyan hududda yer usti va yer osti suvlarining hamda oqova suvlarning miqdori va sifatini aniqlashdan iborat.

Suvni davlat tomonidan hisobga olish va ulardan foydalanish quyidagi maqsadlarda amalga oshiriladi:

davlat suv fondini tashkil etuvchi suvning miqdor va sifat jihatidan tarkibini belgilash;

suv xoʻjaligi balansini tuzish;

aholi va iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlari uchun suvdan foydalanilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash hamda yangilab borish;

suv resurslaridan foydalanganlik uchun va koʻrsatilgan suv xoʻjaligi xizmatlari uchun soliq bazasini belgilash.

Suv resurslari standart gidrometrik asboblar bilan ularning sifat va miqdor jihatdan tarkibi boʻyicha muntazam hisobga olinishi, standart uslublar bilan qayta ishlanishi hamda havzalar (hududlar) yillik va koʻp yillik hisoblashda baholanishi lozim.

Suv obyektlarining soni va holatini hisobga olish mazkur obyektlarning hajmlari, holati hamda oʻrganilganlik darajasidan kelib chiqib va geoaxborot texnologiyalaridan foydalangan holda kartografiya, gidrogeologiya va geodeziya uslublari bilan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida suvni davlat tomonidan hisobga olish yagona tizim boʻyicha amalga oshiriladi hamda suvdan foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun yer usti va yer osti suvlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobga olish maʼlumotlariga hamda suvning va suv obyektlarining davlat monitoringi maʼlumotlariga asoslanadi. Yer usti va yer osti suvlari maʼmuriy va gidrografik chegaralar doirasida, shuningdek suvdan foydalanuvchilar doirasida hisobga olinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan quyidagilar boʻyicha rasmiy statistika yuritiladi:

suvdan foydalanish;

yalpi ichki mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun suvning sarflanishi.

Davlat suv kadastri Oʻzbekiston Respublikasi Davlat kadastrlari yagona tizimining tarkibiy qismidir.

Davlat suv kadastri yagona davlat suv fondini tashkil etuvchi suv obyektlari, suv resurslari, suv rejimi, suvning sifati va undan foydalanish haqidagi, shuningdek suvdan foydalanuvchilar va suv xoʻjaligi obyektlari, suvni muhofaza qilish zonalari, sohil boʻyi mintaqasi va sanitariya muhofazasi zonasi, ichimlik, oqova va kollektor-drenaj suvlari toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan, doimiy toʻldirib boriladigan va zarurat boʻlganda aniqlashtiriladigan maʼlumotlar toʻplamini ifodalaydi.

Suv obyektlarini, suvdan foydalanuvchilarni va suv xoʻjaligi obyektlarini roʻyxatdan oʻtkazish, suvning miqdori va sifatini hisobga olish, suv resurslarini va ulardan foydalanishni baholash davlat suv kadastrining tarkibiy qismlaridir.

Davlat suv kadastri mahalliy davlat hokimiyati organlarini, yuridik va jismoniy shaxslarni suv obyektlari hamda suv xoʻjaligi obyektlari, suv resurslari, suv rejimi, suvning sifati va undan foydalanish, shuningdek suvdan foydalanuvchilar toʻgʻrisidagi zarur maʼlumotlar bilan taʼminlash uchun moʻljallangan.

Belgilangan tartibda qabul qilingan davlat suv kadastri suv va suv xoʻjaligi munosabatlarini tartibga solishda, suvdan foydalanish bilan bogʻliq ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik vazifalarni hal etishda majburiy yuridik kuchga ega boʻladi.

Yer usti va yer osti suv obyektlari hamda ularning resurslari Davlat suv kadastrining obyektlaridir.

Suvning miqdor va sifat koʻrsatkichlari boʻyicha foydalanishni har tomonlama oʻrganish va baholash, suvdan foydalanish huquqini va suvdan xoʻjalik maqsadlarida foydalanishni roʻyxatdan oʻtkazish Davlat suv kadastrining predmetidir.

Davlat suv kadastrining maʼlumotlari quyidagilar chogʻida foydalanish uchun moʻljallangan:

suvdan foydalanishni joriy va istiqbolli rejalashtirishda hamda suvni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishda;

mamlakat hududida ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirishda;

suvdan kompleks foydalanish va uni muhofaza qilish sxemalarini hamda suv xoʻjaligi balanslarini tuzishda;

suvdan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan suv xoʻjaligi, transport, sanoat tuzilmalarini, boshqa korxonalar va inshootlarni loyihalashtirishda;

gidrologik va gidrogeologik sharoitlar, daryolar suvining hajmi va sifati oʻzgarishlarini prognoz qilishda;

suv xoʻjaligi tizimlarining ish samaradorligini oshirish tadbirlarini ishlab chiqishda;

suv olishni va suv chiqarib yuborishni, shuningdek suv sifati koʻrsatkichlarini normalashtirishda;

suvning zararli taʼsirining oldini olish va uni bartaraf etish tadbirlarini ishlab chiqishda;

suvdan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish tadbirlari oʻtkazilishi ustidan davlat nazoratini belgilashda;

suvdan foydalanuvchilar oʻrtasidagi, shuningdek suvdan foydalanuvchilar hamda boshqa manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tartibga solishda;

suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish bilan bogʻliq boshqa masalalarni hal etishda.

Davlat suv kadastri quyidagi boʻlimlardan iborat:

yer usti suvlari;

yer osti suvlari;

suvdan foydalanish;

ichimlik suvi va oqova suvlar.

Davlat suv kadastri maʼlumotlari umuman Oʻzbekiston Respublikasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududi va viloyatlar, daryolar havzalari, havza irrigatsiya tizimlari boʻyicha, yer osti suvlari boʻlimi yuzasidan esa gidrogeologiya mintaqalari boʻyicha ham yuritiladi.

Yer usti suvlarining resurslari, ularning sifati va xoʻjalik faoliyati taʼsiridagi oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar umuman Qoraqalpogʻiston Respublikasining, viloyatlarning hamda Oʻzbekiston Respublikasining suv obyektlari va ularning uchastkalari, daryolar havzalari, havza irrigatsiya tizimlari boʻyicha umumlashtiriladi.

Yer osti suvlarining resurslari, ularning sifati va xoʻjalik faoliyati taʼsiridagi oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Qoraqalpogʻiston Respublikasining, viloyatlarning va Oʻzbekiston Respublikasining suv konlari, daryolar havzalari boʻyicha umumlashtiriladi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar umuman Qoraqalpogʻiston Respublikasining, viloyatlarning va Oʻzbekiston Respublikasining daryolar havzalari, havza irrigatsiya tizimlari, xavf darajasi yuqori boʻlgan suv xoʻjaligi obyektlari boʻyicha, shuningdek suvdan foydalanish turlari va iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha umumlashtiriladi.

Davlat suv kadastrining avtomatlashtirilgan axborot tizimi maʼlumotlari Oʻzbekiston Respublikasi Milliy geoaxborot tizimiga uygʻunlashtirilgan holda shakllantiriladi.

Davlat suv kadastri:

Gidrometeorologiya xizmati agentligi tomonidan — yer usti suvlari boʻlimi boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan — suvdan foydalanish boʻlimi boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan — yer osti suvlari boʻlimi boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tomonidan — ichimlik suvi va oqova suvlari boʻlimi boʻyicha yuritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi Davlat suv kadastri maʼlumotlarini umumlashtiradi.

Davlat suv kadastrining maʼlumotlari tarkibi va nashrlari Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Gidrometeorologiya xizmati agentligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat suv kadastriga doir axborot davlat organlariga bepul, yuridik va jismoniy shaxslarga esa pulli asosda taqdim etiladi.

Soʻrov boʻyicha taqdim etiladigan Davlat suv kadastridagi axborot turlari, uni berish tartibi hamda uning toʻlov miqdorlari Davlat suv kadastrini yuritish boʻyicha vakolatli organlar tomonidan belgilanadi.

Suvning mavjud hajmini va undan foydalanish darajasini baholash uchun daryolar havzalari, havza irrigatsiya tizimlari hamda iqtisodiy mintaqalar boʻyicha suv xoʻjaligi balanslari tuziladi.

Suv xoʻjaligi balanslari suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi maxsus vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida tuziladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan umumlashtiriladi.

Suv xoʻjaligi balansi kalendar yil uchun tuziladi va rejalashtirish davridan oldingi yilning 1-dekabridan kechiktirmay tasdiqlanadi.

Suvdan, shu jumladan ekotizim ehtiyojlari uchun yetkazib beriladigan yoki ajratiladigan suvlardan kompleks foydalanish va ularni muhofaza qilishning bosh va havza (yoki hududiy) sxemalari, aholining hamda iqtisodiyot tarmoqlarining suvga boʻlgan istiqboldagi ehtiyojlarini qanoatlantirish, shuningdek suvlarni muhofaza qilish, ularning zararli taʼsirining oldini olish va uni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan asosiy suv xoʻjaligi tadbirlarini hamda boshqa tadbirlarni belgilab beradi.

Suv resurslaridan kompleks foydalanish va ularni muhofaza qilish sxemalari asosida suv resurslarini boshqarishning havza (yoki hududiy) rejalari ishlab chiqiladi.

Suvdan kompleks foydalanish va uni muhofaza qilishning bosh hamda havza (yoki hududiy) sxemalari davlat ekologik ekspertizasining majburiy obyektlaridir.

Suvning va suv obyektlarining davlat monitoringi:

suvning va suv obyektlarining holatini, suvning miqdori va sifatini muntazam ravishda kuzatib borish, maʼlumotlarni toʻplash, saqlash, toʻldirish va ularga ishlov berish, suv va suv obyektlari holatining oʻzgarishlarini baholash hamda prognoz qilish maqsadida amalga oshiriladi;

atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining tarkibiy qismidir;

gidrologik, gidrokimyoviy va gidrobiologik koʻrsatkichlar boʻyicha amalga oshiriladi.

Suvning va suv obyektlarining davlat monitoringi, shu jumladan masofadan zondlash sunʼiy yoʻldoshlar, uchuvchisiz uchish apparatlari, samolyotlar, vertolyotlar hamda geoaxborot tizimlari kabi zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda amalga oshiriladi.

Suvning va suv obyektlarining davlat monitoringi natijalari:

atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining Yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi;

tegishli qarorlar qabul qilish uchun suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi maxsus vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga bepul taqdim etiladi.

Suvdan foydalanuvchilar suvdan maxsus foydalanishda suvdan foydalanishning hisobi va hisobotini belgilangan tartibda yuritadi.

Suv resurslarining hisobi suvdan foydalanuvchilarning suv olish joylarida yuritiladi.

Suvdan foydalanuvchilarning suv olish joylari pasportga ega boʻlishi, tegishli suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotida roʻyxatdan oʻtkazilgan, suvni boshqarish (darvoza yoki suv oqimining ochilishi va yopilishini taʼminlovchi boshqa qurilma) va hisobga olish (shu jumladan “onlayn” rejimda ishlaydigan raqamli qurilmalar) vositalari bilan jihozlangan hamda belgilangan tartibda attestatsiyadan oʻtkazilgan boʻlishi kerak.

Suvdan foydalanuvchilarning suv olish joylarini “onlayn” rejimda ishlaydigan raqamli qurilmalar bilan jihozlash va maʼlumotlarni uzatish boʻyicha dasturiy taʼminot bilan taʼminlash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Suvdan foydalanuvchilar tomonidan qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun olinadigan suvni hisobga olish suv olish joylari suvni hisobga olish vositalari bilan jihozlanguniga qadar, haqiqiy sugʻoriladigan maydonlarning oʻlchamidan, sugʻorishlar sonidan, qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish rejimidan, suv olish davomiyligi va boshqa omillardan kelib chiqqan holda hajmiy, hisoblash va boshqa uslublarda amalga oshirilishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilarning suv olish va suv tashlash joylarining pasportlarini roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek suvni hisobga olish vositalarini attestatsiyadan oʻtkazish tartibi:

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan yer usti sunʼiy suv obyektlaridan suv olishda va Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan kelishgan holda yer usti tabiiy suv obyektlaridan suv olishda;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan yer osti suv obyektlaridan suv olishda belgilanadi.

Suvdan foydalanishning hisobi va hisobotini yuritish maqsadida har bir suv olish joyida suv yetkazib beruvchi tashkilot va suvdan foydalanuvchi oʻrtasida belgilangan shakl boʻyicha suvning har kungi hisobga olish elektron jurnali maxsus axborot tizimida yuritiladi.

Suvning har kungi hisobga olish jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Suv xoʻjaligi obyektlari xavfsizligini va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasining hududiy boʻlinmalari tomonidan maxsus axborot tizimida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Suv yetkazib beruvchi tashkilot suvdan foydalanuvchilar tomonidan har kuni suvdan foydalanilishi toʻgʻrisidagi axborot dasturiy taʼminotga oʻz vaqtida va toʻgʻri kiritilishini kuzatib boradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari, shuningdek suv yetkazib beruvchi tashkilotlar dasturiy taʼminotning doimiy va uzluksiz ishlashini taʼminlaydi.

Har oyning yakunlari boʻyicha suvdan foydalanuvchi va suv yetkazib beruvchi tashkilot oʻrtasida belgilangan shakl boʻyicha keyingi oyning 5-sanasiga qadar maxsus axborot tizimida ikki tomonlama elektron dalolatnoma rasmiylashtiriladi.

Ikki tomonlama dalolatnomada keltirilgan maʼlumotlar suvdan foydalanish boʻyicha rasmiy statistika axborotini tayyorlash uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

Suvdan foydalanuvchilarning soliq bazasini aniqlash maqsadida hisobot davri mobaynida suvdan foydalanuvchilar tomonidan har bir faoliyat turi boʻyicha foydalanilgan suvning hajmi toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksida belgilangan muddatlarda soliq organlarining va suvdan foydalanuvchilarning eʼtiboriga yetkaziladi.

Suv yetkazib beruvchi tashkilotlar vegetatsiya davri (1-aprel — 30-sentabr) tugaganidan keyin 15-oktabrga qadar va kuz-qish davrining (1-oktabr — 31-mart) yakunida 15-aprelga qadar belgilangan tartibda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga hamda irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi elektron hisobotni taqdim etadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari vegetatsiya davri tugaganidan keyin 1-noyabrga qadar hamda kuz-qish davri tugaganidan keyin 1-mayga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobotni elektron tarzda taqdim etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga:

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan oʻz tizimidagi sugʻorish va drenaj quduqlaridan foydalanilgan yer osti suvlari toʻgʻrisidagi hisobot vegetatsiya davri tugaganidan keyin 1-noyabrga qadar va kuz-qish davri tugaganidan keyin 1-mayga qadar;

boshqa suvdan foydalanuvchilar, shu jumladan ichimlik suvidan foydalanuvchilar tomonidan yer osti suvlaridan foydalanilganligi toʻgʻrisidagi hisobot belgilangan tartibda hisobot choragidagi oydan keyingi oyning 5-sanasidan kechiktirmay elektron tarzda taqdim etiladi.

Suv resurslari boʻyicha axborot, dalolatnomalar, hisob va hisobotlar tegishli idoraviy statistika hisobotini tayyorlash hamda Davlat suv kadastrini ishlab chiqish, shuningdek suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq boʻyicha soliq bazasini hisoblash uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

Hisobga olish jurnalining, yetkazib berilgan suvni rasmiylashtirish dalolatnomasining, joriy axborotni taqdim etish shakllari Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli buyrugʻi bilan tasdiqlanadi.

Suv resurslarini kompleks boshqarish hamda ulardan foydalanishni va ularni muhofaza qilishni taʼminlash uchun axborotni toʻplash, saqlash, qayta ishlash va taqdim etish, suv xoʻjaligi sohasidagi davlat siyosatini, rivojlanish dasturlarini, havza rejalarini, loyihalar va tadbirlarni ishlab chiqish, suv bilan taʼminlanganlikni prognoz qilish, istiqbolli va tezkor qarorlar qabul qilish, shuningdek jamoatchilikni xabardor qilish maqsadida “Raqamli suv xoʻjaligi” yagona axborot tizimi yaratiladi.

Yagona axborot tizimini boshqarish Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan Davlat budjeti mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Barcha suvdan foydalanuvchilar, aloqador boʻlgan vazirlik va idoralar belgilangan shakllar boʻyicha axborotning toʻplanishini, unga ishlov berilishini hamda uning Suv resurslari boʻyicha milliy axborot tizimiga “Elektron hukumat” tizimi orqali bepul taqdim etilishini taʼminlaydi.

Yuridik va jismoniy shaxslar suvdan va suv obyektlaridan quyidagi maqsadlarda foydalanishi mumkin:

ichimlik, xoʻjalik-maishiy, rekreatsiya, davolash va boshqa ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun;

qishloq, oʻrmon, va ovchilik xoʻjaliklarining ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun;

sanoat, energetika, transport va boshqa davlat yoki jamoat ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun;

oqova suvlarni oqizish uchun.

Suv va suv obyektlari bir yoki bir necha maqsadlar uchun foydalanishga berilishi mumkin.

Ushbu Kodeks bilan suvdan foydalanishning quyidagi ustuvor yoʻnalishlari belgilanadi:

ichimlik va xoʻjalik-maishiy ehtiyojlari, shuningdek aholining davolanish ehtiyojlari;

sanitariya va ekologik maqsadlar;

sanoat, energetika va xizmatlar sohasi;

qishloq xoʻjaligi, baliqchilik, chorvachilik, parrandachilik, shaxsiy tomorqa yer uchastkalari, bunda suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalari joriy etilgan maydonlarni suv bilan taʼminlash ustuvordir.

Suvdan foydalanishda gidroenergetikaning suv resurslariga boʻlgan ehtiyojlarini taʼminlash ustuvorlik boʻyicha qishloq xoʻjaligi ehtiyojlarini suv resurslari bilan taʼminlashga tenglashtiriladi.

Suv obyektlari va suv xoʻjaligi obyektlari doimiy yoki vaqtincha foydalanishga, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimlarga asosan foydalanishga beriladi.

Muddati belgilanmagan holda suvdan foydalanish suv obyektlaridan va suv xoʻjaligi obyektlaridan doimiy foydalanish deb eʼtirof etiladi.

Suv obyektidan va suv xoʻjaligi obyektidan vaqtincha foydalanish muddati uch yildan kam boʻlmasligi va qirq toʻqqiz yildan oshmasligi kerak.

Suv obyektlaridan vaqtincha foydalanish muddatlari manfaatdor boʻlgan suvdan foydalanuvchilarning iltimosnomasiga koʻra suv obyektini tanho foydalanishga berish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan yoki suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma bergan davlat organlari tomonidan uzaytirilishi mumkin.

Suvdan umumiy foydalanish jumlasiga quyidagilar kiradi:

oʻzining ichimlik va xoʻjalik-maishiy ehtiyojlari uchun suv olish;

choʻmilish;

baydarkada va motorsiz qayiqda suzish;

chorva mollarini sugʻorish;

sport va havaskorlik yoʻli bilan baliq ovlash.

Suvdan umumiy foydalanish ushbu Kodeksda va boshqa qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ruxsatsiz va cheklovlarsiz amalga oshiriladi.

Tanho foydalanishga berilgan suv obyektlarida suvdan umumiy foydalanishga va suv isteʼmoliga ushbu suv obyektlaridan foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan suv xoʻjaligi organlari, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari bilan kelishilgan holda (ichki sugʻorish va kollektor-drenaj tarmoqlariga oid qismida) belgilangan shartlarga koʻra yoʻl qoʻyiladi, zarur boʻlganda esa bunday suvdan foydalanish qonunchilikka muvofiq taqiqlanishi mumkin.

Suvdan maxsus foydalanish jumlasiga quyidagilar kiradi:

toʻsuvchi inshootlardan, nasoslardan, nasos stansiyalaridan, sifonlar va suv koʻtaruvchi boshqa qurilmalardan foydalangan holda suv olish;

suv transportida suzish;

gidroelektrostansiyalar uchun suvdan foydalanish;

oqova suvlarni suv obyektlariga oqizish.

Suvdan maxsus foydalanish ushbu Kodeksning 56-moddasida belgilangan hollarda ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

Quyidagi hollarda suvdan maxsus foydalanish ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi:

suv olish inshootlaridan foydalangan holda suv obyektlaridan bir sutkada 5 kub metrdan ortiq suv olishda;

oqova va kollektor-drenaj suvlarini suv obyektlariga hamda joy relyefiga oqizishda.

Suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma:

yer usti tabiiy suv obyektlaridan suv olishda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining hududiy organlari tomonidan;

yer osti, mineral va termal suvlarni olishda — Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining hududiy organlari bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining tegishli organlari tomonidan beriladi.

Sunʼiy suv havzalaridagi suvdan foydalanilganda suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma talab etilmaydi.

Suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yer usti suvlaridan va yer osti suvlaridan foydalanishga loyiq tasdiqlangan zaxiralaridan foydalanishda suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma besh yil muddatga beriladi.

Yer osti suvlaridan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma olgan yuridik va jismoniy shaxslar uning amal qilish muddati davrida ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha hududiy organlar hamda hududiy gidrogeologik stansiyalar vakillari ishtirokida tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtiriladigan foydalaniladigan quduqlarni konservatsiya qilishni va qayta ishga tushirishni amalga oshirish huquqiga ega.

Tasdiqlanmagan zaxiralardagi foydalanishga yaroqli boʻlgan yer osti suvlaridan foydalanishda guruhli suv olish inshootlari uchun suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma ikki yildan koʻp boʻlmagan muddatga beriladi.

Suvdan foydalanuvchi ruxsatnomaning amal qilish muddati tugashidan kamida bir oy oldin ruxsatnoma beradigan organga avval berilgan ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimos bilan murojaat qilishga haqli.

Suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnomaning amal qilish muddati ruxsatnomani berish kelishilgan organlardan suv taʼminoti manbasida, ruxsatnomada koʻrsatilgan suvdan foydalanish maqsadida va boshqa shartlarida oʻzgarishlar mavjud emasligi haqida xulosa olinganidan keyin ruxsatnomani bergan organ tomonidan besh yilga uzaytiriladi.

Suvdan foydalanuvchi suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaganidan keyin yoki ruxsatnomada koʻrsatilgan suvdan foydalanish manbalari, maqsadi va boshqa shartlari oʻzgarganda, belgilangan tartibda yangi ruxsatnoma olishi shart.

Obyektlarni qurish yoki rekonstruksiya qilish davrida suvdan maxsus foydalanilganda suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma ushbu ishlarni amalga oshirish davriga rasmiylashtiriladi. Obyekt ishga tushirilgach, suvdan foydalanuvchi belgilangan tartibda yangi ruxsatnoma olishi shart.

Suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnomaning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish va uni bekor qilish “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Yuridik va jismoniy shaxslarga suv xoʻjaligi tadbirlarini (suv xoʻjaligi obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash-tiklash ishlarini va boshqalarni) oʻtkazish, suvlardan nooqilona foydalanish, ularni bulgʻatish, ifloslantirish, kamaytirish, shuningdek suvdan foydalanish shartlarini qonunga xilof ravishda bekor qilish yoki oʻzgartirish natijasida yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan hollarda va tartibda qoplanishi lozim.

Suv obyektlarining sohil boʻyi mintaqalarida va sanitariya muhofazasi zonalarida qonunga xilof ravishda qurilgan obyektlarda hamda qonunga xilof ravishda oʻzlashtirilgan yer uchastkalarida suv xoʻjaligi tadbirlarini oʻtkazish chogʻida yetkazilgan zararning oʻrni qoplanmaydi.

Suv servituti quyidagi maqsadlarda belgilanishi mumkin:

suvdan umumiy foydalanish;

fuqarolar va transport vositalarining oʻtishi;

hayvonlarni sugʻorish va chorva mollarini haydab oʻtish;

suv obyektlaridan kichik hajmli kemalar uchun suv yoʻllari sifatida foydalanish;

sohil boʻyi zonalaridan erkin foydalanishni, shu jumladan undan oʻtishni taʼminlash.

Suv servituti qonunchilikka muvofiq boshqa maqsadlarda ham belgilanishi mumkin.

Suv servituti ommaviy suv servituti va xususiy suv servituti shaklida boʻlishi mumkin.

Ommaviy suv servituti suvdan umumiy foydalanish huquqiga tenglashtiriladi hamda davlat va fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, mahalliy aholining manfaatlarini taʼminlash uchun jamoat manfaatlari inobatga olingan holda belgilanadi.

Xususiy suv servituti tanho foydalanishga berilgan suv obyektlariga nisbatan belgilanadi.

Ommaviy suv servituti suv obyektlariga yoki ularning qismlariga nisbatan, shu jumladan lotokli va boshqa usti qoplangan sugʻorish tarmogʻiga nisbatan qoʻllaniladi.

Ommaviy suv servituti suv servitutining belgilanishiga ehtiyoji boʻlgan shaxslar hamda suv obyekti yoki uning bir qismi va sohil boʻyi mintaqasi joylashgan yer uchastkasining egasi, undan foydalanuvchi, uning ijarachisi oʻrtasida kelishuv mavjudligi-mavjud emasligidan qatʼi nazar, agar ushbu shaxslar bunday huquqdan yer uchastkasi boshqa shaxsga mulk qilib berilguniga qadar foydalangan boʻlsa, belgilanadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari ommaviy suv servituti belgilanishini taʼminlashi shart.

Boshqa hollarda, suv servituti kimlarning manfaatlarini koʻzlab suv servituti belgilanayotgan boʻlsa, oʻsha shaxslar hamda suv obyekti yoki uning bir qismi joylashgan yer uchastkasining egasi, undan foydalanuvchi, uning ijarachisi oʻrtasidagi kelishuv boʻyicha, kelishuvga erishish imkoni boʻlmagan taqdirda esa sudning qaroriga koʻra belgilanadi.

Suv servitutlarining rejimi suv fondi yerlariga nisbatan ham tatbiq etiladi.

Suv servituti suv obyekti yoki uning bir qismi joylashgan yer uchastkasiga boʻlgan huquq boshqa shaxsga oʻtgan taqdirda ham saqlab qolinadi.

Suv servitutlarini amalga oshirish uchun suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnomani olish talab etilmaydi.

Suv servitutining belgilanishi tanho foydalanish uchun berilgan suv obyekti egasini ushbu suv obyektiga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqidan mahrum etmaydi.

Suv servituti belgilangan suv obyektining egasi, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, suv servituti kimning manfaatlarini koʻzlab belgilangan boʻlsa, oʻsha shaxsdan ushbu suv obyektidan yoki uning bir qismidan foydalanganlik uchun mutanosib haq talab qilishga haqlidir.

Fuqarolik va yer toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan suv servitutlari haqidagi qoidalar suv servitutlariga nisbatan ushbu Kodeks talablariga zid boʻlmagan qismida qoʻllaniladi.

Suv olish kvotalari manbalar, hududlar va iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha quyidagilar tomonidan ajratiladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tomonidan suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga;

xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari — suvdan foydalanuvchilarga.

Suvdan maxsus foydalanish uchun tabiiy suv havzalaridan suv olish kvotalari ushbu Kodeksning 56-moddasiga muvofiq vakolatli organlar ruxsatnomalarida belgilanadi.

Ajratilgan suv olish kvotasi uning amal qilish muddati davomida qayta koʻrib chiqilmaydi, bundan isteʼmol qilinadigan suvning hajmiga taʼsir koʻrsatadigan sugʻoriladigan uchastka maydoni, ishlab chiqarish quvvatlari oʻzgartirilgan hollar mustasno.

Suv olish kvotalarini ajratishda sanitariya va ekologik maqsadlar uchun suvni chiqarib yuborish talablari hisobga olinadi.

Ichimlik suvi taʼminoti tashkilotlariga ular tomonidan meʼyoriy ehtiyojlar va kelajakda aholining oʻsishi prognozlaridan kelib chiqqan holda, ichimlik suvi bilan taʼminlash uchun suv olish kvotasi ajratiladi.

Sugʻoriladigan yerlar uchun suv olish kvotasi sugʻoriladigan yer uchastkasi maydonini bir gektar sugʻoriladigan yer maydoni uchun suv olish kvotasini ajratish normativlariga koʻpaytirish orqali hisob-kitob qilinadi.

Gidrografik zonadagi bir gektar sugʻoriladigan yer maydoni uchun suv olish kvotasini ajratish normativlari mazkur gidrografik zonadagi sugʻoriladigan yerlarda keyingi oʻn gidrologik yil uchun amaldagi oʻrtacha suv olish hajmlarini mazkur gidrografik zonadagi sugʻoriladigan yerlarning umumiy maydoniga boʻlish orqali hisob-kitob qilinadi. Bunda tuproqning mexanik tarkibi, joylashgan joyining relyefi, sizot suvlarning sathi, iqlim sharoitlari, koʻp yillik suv taʼminoti va boshqa omillar ham inobatga olinadi.

Bir gektar sugʻoriladigan yer maydoni uchun suv olish kvotasini ajratish normativi suv xoʻjaligi organlari tomonidan hisob-kitob qilinadi va bir yilda koʻpi bilan bir marta qayta koʻrib chiqilishi mumkin.

Sugʻoriladigan yerlar bilan bogʻliq boʻlmagan suvga boʻlgan ehtiyojlarning texnologik normalaridan kelib chiqqan holda, yer usti suvlariga nisbatan suv xoʻjaligi organlari tomonidan va yer osti suvlariga nisbatan togʻ-kon sanoati va geologiya organlari tomonidan suv olish kvotalari ajratiladi.

Suv olish kvotasining amal qilish muddati:

suvni qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish maqsadida oladigan va yer uchastkasini ijara shartnomasi asosida tasarruf etadigan suvdan foydalanuvchilar uchun — ijara shartnomasi amal qiladigan muddatga, ammo 10 yildan koʻp boʻlmagan muddatga;

suvni qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda oladigan suvdan foydalanuvchilar uchun — 10 yilgacha boʻlgan muddatga;

ichimlik suvi taʼminoti tashkilotlaridan tashqari, suvni suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnoma asosida oluvchi jismoniy va yuridik shaxslar uchun — maxsus suvdan foydalanish ruxsatnomasining amal qilish muddati tugaguniga qadar belgilanadi.

Ichimlik suvi taʼminoti tashkilotlariga suv olish kvotasining amal qilish muddati cheklanmaydi.

Suv olish kvotalarini ajratishda sanitariya va ekologik maqsadlar uchun suvni chiqarib yuborish boʻyicha talablarga rioya etilishi inobatga olinadi.

Muayyan gidrologik zonada keyingi oʻn gidrologik yil davomida amalda olingan suvning oʻrtacha yillik hajmidan besh va undan ortiq foiz koʻp miqdorda kvota ajratish toʻgʻrisidagi talabnoma faoliyat yuritayotgan suvdan foydalanuvchilarning manfaatlariga jiddiy taʼsir koʻrsatuvchi talabnoma deb eʼtirof etiladi.

Suvdan foydalanuvchilar uchun talab etiladigan qoʻshimcha suv miqdori tegishli suv kengashlarining qaroriga muvofiq ajratiladi.

Ichimlik suvi taʼminoti uchun suv olish kvotasi ajratilishini rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Suvdan foydalanuvchilar oʻziga tegishli boʻlgan suv olish kvotasining bir qismini shartnoma asosida ayni shu gidrografik zonadagi boshqa suvdan foydalanuvchiga, ularga xizmat koʻrsatuvchi suv yetkazib beruvchi tashkilot bilan kelishilgan holda sotishi mumkin.

Suvdan foydalanish suv yetkazib beruvchi tashkilot va suvdan foydalanuvchi oʻrtasida tuziladigan suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomaga asosan amalga oshiriladi.

Suv yetkazib beruvchi tashkilot suvdan foydalanuvchilardan soʻrovnoma olganda, agar ular xizmat koʻrsatish hududida joylashgan va suv olish kvotasiga ega boʻlsa, ular bilan suvdan foydalanish toʻgʻrisida shartnoma tuzishi shart.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomada suv olish kvotalari, yetkazib beriladigan suv hajmlarini suv olishning har yillik yoki mavsumiy limitlari, suvni yetkazib berganlik uchun toʻlovning miqdorlari va mexanizmlari, suv yetkazib berishning boshqa shartlari, shuningdek taraflarning huquq va majburiyatlariga qarab oʻzgartirish mexanizmlari shartlashib olinadi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomaning namunaviy shakllari Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan (bundan ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti mustasno) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (suvni tabiiy suv obyektlaridan olishda), Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi (suvni yer osti suvlaridan olishda), shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomani tuzishda suv olish kvotasining mavjudligi majburiy talab hisoblanadi.

Taraflarning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi ushbu Kodeks hamda boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga binoan suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomada belgilanadi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomalar maxsus axborot tizimida elektron shaklda:

viloyatlararo va transchegaraviy ahamiyatga ega boʻlgan, shuningdek yirik va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlaridan foydalanuvchi ayrim tashkilotlar bilan tuzilgan shartnomalar — Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi tarkibiga kiradigan foydalanuvchi tashkilotlar bilan tuzilgan shartnomalar — tegishliligi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tomonidan;

suv yetkazib beruvchi tashkilotlar tomonidan fermer va dehqon xoʻjaliklari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, xizmat koʻrsatish hududidagi boshqa suvdan foydalanuvchilar bilan tuzilgan shartnomalar — tumanlar qishloq xoʻjaligi boʻlimlari (Quvasoy shahar boʻlimi) tomonidan roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisida belgilangan tartibda tuzilgan shartnomalar roʻyxatdan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari, tumanlar qishloq xoʻjaligi boʻlimlarida (Quvasoy shahar boʻlimida) roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim boʻlgan suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomalar reyestri Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Suv xoʻjaligi obyektlari xavfsizligini va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasiga va uning hududiy boʻlinmalariga (sunʼiy suv obyektlaridagi suvdan foydalanilganda), shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining tegishli organlariga (tabiiy suv obyektlaridagi suvdan foydalanilganda) belgilangan tartibda nazoratni taʼminlash uchun beriladi.

Suv olish limitlari:

suv manbalarining keyingi gidrologik yildagi suvliligi prognozi;

suvdan foydalanish turlarining (iqtisodiyot tarmoqlarining) ustuvorligi;

ajratilayotgan suv olish kvotasining prognoz qilinayotgan hajmi inobatga olingan holda belgilanadi.

Ichimlik va xoʻjalik-maishiy, shuningdek davolash ehtiyojlari uchun suv olish limitlari ajratilgan suv olish kvotasidan kam boʻlishi mumkin emas.

Suv olish limitlari tegishli gidrografik zonadagi boshqa suvdan foydalanuvchilar uchun suv olish kvotalariga nisbatan teng foizda belgilanadi.

Suv olish limitlari suv manbalari, hududlar va iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha:

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan — yiliga ikki marta vegetatsiya davri uchun 20-martgacha (1-aprel — 30-sentabr) va kuz-qish davri uchun 20-sentabrgacha (1-oktabr — 30-mart) boʻlgan muddatda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga, viloyatlararo va transchegaraviy ahamiyatga ega boʻlgan magistral kanallar (tizimlar) boshqarmalariga, energetika, ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti obyektlaridan foydalanuvchi alohida korxonalar va tashkilotlarga;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tomonidan — yiliga ikki marta vegetatsiya davri uchun 25-martgacha va kuz-qish davri uchun — 25-sentabrgacha boʻlgan muddatda irrigatsiya tizimlari boshqarmalariga, suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga, shuningdek boshqa alohida ahamiyatga ega boʻlgan suvdan foydalanuvchilarga;

xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari tomonidan — vegetatsiya davri uchun 28-martgacha va kuz-qish davri uchun 28-sentabrgacha boʻlgan muddatda — suvdan foydalanuvchilarga va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga (shaxsiy tomorqa yer uchastkalarini sugʻorish uchun), shuningdek boshqa suvdan foydalanuvchilarga belgilanadi.

Yer ostidan suv olish limiti suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomalarda koʻrsatiladi hamda rasmiylashtirish chogʻida ruxsatnomaning amal qiladigan muddatiga belgilanadi.

Suv manbalarining suvliligi kamaygan yoki koʻpaygan hollarda suv olish limitlariga tuzatishlar kiritilishi mumkin.

Suvdan foydalanishning belgilangan davri tugaganidan keyin ikki oylik muddatda maxsus vakolatli organlar tomonidan manbalarning amaldagi suvliligi hisobga olingan holda, oʻtgan davr uchun suv olishning uzil-kesil limitlari tasdiqlanadi.

Suv olish limitlari:

Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining buyrugʻi bilan Gidrometeorologiya xizmati agentligining prognozi asosida;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalarining buyruqlari bilan;

xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlari bilan tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi (Quvasoy shahri boʻlimi) bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.

Qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun suv olish limitini belgilash uchun suvdan foydalanuvchilar vegetatsiya va kuz-qish davrlari boshlanguniga qadar bir oy oldin, sugʻoriladigan dehqonchilikdan tashqari boshqa ehtiyojlar uchun esa — har yili 1-sentabrga qadar — ularga xizmat koʻrsatadigan suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga yozma yoki elektron shaklda murojaat qilishi va quyidagi hujjatlarni taqdim etishi kerak:

suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomalar (tabiiy suv manbalaridan suv olinganda);

belgilangan tartibda tasdiqlangan suv yetkazib berish jadvallari (bundan suv quvurlari — ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti tizimining suvidan foydalanuvchilar mustasno).

Suv olish limitlari suv olishning ruxsat etilgan suv manbalari (daryo, soy, buloq, suv havzasi, irrigatsiya tizimi, magistral kanal (tizim), sugʻorish va kollektor tarmogʻi, yer osti suvlari va boshqa suv manbalari) boʻyicha umumiy hajmini aks ettirishi hamda har oʻn kunda aniq suv olish joylari boʻyicha taqsimlangan boʻlishi kerak.

Suv olish limitlarini belgilashda iqtisodiyot tarmogʻining ustuvorligiga hamda barcha suvdan foydalanuvchilarning alohida suv manbalari va irrigatsiya tizimlari boʻyicha kutilayotgan suvlilik hisobga olingan holda, suv bilan teng barobarda taʼminlanishiga rioya etilishi kerak.

Suvdan foydalanuvchi oʻziga ajratilgan suv olish limiti doirasida tejab qolingan suvni yoki suvga boʻlgan ehtiyoj qisqarganligi natijasida tejab qolingan suvni ayni shu gidrografik zonadagi boshqa suvdan foydalanuvchiga shartnoma asosida berishi mumkin. Suv yetkazib beruvchi tashkilot suvdan foydalanuvchilar oʻziga ajratilgan suv olish limitlari doirasida iqtisod qilingan suvdan voz kechganligi yoxud suvga boʻlgan ehtiyoj qisqarganligi munosabati bilan paydo boʻlgan ortiqcha suvni boshqa talabgor foydalanuvchiga yetkazib berishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchining suv olish limitlari suv yetkazib beruvchi tashkilot hamda suvdan foydalanuvchi tomonidan suvdan foydalanuvchilarning mavsumiy ehtiyojlari va suvni boshqa suvdan foydalanuvchiga yetkazib berish majburiyatlari inobatga olingan holda imzolanadigan, suv yetkazib berish toʻgʻrisidagi shartnomaning ilovasi boʻlgan suv yetkazib berish jadvaliga kiritiladi.

Suvdan foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

suv obyektlaridan ular qanday maqsadda berilgan boʻlsa, oʻsha maqsadlarda foydalanish;

suvdan foydalanishni amalga oshirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda inshootlarni, qurilmalarni hamda boshqa obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish;

berilayotgan suvning miqdori va sifatini tekshirish;

suv resurslarini boshqarishga doir qarorlar qabul qilinishida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etish;

suv manbasining taxmin qilingan va haqiqiy suvliligidan kelib chiqqan holda suv olish limitlarini oʻzgartirish boʻyicha takliflar kiritish;

oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi, shu jumladan belgilangan suv olish limitlariga va suv berish rejimiga muvofiq suv olish huquqi buzilganligi tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanishini talab qilish;

suvdan foydalanuvchilar uyushmalarini va boshqa birlashmalarni qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etish.

Suvdan foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilarning huquqlari qonun bilan himoya qilinadi.

Suvdan foydalanuvchilarning buzilgan huquqlari qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda tiklanishi lozim.

Suvdan foydalanuvchilarning huquqlari qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, aholining sogʻligʻini saqlash, atrof-muhitni muhofaza qilish, milliy xavfsizlikni taʼminlash maqsadida, shuningdek suv tanqisligida, tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarda cheklanishi mumkin. Bunda aholining ichimlik va xoʻjalik-maishiy ehtiyojlari uchun suv obyektlaridan foydalanish shart-sharoitlari yomonlashmasligi kerak.

Suvdan foydalanuvchilarning suvdan tanho holda foydalanish huquqlari mazkur suv obyektini tanho foydalanishga bergan vakolatli organ tomonidan, suvdan maxsus foydalanish huquqlari esa suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomani bergan vakolatli organlar tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda cheklanishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar:

oʻziga berilgan suv resurslarini oqilona boshqarishi va ulardan foydalanishi, suvdan maqsadsiz foydalanilishiga yoʻl qoʻymasligi, suvni tejab sarflash, uning sifatini tiklash va yaxshilash choralarini koʻrishi;

belgilangan suv olish limitlariga va suvdan foydalanish qoidalariga rioya etishi;

suv obyektlaridan belgilangan maqsadlarda foydalanishi;

suvdan maxsus foydalanishda suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirishi;

suvdan foydalanish toʻgʻrisida shartnoma tuzishi, suv olish uchun oʻz vaqtida talabnoma berishi;

tarkibida ifloslantiruvchi moddalar mavjud boʻlgan suvlarning suv obyektlariga oqizilishini toʻliq toʻxtatish choralarini koʻrishi;

boshqa suvdan foydalanuvchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari buzilishiga, shuningdek suv xoʻjaligi obyektlariga va tabiiy resurslarga (yerlarga, oʻsimlik va hayvonot dunyosiga, foydali qazilmalarga va boshqalarga) zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlashi, oʻziga tegishli suv xoʻjaligi obyektlari va ulardagi inshootlarni texnik jihatdan soz holatda saqlashi, ulardan foydalanishning belgilangan qoidalariga rioya etishi;

oqova suvlar suv obyektlariga va joy relyefiga oqiziladigan joylarni avtomatik ravishda monitoring qilish vositalari bilan jihozlashi;

olinadigan suv miqdorining hamda suv obyektlariga va joy relyefiga oqiziladigan oqova suvlar hajmining hisobini yuritishi hamda zarur axborotni suvdan maxsus foydalanishga doir ruxsatnomani bergan vakolatli organlarga, shuningdek suv yetkazib beruvchi tashkilotlarga taqdim etishi;

suv resurslaridan foydalanganlik, shuningdek suv yetkazib beruvchi tashkilotlarning xizmatlari va shartnoma asosida koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlarni, shuningdek suv obyektlariga hamda joy relyefiga ifloslantiruvchi moddalarni oqizganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini oʻz vaqtida toʻlashi;

suvni tejash va raqamli texnologiyalarni joriy etish choralarini koʻrishi;

suvlarning ifloslanishi, bulgʻanishi va kamayib ketishining oldini olish hamda ularni bartaraf etish, suv obyektlariga suvlarning zararli taʼsirini bartaraf etish choralarini koʻrishi, shuningdek yer usti va yer osti suvlari toʻplanadigan maydonlarning ifloslanishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalarini, sohil boʻyi mintaqalarini va sanitariya muhofazasi zonalarini saqlashning belgilangan rejimiga rioya qilishi;

oʻzining suv xoʻjaligi obyektlariga suvlardan foydalanish va ularni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlarning vakillarini belgilangan tartibda kiritishi hamda ularga zarur axborotni taqdim etishi;

suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan avariyalar hamda boshqa tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganligi toʻgʻrisida oʻziga xizmat koʻrsatadigan suv yetkazib beruvchi tashkilotlarni, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi hamda ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha ishlarni amalga oshirishda, shuningdek suv obyektlaridagi taʼmirlash-tiklash ishlarida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etishi;

baliqlarni, boshqa suv florasi va faunasini muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishi shart.

Suvdan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Oʻz balansida vertikal sugʻorish qudugʻiga ega boʻlgan suvdan foydalanuvchi tashkilotlar va jismoniy shaxslar mazkur sugʻorish qudugʻiga bevosita tutash boʻlgan yer uchastkasi uchun suv xoʻjaligi xizmatlari toʻlovidan ozod etiladi.

Suv resurslaridan qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanuvchi suvdan foydalanuvchilar ushbu Kodeksning 75-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

qishloq xoʻjaligi ekinlari va dov-daraxtlarini sugʻorish, shuningdek yaylovlarga suv chiqarishning qulay rejimini saqlashi;

suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini va ilgʻor sugʻorish texnikasini joriy etish orqali sugʻorish vositalari va uslublarini takomillashtirishi;

qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalaniladigan suvlarning monitoringi asosida salbiy jarayonlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etishi;

qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorishning, shuningdek yaylovlarga suv chiqarishning qulay rejimini saqlab turish;

suvni tejash imkonini beradigan agrotexnika tadbirlarini amalga oshirishi;

tuproq unumdorligini saqlash imkonini beradigan melioratsiya tadbirlarini amalga oshirishi;

agar suvlarning oqizib yuborilishi texnologik jarayonda nazarda tutilmagan boʻlsa, sugʻorish uchun berilgan suvlarning kollektor-drenaj tarmogʻiga, suv obyektlariga va joy relyefiga oqizib yuborilishiga yoʻl qoʻymasligi;

tegishliligi boʻyicha suv xoʻjaligi obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklash ishlarida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etishi shart.

Baliqchilik xoʻjaligi suv havzalari yoki baliq ovlash uchastkalari oʻziga foydalanish uchun berilgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar ushbu Kodeksning 75-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari, belgilangan tartibda:

baliq zaxiralarining urchib koʻpayishi uchun shart-sharoitlarni taʼminlashi;

baliqchilik xoʻjaligi suv havzalarida yoki baliq ovlash uchastkalarida irrigatsiya-melioratsiya tarmoqlarini va boshqa inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish, tiklash ishlarini amalga oshirishi, shuningdek ularni texnik jihatdan soz holatda saqlashi;

zarur melioratsiya ishlarini olib borishi hamda ushbu korxonalar, muassasalar va tashkilotlar joylashgan joylardagi sohil boʻyi uchastkalarini lozim darajada sanitariya holatida saqlashi shart.

Alohida davlat ahamiyatiga yoxud alohida ilmiy yoki madaniy qimmatga ega boʻlgan suv obyektlaridan foydalanish qonunchilikda belgilangan tartibda qisman yoki batamom taqiqlanishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilarning suv yetkazib beruvchi tashkilotlar bilan kelishilmagan holda, suv uzatilishini koʻpaytirish yoki kamaytirish maqsadida suv obyektlaridagi gidrotexnika inshootlarini oʻzboshimchalik bilan oʻzgartirishi, shuningdek ularga muvaqqat toʻsiqlarni, nasos stansiyalarini, nasoslarni, suvni koʻtaradigan va suv oladigan boshqa inshootlarni oʻrnatishi taqiqlanadi.

Oʻzboshimchalik bilan suv olish taqiqlanadi.

Kanallar, boshqa sunʼiy suv obyektlari, gidrotexnika inshootlari va boshqa suv xoʻjaligi obyektlari orqali ushbu maqsadlar uchun moʻljallanmagan joylardan qishloq xoʻjaligi mashinalarining (traktorlar va boshqalarning), avtomobillarning hamda boshqa transport vositalarining oʻtishi, shuningdek chorva mollarining haydab oʻtilishi va sugʻorilishi taqiqlanadi.

Suv obyektlarida chorva mollarini sugʻorishga, shuningdek ularni choʻmiltirishga ushbu maqsadlar uchun maxsus jihozlangan joylarda ruxsat etiladi.

Suv yetkazib beruvchi tashkilot quyidagi huquqlarga ega:

suvdan foydalanishni amalga oshirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda inshootlar, qurilmalarni hamda boshqa obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilishni amalga oshirish;

berilayotgan suvning miqdori va sifatini tekshirishni amalga oshirish;

koʻrsatilgan xizmatlar uchun oʻz vaqtida haq toʻlanishini talab qilish;

suvdan foydalanuvchilarga suv yetkazib berishni suvdan foydalanish qoidalari buzilganda, suvdan maqsadsiz foydalanilganda, suv olish limitlari oshirib yuborilganda, shuningdek suv yetkazib berganlik uchun va koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun oʻz vaqtida haq toʻlanmagan hollarda, aniqlangan shartnoma shartlarining buzilishlari bartaraf etilguniga qadar toʻxtatib turish;

oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi, shu jumladan belgilangan suv olish limitlariga va suv berish rejimiga muvofiq suv olish huquqining buzilganligi tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanishini talab qilish.

Suv yetkazib beruvchi tashkilot qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Suv yetkazib beruvchi tashkilot:

suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanishi, ulardan maqsadsiz foydalanilishiga yoʻl qoʻymasligi, suvdan tejamkor ravishda foydalanishi, suvning sifatini tiklashi va yaxshilashi;

belgilangan suv olish limitlariga va suvdan foydalanish tartibiga rioya etishi;

suv obyektlari qanday maqsadlar uchun foydalanishga berilgan boʻlsa, ulardan faqat shu maqsadlarda foydalanishi;

tashlama suvlar hajmining koʻpayishi hollarining oldini olishi;

suv yetkazib berish toʻgʻrisida shartnomalar tuzishi va belgilangan sifatdagi suvning belgilangan miqdorda oʻz vaqtida yetkazib berilishini taʼminlashi;

suv yetkazib berish toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha oxirigacha olinmagan suvning oʻrnini qoplashi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;

tarkibida belgilangan normadan ortiq ifloslantiruvchi moddalar mavjud boʻlgan oqova suvlarni suv obyektlariga oqizib yuborishni tugatish choralarini koʻrishi;

suvdan foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishiga, shuningdek suv obyektlariga, xoʻjalik obyektlariga va tabiiy resurslarga (yerlarga, oʻsimlik va hayvonot dunyosiga, foydali qazilmalarga va boshqalarga) zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlashi, suv xoʻjaligi obyektlarini va ulardagi inshootlarni texnik jihatdan soz holatda saqlashi, ulardan maqsadli foydalanishning belgilangan qoidalariga rioya etishi;

olinadigan suvning hamda suv obyektlariga va joy relyefiga oqizib yuboriladigan oqova suvlar hajmining hisobini yuritishi hamda vakolatli organlarga va oʻziga xizmat koʻrsatiladigan suvdan foydalanuvchilarga zarur axborotni taqdim etishi;

suvni tejash va suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy etish, suvni yetkazib berishdagi yoʻqotishlarni qisqartirish choralarini koʻrishi, suvni qonunga xilof ravishda olishning nazorat qilinishini taʼminlashi;

suvlarning ifloslanishi, bulgʻanishi va kamayib ketishining oldini olish hamda ularni bartaraf etish chora-tadbirlarini amalga oshirishda ishtirok etishi, shuningdek yer usti va yer osti suvlari toʻplanadigan maydonlarning ifloslanishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari, sohil boʻyi mintaqalari va sanitariya muhofazasi zonalarini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish tartibi va shartlariga rioya etishi;

suvlardan foydalanilishi va ularning muhofaza qilinishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlarning vakillarini oʻzining suv xoʻjaligi obyektlariga belgilangan tartibda kiritishi hamda ularga zarur axborot taqdim etishi;

suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan avariyalar hamda boshqa tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganligi toʻgʻrisida suvdan foydalanuvchilarni, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi, shuningdek ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha ishlarni amalga oshirishda ishtirok etishi;

baliqlarni, boshqa suv florasi va faunasini muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishi shart.

Suv yetkazib beruvchi tashkilotning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtirish, shuningdek oʻz huquqlari va manfaatlarini himoya qilish maqsadida nodavlat tashkilotlari boʻlgan uyushmalar, ittifoqlar va boshqa birlashmalarni tashkil etishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar uyushmalari quyidagi huquqlarga ega:

uyushma aʼzolarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilish;

xizmat koʻrsatuvchi suv yetkazib beruvchi tashkilotdan suvdan foydalanuvchilar oʻrtasida suvning adolatli ravishda taqsimlanishi va berilishini talab qilish;

sugʻorish va kollektor-drenaj tarmoqlarini hamda boshqa suv xoʻjaligi obyektlarini taʼmirlash va rekonstruksiya qilish rejalarini ishlab chiqishda, bosh suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlash tadbirlari rejalarini ishlab chiqishda takliflar bilan ishtirok etish;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga takliflar kiritish, ularning qarorlarini tayyorlashda qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etish;

uyushmalar faoliyatini muvofiqlashtirish, huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun ittifoqlarga aʼzo boʻlib kirish.

Suvdan foydalanuvchilar uyushmasi qonunchilikka va suvdan foydalanuvchilar uyushmasining ustavlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar uyushmasi:

suv toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

suvdan foydalanuvchilar uyushmasining mol-mulkidan va mablagʻlaridan foydalanilishi toʻgʻrisidagi axborotning oʻz aʼzolari uchun ochiqligini va undan foydalanishini taʼminlashi;

roʻyxatga oluvchi organga, soliq organlariga va davlat statistika organlariga belgilangan tartibda oʻz faoliyati toʻgʻrisida hisobotlar taqdim etishi shart.

Suvdan foydalanuvchilar uyushmalarining zimmasida qonunchilikka va suvdan foydalanuvchilar uyushmasining ustavlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Suv omborlarini suvga toʻldirish va ulardan suv chiqarish rejimi, suv sathining oʻzgarish rejimi, gidrotexnika inshootlari orqali suvning oʻtish rejimi, kemalarning moneliksiz va xavfsiz oʻtishi, shuningdek baliqlarning urugʻ tashlaydigan joylarga oʻta olishini taʼminlash suv omborlaridan foydalanish qoidalari bilan belgilanadi.

Suv omborlaridagi toʻgʻonlar, dambalardan, suv oʻtkazadigan va suv oladigan inshootlardan, gidroenergetika majmualaridan hamda boshqa inshootlardan foydalanuvchi tashkilotlar foydalanish qoidalari hamda suv omborlarining taʼsir zonalarida joylashgan suvdan foydalanuvchilarning, yer uchastkalari mulkdorlarining, yer egalarining va yerdan foydalanuvchilarning manfaatlari, shuningdek ekologik maqsadlar hisobga olingan holda belgilangan suv omborlarini suvga toʻldirish va ulardan suv chiqarish rejimiga rioya etishi, shu jumladan suvni ekologik maqsadlarda chiqarib yuborish rejimiga rioya etishi shart.

Suv omborlaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Suv xoʻjaligi obyektlari xavfsizligini va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi hamda boshqa manfaatdor organlar bilan kelishilgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan har bir suv ombori uchun tasdiqlanadigan qoidalarda belgilanadi.

Suv omborlarining texnik holatini va obodonlashtirilishini taʼminlaydigan tadbirlarni tashkil etish hamda muvofiqlashtirish tegishli suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.

Koʻllardan va boshqa suv havzalaridan suv omborlari sifatida foydalanish ushbu Kodeksning 84 va 85-moddalari qoidalari, shuningdek ularning maqomi (rekreatsiya jihatidan ahamiyati, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar) hisobga olingan holda, ushbu Kodeksda va boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari tomonidan foydalaniladigan gidrotexnika inshootlari davlat mulki boʻlib, ulardan belgilangan tartibda foydalaniladi.

Davlat-xususiy sheriklik prinsiplari asosida xususiy sektorga boshqarishga berilgan gidrotexnika inshootlari davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda, shuningdek qonunchilikda belgilangan tartibda foydalaniladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qarorlariga koʻra qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilariga berilgan gidrotexnika inshootlaridan ular tomonidan belgilangan maqsadga koʻra foydalaniladi.

Suvdan foydalanuvchilarning oʻz mablagʻlari hisobidan qurilgan gidrotexnika inshootlaridan ularning tegishliligi boʻyicha foydalaniladi.

Suv xoʻjaligi organlari suvdan foydalanuvchilar bilan shartnomaviy asosda suv xoʻjaligi obyektidagi gidrotexnika inshootlariga texnik xizmat koʻrsatishni amalga oshirishi mumkin.

Suv obyektlari birinchi navbatda aholining ichimlik va xoʻjalik-maishiy ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun foydalanishga beriladi.

Aholining ichimlik, xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti va boshqa ehtiyojlari uchun beriladigan suv obyektlari suvining sifati belgilangan sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga, shuningdek milliy standartlarga muvofiq boʻlishi kerak.

Ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti uchun berilgan suv obyektlaridan foydalanish ushbu Kodeksga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer osti chuchuk suvlaridan ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Zarur boʻlgan yer usti suv manbalari boʻlmagan hamda yer osti chuchuk suvlarining yetarli zaxiralari boʻlgan hududlarda tasdiqlangan limitlarga muvofiq togʻ-kon sanoati va geologiya organlari ushbu suvlardan ichimlik va xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun foydalanishga ruxsat berishi mumkin.

Yer osti suvlarining davlat monitoringi natijalari boʻyicha yer osti chuchuk suvlari sathining tizimli kamayishi belgilangan hududlarda quduqlarni qazish, gidrogeologik xulosa va suvdan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma berish cheklanishi, toʻxtatib turilishi yoki taqiqlanishi mumkin.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, yuridik shaxslar mulkchilik shaklidan qatʼi nazar va jismoniy shaxslar ichimlik hamda xoʻjalik-maishiy suv taʼminoti uchun foydalaniladigan suv manbalarida sanitariya qoidalari, normalari, gigiyena normativlari va milliy standartlar talablariga muvofiq suvning sifatini saqlashi shart.