1-ILOVA
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasi |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Bosh tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (14) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tumanlararo tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (76) |
Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (7) |
Ixtisoslashtirilgan tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (14) |
Pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (19) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2-ILOVA
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Inspeksiya boshligʻi |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Kadrlar boʻyicha inspektor 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Inspeksiya boshligʻining oʻrinbosari |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Yuriskonsult 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza boʻlimi
|
Tahlil va tibbiy-ijtimoiy ekspertizani metodik taʼminlash boʻlimi 3 |
Axborot texnologiyalarini joriy etish boʻlimi 3 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Bosh buxgalter 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Yordamchi xodimlar 2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3-ILOVA
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi raisi |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Komissiya: Vrach-ekspertlar — 6 nafar. |
Bosh buxgalter 1 |
Vrach-metodist 1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Yuriskonsult 0,5 |
Katta hamshira 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Kadrlar boʻyicha inspektor 1 |
Hamshira 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Yordamchi xodimlar 3 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4-ILOVA
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi raisi, vrach-ekspert |
||||||||||||||||||||||||||
|
Vrach-ekspertlar 2 |
Katta hamshira 1 |
|||||||||||||||||||||||||
|
Hamshira 1 |
||||||||||||||||||||||||||
|
Yordamchi xodim 1 |
||||||||||||||||||||||||||
5-ILOVA
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi raisi, vrach-ekspert |
||||||||||||||||||||||||||
|
Vrach-ekspertlar 2 |
Katta hamshira 1 |
|||||||||||||||||||||||||
|
Hamshira 1 |
||||||||||||||||||||||||||
|
Yordamchi xodim 1 |
||||||||||||||||||||||||||
6-ILOVA
|
T/r |
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (TIEK) nomi |
Xizmat koʻrsatish hududi |
TIEK biriktirilgan tibbiyot muassasalari |
|
Qoraqalpogʻiston Respublikasi | |||
|
1. |
Bosh TIEK |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi koʻp tarmoqli tibbiyot markazi (keyingi oʻrinlarda — KTTM) va Nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markazi va tegishli hududiy reabilitatsiya markazlari (keyingi oʻrinlarda — NRPM) |
|
2. |
Amudaryo tumanlararo TIEK |
Amudaryo va Beruniy tumanlari |
Amudaryo va Beruniy tuman tibbiyot birlashmasi (keyingi oʻrinlarda — TTB) (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
3. |
Kegayli tumanlararo TIEK |
Kegayli, Nukus, Qoraoʻzak va Boʻzatov tumanlari |
Kegayli, Nukus, Qoraoʻzak va Boʻzatov TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
4. |
Qoʻngʻirot tumanlararo TIEK |
Qoʻngʻirot, Qonlikoʻl va Moʻynoq tumanlari |
Qoʻngʻirot, Qonlikoʻl va Moʻynoq TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
5. |
Nukus shahar TIEK |
Nukus shahri |
Nukus shahar tibbiyot birlashmasi (keyingi oʻrinlarda — SHTB) |
|
6. |
Xoʻjayli tumanlararo TIEK |
Xoʻjayli, Shumanay va Taxiatosh tumanlari |
Xoʻjayli va Shumanay, Taxiatosh TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
7. |
Chimboy tumanlararo TIEK |
Chimboy va Taxtakoʻpir tumanlari |
Chimboy va Taxtakoʻpir TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
8. |
Ellikqalʼa tumanlararo TIEK |
Ellikqalʼa va Toʻrtkoʻl tumanlari |
Ellikqalʼa va Toʻrtkoʻl TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
9. |
Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi |
Sapar Sultanov nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ftiziatriya va pulmonologiya markazi |
|
10. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi psixonevrologiya dispanseri |
|
11. |
Pediatriya TIEK |
Amudaryo, Beruniy, Taxiatosh, Toʻrtkoʻl, Xoʻjayli va Ellikqalʼa tumanlari |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi koʻp tarmoqli bolalar tibbiyot markazi (keyingi oʻrinlarda — KTBTM), NRPM va TTB lar (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
12. |
Pediatriya TIEK |
Nukus shahri, Nukus, Buzatov, Qonlikoʻl, Qoraoʻzak, Kegeyli, Qoʻngʻirot, Moʻynoq, Taxtakoʻpir, Chimboy va Shumanay tumanlari |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi KTBTM, NRPM va TTB (SHTB) (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
Andijon viloyati | |||
|
13. |
Bosh TIEK |
Andijon viloyati |
Andijon viloyat KTTM va NRPM |
|
14. |
Andijon shahar TIEK |
Andijon shahri |
Andijon SHTB |
|
15. |
Andijon tumanlararo TIEK |
Andijon va Oltinkoʻl tumanlari |
Andijon va Oltinkoʻl TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
16. |
Asaka tumanlararo TIEK |
Asaka, Marhamat va Buloqboshi tumanlari |
Asaka, Marhamat va Buloqboshi TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
17. |
Izboskan tumanlararo TIEK |
Izboskan va Paxtaobod tumanlari |
Izboskan va Paxtaobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
18. |
Qoʻrgʻontepa tumanlararo TIEK |
Qoʻrgʻontepa, Jalaquduq va Xoʻjaobod tumanlari, Qorasuv va Xonobod shaharlari |
Qoʻrgʻontepa, Jalaquduq va Xoʻjaobod TTB, Qorasuv va Xonobod SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
19. |
Shahrixon tumanlararo TIEK |
Shahrixon, Boʻston, Baliqchi va Ulugʻnor tumanlari |
Shahrixon, Boʻston, Baliqchi va Ulugʻnor TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
20. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Andijon viloyati |
Andijon viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
21. |
Pediatriya TIEK |
Andijon, Xonobod va Qorasuv shaharlari, Asaka, Buloqboshi, Jalaquduq, Qoʻrgʻontepa, Marhamat va Xoʻjaobod tumanlari |
Andijon viloyat KTBTM va NRPM, TTB (SHTB) (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
22. |
Pediatriya TIEK |
Andijon, Baliqchi, Boʻston, Izboskan, Oltinkoʻl, Paxtaobod, Ulugʻnor va Shahrixon tumanlari |
Andijon viloyat KTBTM va NRPM, TTB (SHTB)(tegishli hududlar boʻyicha) |
|
Buxoro viloyati | |||
|
23. |
Bosh TIEK |
Buxoro viloyati |
Buxoro viloyat KTTM va NRPM |
|
24. |
Jondor tumanlararo TIEK |
Buxoro, Jondor va Kogon tumanlari |
Buxoro, Jondor va Kogon TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
25. |
Buxoro tumanlararo TIEK |
Buxoro va Kogon shaharlari, Qorovulbozor tumani |
Buxoro va Kogon SHTB, Qorovulbozor TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
26. |
Qorakoʻl tumanlararo TIEK |
Qorakoʻl va Olot tumanlari |
Qorakoʻl va Olot TTB (tegishli hududlar boʻyicha |
|
27. |
Romitan tumanlararo TIEK |
Romitan, Shofirkon va Peshku tumanlari |
Romitan, Shofirkon va Peshku TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
28. |
Gʻijduvon tumanlararo TIEK |
Gʻijduvon va Vobkent tumanlari |
Gʻijduvon va Vobkent TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
29. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Buxoro viloyati |
Buxoro viloyat psixiatriya shifoxonasi |
|
30. |
Pediatriya TIEK |
Buxoro viloyati |
Buxoro viloyat KTBTM va NRPM |
|
Jizzax viloyati | |||
|
31. |
Bosh TIEK |
Jizzax viloyati |
Jizzax viloyat KTTM va Jizzax viloyat NRPM |
|
32. |
Gʻallaorol tumanlararo TIEK |
Gʻallaorol, Forish va Baxmal tumanlari |
Gʻallaorol, Forish va Baxmal TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
33. |
Jizzax tumanlararo TIEK |
Jizzax shahri va Sharof Rashidov tumani |
Jizzax SHTB va Sharof Rashidov TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
34. |
Doʻstlik tumanlararo TIEK |
Doʻstlik, Mirzachoʻl, Zafarobod, Paxtakor va Arnasoy tumanlari |
Doʻstlik, Mirzachoʻl, Zafarobod, Paxtakor va Arnasoy TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
35. |
Zomin tumanlararo TIEK |
Zomin, Zarbdor va Yangiobod tumanlari |
Zomin, Zarbdor va Yangiobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
36. |
Pediatriya TIEK |
Jizzax viloyati |
Jizzax viloyat KTBTM va Jizzax viloyat NRPM |
|
Qashqadaryo viloyati | |||
|
37. |
Bosh TIEK |
Qashqadaryo viloyati |
Qashqadaryo viloyat KTTM va Qashqadaryo viloyat NRPM |
|
38. |
Gʻuzor tumanlararo TIEK |
Gʻuzor, Qamashi va Dehqonobod tumanlari |
Gʻuzor, Qamashi va Dehqonobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
39. |
Qarshi tumanlararo TIEK |
Qarshi shahri va Nishon tumani |
Qarshi SHTB va Nishon TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
40. |
Kasbi tumanlararo TIEK |
Qarshi va Kasbi tumanlari |
Qarshi va Kasbi TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
41. |
Koson tumanlararo TIEK |
Koson va Muborak, Mirishkor tumanlari |
Koson va Mirishkor, Muborak TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
42. |
Kitob tumanlararo TIEK |
Kitob va Shahrisabz tumanlari, Shahrisabz shahri |
Kitob va Shahrisabz TTB, Shahrisabz SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
43. |
Chiroqchi tumanlararo TIEK |
Chiroqchi va Yakkabogʻ tumanlari |
Chiroqchi va Yakkabogʻ TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
44. |
Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK |
Qashqadaryo viloyati |
Qashqadaryo viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi |
|
45. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Qashqadaryo viloyati |
Qashqadaryo viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
46. |
Pediatriya TIEK |
Shahrisabz shahri, Dehqonobod, Qamashi, Kitob, Chiroqchi, Shahrisabz va Yakkabogʻ tumanlari |
Qashqadaryo viloyat KTBTM va NRPM, TTB, SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
47. |
Pediatriya TIEK |
Qarshi shahri, Gʻuzor, Qarshi, Kasbi, Koson, Muborak, Mirishkor, Nishon tumanlari |
Qashqadaryo viloyat KTBTM va NRPM, TTB SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
Navoiy viloyati | |||
|
48. |
Bosh TIEK |
Navoiy viloyati |
Navoiy viloyat KTTM va NRPM |
|
49. |
Konimex tumanlararo TIEK |
Konimex, Tomdi va Uchquduq tumanlari, Zarafshon shahri |
Konimex,Tomdi va Uchquduq TTB, Zarafshon SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
50. |
Qiziltepa tuman TIEK |
Qiziltepa tumani |
Qiziltepa TTB |
|
51. |
Navbahor tumanlararo TIEK |
Navbahor, Nurota tumanlari va Gʻozgʻon shahri |
Navbahor, Nurota TTB va Gʻozgʻon SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
52. |
Navoiy tumanlararo TIEK |
Navoiy shahri va Karmana tumani |
Navoiy SHTB va Karmana TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
53. |
Xatirchi tuman TIEK |
Xatirchi tumani |
Xatirchi TTB |
|
54. |
Pediatriya TIEK |
Navoiy viloyati |
Navoiy viloyat KTBTM va NRPM |
|
Namangan viloyati | |||
|
55. |
Bosh TIEK |
Namangan viloyati |
Namangan viloyat KTTM va NRPM |
|
56. |
Namangan tumanlararo TIEK |
Namangan shahri va Yangi Namangan tumani |
Namangan SHTB va Yangi Namangan TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
57. |
Davlatobod tumanlararo TIEK |
Davlatobod va Namangan tumanlari |
Davlatobod va Namangan TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
58. |
Toʻraqoʻrgʻon tumanlararo TIEK |
Toʻraqoʻrgʻon va Mingbuloq tumanlari |
Toʻraqoʻrgʻon va Mingbuloq TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
59. |
Chust tumanlararo TIEK |
Chust va Pop tumanlari |
Chust va Pop TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
60. |
Uchqoʻrgʻon tumanlararo TIEK |
Uchqoʻrgʻon va Norin tumanlari |
Uchqoʻrgʻon va Norin TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
61. |
Chortoq tumanlararo TIEK |
Chortoq va Uychi tumanlari |
Chortoq va Uychi TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
62. |
Yangiqoʻrgʻon tumanlararo TIEK |
Yangiqoʻrgʻon va Kosonsoy tumanlari |
Yangiqoʻrgʻon va Kosonsoy TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
63. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Namangan viloyati |
Namangan viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
64. |
Pediatriya TIEK |
Namangan viloyati |
Namangan viloyat KTBTM va NRPM |
|
Samarqand viloyati | |||
|
65. |
Bosh TIEK |
Samarqand viloyati |
Samarqand viloyat KTTM va Samarqand viloyat NRPM |
|
66. |
Ishtixon tumanlararo TIEK |
Ishtixon, Oqdaryo va Qoʻshrabot tumanlari |
Ishtixon, Oqdaryo va Qoʻshrabot TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
67. |
Samarqand tumanlararo TIEK |
Samarqand va Toyloq tumanlari |
Samarqand va Toyloq TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
68. |
Narpay tumanlararo TIEK |
Narpay, Kattaqoʻrgʻon va Paxtachi tumanlari |
Narpay, Kattaqoʻrgʻon va Paxtachi TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
69. |
Payariq tumanlararo TIEK |
Payariq, Bulungʻur va Jomboy tumanlari |
Payariq, Bulungʻur va Jomboy TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
70. |
Pastdargʻom tumanlararo TIEK |
Pastdargʻom va Nurobod tumanlari, Kattaqoʻrgʻon shahri |
Pastdargʻom va Nurobod TTB, Kattaqoʻrgʻon SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
71. |
Samarqand shahar TIEK |
Samarqand shahri |
Samarqand SHTB |
|
72. |
Urgut tuman TIEK |
Urgut tumani |
Urgut TTB |
|
73. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Samarqand viloyati |
Samarqand viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
74. |
Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK |
Samarqand viloyati |
Samarqand viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi |
|
75. |
Pediatriya TIEK |
Samarqand shahri, Samarqand, Bulungʻur, Jomboy, Oqdaryo, Urgut, Toyloq va Qoʻshrabot tumanlari |
Samarqand viloyat KTBTM va Samarqand viloyat NRPM, SHTB, TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
76. |
Pediatriya TIEK |
Kattaqoʻrgʻon shahri, Ishtixon, Kattaqoʻrgʻon, Narpay, Nurobod, Payariq, Paxtachi va Pastdargʻom tumanlari |
Samarqand viloyat KTBTM va Samarqand viloyat NRPM, SHTB, TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
Surxondaryo viloyati | |||
|
77. |
Bosh TIEK |
Surxondaryo viloyati |
Surxondaryo viloyat KTTM va Surxondaryo viloyat NRPM |
|
78. |
Angor tumanlararo TIEK |
Angor, Muzrabot va Sherobod tumanlari |
Angor, Muzrabot va Sherobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
79. |
Denov tumanlararo TIEK |
Denov va Oltinsoy tumanlari |
Denov va Oltinsoy TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
80. |
Qiziriq tumanlararo TIEK |
Qiziriq, Bandixon va Boysun tumanlari |
Qiziriq, Bandixon va Boysun TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
81. |
Qumqoʻrgʻon tumanlararo TIEK |
Qumqoʻrgʻon va Shoʻrchi tumanlari |
Qumqoʻrgʻon va Shoʻrchi TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
82. |
Sariosiyo tumanlararo TIEK |
Sariosiyo va Uzun tumanlari |
Sariosiyo va Uzun TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
83. |
Termiz tumanlararo TIEK |
Termiz sh., Termiz va Jarqoʻrgʻon tumanlari |
Termiz SHTB, Termiz va Jarqoʻrgʻon TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
84. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Surxondaryo viloyati |
Surxondaryo viloyati psixonevrologiya dispanseri |
|
85. |
Pediatriya TIEK |
Surxondaryo viloyati |
Surxondaryo viloyat KTBTM va Surxondaryo viloyat NRPM |
|
Sirdaryo viloyati | |||
|
86. |
Bosh TIEK |
Sirdaryo viloyati |
Sirdaryo viloyat KTTM va Jizzax viloyat NRPM |
|
87. |
Guliston tumanlararo TIEK |
Guliston, Yangiyer shaharlari, Guliston tumani |
Guliston, Yangiyer SHTB, Guliston TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
88. |
Sirdaryo tumanlararo TIEK |
Sirdaryo va Sayxunobod tumanlari |
Sirdaryo va Sayxunobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
89. |
Mirzaobod tumanlararo TIEK |
Mirzaobod, Oqoltin, Sardoba tumanlari |
Mirzaobod, Oqoltin va Sardoba TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
90. |
Xovos tumanlararo TIEK |
Xovos, Boyovut tumanlari va Shirin shahri |
Xovos va Boyovut TTB, Shirin SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
91. |
Pediatriya TIEK |
Sirdaryo viloyati |
Sirdaryo viloyat KTBTM va Jizzax viloyat NRPM |
|
Toshkent viloyati | |||
|
92. |
Bosh TIEK |
Toshkent viloyati |
Toshkent viloyat KTTM va Toshkent viloyat NRPM |
|
93. |
Oqqoʻrgʻon tumanlararo TIEK |
Oqqoʻrgʻon, Quyi Chirchiq va Boʻka tumanlari |
Oqqoʻrgʻon, Quyi Chirchiq va Boʻka TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
94. |
Olmaliq tumanlararo TIEK |
Olmaliq va Nurafshon shaharlari, Piskent va Oʻrta Chirchiq tumanlari |
Olmaliq va Nurafshon SHTB, Piskent va Oʻrta Chirchiq TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
95. |
Angren tumanlararo TIEK |
Angren va Ohangaron shaharlari, Ohangaron tumani |
Angren va Ohangaron SHTB, Ohangaron TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
96. |
Bekobod tumanlararo TIEK |
Bekobod shahri va Bekobod tumani |
Bekobod SHTB va Bekobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
97. |
Chirchiq tumanlararo TIEK |
Chirchiq shahri va Qibray tumanlari |
Chirchiq SHTB, va Qibray TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
98. |
Yuqori Chirchiq tumanlararo TIEK |
Yuqori Chirchiq, Boʻstonliq va Parkent tumanlari |
Yuqori Chirchiq, Boʻstonliq va Parkent TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
99. |
Yangiyoʻl tumanlararo TIEK |
Yangiyoʻl shahri, Yangiyoʻl va Chinoz tumanlari |
Yangiyoʻl SHTB, Yangiyoʻl va Chinoz TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
100. |
Zangiota tumanlararo TIEK |
Zangiota va Toshkent tumanlari |
Zangiota va Toshkent TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
101. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Toshkent viloyati |
Toshkent viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
102. |
Pediatriya TIEK |
Toshkent viloyati |
Toshkent viloyat KTBTM va Toshkent viloyat NRPM |
|
Fargʻona viloyati | |||
|
103. |
Bosh TIEK |
Fargʻona viloyati |
Fargʻona viloyat KTTM va Fargʻona viloyat NRPM |
|
104. |
Bagʻdod tumanlararo TIEK |
Bagʻdod, Buvayda va Uchkoʻprik tumanlari |
Bagʻdod, Buvayda va Uchkoʻprik TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
105. |
Qoʻqon tumanlararo TIEK |
Qoʻqon shahri va Dangʻara tumani |
Qoʻqon SHTB va Dangʻara TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
106. |
Quva tumanlararo TIEK |
Quva va Toshloq tumanlari, Quvasoy shahri |
Quva va Toshloq TTB, Quvasoy SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
107. |
Margʻilon tumanlararo TIEK |
Margʻilon shahri, Qoʻshtepa va Yozyovon tumanlari |
Margʻilon SHTB, Qoʻshtepa va Yozyovon TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
108. |
Rishton tumanlararo TIEK |
Rishton, Oltiariq va Soʻx tumanlari |
Rishton, Oltiariq va Soʻx TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
109. |
Oʻzbekiston tumanlararo TIEK |
Oʻzbekiston, Beshariq va Furqat tumanlari |
Oʻzbekiston, Beshariq va Furqat TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
110. |
Fargʻona tumanlararo TIEK |
Fargʻona shahri va Fargʻona tumani |
Fargʻona SHTB va Fargʻona TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
111. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Fargʻona viloyati |
Fargʻona viloyat psixonevrologiya dispanseri |
|
112. |
Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK |
Fargʻona viloyati |
Fargʻona viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi |
|
113. |
Pediatriya TIEK |
Fargʻona va Margʻilon shaharlari, Quvasoy, Yozyovon, Quva, Oltiariq, Qoʻshtepa, Soʻx, Toshloq va Fargʻona tumanlari |
Fargʻona viloyat KTBTM, SHTB va TTB (tegishli hududlar boʻyicha) Fargʻona viloyat NRPM |
|
114. |
Pediatriya TIEK |
Qoʻqon shahri, Beshariq, Bogʻdod, Buvayda, Dangʻara, Rishton, Oʻzbekiston, Uchkoʻprik va Furqat tumanlari |
Fargʻona viloyat KTBTM, SHTB va TTB (tegishli hududlar boʻyicha), Fargʻona viloyat NRPM |
|
Xorazm viloyati | |||
|
115. |
Bosh TIEK |
Xorazm viloyati |
Xorazm viloyat KTTM va Xorazm viloyat NRPM |
|
116. |
Urganch tumanlararo TIEK |
Urganch sh. Xonqa tumanlari |
Urganch SHTB va Xonqa TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
117. |
Qoʻshkoʻpir tumanlararo TIEK |
Urganch va Qoʻshkoʻpir tumanlari |
Urganch va Qoʻshkoʻpir TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
118. |
Hazorasp tumanlararo TIEK |
Hazorasp, Bogʻot va Tuproqqalʼa tumanlari |
Hazorasp va Bogʻot TTB, Pitnak SHTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
119. |
Xiva tumanlararo TIEK |
Xiva shahri, Xiva va Yangiariq tumanlari |
Xiva SHTB, Xiva va Yangiariq TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
120. |
Shovot tumanlararo TIEK |
Shovot, Gurlan va Yangibozor tumanlari |
Shovot, Gurlan va Yangibozor TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
121. |
Pediatriya TIEK |
Xorazm viloyati |
Xorazm viloyat KTBTM va Xorazm viloyat NRPM |
|
Toshkent shahri | |||
|
122. |
Bosh TIEK |
Toshkent shahri |
Nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markazi (NRPMM) |
|
123. |
Mirzo Ulugʻbek tumanlararo TIEK |
Mirzo Ulugʻbek va Yashnobod tumanlari |
Mirzo Ulugʻbek va Yashnobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
124. |
Olmazor tuman TIEK |
Olmazor tumani |
Olmazor TTB |
|
125. |
Sergeli tumanlararo TIEK |
Sergeli, Bektemir va Yangi hayot tumanlari |
Sergeli, Bektemir va Yangi hayot TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
126. |
Uchtepa tumanlararo TIEK |
Uchtepa va Chilonzor tumanlari |
Uchtepa va Chilonzor TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
127. |
Shayxontohur tumanlararo TIEK |
Shayxontohur va Yakkasaroy tumanlari |
Shayxontohur va Yakkasaroy TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
128. |
Yunusobod tumanlararo TIEK |
Yunusobod va Mirobod tumanlari |
Yunusobod va Mirobod TTB (tegishli hududlar boʻyicha) |
|
129. |
Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK |
Toshkent shahri |
Birinchi Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri |
|
130. |
Pediatriya TIEK |
Toshkent shahri |
Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Toshkent shahar bolalar klinik shifoxonasi va NRPMM |
7-ILOVA
8-ILOVA
9-ILOVA
1-ILOVA
| Subyektlar | Chora-tadbirlar | Bajarilish muddati | ||||
| 1-bosqich | Bemor | 1. Umumiy ahvolning ogʻirlashishi yoki olgan jarohat sababli tibbiyot muassasasiga murojaat qilish. 2. Organizm funksiyalari turgʻun buzilishi boʻlgan holatlarda tibbiyot muassasalariga profilaktik koʻrikdan oʻtish uchun murojaat qilish. 3. Qayta nogironlik belgilanishi masalasida tibbiyot muassasasiga murojaat qilish. | Belgilangan muddatlarda | |||
| 2-bosqich | Tibbiyot muassasalari, tibbiyot muassasasining vrachlik-maslahat komissiyasi | 1. Nogironlik belgilari aniq koʻrinib turgan, anatomik nuqsonlar, shuningdek noxush klinik prognozga ega kasalliklar va asoratlar bilan boʻlgan shaxslarni klinik-funksional maʼlumotlarni olishga doir qoʻshimcha tibbiy tekshiruvlarni oʻtkazmasdan nogironlik belgilash uchun hujjatlarni rasmiylashtirish va Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasiga yuborish. | Koʻrik uchun qabul qilingan kundan boshlab 5 ish kuni ichida | |||
| Tibbiyot muassasasining vrachlik-maslahat komissiyasi | 2. Kasalligi tufayli uzluksiz yoki uzlukli ravishda davolanishiga qaramasdan hayot faoliyatini cheklanishi, shuningdek organizm funksiyasining turgʻun buzilishi saqlanib qolgan shaxslarga nogironlik belgilash uchun hujjatlarni rasmiylashtirish va Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasiga yuborish. | Koʻrik uchun qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida | ||||
| 3-bosqich | Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi | 1. Bemorga koʻrikni oʻtkazish joyi, vaqti va sanasi toʻgʻrisida aloqa vositalari orqali xabar yuborish. | Hujjatlar qabul qilingan kundan boshlab 2 ish kuni ichida | |||
| 2. Nogironlik belgilari aniq koʻrinib turgan, anatomik nuqsonlar, shuningdek noxush klinik prognozga ega kasalliklar va asoratlar bilan boʻlgan shaxslarga tibbiy hujjatlari asosida nogironlik belgilash. 3. Bemorni koʻrikdan oʻtkazish va natijalari boʻyicha bemorga xulosa berish. | Hujjatlar qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida | |||||
| 4-bosqich | Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi | Shaxsni nogironligi boʻlgan shaxs (bola) deb topilgan holatda reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini ishlab chiqish. | Xulosa qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida | |||
2-ILOVA
3-ILOVA
4-ILOVA
| | | | | | | | | | |
|
RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
________________________________________________ TIEK № __________ | |||||||||
|
(Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
NOGIRONLIK TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTNOMA № _____ | |||||||||
|
| |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Unikal raqam _____________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| F.I.O. ______________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Manzili ____________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Tugʻilgan sanasi ________________________________ | |||||||||
| Koʻrikdan oʻtkazish: ____________________________________________________________________________ | |||||||||
| | |
(birlamchi, qayta (yoziladi) | |||||||
| Nogironlik guruhi ___________________________________________________________________________ | |||||||||
| Nogironlik sababi ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Nogironlik 20___ yil “___” ______________gacha belgilandi | |||||||||
| Qayta koʻrikdan oʻtkazish sanasi: 20___ yil “___” _____________ | |||||||||
|
| |||||||||
| 1. Tibbiy tavsiyalar ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 2. Kasbga tavsiyalar (klassifikator boʻyicha kasb turlari yoziladi)______________________________________ ___________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 3. Ijtimoiy tavsiyalar ________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 4. Parasport turlari boʻyicha tavsiyalar: (parasport-tibbiy klassifikatori boʻyicha yoziladi)_________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Asos: TIEK ning ______-son koʻrikdan oʻtkazish dalolatnomasi. | |||||||||
| Berilgan sanasi: 20__ yil “___” ____________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| |
TIEK raisi |
___________ |
|
______________________________ | |||||
| QR kod | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| |
Komissiya aʼzolari |
___________ |
|
______________________________ | |||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | |
___________ |
|
______________________________ | ||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | |
___________ |
|
______________________________ | ||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | | | | | | | | |
5-ILOVA
| | | | | | | | | | |
| OLD TOMONI |
| | | | | | | | |
|
RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
_______________________________________________ TIEK № ________ | |||||||||
|
(Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan | |||||||||
|
| |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
SERIYA ______ |
№ _______ | ||||||||
| A QISMI | | | | | | | | | |
|
Koʻrikdan oʻtkaziluvchining kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasini va qoʻshimcha yordam turlariga muhtojligi belgilanganligi toʻgʻrisida (korxonaga yuboriladi) | |||||||||
| ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
(xodimni TIEKga yuborgan korxonaning manzili va nomi) | |||||||||
| F.I.O.______________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Manzili ____________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Tugʻilgan sanasi ______________ Kasbi __________________________________________________________ | |||||||||
| Koʻrikdan oʻtkazish: ____________________________________________________________________________ | |||||||||
| | |
birlamchi, qayta (yoziladi) | |||||||
| Koʻrikdan oʻtkazish sanasi 20___ y. “___” _____________________________ | |||||||||
| Jarohatlanish, kasallanish sanasi 20___ y. “___” ______________________ | |||||||||
| Jarohat asorati _____________________________________________________________________________ | |||||||||
................................................................................................................................................................. | |||||||||
|
(qirqish chizigʻi) | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| OLD TOMONI | | | | | | | | | |
|
RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
________________________________________________TIEK № ____ | |||||||||
|
(Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
KOʻRIK DALOLATNOMASIDAN KOʻCHIRMA № ______ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
SERIYA ______ |
№ _______ | ||||||||
|
B QISMI |
| | | | | | | | |
|
Koʻrikdan oʻtkaziluvchining kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasini va qoʻshimcha yordam turlariga muhtojligi belgilanganligi toʻgʻrisida (koʻrikdan oʻtkazilganga beriladi) | |||||||||
| F.I.O.________________________________________________________________ | |||||||||
| Tugʻilgan sanasi__________________ Kasbi ________________________________ | |||||||||
| Koʻrikdan oʻtkazish: _____________________________________________________ | |||||||||
| | |
birlamchi, qayta (yoziladi) |
| | | ||||
| Koʻrikdan oʻtkazish sanasi 20___ y “___” ______________. | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| ORQA TOMONI | | | | | | | | | |
| Nogironlik guruhi _______ kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasi foizda _____%, ____________________________ | |||||||||
|
(yozma koʻrsatiladi) |
| | | | | | | ||
| Kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasi belgilangan muddati: | |||||||||
| 20___ yil “____” ______________ gacha. | |||||||||
| Navbatdagi koʻrikdan oʻtkazish sanasi 20___ yil “___” ______________ | |||||||||
| Yordamning qoʻshimcha turlariga muhtojlik _________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Mehnatga tavsiya ______________________________________________________________________________ | |||||||||
| Asos: TIEK ning ______-son koʻrikdan oʻtkazish dalolatnomasi | |||||||||
| Berilgan sanasi: 20___ yil “___” ___________________ | |||||||||
| M.Oʻ. |
TIEK raisi |
___________ |
____________________________ |
| |||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| |
Komissiya aʼzolari |
___________ |
____________________________ |
| |||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | |
___________ |
____________________________ |
| ||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | |
___________ |
____________________________ |
| ||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | | | | | | | | |
| ................................................................................................................................................................. | |||||||||
| | | | |
(qirqish chizigʻi) |
| | | | |
| | | | | | | | | | |
| ORQA TOMONI | | | | | | | | | |
|
Nogironlik guruhi _______, kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasi foizda _____%, | |||||||||
|
(yozma koʻrsatiladi) |
| | | | |||||
| Kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilganligi darajasini belgilangan muddati 20___ yil “____” ______________ ga?a | |||||||||
| Navbatdagi koʻrikdan oʻtkazish sanasi 20___ yil “___” __________ | |||||||||
| Yordamning qoʻshimcha turlariga muhtojlik _________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Kasbga tavsiya (klassifikator boʻyicha kasb turlari yoziladi) _________________________________________________________ | |||||||||
| Asos: TIEK ning ______-son koʻrikdan oʻtkazish dalolatnomasi | |||||||||
| Berilgan sanasi: 20___ yil “___” ________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| M.Oʻ. | TIEK raisi |
____________ |
____________________________ |
| |||||
|
|
|
|
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
|
|
Komissiya aʼzolari |
____________ |
____________________________ |
| |||||
|
|
|
|
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
|
|
|
|
____________ |
____________________________ |
| ||||
|
|
|
|
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
|
|
|
|
____________ |
____________________________ |
| ||||
|
|
|
|
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | | | | | | | | |
6-ILOVA
| | | | | | | | | | |
|
RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
__________________________Pediatriya TIEK № __________ | |||||||||
|
(Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) | |||||||||
|
| |||||||||
|
| |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Unikal raqam _____________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Bolaning F.I.O. ______________________________________________________________________________ | |||||||||
| Manzili __________________________________________________________ Tugʻilgan sanasi ____________ | |||||||||
| Koʻrikdan oʻtkazish: ____________________________________________________________________________ | |||||||||
| | |
(birlamchi, qayta (yoziladi) | |||||||
| Nogironligi boʻlgan bola deb 20___ y “___” _______________gacha belgilandi | |||||||||
| Qayta koʻrikdan oʻtkazish sanasi 20___ y “___” ______________ | |||||||||
| TIEK tavsiyalari: | |||||||||
| 1. Tibbiy tavsiyalar ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
2. Kasbga tavsiya (klassifikator boʻyicha kasb turlari yoziladi) _________________________________________ | |||||||||
| 3. Taʼlim tavsiyalari __________________________________________________________________________ | |||||||||
| 4. Ijtimoiy tavsiyalar ________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 5. Parasport turlari boʻyicha tavsiyalar: (parasport-tibbiy klassifikatori boʻyicha yoziladi)______________ ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Asos: TIEK ning ______-son koʻrikdan oʻtkazish dalolatnomasi. | |||||||||
| Berilgan sanasi: 20__ yil “___” ____________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| |
TIEK raisi |
___________ |
|
______________________________ | |||||
| QR kod | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| |
Komissiya aʼzolari |
___________ |
|
______________________________ | |||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | |
___________ |
|
______________________________ | ||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | |
___________ |
|
______________________________ | ||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | | | | | | | | |
7-ILOVA
| | | | | | | | | | |
|
RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
___________________________________________________ TIEK № ________ | |||||||||
|
(Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan, pediatriya | |||||||||
|
| |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tegishli boʻlimiga elektron tizim orqali yuboriladi | |||||||||
| F.I.O. ______________________________________________________________________________________ | |||||||||
Tugʻilgan sanasi ______________ Manzili ________________________________________________________ | |||||||||
TIEK qarori: | |||||||||
| | | ||||||||
| Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) deb topilmadi. | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Asos: “___” ______________ 20_____ yildagi ______________-son koʻrikdan oʻtkazish dalolatnomasi. | |||||||||
| | | | | | | | | | |
|
TIEK raisi |
___________ |
____________________________ |
| ||||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | QR kod |
___________ |
____________________________ |
| |||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | |
___________ |
____________________________ |
| ||||
| | | |
(imzo) |
(F.I.O) |
| ||||
| | | | | | | | | | |
8-ILOVA
|
Kasalliklarning nomlari va patologik holatlari |
Klinik koʻrinishlar va organizm funksiyalarining barqaror buzilishi holatlarining tavsifi |
|
1. Bosh va orqa miya jarohatlari hamda tugʻruq jarohatlari oqibati, bosh va orqa miya qon aylanishining ogʻir buzilishlari, periventrikulyar leykomalyatsiya, markaziy asab tizimining virusli infeksiyalari. |
Harakat, ruhiy va nutq buzilishlarining aniq klinik koʻrinishlarida harakatning (chuqur parez, plegiya, paraparez, paraplegiya, triparez, triplegiya, gemiplegiya, gemiparez, tetraparez, tetraplegiya, afaziya, dizartriya, rinolaliya, porsial va generallashgan epileptik xuruji, xotirani) buzilishi. Spastik tetraparez, gemiparez, kontraktura, aqliy rivojlanishning orqada qolishi, tutqanoq xurujlari, gʻilaylik, yutinishning buzilishi, nutqni kuchli buzilishi. Subdural, subaraxnoidal, parenximatoz, qorinchalar ichiga va boshqa qon quyilishlar, yelka pleksiti va boshqa pleksitlar, miyelit. Qoʻl va oyoqlarda parez, falajlik, mushak gipotrofiyasi, tutqanoq xuruji, aqliy va nutqiy rivojlanishda orqada qolish, gʻilaylik, disfagiya, dizartriya, chanoq aʼzolari funksiyasining buzilishi. Tez-tez (oyda 4 va undan koʻproq) tutqanoq xuruji, giperkinez, gemiparezlar, parezlar, aqliy hamda harakat rivojlanishining orqada qolishi. Kuchli miya qutisi gipertenziyasi, tez-tez (bir hafta davomida 2-3 ta) takrorlanuvchi talvasa xurujlari, koʻz tubidagi asoratlar, parezlar, plegiyalar, aqliy, nutqiy va harakat rivojlanishida orqada qolishlar. |
|
2. Jarrohlik amaliyotidan keyingi holatlar: ichki aʼzolarda, suyak-mushak tizimida, miya qutisida, quloq-tomoq-burun aʼzolarida va suyak-mushak tizimining tugʻma anomaliyasi (rivojlanish nuqsonlari va deformatsiyalari) bilan tugʻilgan chaqaloqlarda uzoq nazoratni va korreksiyani talab qiladigan holatlar. |
Operatsiyadan keyingi davrda uzoq qayta tiklash va reabilitatsiya muolajalarini talab qiladigan holatlar, deformatsiyani gips bogʻlami yordamida bosqichma-bosqich davolash holati. |
|
3. Siydik tanosil sistemasi kasalliklari. |
Buyrak funksiyasi buzilishining yaqqol klinik koʻrinishlari, buyrak toʻqimasida patologik jarayonning yuqori faollik darajasi (jarayon 6 oydan uzoq davom etsa). Har yili 2 oydan koʻproq qaytalanadigan patologik holatlar (buyrak yetishmovchiligining II-III darajasi). |
|
4. Oshqozon yara kasalligi. 12 barmoqli ichak yarasi. |
Asoratli kechishi. Kasallik xurujining bir yilda ikki va undan ortiq qaytalanishi, qon ketishi. |
|
5. Bachadondan disfunksional qon ketish. |
Kasallikning asoratli kechishi. Anemiya (NV 60 g/l dan past boʻlishi), surunkali kechishi (6 oydan ortiq). |
|
6. Biriktiruvchi toʻqimaning tizimli shikastlanishi (tizimli qizil yugurdak, dermatopolimiozit), yoshlar revmatoid artriti va tugunchali periarteritning ogʻir turlari. |
Har yili 3 oydan koʻproq qaytalanadigan patologik holatlarning yuqori faollik darajasi, funksional yetishmovchilik yoki buzilishning II-III darajasi. |
|
7. Yurak va qon aylanish tizimining tugʻma anomaliyalari (rivojlanish nuqsonlari, yengil va oʻrta darajadagi funksiya buzilishlari bilan). |
Oʻpka gipertenziyasi va gipoksemiya bilan asoratlangan holatlarda boʻlishi. |
|
8. Uzoq vaqt davom etadigan kasalliklarda, 3 oydan koʻproq kuchli taʼsir qiluvchi preparatlar qoʻllanilganda vujudga keladigan holatlar. |
Terapevtik yondashishni talab qiladigan modda almashinuvi, immun tizimi, qon tomirlari devorining buzilishi, periferik qonda patologik oʻzgarishlar (umumiy oqsilni pasayishi, gemoglobinni 60 gr/ldan kamayishi, anizotsitoz). |
|
9. Gepatit V, S va Delta-agentli turlari. |
Periferik qonda giperfermentemiya (2-3 faollik darajasida — AST, ALT 1 mmol/l, Timol miqdorining 7 mmol/l va bilirubinning 20,5 mmol/l dan yuqori boʻlishi), gepatosplenomegaliya natijasida dispeptik va astenik buzilishlar. |
|
10. Irsiy modda almashinuvi kasalliklari (fenilketonuriya, galaktozemiya, seliakiya va boshqalar). |
Tashxis qoʻyilgan vaqtdan boshlab maxsus parhez zarurlik davridan to maxsus parhezning tugatilish davriga qadar. |
|
11. Koʻkrak qafasi aʼzolari sili: Koʻkrak ichi limfa tugunlar sili, birlamchi sil kompleksi, oʻpka sili, sil plevriti. |
Yuqori darajali intoksikatsiya. Oʻpka, yurak faoliyati yetishmovchiligining II darajasi. |
|
1. Tugʻma va orttirilgan asab tizimi markaziy va periferik shikastlanishlarining oqibatlari (travmatik, perinatal, infeksion, intoksikatsion, orttirilgan tugʻma-degenerativ va boshqa koʻrinishlar). Epilepsiya. |
Doimiy yaqqol koʻrinishidagi oʻrtacha harakat buzilishlari: monoparez, monoplegiya, paraparez, paraplegiya, triparez, triplegiya, gemiparez, gemiplegiya, tetraparez, tetraplegiya, giperkinezlar, boshqaruvning buzilishi, nutq, koʻrish, chanoq aʼzolarining, orqa miya faoliyatining buzilishlari; Tez-tez qaytalanuvchi davolanishga rezistent tutqanoqlar shaxs oʻzgarishi bilan (oyda 4 va undan ortiq katta yoki kunda tez-tez kichik yoki talvasasiz tutqanoqlar); 6 oy va undan koʻproq davom etadigan ogʻir ruhiy holatlar. |
|
2. Aqliy zaiflik. |
Aqliy zaiflikning oʻrta darajasi, koʻrish, eshitish, nutq, xulq-atvorning buzilishlari, tayanch-harakat tizimi va chanoq aʼzolari faoliyatining buzilishlari bilan kechishi. |
|
1. Hiqildoq va traxeyaning tugʻma va orttirilgan kasalliklari. |
Traxeostomiyasiz mustaqil nafas ololmaslik. |
|
2. Qon va qon yaratuvchi organlar kasalliklari va immun mexanizmni jalb etuvchi ayrim buzilishlar. |
Bir yil davomida 1-marta anemik krizlar, periferik qonda gemoglobin miqdorining 60 g/ldan pasayishi, eritrotsit, leykotsit, trombotsitlar sonining kamayishi (eritrotsitlar-2,5 mln.dan, leykotsitlar-3 mingdan, trombotsitlar-100 mingdan pasayishi), anizotsitoz, poykilotsitoz, mikrotsitoz. |
|
3. Astma. |
Oʻrta va ogʻir kechishi (bir yil davomida 4 va undan ortiq qaytalanishi, gormonlarga moyilligi). Nafas yetishmovchiligining II-III darajasi. |
|
4. Oshqozon, 12 barmoqli ichak yara kasalligi. Ichakning boshqa kasalliklari. Seliakiya. Jigar (jigar fibrozi va sirrozi, surunkali virusli gepatit), oʻt pufagi, oʻt yoʻllari va oshqozon osti bezi kasalliklari va tugʻma rivojlanish nuqsonlari. |
Ovqat hazm qilish va jigar funksiyasining yaqqol buzilishi (giperfermentemiya, ikkilamchi jigar belgilari). Ovqat hazm qilish jarayonining yaqqol buzilishi: surunkali diareya, oqsilsiz shishlar, steatoreya, glukozatolerantlik sinamasida yassi qand egriligi, teridagi xloridlar sinamasida S1-60mmol/ldan yuqori boʻlishi. Maxsus parxezning zarurligi, jismoniy rivojlanishdan ortda qolishi. |
|
5. Qon aylanish tizimi tugʻma anomaliyalari (rivojlanish nuqsonlari, maʼlum bir yoshgacha operatsiya qilib boʻlmaydigan holatlar, yurak va yirik qon tomirlarida oʻtkazilgan jarrohlik amaliyotidan keyingi holatlar). |
Yengil va oʻrta darajadagi funksiya buzilishlari bilan. |
|
6. Teri va teri osti toʻqimalari, shilliq parda kasalliklari: |
Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (yaralangan, eritrodermiya va boshqalar). |
|
tugʻma bullez epidermoliz; |
Qoʻl va oyoqlarning yoziluvchi sohalarida, barmoqlarning ustki yuzalarida pufaklar, eroziyalar, ularni oʻrnida chandiqli atrofiya hosil boʻlishi. Mutilyatsiya va kontrakturalar bilan kechishi. Toshmalar doimo arzimagan shikastlar (mikrotravma) natijasida qaytalanib turishi. |
|
poʻrsildoq (puzirchatka); |
Badanda, ogʻiz shilliq qavatlarida qobigʻi boʻsh pufaklar, yuzalari namlanib turadigan ogʻriqli eroziyalarning hosil boʻlishi, kasallikning surunkali kechishi, sezilmas sabab natijasida qaytalanishi. |
|
sklerodermiya, sistemali qizil yugurdak (krasnaya volchanka); |
Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (eritrodermiya, atrofiya va uning natijasida badanda assimetrik oʻzgarishlar), koʻpincha yuzni yonoq sohasida burun terisida kapalak shaklidagi qizarish, soʻng qalinlashuv va atrofiya paydo boʻlishi, ichki aʼzolarda oʻzgarishlar va kasallik belgilari doimo kuchayib borishi bilan kechishi. |
|
entropatik akrodermatit; |
Tabiiy teshiklar atrofidagi terining shikastlanishi (eritrodermiya, shilinishi, tangacha va qatqaloqlar bilan qoplanishi) va ich ketishi bilan kechishi. |
|
tugʻma porfiriya; |
Quyosh nuri tushgan sohalarda teri qizarishi, puffakchalar, eroziya yaralar va pigmentatsiyalar hosil boʻlishi hamda tirnoq va sochlar atrofiyasi bilan kechishi. Siydik va qonda porfirinlar miqdori koʻpayishi. |
|
Dyuring oʻchoqsimon dermatiti. |
Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (yaralangan, eritrodermiya, qichishi). |
|
1. Suyak-mushak tizimi va biriktiruvchi toʻqima kasalliklari, etiologiyaga bogʻliq boʻlmagan poliartritlar, kollagenozlar, osteomiyelitlarning ogʻir shakllari va ularning asoratlari. |
a) Suyak toʻqimasining yaqqol destruksiyasi (osteoporoz, togʻay bilan uzviyligi), mushaklardagi patologik oʻzgarishlar, mushak va suyaklarning nuqsoniga olib keladigan, yaʼni qaytalanuvchi patologik sinishlar, boʻgʻimlar faoliyatining II-III darajali funksional yetishmovchiligi. |
|
2. Xavfli oʻsmalar. |
Jarrohlik va boshqa davolash usullari hamda ximioterapiya va nur bilan davolashdan soʻng hamda “II, III bosqichda” gi holatlar. |
|
1. Koʻrish aʼzolarining ikki tomonlama tugʻma va orttirilgan shikastlanishlari. |
Koʻrish oʻtkirligining yaxshi koʻradigan koʻzdan 0,2 (korreksiyadan soʻng) aniq pasayishi yoki koʻrish maydonining bogʻlanish nuqtasida hamma yoʻnalish boʻyicha 25 gradusgacha torayishiga olib keladigan patologik holatlar. |
9-ILOVA
Organizm funksiyalarining buzilishi darajasi | Klinik-funksional buzilishlarning tavsifi | Hayot faoliyati va layoqat cheklanish darajasi: | Nogironlik guruhi | ||
1.1. Baʼzi bir infeksion va parazitar kasalliklar (Ftiziatriya) — A Kasalliklar xalqaro tasnifi (KXT-10) | |||||
1.1.1. Oʻpka oʻchoqli sil kasalligi (A 15) | |||||
Oʻpka oʻchoqli sil kasalligi — bitta yoki ikkala oʻpkaning maʼlum bir sohasida joylashuvchi diametri 1,5 sm dan katta boʻlmagan donador yoki koʻp sonli oʻchoqlarning mavjudligi bilan tavsiflanadi. Klinik tuzalish 90 — 95% bemorlarda kuzatiladi. Kasallikning noxush kechishida va sil kasalligi birinchi marta aniqlangan bemorlarda oʻpka va boshqa aʼzolarda asoratlar mavjud boʻlgan hollarda nogironlik guruhi belgilanadi. | |||||
I daraja | Rentgenologik tekshiruvda, turli vaqtda paydo boʻlgan 1,5 sm dan katta boʻlmagan diametrdagi donador zich oʻchoqlarning bitta oʻpkaning chegaralangan sohasida joylashuvi, 1-2 segmentni egallashi aniqlanadi. Balgʻamda sil mikobakteriyalarining ajralishi boʻlmaydi. Organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiyasi), qon va siydik tahlillarida ogʻishlar yoʻq. Nafas yetishmaslik darajasi 0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Vrachlik-maslahat komissiyasi (VMK) boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Jarayonning klinik-rentgenologik barqarorlashuvi, turli vaqtda paydo boʻlgan 1,5 sm dan katta boʻlmagan diametrdagi donador zich oʻchoqlarning bitta oʻpkaning chegaralangan sohasida joylashuvi, 1-2 segmentni egallashi aniqlanadi. Balgʻamda sil mikobakteriyalari ajralishi yoʻq yoki kam miqdorda mavjud. Organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiyasi). Leykotsitoz yoʻq. Eritrotsitlar choʻkish tezligi (ECHT) 18 — 20 mm/s. I darajali nafas yetishmasligi (NE), nafas olish soni (NOS) 22 — 25-marta 1 minutda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayonning klinik-rentgenologik barqarorlashuvi yoʻq, rentgenologik tekshiruvda yangi oʻchoqlarning mavjudligi va 1 yoki 2 segmentlar sohalarida joylashgan turli vaqtda paydo boʻlgan va diametri 1,5 sm dan katta boʻlmagan koʻp sonli oʻchoqli soyalar aniqlanadi. Balgʻamda sil mikobakteriyalari yoʻqligi yoki mavjudligi, organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiyasi) belgilari borligi. Leykotsitoz 10x109/l gacha, ECHT 20 — 30 mm/s. II darajali NE, nafas olish soni (NOS) 1 minutda 26-martadan ortiq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
1.1.2. Disseminatsiyali (tarqoq) oʻpka sili (A 15) | |||||
Disseminatsiyali (tarqoq) oʻpka sili — koʻp sonli sil oʻchoqlarining paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Klinik kechishi boʻyicha oʻtkir, oʻtkir osti (podostraya) va surunkali shakllarga boʻlinadi. | |||||
I daraja | Maxsus davolanishdan keyin jarayonning klinik koʻrinishi, organizm turli tizimlari funksiyasining buzilishi belgilari deyarli yoʻq, corpulmonarae yurak belgilari va nafas yetishmovchiligi mavjud emas. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Maxsus davolanishdan keyin ijobiy klinik natija kuzatiladi, I darajadagi nafas yetishmasligi, NOS minutiga 22 — 25-marta yoki organizm boshqa tizimlarining yengil buzilishlari bilan. Balgʻamda sil mikobakteriyalari yoʻq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayonning maxsus davolashdan soʻng sekin kechuvchi ijobiy klinik-rentgenologik dinamikasi. Oʻpka-yurak subkompensatsiyalashgan davri, qon tuflash, oʻpkadan qon ketishi, II darajali nafas yetishmasligi, nafas olish soni 1 minutda 26-martadan ortiq. Balgʻamda sil mikobakteriyalarining mavjudligi. Uzoq muddatli adekvat maxsus va simptomatik davolanishga muxtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Jarayonning ijobiy klinik-rentgenologik dinamikasining mavjud emasligi, jarayonning oʻsib borishi; jarayonning rivojlanishi; davolashga qaramasdan ogʻir oʻpka va oʻpkadan tashqari ogʻir asoratlar yuzaga keladi (III darajali nafas yetishmasligi, ichki aʼzolar amiloidozi, oʻpka-yurak yetishmovchiligi — corpulmonarae belgilari va boshqalar. Uzoq muddatli adekvat maxsus va simptomatik davolanishga muhtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.3. Infiltrativ (Yalligʻlanish)oʻpka sili (A 15) | |||||
Infiltrativ (yalligʻlanish) oʻpka sili — oʻtkir kechishi va jadal rivojlanishi (zoʻrayish) bilan tavsiflanadi. Kechishning ikki asosiy progressiv (zoʻrayuvchi) va involyutiv (tinchlanish) variantlari mavjud. | |||||
I daraja | Jarayon aniqlangan vaqtdan boshlab taxminan 6 — 10 oydan keyin maxsus va patogenetik davolashlardan soʻng kasallikning involyutiv kechishi kuzatiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi, rentgenologik va laboratoriya faol belgilari kuzatilmaydi. Balgʻamda sil mikobakteriyalari topilmaydi. Nafas yetishmovchiligi “0” daraja. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Rentgenologik kichik oʻlchamdagi yemirilishlarsiz (yalligʻlanish) infiltrat soyalarining mavjudligi. Davolash jarayonida kasallikning ijobiy kechishi kuzatiladi; nafas olish va qon aylanish funksiyalari deyarli oʻzgarishsiz. Nafas yetishmasligi — I daraja. NOS 22 — 25-marta 1 minutda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Klinik-rentgenologik: lobulyar, bulutsimon, lobit, peritsissurit, kazeoz zotiljam variantlari aniqlanadi. Maxsus davolashlarga qaramasdan, rentgenda progressiv moyilligi bilan ajralib turuvchi katta hajmdagi infiltrat (yalligʻlanish) soyalarining mavjudligi. Laboratoriya tekshiruvda ECHT oshganligiga qaramay, leykotsitozning kuzatilmasligi bilan tavsiflanadi. Nafas yetishmasligi — II daraja. NOS 1 minutda 26-martadan ortiq, surunkali yurak yetishmovchiligi (SYUYE) FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Faol maxsus va patogenetik terapiya olib borilayotganligiga qaramasdan, tez zoʻrayib boruvchi kechishdagi katta hajmdagi infiltratlarning mavjudligi, organizm umumiy zaharlanish belgilarining keskin sezilarli namoyon boʻlishi, nafas yetishmasligi — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
1.1.4. Oʻpkaning fibroz-kovakli sili (A 15) | |||||
Oʻpkaning fibroz-kovakli sili — oʻpkadagi fibroz kovak, oʻpka toʻqimasidagi sezilarli fibroz, bronxogen disseminatsiya oʻchoqlarining mavjudligi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Kimyoterapiya tufayli silning barqaror kechishi, balgʻamda sil mikobakteriyalarining yoʻqligi, organizmning umumiy zaharlanish belgilari kuzatilmasligi va rentgenologik kichik oʻlchamdagi (10 mm gacha) kovakning mavjudligi va atrofidagi toʻqimalarda fibroz oʻzgarishlarning rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Nafas yetishmovchiligi darajasi 0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Jarayonning bezarar kechishi, diametri 2 sm gacha boʻlgan kovakning mavjudligi va atrofidagi toʻqimalarda fibroz oʻzgarishlar, emfizema, bronxoekstazlarning rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Kechishi barqaror, kimyo terapiyasi tufayli bronx-oʻpka disseminatsiyalarini bartaraf etishga erishiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi yengil yoki oʻrta darajali belgilari kuzatiladi. I darajali nafas yetishmasligi, NOS 22 — 25-marta 1 minutda. Balgʻamda sil mikobakteriyalari yoʻq. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I dar | III guruh | ||
III daraja | Tez-tez takrorlanuvchi va uzoq davom etuvchi zoʻrayishlar, organizm umumiy zaharlanishining (intoksikatsiyasining) sezilarli belgilari, II darajali nafas yetishmasligi rivojlanishi, oʻpka-yurak yetishmovchiligi (corpulmonarae) kompensatsiya davrining buzilishi natijasida nafas olish soni 1 minutda 26-martadan ortiq, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), nafas olish funksiyalarining sezilarli buzilishi, oʻpkadan qon ketishi bilan tavsiflanadi. Boshqa tizimlar: buyrak, jigar, markaziy asab tizimi (MAT) va boshqa organlar funksiyasining buzilishi oqibatida asosiy kasallikning ogʻirlashuvi yuzaga kelishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Oʻpkalarning katta hajmdagi anatomik oʻzgarishlari, ichki aʼzolar amiloidozi, sil bilan zaharlanishi (intoksikatsiya), corpulmonarae — belgilari va nafas yetishmovchiligi III-daraja. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) belgilarning namoyon boʻlishi bilan tavsiflanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.5. Sirrotik oʻpka sili (A 15) | |||||
Sirrotik oʻpka sili — ikkilamchi silning klinik turi boʻlib, oʻpkada yaqqol va katta hajmdagi fibroz oʻzgarishlar rivojlanishi, fibroz-kovakli, disseminatsiyali, kamdan-kam hollarda infiltrativ sil involyutsiyasi va plevra (oʻpka pardasi) shikastlanishi natijasida oʻpka va plevra (oʻpka pardasi)da biriktiruvchi toʻqimaning salmoqli rivojlanishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Maxsus yoki surunkali maxsus boʻlmagan yalligʻlanish jarayonining faol belgilari, qon tuflash kuzatilmasligi, cheklangan sirrotik jarayon mavjudligi. Nafas yetishmaslik darajasi 0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Bir tomonlama oʻpkada, oʻpka plevrasida fibroz oʻzgarishlar, biriktiruvchi toʻqimaning rivojlanishi bilan taʼriflanadi. Rentgenda dagʻal deformatsiyalangan skleroz belgilari aniqlanadi. Balgʻamda mikobakteriya aniqlanmaydi. Umumiy qon va peshob tahlili normada. I — darajali nafas yetishmasligi (NE), NOS 22 — 25-marta 1 minutda. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ikkala oʻpkadagi tarqalgan morfologik oʻzgarishlar, maxsus va maxsus boʻlmagan yalligʻlanish hisobiga uzoq muddat saqlanib turuvchi organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiyasi) bilan kechadi. II darajali nafas yetishmasligi, NOS 22 — 25-marta 1 minutda. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), oʻpka-yurak dekompensatsiyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala oʻpkadagi keng tarqalgan sirrotik oʻzgarishlar, organizmning kuchli ifodalangan sezilarli darajadagi umumiy zaharlanishi belgilari va III darajali nafas yetishmasligi, NOS 1 minutda 26-martadan ortiq, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), surunkali oʻpka-yurak yetishmovchiligi (corpulmonarae) dekompensatsiyasi, amiloidoz va boshqa ogʻir asoratlarning mavjudligi bilan kechadigan jarayon. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
1.1.6. Oʻpka tuberkulyomasi (A 15) | |||||
Oʻpka tuberkulyomasi — oʻpkada diametri 1 sm dan katta boʻlgan, surunkali torpid kechadigan kazeoz-nekrotik kapsulaning hosil boʻlishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Tuberkulyoma regressiv kechishga moyil boʻlib, organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiya), klinik-rentgenologik va laborator belgilarining namoyon boʻlmasligi bilan kechadi. Nafas yetishmaslik darajasi 0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Uzoq muddatli kimyo terapiyasi bilan davolanishga qaramay, organizmning yengil umumiy zaharlanishi belgilari saqlanib qoladi, klinik-laboratoriya tekshiruvlari meʼyorida. Rentgenologik-tuberkulyoma atrofida oʻrta va yetarli intensivlikdagi oʻzgarishlar kuzatiladi. I darajali nafas yetishmasligi. NOS 22 — 25-marta 1 minutda. Balgʻamda mikobakteriyalar aniqlanmaydi. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Maxsus jarayonning yoki operatsiyadan keyingi davrning noxush kechishi, maxsus jarayonning asoratlari xuruji va organizmning ifodalangan zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari bilan kechadi. II darajali nafas yetishmasligi. NOS 1 minutda 26-martadan koʻp. Balgʻamda sil mikobakteriyasining mavjudligi. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
1.1.7. Yuqori nafas yoʻllari sili — hiqildoqusti, hiqildoq, halkum sili (A 15.5) | |||||
I daraja | Umumiy ahvol qoniqarli. Klinikada: kam miqdorda balgʻam koʻchishi, oz miqdorda tana vaznining kamayishi, ovozning biroz boʻgʻiqligi va oʻzgarishi, quloqlardagi va yutinishdagi ogʻriqlar bilan namoyon boʻladi. Laboratoriya va rentgen tekshiruvlarida oʻzgarishlar yoʻq. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Umumiy ahvol nisbatan qoniqarli. Klinikada umumiy ahvol qoniqarli, balgʻam ajralishi va oz miqdorda balgʻam ajralishi bilan kuzatiluvchi yoʻtal, tana vaznining kamayishi, ovozning boʻgʻilishi va hushtaksimon pichirlash holatigacha oʻzgarishi, quloqlardagi ogʻriq, yutinganda ogʻriqning kuchayishi, tilda yaralar payda boʻlishi kuzatiladi. Obyektiv ovoz boylamlarining yaralar bilan qoplanganligi aniqlanadi. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | oʻqish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
1.1.8. Plevra sili va plevra empiyemasi (A 15.6) | |||||
Plevra sili — plevraning yalligʻlanishi va plevra boʻshligʻida ekssudat toʻplanishi bilan tavsiflanadi. | |||||
Plevra empiyemasi — uzoq muddatli, koʻpgina holatlarda jarrohlik usulida davolashni talab etuvchi ogʻir yiringli kasallik. | |||||
III daraja | Nafas olganda koʻkrakning pastki qismlarida oʻtmas xarakterdagi ogʻriq, subfebril tana harorati koʻtarilishi, quruq yoʻtal, yengil jismoniy harakatdagi nafas siqilishi. Perkussiyada oʻpka pastki boʻlagida perkutor tovushning boʻgʻilishi, auskultatsiyada tegishli soha ustida nafas eshitilmaydi. Ekssudat va bronxlar ajralmasida sil mikobakteriyalarining mavjudligi. Yiringli empiyema jarayonining koʻkrak qafasi devorining qovurgʻalar orasiga tarqalishida abssess — (“sovuq” abssess) va torakal oqma yaralarlar yuzaga kelishi mumkin. NE — II darajali nafas yetishmasligi, NOS minutiga 26-martadan ortiq. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Koʻkrakning pastki qismlarida doimiy simillovchi va toʻxtovsiz ogʻriq — “plevra ogʻriqlari”, tinch holatdagi nafas siqilishi, hansirash, oʻpkalar ustidagi perkutor tovushning boʻgʻiqlanishi, nafasning butunlay eshitilmasligi. Koʻkrak oraligʻi organlari qarama-qarshi tarafga siljiydi. Balgʻam va oqma yaradan chiquvchi ajralmalarda sil mikobakteriyalarining mavjud boʻladi. Nafas yetishmasligi — III daraja, SYUYE — IV, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
1.1.9. Asab tizimi sil kasalligi (A 17) | |||||
I daraja | Oʻtkazilgan maxsus kimyoterapiyadan soʻng bemorning umumiy ahvoli qoniqarli. Asab tizimida organik zararlanish belgilari yoʻq. Markaziy asab tizimi astenizatsiyasining yengil darajadagi koʻrinishlari. Elektroensefalografiya (EEG), kompyuter tomografiya (KT), magnitorezonastomografiya (MRT) tekshiruvlari natijalari meʼyor chegarasida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻtkazilgan kimyoterapiyadan keyin bemorning umumiy ahvoli nisbatan qoniqarli. Oʻrta darajadagi asteno-nevrotik sindrom, odatda vegeto-tomir buzilishlari bilan birlashib ketadi, psixikaning yengil organik oʻzgarishlari (oʻrta darajada namoyon boʻluvchi psixoorganik sindrom), yengil darajada eshitish (I-II darajadagi quloq ogʻirligi) yoki koʻrish faoliyatining pasayishi. EEG, KT, MRT tekshiruvlari natijalarida meʼyor koʻrsatkichlaridan ozgina ogʻishlik mavjud. Oʻrta darajadagi monoparez yoki gemiparez. Kamdan-kam hollarda sodir boʻluvchi tutqanoq xurujlari, baʼzida psixomotor rivojlanishdan orqada qolish. KT — bosh chanogʻi ichki bosimining oshish belgilari-intrakranial gipertenziya. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kompleks maxsus va simptomatik davolashdan keyin, umumiy ahvol oʻrta ogʻirlikda. Markaziy asab tizimining ifodalangan astenizatsiyasi, odatda vegetativ qon-tomir buzilishlari, psixikaning organik oʻzgarishlari (ifodalangan psixoorganik sindrom), toʻliq karlik bilan birgalikda namoyon boʻlishi. Zararlanish joyiga qarab mustaqil harakat qilish layoqatining ifodalangan buzilishlari (mono-, gemiparez), psixoorganik oʻzgarishlar (baʼzida aqli zaiflik), oʻz hulq-atvori va atrof muhitga tanqidiy munosabatning doimiy ravishda pasayishi, tez-tez takrorlanuvchi tutqanoq (epileptik) xurujlari. EEG — bosh miya bioelektr faolligining pasayishi. KT — ifodalangan bosh suyagi chanogʻi ichki bosimining oshishi, bosh miya poʻstlogʻi atrofiyasi belgilari bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz hulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Aql-idrokning keskin kuchli darajada pasayishi, koʻrlik, mustaqil harakat qilishning chuqur darajadagi buzilishlari (mono, gemi, tri, tetraplegiyalar), likvorodinamika buzilishining kuchli ifodalangan belgilari, tez-tez takrorlanuvchi va uzoq muddat davom etuvchi tutqanoq xurujlari. Oʻz hulq-atvorini nazorat qila olmaslik, unga tuzatish kirita olmaslik, doimiy ravishda oʻzga shaxslarning yordamiga muhtojlik (boshqa shaxslarning nazorati ostida boʻlish). EEG — bosh miya bioelektr faolligining pasayishi. KT — ifodalangan bosh chanogʻi ichki bosimining oshishi, bosh miya poʻstlogʻi atrofiyasi belgilari bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz hulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.10. Suyak va boʻgʻimlar sili (A 18.0) | |||||
I daraja | Organizmning sildan zaharlanish (intoksikatsiya) belgilari mavjud boʻlmaydi. Boʻgʻimlarda harakatning yengil darajada buzilishi, oqsoqlanish kuzatiladi. Umurtqa tanasida suyak toʻsinchalarining yengil oʻzgarishi, orqa miya ildizchalarining taʼsirlanishi natijasida mustaqil harakat qilishning yengil darajadagi buzilishlari kuzatiladi. Oyoqlarda yengil quvvatsizlik belgilari aniqlanadi. Laboratoriya-rentgen-tomografiya tekshiruvlar natijalari: sil va yalligʻlanish jarayonlarining faolligi mavjud boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Sil zaharlanishi belgilari mavjud boʻlmaydi. Zararlangan boʻgʻimlarda vaqti-vaqti bilan ogʻriqlar, zararlangan suyaklar sohasida yumshoq toʻqimalarda yengil darajadagi shish, qizarish, ogʻriq kuzatiladi, turli koʻrinishdagi harakatlarning chegaralanganligi, boʻgʻimlar funksiyalarining 1 darajali buzilishlari. Toliqish, zararlangan umurtqa sohasidagi vaqti-vaqti bilan yuz beruvchi ogʻriqlar, umurtqa pogʻonasida yengil darajada namoyon boʻluvchi mustaqil harakat qilishning chegaralanganligi Rentgen tasvirda suyak toʻqimalarida destruktiv oʻzgarishlarsiz osteoporoz belgilari paydo boʻladi. Laboratoriya tekshiruvlarida ECHT tezlashadi, ozroq leykotsitoz kuzatiladi. Sil va yalligʻlanish jarayonlarining faolligi mavjud boʻlmaydi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Boʻgʻimlar harakatining sezilarli darajada buzilishi, qoʻl-oyoqlar funksiyalarining sezilarli buzilishlari, toliqish, zararlangan sohalardagi ogʻriqlar, shish boʻgʻimlar harakati chegaralanganligi, sil jarayonining aniq belgilari. Bilak boʻgʻimining funksional noqulay holatdagi ankilozi (60 gradusdan kam yoki 150 gradusdan koʻproq, yoxud yelka oldi boʻgʻimining eng oxirgi pronatsiya yoki supinatsiya holatida qayd qilinishi), chanoq-son, tizza boʻgʻimining 180 gradusdan kam yozilishi yoki boldir-panja boʻgʻimi rezeksiyasidan keyingi tovonning nomutanosib holati va statika-dinamika funksiyasining buzilishi mavjudligidagi oyoqning 7 sm kaltaligi. Boʻgʻimlar funksiyalarining III darajadagi buzilishi. Umurtqa pogʻonasi sohasida ogʻriqlar kuchaygan, ogʻriqlar hisobidan mustaqil harakat qilish cheklangan, orqa miyada oʻzgarishlar asta-sekin rivojlanadi, nerv tolalarini siqilishi belgilari koʻzga tashlanadi. Chanoq aʼzolari funksiyalarining yengil yoki oʻrtamiyona buzilishlari. Rentgen tasvirda suyak toʻqimasida osteoporoz, yaqqol destruksiya oʻchoqlari, deformatsiyalar, umurtqa tanasining yemirilishlari, baʼzan oqma yaralar, sil abssesslari belgilari kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Umurtqa pogʻonasidagi faol sil jarayonining keskin koʻrinib turuvchi belgilari, shuningdek, harakat funksiyalari buzilishlarining keskin koʻrinishlari kuzatiladi. Aniq namoyon seziluvchi gemi, paraparezlar yoki falajliklar aniqlanadi. Organizmning umumiy sil zaharlanishining yaqqol koʻrinib turuvchi holati, tos aʼzolari va III — IV darajadagi boʻgʻimlar funksiyalarining keskin buzilishlari, suyaklarning yemirilishi, harakat-tayanch faoliyatining kuchli ifodalangan buzilishlari, bemorning umumiy ogʻir holati bilan birgalikda sil oqma yaralari, sil abssesslari kuzatiladi. Rentgen tasvirida: zararlangan suyaklarda yaqqol destruksiyalar, deformatsiyalar, patologik sinish belgilari, har xil oʻlchamdagi yemirilishlar mavjudligi. Umurtqalar tanasi suyak toʻqimasi va boʻgʻimlar destruksiyasi kuzatiladi. Umurtqaning kifoskoliotik deformatsiyasi, shuningdek, koʻkrak qafasining deformatsiyasi, III darajadagi nafas olish funksiyasi buzilishi bilan. Laboratoriya tekshiruvlarida sil jarayonining keskin namoyon boʻlgan belgilari kuzatiladi: tezlashgan ECHT va neytropeniya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.11. Buyrak va siydik chiqarish yoʻllari sili (A 18.1) | |||||
I daraja | Umumiy holat qoniqarli, tana harorati meʼyorda. Klinik belgilari yengil sezilmaydigan holsizlik, lanjlik, bosh ogʻrigʻi, koʻz qovoqlarining vaqti-vaqti bilan shishib turishi, ishtahaning pasayishi, arterial qon bosimi meʼyor chegarasida, buyraklar paypaslanmaydi, siydik chiqishi erkin, siydikda sil mikobakteriyalari ajralmaydi, piuriya, gipoizostenuriya, proteinuriya, leykotsituriya, eritrotsituriyalar mavjud boʻlmaydi. Qondagi kreatinin miqdori 0,18 mmol/l dan past, buyrak parenximasi koptokchalarida filtrlash qobiliyati 50% dan koʻp boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Umumiy ahvol nisbatan qoniqarli, tana haroratining subfebril koʻtarilishi, buyraklar paypaslanmaydi, bel sohasida oʻrta darajadagi ogʻriqlar, peshob chiqishi erkin, peshobda sil mikobakteriyalarining kam miqdorda ajralishi, kam miqdorda piuriyalar, gipoizostenuriya 1020 gacha, proteinuriya, leykotsituriya, eritrotsituriya. Kreatinin miqdori 0,19 mmol/l dan yuqori, buyrak parenximasi koptokchalarida filtrlash 50% va undan kam. I darajali surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBE). Yengil darajadagi anemiya, gipoalbuminemiya. Rentgen tasvirida destruksiyaning boshlangʻich bosqichi, papillit koʻrinishida. Urografiyada kosacha konturlarining inyeksionligi, kontrast moddaning “tilchalar” koʻrinishida oqqanligi. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Umumiy ahvol oʻrta ogʻirlikda, tana haroratining koʻtarilishi, arterial gipertenziya sistolik koʻrsatkichning yuqoriligi bilan, buyraklar sohasida ogʻriq, bel sohasida ogʻriqlar kuchli, tez-tez kam miqdorda ogʻriqli peshob ajralishi, peshobda sil mikobakteriyalarining ajralishi, piuriya, leykotsituriya, eritrotsituriya, gipoizostenuriya 1010 — 1012 gacha. Kreatinin miqdori 0,71 mmol/l dan ortiq boʻlmaydi, buyrak parenxemasi koptokchalarida filtrlash 30% va undan kam, II darajali SBE. Bir sutka davomidagi diurez kamaygan, oʻrta darajadagi anemiya, gipoalbuminemiya. Rentgen tekshiruvlarida diametri 1,0 sm va undan ortiq boʻlgan chegaralangan kovaklar kosa-jom tizimining oʻrta darajadagi deformatsiyasi belgilari. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Umumiy holat ogʻir. Organizm umumiy zaharlanishining kuchli ifodalanishi, arterial gipertenziya, koʻp hollarda buyraklar paypaslanadi, bel sohasidagi qattiq ogʻriqlar, siydik chiqarish tez-tez, keskin ogʻriqli, piuriya, proteinuriya, eritrotsituriya. Anemiya, turgʻun yurak yetishmovchiligi, perikardit, miya, oʻpka shishi belgilari. Buyrak parenxemasi koptokchalarida filtrlash 25% dan kam. Siydikning osmatik zichligi plazmaning qondagi osmotik zichligiga tenglashgan. Qon plazmasidagi oqsil 40 g/l gacha. Qon kreatinini 0,72 mmol/l dan oshadi. Ogʻir atsidoz. Rentgenda — subtotal yoki total destruksiya, ikkala buyraklarning polikovakli zararlanishi, buyrak parenximasidagi koʻplab soyalarning mavjudligi.SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.12. Abdominal sil (A 18.3) | |||||
I daraja | Organizmning sil intoksikatsiyasi (zaharlanishi) belgilari mavjud boʻlmaydi. Laboratoriya, UTT va rentgen-tomografik tekshiruvlarning natijalari: qorin boʻshligʻida yalligʻlanish va sil jarayoning faolligi mavjud boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Sil intoksikatsiyasi (zaharlanishi) belgilari mavjud boʻlmaydi. Oshqozon-ichak trakti funksiyasining sil bilan zararlanishi natijasida motor-evakuator faoliyatning davriy (epizodik) buzilishlari kuzatiladi. Toliqish, oshqozon sohasi va ichak yoʻli boʻyicha onda-sonda ogʻriqlar kuzatiladi. Rentgen-tomografik tekshiruvlar va UTTda konglomerat koʻrinishidagi mezenterial limfa tugunlarining kattalashishi kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvlarida sil va yalligʻlanish belgilarining faollashuvi mavjud boʻlmaydi. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Organizmning ifodalangan sil intoksikatsiya belgilari namoyon, shuningdek, oshqozon-ichak trakti faoliyatining ifodalangan buzilishlari kuzatiladi, motor-evakuator funksiyaning vaqti-vaqti bilan buzilishlari, ishtahaning pasayishi, toliqish, kaxeksiya, epigastriya sohasi va ichak yoʻli boʻylab vaqti-vaqti bilan ogʻriqlar, qabziyatlar, ich ketishlar, assit, chandiqli kasallikning kompleks belgilari kuzatiladi. Axlatda mikobakteriya BK (Kox bakteriyalari) aniqlanadi. Rentgen-tomografiya tekshiruvlari va ultratovush tekshiruvi UTTda konglomerat koʻrinishidagi limfa tugunlari kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvida sil va yalligʻlanish jarayoning faolligi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Organizmning kuchli ifodalangan sil intoksikatsiya belgilari kuzatiladi. Sil bilan zararlanish natijasida oshqozon-ichak trakti faoliyatining ifodalangan motor-evakuator funksiyaning davriy buzilishlari, ishtahaning pasayishi, toliqish, kaxeksiya, epigastriya sohasi va ichak yoʻli boʻylab vaqti-vaqti bilan ogʻriqlar, qabziyatlar, ich ketishlar, assit kuzatiladi. Axlatda BK aniqlanadi. Rentgen-tomografiya tekshiruvlari va UTT da konglomerat koʻrinishidagi limfa tugunlari kattalashishi kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvlarida sil jarayoni faolligi (tezlashgan ECHT va neytropeniya) koʻrinadi. Abdominal sil kasalligi jarrohlik amaliyotida stoma qoʻyilishidan keyingi holat. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.1.13. Koʻz sili (A 18.5) | |||||
I daraja | Shoxpardaning yalligʻlanish, distrofik xarakterdagi sil bilan shikastlanganligining har qanday koʻrinishlarida. Qorongʻulikka oʻrganishning yengil darajadagi buzilishi — toʻr parda distrofiyasida gʻira-shira paytda koʻrishning yomonlashishi. Koʻrish oʻtkirligi, yaxshirok koʻradigan koʻzdagi korreksiya bilan 0,03 — 1,0 chegarasida pasayishi, koʻrish maydonining 10 — 15 darajaga torayishi. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: sil jarayoni faolligining belgilari mavjud emas. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Shoxpardaning yalligʻlanish, distrofik xarakterdagi sil bilan zararlanganligining har qanday koʻrinishlari. Koʻrish oʻtkirligining, yaxshirok koʻradigan koʻzda korreksiya bilan 0,09 — 0,2 gacha pasayishi, koʻrish maydonining 20º ga torayishi yoki markaziy koʻrish qobiliyatining yuqori darajadagi talablarni qoʻyuvchi kasb egalarida funksional skotoma mavjudligi bilan kechuvchi kasallikning rivojlangan bosqichi. Kasallik bitta koʻzda boʻlganda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0 — 0,2 gacha pasayishi yoki koʻrish maydonining 5º gacha konsentrik torayishi. Klinik —laboratoriya va funksional tekshiruvlar — faol sil jarayonining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Shoxpardaning sil bilan zararlanganligining, surunkali kechishi va davolashga boʻysunmaydigan har qanday turlarida (keratitlar, moʻgʻuz parda distrofiyalari). Kasallikning oʻta chuqurlashgan bosqichi. Toʻrparda degeneratsiyalaridagi yorugʻliqni his qilishning ogʻir darajadagi buzilishlari. Koʻz tubida sariq-oq rangdagi nuqtali yoki dogʻli (pigmentli) oʻchoqlar. Retinal qon tomirlarning keskin torayishi. Koʻrish nervi diski atrofiyasi, toʻrparda markaziy reflekslarining keskin pasayishi yoki yoʻqligi. Koʻrish oʻtkirligining korreksiya qilingandagi 0,04 — 0,08 gacha pasayishi, koʻrish maydonining konsentrik torayishi 20º gacha. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: faol sil jarayonining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat qilish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Shoxpardaning qoʻpol distrofiyali sil bilan zararlanganligi. Kasallikning oʻta chuqurlashgan yoki terminal bosqichi. Yorugʻlikni his qilishning ogʻir darajadagi buzilishi. Toʻr pardadagi koʻp sonli va degenerativ oʻchoqlarning mavjudligi. Koʻrish nervi atrofiyasi, katarakta, ikkilamchi glaukoma, toʻrparda koʻchishi va boshqalar kabi koʻrinishdagi asoratlar boʻlishi mumkin. Koʻrishi yaxshiroq boʻlgan koʻzdagi koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,03 gacha pasayishi, koʻrish maydonining 10º — 5º darajagacha konsentrik torayishi yoki 15º darajagacha markaziy skotoma borligi. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: faol sil jarayonining mavjudligi yoki koʻzlarning sil bilan zararlanganligidan keyin koʻrish qobiliyatini toʻliq yoʻqotish belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja | I guruh | ||
1.1.14. Sil kasalligi sababli jarrohlik amaliyotidan keyingi holat (A 18.8) | |||||
I daraja | Oʻpkaning segmentli rezeksiyasi. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi. Jarayonning faollik belgilari mavjud boʻlmaydi. Organizm zaharlanishining (intoksikatsiya) umumiy belgilari deyarli yoʻq. Rentgen tekshiruvlarida, faol silning har qanday belgilari mavjud boʻlmaydi. Tashqi nafas olish funksiyalari meʼyor chegarasida. Nafas yetishmasligi darajasi 0. Yurak-qon tomir yetishmovchiligi yoʻq. Gemogramma meʼyorda. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomiya yoki segmentli rezeksiya. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi (bir yildan keyin). Organizmning yengil darajada umumiy zaharlanishi belgilari. Faollik belgilari mavjud emas. Rentgen tekshiruvlarida sil jarayoni belgilari kuzatilmaydi. Gemogramma meʼyorda. 1 darajali SBE, I darajali nafas yetishmasligi. SYUYE — I FS II (NYHA boʻyicha). Koʻkrak qafasining jarrohlik amaliyoti natijasidagi deformatsiyasida I darajali nafas yetishmasligidagi besh va undan ortiq qovurgʻalar rezeksiyasida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomii va segmentli rezeksiya. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi (bir yilgacha), ammo, asosiy kasallikning qaytadan kechishi va organizm funksiyasining subkompensatsiyalangan davrining rivojlanishi kuzatiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari oʻrtamiyona darajada seziladi. II darajali nafas yetishmasligi, SBE — II daraja,SYUYE — II FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomiya jarrohlik amaliyotining yomon natijalari, organizmning funksiyalarining dekompensatsiyasi, organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari keskin bilinadi, yaqqol koʻrinib turuvchi metabolik oʻzgarishlar (kaxeksiya), faol maxsus va nomaxsus yalligʻlanish jarayonining (leykotsitoz, eozinofiliya, eritrotsitopeniya, tezlashgan ECHT) yaqqol koʻrinib turuvchi surati. Nafas yetishmasligi III daraja, SBE — III daraja, SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2. Qon kasalliklari (XKT — 10) C. D | |||||
1.2.1. Koʻp sonli miyeloma S 90 | |||||
Koʻp sonli miyeloma (miyeloma kasalligi, Rustitskiy-Kaller kasalligi) — Paraproteinemik gemoblastoz, xavfli oʻsmani plazmatik bir xil klonli hujayraning proleferatsiyasi monoklonial immunoglobulin giperproduksiyasi bilan ifodalanadi | |||||
I daraja | Osteodestruksiya, anemiya, I darajali SBE (latent) klinikali nefropatiya, infeksion asoratlar bilan shaklanuvchi ogʻriq sindromi. Qon tahlili: Nv — 100 g/l dan oshiq, umumiy oqsil 70g/l, yuqori ECHT, siydikdagi Bens-Jons oqsili mavjudligi — musbat, suyak iligida 2% dan ortiq plazmatik hujayralar paydo boʻladi, suyak toʻqimasi destruksiyasi kuzatiladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Umumiy osteoporoz koʻrinishdagi suyaklarning shikastlanishi, suyaklar sinishi, proteinuriya va II darajali SBE (latent) klinikali buyraklar amiloidozi, radikulit ogʻriqlar, orqa miya kompressiyasi, bosh suyagi ichi plazotsitomalari, simptomatik periferik neyropatiya, doimiy boʻlmagan gepatosplenomegaliya, giperyopishqoqlik sindromi, qonning ivimasligi, infeksion asoratlar, bezgak. Tahlillarda: anemiya (Nv-80g/l dan past), ECHT yuqori, plazma hujayralari proliferatsiyasi, giperproteinemiya, giperkalsiyemiya, qon zardobida M gradiyentning aniqlanishi, Bens-Jons oqsilining 4 g/l gacha aniqlanishi, trombotsitopeniya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayonning rivojlanishi, shish massasining oʻsishi, osteoliz kuchayishida namoyon boʻladi, klinik belgilari suyaklar shikastlanishining tarqalishi, SBE — III darajali (intermittirli) klinikali buyraklar, gepatosplenomegaliya, koʻp sonli plazmotsitomalar, giperprotiyenemiya, giperkalsiyemiya, qon zardobida M gradiyentning aniqlanishi bilan tavsiflanadi. Tahlillarda: anemiya (Hb-60 g/l.dan past), yuqori ECHT, tahlillardagi Bens-Jons oqsili miqdori 4 dan 12g/l. gacha. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Suyaklarning umumlashgan shikastlanishli oʻtkir klinik simptomatikasi, nevrologik asoratlar, buyraklarning SBE — IV (terminal bosqich) klinikali shikastlanishi, koʻp sonli pla?motsitomalari. Tahlillarda: anemiya, yuqori ECHT, kalsiy 2,99 mmol/l dan yuqori, tarkibidagi Bens-Jons oqsili miqdori 12 g/l dan yuqori . | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.2. Oʻtkir leykozlar (Gemoblastozlar) S 91.0-92.0-92.4-92.5-93.0-94.0-94.2-95.0 | |||||
Oʻtkir leykozlar — normal suyak iligining, qonning normal yetuk hujayralariga differensiyalanmaydigan yetilmagan blast gemopoetik hujayralar almashishi bilan tavsiflanuvchi leykozning tez kuchayib boruvchi shakllari. | |||||
I daraja | Sogʻlomlashish 5 yil va undan ortiq muddat ichida davom etgan toʻliq klinik-gematologik remissiyada, suyak iligi qaytalanishlarining yoʻqligi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Maxsus davolash yakunlanganidan keyin kamida bir yil davomidagi toʻliq va turgʻun remissiya, ish hajmini kamaytirish zaruriyati yoki boshqa ishga oʻtkazish, taqiqlanmagan kasbga qayta oʻqitish. Laboratoriya maʼlumotlarida: blast hujayralari sonining 2-3-martaga kamayishi, yaʼni polikimyoterapiya olish holatida 99,0 — 99,9%, terapiya 2,5 yil va undan ortiq muddat ichida davom etadi. Suyak iligi punktatida — blast hujayralarining kamayishi 3% dan kam. Qonning umumiy tahlili — meʼyorida, blast hujayralar yoʻq. Kasallik belgilari boʻlmasligi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Maxsus davolash dasturi davom ettirilganida kamida bir yil davom etib kelayotgan toʻliq va turgʻun remissiya. Kasallik asorati yoki sitostatik terapiyaning natijasida boshqa aʼzo va tizimlar turgʻun aniq buzilishlarining mavjudligi. Gipertermiyalar, gemorragik sindromning paydo boʻlishi, turli infeksion asoratlar, faollikning buzilishi, zaharlanish (intoksikatsiya) belgilari, flebitlar. Laboratoriya maʼlumotlarida: periferik qonda blast hujayralari, trombotsitopeniya, anemiya, leykotsitoz yoki miyelotoksik agronulotsitoz paydo boʻladi, suyak iligidagi blast hujayralar miqdori 5% atrofida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Bir yilgacha davom etayotgan remissiya davridagi kasallikning oʻtkir bosqichi va kasallikning qaytalanish holatida. Klinik koʻrinishi: gipertermiya, gemorragik sindrom, turli infeksion asoratlar, holsizlik, faollikning buzilishi, zaharlanish belgilari, ossalgiyalar, poliorgan zararlanish, ichki aʼzolarga qon quyilishi, III darajali nafas yetishmasligi, SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha), meningial sindromlar, flebitlar, milklar, miokard, teri, tuxumdon leykemik infiltratsiyasi, pulmonit, limfoadenopatiya va gepatosplenomegaliya. Laboratoriya maʼlumotlarida: qonning umumiy tahlili-periferik qonda blast hujayralar, trombotsitopeniya, leykotsitoz yoki miyelotoksik agranulotsitoz. Baʼzida blast hujayralar mavjud boʻlmaydi (aleykemik variant). Meʼyordagi qon hosil qilish funksiyasining sezilarli pasayishi, suyak iligidagi blast hujayralar miqdori 5% dan yuqori yoki total blastoz. Orqa miya suyuqligi — blastli sitozi va eritrotsitlarning mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
1.2.3. Surunkali limfoblastleykoz S 91.1 | |||||
Surunkali limfoblast leykoz — suyak iligi, limfa tugunlari, qora taloq va boshqa aʼzolarning limfotsitar infiltratsiyasi holatida, proliferatsiya va periferik qondagi yetilgan limfotsitlarning miqdori oshib ketishi bilan tavsiflanuvchi limfoproliferativ neoplastik kasallik. | |||||
I daraja | Zaharlanish (intoksikatsiya) belgilarisiz izolyatsiyalangan limfotsitoz (suyak iligi va periferik qonning). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qon tahlili — leykotsitoz 50 — 100 x 109/l gacha, qondagi limfotsitoz 15,0x109/l dan ortiq, trombotsitlar 100 x 109/l dan ortiq, suyak iligidagi limfotsitoz 40% dan ortiq. Qiziq qon, granulotsit, trombotsitlar koʻrsatkichlari meʼyorda yoki klinik koʻrinishi boʻyicha medikamentoz aralashuvni talab etmaydi, kataral kasalliklar koʻpaymagan. Ushbu bosqichda qoida boʻyicha, oʻsmaga qarshi (antineoplastik) terapiya kerak boʻlmaydi. Zaharlanish belgilari yoʻq. limfa tugunlari kattalashgan. Ratsional ishga joylashtirish, qayta malaka oshirish va bajarilayotgan ish hajmini kamaytirish zarurati. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yuqori darajadagi charchab qolish, holsizlik, terlash paydo boʻladi, ish qobiliyati pasayadi, tana vazni kamayadi, sitolitik krizlar paydo boʻladi; oʻsmaning vazni osha boshlaydi, qaytalanuvchi infeksiyalar paydo boʻladi, har kuni subfebril harorat kuzatiladi. Qon tahlili — leykotsitoz 100 x 109/l dan ortiq va oyma-oy oʻsib boradi, gemoglobin miqdori 100 g/l dan kam, trombotsitlar 100 x 109/l dan kam. Limfotsitoz, limfa tugunlarining oʻlchamlaridan qatʼi nazar, gepatosplenomegaliya bilan kechadi. Limfa tugunlari kattalashgan. Maxsus davolashni oʻtkazish talab etiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Eng koʻp uchraydigan asoratlar boʻlib, sitopenik sindromlar hisoblanadi. Qon hosil qilishni normal nishlarining keskin pasayishi kuzatiladi, gipogammaglobulinemiya rivojlanadi, infeksiyalarga chalinuvchanlik oshadi. Kaxeksiya, ichki aʼzolarning limfatik zaharlanishi (infiltratsiya), teri qichishishi kuzatiladi. Terminal bosqichning namoyon boʻlishi shakllaridan biri boʻlib, gipertermiya, ekssudativ plevrit va limfa tugunlaridagi sarkomali oʻsish boʻlishi mumkin. Qon tahlili: leykotsitoz, baʼzida leykopeniya rivojlanishi mumkin, trombotsitlarning kamayishi 90 x 109/l dan past, anemiya va limfa tugunlari, qora taloq va jigar oʻlchamlarining oʻsishi; limfotsitoz 80% gacha, blastoz paydo boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.4. Surunkali miyeloleykoz S 92.1 | |||||
Surunkali miyeloleykoz — morfologik substratning differensiyalanuvchi va yetilgan granulotsitlar boʻlgan miyelopoezdan avvalgi hujayralardan hosil boʻluvchi qon hosil qilish toʻqimasining zararli oʻsmasi. | |||||
I daraja | Suyak iligining muvaffaqiyatli transplantatsiyasidan keyingi tuzalishning kam uchraydigan hollari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
II daraja | Surunkali bosqichi: koʻp terlash, charchab qolish, chap qovurgʻa ostidagi ogʻirlik, tana vaznining kamayishi, splenomegaliya, qora taloq infarkti, chap qovurgʻa osti sohasida oʻtkir ogʻriqlar. Jigar har doim ham kattalashmagan yoki 20% hollarda gepatomegaliya. Azoblovchi priapizm, kamdan-kam hollarda koʻrish yoki bosh miya funksiyasining buzilishi, bosh ogʻriqlari, karaxtlanish. Qon tahlili: leykotsitar formulasi (miyelotsit va metamiyelotsitlar sonining sekin-asta oshib borishi promiyelotsitlarning paydo boʻlishi), chapga surilgan leykotsitoz, trombotsitozga moyillik, eozinofillar va bazofillar foizi oshgan. Qonda yoki suyak iligida Filadelfiya xromosomasi yoki bcr/abl geni aniqlanadi. Suyak iligining koʻp hujayraliligi, yosh granulotsitlar soni koʻpayishi sababli taloq oʻlchamlarining kattalashishi bilan. Har kuni maxsus dorilarni qabul qilish zarur. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III darajalar | II guruh | ||
III daraja | Terminal bosqich: oʻtkir leykoz rivojlanadi. Keskin holsizlik, suyaklar, boʻgʻimlarda uzoq davom etuvchi ogʻriqlar, gipertermiya, koʻpterlash paydo boʻladi. Jigar va taloq tez kattalashadi, gemorragik diatez koʻrinishi qoʻshiladi. Ekstramedulyar blastli infiltrat, neyroleykemiya, teri leykemidlari, priapizm paydo boʻlishi mumkin. Qon va suyak iligi tahlili: blast hujayralar 30% dan oshadi. Leykotsitlar soni keskin koʻpayishi mumkin, lekin unchalik koʻp boʻlmasligi ham mumkin — jami 10 — 15 x 109/l. Bazofiliya, eozinofiliya, normaxrom turdagi anemiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.5. Eritremiya S94.0 | |||||
Eritremiya (haqiqiy politsitemiya) — suyak iligining eritrotsitar nishda ancha yaqqolroq koʻrinuvchi hujayra elementlari total giperplaziyasi bilan tavsiflanuvchi zararsiz miyeloproliferativ kasallik. | |||||
I daraja | Kam belgili klinika. Burun, milkdan qon ketishi, suv muolajalarini qabul qilish bilan bogʻliq boʻlgan teri qichishi, eritromelalgiya, davolash mumkin boʻlgan oʻrta darajali gipertoniya. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qoʻl panjalari va yuz, koʻrinadigan shilliq qavatlar, yumshoq tanglayning oʻziga xos eritrotsianotik oʻzgarishi bilan tavsiflanadi, harorat koʻtarilishi, oyoq-qoʻllar ushlab koʻrilganda issiq, teri qoplamalari dermatiti, splenomegaliya. Qon tahlili: trombotsitoz 1500 — 2000 x 109/l, eritrotsitoz 6 — 8x109/l, leykotsitoz, gemoglobin koʻtarilishi 180 — 220 g/l gacha, gematokrit oshishi, qonda retikulotsitlarning paydo boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I st | III guruh | ||
III daraja | Asosiy kasallikning asoratlari — buyrak xurujlari, podagra, III darajali arterial gipertenziya, gepatosplenomegaliya, yuzning pustulyoz turdagi dermatiti, oyoq-qoʻllar venasi trombozi, koʻrish qobiliyati buzilishi, gemorragiyalar, qon ketishlar, oyoq-qoʻllardagi achishtiruvchi ogʻriq, tromboflebitlar, oshqozon va 12-barmoqli ichakning yarasi, insulʼtlar, infarktlar bilan murakkablashgan SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), SBE — II darajasi mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Gemorragik sindromlarning kuchayishi, ifodalangan gepatomegaliya, splenomegaliya, sargʻayish, jigar yetishmovchiligi III daraja, bemorlarning kaxeksiyagacha boʻlgan keskin ozib ketishi, jigar va taloqdagi kuchli ogʻriqlar, aseptik isitma, glossit, infeksion va qon tomirlardagi asoratlar SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) va SBE terminal bosqichi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja | I guruh | ||
1.2.6. Temir tanqisligi anemiyasi D50 | |||||
V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi shartli anemiyalar D51, D52 | |||||
Temir tanqisligi anemiyasi — qon zardobi, suyak iligi va depoda temir tanqisligi anemiyasi. | |||||
V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi shartli anemiyalar — V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi natijasida eritrokariotsitlarda DNK sintezi buzilishi anemiyalar guruhi. | |||||
I daraja | Xurujlari 1 yilda bir marta, 10 — 14 kungacha davom etadi. Klinikasida umumiy anemiya belgilari mavjud. Qondagi gemoglobin miqdori 90 g/l gacha, eritrotsitlar 3,5 x 1012, zardobdagi temir moddasi 10 mkmol/l gacha (norma 12,5 — 25 mkmol/l) | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Xurujlar 1 yilda 2-3-marta, 20 — 30 kungacha davom etadi. Klinik koʻrinishida umumiy anemiya va sideropenik (tirnoqlar, sochlar oʻzgarishi, teridagi yorilishlar, kichik yemirilishlar, disfagiya, taʼm bilish oʻzgarishi) mavjud. Yurak-qon tomir tizimi shikastlanadi: miokardiodistrofiya, taxikardiya minutiga 90-marta urishgacha, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Qondagi gemoglobin miqdori 70 g/l, eritrotsitlar 3 x 1012/l doirasida, zardobdagi temir moddasi 5 — 10 mkmol/l, ifodalangan anizotsitoz, poykilotsitoz, ferritin miqdori 10 ng/l gacha pasaygan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | 40 — 60 kungacha davom etuvchi xurujlar yiliga 5-6-marta va undan ortiq, ifodalangan klinik va gematologik buzilishlar (gemoglobin 70 g/l dan kam, eritrotsitlar 3 x 1012/l. dan kam, zardobdagi temir miqdori <5 mkmol/l, keskin ifodalangan anizotsitoz, poykilotsitoz, ferritin keskin tushib ketgan, <10 ng/ml). SYUYE — II daraja, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
Izoh: Surunkali yurak-qon tomir yetishmovchiligi mavjud boʻlmagan qonning klinik tahlili koʻrsatkichlari nogironlikni belgilash uchun mezon boʻlmaydi. | |||||
1.2.7. Irsiy gemolitik anemiyalar D-55 — D59 | |||||
Autoimmun gemolitik anemiyalar D-59, D-60 | |||||
Gemolitik anemiyalar — keskin ogʻriqlar, sariqlik, siydik (peshob) rangining xiralashishi, shuningdek, jigar va qora taloqning kattalashishi bilan kuzatiladigan toʻsatdan yuz beruvchi gemolitik krizlar koʻrinishidagi gemoliz (eritrotsitlarning parchalanishi yuqori darajada) sindromlari bilan tavsiflanuvchi anemiyalar guruhi. Irsiy gemolitik anemiyalar uchun rivojlanish anomaliyalari xosdir: minorasimon bosh suyagi, mikroftalmiya, yuqori “gotik” tanglay, tishlar joylashishining oʻzgarishi, 5 barmoqning kaltalashishi, sindaktiliyalar va boshqalar. Qon taxlili — gemoglobinning keskin pasayishi, eritropeniya, retikulotsitoz, normoxromiya, baʼzida leykotsitoz, trombotsitopeniya, osmotik rezistentlik pasaygan. Suyak iligida — qizil nish giperplaziyasi, baʼzida eritrokariotsitlar miqdori kamayadi. Biokimyoviy tahlillar — giperbilirubinemiya toʻgʻri boʻlmagan fraksiya hisobiga, globulinlar miqdorining oshib ketishi. Qonda gemosiderin va erkin gemoglobin aniqlanadi. | |||||
I daraja | Xurujlar (krizlar) yiliga 1-2-marta, 15 — 20 kungacha davom etadi, keskin ifodalanmagan gemolitik sindrom (peshob toʻq rangda, oʻt suyuqligi quyuqlashgan, axlatda meʼyordan 25-marta koʻp boʻlgan sterkobilin, qon zardobidagi bogʻlangan bilirubin oshishi, tana haroratining koʻtarilishi). Qondagi gemoglobin miqdori 90 g/l gacha, retikulotsitlar — 10 — 20%, bogʻlanmagan bilirubin 20 — 40 mkmol/l. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Xurujlar (krizlar) yiliga 2-3-marta, 25 — 30 kungacha davom etadi, oʻrtacha ifodalangan gemolitik sindrom, yurak-qon tomir, asab, hazm qilish tizimlarining shikastlanishi (arterial QB koʻtarilishi, vestibulyar buzilishlar, oʻt qopi, jigar, buyrak sanchiqlari, gepatit, sariqlik, gepatoliyenal sindrom), trofik buzilishlar, qon ketishlar. Qondagi gemoglobin 70 g/l, bilirubin 40 — 50, leykopeniya, leykotsitoz. SYUYE — I FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Xurujlar (krizlar) yiliga 5-6-marta, 2 oydan ortiq davom etadi. SYUYE — II koʻrinishidagi yurak-qon tomirlar tizimi (YUQTT) asoratlari rivojlanadi, FS III (NYHA boʻyicha), gepatoliyenal sindrom, miya qon aylanishining oʻtkinchi buzilishlari, psixikaning oʻzgarishlari. Qonda: ogʻir darajadagi anemiya, bogʻlanmagan bilirubin 50 mkmol/l va undan ortiq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Barqaror ogʻir anemiya, leykotsitopeniya, trombotsitopeniya, ichki aʼzolar va tizimlar funksiyalarining keskin ifodalangan buzilishlari (SYUYE — I-II, FS IV (NYHA boʻyicha), SBE — IV daraja), zaharlanish (intoksikatsiya), miyelotoksik agranulotsitoz, chuqur trombotsitopeniya, kaxeksiya, suyak iligi transplantatini qabul qilmaslik reaksiyasi rivojlanishi bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.8. Aplastik anemiya D60-D61 | |||||
Aplastik anemiya — suyak iligining qon hosil qilish nishlaridagi eritroid, miyeloid va megakariotsitar reduksiya va qondagi pansitopeniya bilan tavsiflanuvchi gemopoezning buzilishi. | |||||
I daraja | Uch nishli sitopeniya: anemiya, leykopeniya, trombotsitopeniya (anemik, gemorragik, infeksion-yalligʻlanish sindromlari). Limfa tugunlari, jigar va qora taloq kattalashmagan. Qon tahlillarida: yengil darajadagi anemiya, koʻpchilik hollarda normoxrom, makrotsitar, retikulotsitopeniya, leykotsitopeniya, limfotsitoz va trombotsitopeniya. Suyak iligida: granulotsitar hujayralar miqdorining kamayishi, nisbiy limfotsitoz. Eritrokariotsitlar miqdori pasaygan. Megakariotsitlar mavjud boʻlmaydi yoki ancha kamaygan. Trepanobiopsiya: suyak iligi boʻshliqlarining qon hosil qiluvchi hujayralarning katta boʻlmagan oʻchoqlari bor yogʻ toʻqimasi bilan toʻlganligi. Biokimyoviy tahlillar: zardobdagi temir moddasining koʻpayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Turgʻun klinik-gematologik remissiyaga erishilganidan keyingi oʻrta darajadagi anemiya, YUQTT, asab va boshqa tizimlar funksiyalarining oʻrta darajada buzilishlari bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Notoʻliq va noturgʻun klinik-gematologik koʻrinishdagi ogʻir darajali anemiya: trombotsitopeniya, leykotsitopeniya, ichki aʼzolar va tizimlar funksiyalarining ifodalangan buzilishlari bilan (SYUYE — II FS III (NYHA boʻyicha), SBE intermitik bosqichi, jigar yetishmovchiligi, koʻz toʻrpardasiga qon quyilishlar, ichki aʼzolardan qon ketishlar). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Barqaror ogʻir anemiya, leykotsitopeniya, trombotsitopeniya, ichki aʼzolar va tizimlar funksiyalarining keskin ifodalangan buzilishlari (SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha), SBE terminal bosqichi), zaharlanish (intoksikatsiya), miyelotoksik agranulotsitoz, chuqur trombotsitopeniya, kaxeksiya, suyak iligi transplantatini qabul qilmaslik reaksiyasi rivojlanishi bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.9. Gemofiliya A.V.S, qondagi 8-9 — 11 omillar yetishmasligi D66. — 67-68 | |||||
Irsiy koagulopatiyalar — ivish plazma omillarining va kallikrein-kinintizim komponentlarining yetishmasligi yoki molekulyar anomaliyalari bilan bogʻliq boʻlgan qon ivish tizimidagi irsiy shartlangan buzilishlar. | |||||
I daraja | Kasallikning belgilarsiz yoki xurujsiz kechishi, qon ketishlar, boʻgʻimlarga qon quyilishlar epizodik xususiyatga ega va oʻzgarishlar qoldirmagan holda mustaqil ravishda soʻrilib ketadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Jarohat yoki jarrohlik amaliyotlari qon ketishlarning sababi boʻlishi mumkin. Gemostaz tahlillari tomonidan qon ivishining VII, IX, XI omillarining yetishmasligi, bitta yirik boʻgʻim gemartrozi. Mehnat sharoitlariga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yirik boʻgʻimlarga qon quyilishlar, oshqozon-ichak qon ketishlari, ichki aʼzolarga qon quyilishi, ikkita bir xil boʻgʻimlar ankilozi, boʻgʻim ichidagi sinishlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II / III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ichki aʼzolarga qon quyilishlar, psixikaning buzilishlari. Harakat-tayanch tizimining shikastlanishi: ikki va undan ortiq boʻgʻimlarning funksional noqulay holatdagi kontrakturali ankilozi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.2.10. Trombotsitopeniyalar va tugʻma hamda orttirilgan trombotsitopatiyalar D 69. | |||||
Idiopatik trombotsitopenik purpura D 69.3 | |||||
Irsiy gemorragik teleangioektaziya Villebrandt kasalligi D 68.0 | |||||
Trombotsitopeniya — qonda trombotsitlar miqdorining kamayishi. Tugʻma va orttirilgan trombotsitopatiyalar — trombotsitlarning funksional holati buzilishi (trombotsit funksiyalarining sifat buzilishlari) bilan shartlangan gemorragik diatezlar guruhi. Klinikada yuqori darajadagi qonashlar, turli lokalizatsiyadagi qon ketishlari (burun, milklar, bachadon, oshqozon-ichak trakti (OIT), gemorroidal). Qon koʻrinishi — anemiya, eritropeniya, gipoxromiya, sideropeniya, ferritin kamayishi, trombotsitlar-meʼyorda yoki kamayishga moyil. Gemostaz — trombotsitlarning adgeziv xususiyatlari pasaygan yoki buzilgan, trombotsitlar agregatsiyasi pasaygan, trombotsitlarning genetik defekti. | |||||
I daraja | Klinikada gemorragik sindrom mavjud, yengil darajadagi anemiya, epizodik qon quyilishlari, jiddiy asoratlarsiz. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Klinik koʻrinishida yengil gemorragik sindrom mavjud: teri gemorragiyalari, shilliq qavatlarning qonab turishi, turli aʼzo va toʻqimalarga qon quyilishlari. Oʻrta darajadagi gipoxrom anemiya, ferritinning pasayishi, trombotsitlar meʼyorda yoki trombotsitopeniya, protrombin va trombin vaqtining meʼyordagi koʻrsatkichlaridagi qon ketishlar vaqtining uzayishi. Suyak iligida megakarsionitlar miqdori koʻpaygan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Anemiya va gemorragik sindromlarning ifodalanganklinik belgilari (shilliq qavatlar, teri qoplamalari, boʻgʻimlar, bosh miyaga qon quyilishi, bachadon, milk, qiziloʻngach, oshqozon-ichak qon ketishlari). Ogʻir darajadagi gipoxromanemiya, chuqur trombotsitopeniya, protrombin va trombin vaqtining meʼyordagi koʻrsatkichlaridagi qon ketishlar vaqtining uzayishi. Suyak iligida megakarsionitlar miqdori koʻpaygan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III daraja | II guruh | ||
1.3. Endokrin tizimi kasalliklari E sinf KXT-10 | |||||
1.3.1. Gipotireoz sindromi. Yod yetishmovchiligi natijasidagi subklinik gipotireoz E02 | |||||
Tugʻma gipotireoz E 03.1. Medikamentlar va boshqa tashqi moddalar taʼsirida kelib chiqqan gipotireoz E03.2 | |||||
Infeksiyadan keyingi gipotireoz E03.3. Qalqonsimon bez atrofiyasi (orttirilgan) E 03.5 | |||||
Boshqa sababi aniklangan gipotireozlar E03.8 | |||||
Noanik etiologiyali gipotireoz E03.9 | |||||
Gipotireoz — qonda qalqonsimon bez gormonlari miqdorining kamayishi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar — yengil darajali boʻladi. Belgisiz kechadi. Yurak ritmining susayishi (yengil darajadagi bradikardiya), miyaning yengil surunkali ishemiyasi, Nevrologik statusda “mikroorganik” simptomatika, konvergensiya buzilishi kuzatiladi va kognitiv oʻzgarishlar meʼyorda boʻladi. Peshona-postlok osti xususiyatiga ega boʻlgan professional va ijtimoiy adaptatsiya oʻzgarishlarisiz kechadi. Bemorning jismoniy faolligi chegaralanmagan boʻladi. Gormonal va metabolik buzilishlar uncha sezilmaydi. T3, T4, erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasi meʼyorda yoki ozgina pasaygan boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar — oʻrtamiyona. Lablar, tilning shishganligi, qabziyatlar. Bradikardiya oʻrta darajada, yurak urishi soni minutiga 60 tadan kam boʻladi. Qon bosimi stabil. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), I darajali surunkali miya ishemiyasi kuzatiladi. Bemorning professional va ijtimoiy koʻnikmalari yomonlashadi, ammo oʻz-oʻziga xizmat qila olish imkoniyati saqlanib qoladi. Qon zardobida T3, T4, erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasining pasayishi va TTG >5,0 mME/l koʻtarilishi koʻrinishidagi gormonal va metabolik buzilishlar kuzatiladi. Oʻrta terapevtik dozalarda doimiy ravishda gormonlarning oʻrnini bosuvchi terapiya oʻtkazish zarur. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar aniq ifodalangan. Nutq sekinlashgan, megakolon (tirgak qabziyatlar), seziladi holsizlik. Sezilarli darajadagi bradikardiya — minutiga yurak urishi soni 50 ta va undan kam. HI bosqich surunkali miya ishemiyasi (SMI). SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik buzilishlar, T3, T4, erkin T3, erkin T4 gormonlari miqdorining ancha pasayishi va TTG konsentratsiyasining oshib ketishi. Tiroksinli oʻrtamiyona va yuqori dozalarda doimiy gormon oʻrnini bosuvchi terapiya tiroksinga muhtoj. Emotsional-shaxsiyat buzilishlar, emotsional labillik, depressiyalarda namoyon boʻladi, oʻziga tanqidiy qarash holatining pasayishi kuchayib boradi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-/III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli rivojlangan. Gipotermiya (tana harorati 36,6 darajadan past), soʻz muloqotining yoʻqligi, giporefleksiya, megakolon, ichak tutilishi. Kuchayib boruvchi bradikardiya — 1 minutda yurak 40 tadan kam uradi. HHI darajali surunkali miya ishemiyasi. SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). Emotsional — shaxsiyat buzilishlari, emotsional labillik, kretinizmgacha olib keluvchi keskin depressiya va oʻzini tanqid qilish pasayishida namoyon boʻladi. Gormonal va metabolik buzilishlar yuqori. T3, T4, erkin T3, erkin T4, konsentratsiyasining sezilarli darajada pasayishi, TTG koʻtarilishi. Doimiy oʻrnini bosuvchi terapiya, sutkasiga 150 mkg va undan ortik tiroksinga muxtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻqish — III daraja | I guruh | ||
1.3.2. Tugʻma gipotireoz — tireoid gormonlarini ishlab chiqarilishi pasayishi bilan kechib, irsiy genezli yoki tugʻma kasalliklar guruhiga kiradi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil yoki sezilmas. Davolash boshlangunga qadar adinamiya, charchab qolishlik, uyquchanlik, QB labilligi. Yurak ritmining yengil sekinlashishi (minutiga urishlar soni 60 tagacha boʻlgan bradikardiya). Yengil mushaklar holsizligi va mushaklar sohasidagi ogʻriqlar. Psixomotor rivojlanishdagi (bir yilgacha), intellektual-nutq sohasida (bir yildan keyin), oʻsishning ortda kolishi sezilar-sezilmas darajada. I bosqich surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Subklinik gormonal va metabolik buzilishlar kuzatiladi. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari meʼyorda yoki ozgina pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Davolash boshlangunga qadar: adinamiya, charchab qolishlik, uyqusizlik, shish, qon bosimi (QB) labilligi. Yurak ritmining yengil sekinlashishi (minutiga yurak urishlar soni 60 tagacha boʻlgan bradikardiya). Nevroz turidagi simptomatika: giporefleksiya, nutq, fikrlashning sekinlashishi, yengil yoki ifodalangan miotoniya. Neyropatiya, qabziyatlar, oʻsishning kechikishi, shuningdek, yengil darajadagi aqli zaiflik boʻlishi mumkin. I darajali surunkali miya ishemiyasi (SMI), SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik buzilishlar oʻrtamiyona yoki ifodalangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari biroz yoki sezilarli darajada pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga muhtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Davolanish boshlagunga qadar bradikardiya, yurak urishi minutiga 50 tadan kam, yurak tonlarining boʻgʻiqligi, miopatiyalar, oʻsishning kechikishi, xotiraning pasayishi, ayniqsa uzoq muddatli depressiya holati. Jinsiy faoliyatning buzilishi, tirgak qabziyatlar, shuningdek gipotireoid poliserozit, assit, perikardit, gidarotoraks, aqliy zaiflik koʻrinishidagi asoratlar ham boʻlishi mumkin. II bosqich surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — IIA, FS III (NYHA boʻyicha) boʻladi. Gormonal va metabolik buzilishlar sezilarli yoki ifodalangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari sezilarli yoki ifodalangan darajada pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga muhtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan ogʻir darajada boʻladi. Davolanish boshlagunga qadar yurak-qon tomir tizimi tomonidan kuchli yoki keskin buzilishlar: bradikardiya yurak urishi minutiga 40 ta va undan kam, arterial gipotoniya kuzatiladi. Oshqozon-ichak buzilishlari: tirgak qabziyatlar, megakolon. Siydik chiqarish tizimida kuchli buzilishlar: sutkalik diurezning pasayishi, filtratsiya va buyrakka qon oqimining kamayishi, gipotireoid poliserozit, assit, perikardit, gidarotoraks, oʻrta va ogʻir darajadagi aqliy zaiflik koʻrinishlaridagi asoratlar, asab-ruhiyat sohasidagi kuchli buzilishlar, oʻsishning kechikishi. III darajali surunkali miya ishemiyasi (SMI),SYUYE — II B, FS III/IV (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik buzilishlar kuchli rivojlangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari sezilarli pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Tireoid gormonlarga rezistentlik, doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga muhtojlik paydo boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
1.3.3. Tireotoksikoz sindromi E 05 | |||||
Tarqoq buqoqli tireotoksikoz E 05.0 | |||||
Toksik bir tugunli buqoqli tireotoksikoz E05.1 | |||||
Toksik koʻp tugunli buqoqli tireotoksikoz E05.2 | |||||
Tireotoksikoz — tireoid gormonining koʻp miqdorda ishlab chiqarilishi bilan bogʻliq boʻlgan sindrom. Tarqoq toksik buqoq — qalqonsimon bezning kattalashishi va koʻp miqdorda tireoid gormonlar ishlab chiqarilishi bilan kechuvchi kasallik. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil. Taxikardiya minutiga 90 dan 100 ta urishgacha, ritmning buzilishi va 0-I darajadagi endokrin oftalmopatiya kuzatiladi. Ekzoftalm (20 mm va undan kam), koʻz olmasi protruziyasi kuzatilmaydi yoki 3-4 mm ga oshadi, diplopiya boʻlmaydi yoki vaqti-vaqti bilan namoyon boʻlib turadi, koʻrish oʻtkirligi saqlanib qoladi. Surunkali miya ishemiyasi yengil darajada (tez charchab qolish, asabiylik, uyquning buzilishi). Gormonal va metabolik buzilishlar yengil darajada. Qon zardobida T3, T4 miqdori koʻtarilgan, TTG pasaygan boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Davolash holatidagi taxikardiya minutiga 100 dan 120 ta urishgacha, ritmning buzilishlari mavjud boʻlishi mumkin. Tana vazni yetishmasligi 10 — 20% gacha. Arterial qon bosimning koʻtarilishi 130/80 mm sim. ust. I darajadagi endokrin oftalmopatiya rivojlangan. Koʻz olmasi protruziyasi 5 — 7 mm.ni tashkil etadi, ekzoftalm minimal darajada (21 — 23 mm), diplopiya doimiy boʻlmaydi, koʻrish oʻtkirligi 0,8 — 0,5. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), I darajali surunkali miya ishemiyasi boʻladi. Minimal kognitiv buzilishlar, xotirani pasayishi, (shu jumladan, professional xotira ham pasayadi) diqqatning pasayishi, ruhiy jarayonlarning sekinlashishi (bradifreniya), rejalashtirish va nazorat qilish qobiliyatining chegaralanishi, emotsional — shaxsiyat buzilishlari (emotsional labillik, depressiya, tanqidning pasayishi) kuzatiladi. Gormonal va metabolik buzilishlar boʻladi: Qon zardobida T3, T4 va erkin T3, erkin T4 miqdorlarining koʻtarilishi va TTG kamayishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan: tana vazni yetishmasligi (20% dan yuqori). II darajali endokrin oftalmopatiya rivojlangan, koʻz olmasi protruziyasi 5 — 7 mm dan koʻpni tashkil etadi, ekzoftalm oʻrta darajada (24 — 27 mm), diplopiya deyarli doimiy, koʻrish oʻtkirligi 0,5. Taxikardiya, yurak urishi minutiga 120 tadan koʻp, yurak ritmining buzilishlari. Arterial gipertenziya 2 daraja, HI bosqich surunkali miya ishemiyasi, psevdobulbar buzilishlar, yaqqol piramida va ekstrapiramida simptomatikasi koʻrinishida miyada qon aylanishning oʻtkir buzilishlarining qoldik koʻrinishlari boʻlishi mumkin. Kognitiv buzilishlar tanqidning pasayishi, poʻstloq osti-peshona tizimlarining disfunksiyasi mavjud boʻlgan poʻstloq osti yoki pustloq demensiyasi bilan tavsiflanadi. Emotsional-shaxsiyat buzilishlari apatik-abuliya sindromi, oʻz-oʻzini toʻxtata olmaslikda namoyon boʻladi. Ritm buzilishi, endokrin kardiomiopatiya. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Tireoidektomiya va radioyodterapiyadan keyin ogʻir gipotireozning rivojlanishi (gipotireoz sindromi boʻlinmasiga qarang) va doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga muhtojlik kuzatilishi mumkin. Gormonal va metabolik buzilishlar: T3, T4 va erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasining sezilarli yoki kuchli koʻtarilishi va qon zardobida TTG kamayishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar ogʻir darajada. Vaznning keskin yetishmasligi. Oftalmopatiyaning ogʻir darajasi, sezilarli darajadagi ekzoftalm (27 mm dan koʻp), koʻz olmasi protruziyasi 8 mm dan koʻpni tashkil etadi, diplopiya doimiy, koʻrish oʻtkirligi 0,5 dan past. Taxikardiya, yurak urishi minutiga 120 va undan ortiq, ritmning turgʻun buzilishi. III darajadagi surunkali miya ishemiyasi — psevdobulbar buzilishlar, yaqqol piramida va ekstrapiramida simptomatikasi koʻrinishidagi oʻtkazilgan miya qon aylanishining oʻtkir buzilishlarining qoldik koʻrinishlari aniqlanadi. Kognitiv buzilishlar tanqidning pasayishi, poʻstloq osti, peshona tizimlarining disfunksiyasi mavjud boʻlgan poʻstlok osti yoki poʻstlok demensiyasi bilan tavsiflanadi. Emotsional-shaxsiyat buzilishlari apatik-abuliya sindromi, karaxtlanib qolishda namoyon boʻladi.SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). Tireoidektomiya va radioyodterapiyadan keyin turgʻun ogʻir gipotireozning rivojlanishi (gipotireoz sindromi boʻlinmasiga qarang) va doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga boʻlgan muhtojlik kuzatiladi. Gormonal va metabolik buzilishlar kuchli. T3, T4, erkin T3, erkin T4 miqdorlarining sezilarli darajada kamayishi, tabiiy TTG pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻz xulk-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.4. 1 — tipdagi qandli diabet E10.0 — E10.9 | |||||
1 — tipdagi qandli diabet (insulinga bogʻliq) — bu insulin sekretsiyasining defekti tufayli, insulin taʼsiri yoki ushbu ikkala omilning natijasida kelib chiquvchi giperglikemiya bilan kechuvchi metabolik (almashinuv) kasalliklar guruhi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar sezilmas yoki yengil darajada. Koʻrish funksiyasi buzilmaydi yoki oʻrtamiyona buzilishlarning mavjudligi, ikki tomonlama koʻrish kobiliyati korreksiya bilan 0,4 gacha pasayishi, noproliferativ retinopatiya. Nefropatiya I-II daraja. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi, sezilmas darajadagi angiopatiya va surunkali miya ishemiyasi belgilari paydo boʻladi. Doimiy qand miqdorini kamaytiruvchi terapiyaga muhtojlik. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada namoyon boʻladi. Koʻrish aʼzosi tomonidan oʻrtamiyona buzilishlar — noproliferativ retinopatiya yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish kobiliyati korreksiya bilan OU-0,15 gacha pasayadi. III darajali nefropatiya. I darajali periferik neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik — angiopatiya I darajali, SMI — I daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar: koʻrish aʼzosining buzilishlari: makulopatiya yoki yaxshi koʻradigan koʻzdagi koʻrish qobiliyati korreksiya bilan 0,05 dan 0,1 gacha pasaygan preproliferativ retinopatiya. Nefropatiya IV daraja Periferik ifodalangan neyropatiya II daraja, Diabetik toʻpiq sindromi (DTS) 2 daraja yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion choʻltoqlar). Ifodalangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi — angiopatiya II daraja va surunkali miya ishemiyasi II daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya hamda dislipidemiyaga qarshi davo zarur boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar ogʻir darajali rivojlangan. Tez-tez takrorlanuvchi gipoglikemik koma holatlari. Koʻrishning keskin oʻzgarishlari: makulopatiya yoki proliferativ retinopatiya, katarakta, glaukoma yagona yoki yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish kobiliyati korreksiya bilan 0,04 dan 0 gacha pasayishi. Koʻruv maydoni ikki tomonlama belgilangan nuqtadan 5 darajagacha konsentrik ogʻadi. Periferik neyropatiya III daraja (kuchli rivojlangan) markaziy neyropatiya III daraja Nefropatiya V daraja. Rivojlangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi angiopatiya III daraja, Diabetik toʻpiq sindromi (DTS) 4-5 daraja, yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion choʻltoqlar). III bosqich surunkali miya ishemiyasi. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Muntazam qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj. Gemodializ. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
Izoh: Hayot faoliyati chegaralanishining darajasini aniqlashda nishondagi aʼzolarning eng ogʻir shikastlanishi hisobga olinsin. Glikemiya va NA1s miqdori hayot faoliyatining chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon boʻla olmaydi. Qandni kamaytiruvchi vositalar (insulin) dozasi va qand?gi glukoza miqdori hayot faoliyati chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon boʻla olmaydi. | |||||
1.3.5. Qandli diabet 2 — tip (E11.0 — E11.9) | |||||
2 — tipdagi qand diabeti (insulinga bogʻliq boʻlmaydi) — bu insulin sekretsiyasining nuqsoni, insulin taʼsiri yoki ushbu ikkala omilning natijasida kelib chiquvchi giperglikemiya bilan kechuvchi metabolik (almashinuv) kasalliklar guruhi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar sezilmas yoki yengil darajada. Koʻrish funksiyasining buzilishining yoʻqligi yoki oʻrtamiyona buzilishlarning mavjudligi — noproliferativ retinopatiya, koʻrish kobiliyati korreksiya yordamida ikkala koʻzda 0,4 gacha pasayishi bilan. Nefropatiya I-II daraja. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi sezilmas darajada angiopatiya va surunkali miya ishemiyasi belgilari. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davo zarur boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada namoyon boʻladi. Koʻrish aʼzolarida oʻrta darajali buzilishlar, noproliferativ retinopatiya yaxshi koʻradigan koʻzdagi koʻrish kobiliyati korreksiya bilan OU — 0,15 gacha pasayishi kuzatiladi. III darajali nefropatiya. I darajali periferik neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik, angiopatiya I darajali, I darajali surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha) kuzatiladi. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar rivojlangan. Koʻrish aʼzolarida ifodalangan buzilishlar: yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish qobiliyati korreksiya yordamida 0,05 dan 0,1 gacha pasaygan makulopatiya yoki preproliferativ retinopatiya. Nefropatiya IV daraja Periferik ifodalangan neyropatiya II daraja, Diabetik toʻpiq sindromi (DTS) 2 daraja yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion choʻltoqlar). Ifodalangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik — angiopatiya II daraja va surunkali miya ishemiyasi II darajasi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III darajalar; | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar ogʻir darajali rivojlangan. Tez-tez takrorlanuvchi gipoglikemik koma holatlari. Koʻrishning keskin oʻzgarishlari: makulopatiya yoki proliferativ retinopatiya, katarakta, glaukoma yagona yoki yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish qobiliyati korreksiya bilan 0,04 dan 0 gacha pasaygan. Koʻruv maydoni ikki tomonlama belgilangan nuqtadan 5 darajagacha konsentrik ogʻgan. Periferik neyropatiya III daraja (ifodalangan) markaziy neyropatiya III daraja, Nefropatiya V daraja. Rivojlangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik, angiopatiyaning III darajasi, Diabetik toʻpiq sindromi 4-5 daraja, yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion choʻltoqlar) boʻladi. Surunkali miya ishemiyasi III daraja SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) kuzatiladi. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj boʻladi va gemodializga tushib qoladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
Izoh: Hayot faoliyati chegaralanishining darajasini aniqlashda nishondagi aʼzolarning eng ogʻir shikastlanishini hisobga olinadi. Glikemiya va NA1s miqdori hayot faoliyatini chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon boʻla olmaydi. Qandni kamaytiruvchi vositalar (tabletkali yoki insulin) dozasi va qondagi glukoza miqdori hayot faoliyati chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon boʻla olmaydi. | |||||
1.3.6. Gipoparatireoz E 20 | |||||
Gipoparatireoz — organizmda qandaydir sabablar bilan paratiroid bez gormoni (paratgormon)ning yetarli darajada ishlab chiqarilmasligi yoki toʻqimalar retseptorlarining ushbu gormonga boʻlgan sezuvchanligi buzilishi natijasida paratgormon funksiyasining pasayishi bilan bogʻliq boʻlgan kasallik. Ushbu holat tonik tirishishlar bilan kechadi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar: kalsiyning ovqat bilan birga yetib borishidagi sezilmas darajadagi paresteziyalar, yetarli va xaddan ziyod darajadagi jismoniy yuklamasida tirishishga tayyorlikning oshishi, ayollarda hayz koʻrishdan oldin va hayz koʻrish vaqtida. Xvostek III belgilari musbat (yuz mushaklarining tashqi eshitish joyining oldidagi yuz nervining chiqish joyiga barmoqlar bilan urgandagi mushaklar qisqarishi — faqatgina ogʻiz burchaklari sohasida qisqaradi). Parxez, kalsiy vositalarining epizodik yoki doimiy qabul qilinishi, D vitamini vositalarini (va uning analoglarini) epizodik qabul qilish bilan korreksiyalanadi. Metabolik buzilishlar. Qondagi kalsiy meʼyorda yoki qisqa muddatli gipokalsiyemiya, oson korreksiyalanadi, qondagi fosfor meʼyorda. Tashhisda shubha boʻlganda — qondagi paratgormonni aniqlash. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar: oʻrtamiyona jismoniy yuklama va sezilarli giperventilyatsiya, paresteziyada tirishish faolligi oshishining oʻrtamiyona belgilari, oʻrtacha va sezilarli jismoniy yuklama hamda qoʻl va oyoqlar kaftlarining uzoq vaqt kuchlanishda boʻlishidagi epizodik tirishishlar (koʻproq qoʻl va oyoqlarning panjalarida). EKG da QT intervali vaqtining uzayishi. Xvostek II belgisi (burun qanotlari va ogʻiz burchaklaridagi mushaklar qisqaradi) va Xvostek III (faqatgina ogʻiz burchaklaridagi mushaklar qisqaradi) belgilari musbat. Trusso belgisi musbat (panja sohasidagi tirishishlar — “akusher (doya) qoʻli”, “yozayotgan qoʻl” — yelkani qon bosimini oʻlchash uchun apparatning jguti yoki manjetasi bilan bogʻlanganidan keyin 2-3 minutdan soʻng). Kalsiy va D vitamini (va uning analoglarini) dori vositalarini oʻrtacha terapevtik dozalarda doimiy qabul qilish zarurati. Metabolik buzilishlar. Gipokalsiyemiya (umumiy va ionlangan kalsiyning kamayib ketishi 1,82 — 2,08 mmol/l), gipokalsiuriya, giper va fosfatemiya meʼyorda, giperfosfaturiya, tashxisga shubha boʻlganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; oʻkish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar. Gipo-paratireoid krizlarning aniq epizodlari, oyoq-qoʻllar mushaklarining doimiy yuqori darajada tirishishga tayyorligi, oftalmopatiya, aniq vegetativ buzilishlar, monoorgan yetishmovchilikning boshlangʻich belgilarining mavjudligi, bolalarda oʻsishning kechikishi, koʻp sonli kariyeslar kuzatiladi. Skeletning osteodesinmetriya maʼlumotlari boʻyicha giperossifikatsiyasi, REG, EEGdagi patologik oʻzgarishlar, EKG da QT intervalining uzayishi, Xvostek I (yengil urib koʻrilgan tarafda yuzning barcha mushaklari qisqaradi) va/yoki II, III belgilari musbat boʻlishi, Trusso belgisi musbat boʻlishi, dispepsiya, SBE siz nefrokalsinoz kuzatiladi. D vitamini hosilalari va kalsiy dori vositalarining yuqori dozalaridagi doimiy terapiyaga bogʻliqlikligi, vaqti-vaqti bilan kalsiy glyukonatni tomirga yuborish zarurati, oʻrnini bosuvchi terapiyaga boʻlgan past darajadagi sezuvchanlik, metabolik buzilishlar, gipokalsiyemiya 1,56 — 1,82 mmol/l (ionlashgan fraksiya hisobiga <1 mmol/l), gipokalsiuriya (yoki yuqori sezuvchanlik va D vitamini dozasining oshib ketishida), giperfosfatemiya (>1,5 mmol/l) kuzatiladi. Tashxisga shubha boʻlganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; oʻkish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III darajalar; | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar. Sezilarli darajadagi SBEli nefrokalsinoz. Bosh miya qon tomirlarining aniq nevrologik simptomatikali kalsinozi, ruhiy buzilishlar, katarakta (xrustalikda kalsiy yigʻilishi sababli), boʻgʻimlardagi mustaqil harakat qilishning keskin chegaralanishlari, sinusli yoki yurak boʻlmasi paroksizmal taxikardiyaning (uzayish sindromi) tez-tez qaytalanishi, laringo va bronxospazm, disfoniya, qusish, ich ketishi, epileptik tutqanoqlar, psixoz, ekstrapiramidal buzilishlar boʻladi. Uzoq vaqt kompensatsiyalanmagan yoki kalsiy va D vitamini dori vositalari bilan oʻrnini bosuvchi terapiyaga boʻlgan refrakterli gipoparatireoz, asoratlarning rivojlanishi bilan. Xvostek I, II, III belgilari musbat, Trusso, Veys (koʻz kosasining tashqi chetiga qoqib koʻrganda koʻz qovoqlarining dumaloq mushagi va peshona mushagining qisqarishi), Gofman (asab tolalarining boʻlingan uchastkalariga ezib koʻrilganda paresteziyalarning paydo boʻlishi), Shlezinger (toʻgʻri tizza boʻgʻimida oyoqni tos-son boʻgʻimidagi tez passiv bukishda son va oyoq kaftining yoziluvchi mushaklaridagi tirishishlar), Erba belgilari (yengil galvanik tok bilan qoʻzgʻatilganda oyoq-qoʻllar asab tolalarining yuqori elektr qoʻzgʻaluvchanligi) musbat, giperventilyatsiyali sinamasi (tirishishga tayyorlikning kuchayishi yoki chuqur tezlashgan nafas olishda tetaniya xuruji rivojlanishining sababi boʻladi), D vitamini hosilalari va kalsiy dori vositalarining yuqori dozalaridagi doimiy terapiyaga bogʻliqliqligi, vaqti-vaqti bilan kalsiy glyukonatni tomirga yuborish zarurati paydo boʻladi. Oʻrnini bosuvchi terapiyaga boʻlgan sezuvchanlik past darajada boʻladi. Metabolik buzilishlar. Gipokalsiyemiya 1,56 mmol/l (ionlashgan fraksiya hisobiga <1 mmol/l), gipokalsiuriya (yoki yuqori sezuvchanlik va D vitamini dozasining oshib ketishida). Giperfosfatemiya (>1,5 mmol/l), tashxisga shubha boʻlganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
1.3.7. Giperparatireoz E21 | |||||
Giperparatireoz — paratiroid bez gormoni (paratgormon)ning koʻp ishlab chiqarilishi boʻlib, qonda kalsiy miqdorining oshishi hamda bir vaqtning oʻzida suyak iligida kalsiy miqdorining kamayishi va suyaklarning patologik sinishi bilan kechadigan kasallik. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar unchalik sezilmaydi. Osteopeniya (kortikal qatlamning ingichkalashishi). Yengil astenik sindrom. Metabolik buzilishlar. 1 PTG (pg/ml) <60, siv. Sa (mmol/l) — 2.5, Ca++ (mmol/l) — 0.95, siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/s) — 2.4, sAMF pm — 9.6, giperkalsiuriya>6 mmol/sut. Gipofosfatemiya >1,0 mmol/l., ishqor fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6 — 12 oy davomida shkaladagi oʻzgarishlar (%) <3, exoosteometriya (m/sek) — >3200 bilak suyagi boʻyicha muntazam gipotenziv terapiya zarurati. Adenomatoz toʻqimani jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Kasallikning zoʻrayishi, anamnezda patologik sinishlar boʻlishi mumkin. Oʻrtamiyona va sezilarli darajadagi mushaklarning holsizlanishi, klinik ozib ketish. Tizimli osteoparoz (tirnoqlar falangalari chetlari rezorbsiyasi) yoki osteopeniya, II darajali turgʻun arterial gipertenziya, SYUYE — I, FS II daraja (NYHA boʻyicha). Surunkali miya ishemiyasi (SMI) I daraja. Depressiya, asabiylik, yigʻloqilik, kriz vaqtida ruhiy hayajonlanish, vazn yetishmasligi 10 — 15%, dispepsik holatlar, uro yoki xolelitiaz. Oʻrtamiyona astenik sindrom, parodontoz. Metabolik buzilishlar. PTG (pg/ml) <60 — 90; zardobda Sa (mmol/l) — 2.5 — 2.75; ca++ (mmol/l) — 0.95 — 1.3; siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/l) — 2.4 — 4.3; sAMF pM — 9 — 14; giperkalsiuriya >6 mmol/sut. Gipofosfatemiya >1,0 mmol/l.; ishqor fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6-12 oy davomida shkaladagi oʻzgarishlar (%) <3 — 5; exoosteometriya (m/sek) >3000 — 3200 bilak suyagi boʻyicha. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz toʻqima jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlari bilan davolanish. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Asoratlar tufayli aʼzolar funksiyasi buzilishi yaqqol koʻrinadi. Ifodalangan va keskin ifodalangan mushaklar holsizligi, depressiyalar. Oʻsishning oʻzgarishi (pasayishi). Tarqoq osteoporoz (tirnoq falangalari chetlari rezorbsiyasi, kistalar, epulidlarning mavjudligi, funksiyasi tiklanishi bilan kechadigan patologik sinishlar), II — III darajali turgʻun AG, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). OITning yara-eroziyali shikastlanishlarining toʻliq namoyon boʻlishi, tana vazni yetishmasligi 15% dan yuqori, SBEsiz urolitiaz yoki SBEsiz nefrokalsinoz. Metabolik buzilishlar. PTG (pg/ml) >90; Sa (mmol/l) >2.75; Ca++ (mmol/l) >1.3; siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/s) >4; sAMF pM >14; giperkalsiuriya >6 mmol/sut; gipofosfatemiya >1,0 mmol/l; ishqoriy fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6 — 12 oy davomida shkaladagi oʻzgarishlar (%) >5 — 9. Exoosteometriya (m/sek) <3000 bilak suyagi boʻyicha. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz toʻqima jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Asoratlar tufayli aʼzolar funksiyasi buzilishi yaqqol koʻrinadi. Mushaklarning keskin seziluvchi holsizligi. Tarqoq osteoporoz, funksiyasi tiklanmaydigan suyaklarning koʻp sonli patologik sinishlari va yoriqlari bilan. Skeletning deformatsiyalanishi. Aniq ruhiy buzilishlar. III darajali turgʻun AG.SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). Urolitiaz, Nefrokalsinoz terminal bosqichdagi SBE bilan. Metabolik buzilishlar. Giperkalsiyemiya >3,2 mmol/l., gipofosfatemiya, ishqoriy fosfataza faolligining oshishi, giperurikemiya, giperkreatininemiya, izogipostenuriya, uremiya. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz toʻqima jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻz xulk-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.8. Gipofiz giperfunksiyasi E 22 | |||||
Gipofizning gormonal-faol oʻsmalari (akromegaliya (E22.0), prolaktinoma (E22.1)) | |||||
Akromegaliya — fiziologik oʻsish yakunlangan shaxslarda STG (oʻsish gormoni)ning surunkali ortiqcha sekretsiyasi sababli paydo boʻlgan va suyaklar, togʻay, yumshoq toʻqimalar, ichki aʼzolarning patologik disproporsional periostal oʻsishi, shuningdek, yurak, qon-tomir, oʻpka tizimlari, periferik endokrin bezlar, modda almashinuvining funksional holatining buzilishi bilan tavsiflanuvchi neyroendokrin kasallik. | |||||
Prolaktinoma — prolaktin gormoni meʼyoridan koʻp ishlab chikarilishi bilan kechadigan gipofiz old boʻlagining shishi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil. Nevrologik simptomatika va koʻrish buzilishlari yoʻq. Surunkali miya ishemiyasining (SMI) yengil belgilari. Tana vazni indeksi (TVI) 27 dan past. (Vazn/boʻy x 100). Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlari meʼyorda ushlab turilganda prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining ozgina koʻpayishi. Osteopeniya. MRTda gipofiz mikroadenomasi (Sella turcica chegarasida). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq. | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrtamiyona. Yengil seziluvchi nevrologik simptomatika, koʻrish maydonining temporal cheklanishi va ambliopiya. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi I daraja Tana vazni indeksi 27 — 30. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining ozgina oʻzgarishlarida prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining oʻrtamiyona darajada koʻpayishi. Glukozaga boʻlgan tolerantlikning buzilishi. Suyaklarning tarqoq osteoporozi. Gipofiz adenoektomiyasi va nurli terapiyadan keyingi holat. MRTda gipofiz mikroadenomasi (Sella turcica chegarasida). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik ifodalangan buzilishlar. Aniq nevrologik simptomatika, koʻruv maydonining rivojlanib boruvchi torayishi. Koʻrish nervlari atrofiyasi, koʻrish oʻtkirligining 50% pasayishi bilan. Yurak-qon tomir tizimi tarafidan sezilarli oʻzgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya). SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). SMI — II daraja, jigar yetishmovchiligi. Tana vazni indeksi 30 dan ortiq. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining yaqqol ogʻishlari bilan kuzatiluvchi prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining sezilarli darajadagi buzilishlari. Ikkilamchi qandli diabet, kalsiy siydik bilan ekskretsiyasining oshishi. Bitta periferik bezning ikkilamchi yetishmovchiligidagi operativ yoki nurli davolanishdan keyingi holat. Qandsiz diabet. MRTda gipofiz mikroadenomasi Sella turcica chegarasidan tashqariga invaziya bilan oʻsimta oʻsishining zoʻrayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II/III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Yaqqol zoʻrayib boruvchi nevrologik simptomatika, koʻruv maydonining kuchayib boruvchi torayishi, koʻrish nervlarining amavrozli atrofiyasi. Yurak-qon tomir tizimi tarafidan sezilarli oʻzgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya). SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). SMI — III daraja, jigar yetishmovchiligi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining aniq ogʻishlari bilan kuzatiluvchi prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining sezilarli darajadagi buzilishlari. Hosil boʻlish oʻlchamlari va qoʻllanilgan davolash uslublari (operatsiya yoki nurli terapiya) bilan shartlanuvchi ikkilamchi gormonal yetishmovchilikning rivojlanishi. Pangipopituitarizm. Qandsiz diabet. MRTda gipofiz mikroadenomasi Sella turcica chegarasidan tashqariga katta invaziya bilan yoki qoʻllanilgan davolash usullaridan qatʼi nazar zoʻrayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
1.3.9 Gipofizning gormonal-nofaol oʻsmalari — gipofiz gormonlarining gipersekretsiyasi klinik koʻrinishlarisiz kechuvchi gipofiz adenomalari E 23 | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil darajada. Nevrologik simptomatika va koʻrish buzilishlarining yoʻqligi. Gormonal va metabolik buzilishlar kam miqdorda. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari meʼyorda. MRTda gipofiz shishi Sella turcica chegaralarida (insidentaloma). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq. | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Oʻrtamiyona nevrologik simptomatika, koʻruv maydonining torayishi, koʻrish qobiliyati pasaymagan, lekin koʻrish nervlarining atrofiyasi bilan. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari ozgina kamaygan. Tuxumdonlar polikistozi sind?o?i (TPKS) mavjudligi. Bitta periferik bez funksiyasi ikkilamchi yetishmovchiligining qoʻshilishi. MRTda gipofiz oʻsmasi Sella turcica chegarasidan tashqariga invaziya bilan. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Yaqqol nevrologik simptomatika, koʻruv maydonining ambliopiyali (koʻrlik) torayishi. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan sezilarli darajadagi oʻzgarishlar (miokardiodistrofiya, I darajali arterial gipertenziya). Ikkala periferik bez funksiyasi ikkilamchi yetishmovchiligining qoʻshilishi, qisman gipopituitarizm. Gormonal va metabolik buzilishlar. 2 ta va undan ortiq gipofiz gormonlari miqdorining kamayishi, gomeostazning sust oʻzgarishlari, TPKS. MRTda Sella turcica chegarasidan bosh suyagi boʻshligʻiga chiquvchi katta invaziyali oʻsimta, lekin Sella turcica chegarasi atrofida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Keskin bilinuvchi va zoʻrayib boruvchi nevrologik simptomatika, koʻruv maydonining amavrozli (koʻrlik) torayishi. Yurak-qon tomir tizimida ifodalangan oʻzgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya II-III daraja, keskin seziluvchi intrakranial gipertenziya (3-qorincha kengligi 10 mm dan ortiq). Uchtadan ortiq periferik bezlar funksiyasi ikkilamchi yetishmovchiligining qoʻshilishi, pangipopituitarizm. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining aniq ogʻishlari bilan kuzatiluvchi prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdoriningsezilarli darajadagi buzilishlari. MRTda bosh suyagi boʻshligʻiga katta invaziyali oʻsimta, davolash usulidan qatʼi nazar oʻsimta oʻsishining zoʻrayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.10. Gipofizar nanizm E 23.0 | |||||
Gipofizar nanizm (somatotrop yetishmovchilik) — oʻsish va jismoniy rivojlanishdagi yaqqol ortda qolish bilan tavsiflanuvchi, oʻsish gormonining absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi bilan bogʻliq boʻlgan klinik sindrom. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil. I daraja gipofizar nanizmda: erkaklar boʻyi 149 — 140 sm, ayollar boʻyi — 130 — 120 sm, mushaklari kuchsiz rivojlangan. Gormonal va metabolik buzilishlar. Oʻsish gormoni meʼyorda yoki biroz kamaygan. (farmakologik sinama oʻtkazilganda aniqlanadi). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. II darajali gipofizar nanizm: erkaklarning boʻyi — 140 — 130 sm, ayollarda — 120 — 110 sm. Ifodalangan disgarmonal rivojlanish (rentgenogrammada bosh suyagining bolalarnikiga xos proporsiyalari, splanxnomik?iya), ?ushak tizimi sust rivojlangan. Oʻrta darajadagi ikkilamchi gipotireoz, endokrinpsixo sindrom (shaxsiyatning aniq dezadaptatsiyasi shaxsiy va xarakterologik oʻzgarishlari fonidagi depressiv-fobiyali, psixoastenik, apatik). Gormonal va metabolik buzilishlar. Oʻsish gormonining oʻrtamiyona yoki sezilarli darajada pasayishi (farmakologik sinamalarni oʻtkazishda aniqlanadi), TTG oshishidagi T3, T4 sezilmas darajada pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻqish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Jismoniy rivojlanishdan ortda kolish, III darajali gipofizar nanizm: erkaklarning boʻyi 130 sm dan past, ayollarda — 110 sm dan past. Sezilmas darajada yoki yaqqol disgormonal rivojlanish (splanxnomikriya). Yurak, qon-tomir tizimi tomonidan oʻzgarishlar — gipotoniya, bradikardiya, ritmning buzilishi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Oʻsish gormonining oʻrta yoki kuchli darajada pasayishi (farmakologik sinamalarni oʻtkazishda aniqlanadi), tireoid, tireotrop, gonadotrop, jinsiy gormonlarning sezilmas darajadagi kamayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻkish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar ancha sezilarli. Jismoniy rivojlanishda sezilarli darajadagi kechikish, III darajali gipofizar nanizm: erkaklarning boʻyi 130 sm dan past, ayollarda — 110 sm dan past. Sezilarli darajada yoki yaqqol disgormonal rivojlanish. (splanxnomikriya), gipofizning sezilarli yetishmovchiligi belgilari bilan. Yurak, qon-tomir tizimi tomonidan sezilarli oʻzgarishlar: gipotoniya, bradikardiya, III darajali AG, aritmiya, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik buzilishlar. Oʻsish gormonining yaqqol pasayishi (farmakologik sinamalarni oʻtkazishda aniqlanadi), tireoid, tireotrop, gonadotrop, jinsiy gormonlarning sezilmas darajadagi kamayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.11. Qandsiz diabet E 23.2 | |||||
Qandsiz diabet — qon tarkibida vazopressin gormonining kamayishi tufayli kuchli rivojlangan chanqash va juda koʻp miqdorda siydik ajralishi bilan kechuvchi iendokrin kasallik. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar unchalik sezilmaydi. Hamroh somatik va endokrin patologiyalarsiz. Gormonal va metabolik buzilishlar. Suv-elektrolit buzilishlarning disbalansi, yengil darajali — solishtirma ogʻirlikni pasaytiruvchi davolash yoki dori vositalarining muqobil dozasini qabul qilish holatidagi kompensatsiyasiz sutkasiga 6-8 litr siydik chiqarish. Surunkali miya ishemiyasining sezilmas belgilari. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrtamiyona. Koʻruv maydonining oʻzgarishi, koʻrish kobiliyati oʻzgarishsiz, lekin koʻrish nervlarining atrofiyasi bilan. Hamroh somatik va endokrin patologiyalarning mavjudligi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi I daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Solishtirma ogʻirlikni pasaytiruvchi davolash yoki dori vositalarining muqobil dozasini qabul qilish holatidagi dekompensatsiyasiz sutkasiga 8 — 14 litr siydik chiqarish, kun davomida chanqash va poliuriya epizodlari boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Hamroh somatik va endokrin patologiyalar hamda ularni asoratlarining mavjudligi (Markaziy asab tizimi (MAT), koʻrish, yurak, qon-tomir, OIT va siydik chiqarish). SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi II daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Davosiz, sutkasiga 14 litrdan ortiq siydik chiqarish, maksimal mumkin boʻlgan dori vositalarini qabul qilish fonida chanqash va poliuriya saqlanib qoladi, gipernatriyemiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; oʻkish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Koʻruv maydonining amavrozli torayishi, yurak-qon tomir tizimi tarafdan ifodalangan oʻzgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya). Yaqqol intrakranial gipertenziya (3 — qorincha kengligi 10 mm dan koʻp). SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), III bosqich surunkali miya ishemiyasi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining sezilarli darajadagi ogʻishlari. Nazorat qilib boʻlmaydigan poliuriya, qandsiz diabetning genetik va buyrak turlari kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.12. Gipotalamik sindrom E23.3 | |||||
Gipotalamik sindromning neyroendokrin shakli — gipotalamus sohasining shikastlanishi tufayli yuzaga kelib, vegetativ, endokrin, modda almashinuvi va trofik buzilishlar bilan kechadigan murakkab belgiokompleks. Nevrologiya boʻlimiga qaralsin. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil. Tana vazni indeksi (TVI)da sezilmas surilishlar (27 dan 29,9 gacha), fertillikning buzilishi, yurak-qon tomir tizimida sezilmas oʻzgarishlar. Nevrologik simptomatika mavjud boʻlmaydi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari meʼyorda boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Yengil rivojlangan nevrologik simptomatika, koʻz tubida oʻzgarishlar. TVIda sezilmas surilishlar (30 dan 34,9 gacha), fertillikning buzilishi, yurak-qon tomir tizimida sezilarli oʻzgarishlar (turgʻun AG yoki, gipotoniya, miokardiodistrofiya) SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi I daraja, Surunkali oʻpka yetishmovchiligi I daraja, Gormonal va metabolik buzilishlar. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari meʼyorda qoladi. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik ifodalangan buzilishlar. Nevrologik simptomatika va koʻz tubidagi oʻzgarishlar rivojlangan. Fertillikning buzilishi. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi II daraja, Surunkali oʻpka yetishmovchiligi II daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gipofiz va periferik gormonlarning miqdorlari oʻzgargan, gomeostazning sezilarli oʻzgarishlari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik kuchli rivojlangan buzilishlar. Rivojlangan va zoʻrayib boruvchi nevrologik simptomatika, koʻrish kobiliyatini pasayishi va koʻruv nervi atrofiyasi, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), SMI — III daraja, surunkali oʻpka yetishmovchiligi — III daraja, fertillikning buzilishlari. Gormonal va metabolik buzilishlar. Periferik gormonlar sekretsiyasi va gomeostaz parametrlarining sezilarli ogʻishlari bilan kuzatiluvchi trop gormonlarning aniq oʻzgarishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.13. Itsenko-Kushing sindromi E 24 | |||||
Itsenko-Kushing sindromi — gipofiz oʻsmasi (AKTG — bogʻliq sindrom) yoki buyrak usti bezlari oʻsmasi (AKTGga bogʻliq boʻlmagan sindrom) yoxud endokrin lokalizatsiyadan tashqari oʻsma (ektopik sindrom) bilan shartlanuvchi va AKTGning yuqori darajadagi sekretsiyasi hamda buyrak usti bezlari poʻstidan kortizol ishlab chiqarilishining koʻpayishi bilan tavsiflanuvchi giperkortitsizmning klinik koʻrinishi bilan kechuvchi gipotalamus-gipofiz-buyrak usti bezlari tizimining ogʻir koʻp belgili kasalligi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil darajada. Tana vazni indeksida ortiqcha vazn 27 dan kam boʻlgan holat. Osteopeniya, koʻrish qobiliyati saqlangan. Surunkali miya ishemiyasining yengil belgilari. Gormonal va metabolik buzilishlar. Glikemiya meʼyorda va elektrolitlarning meʼyordagi koʻrsatkichlari saqlangan holda kortizolning ozgina koʻpayishi. Bunda gipofiz, buyrak usti bezlari, koʻkrak va qorin boʻshligʻi MRT/KTsida albatta kortizol gipersekretsiyasi oʻchogʻining mavjud boʻlmasligini taʼkidlash shart (gipofizdagi kortikotropinoma, buyrak usti bezi oʻsmasi va ekstragipofizar lokalizatsiya — ektopik oʻchoq). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik oʻrta darajada buzilishlar. Displastik semirish. Tana vazni indeksi 27, II darajali AG, suyaklarning sinishlarsiz tarqoq osteoporozi, jinsiy faoliyatning buzilishi, koʻruv maydonining ambliopiyali buzilishlari (koʻrish qobiliyatining pasayishi, koʻrish nervi diskining atrofiyasi bilan), glukozaga tolerantlik (bardoshlik) buzilishining mavjudligi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — I daraja. Yengil darajadagi depressiv sindrom. Gormonal va metabolik buzilishlar. Kortizol va AKTG sekretsiyasi ritmining buzilishi, giperglikemiya, gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, disproteinemiya, dislipidemiya. Gipofiz adenoektomiyasi va adarenalektomiyadan keyingi oʻrnini bosuvchi gormonal terapiya (OʻBGT) zaruriyatisiz toʻliq remissiya holati. MRT, KT maʼlumotlari boʻyicha gipofiz, buyrak usti bezlarida oʻsmalarning yoki gipersekretsiya ektopik oʻchogʻining mavjudligi. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. Displastik semirish, tana vazni indeksi 28 — 30, arterial gipertenziya III darajali, korreksiyaga yaxshi boʻysunmaydigan miokardiodistrofiyaning mavjudligi, sinishli osteoporoz, koʻrish qobiliyatining rivojlanib boruvchi pasayishi, davolashni talab etuvchi surunkali va yalligʻlanish jarayonlari, buyrak faoliyatining buzilishidagi siydik-tosh kasalligi (STK), jinsiy faoliyatning buzilishlari, steroid diabetning mavjudligi, oʻrta daraja ogʻirlikdagi depressiya sindromi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi II daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Kortizol miqdorining turgʻun oshishi, giperglikemiya, dislipidemiya, turgʻun gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, disproteniyemiya. Davolash usullaridan qatʼi nazar oʻtkazilayotgan terapiya holatida remissiya yoʻqligi. Gipofiz adenomektomiyasi va adarenalektomiyadan keyingi oʻrnini bosuvchi gormonal terapiya zaruriyatisiz qisman remissiya yoki periferik gormonlarning OʻBGT zaruriyati boʻlgan holat. Nur terapiyadan keyingi holat. Qandsiz diabet. MRT, KT maʼlumotlari boʻyicha kasallik remissiyasiga erishilmasdan turib, gipofiz, buyrak usti bezlarida oʻsmalarning yoki gipersekretsiya lokalizatsiya boʻlmagan ektopik oʻchogʻining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik kuchli ifodalangan buzilishlar. Displastik semirish, tana vazni indeksi 30 dan yuqori, korreksiyaga yaxshi boʻysunmaydigan III darajali turgʻun arterial gipertenziya, miokardiodistrofiya, yaqqol osteoporoz va sinishlarning mavjudligi, steroid diabetning mavjudligi, buyraklar faoliyatining buzilishi, surunkali yalligʻlanish jarayonlari, buyrak faoliyatining buzilishidagi siydik-tosh kasalligi(STK), jinsiy faoliyatning buzilishlari, koʻruv maydonining amavrozli (koʻrlik) buzilishlari, ogʻir darajali depressiv sindrom. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi III daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Zoʻrayib bor?vchi giperkortizolemiya, turgʻun giperglikemiya, sezilarli gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, disproteinemiya, qattiq leykotsitoz va eritremiya. Davolash usullaridan qatʼi nazar, olib borilayotgan terapiya fonida remissiyaning yoʻqligi. Gipofiz adenomektomiyasi va adarenalektomiyadan keyingi, oʻrnini bosuvchi periferik gormonlarning gormonal terapiyasiga zaruriyat boʻlmagan remissiyasiz holat. Oʻrta va ogʻir darajadagi buyrak usti bezlarining ikkilamchi yetishmovchiligi, nur terapiyadan keyingi holat, qandsiz diabet. MRT, KT maʼlumotlari boʻyicha gipofiz, buyrak usti bezlarida oʻsmalarning yoki gipersekretsiya ektopik oʻchogʻining yoxud kasallik remissiyaga erishilmasdan zoʻrayib, oʻsib boruvchi oʻsma qoldiq toʻqimasining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.14. Giperaldosteronizm E26.0 | |||||
Giperaldosteronizm — asosan buyrak usti mineralokortikoidi — aldosteronning gipersekretsiyasi bilan kechadigan sindrom. | |||||
I daraja | Somatik yengil buzilishlar. AG I daraja, miokardiodistrofiya belgilari yoʻq, sezilmaydigan mushaklar holsizligi. Surunkali miya ishemiyasining yengil belgilari. Gormonal va metabolik buzilishlar. Elektrolitlarning normal koʻrsatkichlari saqlanib qolgan holatda aldosteron miqdorining ozgina koʻtarilishi, PRF (ARP) meʼyorda. Buyrak usti bezlari KT: shish aniklanmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. AG II daraja, miopatik sindrom, miokardiodistrofiyaning mavjudligi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi I daraja. Gormona? va m?tabolik buzilishlar. Aldosteron miqdorining oʻrtamiyona koʻtarilishi, PRF (ARP) miqdori meʼyorda yoki past, sezilmas gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, izogipostenuriya. Buyrak usti bezlari KT: bir yoki 2-tomonlama buyrak usti bezlari oʻsmalari yoki tarqoq tugunli giperplaziyasining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik ifodalangan buzilishlar. AG III daraja, tez-tez takrorlanuvchi krizlar, miokardiodistrofiya, osteoporoz, koʻrishning rivojlanib boruvchi pasayishi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — II daraja, qattiq poliuriya, aniq seziluvchi miopatiya qisqa muddatli mioplegiya, paresteziya xurujlari bilan. Adarenalektomiyadan keyingi buyrak usti bezlarining ikkilamchi yetishmovchiligi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Aldosteron miqdorining sezilarli koʻtarilishi, PRF (ARP) miqdori past, turgʻun gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, izogipostenuriya. Buyrak usti bezlari KT: bir tomonlama buyrak usti bezi oʻsmasi yoki tarqoq-tugunli giperplaziyasining mavjudligi, terapiyaning radikal usullaridan keyin remissiyaning yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Somatik kuchli ifodalangan buzilishlar. Korreksiyalanmaydigan tez-tez takrorlanuvchi turgʻun AG III daraja, miokardiodistrofiya, miopatiya, mioplegiyaning tez-tez takrorlanuvchi xurujlari bilan, paresteziyalar vatetaniya, pulsning labilligi, ortostatik gipotoniya, ikkilamchi qandli diabet, psixoemotsional buzilishlar, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi III daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Aldosteron miqdorining sezilarli koʻtarilishi, PRF (ARP) miqdori past, ifodalangan gipokaliyemiya va gipernatriyemiya, izogipostenuriya, proteinuriya. Buyrak usti bezlari KT: oʻsma yoki oʻsishning zoʻrayib borishining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.15. Gipokortitsizm E 27.1 Addison kasalligi | |||||
Gipokortitsizm — (buyrak usti bezlari yetishmovchiligi) — buyrak usti bezi poʻst qismining gipofunksiyasi sababli paydo boʻlgan patologik oʻzgarishlar yigʻindisidir. | |||||
I daraja | Somatik yengil darajada buzilishlar. Yurak, qon-tomir tizimida yengil buzilishlar (sistolik bosimning pasayishi hisobiga arterial bosimning oʻrta darajada pasayishi, taxikardiyaga moyillik), SYUYE — I, FS I (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasining sezilmas belgilari bor. Gormonal va metabolik buzilishlar normal yoki sezilmas darajada. Kortizol miqdori meʼyorda, kun davomida pasayadi. Adrenokortikotrop gormon (AKTG) yuqori. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq. | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik oʻrta darajada buzilishlar. Teri, ogʻiz shilliq qavatlarining giperpigmentatsiyasi. Gipotermiya, arterial gipotoniya (EKGda — tishchalar past voltajli). Oshqozon-ichak traktining oʻrta darajada yoki sezilarli darajadagi buzilishlari (oshqozonda kislota miqdorini pasayishi, atrofik gastrit, dispeptik buzilishlar. Jinsiy sohadagi buzilishlar, erkaklarda xohish (libido) pasayishi. Giperglikemik reaksiyalarga moyillik. Rivojlangan astenonevrotik sindrom, uyqusizlik, depressiya, nevrozlar, vazn yoʻqotish, tirishishlar. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — I daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar oʻrta yoki kuchli rivojlanga?. Koptokcha filtratsiyasi hamda natriy va xlorid reabsorbsiyasining kamayishi. Kortizolning qondagi oʻrta yoki sezilarli darajada kamayishi, AKTG miqdorining, melaninstimullovchi gormon (MSG)ning koʻpayishi. Giperkaliyemiya, giponatriyemiya, gipoglikemiya. Glyukokortikoid dori vositalari bilan doimiy oʻrnini bosuvchi terapiya zarurati (10 mg gacha) borligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar aniq. Teri, ogʻiz shilliq qavatlarining sezilarli darajadagi giperpigmentatsiyasi. Baʼzida yuz beruvchi addison krizlari. Seziluvchi arterial gipotoniya, ekstrasistolik taxikardiya, yurak tonlari boʻgʻiqligi ritmi, sezilarli yoki ifodalangan dispepsik buzilishlar, gipoglikemik holatlar, psixozlar, keskin vazn yoʻqotish, tirishishlar. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — II daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Kortizol, aldosteron miqdorlarining koʻpga pasayishi, AKTG, aniq gipoglikemiya, giponatriyemiya. Glyukokortikoidlar (20 mg gacha va mineralokortikoidlar, jinsiy gormonlar, metabolik terapiyadan iborat boʻlgan doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyasiga muhtoj boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Somatik kuchli rivojlangan buzilishlar. Tez-tez taqrorlanuvchi addison krizlari (sistolik QB 50 mm. sim. ust. gacha, diastolik bosimning 0 gacha tushib ketishi). Asab-ruhiy sohaning ifodalangan buzilishlari (psixozlar va h.k.), vazn yetmasligi. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — III daraja. Gormonal va metabolik buzilishlar. Kortizol, aldosteron miqdorlarining sezilarli pasayishi, AKTG miqdorining koʻpayishi, aniq gipoglikemiya, giponatriyemiya. Glyuko va mineralokortikoid vositalari bilan doimiy oʻrnini bosuvchi terapiyaga muhtojlik, shu jumladan doimiy oʻrnini bosuvchi, infuzion, metabolik terapiyadagi kompensatsiya foydasiz boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.16. Feoxromotsitoma E27.5 | |||||
Feoxromotsitoma — xromaffin hujayralaridan tashkil topgan oʻsma boʻlib, katexolaminlarni (adarenalin, noradarenalin, dofamin) sekretsiya qiladi. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar yengil. AG — I daraja yoki baʼzan bir necha minut davom etuvchi krizlar. Surunkali miya ishemiyasining sezilmas belgilari. Gormonal va metabolik buzilishlar. Plazma yoki siydik metanefrinlarining, normoglikemiyani saqlab qolgan holdagi yengil darajada oshib ketishi. Buyrak usti bezlari KT: oʻsma aniklanmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar ifodalangan. AG II daraja, bir necha minutdan 1-2 soatgacha davom etuvchi oʻrta chastotadagi krizlar bilan, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi — I daraja Gipertonik retinopatiya — I, Gormonal va metabolik buzilishlar. Plazma yoki siydik metanefrinlarining oʻrtamiyona oshib ketishi, krizlar vaqtidagi giperglikemiya, dislipidemiya. Buyrak usti bezlari KT qilinganda: qorin boʻshligʻi yoki buyrak usti bezlarida oʻsma mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar yaqqol ifodalangan. III darajali turgʻun AG, bir necha soat davom etuvchi tez-tez takrorlanuvchi krizlar bilan, aniq seziluvchi neyrovegetativ koʻrinishlar, tana vaznining oʻzgarishi, glukozaga boʻlgan tolerantlik (bardoshlik)ning buzilishi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali miya ishemiyasi II daraja, gipertonik retinopatiya II. Gormonal va metabolik buzilishlar. Plazma yoki siydik metanefrinlarining sezilarli darajada oshib ketishi, giperglikemiya. Toʻliq remissiya va yengil buyrak usti bezlari yetishmovchiligi bilan kuzatiluvchi adarenalektomiyadan keyingi holat. Buyrak usti bezlari KT: qorin boʻshligʻi yoki buyrak usti bezlarida oʻsmaning mavjudligi yoki qoʻllanilgan davolash usullaridan keyingi qaytalanish. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Korreksiya foydasining kamligi, koʻz toʻrpardasiga, miyaga qon quyilishlar, miokard yoki oʻpka infarkti, oʻpkalar shishi, ikkilamchi qandli diabet bilan asoratlanishi. III darajali turgʻun AG, remissiyaning yoʻqligi. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), III bosqich surunkali miya ishemiyasi (SMI), gipertonik retinopatiya III. Toʻliq remissiya, yengil va oʻrtacha ogʻirlikdagi buyrak usti bezlari yetishmovchiligi bizan kuzatiluvchi adarenalektomiyadan keyingi holat. Gormonal va metabolik buzilishlar. Plazma yoki siydik metanefrinlariningsezilarli darajada oshib ketishi. Buyrak usti bezlari KT: qorin boʻshligʻi yoki buyrak usti bezlarida oʻsmaning mavjudligi yoki qoʻllanilgan davolash usullaridan keyingi qaytalanish bilan kechishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.3.17. Shereshevskiy —Terner sindromi Q 96 | |||||
Shereshevskiy-Terner sindromi — Tugʻma anomaliya boʻlib, pakanalik va jinsiy infantilizm bilan kechadigan xromosoma kasalligidir. | |||||
I daraja | Somatik buzilishlar. Jinsiy rivojlanish davrida oʻz tengdoshlariga nisbatan oʻsishdan ortda qolish. Pakanalik (fiziologik meʼyorlardan 1 sigmaga orqada qolish). Gormonal va metabolik buzilishlar uncha koʻp boʻlmaydi. Qisman monosomiya. Gonadotrop gormonlarning sezilmas darajada oshishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq. | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar oʻrta darajada. Boʻyning fiziologik meʼyorlardan 2 sigmaga pasayishi. Boʻyinning yon yuzalaridagi terida qanotsimon burmalarni hosil boʻlishi, sochlarning boʻyin pastki chegarasigacha oʻsishi. Ichki aʼzolar faoliyatining aniq buzilishlari (yurak, koʻrish aʼzolari, buyraklar nuqsonlari va h.k.). SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Gormonal buzilishlar oʻrtamiyona. Gonadotrop gormonlar miqdorining oʻrtamiyona oshishi, estrogenlarning pasayishi. Jinsiy xromatin aniklanmaydi. Toʻliq monosomiya. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik ifodalangan buzilishlar. Pakanalik 3 sigmadan ortiq. Ichki aʼzolar faoliyatining aniq buzilishlari (yurak, yirik qon tomirlar, buyrak, koʻrish aʼzolarining rivojlanish nuqsonlari).SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik ifodalangan buzilishlar. Gonadotrop gormonlar miqdorining sezilarli oshishi, estrogenlarning pasayishi. Jinsiy xromatin aniklanmaydi. Toʻliq monosomiya, mozaitsizm. | mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Somatik buzilishlar kuchli rivojlangan. Pakanalik (4 ta sigmadan ortiq ortda qolish). Tananing yaqqol koʻrinib turuvchi umumiy displastikligi. Ichki aʼzolar faoliyatining yaqqol yoki keskin buzilishlari (rivojlanishning tugʻma nuqsonlari: yurak, buyrak, koʻrish aʼzolari, qon tomirlar va h.k.).SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Gormonal va metabolik buzilishlar sezilarli darajada. Gonadotrop gormonlar miqdorining sezilarli oshishi, estrogenlarning pasayishi. Jinsiy xromatin aniklanmaydi, murakkab mozaitsizm boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4. Qon aylanishi tizimi kasalliklari I | |||||
1.4.1. Yurak bilan bogʻliq revmatik isitma I 01 (I 01.0, I 01.1, I 01.2, I 01.8, I 01.9) | |||||
Revmatik isitma — asosan 7 — 15 yoshdagilarda uchraydigan, A guruhidagi oʻtkir gemolitik streptokok infeksiya taʼsiri natijasida unga moyillarda rivojlanuvchi yurak-qon tomir faoliyatini, biriktiruvchi toʻqimaning toksik-immunologik tizimli yalligʻlanishi. | |||||
I daraja | Klapanlar shikastlanishi sodir boʻlmagan va qon aylanishi yetishmovchiligi kuzatilmagan oʻchoqli revmokardit, kam qaytalanuvchi xurujlari bilan kechishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Minimal faollikdagi revmatik isitma uzoq muddat yoki oʻtkir osti kechishi, mitral yoki aortal klapanning 2 darajali nuqsoni mavjudligi, yurak hajmining kattalashishi, yurakdagi funksional shovqinlar, yurak urishidagi nuqsonlar, miyada qon aylanishining oʻrtacha surunkali yetishmovchiligi, yengil yoki oʻrtacha darajadagi yurak ritmi buzilishi, SYUYE — I , FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻrtacha yoki yuqori darajadagi faollikdagi diffuz revmokardit, uzoq davom etuvchi yoki doimiy takrorlanuvchi, miokard, markaziy asab tizimining ogʻir zararlanishi, qon aylanishining kichik doirasida gipertenziya rivojlanishi bilan kechuvchi mitral yoki aorta klapani 3 darajadagi yurak porogi, yurak hajmining kattalashishi, yurakda shovqinlar, artimiya,SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Poliorgan zararlanishlar va ichki organlardagi distrofik oʻzgarishlar (kaxeksiya) bilan kechuvchi diffuzli revmokardit,SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja, mustaqil harakat qilish — III daraja. | I guruh | ||
1.4.2. Revmatik poroklar (yurak revmatik qopqoqlar nuqsoni) I 05, I 06, I 07, I 08, I 09 | |||||
I daraja | Cheklangan yurak nuqsoni, boshlangʻich bosqichida, qon aylanishi yetishmasligi belgilarisiz. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Yurak ritmi buzilishi bilan kechuvchi mitral yoki aortal klapanning 2 darajali nuqsoni mavjudligi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), 1 darajadagi surunkali miya ishemiyasi (SMI), 1 darajadagi oʻpka gipertenziyasi, plastik jarrohlik amaliyoti (komissurotomiya va protezlash)dan keyin tromboembolik va infeksiya-septik asoratlarsiz, doimiy ravishda revmatizmga qarshi va simptomatik davolanadigan, revmatizm jarayoni faolligi minimal boʻlgan bemorlar uchun. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Tebranuvchi aritmiya bilan ogʻirlashgan mitral va aortal klapan porogi 3 darajasi mavjudligi, jarrohlik amaliyotidan keyin birinchi yili klapanlarni protezlash va klapanlarni qayta tiklashdan keyin anamnezdagi takroriy tromboemboliyalar, saqlanib qolingan yoki samarasiz davolanish tufayli yuzaga kelgan asoratlar, jarrohlik amaliyotidan keyin revmatizm jarayoni faolligining yoki septik endokarditning 3 darajasi mavjudligi, restenozda takroriy jarrohlik amaliyotiga muhtojlarga, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), nuqsonlar, 2 darajali surunkali miya ishemiyasi, 2 darajali oʻpka gipertenziyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Ichki organlardagi distrofik oʻzgarishlar bilan SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) mavjudligi, 3 darajali surunkali miya ishemiyasi, bosh miya va yurak tomirlari tromboemboliyasining ogʻir, bartaraf qilib boʻlmaydigan asoratlari, salbiy prognozlarda yurak yetishmovchiligi va ichki organlarda distrofik oʻzgarishlarning kuchayishi bilan kechuvchi jarrohlik davolanishi samarasizligi, 3 darajali SYUYE rivojlanishi bilan kechuvchi takroriy jarrohlik davolash imkoniyati yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqat qilish — III daraja. | I guruh | ||
1.4.3. Essensial gipertenziya I 10 | |||||
Gipertonik kasallik I 11, I 12, I 13 | |||||
Ikkilamchi gipertenziya I 15 | |||||
Arterial giperteziya — sistolik arterial bosimning simob ustuni boʻyicha 140 mm.ga barqaror oshishi va/yoki diastolik arterial bosimning simob ustuni boʻyicha 90 mm. dan yuqori oshishi. | |||||
I daraja | Yurak-qon tomir asoratlari rivojlanishining xavfi pastligi (ilovaga qarang), qon aylanishi yetishmovchiligi mavjud boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Tavsiya qilinmagan mehnat sharoitlarida ishlovchi shaxslarda oʻrtacha xatarlikda, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha) bilan yurak-qon tomir asoratlari rivojlanishining yuqori xavf va oʻta yuqori xavfda. Xurujlar qaytalashi yiliga 3 — 5-marta. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Nishon aʼzolarining oʻrtacha zararlanishida yurak-qon tomir asoratlari rivojlanishining yuqori va oʻta yuqori xavfda, oʻrtacha chastotadagi yiliga 6 va undan koʻp xurujlar SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) bilan kechuvchi davolanishning barqaror samarasi, II darajali surunkali miya ishemiyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | 3-bosqichdagi gipertonik kasallik, shu jumladan SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) bilan kechuvchi ogʻir asoratli yomon sifatli III darajali gipertenziya, SMI III daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.4. Stenokardiya I 20 | |||||
Surunkali yurak ishemik kasalligi I 25 | |||||
Muqaddam sodir boʻlgan miokard infarkti I 25.2 | |||||
Yurak anevrizmi I 25.3 | |||||
Stenokardiya — bu oʻzini yomon his qilish yoki koʻkrak qafasini siquvchi, bosuvchi ogʻriq bilan namoyon boʻluvchi, odatda koʻkrak qafasi ortiga, chap qoʻlga, boʻyinga, pastki jagʻga, epigastral sohaga kasallik belgilari oʻtishi mumkin boʻlgan klinik sindrom hisoblanadi. Stenokardiya miokard ishemiyasiga oʻtishi mumkin, miokardning kislorodga ehtiyoji va koronar tomir orqali qon yetkazib berilishi oʻrtasidagi nomuvofiqlik holatida rivojlanadi. | |||||
I daraja | FS I — uzoq davom etmaydigan, odatdagidan katta yoki ekstremal zoʻriqish tufayli yuzaga keluvchi koʻkrak qafasi ortida yoki yurak sohasidagi ogʻriq. Ogʻriq oʻzi oʻtib ketadi. Ogʻriq paytida olingan EKG qorincha kompleksi yakuniy qismidagi — ST segmenti va T tishchadagi oʻzgarishlarni qayd qiladi. VEM: ≥100 — 125 vt; DP 278 sh.b. Tredmill: 7 ME. ExoKG: oʻzgarishlarsiz. FS II — tekis yoʻlda 200 m yurganda yoki odatiy tempda bitta zinapoya oraligʻidan ortiq koʻtarilganda ogʻriq yuzaga kelishi, mustaqil pasayadi. Ogʻriq paytida olingan EKG qorincha kompleksi yakuniy qismidagi — ST segmenti va T tishchadagi oʻzgarishlarni qayd qiladi. VEM: 75 — 99 vt. Tredmill: 4,9 — 6,9 ME. ExoKG: oʻzgarishlarsiz. Dopler: E boʻlishi mumkin. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | SYUYE — I , FS II daraja boʻlganda NYHA boʻyicha FS — tekis yoʻlda 100-200m yurganda yoki odatiy tempda bitta zinapoya oraligʻidan ortiq koʻtarilganda ogʻriq yuzaga keladi, odatiy sharoitlarda nitroglitserin qabul qilinishi bilan pasayadi. Postinfarkt kardioskleroz (PIKS) mavjud boʻlganida Q tishchasi mavjud boʻlishi mumkin. Oʻtib ketuvchi yoki yakka holdagi aritmiyalar (yurak qorinchasi ekstrasistoliyasi, yurak qorinchasi ustidagi ekstrasistoliya, tebranuvchi aritmiya, normosistolik variant). Elektrokardiostimulyator implantatsiyasidan soʻng (EKS) va asosiy kasallik barqaror kechganda. VEM: 50-74 vt. Tredmill: 2,0 — 3,9 ME. ExoKG: PIKS — gipokineziya hududlari. Doppler-DDLJ I tip (E | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | SYUYE — II A-B, FS III (NYHA boʻyicha) bilan birgalikda, FS III — ogʻir asoratlar (ritm buzilishi, tebranuvchi aritmiya taxi, bradisistolik variant, yurak oʻtkazuvchanligi buzilishi, yurak anevrizmi, tromb mavjud boʻlishi, perikardit) bilan boshidan oʻtkazilgan miokard infarkti. Elektrokardiostimulyator implantatsiyasidan soʻng (elektrokardiostimulyator ishi samarasiz boʻlganida), yurak-qon tomir tizimi funksional kasalliklari ochiq-oydin susayishida revaskulyarizatsiyadan keyin, postinfrakt anevrizm rezeksiyasi plastikasi bilan, davolashning qoniqarsiz natijalaridan soʻng, shu jumladan, takroriy jarrohlik amaliyotlaridan soʻng yiringli asoratlarda. Tinch holatda EKG IKKSda Q tishchasi mavjud boʻlishi mumkin. Aritmiyalar (yurak qorinchasi ekstrasistoliyasi, yurak qorinchasi usti ekstrasistoliyasi, tebranuvchi aritmiya, AV blokadalar va Giss bogʻlami), yurak anevrizmasi belgilari boʻlishi mumkin. VEM: oʻtkazilmaydi. Tredmill: oʻtkazilmaydi. ExoKG: PIKS-hududlar gipo va akinezlar. Dilatatsiya boʻlishi mumkin (KDAR>5,5 sm.), yurak anevrizmi, yurak trombi. Doppler-DDLJ I, II tip. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | SYUYE — III, FC IV (NYHA boʻyicha) bilan birgalikda. Noxush hislar yuzaga kelmasdan har qanday jismoniy faoliyatni amalga oshira olmaslik, yaʼni tinch holatda stenokardiya xurujlari, nitroglitserin qabul qilish majburiy. Tinch holatda EKG IKKSda Q tishchasi mavjud boʻladi. Aritmiyalar (yurak qorinchasi ekstrasistoliyasi, yurak qorinchasiusti ekstrasistoliyasi, tebranuvchan aritmiya, AV blokadalari va Giss tugunida). VEM oʻtkazilmaydi. Tredmill oʻtkazilmaydi. ExoKG: PIKS-gipo- va/yoki akineziya hududlari. Dilatatsiya boʻlishi mumkin (KDAR>5,5 sm; FV <50%). Doppler — DDLJ I, II tiplar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I gruppa | ||
1.4.5. Oʻpka-qon tomir yetishmovchiligining boshqa shakllari I 27 (I 27.0, I 27.9) | |||||
Dastlabki oʻpka gipertenziyasi (OʻG) — oʻng yurak qorinchasi yetishmovchiligi rivojlanishiga olib keluvchi oʻpka arteriyasidagi oʻpka-qon tomir qarshiligi va bosimining doimiy oshishi bilan tavsiflanadigan holat. | |||||
Surunkali oʻpka-yurak yetishmovchiligi (corpulmonarae) — bronxlar va oʻpka kasalliklari natijasida oʻpka-qon tomirlari shikastlanishi yoki koʻkrak qafasi deformatsiyasi natijasida rivojlangan, qon aylanishi kichik doirasidagi gipertenziya natijasidagi yurak oʻng boʻlimlari gipertrofiyasi va dilatatsiyasi. | |||||
I daraja | Oʻpka gipertenziyasi I bosqichida klinik belgilar namoyon boʻlmaydi. Rentgenologik belgilar (RB): asosiy kasallik klinikasi mavjud boʻlmaydi. EKG: belgilar mavjud boʻlmaydi yoki oʻtib boruvchi yuklama oʻng qorinchaga. Nafas yetishmovchiligi darajasi (NED): RO2 va RSO2 normada. Markaziy gemodinamika (MG): normo va giperkinetik tip. Oʻpka arteriyasida (OʻA) oʻrtacha bosim 0 — 24 mm. suv tayoqchasi boʻyicha. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻpka gipertenziyasi II bosqichida oddiy jismoniy zoʻriqishda nafas siqilishi, akrotsianoz, kuchli yurak silkinishi, oʻpka arteriyasida 2-ton aksenti eshitiladi. RB (Rentgenologik belgilar): oʻpka ildizlari kengayishi, oʻpka naychasi shishishi, yurak oʻng qorinchasi gipertrofiyasi. EKG: odatda yuklama belgilari yoki yurakning oʻng boʻlmasi gipertrofiyasi, yur?kni?g ?ng qorinchasi gipertrofiyasi mavjud boʻladi. NED: oʻrtacha gipoksemiya. MG: giper va eukinetik tip. OʻAdagi oʻrtacha bosim 25 — 49 mm. suv tayoqchasi boʻyicha. SYUYE — I , NE I daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻpka gipertenziyasi III bosqichida yengil zurikishda nafas siqilishi, akrotsianoz, yurak silkinishi kuchaygan, oʻpka arteriyasida II ton aksenti + diffuzli sianoz, jigarning kattalashishi, shishlar. RB: II darajadagi + oʻng yurak qorinchasi dilatatsiyasi. EKG: Oʻng boʻlmacha gipertrofiyasi belgilari va oʻng qorincha gipertrofiyasi. NED: II, sezilarli gipoksemiya, giperkapniya. MG: gipokinetik tip. ExoKG: yurakning oʻng qorinchasi 36 mmdan kattalashishi, oʻng yurak boʻlmasi 38 — 48 mm. Oʻng qorincha qalinligi 5 mmdan ortiq, yurak qorinchalari orasidagi parda devorining paradoksal mustaqil harakat qilishi. D-EXOKG: uch tavaqali klapanning yetishmovchiligi va oʻpka arteriyasi klapani yetishmovchiligi kuzatiladi. OʻAdagi oʻrtacha bosim 50-75 mm. suv tayoqchasi boʻyicha. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), NE II daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Oʻpka gipertenziyasi III bosqichida tinch holatda nafas siqilishi, akrotsianoz, yurak silkinishi, oʻpka arteriyasi ustida II ton aksenti kuchaygan + diffuzli sianoz, jigarning kattalashishi, shishlar, boshqa organlardagi distrofik oʻzgarishlar (kaxeksiya). RP: xuddi shunday + oʻng yurak boʻlmasi, oʻng qorinchasi dilatatsiyasi. EKG: Oʻng boʻlmacha gipertrofiya belgilari va oʻng qorincha gipertrofiyasi. NED: III sezilarli gipoksemiya, giperkapniya. MG: gipokinetik tip. ExoKG: yurakning oʻng qorinchasi 36 mmdan kattalashishi, yurak oʻng boʻlmasi 38-48 mm, yurak qorinchalari orasidagi parda devorning paradoksal mustaqil harakat qilishi. D-EXOKG: uch tavaqali klapanning yetishmovchiligi va oʻpka arteriyasi klapani yetishmovchiligi kuzatiladi. OʻAdagi oʻrtacha bosim 75 mm. suv tayoqchasi boʻyicha. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). NE — III daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.6. Miokarditlar I 41 | |||||
Miokardit — miokardning infeksiyali, toksik yoki allergik taʼsirlar natijasida kelib chiqqan yalligʻlanishli kasalligi. | |||||
I daraja | Yurak yetishmovchiligi belgilarisiz miokardit | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha) yetishmovchiligi bilan asoratlangan miokardit kardiosklerozi, kuchayish tendensiyalari boʻlmagan holda ritm buzilishlari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ogʻir miokardit, diffuzli kardioskleroz, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) yetishmovchiligi bilan asoratlangan, ogʻir ritm va oʻtkazuvchanlik buzilishlari bilan | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajlar | II guruh | ||
IV daraja | SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) asoratlangan miokardit kardiosklerozining diffuzli qaytarib boʻlmas asoratlari, ogʻir asoratlar, qon tomirlar tromboemboliyalari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.7. Kardiomiopatiyalar (I 42, I42.0, I42.1, I42.5, I42.6, I42.8, I42.9, I43) | |||||
Kardiomiopatiyalar — kasallik sabablari nomaʼlum boʻlgan yoki miokard disfunksiyasi boshqa tizimlar patologiyasi bilan birga kechuvchi yurak mushaklarining oʻziga xos kasalliklari. | |||||
I daraja | Belgisiz kechishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Dilyatatsion kardiomiopatiya, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha) sekin kechuvchi, ritmning yengil buzilishlari va sinkopal holatlar yoʻqligi; gipertrofik kardiomiopatiya progressiv avj olib kechuvi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ritm va oʻtkazuvchanlikning ifodalangan buzilishlari, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) kechuvchi kardiomiopatiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ritm va oʻtkazuvchanlikning kuchli ifodalangan buzilishlari,SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), qon tomirlari tromboemboliyalari kaytmas asoratlari bilan kechuvchi kardiomiopatiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.8. Ritm va oʻtkazuvchanlik buzilishi I44-I 49 | |||||
Aritmiya — normal chastota, doimiylik va yurak qisqarishi kuchi oʻzgarishi, shuningdek, avtomatizm, taʼsirlanish, oʻtkazuvchanlik va qisqaruvchanlik funksiyalarining buzilishi natijasida yuzaga keluvchi yurak boʻlmasi va qorinchalari faollashishi aloqasi va ketma-ketligi buzilishi. | |||||
I daraja | Yengil bosqichi — yurak qorinchalari usti va yurak qorinchalari ekstrasistolalari, Laun boʻyicha I-II sinf, minutiga 50 ritm chastotasi bilan sinusli tugun kuchsizlanishi sindromi (STKS), bir oyda bir marta va undan kamroq yuzaga keluvchi, davomiyligi 4 soatdan koʻp boʻlmagan tebranuvchan aritmiya va yurak qorinchalari usti taxikardiyasi paroksizmi, yurak boʻlmasi-qorinchasining II darajali blokadasi, yakka tugunli blokadalar boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta daraja — yurak qorinchasi ekstrasistolalari Laun boʻyicha III sinf, tebranishlar paroksizmi yoki yurak boʻlmalari silkinishlari, bir oyda 2 — 4-marta yuzaga keluvchi, davomiyligi 4 soatdan koʻp boʻlgan tebranuvchan aritmiya yurak boʻlmachalari usti taxikardiyasi, yurak boʻlmachasi-qorinchasining II darajali blokadasi (tip Mobits II), ikki tugunli blokadalar, sinkopal holatlarsiz va Morgani-Adams-Stoks xurujlari bilan klinik koʻrinishlar bilan STKS, yurak yetishmovchiligisiz tugunli ritm va minutiga 40 dan oshiq yurak qisqarish tezligi (YUQT), SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ogʻir daraja — yurak qorinchasi ekstrasistolalari Laun boʻyicha IV-V sinf, tebranishlar paroksizmi yoki yurak boʻlmalari silkinishlari, haftasiga bir necha marta yuzaga keluvchi tebranuvchan aritmiya, yurak boʻlmachalari usti taxikardiyasi, ?yebranu?chan aritmiyaning doimiy shakli, toʻgʻrilab boʻlmas medikamentozli, sinkopal holatlar bilan va Morgani-Adams-Stoks xurujlari bilan klinik koʻrinishlar bilan STKS, uch tugunli blokadalar, toʻliq yurak boʻlmasi-qorinchasi blokadasi, Frederik sindromi yurak yetishmovchiligi kuchayishi bilan va YUQT minutiga 40 tadan kam, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), gemodinamikaning tuzatib boʻlmas oʻzgarishlari bilan ritm buzilishining oʻta ogʻir darajasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.9. Yurak yetishmovchiligi (I50) | |||||
Surunkali yurak yetishmovchiligi — organlar va toʻqimalarning tinch holatda yoki yuklamada perfuziyasi bilan bogʻliq boʻlgan belgilar kompleksi (nafas siqilishi, charchoq va jismoniy faollik pasayishi, shishlar va boshqalar) bilan kechuvchi, miokardning shikastlanishi, shuningdek, vazokonstriktor va vazodilatirlanuvchi neyrogumoral tizimlar balansi buzilishi bilan bogʻliq yurakning toʻlishi yoki boʻshashi xususiyati yomonlashishi natijasida odatda organizmda suyuqlikning saqlanib qolinishida ifodalanuvchi kasallik. | |||||
I daraja | Qon aylanishi yetishmovchiligi 1 bosqichi. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari bilan ogʻrigan bemorlarda jismoniy faollik cheklanmagan. Odatiy jismoniy zoʻriqishlar charchoq, nafas siqilishi va yurak urishini keltirib chiqarmaydi. Nafas siqilishi va yurak urishi yuqori jismoniy zoʻriqishga javoban rivojlanadi. EKG: gipertrofiya, yurak qorinchalari va/yoki boʻlmachalari yuklamasi, ritmning turli buzilishlari (yakka supraventrikulyar va yurak qorinchalari ekstrasistoliyalari, paroksizmal supraventrikulyar taxikardiyalar), atreoventrikulyar blokada (AV), I darajali blokada). ExoKS va doppler-ExoKS: diastolik disfunksiya yurak qorinchalararo toʻsiq qalinligi (YUKTK) + chap qorincha devori qalinligi (CHQDQ): 2>1,3 sm va / yoki chap qorincha orqa devori qalinligi (CHQODQ)>1,2 sm, transmitral doppler oqimi (TMDO) spektrning gipertrofik tipi (E / A <1,0), nisbati E/Yea>15, Vp 45 sm/soniyadan kam. 6 minutlik yurish testi (OMYUT) — bemor nafas siqilishi rivojlanmasdan 426 m.dan 550 m.gacha yurishi mumkin. Isteʼmol qilinadigan kislorod 18,1 — 22,0 ml/min/m2. Ahvolni baholash shkalasi (ABSH) boʻyicha ballar miqdori — 3 dan kam boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | II A bosqichdagi qon aylanishi yetishmovchiligi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Belgilari: tinch holatda mavjud boʻlmaydi, biroq, oddiy jismoniy zoʻriqishlarda charchoq, nafas olish siqilishi yoki yurak tez urishi rivojlanadi. Klinikasi davolashda susayadigan qon aylanish doiralarining birida gemodinamikaning buzilishida namoyon boʻladi. EKG: gipertrofiya, yurak qorinchalari va/yoki boʻlmachalari yuklamasi, ritmning turli buzilishlari (yakka supraventrikulyar va yurak qorinchalari ekstrasistoliyalari, paroksizmal supraventrikulyar va yurak qorinchalari taxikardiyalari) va yurak oʻtkazuvchanligi buzilishlari (Giss tuguni oyoqchalari blokadasi, I darajadagi AV blokada). ExoKS va doppler-Exo KS: diastolik disfunksiya: yurak qorinchalararo tusiq qalinligi (YUQTQ) + chap qorincha devori qalinligi (CHQDQ): 2>1,3 sm va/yoki chap qorincha orqa devori qalinligi (CHQODQ)>1,2 sm, transmitral doppler oqimi (TMDO) spektrning gipertrofik tipi (E/A <1,0), nisbati e/yea>15, Vp 45sm/sekunddan kam. Spektrning psevdomeʼyorli tipdagi TMDO. ODYUT: bemor SYUYE belgilari rivojlanmagan holda 150 m.dan 425 m. gacha yurishi mumkin. Isteʼmol qilinadigan kislorod: 14,1 — 18,0 ml/ minut/m2. ABSH 3 balldan 4 ballgacha boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I da?aja | III guruh | ||
III daraja | II B bosqichdagi qon aylanishi yetishmovchiligi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Tinch holatda belgilar mavjud boʻlmaydi, biroq minimal jismoniy zoʻriqishlar ham charchoq, nafas siqilishi yoki yurak tez-tez urishini keltirib chiqaradi. EKG: gipertrofiya belgilari, yurak qorinchalari va/yoki boʻlmachalari yuklamasi, ritmning turli buzilishlari (supraventrikulyar va yurak qorinchalari ekstrasistoliyalari, shu jumladan yuqori gradatsiyalarda, paroksizmal supraventrikulyar va yurak qorinchalari taxikardiyalari) va yurak oʻtkazuvchanligi buzilishlari (Giss tuguni oyoqchalari blokadasi, I, II darajadagi AV blokada). ExoKS va doppler-ExoKS: sistolik disfunksiya: yakuniy-diastolik oʻlcham (YADOʻ) chap qorincha oʻlchami (CHQ) >6,0 sm, YADOʻ indeksi CHQ > 3,3 sm, YASOʻ CHQ 40 mm.dan ortiq. Sistoladagi chap yurak qorinchasi qisqa oʻqi 4.0 sm.dan yuqori, uzun oʻqi — 8.4 sm.dan yuqori, CHQ qisqartma fraksiyasi — 25% dan kam. CHB hajmi oshishi 40 mm.dan koʻp, chiqaruvchi trakt CHQ chiziqli tezligi pasayishi 15 sm/soniyadan past. Sistoladagi CHQ sfera indeksi (CHQ qisqa oʻqining CHQ uzun oʻqiga nisbati) >0,70 va/yoki CHQ devorlarining nisbiy qalinligi (YUQTQ + CHQDQ / YADOʻ CHQ) >0,30 va <0,45. Diastolik disfunksiya: yurak qorinchalararo toʻsiq qalinligi (YUQTQ) + CHQDQ (CHQ devor qalinligi): 2>1,3 sm va/yoki CHQODQ>1,2 sm, transmitral doppler oqimi (TMDO) spektrning gipertrofik tipi (E/A <1,0), nisbati E/YEA>15, Vp 45 sm/sekunddan kam. Spektrning psevdonormal tipi TMDO. ODYUT — SYUYE belgilari rivojlanmasdan masofa 150 m.gacha. Kislorod isteʼmoli 14,1 — 18,0 ml/ minut/m2. ABSH 4 dan 6 ballgacha. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Qon aylanishi yetishmovchiligi III bosqichi, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Belgilari: nafas siqilishi, yurak urishi, tinch holatda havo yetishmasligi maksimal darajada namoyon boʻladi (shu jumladan, assit, anasarka) ikkilamchi, boshqa organlarning va ularning tizimlari funksiyalari qaytarib boʻlmas buzilishlari belgilari rivojlanadi (anemiya, jigar, buyrak yetishmovchiligi va b.). EKG: gipertrofiya belgilari, yurak qorinchalari va/yoki boʻlmachalari yuklamasi, ritmning turli buzilishlari (supraventrikulyar va yurak qorinchalari ekstrasistoliyalari, shu jumladan, yuqori gradatsiyalarda, paroksizmal supraventrikulyar va yurak qorinchalari taxikardiyalari) va yurak oʻtkazuvchanligi buzilishlari (Giss tuguni oyoqchalari blokadasi, I, II, III darajadagi AV blokada). Exo KS: yurakni qayta modellashning yakuniy bosqichi belgilari. Yuqoridagi barcha koʻrsatkichlar ogʻir darajada. ODYUT ning bemor tomonidan bajarishning iloji yoʻq. Kislorod isteʼmoli ≤ 10,0 ml/ minut/m2. ABSH boʻyicha ballar summasi 6 dan yuqori. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.4.10. Yurakning tugʻma kasalliklari (Q 20-Q 26) | |||||
Yurakning tugʻma kasalliklari — bola tugʻilganidan soʻng normal gemodinamika buzilishida namoyon boʻladigan yurak rivojlanishidagi anomaliyalar. | |||||
I daraja | Belgilarsiz kechishi, SYUYE — 0, FS I (NYHA boʻyicha) nisbiy kompensatsiyalanadigan bosqich. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ritm va oʻtkazuvchanlik buzilishi bilan I darajadagi oʻpka gipertenziyasi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). Miokard va parenximatoz organlarda distrofik vadegenerativ oʻzgarishlar rivojlanadi. Jarrohlik amaliyoti tavsiya qilinadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ritm va oʻtkazuvchanlik buzilishi bilan II darajadagi oʻpka gipertenziyasi, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Jarrohlik amaliyotidan soʻng asoratlar rivojlanadi yoki miokard va parenximatoz organlarda distrofik va degenerativ oʻzgarishlar rivojlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ritm va oʻtkazuvchanlikning ogʻir buzilishi bilan III darajadagi oʻpka gipertenziyasi (OʻG), SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.5. Nafas olish organlari kasalliklari J (MKB-10) | |||||
1.5.1. Oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi J44 (J44.0, J44.1, J44.8, J44.9) | |||||
Surunkali obstruktiv bronxit (J40, J41, J41.0, J41.8, J42, J43) | |||||
Oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi — havo oqimi tezligi cheklanishida namoyon boʻladigan, toʻliq orqaga qaytmaydigan rivojlanib boruvchi kasallik boʻlib, oʻpkaning patogen zarralar yoki gazlar harakatiga patologik yalligʻlanuvchi javobi bilan bogʻliq, shuningdek, oʻpkadan tashqari asoratlari bemorlarning ahvoli qoʻshimcha ogʻirlashishiga olib keladi. | |||||
I daraja | Nafas siqilishi shkalasi 0-1 darajasi. NCHTS 1 (nafas chiqarishning toʻliq sigʻimi 1 sekuntda) ≥ 80%, OʻTXS (oʻpkaning toʻliq hayotiy sigʻimi ) <70%; 6 minutli qadam bosish testi ≥ 350 m.; > 2≥ 80 mm simob ustuni, yoki SaO2 ≥ 95% — NE — 0. Oʻpkadan tashqari tizimlar oʻzgarishlari mavjud boʻlmaydi. Tana massasi indeksi (TMI) > 21. Sezilarli rentgenologik oʻzgarishlar mavjud boʻlmaydi. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami 1/2 koʻkrak qafasi) x 100% = 19 — 21%. Boʻlmacha-torakal nisbati (oʻrta chiziqdan oʻng boʻlmachaning eng uzoq nuqtasigacha boʻlgan masofaning diafragma satxidagi koʻkrak qafasi koʻndalang oʻlchami yarmiga nisbati) 30%dan yuqori boʻlmaydi. Kasallik qoʻzishi yiliga 1-martadan oshiq boʻlmaydi, ichki aʼzolarda asoratlar mavjud boʻlmaydi. NE-0; QAYE-0. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Nafas siqilishi shkalasi 2-darajasi; NCHTS 1 50 — 80%; NCHTS1/OʻTXS <70%; 6 minutli qadam bosi? testi 250 — 349 m; taxipnoe — 20-24ta 1 minutda; RaO2 260-79 mm simob ustuni yoki> 90 — 94% -NE — I daraja (latent). Bemorda tinch holatda gaz tarkibi normada boʻladi (SaO2≥90 5%, RSO2 40 mm simob ustunidan yuqori boʻlmaydi). Fizik zoʻriqishda gipoksemiya kuzatiladi (SaO2 95%dan past), giperventilyatsiya bilan. Yuqori jismoniy zoʻriqishdan soʻng hansirash 3 minutdan ortiq saqlanadi. Rentgenologik: diafragmani past turishi va harakati cheklanishi, oʻpkaning havochanligi ortishi kuzatiladi. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x 100% = 27 30% — oʻpka AG I-darajasi. Boʻlmacha-torakal nisbati 31 — 40% — oʻng boʻlmacha kattalashishi I — darajasi yoki 41 — 50% — oʻng boʻlmacha kattalashishi II darajasi. Oʻpka gipertenziyasi FS II bilan ogʻrigan bemorlarda jismoniy faollikning yengil cheklanishi kuzatiladi. Ular tinch holatda noxushlik sezishmaydi, biroq normal jismoniy faollik hansirash, charchoq, koʻkrak qafasida ogʻriq yoki hushidan ketadigan holatga olib keladi. Kasallikning qoʻzishi yiliga 1-2-marta roʻy beradi, davomiyligi 2-3 haftagacha, ichki aʼzolarda asoratlar boʻlmaydi, NE I darajasi; SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati layoqati — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Nafas siqilishi shkalasi 3-darajasi; NCHTS 1 30 — 50%, NCHTS 1/OʻTXS <70%. Bronxodilyatator vositalarga refrakterlik. Har yili NCHTS 50 ml.dan oshiq pasayishi; 6 minutli qadam qoʻyish testi 150 — 249 m; taxipnoe — NS >25 ta 1 minutda, yoki bradipnoe — CHD<12 ta 1 minutda. RaO2> 60 — 79 mm. simob ustuni. yoki SaO2 90 — 94% — NE — II daraja belgilari mavjud: taxikardiya minutiga 100-120-marta, NS 25 — 30-marta 1 minutda, paradoksal puls 10 — 25 mm simob ustuni. IMT ≤21. NE II (parsial) — oʻpkaning faoliyati yetishmovchiligi tinch holatda aniqlanadi, tinch holatda giperkapniyasiz gipoksemiya, oʻng qorincha kompensator giperfunksiyasi, SaO2 92% dan past, katta boʻlmagan jismoniy zoʻriqishdan soʻng hansirash, 3 minutdan ortiq saqlanadi. Politsitemik sindrom mavjudligi: gematokrit >47% ayollarda va >52% erkaklarda; eritrotsitlar soni oshishi, gemoglobinning yuqori koʻrsatkichi, past ECHT va qon quyushqoqligi oshishi. Rentgenologik: diafragmani past turishi va harakati cheklanishi, oʻpkaning havochanligi ortishi, bullalar va retrosternal maydon kattalashishi, yurak soyasi torayishi va choʻzilishi kuzatiladi, qon-tomir soyasi kamayishi fonida bronxlar devorlarining zichlashishi, infiltratsiyasi aniqlanadi. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x100%=31 — 36% — II darajali OʻAG. Boʻlmacha-torakal nisbati 51 — 60% — oʻng boʻlmacha kattalashishi III darajasi. Oʻpka gipertenziyasi — II, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) bor bemorlarda jismoniy faollikning yaqqol cheklanishi kuzatiladi. Tinch holatda noxushlik sezilmaydi, biroq odatdagidan past zoʻriqishda hansirash, charchoq, koʻkrak qafasi ogʻrigʻi yoki hushidan ketadigan holatga olib keladi. Kasallikning qoʻzishi yiliga 3-4-marta roʻy beradi, surunkali oʻpka-yurak belgilari paydo boʻladi va doimiy rivojlanadi. NE — II daraja,SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) (yurak oʻng qorinchasi yetishmovchiligi belgilari: taxikardiya, akrotsianoz, boʻyin venalari shishishi va pulsatsiyasi). | oʻz oʻziga xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Nafas siqilishi shkalasi 4-darajasi. NCHTS 1 <30% yoki>50% nafas yoki oʻng qorincha yetishmovchiligi belgilari bilan. Bronxodilatirlovchi vositalarga refrakterlik. NCHTS 1 ning har yillik pasayishi 50 ml.dan oshiq, 6 minutlik qadam testi ≤149 m; RaO2 ≤60 mm. simob ustuni, yoki SaO2 ≤90% -NE — III daraja. Tinch holatda oʻpka va oʻng qorincha funksiyasining sezilarli yetishmovchiligi, SaO290%dan past, gipoksemiya bilan giperkapniya, minimal jismoniy zoʻriqishda yoki tinch holatda hansirash. III darajali haddan ortiq nafas olish belgilari mavjudligi: taxikardiya >120 minutiga, NS >30 — 35-marta minutiga, paradoksal puls>25 mm simob ustuni. Politsitemik sindrom mavjudligi: gematokrit >47% ayollarda va >52% erkaklarda; eritrotsitlar soni oshishi, gemoglobinning yuqori koʻrsatkichi, past ECHT va qon quyushqoqligi oshishi. Oʻpkadan tashqari tizim oʻzgarishlari: gipotrofiya, osteopeniya yoki osteoporoz. Rentgenologik belgilari yuqorida keltirilgan. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x 100%=37% dan yuqori — atriomegaliya. OʻG III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) bilan ogʻrigan bemorlar hech qanday jismoniy zoʻriqishni koʻtara olishmaydi va ularda tinch holatda ham yurak oʻng qorinchasi yetishmovchiligi belgilari boʻlishi mumkin. Hansirash va charchoq ham tinch holatda kuzatilishi mumkin boʻlib, belgilari har qanday jismoniy yuklamada kuchayadi. Qoʻzishi yiliga 5 va undan ortiq marta, kuchayib boruvchi, surunkali oʻpka-yurak, dekompensatsiya bosqichi (taxikardiya, akrotsianoz, boʻyin venalari shishishi va pulsatsiyasi, oyoqlarda shishlar, jigar kattalashishi, assit). | oʻz oʻziga xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.5.2. Bronxial astma J 45 (J45.0, J45.1, J45.8, J45.9; J 46) | |||||
Bronxial astma — nafas yoʻllarida surunkali allergik yalligʻlanish jarayoni bilan kechuvchi kasallik. Unga moyil shaxslarda bronxlar giperreaktivligi va bronxial obstruksiyasiga olib keladi, bu hansirash, yoʻtal va nafas siqishi xurujlari takrorlanishida namoyon boʻladi.Obstruksiya variabelli va oʻz-oʻzidan yoki davolash taʼsiri ostida toʻliq yoki qisman ortga kaytadi. | |||||
I daraja | Intermittirlovchi astma (nafas siqishi xurujlari, haftasiga 1-martadan kam, tungi — bir oyda 2-martadan kam, mustaqil toʻxtaydi yoki ingalyatorlar qabul qilinganidan soʻng, qoʻzishi yiliga 1-martadan kam va qisqa muddatli, parenteral davoni talab qilmaydi, shu jumladan, glyukokortikoidlarni) va yengil persistirlovchi astma nafas siqishi xurujlari haftasiga 1-martadan koʻp, biroq bir kunda 1-martadan kam, tungi xurujlar — bir oyda 2-marta, qoʻzishi yiliga 1-martadan kam va qisqa muddatli. NCHTS 1 ≥80%, qisqa taʼsirli β2-agonistlar bilan sinovda NCHTS 1 15% dan koʻp ortishi. Nafas yetishmovchiligi (NE) — 0. Rentgenologik — sezilarli oʻzgarishlar yoʻq. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrtacha ogʻirlikdagi persistirlovchi astma (nafas siqishi xurujlari har kuni boʻlishi mumkin, tungi — haftasiga 1-martadan koʻp, qisqa taʼsirli β2-agonistlar har kuni qabul qilinadi, xurujlar faollik va uyquni buzishi mumkin, qoʻzishi yiliga 3-martadan koʻp boʻlmaydi, parenteral davo oʻtkazishni taqozo qiladi, shu jumladan, glyukokortikoidlarni). NCHTS 1 60 — 80%. Ingalyatsion shaklda glyuko-kortiko steroidlar (GKS)lar bilan davolanishi 1000 mgk/sutkasiga. Qisqa taʼsirli β2-agonistlarga oʻrtacha refrakterlik — NCHTS 1 yoki OʻTXS oshmasligi. Premorbid davrida va kasallik rivojlanishi davrida asab-psixika buzilishlari mavjud boʻladi (isteriyaga, nevrosteniyaga va psixoasteniyaga oʻxshash mexanizmlar). Vagotoniyaning tizimli koʻrinishlari — odatda oʻn ikki barmoqli ichak yara kasalligi bilan birga kuzatilishi, gemodinamik buzilishlar (bradikardiya, gipotenziya), teri qoplamalarining marmar tusiga kirishi. Kasallik ogʻirligini baholashda yondosh kasalliklarni, gastroezofagal reflyuksni ham inobatga olish lozim. Jismoniy zoʻriqish test paytida nafas chiqarish quvvati koʻrsatkichi pasayishi 20% va undan ortiq. NE — I daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja. | III guruh | ||
III daraja | Ogʻir persistirlovchi astma (nafas siqishi xurujlari har kuni boʻlishi mumkin, tez-tez tungi xurujlar, jismoniy faollikning cheklanishi, astmatik holat boʻlishi mumkin, oʻrtacha ogʻirlikdagi va ogʻir darajada qoʻzishi yiliga 5-martadan koʻp kuzatiladi, dorilarni parenteral yuborishni taqozo qiladi, shu jumladan, glyukokortikoidlarni). NCHTS 1 60%. Ingalyatsion GKSlar bilan davolash sutkasiga 1000 mgk. dan yuqori. Har xil dozada tizimli ingalyatsion shaklda glyuko-kortiko steroidlar (GKS)lar bilan davolanishi birga yoki ularsiz doimiy qoʻllash zarurati yuzaga kelishi mumkin. Qisqa taʼsirli β2-agonistlarga oʻrtacha refrakterlik — NCHTS 1 yoki OʻTXS oshmasligi. Nafas siqilishi shkalasi MRC 3 daraja. Steroidlarga qaramlik yuzaga kelishi mumkin (glyukokortikoid dozasining pasayishi yoki toʻxtatilishi ahvolning yomonlashuviga olib keladi). Rentgenologik kasallikning tez-tez xurujlarida diafragmani past turishi va harakati cheklanishi, oʻpkaning xavochanligi ortishi kuzatiladi. Oʻpka asoratlari kuzatilishi mumkin: pnevmotoraks, atelektaz, II darajali NE. Oʻpkadan tashqari asoratlar kuzatilishi mumkin: oʻpka-yurak. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x100%=31 — 36% — OʻAG II daraja. Boʻlmacha-torakal nisbati 51 — 60% — oʻng boʻlmacha III darajali kattalashishi. OʻG — II, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) ogʻrigan bemorlarda jismoniy faollikning yaqqol cheklanishi kuzatiladi. Tinch holatda noxushlik sezmaydi, odatdagidan kam zoʻriqishlarda hansirash kuchayadi, charchoq, koʻkrak qafasida ogʻriq yoki hushidan ketishga yaqin holat paydo boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Ogʻir doimiy takrorlanuvchi kechishi (kun davomida doimiy belgilari, astmatik holat, xuruj dorilarni parenteral yuborishni taqozo qiladi, shu jumladan, tizimli glyukokortikoidlarni katta dozalarini). NCHTS 1, sutkalik variabellik PSV >30%. Ingalyatsion shaklda glyuko-kortiko steroidlar (GKS) lar bilan davolanishi 1000 mgk/sutkadan yuqori dozada davolash yaxshi natija bermaydi, tizimli glyukokortikoid dozasi sutkasiga 20 mg.dan yuqori. Nafas siqilishi shkalasi MRC 3-4 darajasi. Steroidlarga qaramlik yuzaga keladi (glyukokortikoid dozasining pasayishi yoki toʻxtatilishi ahvolning yomonlashuviga olib keladi). Qisqa taʼsirli β2-agonistlarga va glyukokortikoidlarga toʻliq refrakterlik — NCHTS 1 yoki OʻTXS oʻsmasligi. Steroidorezistentlik — 30 — 40 mg prednizolon tavsiya qilinganida NCHTS 1 koʻrsatkichi 15% dan yuqori oʻsmasligi. Glyukokortikoidli davolashning odatda nogironlikka olib keluvchi asoratlari (“kushingoid”, steroidli osteoporoz va kompression umurtqa sinishlari, oshqozon yaralari, qandli diabet) mavjud boʻladi. Rentgenologik: yuqorida berilgan belgilari. Oʻpkadan tashqari asoratlar kuzatiladi va oʻpka-yurak kuchayishi. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x100% = 37% — OʻAG — III daraja. Boʻlmacha-torakal nisbati 60% — atriomegaliya. OʻG — III, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) ogʻrigan bemorlar hech qanday jismoniy zoʻriqishlarni koʻtara olishmaydi va ularda tinch holatda yurak oʻng qorinchasi yetishmovchiligi belgilari kuzatilishi mumkin. Hansirash va/yoki charchoq ham tinch holatda kuzatilishi mumkin va har qanday jismoniy zoʻriqishda kuchayadi. NE — III daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.5.3. Bronxoektatik kasallik J 47 | |||||
Bronxoektatik kasallik — orttirilgan (baʼzan tugʻma) kasallik boʻlib, asosan oʻpkaning pastki qismlarida funksional jihatdan nomukammal bronxlarda ortga qaytmaydigan (kengaygan, shakli oʻzgargan) surunkali yiringli jarayoni bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Qoʻzishi yiliga bir martadan ortiq boʻlmaydi, davomiyligi 1 oygacha, bir taraflama, koʻpincha segmentar zararlanish kuzatiladi. Umumiy intoksikatsiya belgilari mavjud boʻlmaydi. IMT >21. Ozish, mushaklar gipotrofiyasi va mushak kuchining kamayishi mavjud boʻlmaydi. OʻHS 80% dan ortiq; NCHTS 1 ≥ 70%; NE salmoqli boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qoʻzishi yiliga 2-3-marta 40 — 60 kun davomida, yoki yiliga 4 — 6-marta 10 — 15 kun davomida. Yengil darajada umumiy intoksikatsiya belgilari. IMT ≤21. Ovqatlanish oz darajada buzilgan. Qoʻzishi va qon qusishga sezilarli moyillik mavjud. NCHTS 1 50 — 69 %; OʻHS simob ustunining <60%; RaO2>260 — 79 mm, yohud SaO2 90 — 94% — NE — I daraja. Bemorlarda tinch holatda gaz tarkibi meʼyorda boʻladi (SaO2≥95%, RSO2 simob ustunining 40 mm dan ortiq). Zoʻriqishda gipoksemiya kuzatiladi (SaO2 95% dan kam), giperventilyatsiya bilan. Mur indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x 100%=27 — 30% — OʻAG I darajali. Boʻlmacha-torakal nisbati 31-40% — yurak oʻng boʻlmachasi kattalashishining I darajasi. Rentgenologik: peribronxial infiltratsiya sababli oʻpka koʻrinishining shaklan oʻzgarishi va kuchayishi; oʻpkaning uyali koʻrinishi (koʻproq oʻpkaning past segmenti sohasida), oʻpkaning sogʻlom segmentlarida yuqori shaffoflik. OʻG — 1 dar, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha) bor bemorlarda jismoniy faollikda yengil cheklanish. Tinch holatda hech qanday noqulaylik sezmaydi, lekin normal jismoniy faollik hansirash, charchash, koʻkrak qafasida ogʻriq yoki xushdan ketishga yaqin holatlarni yuzaga keltiradi. NE — I darajasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Tez-tez qaytariladigan va uzoq muddatli kasallik qoʻzishlari (yiliga 5-6-martagacha), koʻp miqdorda qon qusish (sutkasiga 100 ml.dan ortiq qon yoʻqotish), oʻpkadan tez-tez qon ketishi, buyrak amiloidozi yetishmovchilik bilan, NE — II daraja va QAYE I — II daraja, NCHTS1<50% keragidan ><30%, RaO2>60 — 79 mm.sim.ust, yoki SaO2 90 — 94% — NE — II. Mur Indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x100%=31 — 36% — OʻAG II daraja. Boʻlmacha-torakal nisbati 41 — 50% — II darajada yurak oʻng boʻlmachasining kattalashishi. OʻG — II daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) bor bemorlarda jismoniy faollikda yaqqol cheklanish kuzatiladi. Tinch holatda noxushlik sezmaydi, odatdagidan kam zoʻriqishlarda hansirash kuchayadi, charchoq, koʻkrak qafasida ogʻriq yoki hushidan ketishga yaqin holat paydo boʻladi. Rentgenologik: yuqorida keltirilgan belgilar bilan birgalikda + oʻpka ildizi holatining oʻzgarishi, kasallangan sohaning kichrayishi yoki atelektazi sababli yurakning xasta tarafga surilishi. NE — II daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Ogʻir intoksikatsiya bilan kuzatiluvchi tinmaydigan xurujlar (bronxogen sepsis, septikopiyemiya), tez-tez oʻpkadan koʻp qon ketishi, buyrak amiloidozi va yetishmovchiligi III daraja bilan, NE — III daraja va SYUYE — III daraja, NCHTS 1 <50% keragidan ><30%; RaO2 ≤60 mm sim. ust., yoki SaO2 ≤90% — NE — III daraja — tinch holatda oʻpka va oʻng qorincha funksiyasining sezilarli yetishmovchiligi kuzatiladi, SaO2 90%dan kam, gipoksemiya giperkapniya bilan, minimal jismoniy zoʻriqish yoki tinch holatda hansirash. Jarayon tarqalishi ikki taraflama. Rentgenologik: yuqorida keltirilgan belgilar bilan birgalikda + suyuqlik satxi bilan kistasimon yupqa devorli boʻshliqlar (oʻrta boʻlakning yaqqol ifodalangan qopsimon-kistoz bronxoektazlarida); Mur Indeksi (OʻA koʻndalang oʻlchami / 1/2 koʻkrak qafasi) x 100%= 37% dan ortiq — OʻAG — III daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
Boʻlmacha-torakal nisbat 51 — 60% — III darajali yurak oʻng boʻlmachasining kattalashishi. OʻG — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) bor bemorlar hech qanday jismoniy faollikni koʻtara olmaydi va tinch holatda ularda yurakning oʻng qorinchasi yetishmovchiligi belgilari boʻlishi mumkin. Hansirash va/yoki charchash xam tinch holatda ham boʻlishi mumkin, deyarli har bir jismoniy faollik vaqtida ushbu belgilar kuchayadi. | |||||
1.5.4. Nafas yetishmovchiligi J 96 (J 96.1, J 96.9) | |||||
Nafas yetishmovchiligi bu — nafas olish tizimining arterial qonda normal gaz tarkibini taʼminlay olmasligidir. | |||||
I daraja | Jismoniy zoʻriqishda hansirash vatez charchash. Zoʻriqish toʻxtatilgandan soʻng nafas olish soni 3 — 5 minut ichida tiklanadi. Shilliq qavatlarning biroz sianozi kuzatiladi. OʻHSning keragidan 70% oʻpkaning minutdagi aylanishi (OʻDA) keragidan 50% gacha, arterial qonning kislorod bilan toʻyinishi 93% gacha kamayishi. NE — 1 daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Jismoniy zoʻriqishda qisqa muddatli hansirash, tez charchash, shilliq qavatlarining biroz sianozi. NS — 20 — 24-marta 1 minutda, OʻHS va OʻDA keragidan 50% gacha kamayishi, MOD meʼyordan 160% ortishi. NE — II daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Tinch holatda hansirash yengil jismoniy zoʻriqishda kuchayishi. Nafas olish yuzaki, unda yordamchi mushaklar ishtiroki kuzatiladi, lablar sianozi. NS tinch holatda 1 minutda 24 — 28-marta, biroz jismoniy zoʻriqishda 1 minutda 12 — 16-martagacha tezlashadi va birlamchi darajaga 5 minut ichida qaytadi. OʻHS keragidan 50% gacha, OʻDA meʼyoridan 35 — 40% gacha, arterial qonning kislorod bilan toʻyinishi 90% gacha kamayadi. NE — II B. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
IV daraja | Yuzaki nafas 1 minutda 28 — 30-marta va undan ortiq, kuchli rivojlangan sianoz, yordamchi mushaklarning ishtirok etishi, nutqiy zoʻriqishni bajara olmaslik. OʻHS keragidan 50% dan kam, OʻDA keragidan 35% dan kam, arterial qonning kislorodga toʻyinishi keskin kamayadi (85% gacha). NE — III. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6. Ovqat hazm qilish tizimining kasalliklari K | |||||
1.6.1. Oshqozon yarasi K25 (K25.0-25.9) Oʻn ikki barmoqli ichak yarasi K26 (K26.0-K26.9) Lokalizatsiyasi aniqlanmagan peptik yara K27 (K27.0-K27.7, K27.9) | |||||
Gastroduodenal yara K28 (K28.0-K28.7, K28.9) | |||||
Yara kasalligi — surunkali qaytarilib turuvchi kasallik boʻlib, xuruj vaqtida ovqat hazm qilish tizimidagi faol oshqozon shirasi bilan aloqa qiluvchi sohalarida (oshqozon, oʻn ikki barmoqli ichakning proksimal qismi) yaraning paydo boʻlishi, asosiy morfologik koʻrinishi Helicobacter pylori infeksiyasi sababli paydo boʻlgan gastrit fonida yuzaga keluvchi oshqozon yoki oʻn ikki barmoqli ichakning qaytalanishlanuvchi yarasi xisoblanadi. | |||||
II daraja | Yiliga 2-marta 10 — 14 kundan davom etadigan qoʻzishi, ifodalangan ogʻriqli sindrom, tana vazni indeksining 10% gacha kamayishi, laboratoriya koʻrsatkichlarining meʼyoridan 16 — 30% gacha oʻzgarishi (anemiya, gipoalbuminemiya, gipoxolesterinemiya, gipoprotrombinemiya). | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
III daraja | Qoʻzishi yiliga 3-4-marta va undan ortiq, ifodalangan ogʻriqli sindrom, kamida 7-8 hafta davomida ambulator va statsionar sharoitda davolanish zaruriyati, tana vazni indeksining 15 — 20 % ga kamayishi, laboratoriya funksional tekshiruvlar 30 — 50% ga oʻzgarishi. Jarrohlik davolash zaruriyati. (tana vazni indeksining 10 — 20% ga kamayishi, anemiyaning oʻrta ogʻir darajasi ensefalopatiya I daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), splenomegaliya, gepatomegaliya) | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
IV daraja | Qoʻzishi yiliga 4-martadan ortiq, remissiyaning kamligi, boshqa aʼzo va tizimlarda qaytmas metabolik oʻzgarishlar (ensefalopatiya — II daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), splenomegaliya, gepatomegaliya), tana vazni indeksining 20 — 30% ga kamayishi, anemiyaning ogʻir darajasi, distrofiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja | II guruh | ||
1.6.2. Kron kasalligi K50 (K50.0, K50.1, K50.8, K50.9) | |||||
Kron kasalligi (granulematoz ileit) — maxsus boʻlmagan yalligʻlanuvchi granulematoz jarayoni boʻlib, oshqozon-ichak traktining turli qismlarini zararlaydi, lekin asosan ingichka va yoʻgʻon ichakda yuzaga keladi, segmentarlik, yalligʻlanish infiltratlari xosil boʻlishi, chuqur uzunchoq yaralar, tashqi va ichki oqmalar, strikturalar va perianal abssesslar bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Ingichka yoki yoʻgʻon ichakning alohida jarohatlanishi, yengil ogʻriqli, ichak sindromi, yengil holsizlik, charchash, tana vazni oʻzgarmagan, asoratlar va trofik buzilishlar rivojlanmagan. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ingichka yoki yoʻgʻon ichakning alohida jarohatlanishi, yiliga 2-3-marta qoʻzishi, yengil ogʻriqli, ichak sindromi, tana vaznining 10 — 15% ga kamayishi, laboratoriya koʻrsatkichlarining 15% gacha oʻzgarishi. Anemiya oʻrta ogʻir daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ingichka va yoʻgʻon ichakning birgalikda jarohatlanishi, ifodalangan ogʻriqli, ichak sindromi (sutkasiga 10 — 12 marotaba ich ketishi), tana vaznining 15 — 20% kamayishi, laborator koʻrsatkichlarining 16 — 30% gacha oʻzgarishi. Tashqi, ichki oqmalar va asoratlar (perforatsiya, toksik dilotatsiya, ichakdan qon ketishi, strikturalar, malignizatsiya)ning paydo boʻlishi. salbiy oqibatlarning yuzaga kelishi. Anemiya ogʻir darajadagi. Distrofiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Ingichka va yoʻgʻon ichakning total jarohatlanishi, turgʻun remissiya yoʻqligi, endokrin tizimning zararlanishi, tana vaznining 20 — 30% ga kamayishi, ichki aʼzolarning trofik oʻzgarishlari, SMI — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), gipovitaminoz, kaxeksiya, gipoproteinemik shishlar va asoratlar bilan, ogʻir darajali anemiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6.3. Oʻziga xos boʻlmagan yarali kolit K51 (K51.0, K51.1, K51.2, K51.3, K51.4, K51.5, K51.8, K51.9) | |||||
Oʻziga xos boʻlmagan yarali kolit — yoʻgʻon va toʻgʻri ichakning nomaʼlum etiologiyali surunkali yalligʻlanishi boʻlib, shilliq qavatining yarali — destruktiv oʻzgarishi, rivojlanib kechishi va asoratlari (torayishi, perforatsiyasi, qon ketishlari sepsis va hokazo) bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Toʻgʻri ichakning alohida zararlanishi, proktosigmoidit, diareya kuniga 4-martagacha, qon aralash, ichak shilliq qavatining biroz shishi, eroziya, yakka yuzaki eroziyalar. Yiliga bir marta va undan kam qoʻzishi, funksional buzilishni meʼyorga keltirishga 2 haftagacha medikamentoz davolash orqali erishiladi. Tana vazni va laboratoriya koʻrsatkichlari oʻzgarmagan. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Toʻgʻri ichakning alohida zararlanishi, proktosigmoidit, diareya kuniga 4-martagacha, qon aralash, ichak shilliq qavatining biroz shishi, eroziya, yakka yuzaki eroziyalar, tana vaznining 10 — 15% gacha kamayishi, tana harorati 37oS dan kam, tizimli zararlanish va asoratlarning yoʻqligi, laboratoriya koʻrsatkichlarining meʼyordan 15% gacha oʻzgarishi (oqsil 65 g/ldan ortiq, ECHT 26 mm/s dan kam, gemoglobin 90 g/l.dan kam, yengil darajadagi anemiya). Yiliga 2-marta qoʻzishi, kamida 6 haftalik ambulatoriya va statsionar davolanishning zaruriyati. Kam hollarda rektal qon ketishi, YUQS meʼyorda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ichakning chap taraflama subtotal zararlanish, sutkasiga 5-6-marta ich ketishi, axlat bilan aralash salmoqli qon miqdori, ichakning donsimon shilliq qavati, yengil kontaktli qonashi, koʻplab eroziyalar, fibrinli, yiringli yaralar. Tana vaznining 15 — 20% ga kamayishi, tizimli koʻrinishlar (artralgiya, uveit, iridotsiklit, tugunli eritema, nevrit), laboratoriya koʻrsatkichlarining 16 — 30% ga oʻzgarishi (gipoproteinemiya, oʻrta va ogʻir darajadagi, ECHT 26 — 30 mm/s, gemoglobin 70 g/l.dan kam, gipoxolesterinemiya, gipokalsiyemiya). Yiliga 3-4-marta va undan ortiq qoʻzishi, kamida 7-8 haftalik ambulator va statsionar sharaoitda davolanish zaruriyati. Yaqqol rektal qon ketishlari, subfibril tana harorati, YUQS minutiga 90 gacha. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Ichakning subtotal, total zararlanishi, kuniga 6-10-marta ich ketishi, qon quyqalarining chiqishi, ichak shilliq qavatining yaqqol nekrotik yalligʻlanishi, toʻsatdan qon ketishi, mikroabssesslar, psevdopoliplar. Tana vaznining 20 — 30% ga kamayishi, tana haroratining 38oS dan oshishi, tizimlarning kuchli buzilishlari, asoratlarning mavjudligi (perforatsiya, yoʻgʻon ichakning toksik dilatatsiyasi, ichakda qon ketishi, yoʻgʻon ichakning strikturalari, poliplar, malignizatsiya). Laboratoriya koʻrsatkichlarining 30% dan ortiq oʻzgarishi (ECHT 30 mm/s dan ortiq, ogʻir darajadagi anemiya, gipoproteinemiya, gipoxolesterinemiya, jigar faoliyatining buzilishi), trofik oʻzgarishlar, gipoproteinemik shishlar, endokrin buzilishlar, kaxeksiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6.4. Jigar yetishmovchiligi K72 (K72.0, K72.1, K72.9) | |||||
Jigar yetishmovchiligi — jigar yetishmovchiligining asosida doimo gepatotsitlarning zararlanishi (distrofiya va nekroz) va sitolitik, xolestatik, ekskretor-billiar belgilarning rivojlanishi turadi. | |||||
I daraja | Umumiy oqsilning 60 g/l gacha, albuminning 45 — 49% gacha, albumin-globulin koeffitsiyent 2,5 gacha, protrombin indeksning 60 — 70%gacha kamayishi, qon plazmasida fibrinogenning 1,5 g/l.gacha boʻlishi, urobilinuriya + aniqlanishi, oʻrtacha ogʻirlikdagi anemiya, gemoglobin 90 g/l.dan kam. I darajali surunkali miya ishemiyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
II daraja | Umumiy oqsilning 50 g/l gacha, albumin 45-44% gacha, albumin-globulin koeffitsiyenti 2,4-2 gacha, protrombin koeffitsiyenti 50 — 59% gacha, qon plazmasida fibrinogenning 1,0 g/l.gacha kamayishi, urobilinuriya ++ aniqlanishi, ogʻir darajadagi anemiya, gemoglobin 70 g/l dan kam. II darajali surunkali miya ishemiyasi. Jigar transplantatsiyasi operatsiyadan soʻng bir yil kuzatuvdan keyin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
III daraja | Umumiy oqsilning 50 g/l dan, albumin 40% dan, albumin-globulin koeffitsiyent 2 dan, protrombin koeffitsiyent 50% dan kam, qon plazmasida fibrinogen tarkibining 1,0 g/l dan kam, urobilinuriya +++ aniqlanishi, ogʻir darajadagi anemiya, gemoglobin 60 g/l dan kam. III darajali surunkali miya ishemiyasi, komatoz holat. Jigar transplantatsiyasi operatsiyadan keyingi bir yil moslashuv davriga. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6.5. Surunkali gepatit K73 (K73.0, K73.1, K73.2, K73.8, K73.9) | |||||
Surunkali gepatit — 6 oydan ortiq davom etadigan turli etiologiyali (virus, toksik moddalar, autoimmun jarayonlar va boshqalar) jigarning yalligʻlanish kasalliklari. Klinik va morfologik xususiyatlarga koʻra surunkali gepatitning uchta turi mavjud: surunkali persistik gepatit (SPG), surunkali lobulyar gepatit (SLG), surunkali faol gepatit (SAG). | |||||
I daraja | Yengil darajada ifodalangan klinik belgilar, yalligʻlanish jarayonining faolligi mavjud boʻlmaydi, virusli gepatitning replikatsiya bosqichining serologik markerlari yoʻq. Laboratoriya koʻrsatkichlari: jigar funksiyalari meʼyordagi koʻrsatkichlar doirasida. ALT (alaninaminotransferaza), AST (aspartataminotransferaza), IF (ishqorli fosfataza), bilirubin koʻrsatkichlari meʼyorda. V gepatitida: qon zardobida HbsAg antigenining mavjudligi, Immunoferment tahlili NVV ijobiy. D gepatitida: immunoferment tahlilida ijobiy HDV antigenining mavjudligi. S gepatitida qon zardobida antiHCVAb antigenining mavjudligi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Klinik belgilar oʻrtacha darajada ifodalangan, oʻrtacha astenik sindrom, yalligʻlanish jarayonining minimal faolligi, ALT faolligining meʼyordan 2 barobar oshishi, jigarning fibroz yoki periportal fibrozi yoʻqligi. IFning meʼyordan 2-3 barobar oshishi. V gepatititda: qon zardobida antiHBcorAb va antiHbsAb antigenining mavjudligi, Immunoferment tahlilida NVV ijobiy. D gepatitida: immunoferment tahlilida HDV antigenining ijobiy koʻrsatkichi. S gepatitida: qon zardobida antiHCVAb antigenining mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yaqqol klinik belgilar (gepatomegaliya, splenomegaliya, sariqlik, vaqtinchalik assit, subfebril tana harorati). Laboratoriya koʻrsatkichlarining yaqqol oʻzgarishi (ALT faolligining meʼyordan 3 — 5 barobar oshishi, ishqorli fosfatazaning oshishi, giperbilirubinemiya, gipoproteinemiya, timol va sulem sinamalarining oshishi, ECHT koʻrsatkichining oshishi, anemiya) va/yoki replikatsiya bosqichida serologik markerlarining mavjudligi. Gistologik tahlilda jigarning fibrozi, portalnekrozi yoki sirrozi. Ichki organlarning tizimli jarohatlanishi. IF darajasi meʼyordan 2-3 barobar oshishi, ALT, AST 3 barobardan ortiq, koʻpincha bilirubin oshgan. V gepatitida: qon zardobida antiHBcorAb va antiHbsAb antigenlarning mavjudligi, Immunoferment tahlilida NVV ijobiy. PSR ijobiy DNK HBV D gepatitida: Immunoferment tahlilida ijobiy HDV antigenining mavjudligi. PSR da ijobiy RNK HDV koʻrsatkichi. S gepatitida: qon zardobida antiHCVAb antigening mavjudligi. PSR da ijobiy RNK HCV. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan klinik simptomatika (gepato-splenomegaliya, assit, toksik ensefalopatiya, jigar sirrozining rivojlanishi), kaxeksiya, gipoproteinemik shishlar. Laboratoriya koʻrsatkichlarining meʼyoriy koʻrsatkichlardan 30 — 50% ga oʻzgarishi (anemiya, gipoxolesterinemiya, ishqorli fosfotazaning oshishi, giperbilirubinemiya, gipoalbuminemiya, ECHT oshishi). IF koʻrsatkichi meʼyordan 2-3 barobar ortiq, ALT, AST meʼyordan 5 barobar ortiq va undan yuqori, bilirubin oshgan. SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), SMI — III daraja. V gepatitida: qon zardobida antiHBcorAb va antiHbsAb antigenining mavjudligi, immunoferment tahlilida NVV ijobiy. PSRda ijobiy DNK HBV. D gepatitida: immunoferment tahlilida ijobiy HDV antigeni. S gepatitida: qon zardobida antiHCVAb antigeni mavjudligi. PSR da ijobiy RNK HCV. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6.6. Jigar fibrozi va sirrozi K74 (K74.0, K74.1, K74.2, K74.3, K74.4, K74.5, K74.6) | |||||
Jigar sirrozi — jigarning surunkali polietologik diffuz progressiv kasalligi boʻlib, gepatotsitlar sonining kamayishi, fibrozni kuchayishi, jigar parenxima strukturasi va qon tomir tizimini qayta tuzilishi, jigar yetishmovchiligi va portal gipertenziya rivojlanishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Kompensatsiyalangan bosqich, tana vazni kamaymagan, laboratoriya koʻrsatkichlarida yengil oʻzgarishlar, jigar yetishmovchiligi yoʻq. Surunkali gepatitning turli sindromlarining yengil koʻrinishi. Jigar kattalashgan, splenomegaliya, darvoza venasining kengayishi. Sirrozning Chayld-Pyu boʻyicha A sinf bosqichi: bilirubin 34 mkmol/l dan ortiq, albumin 35 g/l dan kam, protrombin indeks 60 — 80%, portal gipertenziyaning — II darajasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yaqqol klinik belgilar (burundan qon ketishi, teri qichishishi, sargʻayish, gepatomegaliya, splenomegaliya), tana vaznining 15 — 30% gacha kamayishi. Laboratoriya koʻrsatkichlarining oʻzgarishi (yengil anemiya, leykopeniya, trombotsitopeniya, ALTning 1,5 — 2 barobar oshishi). Sirrozning Chayld-Pyu boʻyicha V sinf bosqichi: bilirubin 34 — 51 mkmol/l, albumin 35 — 28 g/l, protrombin indeksi 50 — 59%, yumshoq assit, portal gipertenziya — III daraja. SMI — II. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan klinik belgilar (sargʻayish, kaxeksiya, teri qichishishi, toksik ensefalopatiya, assit, portal gipertenziya, ogʻizdan jigar hidi kelishi, gemorragik sindrom). Laboratoriya koʻrsatkichlarining oʻzgarishi, sirrozning Chayld-Pyu boʻyicha S sinf bosqichi: protrombin indeks 50% dan kam, bilirubin 51 mkmol/l.dan oshgan, albumin 28 g/l dan kam, assit taranglashgan, portal gipertenziya — IV daraja, SMI — III. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.6.7. Surunkali pankreatit K86 (K86.0, K86.1, K86.2, K86.3, K86.8, K86.9) | |||||
Surunkali pankreatit — meʼda osti bezining surunkali yalligʻlanish-distrofik kasalligi boʻlib, chiqaruv yoʻllari oʻtkazuvchanligining buzilishi, parenxima sklerozi, ekzo- va endokrin funksiyalar buzilishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Yengil ifodalangan ogʻriqli sindrom, qoʻzishi yiliga 1-2-marta, tez davolanadi, tana vazni kamaymagan. Laboratoriya funksional koʻrsatkichlari meʼyorda. Koprologik tekshiruvda: steatoreya, amiloreya, kreatoreya mavjud emas. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qoʻzishi yiliga 3-4-marta, tipik ogʻriqli sindrom bilan, tana vazni 15 — 20% gacha kamayishi. Koprologik tekshiruvda: steatoreya, kreatoreya, amiloreya kuzatiladi. Qon va peshobda diastaza va amilazaning ikki barobar oshishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yiliga 4-martadan ortiq tez-tez va uzoq muddatli kasallik qoʻzishi. Turgʻun ogʻriqli va yaqqol dispeptik sindrom, ich ketishi, tana vaznining 20 — 30% ga kamayishi, asoratlar paydo boʻlishi (qandli diabet, xoledox obturatsiyasi, 12 barmoqli ichakning qisman stenozi, peripankreatit. Laboratoriya-funksional koʻrsatkichlarining 16 — 30% gacha oʻzgarishi. Koprologik tekshiruvda: steatoreya, amiloreya, kreatoreya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
1.7. Teri va teri osti yogʻ qatlami kasalliklari L (KXT-10) | |||||
1.7.1. Poʻrsildoq yara L10 (L10.0-L10.9). Terining boshqa oʻxshash kasalliklari (L 11-L14) | |||||
Poʻrsildoq yara (Pemphygus; sin. Haqiqiy akantolitik poʻrsildoq) — autoimmun kasalligi boʻlib, akantoliz oqibatida epidermis ichida pufakchalar hosil boʻlishi bilan tavsiflanadi. Poʻrsildoq yaraning quyidagi turlari ajratiladi: oddiy (P. vulgaris), bargsimon (R.foliaceus), tarqaluvchi (P. vegetans) va seboreyali (P.seborrhoi-cus). Teri va/yoki ogʻiz boʻshligʻi, burun va ogʻiz-xalqum shiliq qavatlarida, jinsiy aʼzolarda turli hajmdagi seroz suyuqlikni oʻz ichiga olgan pufakchalar paydo boʻlib, ular ochilganda uzoq bitmaydigan ogʻriqli eroziyalar xosil boʻlishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Teri va shilliq qavatlari zararlanishi lokal xarakterga ega boʻlib, hajmi katta boʻlmaydi, kasallikning boshlangʻich bosqichida xavfsiz kechishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatlarining cheklangan zararlanishi, tez-tez qaytalanishli va uzoq kechuvchi kasallarda kasbiy faoliyati jihatidan kelib chiqqan holda ishni oʻzgartirish yoki malakasini pasaytirishni talab qiladi (artistlar, pedagoglar, maʼruzachilar, notiqlar, maʼlumotlar xizmati ishchilari, tele boshlovchilar). | Muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayonning generallashuvi, tez-tez qoʻzishi, davolash effektining kamligi yoki kasallikning toʻxtovsiz progressiv kechishi. Kortikosteroid terapiya asoratlari borligi (Itsengo-Kushing sindromi, patologik suyak sinishlariga olib keluvchi yaqqol osteoporoz). | Muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Teri va shilliq qavatlarining total zararlanishi bilan jarayonning generallashuvi, ikkilamchi immunodefitsit oqibatida ikkilamchi infeksiyaning qoʻshilishi, kuchli intoksikatsiya belgilari bilan (bezgak, ich ketishi, kaxeksiya). | Muloqot qilish — III daraja; Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
Izoh: Nogironlik guruhining belgilanishi kortikosteroid gormonal vositalarining dozasi va qabul qilinishiga bogʻliq boʻlmaydi. | |||||
1.7.2. Dyuring Gerpetiform dermatiti L13.0 | |||||
Dyuring Gerpetiform dermatiti — tirsak, tizza boʻgʻimini yoyuvchi yuzasida, buksa sohasida, qoʻltiq ostida, tana, yuz va boshning soch qismida kuchli qichimali, simmetrik toshmalar bilan tavsiflanadi. Alohida oʻchoqlari eritematoz, ekzematoz, urtikar, papulez, vezikulyar va bullez koʻrinishida boʻladi. Oʻchoqlar kamdan-kam shilliq qavatlarda uchraydi. Umumiy qon tahlilini, gistologik tekshiruv va toʻgʻri immunoflyuoressensiyasi oʻtkazish zarur. | |||||
I daraja | Kasallikning oʻtkir kechishi yoki surunkali jarayonning qoʻzishi vaqtincha mehnatga layoqatsizlikka olib kelishi mumkin. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Tez-tez qoʻzishlar, teri zararlanish maydonining kengayishi, ikkilamchi infeksiyaning qoʻshilishi, ikkilamchi immunodefitsitning rivojlanishi, intoksikatsiya belgilari bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Deyarli davolanmaydigan turgʻun kechishi, generallashuvga moyillik, uzoq muddatli va ogʻir qaytalanishlar va qisqa remissiyalar bilan. Kortikosteroid terapiya asoratlari borligi (Itsengo-Kushing sindromi, patologik suyak sinishlariga olib keluvchi yaqqol osteoporoz). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
1.7.3. Atopik dermatit L20 | |||||
Allergodermatitlar. Neyrodermit (L23, L24, L25, L26, L27). Kasbiy dermatozlar (kasbiy kasalliklarni koʻring) | |||||
Atopik dermatit (sinonimatopik ekzema, konstitutsional ekzema) — nasliy allergik dermatoz boʻlib, surunkali qaytalanishlanuvchi kechishi, qichimali eritematoz-papulez toshmalar va terining lixenizatsiyasi bilan ifodalanadi. Neyrodermit (Vidal temiratkisi — chegaralangan neyrodermit) — terining surunkali yalligʻlanish kasalligi boʻlib, tipik zonalarda eritematoz-lixenoid toshmalarni qoʻshilib, papulez infiltratsiya hosil qilishi va teri lixenizatsiyasi bilan namoyon qiladi, patogenezda asab tizimidagi oʻzgarishlar katta ahamiyatga ega. | |||||
I daraja | Chegaralangan shaklida asosan boʻyin, sonning ichki qismi, qovuq sohasida 1-2 qichimali oʻchoqlar yuzaga keladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Tarqalgan shaklida yaqqol lixenizatsiya, ekssudativ oʻzgarishlar, jarayonning tarqalishi, kuchli qichima natijasida bemorlarning kasbiy faoliyatidan kelib chiqqan holda ishni oʻzgartirish yoki malakasining pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarohatlanishning generallashgan koʻrinishi eritrodermiya, uzluksiz rivojlanib, qisqa vaqtli remissiya yoki remissiyasiz kechashi, statsionar davolanishdan keyin ham kasallik rivojlanishi, ikkilamchi yiringli infeksiyaning qoʻshilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
1.7.4. Ekzema L30 | |||||
Ekzema — surunkali, qaytalanishlanuvchi allergik genezga ega boʻlgan teri kasallik boʻlib, polivalent sezuvchanlik va polimorf qichimali toshmalar bilan tavsiflanadi (vezikullar, eritema, papulalar). Ekzemaning quyidagi asosiy turlari ajratiladi: haqiqiy, mikrobli, seborey, kasbiy, bolalar ekzemasi. Haqiqiy ekzemaning oʻtkir kechishi bosqichlar bilan tavsiflanadi (eritematoz, vezikulyar, xoʻllanuvchi, qobiqli). | |||||
I daraja | Yengil kechishi katta boʻlmagan zararlanish oʻchoqlari bilan, kasallikning yaxshi davolanishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yuq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Kasallikning tarqalgan oʻchoqlar bilan kechishi, disseminiatsiyaga moyillik, yiliga 2-3-marta qoʻzishi va 4 — 6 hafta davom etishi. Kasbiy faoliyati, kasbini oʻzgartirishi yoki malakasining pasayishini talab qiluvchi shaxslargagina nogironlik guruhi belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Katta tarqalish bilan kechishi (teri qoplamining 50%dan ortiq), jarayonning generalizatsiyasi, ekzematoz eritrodermiya, tez-tez qoʻzishlar, remissiya vaqti juda qisqa yoki umuman yoʻq, qiynoqli qichima, asab tizimida funksional buzilishlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
1.7.5. Psoriaz L40 (L40.0-L40.9) | |||||
Psoriaz (Psoriasis vulgaris, sin. Poʻstloqli temiratki) — surunkali teri kasalligi boʻlib, turli hajmdagi yassi papuladan iborat monomorf toshma bilan tavsiflanib, ular qoʻshilib, pushti-qizil rangli yirik yaralar hosil qiladi va tezda kumush-oq rangdagi poʻstloq bilan qoplanadi. Psoriazda teri bilan birga tirnoq va boʻgʻimlar ham zararlanadi. Kasallikning rivojlanishida uch bosqich ajratiladi: rivojlanuvchi, statsionar, regressiv. Kasallik mavsumiy tusga ega (yozgi va qishki shakl), deformatsiyalovchi artrit koʻrinishida kechuvchi artropotik zararlanishi bilan birga kechishi mumkin. | |||||
I daraja | Lokal zararlanish, kechishi asoratsiz, kasallikning statsionar yoki regressiv bosqichi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Eritrodermiya, pustula, 1 darajalik boʻgʻimlar jarohatlanishi bilan qoʻshilib kechuvchi generallashgan zararlanish, kasbiy faoliyati tufayli kasbini oʻzgartirish yoki malakasi pasayishini talab etilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Uzoq vaqt davom etgan statsionar davolanishga qaramay, kasallikning zoʻrayishi yoki zamonaviy usullar bilan davolab boʻlmasligi, vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik 12 kalendar oy ichida 4-5 oyni tashkil qilishi, shuningdek, artropatik psoriaz bilan qoʻshilib, boʻgʻinlar deformatsiyasi, kontrakturalar rivojlanishi, II-III darajalik boʻgʻin funksiyasining buzilishi bilan ankilozlar, laboratoriya koʻrsatkichlarining oʻzgarishi ECHT oshishi va rentgenologik belgilarda oʻzgarishlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
1.7.6. Qizil temiratki yoki Deverji kasalligi L43 | |||||
Qizil temiratki yoki Deverji kasalligi — koʻp sonli milliar sargʻish-pushti yoki qizil rangli, 1 mm diametrga ega, qattiq, follikulyar joylashgan papulalarning paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Papulalar yuzasida kulrang-oq poʻstloqlar bor. Papulalar orasidagi teri qizil rangga kiradi, jarayon generallashganda eritrodermiya paydo boʻladi. Koʻpincha yuz, boʻyin, oyoq-qoʻlning yoyuvchi yuzasida, kaftning, qoʻlning, tovonning tashqi qismi, boshning sochli qismida chiqadi. Gistologik tekshiruv oʻtkazish zarur. | |||||
I daraja | Kasallikning sekinlik bilan surunkali kechishida, keratodermiyaga oʻxshash kaft va tovonning zararlanishi kuzataladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Noturgʻun eritrodermiya rivojlanib, u surunkali, qaytalanuvchi xususiyaga ega boʻladi, tez-tez qoʻzishi va davolanishi qiyinligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻtkir turgʻun eritrodermiya, barmoqlar kontrakturasi, ektropion va limfoadenopatiya rivojlanishi, jarayon toʻxtovsiz kechishi, qiyin davolanishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
1.7.7. Fotodermatoz (L56.2) | |||||
Fotodermatoz — oʻtkir quyosh dermatiti boʻlib, 4-6 soat davomida faol insolyatsiyadan keyin yuzaga keluvchi shishli eritema yoki pufaklar bilan ifodalanadi. Surunkali quyoshli dermatit turgʻun pigmentatsiya, lixenizatsiya, teri koʻchishi, teleangioektaziyalar, yoriqlar bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Kasbiy faoliyati kasbini oʻzgartirishi yoki malakasi pasayishini talab etgan bemorlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
1.7.8. Ixtioz va boshqa epidermal qalinlashuvi L85. (L85.0, L85.1, L85.2, L85.3 L85.8, L85.9) | |||||
Ixtioz (sin. Diffuz keratoma, sauriaz) — nasliy kasallik boʻlib, giperkeratoz tipda terining diffuz buzilishi va terida baliq tangachasi kabi poʻstloqchalar paydo boʻlishi bilan ifodalanadi. Ixtiozning bir necha shakli mavjud: oddiy, X-bogʻlangan, xomilada, ixtioz shaklidagi eritrodermiya va boshqalar. Teri quruqligi va koʻchishi bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Ixtiozning abortiv koʻrinishi boʻlib, kichik zararlangan maydonda biroz quruqlik va tananing egiluvchan qismlarida teri koʻchishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Terining keng tarqalgan zararlanishi boʻlib, qoʻpol, yirik poʻstchalar yuzaga kelishi va harakatning noqulayligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ogʻir shakli, ifodalangan eritrodermiya, qattiq giperkeratotik qatlamlar, chuqur ogʻriqli yoriqlar, nutq va harakat buzilishi yuzaga kelishi. Bolalarda aqliy zaiflik, katarakta va boshqa tugʻma nuqsonlar kuzatilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Terining total zararlanishi va asab tizimining yaqqol buzilishi (demensiya, aqliy zaiflik), yuz-jagʻ, qoʻl-oyoq tugʻma majruhligi (kontraktura, sindaktiliya). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻz xulqini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.7.9. Qizil yuguruk (L93) | |||||
Qizil yuguruk — giperemiya, infiltratsiya, giperkeratoz belgilari bilan oqish-kulrang poʻstchalar koʻrinishidagi turli kattalikdagi disksimon yaralar bilan tavsiflanib, ularni olib tashlashga urinishda ogʻriq va chandiqli atrofiyalar kuzatiladi. Koʻpincha yuz terisida paydo boʻladi: yanoqlar, burun (“kapalak”), boshning soch qismi, quloq supralari, pastki lab, tananing yuqori qismi, kaftlarning usti. Umumiy qon tahlili, gistologik tekshiruvni oʻtkazish, antinuklear antitanalarni aniqlash zarur. | |||||
I daraja | Teri chegaralangan zararlanishi, ichki aʼzolar zararlanmagan va qonda LE — hujayralari yoʻqligi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Jarayon disseminatsiyasi, zararlanish maydonining kattalashishi, teri qatlamining yopiq qismlariga zarar yetishi, artralgiyaning paydo boʻlishi, limfoadenopatiya, ECHT oshishi, limfopeniya limfotsitoz bilan, qonda LE-hujayralarining paydo boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Disseminatsiyalangan qizil yuguruk va markaziy eritemaning tez-tez uzoq qaytalanishli kechishi, remissiyalarning qisqa muddatli yoki umuman boʻlmasligi, ichki aʼzo zararlanishi, qiyin davolanishi, glyukortikosteroid terapiya asoratlari rivojlanishi (progresslanuvchi retinopatiya, Itsengo-Kushing sindromi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
1.7.10. Limfoma (C82, C83, C84, C85) | |||||
Limfoma — Kasallik rivojlanishida 3 bosqich mavjud. I bosqich terining ekzematoz-eritrodermik zararlanishi, doimiy, kuchli qichishish bilan tavsiflanadi. Toshmalar koʻproq yuzga, tananing yuqori qismiga, oyoq-qoʻllarning bukuvchi yuzasiga tarqaladi. II bosqich — infiltrativ tugunchali , chegaralangan, yassi notekis yuzali, seroz qonli qobiq bilan qoplangan. Tugunsalar diametri 2-3 dan 10-15 sm gacha. III bosqich — oʻsmali, infiltratlangan tuguncha oʻrnida va oʻzgarmagan terida ogʻriqsiz tugun va shish paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Eritrodermik shakli universal eritrodermiya tez shakllanishi bilan ajralib turadi: terining shishishi, qizil rangli boʻlishi. Boshsiz shakli oʻsma paydo boʻlishi bilan boshlanadi. Umumiy peshob tekshiruvi, suyak koʻmigi tekshiruvi, gistologik tekshiruv, koʻkrak qafasi va / yoki qorin boʻshligʻi va tos boʻshligʻini rentgenografiyasi yoki KT tekshiruvi kerak. | |||||
I daraja | Kasallikning surunkali qaytalanishli kechishi, terida tarqalishi, eritrodermik koʻrinishi rivojlanishi, qaytalanishlar soni ortishi davolanishi qiyinligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
II daraja | I va II bosqichli zararlanishni tarqalishi, toʻxtovsiz rivojlanishi, eritrodermik va boshsiz shakllarida oʻsmali bosqichiga oʻtishi, sitostatik terapiya asoratlari paydo boʻlishi (shilliq qavatlarda yarali zararlanishi, kaxeksiya, ikkilamchi immunodefitsit). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja. | II guruh | ||
III daraja | Parchalanish bosqichidagi oʻsmaning borligi | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
1.8. Suyak-mushak tizimi va biriktiruvchi toʻqima kasalliklari M | |||||
1.8.1. Revmatoid artrit (M05-M06.9) | |||||
Revmatoid artrit — nomaʼlum etiologiyali autoimmun revmatik kasallik boʻlib, surunkali eroziv artrit (sinovit) rivojlanishi va ichki aʼzolarning yalligʻlanishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Boʻgʻim shakli, sekin rivojlanib kechishi, uzoq remissiya bosqichi, faolligi 0 — I darajadan oshmaydi. Rentgenologik — I bosqich (boʻgʻim oldi osteoporozi). Boʻgʻim funksiyalarining yengil buzilishi 0 — I daraja. Boʻgʻimlar holati: yelka va chanoq-son boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi cheklovi 20 — 50o dan oshmaydi, tirsak, bilak, tizza, toʻpiq boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi 50o dan kam boʻlmagan holda, kaft uchun 100 — 170o chegarasida saqlanib qoladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Boʻgʻim shakli yiliga 1-2-marta qaytalanadi va uzoq vaqt davom etmaydi. Boʻgʻimlarda doimiy boʻlmagan ogʻriqlar, aniq bilinmaydigan artrit belgilari, ertalabki karaxtlik 30 minut davomida, sezilmas gipertermiya, ECHT 16 — 20 mm/s, S reaktiv oqsili +, faollikning — I darajasi. Rentgenologik — II bosqich (boʻgʻim yoriklarining torayishi, yakka eroziyalar) boʻgʻimlar funksiyasi buzilishining II darajasi. Boʻgʻimlarning holati: yelka va chanoq-son boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi cheklovi 50o dan oshmaydi, tirsak, bilak, tizza, toʻpiq boʻgʻimlari uchun 20 — 45o gacha kamayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Boʻgʻim shakli yoki boʻgʻim-visseral shakli, tez rivojlanib kechishi, yiliga 2-3 marotaba qoʻzishi, choʻziluvchan qoʻzishida kechsa yiliga 2-3 oyni tashkil qiladi. Ertalabki karaxtlik tushlikkacha yoki kun boʻyi davom etadi, gipertermiya yengil yoki ifodalangan, ECHT 20 — 40 mm/s dan ortiq, S reaktiv oqsili 2+, faollikning II darajasi. Rentgenologik — III bosqich (koʻplikdagi eroziyalar). Boʻgʻimlar funksiyasining III darajali buzilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Boʻgʻim shakli yoki boʻgʻim-visseral shakli, tez rivojlanib ketishi, davolash effektsiz. Ertalabki karaxtlikning kun boʻyi davom etishi. S reaktiv oqsili 3 + .Rentgenologik — IV bosqich (suyak ankilozi). Boʻgʻimlar funksiyasining IV darajali buzilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.2. Psoriatik artrit (M07, M07.0-M07.3) | |||||
Psoriatik artrit — boʻgʻimlarning, umurtqa pogʻonasining va entezislarning surunkali yalligʻlanish kasalligi boʻlib, psoriaz bilan uyushgan holda yuzaga keladi. Psoriatik artrit seronegativ spondiloartropatiya guruhiga mansub. | |||||
1.8.3. Podagra M10 (M10.0-M10.9), M11 | |||||
Podagra — tizimli kasallik boʻlib, unda tananing turli toʻqimalarida monourat natriy kristallari yigʻiladi, giperurekemiya bilan xastalangan shaxslarda tashqi muhit va/yoki genetik omillarga bogʻliq boʻlgan yalligʻlanish jarayoni yuzaga keladi. | |||||
I daraja | Artrit kam va qisqa muddatli qoʻzishi, buyrak zararlanmasligi. Rentgenologik: belgilar umuman mavjud boʻlmasligi mumkin. Boʻgʻimlarning funksional yetishmovchiligi I daraja: yelka va chanoq-son boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi cheklovi 20 — 50o dan oshmaydi, tirsak, bilak, tizza, toʻpiq boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi 50odan kam boʻlmagan holda, kaft uchun 100 — 170o chegarasida saqlanib qoladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Artrit yiliga 1-2-marta qoʻzishi, ikkitadan ortiq boʻlmagan boʻgʻimlar shikastlanishi, buyraklarning boshlangʻich zararlanishi, siydik kislota 0,47 — 0,53 mkmol/l. Rentgenologik: “proboynik” belgisi — rentgennegativ suyak ichi tofusi. Boʻgʻimlar funksional yetishmovchiligining II darajasi: yelka va chanoq-son boʻgʻimlari uchun harakatlar amplitudasi cheklovi 50o dan oshmaydi, tirsak, bilak, tizza, toʻpiq boʻgʻimlari uchun 20 — 45o gacha kamayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Artrit tez-tez va uzoq qoʻzishi (har 3-4 oyda qoʻzishi, 2-3 ta boʻgʻimni zararlanishi, mayda tofuslar bilan), buyrak zararlanishi surunkali buyrak yetishmovchiligi va III darajali arterial gipertenziya bilan boʻlishi mumkin, siydik kislota 0,53 — 0,59 mkmol/l. Rentgenologik: “proboynik” belgi — rentgennegativ suyak ichi tofusi, Boʻgʻimlar funksional yetishmovchiligining III darajasi: harakatlar amplitudasi 15o yoki boʻgʻimlar harakatsizligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Artrit tez-tez har 2-3 oyda qoʻzishi, tana harorati yuqori, bezgak, yirik tofuslar mavjudligi, buyrak va yurak-tomir tizimining yaqqol shikastlanishi, surunkali buyrak yetishmovchiligi IV daraja, SYUYE — IV daraja, siydik kislotasi 0,59 mkmol/l.dan ortiq, Rentgenologik: “proboynik” belgisi — rentgennegativ suyak ichi tofusi, Funksional boʻgʻimlar yetishmovchiligi IV daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.4. Osteoartroz (M15.0-M19.9) | |||||
Osteoartroz — oʻxshash biologik, morfologik, klinik xususiyat va natijalarga ega boʻlgan geterogen kasalliklar guruhi boʻlib, uning asosida boʻgʻimning barcha komponentlariga zarar yetishi, avvalo togʻay, subxondral, sinovial qavatlar, boylamlar hamda boʻgʻim oldi mushaklarning zararlanishi. | |||||
I daraja | Rentgenologik belgilari shubhali yoki I bosqich. Boʻgʻimda harakat amplitudasining kamayishi 10% dan oshmaydi, yurish tezligi 90 qadam 1 minutda, ogʻriqlar 3 — 5 km. masofa yurilgandan soʻng yuzaga keladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Rentgenologik: II bosqich (boʻgʻim teshigining biroz torayishi, yakka osteofitlar). Ogʻriqlar 2 km masofa yurilgandan soʻng paydo boʻladi, yurish tezligi 70-90 qadam 1 minutda, yengil artrogen kontraktura, oyoqning tayanch qisqarishi 4 sm dan oshmaydi, son mushaklarining gipotrofiyasi va uning aylanasining 2 smga kichrayishi, mushak kuchining 40% ga pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Rentgenologik: III bosqich (boʻgʻim teshigining yaqqol torayishi, koʻplab osteofitlar). Doimiy ogʻriqlar, ifodalangan oqsoqlik, bemor dam olmay 1 km gacha masofani bosib oʻtishi mumkin, doimiy ravishda qoʻshimcha tayanch vositasi — hassadan foydalanish, yurish tezligi minutiga 45 — 55 qadam, ifodalangan artrogen kontraktura, oyoqning tayanch 4 — 6 sm ga qisqarishi, son mushaklari gipotrofiyasi va uning aylanasining 3 — 5 sm ga, boldirning 1-2 sm ga qisqarishi, mushak kuchining 40 — 70% gacha pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Rentgenologik: IV bosqich (yaqqol oʻzgarishlar: boʻgʻim yorigi deyarli koʻrinmaydi, qoʻpol osteofitlar mavjud). Shikastlangan boʻgʻimda va kontrlateral qismda doimiy ogʻriqlar, 0.5 km dan oshmagan masofaga yurganda yaqqol oqsoqlik, doimiy ravishda qoʻshimcha tayanch vositasi — hassa plyus qoʻltiqtayoq yoki ikkita qoʻltiqtayoqdan foydalanish, yurish tezligi minutiga 25 — 35 qadam, yaqqol artrogen kontraktura, tayanch aʼzoning 7 sm va undan ortiqqa qisqarishi, son mushaklari gipotrofiyasi va uning aylanasining 6 sm va undan ortiqqa, boldirning 3 sm va undan ortiqqa qisqarishi, mushak kuchining 70% dan koʻproq pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.5. Tizimli qizil yuguruk (M32 M32.0, M32.1, M32.8, M32.9) | |||||
Tizimli qizil yuguruk — nomalum etiologiyali sistem autoimmun kasallik boʻlib, ichki aʼzo va toʻqimalarning hujayra yadrosi komponentlariga maxsus boʻlmagan autoantitanalar ishlab chiqarilishi bilan kechadigan immun yalligʻlanishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Ichki aʼzolar, boʻgʻim, asab tizimi funksiyalarining biroz buzilishi, davolash fonida saqlanadi, surunkali sekin rivojlanib ketishi, faolligi minimal. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ichki aʼzolar, boʻgʻim, asab tizimi funksiyalarining yengil buzilishi SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), NE — I bosqich, surunkali buyrak yetishmovchiligi I-II bosqich), davolash fonida saqlanadi, surunkali sekin rivojlanib ketishi, faolligi 1 daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayon generallashgan, ichki aʼzolar, boʻgʻim, asab tizimi funksiyalari yaqqol buzilishlari (SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali buyrak yetishmovchiligi — III daraja, NE — II daraja, miyada qon aylanish buzilishi), oʻtkir, oʻtkir osti, surunkali rivojlanib kechishi, tez-tez qaytalanishi, faolligi oʻrtacha yoki yuqori, konservativ davolash yetarli samara bermaydi. Klinik toʻlqinsimon kechishi: bezgak, adinamiya, distrofiya, turgʻun teri-boʻgʻim sindromi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
IV daraja | Jarayon generallashuvi va buyrak, yurak-qon tomir tizimi, boʻgʻimlar, ovqat hazm qilish va nafas olish tizimlari, markaziy va periferik asab tizimlari funksiyasining kuchli ifodalangan buzilishi (SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Surunkali buyrak yetishmovchiligi — IV daraja, NE — III daraja ). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.6. Dermatomiozit (M33, M34) | |||||
Dermatomiozit — biriktiruvchi toʻqimalarning diffuz rivojlanuvchi yalligʻlanish kasalligi boʻlib, koʻndalang targʻil va silliq mushaklarning zararlanishi, harakat funksiyasining buzilishi bilan, terining eritema va shish koʻrinishida zararlanishi, koʻpincha ichki aʼzolarning zararlanishi bilan kechadi. | |||||
I daraja | Mustaqil harakat qilish hamda ichki aʼzolar funksiyalarida biroz buzilish, davolash fonida saqlanadi, surunkali sekin rivojlanib ketishi, kasallikning nofaol bosqichi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Mustaqil harakat qilish hamda ichki aʼzolar funksiyalarida yengil buzilish, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), NE — I bosqich, surunkali buyrak yetishmovchiligi — II bosqich, davolash fonida saqlanadi, surunkali sekin rivojlanib kechishi, faolligi minimal. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Jarayon generallashgan, ichki aʼzolar va harakat funksiyalarining ifodalangan buzilishlari, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), surunkali buyrak yetishmovchiligi — III daraja, NE — II daraja, miyaga qon yetkazilishi buziladi, kasallikning kechishi oʻtkir, surunkali rivojlanib ketishi, tez-tez qaytalanishlar bilan, faolligi oʻrtacha yoki yuqori, gormonal davolash yetarli samara bermaydi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar. | II guruh | ||
IV daraja | Mustaqil harakat qilish va buyrak, yurak-qon tomir tizimi funksiyasining kuchli ifodalangan buzilishi, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Surunkali buyrak yetishmovchiligi — IV daraja , NE — III daraja, kaxeksiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.7. Tizimli sklerodermiya (M34, M34.0, M34.1, M34.2, M34.8, M34.9) | |||||
Tizimli sklerodermiya — biriktiruvchi toʻqimaning autoimmun kasalligi boʻlib, teri, qon-tomir, tayanch-harakat tizimi va ichki aʼzolar (oʻpka, yurak, ovqat hazm qilish tizimi, buyraklar) zararlanishi bilan kechib, uning asosida mikrotsirkulyatsiya buzilishi, yalligʻlanish va generallashgan fibroz yotadi. | |||||
I daraja | Kasallik kechishi xususiyatiga qarab boʻgʻim yoki vazospastik belgiokompleks koʻrinishida biroz oʻzgarishlar. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Boʻgʻim yoki vazospastik belgiokompleksning yengil koʻrinishi, koʻpincha surunkali kechishi, faollikning minimal yoki oʻrta darajasi, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), surunkali buyrak yetishmovchiligi I-II bosqichi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Klinik-laboratoriya belgilarning generallashuvi, aʼzo va tizimlar funksiyalari buzilishi polisindromi, oʻtkir, oʻtkir osti kechishi, faolligi oʻrta yoki yuqori bilan. Ichki aʼzolar tomonidan asoratlar borligi (SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Surunkali buyrak yetishmovchiligi I — II daraja, NE — II daraja ). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Terminal, ogʻir, qaytmas distrofik, sklerodermik, tomir-nekrotik asoratlar bilan, koʻpincha oʻtkir, tez rivojlanib kechishi, sklerodermik buyrak SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). Surunkali buyrak yetishmovchiligi — IV daraja, NE — III daraja. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.8.8. Ankilozlovchi spondilit (M45, M08.1, M45, M48.1) | |||||
Ankilozlovchi spondilit (Bexterev kasalligi) — umurtqa pogʻonasi (spondilit) va dumgʻaza-yonbosh boʻgʻimining (sakroileit) surunkali yalligʻlanish kasalligi boʻlib, periferik boʻgʻimlar (artrit) va entezislar (entezit), kam hollarda koʻz (uveit) va aorta zararlanishi bilan kechadi. | |||||
I daraja | Umurtqa pogʻonasida, asosan bel-dumgʻaza qismida, dumgʻaza-yonbosh birikmasida ogʻriq. Koʻkrak qafasi ekskursiyasi cheklanishi, baʼzan ECHT oshishi, subfebriletet. Rentgenologik: I bosqich (dumgʻaza-yonbosh birikmasida destruksiya va ankilozning boshlangʻich belgilari). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Umurtqa pogʻonasi bel sohasining harakatsizligi, boʻyin sohasida harakatning cheklanishi, koʻkrak qafasida, chanoq-son boʻgʻimlari va yelka boʻgʻimlarida turgʻun ogʻriqlar, tananing majburiy ravishda oldinga egilib qolganligi. Koʻkrak qafasining nafas olish ekskursiyasi 1 sm gacha kamaygan. ECHT oshishi, subfebril harorat. Rentgenologik: II bosqich (dumgʻaza-yonbosh birikmasining toʻliq obliteratsiyasi, bogʻlovchi apparatning ohaksizlanishi, umurtqa pogʻonasi boʻgʻimlarining, suyak-vertebral va koʻkrak-qovurgʻa birlashmalarining qisman ankilozi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Umurtqa pogʻonasi funksiyasining keskin buzilishi, baʼzan toʻliq harakatsizligi hamda yirik boʻgʻimlarda: tana holatining majburiy qotib qolishi, yelka va tos kamari mushaklari keskin atrofiyasi, koʻkrak qafasining ichga k?rib qolishi. Rentgenologik: III bosqich (umurtqaning barcha boʻgʻimlari, chanoq-son, yelka, dumgʻaza-yonbosh birlashmalarning ankilozi, umurtqa apparatining ohaksizlanishi va “bambuk tayogʻi” koʻrinishida boʻlishi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Oʻzi oʻziga xizmat qilish, nokasbiy va kasbiy faoliyat bilan shugʻullanish imkoniyati cheklangan. Rentgenologik: IV bosqich (kuchli oʻzgarishlar — toʻliq ankiloz). Boʻgʻimlar funksional jihatdan noqulay (tortilgan) holatda qotib qolganligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
1.9. Siydik va tanosil tizimi kasalliklariN (KXT -10) | |||||
1.9.1. Oʻtkir nefrotik sindrom N00 (N00.0, N00.1-N00.9) | |||||
Tez rivojlanuvchi nefrotik sindrom N01 (N01.0, N01.1-N01.9) | |||||
Surunkali nefrotik sindrom N03 (N03.0, N03.1-N03.9) | |||||
Nefrotik sindrom N04 (N04.0, N04.1-N04.9) | |||||
Oʻtkir nefrotik sindrom — buyraklarning oʻtkir immun yalligʻlanish kasalligi boʻlib, boshlangʻich immunologik omillar taʼsiri koptokchalarning shikastlanishiga olib keladi, koptokchalar filratsiyasining kamayishi, natriy reabsorbsiyasining koʻpayishi — proteinuriya, gipoalbuminemiya va shishlar chaqiradi. Tez rivojlanuvchi nefrotik sindrom — (oʻtkir osti, yomon sifatli) glomerulonefrit, tez suratlarda rivojlanib ketishi, ogʻir klinik asoratlari, buyrak kaptokchalarida oʻziga xos morfologik oʻzgarishlar, erta boshlanuvchi va juda tez rivojlanuvchi buyrak yetishmovchiligi bilan tavsiflanadi, qisqa muddat ichida letal natijaga olib keladi. Surunkali nefrotik sindrom — (surunkali glomerulonefrit) — kelib chiqishi va patologik morfologiyasi geterogen boʻlgan kasalliklar guruhi boʻlib, buyrak tugunchalari, kaptokchalari, kanalchalari va interstitsiyalariga immun yalligʻlanishli zararlanishi va rivojlanib ketishi bilan ifodalanadi, nefroskleroz va surunkali buyrak yetishmovchiligiga olib keladi. Nefrotik sindrom — klinik-labaratoriya siptomokompleks boʻlib, massiv proteinuriya (sutkasiga 3,5 g dak koʻp oqsil), oqsil va yogʻ almashinuvi buzilishi (gipoalbumenimiya, giperlipidemiya) va shishlarni oʻz ichiga oladi. Nefrotik sindrom toʻliq va notoʻliq (shishlar yoʻqligi) boʻlishi mumkin. | |||||
I daraja | Surunkali glomerulonefrit, yiliga 1-2-marta qoʻzishi, boshqa aʼzo va tizimlar tarafidan asoratlar boʻlmaydi. Surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBE) latent bosqichi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Izolyatsiyalangan siydik sindromi, nefrotik sindromning klinik remissiyasi va turgʻun AG II darajasi, ogʻir va oʻrtacha ogʻi?likdagi jismoniy mehnat faoliyati bilan shugʻullanuvchi shaxslarda hamda noqulay meteorologik sharoitda ishlovchilarda oʻrtacha yiliga 3-4-marta qoʻzishi. SBE kompensator bosqich. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻtkir osti glomerulonefrit buyrak funksiyasining oʻrtacha ogʻirlikda buzilishi bilan yiliga 5 va undan ortiq marotaba qoʻzishi) va choʻzilgan kechishi (1-2 oy va undan ortiq), persistik nefrotik sindrom mavjudligi, turgʻun AG — III daraja, davolashning samarasizligi, buyrakdan tashqari asoratlar borligi (psixoz, steroid diabet, sitopeniya, sepsis, flebitlar, trombozlar, qon quyilishlari, SYUYE — II daraja) va SBE — III darajasining rivojlanishi (azotemik yoki intermitik). Izoh: gemodializ oluvchi bemorlarda SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Oʻtkir osti (tez rivojlanuvchi) glomerulonefrit va surunkali glomerulonefrit, terminal SBE — IV daraja rivojlanishi va dializ terapiyadan voz kechishi. Buyrakdan tashqari ogʻir asoratlar rivojlanishi: markaziy asab tizimi tomonidan parez va paralichlar, koʻrlik, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish layoqati — III daraja; moʻljal olish layoqati — III daraja; | I guruh | ||
1.9.2. Surunkali buyrak yetishmovchiligi N18 (N18.0, N18.8, N18.9) | |||||
Surunkali buyrak yetishmovchiligi — patologik belgiokompleks boʻlib, nefronlar miqdori va funksiyasining keskin qisqarishi, buyraklarning ekskretor va inkretor funksiyalarining buzilishiga olib kelib, gomeostaz, moddalar almashinuvining barcha turlari, kislota-ishqorli muvozanat, barcha aʼzo va tizimlar faoliyati buzilishiga olib keladi. | |||||
I daraja | Latent bosqich. Kompensatsiya rezervi borligi. Klinik belgilari hali yoʻq, biroq kaptokcha filtratsiyasi darajasining minutiga 60 — 50 ml gacha pasayishi, sekretsiya bosqichining sekinlashishi kuzatiladi (renografiya natijalariga koʻra). Peshobning maksimal nisbiy zichligi 1025dan past boʻlmaydi, mochevina 8,8 gacha, kreatinin 0,18 mmol/l gacha. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Kompensatsiyalangan (doazotemik) bosqich. Intoksikatsiya belgilari kuzatilmaydi, nikturiya, ogʻiz qurushi, dispepsiya, tez charchash, yuzning biroz shishi, harakatlar va ruhiy reaksiyalar sekinlashgan. Buyraklarning azot ajratish funksiyasi zararlanmagan, kaptokcha filtratsiyasining 30 — 40 ml/ minutgacha pasayishi, qondagi mochevina miqdori — 8,8 — 10,0, qon kreatinini 0,2 — 0,28 mmol/l. Peshobning maksimal nisbiy zichligi 1023 dan oshmaydi. Noqulay sharoitlarda ishlovchi shaxslarda, asosiy kasallikning ogʻir asoratlari yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Intermittik (azotemik) bosqich. Intoksikatsiya belgilari yaqqol koʻrinadi, chanqash, tez charchash, hansirash, ishtaha pasayishi, uyquchanlik, apatiya. Tez-tez va uzoq qaytalanishlar. Kaptokcha filtratsiyasi 20 ml/minutgacha pasayishi, mochevina 10,1 — 19,0, qondagi kreatining miqdori 0,35 — 0,40 mmol/l gacha oshadi, peshobning nisbiy maksimal zichligi 1020. Izoh: Gemodializ oluvchi bemorlarda SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha) yoʻqligi. Buyrak transplantatsiyasi operatsiyadan bir yil kuzatuvdan keyin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja. | II guruh | ||
IV daraja | Terminal (uremik) bosqich — kuchli holsizlik, uyquchanlik, charchash, uremik ensefalopatiya, yaqqol dispepsiya, neyropatiya, arterial gipertoniya III daraja, kardiomegaliya, yurak yetishmovchiligi. Kreatinin miqdori 0,45 mmol/l, mochevina 25 — 30 mmol/l, kaptokcha filtratsiyasi 10 ml/minutdan kamayishi, peshobning nisbiy maksimal zichligi 1013 dan oshmasligi. Azotemiya, uremiya, dializ, buyrak transplantatsiyasi (operatsiyadan keyingi bir yil) va yondosh kasalliklarning rivojlanishi SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha) boʻlishi, oʻzgalar parvarishiga doimiy muhtojligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish layoqati — III daraja; moʻljal olish layoqati — III daraja; | I guruh | ||
1. Nogironlikka olib keluvchi asosiy jarrohlik kasalliklari va sindromlarda hayot faoliyati cheklanishini aniqlash mezonlari | |||||
2.1. Eshitish organi kasalliklarida nogironlikni belgilashda hayot faoliyati cheklanishini aniqlash mezonlari (60 — 95) | |||||
Eshitish organlari kasalliklarida nogironlikni belgilashning asosiy koʻrsatkichi sifatida eshitish qobiliyatining pasayishi hisoblanadi. Bundan kelib chiqqan holda nogironlik guruhi eshitishni qabul qilish va audiometriya koʻrsatkichlari asosida belgilanadi. | |||||
I daraja | Eshitish qobiliyati pasayishining yengil darajasi. Shivirlab gapirilgan nutq 5 metrgacha, odatiy nutq 5 metr va undan ortiq masofada qabul qilinadi. Ohanglar eshitishning audiometrik darajasi 16 — 45 detsibel (Db). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Eshitish qobiliyati pasayishining oʻrta darajasi. Shivirlab gapirilgan nutq 0.5 -1.5 metrgacha, odatiy nutq 3-5 metr masofada qabul qilinadi. Ohanglar eshitishning audiometrik darajasi 45 — 55 Db. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | |||
III daraja | III-IV darajali neyrosensor karlik. Eshitish pasayishining ogʻir shakli: Shivirlab gapirilgan nutq 0-0.5 metrgacha, odatiy nutq 1 — 3 metr masofada qabul qilinadi. Ohanglar eshitishning audiometrik darajasi 45 — 55 Db. Orttirilgan IV darajali neyrosensor karlik, muloqotni saqlanishi bilan. | muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
IV daraja | IV darajali neyrosensor karlik (bolalikdan tugʻma kar va soqovlik). | muloqot qilish — II daraja, mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.2.Urologik kasalliklarda nogironlikni belgilashda hayot faoliyati cheklanishini aniqlash mezonlari | |||||
2.2.1. Hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsir qiluvchi peshob ajratish va jinsiy aʼzolarning asosiy kasalliklari | |||||
(N20-23, N-30-37, N42-45, N48-51, N99, Q61-64, S31-37) | |||||
I daraja | Asoratlarsiz kechishida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Asoratli kechishida buyraklarda surunkali kasallik yuzaga keladi. Tuguncha filtratsiyasining nisbatan pasayishi. Bujmaygan buyrak yoki siydik chiqarish yoʻllari anomaliyasi (buyrak aplaziyasi). Kompensator bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi bilan asoratlangan siydik tosh kasalligi (azotemiyagacha boʻlgan bosqich). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Davolash muolajalariga qaramay, bartaraf etib boʻlmaydigan siydik oqmalari, doimiy ravishda peshob chiqarish aʼzolari tizimida darenajlar oʻrnatishni talab qiladigan toʻsiq (buyrakda, siydik chiqarish kanalida, siydik qopida). Har kuni yopiq siydik yigʻuvchi moslamalarni yoki har oyda buyrakdagi peshob drenajini (peshob qabul qiluvchi idish bilan birga) almashtirish zaruriyati tugʻiladi. Koʻp hollarda nazorat qilinmaydigan infeksiya organ funksiyasining tezlikda buzilishi va skleroziga olib keladi. Intermittik (azotemik) bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi bilan asoratlangan siydik toshi kasalligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Asosiy jarayonning uzoq vaqt davom etishi va nazorat qilinmaydigan infeksiya organ funksiyasining tezlikda buzilishi va skleroziga olib keladi. Bu keyinchalik terminal bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligiga olib kelib, doimiy gemodializni talab qiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.2.2. Hayot faoliyati cheklanishiga taʼsir qiluvchi siydik ajratish va jinsiy aʼzolar tizimining kasalliklari | |||||
(N13-N22, N25-N29, N30-N39, N42, N99, Q54, Q60-Q64) | |||||
I daraja | Obyektiv va subyektiv belgilar kuzatilib, kasallik faqatgina har tomonlama va chuqur tekshirish natijasida aniqlanadi. Tugunchali filtratsiya tezligi minutiga 60 — 89 ml. Siydik osmolyarligi 400 — 500 mosm/l chegarasida boʻladi. Shakarlar ekskretsiyasi, dizaminoatsiduriya, davriy proteinuriya kuzatiladi. Sutkalik diurez, kanal reabsorbsiyasi hisobidan odatda 2,0 — 2,5 litrgacha oshadi. Surunkali buyrak yetishmovchiligi latent bosqichda. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Yengil dispepsiya, ogʻiz qurishi, tez charchab qolish, polidipsiya, izostenuriya kuzatiladi. Keyinchalik tuguncha filtratsiyasi va kanalcha reabsorbsiyasi bilan tavsiflanadi. Tugunchali filtratsiya tezligi minutiga 30 — 59 ml. Peshob osmolyarligi 350 mosm/l gacha kamaygan. Natriyurezning davriy ravishda oshishi hisobidan elektrolit surilishlar yuzaga kelishi mumkin. Davriy ravishda giperazotemiya rivojlanadi, qondagi mochevina miqdori 9 — 11 mmol/l va kreatinin 0,2 — 0,35 mmol/l. Atsidoz rivojlanishi mumkin. Kompensator bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Surunkali buyrak kasalligining ushbu bosqichida bemorning holati bir yaxshilanib, bir yomonlashib turadi. Surunkali buyrak kasalligining kechishida ahvolning yomonlashishi siydik chiqarish yoʻllaridagi infeksiya kuchayishi yoki uzoq muddatli obstruktiv uropatiya, interkurrent kasalliklar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin boʻlib, ular oʻz navbatida buyrak funksiyasiga bevosita yoki bilvosita polikistozda kistalar yiringlashi, oddiy oʻtkir respirator kasalliklar, operativ aralashuvlar orqali taʼsir qiladi. Suv-elektrolit muvozanatining va kislotali-asosiy holatda buzilishlar kuzatilishi mumkin. Mutanosib davolash mavjud boʻlmasa, kasallik keyingi bosqichga oʻtadi. Tugunchali filtratsiya tezligi minutiga 15 — 29 ml. Natriyurez oshishi hisobidan elektrolit disbalansi yuzaga keladi. Davriy ravishda giperazotemiya rivojlanadi, qondagi mochevina miqdori 12 mmol/l va undan ortiq, kreatinin — 0,35 — 0,45 mmol/l. Atsidoz rivojlanadi. Arterial gipertenziya (arterial qon bosimi — simob ustunining 160/100 mm va undan ortiq). Intermittik bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Uremiya belgilarining progressiv rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Ifodalangan intoksikatsiya, giperkaliyemiya, gipermagniyemiya, gipoxloremiya, giponatriyemiya rivojlanadi, rivojlanuvchi yurak yetishmovchiligi, poliserozit, jigar distrofiyasi, oliguriya, ogʻir anemiya rivojlanadi. Deyarli barcha organ va tizimlarga shikast yetadi. Tugunchali filtratsiya tezligi minutiga 15 ml dan kam, qon plazmasidagi mochevina miqdori 25 mmol/l dan ortiqqa oshadi, atsidoz kuchayadi, diselektrolitemiya va almashinuvning barcha turlarida buzilish kuzatiladi. Terminal bosqichdagi surunkali buyrak yetishmovchiligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.3. Oʻpka rezeksiyasi (J 85-J86) | |||||
Oʻpka rezeksiyasi — u yoki bu tibbiy koʻrsatmalarga asosan oʻpkaning bir yoki bir necha segmentlari, bir yoki bir necha kismlarining olib tashlanishi. Oʻpkaning olib tashlangan qismi kattaligi va jarrohlik amaliyotidan keyingi davrda organizmning kompensator-moslashuv qobiliyatlaridan kelib chiqqan holda turli darajadagi nafas yetishmovchiligi yuzaga keladi. | |||||
I daraja | I darajali nafas yetishmovchilik (NE), hansirash va jismoniy zoʻriqishda tez charchab qolish bilan ifodalanadi. Zoʻriqish tugaganidan soʻng meʼyorda nafas olish 3 — 5 minut ichida tiklanadi. Shilliq qavatlarda yengil sianoz (koʻkimtirlik) kuzatiladi. Nafas olishning minutlik hajmi (NMH) keragidan 135 — 160% gacha oshadi, oʻpkaning tiriklik sigʻimi (OʻTS) keragidan 70% gacha tushadi, va oʻpkaning minutlik ventilyatsiyasi (OʻMV) keragidan 50% gacha oshadi (nafas olish funksiyasining kompensatsiyasi). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | NE II A darajasi hansirash va jismoniy zoʻriqishda tez charchab qolish bilan ifodalanadi. Shilliq qavatlarda yengil sianoz (koʻkimtirlik) kuzatiladi. OʻTS va OʻMV keragidan 50 % ga tushadi, NMH keragidan 160% ortiq boʻladi va hokazo, bu nafas olish funksiyasining kompensatsiyasi chegara nuqtasigacha kelganidan dalolat beradi. Operatsiyadan keyingi surunkali plevra empiyemasi, NE — II A darajasi rivojlanadi. SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), mehnat sharoitlari toʻgʻri kelmaydigan ishda ishlovchilar uchun ish sharoitlarining moslashtirilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | NE — II B darajasida, tinch holatda hansirash, yengil jismoniy harakatda zoʻrayib boruvchi hansirash kuzatiladi. Nafas olish yuzaki, unda yordamchi mushaklarning ishtiroki kuzatiladi, lablar koʻkimtir rangga kirishi. NOS tinch holatda 1 minutda 24 — 28-marta, yengil jismoniy harakatda 1 minutda qoʻshimcha 12-16-martagacha oshadi va birlamchi darajaga 5 minut ichida qaytadi. OʻTS keragidan 50% gacha tushadi, OʻMV meʼyoridan 35 — 40% gacha, arterial qonning kislorodga toʻyinishi 90%, NMH meʼyoridan 200% gacha oshadi (nafas funksiyasining subkompensatsiyasi). Oʻpkaning qolgan qismida yaqqol obstruktiv jarayonlarining mavjudligi, plevra empiyemasining ogʻir shakli, eroziv qon ketishi, parenximatoz organlarning amiloidozi, silla qurishi, surunkali oʻpka-yurak yetishmovchiligining (cor pulmonarae) subkompensatsiyasi, NE — II B darajasi va SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), ogʻir qoʻshimcha kasalliklar natijasida davolash imkoniyati yoʻqligi va zaruriyat tugʻilganda surunkali plevra empiyemasi va koʻp bosqichli torakoplastikalar sababli jarrohlik amaliyotining zaruriyati. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | NE III darajali, tinch holatda hansirash, tez-tez yuzaki nafas olish bilan tavsiflanadi, yaqqol ifodalangan sianoz, gapirish yuklamasini bajara olmaydi, nafas olishda yordamchi mushaklar ishtiroki kuzatiladi. NHT tinch holatda 1 minutda 24 — 28-marta, yengil jismoniy harakatda 1 minutda 12 — 16-martagacha yetadi va birlamchi darajaga 5 minut ichida qaytadi. OʻTS meʼyoridan 50% gacha tushadi, OʻMV meʼyoridan 35 — 40% gacha, arterial qonning kislorodga toʻyinishi 85 % nafas olish aʼzolari faoliyati dekompensatsiyasi kuzatiladi. NMH meʼyoridan 200% gacha oshadi yoki keskin kuchayadi, NE — II B daraja. SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). Davolanishning besamara ekanligi yoki hayot uchun muhim funksiyalari dekompensatsiyasi mavjudligi, bemorlarda operatsiya qilish imkoniyatining yoʻqligi (NE — III darajasi, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha), surunkali buyrak yetishmovchiligining terminal bosqichi), qiziloʻngach-plevral oqmasi va muvaffaqqiyatsiz qoʻyilgan gastrostomali kasallarda bemorlar ozib ketishi, silla qurishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.4. Oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichak yarasi kasalligining operativ davolanishdan keyingi asoratlari (K21-K31) | |||||
Oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichak yarasini operativ davolash uchun absolyut koʻrsatmalar: yaraning teshilishi, yaradan juda koʻp qon ketishi, yaraning malignizatsiyasi, devorlarning chandikli stenozi. Oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichak yarasini operativ davolash uchun nisbiy koʻrsatmalar: konservativ davolashning muvaffaqqiyatsizligi, anamnezda qayta qon ketishlarning mavjudligi, koʻp sonli yaralar, katta hamjli yaralar. Oshqozon rezeksiyasining klassik usullari Bilrot I (“uchi uchiga qilingan” gastroenteroanastomoz) va Bilrot II (“uchi yoniga ulangan” gastroenteroanastomoz). Hozirgi kunda oshqozon rezeksiyasining koʻplab zamonaviylashtirilgan turlari mavjud. Operatsiyadan keyingi buzilishlar, hazm qilish funksiyasining buzilishi hayot faoliyati cheklanishining muhim omilidir. | |||||
I daraja | Operatsiyadan keyingi davrda qorindagi ogʻriqlarning, dispeptik buzilishlarning, yuqori darajali holsizlik, asteno-nevrotik reaksiyalarning yuzaga kelishi. Gemogramma, proteinogramma koʻrsatkichlarida, qondagi xolesterin, glukoza, elektrolitlar miqdorida oʻzgarish yoʻq, tana vazni defitsiti mavjud boʻlmaydi yoki tana vazni biroz kamaygan (keragidan 6,5% gacha). Rentgenologik tekshiruvda evakuatsiya buzilmagan, ichki boʻshliq ichak hazm qilish koʻrsatkichlari pasayadi (amilaza, tripsin, lipaza faolligi) va ichak fermentlarining faolligi sezilarli tarzda oshadi (ishqorli fosfataza va enterokinaza). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Operatsiyadan keyingi davrda ifodalangan ogʻriq sindromlariga ega dispeptik buzilishlar, qusish, tez charchab qolish, noturgʻun ich ketishi, tana vaznining 6,5% dan 18,5% gacha kamayishi. Qonda — anemiya, gipoproteinemiya, disproteinemiya; koprogrammada yogʻlar, oqsillar va uglevodlar hazm qilinishining buzilishi. Amilaza, tripsin, lipaza faolligining ifodalangan pasayishi va ishqorli fosfataza va enterokinaza faolligining biroz oshishi. Rentgenologik tekshiruvda ozuqaning oshqozon-ichak trakti boʻylab tezlik bilan oʻtishi kuzatiladi. Ovqat hazm qilishning qisman buzilishi, meʼyordagi koʻrsatkichlarda organizm kompensatsiya bosqichida turadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Qorin boʻshligʻi boʻylab qattiq, doimiy ogʻriqlar, doimiy dispeptik buzilishlar, qusish, diareya; qonda anemiya, gipoproteinemiya, disproteinemiya, xolesterin, glukoza, elektrolitlar: obyektiv tekshiruvda alimentar distrafiyaning barcha belgilari kuzatiladi. Ingichka ichak hazm qilish koʻrsatkichlari keskin kamayadi, ichak fermentlari meʼyorning pastki chegarasida boʻladi. Rentgen tekshiruvida surunkali enterokolitning alomatlari koʻ?inadi, ozuqaning oshqozon-ichak trakti boʻylab tezlik bilan oʻtishi kuzatiladi. Tana vaznining yetishmasligi 18,6% yoki undan ortiq. Organizmning kompensator qobiliyatlari keskin pasayib ketgan, ichak hazm qilish dekompensatsiyasi rivojlanib boradi. Jiddiy (III daraja) post-gastrarezeksion sindromi; oʻrta (II darajali) postgastorezeksion sindromlarning kombinatsiyasi va ovqat hazm qilish funksiyasini dekompensatsiyasi va yara qaytalanishi tez-tez qaytalanishi, oqmalar operatsiyadan keyingi asoratlar rivojlanishi bilan kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Operatsiyadan keyingi davrda ovqat hazm qilish funksiyalarining yaqqol ifodalangan buzilishi, operatsiyadan keyingi ogʻir asoratlar (yuqori intestinal oqmalar) bilan samarasiz jarrohlik muolajasidan keyin kaxeksiyaning rivojlanishi. Barcha turdagi almashinuv koʻrsatkichlari keskin pasayadi, hayotiy faoliyatning barcha turlari buzilgan, bemorlar doimo tashqi yordamga muhtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.5. Operatsiya qilingan oshqozon kasalliklari | |||||
2.5.1. Peptik yara qaytalanishi | |||||
Operatsiyadan keyin 2 yil davomida oshqozon yarasi qaytadan paydo boʻladi. Oshqozon peptik yarasining toʻgʻridan-toʻgʻri belgilari rentgen tekshiruvida, shuningdek, endoskopik tekshiruvda “oʻrin” (tokcha belgisi) ning mavjudligi hisoblanadi. Asosiy alomatlar qorinning yuqori qismidagi ogʻriqdir. Ogʻriq doimiy, ovqatdan soʻng kuchayadi, antatsidlar yoki sutni qabul qilgandan soʻng kamaymaydi. Yara penetratsiyasida ogʻriq intensivligi operatsiyadan oldingi ogʻriqdan ancha yuqori. Qon ketishi gemotomez, melena, yashirin qon ketish shaklida boʻladi, buning natijasida ifodalangan anemiya yuzaga keladi, oshqozon kislotasi ishlab chiqarish funksiyasi saqlanib qoladi. | |||||
II daraja | Peptik yaraning kam sonli xurujlari qaytalanishi. Yaqqol gipotrofiyada qorin yuqori qismida oʻtkir doimiy ogʻriqlar, ovqalanishdan soʻng ogʻriq kuchayadi, kurak tarafga ogʻriq beradi, oshqozon kislotaliligining maksimal ishlab chiqarish darajasi faolligi hamda bazal faolligi pasayadi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Keskin ifodalangan gipotrofiyada qorin yuqori qismida oʻtkir doimiy ogʻriqlar, ovqalanishdan soʻng ogʻriq kuchayadi, kurak tarafga ogʻriq beradi, oshqozon kislotaliligining maksimal ishlab chiqarish darajasining faolligi hamda bazal faolligi pasayadi. Alohida eʼtiborni katta hamjga ega boʻlgan peptik yaralarning chuqur asoratlarininig rivojlanishiga qaratish lozim boʻlib, ular yiliga 4-martagacha qon ketishi koʻrinishida oʻtkir bosqichga oʻtadi va ogʻir darajadagi anemiya hamda vaznning 20% dan ortiq kamayib ketishiga olib keladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.5.2. “Kichik” oshqozon sindromi | |||||
III daraja | “Kichik” oshqozon sindromi oshqozon rezeksiyasidan soʻng uning hajmi kichrayib ketishi bilan ifodalanadi. Yetakchi belgilari — oshqozonning ovqatlanish vaqtida tez toʻlib qolishi, faqat ovqatlangandan keyin paydo boʻladigan tortishuvchi ogʻriqlar, noqulaylik, kekirish, koʻngil aynashi, qusish. Rentgenologik belgi: oshqozonning kontrastli modda bilan tezda toʻlib qolishi va kontrastning sekinlik bilan chiqib ketishi. Bir marta isteʼmol qilingan ovqat miqdori 100 — 200 g.dan oshmaydi, shuning uchun bemor kuniga 6 — 8-marta ovqatlanishga majbur. | Mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.5.3. Demping-sindrom | |||||
Klinik jihatdan ovqatlanish vaqtida yoki undan 10 — 20 minut keyin, ayniksa shirinlik yoki sutli ovqatdan soʻng yuzaga keluvchi holsizlikda ifodalanadi. Rentgenologik jihatdan oshqozon qoldigʻining kontrastlovchi moddadan tez boʻshashi koʻzatiladi. | |||||
I daraja | Klinik jihatdan ovqatlanish vaqtida yoki undan 10 — 20 minut keyin, ayniksa shirinlik yoki sutli ovqatdan soʻng yuzaga keluvchi holsizlik bilan ifodalanadi. Rentgenologik jihatdan oshqozon choʻltogʻining kontrast moddadan tez boʻshashi koʻzatiladi. Faqat shirin va sutli ovqatlardan demping reaksiya kuzatiladi, yengil holsizlik, bosh aylanishi, pulsining minutiga 15-martagacha tezlashishi kuzatiladi, 15 — 30 minut davom etadi, tana vazni pasayishi meʼyorda yoki 5 kg dan oshmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Barcha turdagi ovqatlardan soʻng sodir boʻlgan xurujlar bilan tavsiflanadi. Ovqat yegandan keyin keskin boʻshashish, terlash, epigastral sohada ogʻirlik hissi, bosh aylanishi, koʻz koʻrishi xiralashgan, quloq shangʻillashi, qoʻl oyoqlarning muzlashi, taxikardiya, pulsning 1 minutda 20-24 zarbagacha tezlashishi, shilliq qavatlar sianozi, arterial qon bosimining oshishi yoki pasayishi, baʼzan soʻlak oqishi, koʻngil aynishi, qorin ogʻrishi, tinimsiz diareya kuzatiladi. Hurujlar 20 minutdan 1 soatgacha davom etadi. Bemorlar gorizantal holatga oʻtishga majbur boʻladilar. Xurujlar oraligʻi davrida charchash, xolsizlik, bosh ogʻrishi, kayfiyat beqarorligi kuzatiladi. Oshqozon osti bezi tashqi sekretsiyasi buzilishi, axlatda kraxmal donalari, neytral yogʻning mayda tomchilari va oʻzlashtirilmagan mushak tolalari paydo boʻlishi mumkin. Tana vaznining (5 — 10 kg) qisman kamligi. Rentgenologik tekshiruvda oshqozon choʻltogʻining 30 minutdan kam vaqt ichida ingichka ichakka boʻshashi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Demping sindromning ogʻir shakli xavfli sifatli kechuvga ega boʻlib, uzoq muddatli holdan toydirish (1 soatdan 3 soatgacha) xurujlar bilan ifodalanadi, oʻtkir xuruj vaqtida bemorlar yotoqda qolishga majbur boʻladilar. Kasallik har safar har qanday ovqatlanishdan keyin zoʻrayadi. Holsizlik holatlari koʻpincha xushdan ketish bilan yakunlanadi. Odatda puls minutiga 25 — 30-martagacha tezlashadi. Koʻpincha bemorlar yotgan holda ovqatlanishga majbur boʻladi. Ogʻir demping sindromlar keskin astenizatsiyaga olib kelib, progressiv ravishda ozish va tana vazni defitsitiga (20 kg va undan ortiq) olib keladi, bularning barchasi oqsillar yetishmovchiligi va mineral almashinuv buzilishi bilan birga kuzatiladi. Ichakda ovqat hazm qilinishining ogʻir buzilishlari yuzaga keladi, V 12 darmondorisi yetishmaydigan yoki gipoxrom anemiya paydo boʻladi. Rentgenologik jihatdan odatda oshqozon choʻltogʻining 5 — 7 minut ichida “uchqun tezligi” bilan boʻshatilishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.5.4. Keltiruvchi qovuzloq sindromi | |||||
Faqat Bilrot II usulida oshqozon rezeksiyasidan soʻng yuzaga kelib, ozuqaning chiqaruvchi qovuzloqqa yetib borishida buzilishi bilan ifodalanadi. Ushbu holatning yuzaga kelishi oʻn ikki barmoqli ichak diskineziyasi, duodenostaz, oʻn ikki barmoqli ichak atoniyasi, ingichka ichak chiqaruvchi qovuzlogʻi diskineziyasi bilan ifodalanadi. Olib keluvchi qovuzloq diskineziya koʻrinishida yuzaga keladi. Olib keluvchi qovuzloq sindromining rivojlanishida omillarning majmui ahamiyatga ega boʻlib, ular orasida ichak ichidagi massaning oshqozon choʻltogʻiga oʻtishi va oshqozon choʻltogʻida suyuqlik yigʻilishi asosiy omil sifatida xizmat qiladi. | |||||
I daraja | Epigastral sohada ogʻriqlar yogʻli ovqatlarni tanovul qilgandan keyin paydo boʻladi, kekirish yoki safroni 50 — 100 ml gacha qusish, tana vazni defitsiti yoʻq yoki yengil darajada kamaygan (meʼyoridan 6,5% gacha). Rentgenologik tekshiruvda (och qoringa) ozgina miqdorda suyuqlik aniqlanib, u olib keluvchi qovuzlogʻning intragastral boʻshalishi sababli yuzaga keladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Epigastral sohada ogʻriqlar faol, kuydiruvchi xususiyatga ega boʻlib, ovqat qabul qilingandan soʻng yuzaga keladi, qusishdan keyin oʻtib ketadi. Qusish haftasiga 3-4-marta 300 — 400 ml miqdorida, tana vazni defitsiti 6,5% dan 18,5% gacha. Rentgenologik tekshiruvda oshqozon boʻshligʻida katta miqdorda suyuqlik aniqlanadi. | Mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.5.5. Oshqozon choʻltogʻi gastriti | |||||
II daraja | Epigastral sohada ogʻriqlar bilan ifodalanadi, ogʻriq ovqat tanovul qilingandan soʻng paydo boʻladi, spazmolitik dori vositalari, N2-retseptorlarni qabul qilgandan soʻng oʻtib ketadi. Rentgenologik tekshiruvda shilliq qavatlar qatlamlarining konvergensiyasi va oʻn ikki barmoqchi ichak pnevmatozi kuzatiladi. | Mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.5.6. Anastomozit | |||||
II daraja | Epigastral sohasidagi doimiy ogʻriqlar, ovqat tanovul qilinganidan soʻng kuchayadi, noqulaylik, doimiy jigʻildon qaynashi, kislota maksimal ishlab chiqarilishi va bazal sekretsiyaning oshishi. Sezilarli darajada ozib ketish, suv-tuz almashinuvining buzilishi. Rentgenologik jihatdan — oshqozon shilliq qavatlari qatlamlarining konvergensiyasi. | Mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.6. Ichakning katta hajmli rezeksiyasi asoratlari (90-K93) | |||||
Ichakning katta hajmli rezeksiyasi asoratlariga oʻrtacha ogʻirlikdagi yopishish kasalligi (chandiq-kavshar kasalligi), qisqa ichak sindromi, qaytalanuvchi churralar, doimiy ichak oqmalari kiradi. | |||||
I daraja | Qorindagi ogʻriqlar aniq boʻlmagan lokalizatsiyada koʻproq kindik sohasida yuzaga keladi, meteorizm, davriy ich ketishi (haftada 1-2-marta), umumiy holat buzilmaydi. Qon tahlillari?a noan?ql?klar mavjud boʻlmaydi. Kopragrammada (steato- va kreatoreya) aniqlash, tana ogʻirligi kamaymaydi yoki biroz (taxminan 6,5% ga) kamayadi. Jigar va oshqozon osti bezi faoliyati koʻrsatkichlari meʼyorda boʻladi yoki biroz kamayadi. Gemoglobin miqdori 90 g/l dan oshmaydi, rentgenologik tekshiruvda ingichka ichakda gipomotorika paydo boʻladi, ingichka ichakning fermentativ va chiqaruv koʻrsatgichlari qisman pasayadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ichak faoliyatini turgʻun buzilishlari mavjud: meteorizm, qorin ogʻrigʻi, diareya kuniga 3 — 5-marta, najas oʻzgarishining turli belgilari bilan (polifekaliya, steatoreya+, kreatoriya ++). Umumiy ahvol deyarli oʻzgarmaydi, tana vaznining yetishmasligi 6,5% dan 18,5% gacha. Jigar funksiyasi koʻrsatkichlari mikroelementlar meʼyorning 1/3 miqdorida, oshqozon osti bezi faoliyati koʻrsatkichlari pasayishga moyil, gemoglobin koʻrsatkichi 70 — 90 g/l. Rentgenologik tekshiruvda ingichka ichakning ifodalangan diskinezi aniqlanadi. Laktaza faolligi va ichak evakuator vaqti 50 %gacha boʻlgan sezilarli darajada kamayadi. Operatsiyadan keyingi davrda “qisqa ichak” sindromining yengil va oʻrta koʻrinishi, gigant operatsiyadan keyingi churralar, ovqat hazm qilish faoliyatining II-III darajali yetishmovchiligi, ifodalangan asteno-nevrotik sindrom yuzaga keladi. Yoʻgʻon ichakning gemikolektomiyasidan keyingi yetishmovchiligi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Sutkasiga 6-martadan ortiq ich ketishi kuzatiladi, tana vaznining yetishmovchiligi 18,6% dan ortiq, gipoproteinemiya, vitamin yetishmovchiligi, gemopoez buzilishi, gipokalsemiya va osteoporoz, endokrin yetishmovchilik, oqsilsiz shishlar. Barcha koʻrsatkichlar meʼyordan 50% dan ortiqqa tushgan. Operatsiyadan keyingi davrda ingichka va yoʻgʻon ichak oqmalarining yuzaga kelishi, “qisqa ichak” sindromining ogʻir darajasining rivojlanishi, oqmalarni yopish operatsiyalari samara bermasa, koʻp bosqichli operatsiyalarda yoʻgʻon ichak oqmasi yopilganidan soʻng, ogʻir darajada ichak tutilishi belgilari, III darajali ovqat hazm qilish faoliyatining buzilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Chandiqlanish (Kavshar) kasalligining, “qisqa ichak” sindromining ogʻir shakllarida ichakning keng qamrovli subtotal rezeksiyalaridan keyin paydo boʻladi. Barcha turdagi modda almashinishning ogʻir buzilishlari, poliorgan yetishmovchilik, ozib ketish va jarrohlik yordamida davolanishning imkoniyati yoʻqligi bilan ifodalanadi, ovqat hazm qilish buzilishi IV daraja. Ogʻir asoratlardan biri markaziy asab tizimiga zarar yetishidan iborat. | Mustaqil harakat qilish — III daraja; Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.7. Oʻt toshi kasalligi, postxoletsistektomik sindrom (K80-K87) | |||||
Oʻt toshi kasalligi asosan xolesterin almashinuvining buzilishi tufayli oʻt qopida va oʻtish yoʻllarida toshlar paydo boʻlishi bilan ifodalanadi va yalligʻlanish jarayonida yuzaga keladi. Oʻt toshi kasalligining asosiy radikal davolash usuli jarrohlik amaliyotidir. Postxoletsistektomik sindromning sabablari toshlardan iborat boʻlib, ular oʻt yoʻllarida qoldirilgan yoki xoletsistektomiya va boshqa operatsiyalardan keyin shakllangan boʻladi, oʻn ikki barmoqli ichak katta soʻrgʻichining stenozi, oʻt yoʻllarining jarohatli va yalligʻlanishli strikturalari, oʻt qopining qoldirilgan qismi, qop yoʻlining ortiqcha uzunlikdagi qoldigʻi, oʻt yoʻllarida begona jismlar, xolangit. | |||||
I daraja | Postxoletsistektomik sindromining yengil shaklda kechishi jigardagi sanchiqlarning yiliga 3-4-martagacha yuzaga kelib, kamida bir soat davom etishi va spazmolitik vositalar qabul qilishdan keyin tugashi bilan ifodalanadi. Jigar, oshqozon osti bezining funksiyalari buzilmagan. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Postxoletsistektomik sindromining oʻrtacha ogʻirlikda kechishi jigardagi sanchiqlarning yiliga 10-martagacha yuzaga kelib, kamida 3 soat davom etishi bilan ifodalanadi, xolangit xuruji, obturatsion sargʻayish yuzaga kelishi bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Postxoletsistektomik sindromining ogʻir kechishi jigardagi sanchiqlarning har haftada yuzaga kelib, 3 sutkagacha davom etishi, surunkali qaytalanadigan xolangit oyiga 1-2-marta zoʻrayishi, obturatsion sariqlikning yuzaga kelishi bilan belgilanadi, boshqa organlar tomonidan ogʻir asoratlar yuzaga keladi, ovqat hazm qilish funksiyasi ifodalangan darajada buziladi. Oʻt yoʻqotilishi bilan bogʻliq ogʻir shakldagi oʻtli oqmalar mavjudligi, jigarning oqsil shakllantiruvchi va pigment funksiyasining buzilishi, tez-tez bogʻlam almashtirishda (kuniga 7 marotabadan ortiq), drenajlarni yuvishda, tiklash operatsiyalarini oʻtkazish zaruriyati tugʻilganda, oshqozon-ichak traktining boshqa kasalliklari qoʻshilganda, ovqat hazm qilish faoliyati subkompensatsiya holatida boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ogʻir asoratlarning (kaxeksiya, anemiya) mavjudligi, davolanishning samarasizligi va bemorning doimiy parvarishga muxtojligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.8. Qiziloʻngach kasalliklari | |||||
2.8.1. Kardiya axalaziyasi. (K20-K31) | |||||
Qiziloʻngach peristaltikasining butunlay samarasizligi va yutishga javoban pastki qiziloʻngach sfinkterining muvofiqlashtirilgan reaksiyasi yoʻqligi bilan ifodalanadi. Uning asosiy belgilari disfagiya, regurgitatsiya, koʻkrak kafasida ogʻriqlardan iborat. Disfagiya eng birinchi va xarakterli belgi boʻlib, ovqatning qiziloʻngach pastki uchligida tutilib qolishi bilan ifodalanadi. Kasallik zoʻrayib borishi bilan bemorlar ovqatning oshqozonga oʻtishini yengillashtiruvchi turli muolajalarni qoʻllaydilar. Kasallikning oʻtkir bosqichlarida ovqatning bir qismi qiziloʻngachda qoladi. Regurgitatsiya bemorlarning 70% ida kuzatiladi. U ovqatlanish vaqtida va undan keyin paydo boʻlib, bemor uchun oʻta azoblidir. | |||||
I daraja | Disfagiya simtomining doimiy boʻlmagan, qisqa muddatli toʻsh orti sohasidagi ogʻriqlar yoki ularning rentgenografiya, endoskopiya, biopsiya yordamida tashxisning tasdiqlanganligida, dori vositalari qabul qilinganidan keyin bartaraf boʻlishi, tana vaznining kamaymasligi va asoratlar yoʻqligi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Disfagiya, koʻkrak sohasidagi ogʻriqlar, har bir ovqatlanishdan keyin kekirish, jigʻildon qaynashi kuzatiladi. Parhez va dori vositalari bilan davolanadi asoratlar kuzatilmaydi, tana vazni indeksi 15% gacha kamayadi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Disfagiyaning doimiy, yaqqol belgilari, koʻkrak sohasidagi ogʻriqlar, ovqatlanishdan keyin qusish, tana vazni indeksining 15% dan ortiq kamayishi, temir tanqisligi anemiyasi, gipoalbuminemeya, xolesterin miqdori, protrombin darajasi pasayishi, poligipovitaminoz belgilari bilan namoyon boʻladi. Koʻp sonli eroziyalar, yaralar, stenoz yoki qiziloʻngachning yaqqol kengayishida va epiteliy displaziyasida maʼlumotlar rentgenografiya, endoskopiya, biopsiya natijalari bilan tasdiqlanadi. Konservativ davolash samara bermaydi, jarrohlik amaliyotining zaruriyati tugʻiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Disfagiyaning doimiy, yaqqol belgilari: qusish, ogʻir kaxeksiya. Qon ketishi, perforatsiya, qiziloʻngachning dekompensatsiyalangan stenozi, malignizatsiya kabi ogʻir asoratlar bilan birga kechadi. Boshqa organlar va tizimlarning metabolik zararlanish mavjudligi (ensefalopatiyaning 2-3 darajasi, surunkali yurak yetishmovchiligining 2-3 darajasi, splenomegaliya, gepatomegaliya, oqsilsiz shishlar). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.9. Bronxoektatik kasallik (J 85) | |||||
Bronxoektatik kasallik — bronxlarning anatomik jihatdan oʻzgarishi, ularning kengayishi, darenaj funksiyasining buzilishi va yalligʻlanish va yiringli intoksikatsiya bilan birga kechadi. Bronxoektaziyalar oʻz morfologik jihatlariga koʻra kistasimon, silindrik, qopsimon va aralash shaklda boʻladi. | |||||
I daraja | Xuruj yilda bir martadan ortiq boʻlmaydi, davomiyligi 1 oygacha, bir tomonlama, koʻpincha segmentar zararlanish kuzatiladi. Umumiy intoksikatsiya belgilari boʻlmaydi. TVI >21. Ozish, mushaklar gipotrofiyasi va mushak kuchining kamayishi boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Xuruj yilida 2-3-marta 40-60 kun davomida yoki yilida 4 — 6-marta 10 — 15 kun davomida ikki tomonlama zararlanishi bilan ifodalanadi. Yengil darajada umumiy intoksikatsiya beligilari. Ovqatlanish qisman buzilgan. Xurujlarga va qon qusishga sezilarli moyillik mavjud. NE — I yoki II A daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harak?t qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kasallikning tez-tez va uzoq muddatli xuruji (yiliga 5-6-martagacha), alohida xurujlar oraligʻida qisqa remissiyalar kuzatiladi. Oʻpkaning ikki tomonlama shikastlanishi, oʻpkaning ikki boʻlagidan ortiq boʻlagiga zarar yetishi bilan ifodalanadi. Tez-tez oʻpkadan qon ketishi yoki qon qusish kuzatiladi, umumiy intoksikatsiyaning yaqqol belgilari, ovqatlanish buzilgan, NE — II B daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Bronxoektazlar ikki tomonlama keng tarqalgan. Deyarli kamaymaydigan kasallik xuruji yaqqol ifodalangan umumiy intoksikatsiya belgilari bilan (yuqori tana harorati, ozib ketish, leykotsitoz, ECHT tezlashishi), yiringli balgʻam ajralishi, buyrak amiloidozi, oʻpkadan tez-tez qaytalovchi qon ketishi. NE — III daraja, SYUYE — III FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.9.1. Oʻpka abssessi va gangrenasi (J 85) | |||||
Oʻpka asbsessi — oʻpka toʻqimasining nekrozli va yiringli yemirilishi boʻlib, yakka yoki koʻp boʻshliqlar hosil boʻlishi bilan ifodalanadi. Yiringlash oʻchogʻi sogʻlom toʻqimadan chegaralangan yalligʻlanish infiltratsiyasi (biriktiruvchi toʻqima pardasi) bilan oʻralgan. Oʻpka gangrenasi — qoʻlansa xidli balgʻam ajralishi bilan kechadigan oʻpka toʻqimasining nobud boʻlishi, chirib yemirilishi. Uning sogʻlom toʻqimadan aniq ajralish chegarasi yoʻq boʻlib, bemorning oʻta ogʻir holati bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Oʻpkaning oʻtkir abssessi bir yilda bir martdan ortiq boʻlmagan kasallik xuruji bir oygacha davom etadi. Umumiy intoksikatsiya belgilari boʻlmaydi, ovqatlanish tartibi buzilmagan. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻpkaning surunkali asbsessi. Kasallik xuruji yiliga 2-3-marta 30 — 40 kundan yoki 4 — 6-marta 10 — 15 kundan iborat boʻladi. Umumiy intoksikatsiya belgilari yengil darajada, ovqatlanish yengil darajada buzilgan. Xuruj va qon qusish birga kechishiga moyillik kuzatiladi. NE — I, SYUYE — I FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻpkaning koʻp sonli abssesslari. Tez-tez qaytalanadigan va uzoq muddatli kasallik xuruji (yiliga 5-6-martagacha) qisqa muddatli remissiyalar, tez-tez qaytalanadigan oʻpka qon ketishi va qon qusish holatlari, umumiy intoksikatsiyaning yaqqol belgilari, ovqatlanish buzilgan, NE — II B daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Umumiy intoksikatsiya belgilari bilan kechuvchi deyarli kamaymaydigan kasallik xuruji (yuqori tana harorati, ozib ketish, leykotsitoz, ECHT tezlashishi), yiringli balgʻam ajralishi, buyrak amiloidozi, tez-tez qaytalovchi oʻpkadan qon ketishi. NE — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.9.2. Oʻpka exinokokkozi (V 67) | |||||
Oʻpka exinokokkozi — oʻpka toʻqimasining parazitar zararlanishi boʻlib, turli hajm va miqdordagi kistalarning yuzaga kelishiga olib keladi. Shikastlanish hajmidan kelib chiqqan holda turli darajadagi nafas yetishmovchiligiga olib keladi. | |||||
I daraja | Oʻpkaning yakka murakkablashmagan exinokokkozi. Kasallik xuruji yilida bir marta 1 oygacha davom etadi. Umumiy intoksikatsiya belgilari boʻlmaydi, ovqatlanish meʼyori buzilmagan. | Hayot faoliyatida cheklov mavjud boʻlmaydi | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ikkala oʻpkaning yakka yoki qaytalanadigan exinokokk kistalari boʻlib, kistaning bronxga yorilishi koʻrinishida bir yoki ikkala tomondan asoratlarga olib kelishi mumkin. Yengil darajadagi umumiy intoksikatsiya belgilari, ovqatlanish yengil tarzda buzilgan. Xuruj va oʻpkadan qon ketish birgalikda kuzatiladi. NE — I daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Bir oʻpkaning koʻp sonli yoki qaytalanadigan exinokokkozi. Tez-tez qaytariluvchi oʻpkadan qon ketishi va qon qusish holatlari, umumiy intoksikatsiyaning yaqqol belgilari, ovqatlanish buzilgan, NE — II B daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala oʻpkaning koʻp sonli exinokokk kistalari, kimyoterapiyaga koʻrsatma mavjud. Umumiy intoksikatsiya belgilari bilan deyarli kamaymadigan kasallik xuruji (yuqori tana harorati, ozib ketish, leykotsitoz, ECHT tezlashishi), yiringli balgʻam ajralishi, buyrak amiloidozi, tez-tez qaytariluvchi oʻpkadan qon ketishi. NE — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.10. Qon-tomir kasalliklari | |||||
2.10.1. Arteriyalar, arteriolalar va kapillyarlar kasalliklari. Aortaning terminal boʻlimi va yonbosh arteriyalarning hamda oyoqlar periferik arteriyalarning okklyuzion shikastlanishlari. KXT -10: I70; I70.0; I70.2; I73; I73.0; I73.1; I73.8; I73.9. | |||||
Arteriyalarning surunkali tizimli kasalligi tromboz va obliteratsiya bilan birgalikda kechib, keyinchalik surunkali arterial yetishmovchiligiga olib keladi. | |||||
I daraja | Tez charchab qolish kuzatiladi, boldir mushaklarida ogʻriq, oyoq-qoʻllar uvishishi va muzlashi, 500 metrdan ortiq yurganda oqsash kuzatiladi. Teri qurishi, kisman giperkeratoz, boldirlarda boshlangʻich “tuk toʻkilishi”. Periferik arteriyalardan birida pulsatsiyaning zaiflashishi. Reovazografik indeks (RI) 0,7 gacha pasaygan. Termometriya: oyoq-qoʻllarning turli qismlarida teri haroratining normal mutanosibligi buzilishi (meʼyorda oyoq panjasida 28 — 32° S, boldirda 30 — 32° S, sonning chov qismida 33,6 — 35,8° S). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv belgilar bir xil, ammo yanada ifodalangan. Oyoq-qoʻllarning uvishish va sovqotish hissi, 200 metrga qadar yurganda oqsash, periferik arteriyalar birida pulsatsiyaning susayishi, quruq teri, giperkeratoz koʻpincha panaritsiy, paranixiylar, boldirlarda “tuk toʻkilishi”, endoartritda oyok panjasi va boldir mushaklari, Lerish sindromida son mushaklari gipotrofiyasi. Reovazagrafik indeks (RI) 0,5-0,3. Oppel sinamasi 40-60 sekunddan soʻng musbat, Kollinz va Vilenskiy 20-30 sekunddan keyin ijobiy boʻladi. Teri harorati pasayadi assimetriya 1-2 ° S. Rentgenografiya: oyoqlarning distal olachipor osteoporozi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Tinch holatda oyoqlardagi ogʻriq, 25 — 30 metr masofa yurilgandan soʻng oqsash. Yaqqol trofik oʻzgarishlar, oyoq panjalari oqish, tomirlari boʻshashgan, distal boʻlimlarda vertikal holatda rangi sianoz. Oyoq panjasi shishi, mushaklar gipotrofiyasi, tirnoq plastinkalar deformatsiyasi, yoriqlar, eroziyalar, barmoqlar orasida uzoq vaqt mobaynida bitmaydigan yaralar, oyoq panjasida chuqur va ogʻriqli yoriqlarning paydo boʻlishi. Boʻksa boʻgʻimlaridagi puls keskin zaiflashgan, boshqalarida aniqlanadi. Oppel sinamasi 10 — 15 sekunddan soʻng ijobiy, Kollinz va Vilenskiy sinamasi 40 — 60 sekunddan soʻng ijobiy natija beradi. Oyoq panjasida teri haroratining 2-3° S ga pasayishi. Reovazografik indeks (RI) 0,3 — 0,1. Nitroglitseringa reaksiya manfiy. Rentgenografiya: distal yoʻnalishda oʻsib boruvchi diffuz osteoporoz. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Oyoqlarda doimiy azobli ogʻriqlar, hatto tinch holatda ham, yara-nekrotik oʻzgarishlar, oyoq gangrenasi. Panja va boldirlarda shish paydo boʻladi, terining rangi oqish, sianotik rangda yupqalashib ketgan. Ishemik nevrit tizza boʻgʻimida bukuvchi ishemik kontraktura, chanoq-son boʻgʻimida bukuvchi-yaqinlashtiruvchi kontraktura, oyoq gangrenasi yuzaga keladi. Teri haroratining 3° S dan ortiqqa pasayishi. Reovazografik indeks (RI) 0,1 va undan kam, baʼzan hisoblashning iloji ham boʻlmaydi. Rentgenografiya: diffuz osteoporoz, tirnoq falangasi osteolizisi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
Qoʻshimcha maʼlumot: amputatsiyalarda, oyoq-qoʻllarning amputatsion-choʻltoqlik boʻlimini koʻring. | |||||
Oppel sinamasi — bemor chalqancha yotgan holda panjalarini yuqoriga koʻtaradi, oyoqlarini chanoq-son boʻgʻimida toʻgʻri burchak ostida bukadi. Shifokor sekundomer boʻyicha panjaning tag qismida oqish rang paydo boʻlish vaqtini aniqlaydi, bu rang tovonda qonning arterial yetib kelishi darajasidan kelib chiqqan holda turli vaqtda paydo boʻladi. | |||||
Kollinz-Vilenskiy sinamasi — chalqancha yotgan holatdagi bemorning oyoqlari 2 minut davomida yuqoriga koʻtarilgan panja va boldir teri osti pastga boʻshaydi. Bemor oyoqlarini pastga tushirgan holda oʻtirishi bilan, panja yuzasi venalari, oyoq qon tomirlari patologiyasi mavjud boʻlmasa, tezda (5 — 7 sekund ichida) qon bilan toʻlib, shaklan ajralib chiqadi. Qon aylanish buzilishi kuzatilganda qon bilan toʻlish vaqti uzayadi. | |||||
2.10.2. Magistral venalar kasalligi (surunkali venoz yetishmovchiligi) | |||||
(I80.0; I80.1; I80.2; I80.3; I83; I83.0; I83.1; I83.2; I83.9; I87; I87.0; I87.1; I87.2) | |||||
Magistral va kommunikant venalar klapanli apparatining shikastlanishi yoki ularning oʻtkazish qobiliyati susayishi natijasida venoz gemodinamikaning buzilishi. Klapanlar oʻzgarishiga distonik, almashinuv-degenerativ va konstituatsional kasalliklar yoki tromboembolik yalligʻlanishli yoki yalligʻlanishsiz venalar kasalliklari sabab boʻlishi mumkin. | |||||
I daraja | Oyoq venalarining varikoz kengayishi, uzoq muddatli anamnez, vaqti-vaqti bilan oyoqda shish paydo boʻlishi. Uzoq vaqt tik turishdan soʻng, bemorlarda oyoqdagi toʻlishish, ogʻirlik, charchoq hissi, baʼzan ogʻriqlar paydo boʻladi. Vertikal holatda boldir va panja terisida sianoz (koʻkimtir rangga kirish) belgilari biroz namoyon boʻlib, boldir-panja boʻgʻimi sohasida shishga aylanib boradi. Okklyuzion pletizmografiya maʼlumotlariga koʻra, maksimal venoz hajm toʻqimaning 4,1 ml/ 100 sm3ni tashkil qiladi. Umumiy retrograd oqim 6,2 ml/100 sm3gacha oshgan, venoz oqimining oʻrtacha tezligi va mushak-vena pompasi samaradorligi muvofiq ravishda 18,1 ml va 41,5% gacha pasaygan. | Hayot faoliyatida cheklov mavjud boʻlmaydi | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oyoqlarda doimiy ogʻirlik xissi, uzoq statik zoʻriqishdan soʻng oyoqlarda ogʻriq kuzatiladi. Boldirdagi shish doimiy xarakterga ega boʻlib, uzoq vaqt dam olinganidan soʻng kamayadi. Boldir hajmi kengaygan, boldir pastki uchligida teri giperpigmentatsiyasi va induratsiyasi kuzatiladi, baʼzan teri qichishadi. Tekshirilganda maksimal venoz hajmi oshib toʻqimaning 4,4 ml/100 sm3ni tashkil qilgani, umumiy retrograd qon oqimi koʻtarilgani (6,8 ml/ 100 sm3), venoz oqimining oʻrtacha tezligi tushgani (14,8 ml/100 sm3) va mushak-venoz pompasi samaradorligi pasaygani (30,8 ml) kuzatiladi. Bemorlar davriy ravishda statsionar sharoitda konservativ davolanishga muhtoj boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oyolarda doimiy ogʻriq, boldir mushaklarida tomir tortishishi, ifodalangan teri qichimasi kuzatiladi. Oyoqning limfostaz belgilari bilan shishlari, induratsiya fonida terining oq atrofiyasi qismlari, giperemiya, dermatit, ekzema paydo boʻladi. Davolanishi mumkin boʻlgan yuza yaralar, yaralar bitgandan keyingi chandiqlar paydo bulishi. Pletizmografik tekshiruv oʻtkazilganda, venoz oqimining va mushak-vena nasosi samaradorligining 2-3 barobarga pasaygani, oyoqning maksimal venoz hajmi sezilarli darajada oshgani (4,4 ml dan ortiq) oʻrindan turganda retrograd qon oqimi kuchaygani (6,8 ml/100 sm3dan ortiq) kuzatiladi. Bemorlar maxsus muassasalarda palliativ operatsiya oʻtkazilishiga muhtoj boʻladilar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Oyoqda shish va ogʻriqlar juda kuchli. Ogʻir limfo-venoz yetishmovchiligi aniqlanadi, teri dagʻallashgan, teri osti yogʻli kletchatkada fibroz kuzatiladi, panja ustki qismida shish paydo boʻladi, barmoqlar kvadarat shaklga kiradi, soʻgalli oʻsimtalar bilan giperkeratoz kuzatiladi. Uzoq vaqt davomida bitmaydigan, patologik granulyatsiyali va yiring ajraluvchi yaralar sababli yuza venalar tromboflebiti, dermatit, mikrobli ekzema, saramas yalligʻlanishlar, periostit kuzatiladi. Boldir-panja boʻgʻimida harakatning murakkablashishi kuzatiladi. Davolash muolajalari samara bermay, venoz oqimi yanada yomonlashganda alohida yaralar birlashib, yara hajmi tez surʼatlarda kattalashadi, yalligʻlanish infiltratsiyasi va atrofdagi teri giperemiyasi paydo boʻladi, ogʻriqlar keskin ravishda kuchayadi. Pletizmografik tekshiruv koʻrsatkichlari surunkali venoz yetishmovchiligining III darajasidagi koʻrsatkichlarga muvofiq boʻladi. Ogʻir asoratlardan eng salmoqlisi oʻpka arteriyalarining tromboemboliyasi, varikoz kengaygan yuza venalari tromboflebiti va boldirning qaytalananuvchi saramas yalligʻlanishidir. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.11. Umurtqa pogʻonasi va orqa miya oʻsmalari (S41, D16.6, D18, D32.1, D33.4, D42.1, S72.0) | |||||
Orqa miya oʻsmalari birlamchi va ikkilamchi turlarga boʻlinadi. Birlamchi oʻsmalar guruhiga miya moddasidan yuzaga kelgan (intramedullyar) va orqa miya pardasi, ildizchalari va tomirlaridan hosil boʻlgan (ekstramedullyar) oʻsmalar kiradi. | |||||
II daraja | Oyoq-qoʻl funksiyasi biroz buzilishi, yengil ogʻriqli sindrom. Ogʻriq yengil epizodik, jismoniy harakatda kuchayadi, tinch holatda kuchsiz ifodalanadi. Mahalliy oʻzgarishlar umurtqa mustaqil harakat qilishining kamayishi, dumgʻaza qismiga tegilganda ogʻriq bilan ifodalanadi. Tashxis qoʻyilmagan va operativ davolanish vaqtincha kechiktirilgan holatda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ijobiy va yomon sifatga ega oʻsmalar sababli operatsiya qilingan bemorlar, natijasidan qatʼi nazar. Ogʻriqlar doimiy xarakterga ega. Nerv ildizlari siqilganda (ezilganda) qisman parez koʻrinishidagi nevrologik tanqislik yuzaga keladi. Orqa miya siqilganda oyoq-qoʻllardagi parezlar, sezuvchanlik qobiliyatida va tos organlari funksiyasida buzilishlar kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Yomon sifatli oʻsmalar jarrohlik yuli bilan davolanishi mumkin boʻlmaganda. Nerv ildizlari siqilganda va patologik sinishlarda keskin namoyon boʻluvchi ogʻriqli sindrom. Orqa miya kundalang kesimiga shikast yetganida shol boʻlish, sezuvchanlik qobiliyati chukur ravishda buzilishi, peshob va axlat ajralishida buzilishlar kabi turgʻun oʻzgarishlar yuzaga keladi, yotoq yara koʻrinishidagi trofik buzilishlar paydo boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
Qoʻshimcha maʼlumot: operatsiyadan keyin yoki operatsiyasi keyinga vaqtincha qoldirilgan bemorlarning kelgusidagi hayot faoliyatini cheklash masalasi buzilgan funksiyalarni tiklash imkoniyatidan, suyak defekti tarqalganlik darajasidan (operatsiya davomida olib tashlangan umurtqa pogʻonalarining miqdoridan) kelib chiqqan holda aniqlanadi. | |||||
2.12. Bosh miya oʻsmalari. (C70-C71) | |||||
Bosh miya oʻsmalari — ekstra yoki intratserebral joylashuvga ega, turli gistobiologik tuzilmali oʻsimtalar boʻlib, toʻxtovsiz progressiv kechib boradi, turli bosqichlarda oʻchoqli, umumiy miya yoki aralash belgilarga ega boʻladi. Umuman olganda, boshqa omillar bilan birga oʻsmaning gistologik tabiati (ijobiy yoki salbiy sifatli), bemor jarrohlik amaliyotidan oʻtganligi va uning natijalari (oʻsmaning toʻliq yoki qisman olib tashlanishi), kasallik qaytalanganligi, takroriy jarrohlik amaliyotlari mavjudligi hisobga olinadi. | |||||
II daraja | Miya ichki qon bosimining oshishi oʻrta darajada, yengil bosh ogʻriqlar, davriy qusish, koʻrish nervlari diski dimlanishining boshlangʻich belgilari, ruhiyatda oʻzgarish yoʻq. Ijobiy sifatli oʻsmalar tufayli operatsiya qilingan bemorlarda serebral funksiyalarning beqaror yoki oʻrtacha darajada buzilishi, hayotiy faoliyatning oʻrtacha chegaralanishiga olib keladi. Operatsiya qilingan ijobiy sifatli oʻsimtali bemorlar (koʻpincha ektratserebral) kuzatuvga muhtojligi (shubhali prognoz), funksiyalarning yengil darajada buzilishi. Gipofiz adenomasi boʻlgan bemorlarda jarrohlik va konservativ davolanishdan keyin. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; moʻljal olish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yuqori darajada miya ichki bosimining oshishi, boshdagi doimiy kuchli ogʻriqlar, qusish, koʻrish nervlari diski dimlanishi holati. Ataksiya, nistagm, koordinatsiya buzilishi, mushak gipotoniyasi, boshning majburiy holati va boshqa belgilar oʻsimtaning joylashuvi va hajmiga bogʻliq. Serebral turgʻun progressiv ravishda ifodalangan buzilish, hayotiy faoliyatning sezilarli darajada cheklanishiga olib keluvchi. 1) ijobiy sifatli oʻsimta tufayli operatsiya boʻlgan bemorlarda samarasiz reabilitatsiya prognozi; 2) xavfli va metastatik oʻsmalar tufayli operatsiya boʻlmagan bemorlarda, hatto funksiyalarning qisman buzilganligi bilan birga, ijobiy boʻlmagan yaqin prognozni hisobga olgan holda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Yomon sifatli oʻsmalar toʻliq yoki qisman olib tashlangandan keyin ifodalangan nevrologik belgilar mavjudligi hamda organlar va tizimlarni funksiyalarining dekompensatsiyalangan buzilishi. Doimiy oʻzgalar yordamiga muhtoj boʻlgan, operatsiya qilib boʻlmaydigan bemorlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja; | I guruh | ||
2.13.Onkologik kasalliklarda nogironlikni belgilashda hayot faoliyaticheklanishini aniqlash mezonlari | |||||
Onkologik kasalliklar agressiv, klinik jihatdan tez kechuvchi xarakterga ega boʻlgan, oʻsimtaning qaytalanishi va metastazalari, prognozi jihatdan ijobiy boʻlmagan kasalliklar guruhida. Organ shikaslanishidan kelib chiqqan holda onkologik jarayonlarning bir necha turlari ajratiladi. | |||||
2.13.1. Oshqozon saratonida hayot faoliyatining cheklanishini aniqlash (S-16) | |||||
II daraja | Yuqori differensiallangan shakldagi oshqozon saratonining radikal operatsiyasini boshidan kechirgan bemorlar (subtotal oshqozon rezeksiyasi) T1-3N0-3M0, asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin 2 yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastazlarining belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Rezeksiyadan keyingi sindromlar yengil darajada va bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oshqozon saratoni oshqozon bir yoki ikki sohasida kasallikning T2-4N0-3M0 bosqichi va yuqori past differensiyalangan (G1-G4) shaklidagi darajasiga ega bemorlar. Radikal davolanishdan (gastrektomiya, subtotal rezeksiya, aralash, kengaytirilgan operatsiyalar) keyingi bemorlar, qaytalanish va metastazlar belgilari mavjud, yaqqol rezeksiyadan keyingi sindrom, bemorning 10 va undan ortiq kilogrammga ozib ketishi. Ovqatlanish rejimiga toʻliq rioya etilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Oshqozon saratonining IV bosqichi, bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi va kaxeksiyasining yaqqol belgilari. Oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi, kanseromatoz, assit. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvoli ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalarning qoʻllanishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball.. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.2.Qiziloʻngach saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-15) | |||||
II daraja | Yuqori differensiyalangan shakldagi qiziloʻngach saratonining radikal operatsiyasini boshidan kechirgan bemorlar T1-3N0-3M0, asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin 2 yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastazlarining belgilari boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Disfagiya belgilari yoʻq. Ovqat oʻtishi buzilmagan. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Saraton qiziloʻngachning oʻrta va pastki uchligi sohasida kasallikning T2-4N0-3M0 bosqichi va yuqori, past differensiyalangan (G1-G4) shaklidagi darajasiga ega bemorlar. Radikal davolanishdan (qiziloʻngach ekstirpatsiyasi, subtotal rezeksiya, aralash, kengaytirilgan operatsiyalar) keyingi bemorlar, qaytalanish va metastazlar belgilari mavjud, yaqqol postrezeksion sindrom, bemorning 10 va undan ortiq kilogrammga ozib ketishi. Anastomoz funksiyasining yaqqol buzilishi. Ovqatlanish rejimiga toʻliq rioya etilishi. Bemorlar vaqti-vaqti bilan reabilitatsiya choralariga (bosqichli operativ davolanishga) muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Saraton qiziloʻngachning barcha boʻlimlariga tarqalishi bilan bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi va kaxeksiyasi, III-IV darajali disfagiyaning yaqqol belgilari. Oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi, assit, bronxo-ezofagal oqmalarning paydo boʻlishi, nafas olishning buzilishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.3. Jigar saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash. (S-22) | |||||
III daraja | Jigar saratoni jigarning bir yoki ikki boʻlagida kasallikning T2-4N0-3M0 bosqichi va yuqori, past differensiyalangan (G1-G4) shaklida. Radikal davolanishdan (oʻng yoki chap tomonlama gemigepatektomiya) keyingi bemorlar, qaytalanish va metastazlar belgilari mavjud, past ifodalangan jigar faoliyati yetishmovchiligi, profilaktik kimyoterapiya qabul qilgan bemorlar. Bemorlar davriy reabilitatsion tadbirlarga mu?toj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Jigar saratoni jigarning bir boʻlagi yoki total jarohatlanishi bilan intoksikatsiya va kaxeksiya, assit va sargʻayish yaqqol belgilari, kasallikning T4 N0-1 M1 bosqichi. Oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi, nafas olishning buzilishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichi pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.4. Yoʻgʻon ichak saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-18) | |||||
II daraja | T1-3N0-1M0 bosqichdagi yuqori differensiyalangan shakldagi yoʻgʻon ichak saratonining operatsiyadan keyingi, qorin ichki rezeksiyasi, sigmasimon, chambar va toʻgʻri ichak rezeksiyasi, kimyoterapiya qabul qilgan bemorlar davolanishdan keyin bir yildan soʻng oʻsimta retsedivi yoki metastaz boʻlmasligi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Ichak tutilish belgilari mavjud boʻlmaydi. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi va simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik va biokimyoviy taxlillarda oʻzgarish kuzatilmaydi, vazn meʼyorida. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Saraton ichakning biror sohasida joylashgan boʻlib, kasallikning T2-4N0-3M0 bosqichi va yuqori past differensiyalangan (G1-G4) shaklidagi darajasiga ega bemorlar. Radikal gemikolektomiyadan (chap taraflama yoki oʻng taraflama), sigmasimon, chambar va toʻgʻri ichak rezeksiyasidan keyingi bemorlar. Kolostoma shakllangan holda operativ jarrohlik: Gartman operatsiyasi, toʻgʻri ichak eksterpatsiyasi va amputatsiyasi, kimyoterapiyadan keyingi holat. Kasallik qaytalanish va metastazlarsiz, bemorning 10 va undan ortiq kilogrammga ozib ketishi. Ovqatlanish rejimiga qatʼiy rioya etilishi va ogʻir jismoniy mehnatning cheklanishi, profilaktik kimyoterapiya qabul qilgan bemorlar. Bemorlar vaqti-vaqti bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Yoʻgʻon ichak saratonining T1-4N1-3M0 va/yoki T1-4N1-3M1 bosqichli bedavoligi, saraton yaqqol ifodalangan intoksikatsiyasi va kaxeksiya, assit, sariqlik va kanseramatoz, oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi, nafas olishning buzilishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichi pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi. Bemorning bedavo holati va narkotik analgetiklar qabul qilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.5.Oʻpka saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S18) | |||||
II daraja | T1-3N0-3M0 bosqichda yuqori differensiyalangan shakldagi oʻpka saratonining lobektomiya, bilobektomiya operatsiyasi (oʻng yoki chap tomonlama) boshidan kechirgan yoki kasallikning 0 yoki 1 bosqichidagi bemorlar. Asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin 2 yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Nafas yetishmovchiligining 1-darajasi belgilari. Davriy umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarda buzilish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻpka saratoni tananing bir yoki ikki sohasida kasallikningT2-4N0-3M0 bosqichi va yuqori past differensiyalangan (G1-G4) shaklidagi darajasi yoki kasallikning 0 va 1A bosqichiga ega bemorlar. Pulmonektomiya (oʻng yoki chap tomonlama) yoki kimyoterapiya va nur terapiyadan keyingi bemorlar. Qaytalanish va metastazlar belgilari mavjud boʻlmaydi, profilaktik kimyoterapiya, nurterapiyaga va doimiy kuzatuvga muhtoj. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlardan buzilish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Oʻpka saratonining T1-4N1-2M0 va/yoki T1-4N1-3M1 bosqichida bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, nafas yetishmovchiligi, ogʻriqli sindrom va kaxeksiyasining yaqqol belgilari. Oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlaring aniqlanishi, nafas buzilishi, qon qusish. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichi pasayishi. Kasallikning bedavoligi va narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.6. Sut bezi saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-50) | |||||
II daraja | T1-3aN0-2M0 bosqichdagi sut bezi (koʻkrak) saratoni bilan ogʻrigan bemorlar. Yuqori differensiyalangan shakldagi sut bezi saratoni yoki 0 va 1A bosqichdagi radikal operatsiyasi: radikal mastektomiya, radikal rezeksiya yoki kvadarantektomiya, Kimyoterapiya va nur terapiya, gormonal davolanishni boshidan kechirgan bemorlar, asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin bir yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj, biokimyo koʻrsatkichlarda buzilish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | T1-4№0-2M0 bosqichdagi sut bezi saratoni, yuqori va past differensiyalangan (G1-G4) shaklidagi bemorlar. Profilaktik kimyoterapiya va nurterapiyasidan keyin bemorlar, doimiy kuzatuvga muhtoj. 3B bosqichdagi sut bezi saratoni bilan ogʻrigan bemorlar kasbi va kasallik kechishi natijasidan qatʼi nazar yaqin 2 yil davomida ikkinchi guruh nogironi deb tan olinadi. Bemorlar vaqti-vaqti bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Sut bezi saratonining T1-4N1-3M1 bosqichida bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, nafas yetishmovchiligi, poliorgan yetishmovchilik, ogʻriqli sindrom va kaxeksiyaning yaqqol belgilari. Oʻsimtaning operatsiya qilinmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyo koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, umumiy oqsil koʻrsatkichining pasayishi, ichki aʼzolar faoliyatining buzilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.7. Qalqonsimon bez saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash. (S-73) | |||||
II daraja | T1-3aN0-2M0 bosqichdagi yuqori differensiyalangan qalqonsimon bez saratoni yoki 0 va 1A bosqichdagi saraton tufayli radikal operatsiya: gemitireoidektomiya, boʻyin yogʻ klechatkasini fassial futlyar olib tashlash, qalqonsimon bezning subtotal rezeksiyasi, tireoidektomiya, gormonal davolanishni boshidan kechirgan bemorlar. Asoratsiz, davolanishdan keyin bir yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmasa, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorida. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi va simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyo taxlillarda oʻzgarish kuzatilmaydi. Operatsiyadan keyingi yengil darajadagi gipotirioz. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | T1-4N0-2M0 bosqichdagi yuqori differensiyalangan qalqonsimon bez saratoni yoki 0 va 1A bosqichdagi saraton tufayli radikal operatsiya: gemitireoidektomiya, qalqonsimon bezningsubtotal rezeksiyasi, tireoidektomiya, boʻyin yogʻ klechatkasini fassial futlyar olib tashlash, gormonal davolanishni boshidan kechirgan bemorlar, oʻsimta qaytalanishi va metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorida. Kimyoterapiya nur terapiyasi, yodaterapiya va gormonaterapiya qabul qilgan bemorlar profilaktik maqsadida doimiy kuzatuvga muhtojdirlar. Bemor davriy reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyo tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
2.13.8. Siydik qopi saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-67) | |||||
II daraja | Siydik qopi saratoni T1-3N0-2M0 0 bosqich yoki 1 A bosqichdagi yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsmasi operatsiyasini: siydik qopi rezeksiyasi, transuretral rezeksiya, kimyoterapiya nur terapiyasini boshidan kechirgan bemorlar, asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin 1 yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud emasligini, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi va simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Siydik qopi saratoni T1-3N0-2M0 bosqich yoki II B, III A, III B bosqichidagi yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsmasi operatsiyasi: siydik qopi rezeksiyasi, transuretral rezeksiya, kimyoterapiya nur terapiyani boshidan kechirgan bemorlar, oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud, profilaktik kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyin bemorlar 2 yil davomida doimiy kuzatuvga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Siydik qopi saratonining T1-4N1-3M1 bosqichda bedavoligi, yaqqol ifodalangan saraton intoksikatsiyasi, saraton oʻsimtasining yaqin atrofdagi organ va toʻqimalarga tarqalishi, ogʻriqli sindrom, uzoq metastazlarning aniqlanishi, uremiya. Oʻsimta jarayoni keng tarqalganligi sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarining yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.9. Tuxumdonlar saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-56) | |||||
I daraja | Tuxumdonlar saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng asorat va oqibatlarsiz davolanishdan keyin ikki yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlari. Yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsimtalari yoki 0-I bosqichdagi bemorlar, asosan qin usti bachadon ortiqlari bilan eksterpatsiyasi va katta charvi rezeksiyasi, qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80 dan 100% gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Tuxumdonlar saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng bir yil davomida asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan keyin bir yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1N0-1M0T2-3N0-1M0 bosqichlari. Yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsimtalari yoki I A bosqichdagi bemorlar, asosan qin usti bachadon ortiqlari bilan eksterpatsiyasi va katta charvi rezeksiyasi. Davolanishdan 1 yildan soʻng oʻsmaning qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Kastratsiyadan keyingi sindrom mavjud boʻlganida umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kasallikning T1-3N0-2M0 bosqichi. Yuqori yoki past differensiyalangan shakldagi (G1-G4) oʻsimtalari yoki asosan qin usti bachadon ortiqlari bilan eksterpatsiyasi va katta charvi rezeksiyasi, kimyoterapiya, qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud. Kimyoterapiya yoki nur terapiyasini profilaktik maqsadlarda qabul qilgan bemorlar bir yil davomida doimiy kuzatuvga muhtoj. Bemorlar vaqti-vaqti bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillar tarafidan oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Tuxumdonlar saratonining T1-4N1-3M1 bosqichda bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, saraton oʻsimtasining yondosh organ va toʻqimalarga tarqalishi, kanseromatoz, ogʻriqli sindrom, kaxeksiya, siydik ajralishining buzilishi. Oʻsimtaning qaytalanishi yoki uzoq metastazlar aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, ichki organlar funksiyasining buzilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.10. Bachadon boʻyni saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-53) | |||||
I daraja | Bachadon boʻyni saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng bir yil davomida asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan ikki yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlari. Yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsimtalari yoki 0-I A bosqichdagi bemorlar, asosan Vertgeym operatsiyasidan keyin. Qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarida buzilish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80 dan 100% gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Bachadon boʻyni saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng bir yil davomida asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan bir yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1-3N0-2M0 bosqichi. Yuqori yoki differensiyalangan shakldagi (G1-G4) oʻsimtalari yoki asosan Vertgeym operatsiyasidan soʻnggi holati, kimyoterapiya yoki nur terapiyasini profilaktik maqsadlarda qabul qilgan bemorlar bir yil davomida doimiy kuzatuvga va vaqti-vaq?i bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillar tarafidan oʻzgarishlar yoʻq. Kastratsiyadan keyingi sindrom yengil darajada. Kasb yoʻqotilishi yoki pasayishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | Bachadon boʻyni saratoniga chalingan bemorlarning T1-3N0-2M0 yuqori yoki past differensiyalangan shakldagi II B, III A, II I B bosqichdagi bemorlar, Vertgeym operatsiyasidan (bachadon ortiqlari bilan kengaytirilgan eksterpatsiyasi) keyingi holat, kimyoterapiya yoki birlashtirilganlangan nur terapiyasi, profilaktik maqsadlarda doimiy kuzatuvga muhtoj. Bemorlar vaqti-vaqti bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Yatrogen asoratlar kuzatiladi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Bachadon boʻyni saratoniningT1-4N1-3M1 (IV bosqich) bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, saraton oʻsimtasining yondosh organ va toʻqimalarga tarqalishi, kanseromatoz, ogʻriqli sindrom, kaxeksiya, siydik ajralishining buzilishi, ichak tutilishi, kichik chanoq aʼzolarida oqmalarning paydo boʻlishi, oyoqlardagi shishlar. Kasallikning bedavoligi va narkotik analgetiklar qoʻlllanilishi. Oʻsmaning operatsiya qilib boʻlmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastazlari aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.11. Bachadon tanasi saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-54) | |||||
I daraja | Bachadon tanasi saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan ikki yildan soʻng oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlari. Yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsimtalari yoki 0-I bosqichdagi bemorlar, asosan bachadon ortiqlari bilan kengaytirilgan eksterpatsiyasi, limfadenektomiya, kimyoterapiya, nur terapiyasi, gormonaterapiyadan keyingi holat. Kasallik qaytalanishi yoki metastazlarining belgilari mavjud boʻlmaydi. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80 dan 100% gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Bachadon tanasi saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan soʻng asorat va oqibatlarsiz, davolanishdan bir yildan soʻng oʻsma qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Kasallikning T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlari. I-II bosqichli saratonga chalingan bemorlar. Yuqori differensiyalangan shakldagi oʻsimtalari yoki I-II bosqichdagi bemorlar, asosan bachadon ortiqlari bilan eksterpatsiyasi, limfadenektomiya, kimyoterapiya, nur terapiya, gormonaterapiya?an keyingi holat. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi va simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Bachadon boʻyni saratoniningT1-3N0-2M0 bosqichi. Yuqori yoki past differensiyalangan shakldagi II B, III A, III B bosqichi yoki asosan Vertgeym operatsiyasidan keyingi (bachadon ortiqlari bilan kengaytirilgan eksterpatsiyasi) bachadon ortiqlari bilan eksterpatsiyasi, limfadenektomiya, kimyoterapi?, nur terapiyasi, gormonaterapiyadan keyingi holat. Kimyoterapiya, gormonaterapiya va birlashtirilgan nur terapiyani profilaktik maqsadlarda qabul qilgan bemorlar bir yil davomida doimiy kuzatuvga muhtoj, vaqti-vaqti bilan reabilitatsion davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Bachadon tanasi saratoniningT1-4N1-3M1 (IV) bosqichida kasallikning bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, saraton oʻsmasining atrofdagi organ va toʻqimalarga tarqalishi, assit, kanseromatoz, ogʻriqli sindrom, kaxeksiya, siydik ajralishining buzilishi, ichak tutilishi, kichik chanoq aʼzolarida oqmalarning paydo boʻlishi, oyoqlardagi shishlar. Operatsiya qilib boʻlmaydigan oʻsma qaytalanishi yoki uzoq metastazlar aniqlanishi, uremiya. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, kasallikning bedavoligi va narkotik analgetiklar qoʻllanilishi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.12. Teri saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-44) | |||||
I daraja | Radikal davolanishni boshidan kechirgan teri saratoniga chalingan bemorlar, asorat va ogʻir oqibatlarsiz, qaytalanish va metastazlar davolanishdan soʻng ikki yil ichida kuzatilmaydi. Kasallikning T1-4N0-1M0 bosqichi. Yuqori differensiyalangan shakldagi 0 va IA bosqichdagi bemorlar, asosan oʻsimtaning limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan keyin, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyingi holati. Qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80 dan 100% gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Teri saratonining T1-4N0-1M0 bosqichidagi bemorlar, asosan oʻsimtaning keng tarzda limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan keyin, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyingi holati. Qaytalanish yoki metastaz belgilari va asoratlari maxsus terapiyadan keyingi 1 yil davomida kuzatilmasa. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Teri saratonining T1-4N0-1M0 bosqichidagi (III bosqich) bemorlar. Oʻsimtaning keng tarzda limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan keyin, kimyoterapiya va nur terapiyadan keyingi holat. Oʻsimtaning yon-atrof yumshoq toʻqimalar va suyaklarga tarqalishida majruhlovchi operatsiya (oyoq-qoʻllar amputatsiyasi yoki ekzartikulyatsiyasi) tavsiya etilganda. Kimyoterapiya yoki birlashtirilgan nur terapiyasi oluvchi, 1 yil davomida profilaktik kuzatuvga reabilitatsion davoga muhtoj bemorlar. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Teri saratonining T1-4N1-3M1 (IV) bosqichda bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, ogʻriqli sindrom, shikastlangan joyning (qoʻl-oyoqning) shishlari. Oʻsimtaning qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.13. Melanoma (teri saratoni) kasalligida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-43) | |||||
III daraja | Melanoma kasalligining T1-4N0-1M0 bosqichidagi oʻsimtaning keng tarzda limfadenektomiya yordamida olib tashlanganidan keyin, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyingi holat. Faol davolanish vaqtida ushbu oʻsimtaning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda birlamchi koʻrikda bemorga ikkinchi guruh nogironligi belgilanishi mumkin. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Melanoma kasalligining T1-4N1-3M1 (IV) bosqichidagi saratonning ifodalangan intoksikatsiyasi, ogʻriqli sindrom, shikastlangan qoʻl-oyoqlarning shishlari. Oʻsimtaning operatsiya qilib boʻlmaydigan qaytalanishi yoki uzoq metastaz belgilarining aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, davolash imkoniyatining yoʻqligi va narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.14. Limfogranulematoz va Xojkin kasalligida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S81-96) | |||||
I daraja | Limfogranulematozning I bosqichidagi bemorlar radikal dastur boʻyicha toʻliq davolanish kursidan va uzoq muddatli remissiyaga erishilganidan keyin. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80 dan 100 % gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Limfogranulematozning I-II bosqichidagi bemorlar radikal dastur boʻyicha toʻliq davolanish kursidan va uzoq muddatli remissiyaga erishilganidan keyin agar mehnat shart-sharoitlarida qarshi omillar mavjud boʻlsa mehnat faoliyati bilan shugʻullanishida 1 darajali cheklovlar boʻladi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kasallikning (III va IV bosqichlarida) prognozi noaniqligi sababli zaharli dorilar yordamida uzoq vaqt davolanishi zarur boʻlgan, organizm funksiyalarining yaqqol va barqaror buzilishi kuzatiladigan bemorlarda Oʻziga oʻzi xizmat qilish, mustaqil harakat qilish layoqati II darajali va mehnat faoliyati bilan shugʻullanish layoqati II yoki III darajali cheklanishga sabab boʻlgan holatlarda belgilanadi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
2.13.15. Lab saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S00) | |||||
I daraja | Lab saratoniga chalinib, radikal davolanishdan keyin asorat va ogʻir oqibatlarsiz, ikki yil davomida qaytalanish va metastazlar kuzatilmagan bemorlar. Kasallikning T1-2N0M0 bosqichi. Asosan oʻsimtaning limfadenektomiya qilib olib tashlanib, kimyo va nur terapiyasi oʻtkazilgandan keyingi holat. Qaytalanish yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmaydi. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Lab saratonining T1-2N0-1M0 bosqichidagi bemorlar, asosan oʻsimtaning keng tarzda olib tashlanganidan keyin, kimyo va nur terapiyadan keyingi bir yil davomida qaytalanish yoki metastaz belgilari yoʻqligi. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Lab saratonining T1-4N0-2M0 bosqichidagi bemorlar. Oʻsimtaning keng tarzda limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan va kimyoterapiya hamda nur terapiyasidan keyingi holat. Oʻsimtaning tegishli yumshoq toʻqimalar va suyaklarga tarqalishida majruhlovchi operatsiya (jagʻ rezeksiyasi) tavsiya etiladi. Ogʻir jismoniy mehnatdan cheklanish. Kimyoterapiya yoki birlashtirilgan nur terapiyasi oluvchi, bir yil davomida profilaktik kuzatuvga va reabilitatsiya choralariga muhtoj bemorlar. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
2.13.16. Ogʻiz boʻshligʻi saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S-04) | |||||
I daraja | Ogʻiz boʻshligʻi saratoni tufayli radikal davolanishni boshidan kechirgan bemorlar, davolanishdan soʻng ikki yil ichida asorat va ogʻir oqibatlarsiz, qaytalanish va metastazlar kuzatilmaganda. Kasallikning T1N0M0 bosqichi. Asosan oʻsimtaning til rezeksiyasi yoʻli bilan olib tashlanganidan keyin, kimyoterapiyadan keyingi holati. Kasallikning qaytalanishi yoki metastazlarning boʻlmasligi. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 80dan 100% gacha, ECOG-USST 0-1 ball. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ogʻiz boʻshligʻi saratoni T1-4N0-1M0 bosqichi tufayli radikal operatsiyani boshidan kechirgan bemorlar, asorat va ogʻir oqibatlarsiz, qaytalanish va metastazlar davolanishdan soʻng bir yil ichida kuzatilmagan. Bemorlar vaqti-vaqti bilan umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ogʻiz boʻshligʻi saratonining T1-4N0-1M0 bosqichidagi oʻsimtaning keng tarzda limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan hamda kimyo va nur terapiyasidan keyingi bemorlar. Oʻsimtaning yon atrofdagi yumshoq toʻqimalar va suyaklarga tarqalishida majruhlovchi operatsiya (jagʻ rezeksiyasi) tavsiya etiladi. Ogʻir jismoniy mehnatdan cheklanish. Kimyoterapiya yoki birlashtirilgan nur terapiyasi oluvchi, bir yil davomida profilaktik kuzatuvga va reabilitatsiya choralariga muhtoj bemorlar. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ogʻiz boʻshligʻi saratonining T1-4N0-2M1 (IV) bosqichida bedavoligi, saratonning ifodal?ngan in?oksikatsiyasi, kaxeksiyasi, ogʻriqli sindromi, oʻsimtaning parchalanishi. Oʻsimtaning bedavo qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.17. Xalqum (burun-xalqum, ogʻiz-xalqum, xiqildoq-xalqum va xiqildoq) saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash | |||||
(S09-14) | |||||
II daraja | Xalqum saratoni T1-4N0-1M0 bosqichi tufayli radikal davolanishni boshidan kechirgan bemorlar, asorat va ogʻir oqibatlarsiz, davolanishdan soʻng bir yil ichida qaytalanish va metastazlar kuzatilmagan. Kimyoterapiyadan keyingi holat. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ogʻiz boʻshligʻi saratonining T1-4N0-1M0 bosqichidagi (III) bemorlar. Oʻsimtani keng tarzda limfadenektomiya bilan olib tashlanganidan, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyingi holat. Oʻsimtaning tegishli yumshoq toʻqimalar va suyaklarga tarqalishida majruhlovchi operatsiya (qiziloʻngach boʻyin qismining rezeksiyasi, qalqonsimon bez rezeksiyasi) tavsiya etiladi. Ogʻir jismoniy mehnatdan cheklanish. Kimyoterapiya yoki birlashtirilgan nur terapiyasi oluvchi, bir yil davomida profilaktik kuzatuvga va reabilitatsiya choralariga muhtoj bemorlar. Klinik-biokimyoviy tahlillarda oʻzgarishlar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan bemorlar umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Xalqum saratonining T1-4N0-2M1 (IV) bosqichida bedavoligi, saratonning ifodalangan intoksikatsiyasi, kaxeksiyasi, ogʻriqli sindromi, oʻsimtaning parchalanishi. Oʻsimtaning bedavo qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemor umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.18.Suyaklar saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (TS40) | |||||
II daraja | Naysimon suyaklarning yomon sifatli saratoni T1-3N0M0ga chalingan bemorlar, organni saqlab qolish hajmida bajarilgan operatsiyalar, radikal davolanish va oʻsimtaning yassi suyaklarda joylashuvi tufayli radikal operatsiyalardan keyingi holat, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyin ikki yil ichida qaytalanish yoki metastaz belgilarining boʻlmasligi. Klinik-biokimyoviy taxlillarda oʻzgarish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; oʻz-oʻzini boshqarish — I daraja; oʻqish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Naysimon suyaklarning yomon sifatli yuqori differensiyalangan shakldagi saratoni T1-3N0M0ga chalingan bemorlar, organni saqlab qolish hajmida bajarilgan operatsiyalar, radikal davolanish va oʻsimtaning yassi suyaklarda joylashuvi tufayli radikal operatsiyalardan keyingi holat, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyingi asoratlar, oʻsmaning qaytalanishi va metastaz belgilari mavjudligi. Yirik suyak nuqsonlari, operatsiyadan keyingi auto yoki allotransplantantning oʻrniga tushishi uchun. Endoprotezlash oqibatida uzoq muddatli immobilizatsiyaning talab qilinishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
III daraja | Skelet suyaklari saratoni bedavoligi, uzoq metastazlarga ega, bemorlar doimiy oʻzgalar qaroviga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
2.13.19. Buyrak saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S 64-65) | |||||
II daraja | T1-3N0-3M0 bosqichida yuqori differensiyalangan shakldagi buyrak saratonining radikal nefrektomiyasi, kimyoterapiya, nur terapiyasi. Davolanishlardan ikki yildan keyin oʻsimta qaytalanishi yoki metastazi boʻlmasligi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Vaqti-vaqti bilan bemor umum quvvatlovchi simptomatik davolanishga muhtoj. Klinik-biokimyoviy taxlillarda oʻzgarish kuzatilmaydi. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Buyrakning invaziv saratoniga chalingan, kasallikning T1-3N0-2M0 yoki 0 va I A bosqichidagi, asosan buyrakning bir qismining rezeksiyasi, nefrektomiya, kimyoterapiya va nur terapiyasidan keyin oʻsimta qaytalanishi yoki metastaz belgilari mavjud boʻlmagan hamda boshqa organ rezeksiyasi bilan bir vaqtda nefrektomiyani boshidan kechirgan bemorlar. Yondoshuv individual boʻlishi lozim. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Buyrak saratonining bedavoligi, bemorlar doimiy oʻzgalar qaroviga muhtoj. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball.. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.20. Prostata bezi saratonida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (T61) | |||||
II daraja | Prostata bezi saratoni T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlari tufayli prostatektomiya, ikki taraflama orxektomiya, gormonterapiya, tizimli polikimyoterapiya, nur terapiyasi, braxiterapiyadan keyin bir yil davomida qaytalanish yoki metastaz boʻlmasligi, qon tahlili koʻrsatkichlari meʼyorda. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Prostata bezining invaziv saratoniga chalingan bemorlar, radikal davolanishdan prostatektomiya, ikki taraflama orxektomiya, gormonoterapiya, tizimli polikimyoterapiya, nur terapiyasi, braxiterapiyadan keyingi holat. Profilaktika maqsadida kimyoterapiya va nur terapiyasi oluvchi bemorlar bir yil davomida doimiy kuzatuvga hamda reabilitatsiya choralariga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillar tarafidan oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Prostata bezi saratonining bedavoligi, saraton intoksikatsiyasi, ogʻriqli sindrom, oʻsimtaning yon atrof organ va toʻqimalarga tarqalishi, kaxeksiya, peshob ajralishining buzilishi. Oʻsimtaning bedavo qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi, uremiya, surunkali buyrak yetishmovchiligi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.13.21. Moyak saratonida hayot faoliyatin?ng cheklanishini belgilash (S 62) | |||||
II daraja | Moyak saratonining T1N0-1M0, T2-3N0-1M0 bosqichlariga chalingan bemorlarda asosan orxofunikulektomiya, Shevassyu operatsiyasi, profilaktik polikimyoterapiya, nur terapiyadan keyin bir yil davomida oʻsimtaning qaytalanishi, metastaz belgilari va asoratlar boʻlmasligi. Klinik-biokimyoviy tahlillar tarafidan oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 71 dan 80% gacha, ECOG-USST 1 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Moyak saratonining yuqori yoki past differensiyalangan shakliga (G1-G4) chalingan bemorlarda orxofunikulektomiya, Shevassyu operatsiyasi, polikimyoterapiya, nur terapiyasidan keyin oʻsimtaning qaytalanishi va metastaz kuzatilganda. Bemorlar bir yil davomida doimiy kuzatuvga va vaqti-vaqti bilan reabilitatsiya choralariga muhtoj. Klinik-biokimyoviy tahlillar tarafidan oʻzgarishlar yoʻq. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 41 dan 70% gacha, ECOG-USST 2-3 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Moyak saratonining bedavoligi, saratonning ifodalangan intoksikatsiyasi, ogʻriqli sindrom, oʻsimtaning tegishli organ va toʻqimalarga tarqalishi, assit, kaxeksiya, kanseromatoz. Oʻsimtaning bedavo qaytalanishi yoki uzoq metastazlarning aniqlanishi. Oʻsimta jarayoni keng tarqalgani sababli palliativ davolanishdan soʻng bemorning umumiy ahvolining ogʻirligi. Klinik-biokimyoviy koʻrsatkichlarning yaqqol buzilishlari, anemiyaning ogʻir darajasi, bilirubinemiya, umumiy oqsil koʻrsatkichlarining pasayishi, ichki organlar funksiyasining buzilishi, narkotik ogʻriq qoldiruvchi vositalardan foydalanish. Karnovskiy shkalasi boʻyicha 10 dan 30% gacha, ECOG-USST 4 ball. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.14. Tayanch harakat apparatidagi shikastlanishlar asoratlarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash | |||||
Shikastlanish-inson tanasidagi toʻqima va organlar butunligi, ularda kechuvchi fiziologik jarayonlar va tayanch harakat apparati funksiyasining buzilishiga olib kelgan tashqi muhitdagi zararlovchi omilning taʼsiri natijasi. Umurtqa shikastlanishi (TS00-S39) | |||||
2.14.1. Umurtqaning boʻyin qismidagi shikastlanish asoratlari (S10-19) | |||||
I daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning boʻyin qismida yengil ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: harakat cheklanmagan, paravertebral nuqtalarda bosib koʻrilganda biroz ogʻriq mavjud. Nevrologik buzilishlar boʻlmaydi. Rentgenogrammada umurtqa tanasining 1 darajali kompression sinishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning boʻyin qismida ogʻriqlar, boʻyinni bukish, yon tomonga qaratishda cheklovlar, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: boʻyinni bukish, yon tomonga qaratishda cheklovlar, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Yengil darajadagi nevrologik buzilishlar, para yoki tetraparez, mushaklar kuchi 3 balldan ortiq, oyoq va qoʻllarda giperrefleksiya, noturgʻun toʻpiq patologik reflekslari. Rentgenogrammada: MRT yoki KTda umurtqa tanasining II darajali kompression sinishi, boʻyin lordozining tekislanishi, umurtqa kanalining biroz torayishi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraj a | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning boʻyin qismidan qoʻllarga tarqaluvchi doimiy ogʻriqlar, qoʻllardagi holsizlik va uvishish, boʻyinning barcha taraflarga mustaqil harakat qilishda cheklovlar. Obyektiv nuqtai nazardan: boʻyin harakati 30 darajagacha cheklangan, paravertebral nuqtalarda keskin ogʻriq kuzatiladi. Nevrostatusda: qoʻllarning uvishishi, holsizligi, harakat qilishda va sezuvchanlikdagi buzilishlar, oʻrta darajadagi parez, mushaklar kuchi 2-3 ball, mushaklar tonusi oyoqlarda spastik tipda oshgan, toʻpiqda patologik reflekslar. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda umurtqa tanasining III darajali kompression bitmagan yoki notoʻgʻri bitgan sinigʻi, suyak chiqishi (nostabillik), chandiqlanish jarayoni sababli umurtqa kanalining torayishi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilishda — II daraja; mustaqil harakat qilish II — daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning boʻyin qismida doimiy kuchli ogʻriqlar, ogʻriq qoʻllarga tarqaladi, qoʻllarda holsizlik va uvishish, sezuvchanlikning buzilishi, boʻyinning barcha taraflarga mustaqil harakat qilishda cheklovlar. Obyektiv nuqtai nazardan: boʻyin harakati 10 — 15 darajagacha cheklangan, paravertebral nuqtalarda keskin ogʻriq. Nevrostatusda: qoʻllarning uvishishi, holsizlik, harakat qilishda va sezuvchanlikdagi buzilishlar, oʻrta darajadagi parez, mushaklar kuchi 2-3 ball, mushaklar tonusi oyoqlarda spastik tipda oshgan, toʻpiqda patologik reflekslar. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda sinish va chiqish, umurtqa kanalining ikkilamchi stenozi, lokal kifoz, orqa miyaning ezilishi, qoʻpol chandiqlanish jarayonlari va orqa miya atrofiyasi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish III — daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
2.14.2. Umurtqaning koʻkrak qismidagi shikastlanish asoratlari (S20-29) | |||||
I daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning koʻkrak qismida yengil ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: harakat cheklanmagan, paravertebral nuqtalarda bosib koʻrilganda biroz ogʻriq mavjud. Nevrologik buzilishlar boʻlmaydi. Rentgenogrammada umurtqa tanasining I-II darajali kompression sinishi belgilari. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning koʻkrak qismida ogʻriqlar, boʻyinni bukish, yon tomonga qaratishda cheklovlar, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: tanani bukish, yon tomonga qaratishda cheklovlar, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Yengil darajadagi nevrologik buzilishlar, para yoki tetraparez, mushaklar kuchi 3 balldan ortiq, oyoq va qoʻllarda giperrefleksiya, noturgʻun toʻpiq patologik reflekslari. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda umurtqa tanasining II darajali kompression sinishi, umurtqa kanalining biroz torayishi va chandiqlanish jarayoni belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning koʻkrak qismida doimiy ogʻriqlar, ogʻriq qoʻllarga tarqaladi, oyoqlarda holsizlik va uvishish, tez charchab qolish, peshob va axlat kelishining qiyinlashishi. Obyektiv nuqtai nazardan: koʻkrak va bel sohasidagi harakatlar keskin cheklangan, paravertebral nuqtalarda keskin ogʻriq. Nevrostatusda: oyoqlar uvishishi, holsizligi, harakat qilishdagi va sezuvchanlikdagi buzilishlar, parez, mushaklar kuchi 2-3 ball, mushaklar tonusi oyoqlarda spastik tipda oshgan, toʻpiqda patologik reflekslar. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda umurtqa tanasining eskirgan III darajali kompression sinishi, chandiqlanish jarayoni, orqa miyaning shikastlangan segment sohasida atrofiyasi, umurtqa kanalining torayishi, lokal kifoz yoki sinish-chiqishlar belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning koʻkrak qismida doimiy kuchli ogʻriqlar, shikastlangan segment sohasida harakatning yoʻqligi, asosan kechasi kuchayadigan ogʻriqlar, har bir yengil harakatda kuchayadi. Obyektiv nuqtai nazardan: koʻkrak bel sohasida egilish, burilishlar keskin cheklangan, zararlangan segmentda qoʻpol deformatsiya kuzatiladi. Nevrostatusda: oyoqlarda sezuvchanlik va harakat mavjud boʻlmaydi (pastki paraplegiya), tos aʼzolarining funksiyasi markazlashgan tipda buzilishi, mushaklar kuchi 0-1 ball, mushaklar tonusining spastik oshishi (qoʻlda va oyoqda), patologik toʻpiq reflekslari, toʻpiq va tizza koʻzlari klonusi. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda sinish va chiqish, umurtqa kanalining ikkilamchi stenozi, lokal kifoz, orqa miyaning ezilishi, qoʻpol chandiqlanish jarayonlari, suyak siniqlari belgilari mavjud boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.14.3. Umurtqaning bel qismidagi shikastlanish asoratlari (S 30-39) | |||||
I daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning bel qismida yengil ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: harakat cheklanmagan, paravertebral nuqtalarda bosib koʻrilganda biroz ogʻriq mavjud. Nevrologik buzilishlar mavjud boʻlmaydi. Rentgenogrammada umurtqa tanasining 1 darajali kompression sinishi belgilari. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning bel qismida ogʻriqlar, boʻyinni bukish, yon tomonga qaratishda cheklovlar, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Obyektiv nuqtai nazardan: egilish, bukilish 45 darajagacha cheklangan, paravertebral nuqtalarda ogʻriqlar. Yengil darajadagi nevrologik buzilishlar, para yoki tetraparez, mushaklar kuchi 3 balldan ortiq, oyoq va qoʻllarda giperrefleksiya, noturgʻun toʻpiq patologik reflekslari. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda umurtqa tanasining II darajali kompression sinishi, boʻyin lordozining tekislanishi, umurtqa kanalining biroz torayishi belgilari. | Mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning bel qismida doimiy ogʻriqlar, ogʻriq oyoqlarga tarqaladi, oyoqlarda holsizlik va uvishish, barcha taraflarga harakat qilishida cheklovlar, peshob kelishining ushlab qolinishi yoki ushlab qola olmaslik. Obyektiv nuqtai nazardan: boʻyin harakati 30 darajagacha cheklangan, paravertebral nuqtalarda keskin ogʻriq. Nevrostatusda: qoʻllarning uvishish?, holsizligi, ?arakat qilish va sezuvchanlikdagi buzilishlar, oʻrta darajadagi parez, mushaklar kuchi 2-3 ball, mushaklar tonusi oyoqlarda spastik tipda oshgan, toʻpiqda patologik reflekslar. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda umurtqa tanasining III darajali kompression sinishi, bitmagan yoki notoʻgʻri bitgan sinish, suyak chiqishi (nostabilligi), shikastlangan sohada chandiqlanish jarayoni va umurtqa kanalining torayishi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: umurtqaning bel qismidagi doimiy ogʻriqlar, oyoqlarda harakatning yoʻqligi, peshob va axlat kelishining ushlab qolinishi. Obyektiv nuqtai nazardan: koʻkrak bel sohasida egilish, burilishlar keskin cheklangan, zararlangan segmentda qoʻpol deformatsiya kuzatiladi. Nevrostatusda: oyoqlarda sezuvchanlik va harakat boʻlmaydi (pastki paraplegiya), tos aʼzolarining funksiyasi markazlashgan tipda buzilishi, mushaklar kuchi 0-1 ball, mushaklar tonusining spastik oshishi (qoʻl va oyoqda), patologik toʻpiq reflekslari, toʻpiq va tizza koʻzlari klonusi. Rentgenogrammada, MRT yoki KTda sinish va chiqish, umurtqa kanalining ikkilamchi stenozi, lokal kifoz, orqa miyaning ezilishi, qoʻpol chandiqlanish jarayonlari, orqa miya atrofiyasi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.15. Chanoq-son boʻgʻimlarining degenerativ-distrofik shikastlanishida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (KXT-10 M15-M19) | |||||
Boʻgʻimlarning degenerativ-distrofik shikastlanishi — bu boʻgʻimning tezlashgan, lokal, tarqalgan yoki umumlashgan zararlanishi, vaqtidan oldin eskirishi boʻlib, u berilgan jismoniy zoʻriqishning boʻgʻim funksional imkoniyatlariga nomutanosibligidan kelib chiqadi. | |||||
I daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: shikastlangan boʻgʻimda ogʻriqlar, uzoq vaqtli tinch holatdan harakatga oʻtganda kuchayadi. Obyektiv nuqtai nazardan: chanoq-son boʻgʻimining tashqari tomon mustaqil harakat qilishida biroz cheklanishi. Jarayon yiliga bir marotaba oʻtkir bosqichga oʻtadi. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻining” biroz torayishi, quymich kosasi chuqurining yengil sklerozi belgilari aniqlanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: shikastlangan boʻgʻimda tungi ogʻriqlar, uzoq vaqtli tinch holatdan harakatga oʻtganda kuchayadi. Obyektiv nuqtai nazardan: Boʻgʻim zoʻriqish vaqtida, bukib yozilganda ogʻriqlar boʻlishi, chanoq-son boʻgʻimi tashqari tomon mustaqil harakat qilishda qisman cheklanish mavjudligi. Jarayon yiliga ikki marotaba oʻtkir bosqichga oʻtib, ikki hafta davom etadi. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻi” biroz torayishi, quymich kosasi chuqurining yengil sklerozi aniqlanadi (bir taraflama shikastlanishda). Bir tomonlama chanoq-son boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan keyin bir yil kuzatuvdan keyin. Ikki tomonlama chanoq-son boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan keyin ikki yil kuzatuvdan keyin. | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III-IV daraja-lar | Subyektiv nuqtai nazardan: shikastlangan boʻgʻimda tungi ogʻriqlar, uzoq vaqtli tinch holatdan harakatga oʻtganda kuchayadi. Obyektiv nuqtai nazardan: Boʻgʻim bukilishi va zoʻriqish vaqtida ogʻriq, chanoq-son boʻgʻimi tashqari tomon mustaqil harakat qilishda ifodalangan cheklanish mavjudligi, mushaklar gipotrofiyasi kuzatiladi. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻining” keskin torayganligi kuzatiladi. Quymich kosasi chuqurining keskin sklerozi aniqlanadi. Son suyagi boshining aseptik osteonekrozi va kistoz oʻzgarishlari aniqlanadi. Oʻziga oʻzi xizmat qilishda qisman yordam berish talab qilinadi, yordamchi texnik vositalar yordamida mustaqil harakat qilish mumkin. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻi” koʻrinmaydi. Quymich kosasi chuqurchasi suyak toʻqimasi bilan toʻlgan, atrofida osteofitlar oʻsganligi. Son suyagi boshchasi deformatsiyalashgan, yassilashgan, tashqariga va yonga siljigan, aseptik osteonekrozi belgilari aniqlanadi. Yiliga 3 marotaba bir oygacha davom etuvchi qaytalanishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.15.1. Tizza boʻgʻimlarining degenerativ-distrofik shikastlanishi (M 17.1) | |||||
I daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: shikastlangan boʻgʻimda ogʻriqlar, tinch holatda ham jismoniy harakatda ham namoyon boʻladi. Rentgenogrammada tizza boʻgʻimining boʻgʻim yuzalarining moʻtadil sklerozi aniqlanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: shikastlangan boʻgʻimdagi doimiy ogʻriqlar, boʻgʻim harakatida va jismoniy zoʻriqishda kuchayadi. Klinik jihatdan boʻgʻimning asosan bir tomonlama shikastlanishi aniqlanadi. Obyektiv nuqtai nazardan: tizza boʻgʻimidagi harakatlar keskin cheklangan, ogʻriqli. Tizza boʻgʻimi shaklan oʻzgargan, hajm jihatidan kattalashgan, vulgus yoki varusli deformatsiyasi aniqlanadi. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻining”torayganligi, boʻgʻim yuzalari sklerozi, osteofitlar oʻsganligi, katta boldir suyagi boshining pasayishi, tizza qopqogʻi pasayishi kuzatiladi. Bir tomonlama tizza boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan soʻng bir yil kuzatuvdan keyin. Ikki tomonlama tizza boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan soʻng ikki yil kuzatuvdan keyin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv nuqtai nazardan: ikkala tizza boʻgʻimida doimiy kuchli ogʻriq, tinch holatda ham jismoniy harakatda ham namoyon boʻladi. Obyektiv nuqtai nazardan: ikkala tizza boʻgʻimida harakat keskin cheklangan. Yumshoq toʻqimalar ifodalangan ravishda gipotrofiyaga uchragan. Rentgenogrammada “rentgen boʻgʻim yorigʻining” keskin torayganligi, ostefitlar oʻsganligi kuzatiladi. Bir tomonlama tizza boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan keyin bir yil davomida moslashuv davriga. Ikki tomonlama tizza boʻgʻimini total endoprotezlash amaliyotidan keyin ikki yil davomida moslashuv davriga. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.15.2. Skolioz va kifoskoliozlarda hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (M41) | |||||
Skolioz — umurtqa pogʻonasining oʻqi atrofida aylanishi va yon tomonga qiyshayishi bilan kechuvchi kasallik boʻlib, odatda tugʻma yoxud hayot jarayonida orttiriladi. Hayotda orttirilgan skolioz bolalikdagi raxit, bel mushaklari paralichi va turli shikastlar natijasida paydo boʻladi. Skoliozning ogʻir shaklida umurtqalar yoy shaklida boʻladi. Umurtqalarning orqa-old tarafga kuchli yoysimon shaklga kelishida skolitotik shakl buzilishi bilan birga kifoz va kompensatsiya sifatida kuchli beldagi lordoz yuzaga keladi. Shu tariqa kifoskolioz yuzaga keladi. Kifoskoliozda qovurgʻa bukriligi yuzaga keladi. Umurtqa shaklining oʻzgarishi kuchayib borganida umurtqa orasi disklarida degenerativ oʻzgarishlar (osteoxondroz) yuzaga keladi. | |||||
I daraja | Umurtqa pogʻonasining yon tomonga 25 darajagacha egilishi. Klinik jihatdan umurtqa torsiyasi sababli mushak yostiqchasi va katta boʻlmagan qovurgʻa bukriligi aniqlanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Kifoskoliozning III darajalari koʻkrak qafasining turgʻun yaqqol shaklan oʻzgarishiga sabab boʻladi. Birlamchi qiyshayish yoy burchagi 25 — 40 darajalar atrofida boʻladi. Rentgenologik jihatdan qiyshayish choʻqqisida va unga tegishli sohalarda yoysimon umurtqalar aniqlanadi. | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kifoskoliozning III-IV darajasi tananing majruhlanishi, umurtqa harakatlarining qiyinlashishi, orqa va oldi qovurgʻa bukriligi shakllanishi bilan ifodalanadi. Kifoskolioz III-IV darajasida yaqqol ifodalangan nevrologik buzilishlar, nafas olish va yurak-qon tomir faoliyatida yetishmovchiligining ogʻir darajasi yuzaga keladi. | mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.15.3. Yirik boʻgʻimlar ankilozlari (M00-M25) | |||||
II daraja | Subyektiv jihatdan: shikastlangan boʻgʻimda harakatlarning yoʻqligi. Obyektiv jihatdan: mustaqil ravishda harakatlanadi. Tirsak boʻgʻimining ankilozi funksional noqulay holatda — 60 darajadan kam yoki 150 darajadan ortiq burchak ostida joylashgan. Boldir-oshiq boʻgʻimining ankilozi toʻpiqning notoʻgʻri holati va turish hamda yurishda qisman buzilish bilan kechadi.Tizza va chanoq-son boʻgʻim ankilozi funksional qulay holatda. Yirik boʻgʻimlardan birining (chanoq-son, tizza, yelka, tirsak) total endoprotezlash amaliyotidan soʻng bir yil kuzatuvdan keyin asoratlar boʻlmaganda. Ikki tomonlama yirik boʻgʻimlarni (chanoq-son, tizza, yelka, tirsak) total endoprotezlash amaliyotidan soʻng ikki yil kuzatuvdan keyin asoratlar boʻlmaganda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv jihatdan: shikastlangan boʻgʻimda harakat yoʻqligi. Obyektiv jihatdan: yordamchi texnik vositalar yordamida harakatlanadi. Tizza va chanoq-son boʻgʻimlari ankilozi funksional noqulay holatda 160 darajadan ortiq burchak ostida, qoʻshilgan shikastlanishda (2 boʻgʻimdan ortiq) oyoqning 12 sm va undan koʻp kaltaligi. Bir tomonlama yirik boʻgʻimlardan birining (chanoq-son, tizza, yelka, tirsak) total endoprotezlash amaliyotidan keyingi dastlabki bir yil moslashuv davriga. Ikki tomonlama yirik boʻgʻimlarni (chanoq-son, tizza, yelka, tirsak) total endoprotezlash amaliyotidan keyingi dastlabki ikki yil moslashuv davriga. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Subyektiv jihatdan: ikki yoki undan ortiq yirik boʻgʻimda harakatning yoʻqligi. Obyektiv jihatdan: faqat oʻzgalar yordami bilan harakatlanadi. Ikkala tizza yoki ikkala chanoq-son boʻgʻimlarining ankilozi funksional noqulay holatda 90 darajadan kam burchak ostida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.16. Osteomiyelit (M86) | |||||
Osteomiyelit — bu suyak toʻqimalari, suyak iligi, suyak usti pardasi va atrofdagi yumshoq toʻqimalarning oʻziga xos boʻlmagan yiringli-yalligʻlanishi, yiringli-nekrotik shikastlanishidir. | |||||
I daraja | Skeletning mayda suyaklari (kaft, toʻpiq) va bilak suyaklarining shikastlanishi. Subyektiv jihatdan: oyoq-qoʻlning shikastlangan qismlarida ogʻriq, harakatlarning cheklanishi. Rentgenologik tekshiruvda shikastlangan sohada parchalanish oʻchogʻi mavjud boʻlgan skleroz hududi aniqlanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Chanoq, son, boldir va yelka suyaklarining shikastlanishi. Subyektiv jihatdan: shikastlangan qismda ogʻriqlar, yaqin turgan boʻgʻimlarda harakat faoliyati cheklanishi. Skelet suyaklarining surunkali osteomiyeliti yiliga 2-3-marta zoʻrayib, uzoq vaqt davom etishi, vaqti-vaqti bilan oqmalarning yuzaga kelishi. Rentgenologik tekshiruvda suyak toʻqimalarining sekvestrlarsiz va turgʻun remissiyasiz parchalanishi aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv jihatdan: shikastlangan segment va yaqin turuvchi boʻgʻimlarda ogʻriqlar, katta miqdorda yiring ajratuvchi oqma yaralar, zararlangan sohada va yaqin boʻgʻimdagi doimiy yiringli ajralmali oqma yara borligi. Skelet suyaklarining surunkali osteomiyeliti yiliga 5-6-marta zoʻrayib, uzoq vaqt davom etadi. Suyak-mushak tizimida yaqqol buzilishlarning mavjudligi. Rentgenologik tekshiruvda yirik parchalanish maydonlari bilan suyak toʻqimalari sklerozi va sekvestrlar aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
2.17. Qoʻl boʻgʻimlarining amputatsiyasidan keyingi choʻltoqlikda hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (T92.6) | |||||
Amputatsiya — suyak (suyaklar) oyoq yoki qoʻl boʻgʻimlarining yumshoq toʻqimalar bilan birgalikda kesib tashlanishi. | |||||
II daraja | Ikkala kaftda birinchi barmoqlarning yoʻqligi. Bir kaftda birinchi barmoqdan tashqari barcha barmoqlarning yoʻqligi. Bir kaftda uch barmoqning, shu jumladan, birinchi barmoqning yoʻqligi. Bir kaftda 1 va 2 barmoqning yoki uchta boshqa barmoqning yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Bir tomonlama yelka, bilak choʻltoqligi, kaft yoʻqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala qoʻl kaftida barcha barmoqlarning yoʻqligi, ikkala bilak, yelka choʻltoqligi, yelka yoki bilak choʻltoqligining son choʻltoqligi bilan birga kelishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.17.1. Oyoq boʻgʻimlarining amputatsion choʻltoqligi (T93.6) | |||||
II daraja | Lisfrank, Shopar, bir oyoq Piragov boʻgʻimi darajasidagi choʻltoqlik. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Qaysi segmenti boʻlishidan qatʼi nazar son, boldir choʻltoqligi. Ikkala boldirda oʻrta va pastki uchdan bir qismidan birgalikda choʻltoqligi. Ikkala oyoq Piragov choʻltoqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala boldirning yuqori uchdan bir qismidan choʻltoqligi. Boldir choʻltoqligining sonning yuqori uchdan bir qismi choʻltoqligi bilan birga kelishi. Ikkal? sonning qaysi segmenti boʻlishidan qatʼi nazar choʻltoqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.18. Soxta boʻgʻim (M80-85) | |||||
Soxta boʻgʻim — bu singan suyak oʻrnida ushbu suyak bitishi uchun zarur boʻlgan vaqtdan ikki barobar vaqt oʻtganidan soʻng patologik harakatlilikning, ogʻriqlarning mavjudligidir. | |||||
2.18.1. Son suyagi soxta boʻgʻimi (M84.6) | |||||
II daraja | Son suyagining fibroz soxta boʻgʻimi. Subyektiv jihatdan: yurganda son sohasida ogʻriqlar. Obyektiv jihatdan: oyoqqa tayanish layoqatining hassa yordamida ushlab turilishi, tizza va chanoq-son boʻgʻimlarida harakatlar cheklanganligi. Rentgenogrammada — suyaklarning singan boʻlaklarining fibroz bitmaganligi, metall moslamalar boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Son suyagining suyak nuqsoni bilan soxta boʻgʻimi. Subyektiv jihatdan: yurganda son sohasida qattiq ogʻriqlar, oyoqqa tayanishning imkoniyati yoʻqligi. Obyektiv jihatdan: oyoqqa tayanish qobiliyatining hassa yordamida ushlab turilishi. Tizza va chanoq-son boʻgʻimlaridagi harakatning yaqqol cheklanishi. Rentgenogrammada — suyak siniqlarining bitmasligi, soxta boʻgʻimning shakllanishi, metall moslamalar bor boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
2.18.2. Katta boldir suyagining soxta boʻgʻimi (M84.6) | |||||
II daraja | Subyektiv jihatdan: uzoq vaqt davomida yurgandan soʻng boldir sohasida ogʻriqlar, oqsash. Tizza va boldir-panja boʻgʻimida harakatlarning cheklanishi. Rentgenogramma — suyak siniqlarining bitmasligi, fibroz soxta boʻgʻimning shakllanishi, metall moslamalar bor boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — 1 st | III guruh | ||
2.18.3. Boldir suyaklarining soxta boʻgʻimi M84.7 | |||||
II daraja | Subyektiv jihatdan: uzoq vaqt davomida yurgandan soʻng ikkala boldir suyagi sohasida ogʻriqlar, oqsash. Tizza va boldir-oshiq boʻgʻimlarida harakatlarning cheklanishi. Rentgenogrammada — suyak siniqlarining bitmasligi, fibroz soxta boʻgʻimning shakllanishi, katta boldir suyagida metall moslamalar boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv jihatdan: yurgandan soʻng boldir sohasida ogʻriqlar, oqsash. Oyoqlarga tayanish layoqatining tutor, hassa yoki qoʻltiq tayoq yordamida ushlanishi. Tizza va boldir-panja boʻgʻimlarida harakatlarning ifodalangan darajada cheklanishi. Rentgenogrammada — suyak siniqlarining bitmasligi, fibroz soxta boʻgʻimning shakllanishi, katta boldir suyagida metall moslamalar boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.18.4. Yelka suyagining soxta boʻgʻimi (M84.3) | |||||
II daraja | Subyektiv jihatdan: qoʻl bilan toʻlaqonli ishlash layoqatining boʻlmasligi. Yelka va tirsak boʻgʻimlarida harakatlanganda ogʻriqlar kuzatiladi. Rentgenogrammada — singan suyak boʻlaklarining bitmaganligi, fibroz soxta boʻgʻimning shakllanishi, yelka suyagida metall moslamalar mavjud boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.18.5. Bilak suyaklarining soxta boʻgʻimi (M84.1) | |||||
II daraja | Subyektiv jihatdan: tirsak yoki bilak-kaft boʻgʻimlardagi ogʻriq, yelka va tirsak bilan toʻlaqonli ishlash layoqatining boʻlmasligi. Rentgenogrammada — bilak yoki tirsak suyagi siniqlarining bitmasligi, fibroz soxta boʻgʻimning shakllanishi, bilak yoki tirsak suyagida metall moslamalar boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Subyektiv jihatdan: yelka oldi sohasidagi ogʻriqlar. Yelka va tirsak boʻgʻimlarida harakatlarning toʻliq cheklanishi (amputatsiyaga tenglashtirilgan holat). Rentgenogrammada — tirsak va bilak-kaft boʻgʻimidagi suyaklar siniqlarining bitmasligi, tirsak va bilak-kaft boʻgʻimida metall moslamalar boʻlishi mumkin. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.19. Shalviragan boʻgʻimlar (M84.4) | |||||
II daraja | Yelka, tirsak, chanoq-son, tizza boʻgʻimlari rezeksiyasidan soʻng shalvirab qolgan boʻgʻim. Qoʻl-oyoqning rezeksiyadan soʻng 7 sm dan ortiqqa kaltaligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
2.20. Tizza qopqogʻi suyaginnig tugʻma odatiy chiqishi (M22) | |||||
I daraja | Subyektiv jihatdan: bukish harakatlarida tizza qopqogʻi suyagining chiqishi. Rentgenogrammada — tizza boʻgʻimining aksial proyeksiyasida tizza usti qopqogʻining chiqishi kuzatiladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
2.21. Qoʻlning tugʻma amputatsion choʻltoqligi (Q 71) | |||||
III daraja | Kaftning yoʻqligi, yelka yoki bilak choʻltoqligi. Kaft yoki bilak choʻltoqligining boldir choʻltoqligi bilan birga kelishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala qoʻl choʻltoqligi (yoki ikkala qoʻl kaftida barcha barmoqlarning yoʻqligi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.21.1. Oyoqning tugʻma amputatsion choʻltoqligi (Q 72) | |||||
III daraja | Son yoki boldirning tugʻma choʻltoqligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala son tugʻma choʻltoqligi. Ikkala boldirning yuqori uchdan bir qismidan tugʻma choʻltoqligi | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.22. Son suyagi sinishlari asoratlarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash. (T93.1) (Shikastlanish, zaharlanish va boshqa tashqi sabablarning asoratlari) | |||||
I daraja | Klinik tekshiruvda chanoq-son va tizza boʻgʻimlarining funksiyalari saqlanib qolgan, son va boldir sohasi mushaklarining atrofiyasi kuzatilmaydi. Rentgenologik tekshiruvda — son suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismida singan suyak boʻlaklarining toʻgʻri bitganligi koʻrinadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
Klinik tekshiruvda chanoq-son va tizza boʻgʻimlarining funksiyalari qisman cheklangan, son va boldir sohosi mushaklarida gipotrofiya belgilari mavjud, oyoqning 11 smgacha kaltaligi. Rentgenologik tekshiruvda son suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismida singan suyak boʻlaklarining notoʻgʻri bitganligi koʻrinadi. Yurish va turish funksiyalarining biroz ogʻriqli sindrom bilan 1 — darajali buzilishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | |||
III daraja | Klinik tekshiruvda chanoq-son va tizza boʻgʻimlarining funksiyalari keskin cheklangan, son mushaklarining yaqqol atrofiyasi kuzatiladi. Yurish va turish funksiyalarining 2 — darajali buzilishi va yaqqol ogʻriqli sindrom kuzatiladi. Oyoqning 12 sm va undan ortiqqa kaltaligi va murakkab ortopedik oyoq kiyim kiyish zaruriyati. Rentgenologik tekshiruvda soxta boʻgʻim, singan suyak boʻlaklarining bitmaganligi, son suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismida singan suyak boʻlaklarining notoʻgʻri bitganligi koʻrinadi. Chanoq-son va tizza boʻgʻimlarining artrozi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.23. Boldir suyagi sinishlari asoratlarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S80-S89) | |||||
(Shikastlanish, zaharlanish va boshqa tashqi sabablarning asoratlari) | |||||
Klinik tekshiruvda tizza va boldir-oshiq boʻgʻimlarining funksiyalari saqlanib qolgan, boldir sohasi mushaklarining atrofiyasi kuzatilmaydi. Rentgenologik tekshiruvda — boldir suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismida singan suyak boʻlaklarining bitganligi koʻrinadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Klinik tekshiruvda tizza va boldir-oshiq boʻgʻimlarining funksiyalari qisman cheklangan, boldir mushaklarida gipotrofiya belgilari mavjud. Rentgenologik tekshiruvda boldir suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismidan singan suyak boʻlaklarining notoʻgʻri bitganligi koʻrinadi. | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Klinik tekshiruvda tizza va boldir-oshiq boʻgʻimlarining funksiyalari keskin cheklangan, son mushaklarining yaqqol atrofiyasi kuzatiladi. 3 darajali yurish va turish funksiyalarining ogʻriqli sindrom bilan buzilishi. Rentgenologik tekshiruvda soxta boʻgʻim, boldir suyagining yuqori, oʻrta va pastki uchdan bir qismida suyak siniqlarining bitmaganligi koʻrinadi. Tizza va boldir-oshiq boʻgʻimlarining artrozi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.24. Chanoq-son suyagi sinishlari asoratlarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash (S30-S39) | |||||
I daraja | Klinik tekshiruvda chanoq-son boʻgʻimining funksiyasi saqlangan, son mushaklarining atrofiyasi kuzatilmaydi. Oyoq kisqarishi yoʻq. Rentgenologik tekshiruvda — chanoq aylanasini hosil qilmaydigan chanoq suyaklarining toʻgʻri bitgan sinigʻi aniqlanadi. | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Klinik tekshiruvda chanoq-son boʻgʻim kontrakturasi va ogʻriqli sindrom kuzatiladi, mustaqil harakat qilishning cheklanishi, son mushaklarining gipotrofiyasi. Rentgenologik tekshiruvda notoʻgʻri bitgan suyak siniqlari koʻrinadi. | mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Klinik tekshuruvda chanoq-son boʻgʻimi funksiyasi yaqqol cheklangan, tayanch-harakat funksiyasi buzilgan, son va chanoq mushaklarining atrofiyasi aniqlanadi. Oʻrdak yurish belgilari boʻladi. Rentgenologik tekshiruvda bitmagan suyak siniqlari koʻrinadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
2.25. Koʻz kasalliklarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash | |||||
2.25.1. Miopiya kasalligi (KXT-10 N00-N59) | |||||
I daraja | Yengil yoki oʻrta darajadagi miopiyada koʻrish qobiliyati oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda 0,3 — 1,0 gacha korreksiya bilan pasayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Miopiyaning rivojlanuvchi, murakkablashgan bosqichida, ayniqsa, disk oldi yoki periferik distrofiyaning ekvatorial shakllari bilan faol murakkab miopiya kuzatilganda. Koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻradigan koʻzda 0,09 — 0,2 gacha pasayadi, korreksiya bilan (bunda kasbiga eʼtibor beriladi). Agar bir koʻzda kasallik mavjud boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi 0 — 0,02 gacha yoki koʻrish maydonining 5-darajagacha torayishi boʻlganda. | Moʻljal olish I — daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Zoʻrayib boruvchi va asoratli yuqori bosqichli miopiyaning koʻproq “a” va “b” bosqichlarining asosan orqa polyusli yoki tarqalgan shakli kuzatiladi. Keng tarqalgan xorioretinal distrofiya. Fuks oʻchoqlari, koʻpincha makulyar sohada namlik bilan (shish). Koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda 0,04 — 0,08 gacha pasayadi, korreksiya bilan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Koʻzning butun toʻr qavatida degenerativ oʻzgarishlar, skleraning ochilgan sohalari mavjudligi klinik belgilari. Gemoftalm, toʻr qavati koʻchishi kabi ogʻir asoratlar mavjud boʻlishi mumkin. Skotomalar, shu jumladan, markaziy skotomalar mavjudligi. Koʻrish oʻtkirligining 0,00 — 0,03 gacha tushishi, korreksiya qilib boʻlmaydigan amaliy koʻrlik. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — , III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja. | I guruh | ||
2.25.2. Koʻrish organining travmatik shikastlanishi asoratlarida hayot faoliyatining cheklanishini belgilash | |||||
I daraja | Bir yoki ikkala koʻzga yengil shikast yetishi. Bir koʻzga shikast yetganida koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida. Ikkala koʻzga shikast yetganida koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻradigan koʻzda korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Koʻz toʻqimalarining ogʻir shikastlanishi natijasida barqaror, qaytarib boʻlmas ravishda koʻrish qobiliyatining susayishi. Bir koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0,02 gacha pasayishi, korreksiyalanmaydi yoki koʻrish maydonining 5 darajagacha qisqarishi. Ikkala koʻzga shikast yetganida yaxshiroq koʻradigan koʻzda koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,09 — 0.2 atrofida. Bir koʻzda toʻliq koʻrlik, korreksiya imkoniyati boʻlmagan ravishda bir koʻz koʻrish oʻtkirligining 0,02 gacha pasayishi yoki koʻrish maydonining 5 darajagacha torayishi. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Koʻzga ogʻir jarohat yetishining asoratlari. Koʻz toʻqimalarida barqaror va qaytarilmas oʻzgarishlar. Qon quyilish holatlarining qaytalanish ehtimoli mavjud. Koʻrish oʻtkirligi yaxshi koʻruvchi koʻzda 0,04 — 0,08. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | |||
IV daraja | Koʻrish organining ogʻir shikastlanishi. Koʻz toʻqimalarida barqaror va qaytarilmas oʻzgarishlar. Koʻrish oʻtkirligi 0,00 — 0,03 gacha tushib, korreksiya qilinmaydigan darajaga yetib kelgan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.25.3. Glaukoma (N40-42) | |||||
I daraja | Yengil yoki oʻrta darajadagi glaukomada koʻrish oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,3 — 1,0 gacha pasayishi. Ikkala koʻzga shikast yetganida koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻradigan koʻzda korreksiya bilan 0,05 — 1,0 atrofida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | |||
II daraja | Glaukomaning rivojlangan bosqichi koʻrish nervining diski ekskavatsiyasi belgilari bilan birga kechishi, koʻrish maydoni 45o dan toraygan, biroq 15o dan burun tarafdan, boshqa taraflardan 20o dan ortiq. Koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,09 — 0,4 oraligʻida pasaygan (kasbga qarab). Kasallik bir koʻzda boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0 — 0,02 atrofida yoki koʻrish maydonining konsentrik torayishi. | Moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Glaukomaning murakkablashgan bosqichi, koʻrish maydoining 20ogacha torayishi, koʻrish nervining atrofiyasi yoki koʻrish nervining chekka ekskavatsiyasi. Skotomalar, shu jumladan, markaziy skotomalar mavjudligi. Koʻrish oʻtkirligi 0,04 — 0,08 gacha tushgan. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; Moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Glaukomaning murakkablashgan terminal bosqichi, koʻrish nervi diskining atrofiyasi va koʻrish oʻtkirligining koʻrlik darajasigacha tushib ketishi. Ikkala koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0 — 0,03 yoki ikkala koʻz koʻrish maydoning konsentrik 5 — 10ogacha torayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.25.4. Xorioretinitlar, koʻz pardasi degeneratsiya va distrofiyasi. (N30) | |||||
I daraja | Kasallikning boshlangʻich bosqichida koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,3 — 1,0. Bir koʻzga shikast yetganida koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 — 1,0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Kasallikning rivojlangan bosqichi, qorongʻulikka moslashishning yengil yoki oʻrta darajasi, shom paytida koʻz pardasining abiotrofik degeneratsiyasida koʻrish qobiliyatining tushishi. Koʻrish nervining diski ekskavatsiyasi belgilari bilan birga kechadi, koʻrish maydoni 45o dan toraygan, biroq 15odan burun tarafdan, boshqa taraflardan 20o dan ortiq. Koʻrish oʻtkirligi 0,09 dan 0,4 oraligʻida pasayib, yaxshiroq koʻruvchi koʻzga qarab korreksiya qilinadi. Kasallik bir koʻzda boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi 0 — 0,02 atrofida korreksiyalanadi yoki koʻrish maydonining konsentrik torayishi 5 darajagacha boʻladi. | Moʻljal olish 1-daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | |||
III daraja | Kasallikning murakkablashgan bosqichi. Koʻz pardasining abiotrofik degeneratsiyasida ogʻir darajadagi yorugʻlikka sezuvchanlikning tushib ketishi. Koʻz kosasida sargʻish-oqish yaltiroq dogʻli yoki nuqtali choʻkmalar mavjud, retinal tomirlar keskin toraygan. Koʻrish nervi diskining atrofiyasi, koʻz pardasi markaziy reflekslarining keskin pasayishi yoki mavjud emasligi. Koʻrish oʻtkirligining pasayishi korreksiya bilan 0,04 — 0,08 atrofida. Koʻrish maydonining konsentrik torayishi 20o. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kasallikning murakkablashgan terminal bosqichi, Yorugʻlikka sezuvchanlik buzilishining ogʻir darajasi. Koʻz pardasida koʻplab degenerativ oʻchoqlarning mavjudligi. Koʻrish nervi atrofiyasi, katarakta, ikkilamchi glaukoma va boshqalar koʻrinishidagi ogʻir asoratlar yuzaga kelishi mumkin. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0 — 0,03 gacha tushishi. Koʻrish maydonining konsentrik torayishi, fiksatsiya nuqtasidan 5 — 10o gacha torayishi yoki 15ogacha markaziy skotoma. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja. | I guruh | ||
2.25.5. Koʻz shoxpardasi xiralashishiga olib keluvchi kasalliklar (keratitlar) (N16) | |||||
I daraja | Kasallikning yengil darajasi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0,3 — 1,0 atrofida boʻlishi. Bir koʻzga shikast yetganida koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 — 1,0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Shoxpardaning har qanday yalligʻlanish, distrofik, neyrotrofik va jarohatli kasalligida koʻrish oʻtkirligi 0,09 dan 0,2 gacha, yaxshiroq koʻruvchi koʻzga qarab korreksiya qilinadi. Kasallik bir koʻzda boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0.0 — 0,02 atrofida yoki koʻrish maydonining 5 darajagacha konsentrik torayishi. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Shoxpardaning har qanday yalligʻlanish, distrofik, neyrotrofik va jarohatli kasalligi hamda shoxpardaning davolab boʻlmaydigan surunkali kasalliklari. Koʻrish oʻtkirligining barqaror tarzda 0,04 — 0,08 gacha pasayishi, korreksiya qilib boʻlmaydi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Shoxpardaning qoʻpol oʻzgarishlar bilan boʻlgan har qanday kasalligi. Koʻrish oʻtkirligining barqaror pasayib borishi, yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0 — 0,03 atrofida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.25.6. Keratoprotezlash va keratoplastikadan keyingi holat (N16) | |||||
I daraja | Keratoplastikadan soʻng yengil darajadagi buzilishlar. Yaxshi koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligi 0,3 — 1,0 atrofida boʻlishi yoki operatsiya qilingan koʻzda koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 — 1,0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Keratoplastikadan keyingi holat. Keratoplastika natijasida koʻrish organining funksional holati. Jarrohlikdan keyin paydo boʻladigan asoratlar mehnat sharoitlarini oʻzgartirishni talab qiladi. Koʻrish oʻtkirligi oʻzining kasbiga qaytishiga imkon bermaydi. Koʻrish oʻtkirligi yaxshi koʻradigan koʻzda korreksiya bilan 0,09 — 0,2 oraligʻida pasaygan. Operatsiya qilingan koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0 — 0,02 oraligʻida pasaygan. | Moʻljal olish — I daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | Keratoplastikadan keyin transplantantning xiralashishi yoki ogʻrigʻi. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,04 — 0,08, agar ikkinchi koʻzning koʻrish oʻtkirligi 0,08 dan oshmasa. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Operatsiya qilingan koʻzdagi transplantatning xiralashishi. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0-0,03, agar ikkinchi operatsiya qilinmagan koʻz ham deyarli amaliy koʻr boʻlganda (korreksiya bilan 0,03 va undan past). Transplantat shaffof boʻlsayu, lekin koʻzning qoʻshimcha kasalligi boʻlib, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan — 0.03 gacha pasaysa. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
2.25.7. Koʻz gavxari kasalliklari. Katarakta (N26) | |||||
I daraja | Koʻrish oʻtkirligining pasayishining yengil darajasi, yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Ikkala koʻzda yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda katarakta mavjud boʻlgan shaxslarda koʻz gavhari xiralashishi va koʻrish funksiyasining yomonlashishi sababli aniq koʻrish qobiliyati zarur boʻlgan mehnat sharoitlarida ishlash mumkin boʻlmaganda, harakatlanib turuvchi mexanizmlar orasida, balandlikda ishlash zarurligida va hokazolarda, agar ish faoliyatini oʻzgartirish malaka pasayishi bilan bogʻliq boʻlsa. Kataraktaning koʻrish organidagi boshqa kasalligi bilan birgalikda kelishi. Koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,09 — 0,2 atrofida boʻlishi. Xaydovchilik kasbidagi shaxslarda koʻrish oʻtkirligining bir koʻzda 0,8 dan va ikkinchi koʻzda 0,4 dan tushib ketishi. Koʻz gavharining tugʻma va boshqa turdagi patologiyalari. Bir koʻzdagi kataraktada: bir koʻzdagi koʻrlik yoki bir koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,02 gacha tushishi. Jarrohlik amaliyotiga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kelib chiqishidan qatʼi nazar, koʻrish funksiyalarining pasayishiga olib keladigan har ikkala koʻzning kataraktalari yoki yaxshi koʻradigan koʻzdagi katarakta. Kataraktaning koʻrish organidagi boshqa kasalligi bilan birgalikda kelishi. Koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,04 — 0,08 gacha pasayishi. Jarrohlik amaliyotiga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda, yaxshi koʻradigan koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,04 — 0,08 gacha pasayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala koʻzning yetilgan yoki deyarli yetilgan kataraktlari yoki ularning turlaridan qatʼi nazar, ikki tomonlama koʻrlikka olib boradigan boʻlsa. Jarrohlik amaliyotiga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda, yaxshi koʻradigan koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03-0. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — IIIdaraja. | I guruh | ||
Qoʻshimcha maʼlumot: kataraktada nogironlik jarrohlik amaliyotiga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganida belgilanadi. | |||||
2.25.8. Afakiya (N43-45) | |||||
I daraja | Funksiyalar buzilishining yengil darajasida yaxshiroq koʻruvchi koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,4 — 1,0 atrofida. Monokulyar afakiyada koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 va undan ortiq. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Monokulyar yoki binokulyar afakiyada. Yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,3 gacha pasayishi, koʻz shikastlanishi xavfi bilan bogʻliq kasbda ishlashiga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlgan shaxslar. Binokulyar afakiyada korreksiyalovchi linzalar bilan, shuningdek, korreksiya qilib boʻlmaydigan monokulyar afakiyada, kechqurungi va tungi vaqtda hamda yoritilishi oʻzgaruvchan obyekt va yuzalar bilan ishlashga qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlgan shaxslarda. Binokulyar afakiyada koʻrish oʻtkirligining yaxshi koʻradigan koʻzda 0,3 gacha pasayishi, koʻzlari rang ajratishning yuqori salohiyatini talab qiluvchi kasbdagi shaxslar. Transport boshqarish, balandlikda ishlash, harakatlanuvchi mexanizmlar va boshqaruv pulti bilan bogʻliq kasbdagilar koʻrish oʻtkirligi yaxshi koʻradigan koʻzda 0,3 gacha pasayishi. Operatsiya qilingan koʻzning funksional holatidan qatʼi nazar — ishi binokulyar funksiyalarning yuqori sifati, chuqur va stereoskopik koʻrish qobiliyatini talab qiluvchi shaxslarda. Koʻzoynak bilan korreksiya qilingan monokulyar yoki binokulyar afakiyada, miopiya va gipermetropiya 6,0 dioptriy, astigmatizm 3,0 dioptriy. Bir koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0,4 gacha yoki bir koʻzda 0,8dan ikkinchi koʻzda 0,4 boʻlganida — xaydovchilik kasbidagi shaxslar uchun. monokulyar murakkablashgan afakiyada. Koʻrish oʻtkirligining 0,02 gacha (korreksiya imkoni boʻlmasa) yoki koʻrish maydonining 5 darajagacha torayishi. | Moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ikkala koʻzda yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzdagi afakiya boshqa koʻz kasalliklari bilan birgalikda boʻlganda. Koʻrish oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,04 — 0,08 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda afakiyaning koʻrish organlarining boshqa ogʻir oʻzgarishlari bilan birgalikda kechishi. Koʻrish oʻtkirligining 0,0 — 0,03 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qi?ish — III daraja. | I guruh | ||
2.25.9. Artifakiya (N25-N28) | |||||
I daraja | Bir tomonlama artifakiyada. Koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida boʻlishi. Ikki tomonlama artifakiyada. Koʻrish qobiliyati oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida boʻlishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Bir tomonlama artifakiyada koʻrish organlarining boshqa ogʻir oʻzgarishlari bilan birgalikda kechishi va koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,00 — 0,02 atrofida boʻlishi. Ikki tomonlama artifakiyada koʻrish oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,09 — 0,2 atrofida boʻlishi. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Artifakiyaning ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzning boshqa kasalliklari bilan birlashishi. Koʻrish oʻtkirligining yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,04 — 0,08 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | |||
IV daraja | Artifakiyaning ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda boshqa koʻrish qobiliyati bilan bogʻliq turli genezdagi kasalliklar bilan birgalikda kechishi. Koʻrish oʻtkirligining 0,0 — 0,03 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja | I guruh | ||
2.25.10. Toʻrparda koʻchishi (N25-N28) | |||||
I daraja | Bir koʻzda toʻrparda koʻchishining operativ davolanishdan soʻng koʻrish oʻtkirligining 0,03 — 1,0 yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻz korreksiyasi bilan koʻrish oʻtkirligining 0,5 — 1,0 atrofida boʻlishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Diatermokoagulyatsiyadan keyin yagona koʻruvchi koʻzda toʻrparda koʻchishini boshidan kechirgan shaxslar, operativ davolanishdan keyin koʻzning qoniqarli ahvolida ham. Bir koʻz koʻrish oʻtkirligining 0,02 gacha tushishi yoki koʻrish maydonining konsentrik ravishda 5 darajagacha torayishi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan koʻrish oʻtkirligining 0,1 — 0,4 atrofida boʻlishi. | Moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ikkinchi operatsiya qilinmagan koʻz toʻrpardasining yaqqol distrofik oʻzgarishlarida. Yaxshiroq koʻruvchi koʻz koʻrish oʻtkirligi 0,04 — 0,09 atrofida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Toʻrparda koʻchishining ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda boshqa koʻrish qobiliyati bilan bogʻliq turli genezdagi kasalliklar bilan birgalikda kechishi. Koʻrish oʻtkirligining 0,0 — 0,03 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja. | I guruh | ||
2.25.11. Toʻrparda koʻchishi (vitrektomiyadan keyin ) (N25-N28) | |||||
I daraja | Bir koʻzda toʻrparda koʻchishining operativ davolanishidan soʻng koʻrish oʻtkirligining 0,03 — 1,0 yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzning korreksiya bilan koʻrish oʻtkirligining 0,5 — 1,0 atrofida boʻlishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Diatermokoagulyatsiyadan keyin yagona koʻruvchi koʻzda toʻrparda koʻchishini boshidan kechirgan shaxslar, operativ davolanishdan keyin koʻzning qoniqarli ahvolida ham. Bir koʻz koʻrish oʻtkirligining 0,02 gacha tushishi yoki koʻrish maydonining konsentrik ravishda 5 darajagacha torayishi. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ikkinchi, operatsiya qilinmagan koʻz toʻrpardasining yaqqol distrofik oʻzgarishlarida. Yaxshiroq koʻruvchi koʻz koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,04 — 0,09 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Toʻr parda koʻchishining ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda, boshqa koʻrish qobiliyati bilan bogʻliq turli genezdagi kasalliklar bilan birlashishi. Koʻrish qobiliyati oʻtkirligining 0,0 — 0,03 atrofida boʻlishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — IIIdaraja; mustaqil harakat qilish — IIIdaraja. | I guruh | ||
2.25.12. Koʻrish nervlari atrofiyasi (N46-48) | |||||
I daraja | Barqaror, rivojlanmaydigan shakldagi atrofiya, bir koʻzga zarar yetganida koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03 — 1,0 atrofida, ikkala koʻzda boʻlsa, yaxshiroq koʻruvchi koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,3 — 1,0 atrofida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | |||
II daraja | Barqaror, rivojlanmaydigan shakli, koʻproq koʻrish nervi diskining oqish rangga kirishi kuzatiladi. Koʻrish nervining ikkilamchi atrofiyasida koʻrish nervining chegaralari xiralashishi kuzatiladi. Elektrofiziologik tekshiruvlarda meʼyordagi koʻrsatkichlardan cheklanish kuzatiladi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining pasayishi korreksiya bilan 0,09 — 0,2 atrofida. Bir koʻzda koʻrish nervi atrofiyasida koʻrish oʻtkirligi 0 — 0,02 atrofida, korreksiyalanmaydi yoki koʻrish maydonining konsentrik torayshi 5 darajagacha boʻladi. | Moʻljal olish — I daraja; oʻqish layoqati — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | |||
III daraja | Rivojlanuvchi shakli, koʻrish nervi diskining qisman yoki toʻliq oqish rangga kirishi. Koʻz kosasi strukturasida oʻzgarishlar yuzaga kelishi mumkin. Elektrofiziologik tekshiruvlarda meʼyordagi koʻrsatkichlardan keskin cheklanish kuzatiladi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining pasayishi korreksiya bilan 0,04 — 0,08 atrofida. Koʻrish maydonining konsentrik torayishi 20 darajagacha boʻlishi mumkin, koʻrish maydoni markazida koʻplab skotomalar kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Klinik holati oʻzgaruvchan, koʻrish nervi diskining qisman yoki toʻliq oqish rangga kirishi. Koʻpincha koʻz kosasi strukturasida oʻzgarishlar yuzaga kelishi. Elektrofiziologik tekshiruvlarda meʼyordagi koʻrsatkichlardan keskin cheklanish kuzatiladi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining pasayishi korreksiya bilan 0,0 — 0,03 atrofida. Koʻrish maydonining periferik chegaralari 10º dan past yoki unga teng. Skatoma borligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — IIIdaraja; mustaqil harakat qilish — III daraja. | I guruh | ||
3. Nogironlikka sabab boʻluvchi asosiy nevrologik kasalliklar yoki tez-tez kuzatiladigan nevrologik sindromlarda hayot faoliyatining cheklanishini belgilash mezonlari | |||||
3.1. Gipotalamik sindromining neyroendokrin shakli | |||||
Gipotalamik sindrom — gipotalamusning organik shikastlanishi yoki konstitutsional nuqsoni bilan ifodalanuvchi simptomatik belgilar majmui boʻlib, asosan polimorf-neyroendokrin-almashinuv va neyrotrofik buzilishlarning gipofiz patologiyasi bilan mujassamlashgan koʻrinishida namoyon boʻladi (aralash serebral semizlik; Itsenko-Kushing xastaligi; adipozogenital distrofiya; persistenlanuvchi galaktoreya-amenoreya sindromi; akromegaliya; qandsiz diabet; markaziy oligouriya (Parxon sindromi); Morgani-Styuart-Morel sindromi; “boʻsh” turk egari sindromi va hokazo). | |||||
I daraja | Yurak-qon tomir tizimi sohasida yengil darajada oʻzgarishlar (vaqti-vaqti bilan sistolik arterial qon bosimining 140 — 159 mm s.u., diastolik arterial qon bosimining 90 — 99 mm s.u. gacha oshishi). Nevrologik jihatdan belgilar boʻlmaydi. Semizlik 2 daraja. Gipofizar gormonlar va gomeostazning boshqa koʻrsatkichlari meʼyor chegarasida. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Somatik buzilishlar belgilari yaqqol boʻlmaydi. Yurak-qon tomir tizimi sohasida oʻzgarishlar, barqaror arterial gipertenziya (vaqti-vaqti bilan sistolik arterial qon bosimining 160 — 179 mm s.u., diastolik arterial qon bosimining 100 — 109 mm s.u. gacha oshishi), miokardiodistrofiya, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha), oʻpka ventilyatsiyasining oʻrta darajada buzilishi. Semizlik 3 daraja. Oyiga 2 — 4-marta qaytalanadigan vegetativ paroksizmlar koʻrinishidagi vegetativ buzilishlar, asab tizimining astenizatsiyasi affektiv, isteroform reaksiyalar bilan birlashgan holda. Koʻz tubida — toʻrparda tomirlar angiopatiyasi. Qandsiz diabet sindromida diurez sutkasiga 4-5 l, poliuriya, tashnalik (peshob zichligi 1003 dan 1007 gacha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Somatik buzilishlar belgilari yaqqol. Yurak-qon tomir tizimi sohasida oʻzgarishlar, barqaror arterial gipertenziya (sistolik arterial qon bosimining 182 mm s.u.dan, diastolik arterial qon bosimining 110 mm s.u.dan ortiq boʻlishi), miokardiodistrofiya, SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha), oʻpka ventilyatsiyasining ifodalangan buzilishi. Semizlik 4 daraja. Oyiga 5-martadan ortiq qaytalanadigan vegetativ paroksizmlar koʻrinishidagi vegetativ buzilishlar, asab tizimining astenizatsiyasi. Koʻz tubida toʻrparda tomirlar angiopatiyasi. Qandsiz diabet sindromida diurez sutkasiga 10 — 15 l, poliuriya, tashnalik (peshob zichligi 1001 dan 1004 gacha). Parxon sindromida (antidiuretik gormonning koʻp miqdorda ishlab chiqilishi) suyuqlikning oligouriya bilan davriy ushlab qolinishi kuzatiladi (peshobning nisbiy zichligi 1020 — 1030), tana vaznining oshishi, shishlar, tashnalikning yoʻqligi, adinamiya, amenoreya, 4 darajali semizlik kuzatiladi | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
3.2. Meningit (meningoensefalit)ning rezidual oʻtishining asosiy belgilari va ularning hayot faoliyatiga koʻrsatadigan taʼsiri XKT-10 (A.39; A.83, 84; 85; 86; 87; 88; 89; V.91.1; G.00; G.01; G.02; G.03; G.04; G.05; G.09) | |||||
Meningit — bosh miya va orqa miya yumshoq toʻqimalari va parda qobiqlariga zarar yetkazuvchi oʻtkir infeksion kasallik. Jarayonga miya moddasi qoʻshilishi mumkin (meningoensefalit). Qoʻzgʻatuvchining turidan kelib chiqqan holda yiringli va seroz meningit turlari ajratiladi. | |||||
I daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Oʻrta darajada markaziy gemiparez. Harakatlar kuchining 5 — 15 % hajmida oʻrta darajada susayishi (3 ballgacha). Tonusni oʻrta darajada oshishi. Anizorefleksiya, shikastlangan tarafda patologik reflekslar mavjudligi. Likvorodinamika buzilishi bilan, gidrotsefaliya (Likvorodinamika buzilishini koʻring). Ruhiy funksiyalarning buzilishi psixoorganik sindrom belgilarida namoyon boʻlishi mumkin (Psixiatriya boʻlimini koʻring). Epileptik tutqanoqlar oyiga 2 — 4-marta (katta tutqanoqlar). Vegeto-qon tomir distoniyasi belgilari vegeto-qon tomir krizlari koʻrinishida oyiga 4-martagacha namoyon boʻladi. Uch va undan ortiq sindromlarning mujassamlashuvi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakat funksiyalarining faolligi, epileptik tutqanoqlar, likvorodinamika buzilishi belgilariga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | |||
IV daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; oʻz xulq atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | |||
3.3. Oʻtkazilgan insult rezidual davrining asosiy belgilari va ularning hayot faoliyatiga koʻrsatadigan taʼsiri (G.46; I69; I70; I74; F01, F72, F73; F78; R47) | |||||
Serebral insult — qon-tomir tizimidagi turli sabablarga koʻra yuzaga kelgan miyada qon aylanishinig oʻtkir buzilishi boʻlib, oʻchoqli va umummiya belgilari bilan kuzatiladi va 24 soatdan ortiq davom etadi. Insult doirasida kichik insultni alohida ajratish maqsadga muvofiq boʻlib, unda nevrologik tanqislik kasallik boshlangandan soʻng uch xafta ichida bartaraf etiladi. | |||||
I daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Oʻrta darajadagi markaziy gemiparez. Harakatlarning 5 — 15 % xajmida qarshi kuch koʻrsatish bilan birga kuchning oʻrta darajada kamayishi (3 ballgacha). Tonusni shikastlangan tarafda oʻrta darajada oshishi va patologik reflekslarning mavjudligi. Oʻrta darajadagi akinetik-rigid sindrom. Gemitip turda yurish, gipomimiya, biroz harakatlar qotib qolishi. Harakatlar kamayishi, tinch holatda mayda tremor, biroz bukilg?n tana h?lati, mushaklar tonusi ekstrapiramid turida oshgan. Oʻrta darajadagi ataksiya. Yurish oʻzgargan, tayanch maydonining kengayishi bilan kompensatsiyalanadi, toʻliq yoritilishda yomonlashadi, muvofiqlashtiruvchi sinovlarni bajarishda qiyinchilik. Koʻrish funksiyalarining oʻrta darajada buzilishi. Yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,11 dan 0,2 gacha pasayishi. Koʻrish maydonining konsentrik torayishi 20 darajagacha boʻlishi mumkin. Bir koʻzning qisman yoki amaliy koʻrligi. Oliy miya funksiyalarining buzilishi motor va/yoki sensor afaziyada namoyon boʻladi (Motor va sensor afaziyalar boʻlimini koʻring). Epileptik tutqanoqlar oyiga 2 — 4 marotaba qaytariladi (katta tutqanoqlar). Ruhiy funksiyalar buzilishi astenik yoki asteno-nevrotik sindrom bilan namoyon boʻlishi mumkin. Uch va undan ortiq sindromlarning mujassamlashuvi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakat, koʻrish, yuqori qobiq funksiyalarining faolligi, epileptik tutqanoqlar davriyligi bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; muloqot qilish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan markaziy gemiparez, kuch sezilarli darajada kamaygan (2 ballgacha), faol harakatlarning cheklangan hajmdaligi, qarshi harakatni yengib oʻtish darajasi zaif. Mushaklar gipertonusi, anizorefleksiya, klonuslar, patologik reflekslar. Ifodalangan akinetik-rigid sindrom. Gemitip turda yurish, gipomimiya, harakatlar qotib qolishi. Harakatlar kamayishi, tinch holatda mayda tremor, bukilgan tana holati, mushaklar tonusi ekstrapiramid turda oshgan. Ifodalangan ataksiya. Yurish oʻzgargan, tayanch maydonining kengayishi bilan kompensatsiyalanadi, toʻliq yoritilishda yomonlashadi, muvofiqlashtiruvchi sinovlarni bajarishda qiyinchilik. Koʻrish funksiyalarining ifodalangan darajada buzilishi. Yaxshi koʻradigan koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,05 dan 0,12 gacha pasayishi. Koʻrish maydonining konsentrik torayishi 10 — 15 darajagacha boʻlishi mumkin. Markaziy skatoma. Epileptik tutqanoqlar oyiga 5 va undan ortiq marotaba qaytariladi (katta tutqanoqlar). Ruhiy funksiyalar buzilishi astenik yoki asteno-nevrotik sindrom bilan namoyon boʻlishi mumkin. Uch va undan ortiq sindromlarning mujassamlashuvi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakat, koʻrish, yuqori qobiq funksiyalarining faolligi, epileptik tutqanoqlar davriyligi bilan belgilanadi. Tutqanoq xurujlari va bosh chanogʻi ichi gipertenziyasi belgilari bilan kechuvchi bosh miya qon tomirlari arterio-venoz malformatsiyasida jarrohlik amaliyotiga qadar boʻlgan davrga yoki jarrohlik amaliyoti oʻtkazish mumkin boʻlmagan hollarda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; moʻlj?l olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan gemiparez yoki gemiplegiya (1 ballgacha), faol harakatlar deyarli yoʻq yoki ular proksimal qismda cheklangan hajmda amalga oshirilishi mumkin, qarshi harakatni yengib oʻtish darajasi juda zaif. Mushaklar yaqqol gipertonusi, anizorefleksiya, klonuslar, qoʻpol patologik reflekslar. Kuchli akinetik-rigid sindrom. Gemitip turda yurish, gipomimiya, harakatlar qotib qolishi. Harakatlarni keskin kamayishi, tinch holatda mayda tremor, bukilgan tana holati, mushaklar tonusi ekstrapiramid turda oshgan. Yaqqol umumiy qotib qolish, amimiya, koʻzni kam yumish, ruhiy jarayonlarning sekinlashishi, nutq tushunarsizligi. Keskin namoyon boʻluvchi ataksiya. Yurish imkoniyati yoʻq yoki uy chegarasida boshqa shaxslar yoki yordamchi tayanch vositalar yordamida yuradi, muvofiqlashtiruvchi sinovlarni bajarmaslik, oddiy maishiy koʻnikmalarni amalga oshirishda qiyinchilik. Koʻrish funksiyalarining keskin buzilishi. Oliy miya funksiyalarinig buzilishi yaqqol va keskin boʻlgan motor va/yoki sensor afaziyada namoyon boʻladi. Epileptik tutqanoqlar juda koʻp, deyarli har kuni qaytariladi (katta tutqanoqlar). Ruhiy funksiyalar buzilishi astenik yoki asteno-nevrotik sindrom bilan namoyon boʻlishi mumkin. Uch va undan ortiq sindromlarning mujassamlashuvi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakat, koʻrish, yuqori qobiq funksiyalarining faolligi, epileptik tutqanoqlar davriyligi bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja | I guruh | ||
3.4. Miasteniyaning asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G70) | |||||
Miasteniya — autoimmun genezga ega boʻlgan ogʻir, rivojlanib boruvchi kasallik boʻlib, oqsillarning autoantitelolar bilan (atsetilxolin retseptorlarning antigenlari) oʻzaro taʼsirining buzilishi natijasija nerv-mushak oʻtkazishning buzilishi sababli patologik charchoq sifatida ifodalanadi. | |||||
I daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Harakatlarda oʻrta darajadagi buzilishlar — murakkab mashqlarni qiyinchilik bilan bajaradilar, 1-2 soat davomida jismoniy ish bilan shugʻullanganidan soʻng charchoq belgilari yuzaga keladi, xordiq talab etiladi, mushakdagi kuch 3 ball atrofida boʻladi. Qoʻl va oyoq mushaklarida uzoq muddatli mashqlar va zoʻriqishlarda charchab qolish kuzatiladi (6 — 8-marta 1-2 kg ogʻirlik koʻtarish, 6 — 10-marta oʻtirib turish). Hayot faoliyatining cheklanishi harakatdagi buzilishlarning ifodalanish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja;. | III guruh | ||
III daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar; | ||||
IV daraja | Yaqqol namoyon boʻlgan bulbar buzilishlar, yutish funksiyasining buzilishi. Qoʻl, oyoq, tana mushaklari, nafas olishda ishtirok etuvchi mushaklar funksiyalarida buzilish kuzatiladi, mushak kuchi 1 ball atrofida. Hayot faoliyatining keskin darajada cheklanishi sababli boshqa shaxs yordami va kuzatuvi talab etiladi. Doimiy charchoq, sutkasiga antixolinesteraz vositalarning 10 dan ortiq standart miqdorini belgilash zarur boʻladi, yiliga 2 dan ortiq miastenik kriz kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakatdagi buzilishlarning ifodalanish darajasidan va miastenik krizlar kompensatsiya darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
3.5. Yon amiotrofik sklerozda asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G12.2; G32.0; G64) | |||||
Yon amiotrofik skleroz (YOAS, Sharko kasalligi) — asab tizimining surunkali, rivojlanib boruvchi kasa?ligi boʻlib, bosh va orqa miya motoneyronlarining tizimli shikastlanishi, salbiy prognoz va boshlangʻich bosqichidayoq hayot faoliyatining ifodalangan cheklanishi, mehnat faoliyati bilan shugʻullanishga layoqatning buzilish bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Nevrologik belgilar yengil paresteziya, tez charchab qolish, kaft, yelka mushaklaridagi yengil gipotrofiya, quyuq taomlarning yutishda qiyinchilik bilan ifodalanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajadagi funksional buzilishlar, qoʻllar paresteziyasi, tez charchab qolish, kaft mushaklarida holsizlik, nozik harakatlarni bajarishda dagʻallik va noqulaylik, tenarning va gipotenarning, yelka kamarining oʻrta darajasidagi gipotrofiyasi, fassiyakulyatsiyalar, quyuq ozuqani yutishda qiyinchilik, tiqilib qolish. Serebral, bulbar, boʻyin-koʻkrak va bel-dumgʻaza turlari mavjud. Serebral (yuqori) shakli avval psevdobulbar sindrom bilan namoyon boʻlib, spastik tetraparezga (3 ballgacha) olib keladi. Bulbar shaklida — asosiy klinik belgilarga ustun belgilari kiradi. Boʻyin-koʻkrak shaklida qoʻllarning distal qismida oʻzgarishlar yuzaga keladi. Bel-dumgʻaza shaklida asosan peroneal mushaklar guruhi shikastlanadi. Old shoxning shikastlanish darajasidan kelib chiqib, uch xil variant aniqlanadi: mustaqil harakat qilish tizimining keng tarqalgan, amiotrofiyalar ortishi bilan belgilangan, poliomiyelitik va oʻtkazuvchi turlardagi shikastlanishlari. KT va MRT sinovlarida shikastlanish sohasi atrofiyasi, degeneratsiyasi (qobiq sohasida, orqa miya oʻtkazish yoʻllarida, ichki kapsulada, miya ustunida va orqa miyada) aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishni muvofiqlashtirish, koordinator sindromlari, ustun buzilishlari bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilishda — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan funksional buzilishlar, qoʻllar paresteziyasi, tez charchab qolish, nozik harakatlarni bajarishda dagʻallik va noqulaylik, tenarning va gipotenarning, yelka kamarining ifodalangan gipotrofiyasi va fassiyakulyatsiyalari, mushaklar ifodalangan gipotrofiyasi, quyuq ozuqani yutishda qiyinchilik, tiqilib qolish. Til mushaklarining atrofiyasi aniqlanadi. Serebral, bulbar, boʻyin-koʻkrak va bel-dumgʻaza turlari mavjud. Serebral (yuqori) shakli avval psevdobulbar sindrom bilan namoyon boʻlib, qoʻllarda spastik parezga (2 ballgacha) olib keladi. Bulbar shaklida — asosiy klinik belgilarga ustun belgilari kiradi. Boʻyin-koʻkrak shaklida qoʻllarning distal qismida oʻzgarishlar yuzaga keladi. Bel-dumgʻaza shaklida asosan peroneal mushaklar guruhi shikastlanadi. Qorin teri reflekslari aniqlanmaydi, tos aʼzolar faoliyati buziladi. Old shoxning shikastlanish darajasidan kelib chiqib uch xil variant aniqlanadi: mustaqil harakat qilish tizimining keng tarqalgan, amiotrofiyalar ortishi bilan belgilangan, poliomiyelitik va oʻtkazuvchi turlardagi shikastlanishlari. KT va MRT sinovlarida shikastlanish sohasi atrofiyasi, degeneratsiyasi (qobiq sohasida, orqa miya oʻtkazish yoʻllarida, ichki kapsulada, miya ustunida va orqa miyada) aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishni muvofiqlashtirish, koordinator sindromlari, ustun buzilishlari sindromi bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli, chuqur darajadagi funksional buzilishlar, qoʻllar paresteziyasi, tez charchab qolish, chuqur parezlar (asosan qoʻllarda kuchi — 1 ball) tenarning va gipotenarning, bilak mushaklari va yelka kamari mushaklari atrofiyasi, fassikulyatsiyalari, quyuq ozuqani yutishda kuchli qiyinchilik, tiqilib qolish, qoʻllarda kuchli aralash parezlar (periferik va spastik), bulbar buzilishlar, til mushaklar atrofiyasi va fassikulyatsiyalari aniqlanadi. Serebral, bulbar, boʻyin-koʻkrak va bel-dumgʻaza turlari mavjud. Serebral (yuqori) shakli avval psevdobulbar sindromlar bilan namoyon boʻlib, spastik tetraparezga (1 ballgacha) va demensiyaga (aqldan ozish) olib keladi. Bulbar shaklida — asosiy klinik belgilarga ustun belgilari kiradi. Boʻyin-koʻkrak shaklida qoʻllarning distal qismida oʻzgarishlar yuzaga keladi. Bel-dumgʻaza shaklida asosan peroneal mushaklar guruhi shikastlanadi. Qorin reflekslari boʻlmaydi, chanoq va tos organlari funksiyalarining buzilishi kuzatiladi. Old shoxning shikastlanish darajasidan kelib chiqib uch xil variant aniqlanadi: mustaqil harakat qilish tizimining keng tarqalgan, amiotrofiyalar ortishi bilan belgilangan, poliomiyelitik va oʻtkazuvchi turlardagi shikastlanishlar. KT va MRT sinovlarida shikastlanish sohasi atrofiyasi, degeneratsiyasi (qobiq sohasida, orqa miya oʻtkazish yoʻllarida, ichki kapsulada, miya ustunida va orqa miyada) aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishni muvofiqlashtirish koordinator sindromlari, ustun buzilishlari bilan belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.6. Bolalar serebral falajligining (ikki tomonlama gemiplegiya) asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G80.1) | |||||
Bolalar serebral falaji (BSF) — ogʻir kasalliklardan biri boʻlib, intranatal, perinatal va postnatal davrlarda bosh miyaning turli shikastlanishlari oqibatida kelib chiqadi. BSFda bemorlar jismoniy va ruhiy rivojlanishda keskin ortda qolishadi. Quyidagi shakllari mavjud (Badalyan L.O. ga koʻra, 1984): 1) spastik diplegiya (Littl xastaligi); 2) spastik gemiplegiya; 3) ikkilamchi gemiplegiya (spastik gemiparez); 4) giperkinetik; 5) atonik-astatik. | |||||
I daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Oʻrtacha darajadagi funksional buzilishlar. Oʻrta darajadagi gemiparez (3 ball), oʻrta darajadagi atetoid, xoreoatetoid giperkinezlar kuzatiladi. Mushaklar tonusi spastik turda oʻrta darajada oshgan. Oyiga 2 — 4 marotaba epileptik xurujlar kuzatiladi. Mustaqil harakat qilishdagi buzilishlarning oʻrta darajadagi kompensatsiyasi kuzatiladi (odatda deformatsiya, notoʻgʻri statika mavjud boʻlganda). Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinator sindromlar yaqqolligi va epileptik hurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilishda — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | |||
IV daraja | Keskin darajadagi namoyon boʻlgan funksional buzilishlar. Chuqur tetraparez (1 ball), kuchli atetoid yoki xoreoatetoid giperkinezlar kuzatiladi. Mushaklar tonusi spastik turda ancha yuqori. Oyiga 15 marotaba va undan ortiq epileptik xurujlar kuzatiladi. Dekompensatsiya belgilari mavjud, mustaqil harakat qilishga toʻliq layoqatsizlik saba?li doi?o oʻzgalar parvarishiga muhtojlik. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish, sindromlar yaqqolligi va epileptik hurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
I daraja | Yengil gemiparez (4 ball), nutqning yengil buzilishi, siyrak hollarda yengil atetoid, xoreoatetoid giperkinezlar kuzatiladi. Mushaklar tonusi spastik turda biroz oshgan. Mustaqil harakat qilishdagi buzilishlarning toʻliq kompensatsiyasi kuzatiladi. Funksional buzilishlar alaliya yoki psevdoalaliya koʻrinishida namoyon boʻladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajadagi funksional buzilishlar. Oʻrta darajadagi gemiparez (3 ball), qoʻllarda kuchliroq, parezlangan qoʻl-oyoqlar rivojlanishda orqada qoladi (qoʻl-oyoq kaltaligi). Nutq buzilishi alaliya va psevdoalaliya koʻrinishida. Oyiga 2-4 marotaba epileptik xurujlar kuzatiladi. Oʻz vaqtida oʻtkazilgan reabilitatsiya choralari buzilgan funksiyalarning subkompensatsiyasini taʼminlaydi. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish, sindromlar yaqqolligi va epileptik hurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan darajadagi funksional buzilishlar. Ifodalangan gemiparez (2 ball), abduktorlar tonusi oshganligi sababli kontrakturalar rivojlanadi. Oyiga 5 marotaba va undan ortiq epileptik xurujlar kuzatiladi. Mustaqil harakat qilishdagi buzilishlarning qisman kompensatsiyasi kuzatiladi. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish, sindromlar yaqqolligi va epileptik hurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan darajada namoyon boʻlgan funksional buzilishlar. Chuqur gemiparez yoki gemiplegiya (1 ball). Mushaklar tonusi spastik turda ancha yuqori. Nutqning yaqqol buzilishi. Qoʻl-oyoqlarning kontrakturasi rivojlanadi. Oyiga 15 marotaba va undan ortiq epileptik xurujlar kuzatiladi. Dekompensatsiya belgilari mavjud, mustaqil harakat qilishga toʻliq layoqatsizlik sababli doimo oʻzgalar parvarishiga muhtojlik. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va muvofiqlashtirishdagi sindromlar yaqqolligi, epileptik hurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | ||
I daraja | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | |||
III daraja | Ifodalangan tetraparez (qoʻlda oʻrta darajada 3 ballgacha, asosan oyoqlarda namoyon boʻladi 2 ballgacha). Oyiga 5 marotaba va undan ortiq epileptik xurujlar kuzatiladi. Oyoq-qoʻllar kontrakturasi. Mustaqil harakat qilishdagi buzilishlarning qisman kompensatsiyasi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, sindromlar yaqqolligi va epileptik xurujlarning davriyligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; | I guruh | |||
3.9. Bolalar serebral falajligining (giperkinetik shakli) asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G 80.3) | |||||
I daraja | Hayot faoliyati ?yeklani?i yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | |||
II daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | |||
III daraja | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | |||
IV daraja | Kuchli ifodalangan giperkinezlar, atetoz, xoreya, xoreoatetoz, torsion distoniya. Nutq buzilishi kuzatiladi, toʻliq alaliya yoki psevdoalaliya koʻrinishida boʻladi. Koʻp holatda giperkinezlar parezlar bilan mujassamlashadi. Mustaqil harakat qilishga toʻliq layoqatsizlik sababli doimo oʻzgalar parvarishiga muhtojlik. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinator sindromlarning namoyon boʻlish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.10. Bolalar serebral falajligining (atonik-astatik shakli) asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G80.4) | |||||
I daraja | Mushaklar tonusining yengil darajada pasayishi va koordinatsiya buzilishi bilan namoyon boʻladi. Intension tremor, dismetriya, ataksiya kuzatiladi. Bolalar oʻtirishida, turishida, yurishida kechikish kuzatiladi, ixtiyoriy harakatlar rivojlanishi sekinlashadi. | Hayot faoliyatida cheklov mavjud emas (ogʻir jismoniy mehnat bilan shugʻullanadigan shaxslarga — III guruh) | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Mushaklar tonusining oʻrta darajada pasayishi va koordinatsiya buzilishi bilan namoyon boʻladi. Intension tremor, dismetriya, ataksiya kuzatiladi. Giperkinezlar kasb orttirishga toʻsqinlik qiladi, biroq reabilitatsiya choralarining oʻz vaqtida oʻtkazilishi natijasida ?ustaqil harakat qilish va koordinator buzilishlar oʻrta darajada kompensatsiya qilinadi. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinator sindromlarning namoyon boʻlish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | mustaqil harakat qilish — I daraja; Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Mushaklar tonusining ifodalangan darajada pasayishi va koordinatsiya buzilishi bilan namoyon boʻladi. Intension tremor, dismetriya, ataksiya kuzatiladi. Reabilitatsiya choralarining oʻz vaqtida oʻtkazilishi natijasida mustaqil harakat qilish va koordinator buzilishlar kam darajada kompensatsiya qilinadi. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinator sindromlarning namoyon boʻlish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Mushaklar tonusining kuchli ifodalangan darajada pasayishi va koordinatsiya buzilishi bilan namoyon boʻladi. Kuchli intension tremor, dismetriya, ataksiya kuzatiladi. Nutqdagi buzilishlar miyacha dizartriyasi koʻrinishida namoyon boʻladi. Koordinatsiya va mustaqil harakat qilishga toʻliq layoqatsizlik sababli doimo oʻzgalar parvarishiga muhtojlik. Hayot faoliyatidagi cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinator sindromlarning namoyon boʻlish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi.. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja.. | I guruh | ||
3.11. Miyelopatiyaning (boʻyin qismi shikastlanishi) dissirkulyator va boshqa turlarida asosiy sindromlar | |||||
va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G95.1; G95. 2; V50. 0; V51.0; S12, 14, 24; T08) | |||||
Dissirkulyator miyelopatiya deganda, orqa miya funksiyalarining sekinlik bilan rivojlanib boruvchi (asosan, mustaqil harakat qilish hamda kichik chanoq aʼzolari funksiyalari) spondilogen, aterosklerotik yoki aralash tabiatga ega boʻlgan buzilishi tushuniladi. Klinik jihatdan boʻyin ishemik miyelopatiyasini va ancha kam uchraydigan koʻkrak osti va bel sohasidagi surunkali ishemiyasini ajratish maqsadga muvofiqdir. | |||||
I daraja | Yengil parez (4 ball) asosan aralash turida, mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning biroz oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida buziladi. Tos-chanoq organlarida yengil funksional buzilish kuzatiladi. Namoyon boʻlishi: yengil “amiotrofik sindrom” — qoʻllarda yengil parez, oyoqlarda yengil markazlashgan parez (4 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida yengil atrofiya, asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki yengil paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida toʻliq kompensatsiya kuzatiladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qoʻllarda oʻrta darajadagi parez (3 ball) asosan aralash turida, mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning biroz oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchan?ik oʻtka?ish usulida buziladi. Tos organlarida funksional buzilish kuzatiladi, oyoqlarda markazlashgan parezlar (3 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida oʻrta darajada atrofiya, asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki oʻrta darajada paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida subkompensatsiya kuzatiladi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos-chanoq organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Qoʻllarda ifodalangan parez (2 ball) asosan aralash turida mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning salmoqli oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida salmoqli darajada buziladi. Tos-chanoq organlarida funksional buzilish kuzatiladi, oyoqlarda ifodalangan markazlashgan parezlar (2 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida ifodalangan atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki ifodalangan paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida qisman kompensatsiya kuzatiladi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos-chanoq organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Qoʻllarda kuchli ifodalangan darajada parez yoki plegiya (1 ball yoki plegiya) asosan aralash turida, mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning keskin oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida salmoqli darajada buziladi. Tos organlarida funksional buzilish keskin namyoon boʻlgan tarzda kuzatiladi, oyoqlarda ifodalangan markazlashgan parezlar (1 ball yoki plegiya); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida ifodalangan atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki ifodalangan paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida toʻliq dekompensatsiya kuzatiladi, bemor oʻziga oʻzi xizmat qila olmaydi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.12. Miyelopatiyaning (koʻkrak va bel qismi shikastlanishi) dissirkulyator va boshqa turlarida asosiy sindromlar | |||||
va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G95.1; G95. 2; V50. 0; V51.0; S12, 14, 24; T08) | |||||
I daraja | Yengil parez (4 ball) asosan aralash turida mushaklar distalatrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning biroz oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida buziladi. Tos-chanoq organlarida yengil funksional buzilish kuzatiladi. Namoyon boʻlishi: oyoqlarda yengil markazlashgan parez (4 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida yengil atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki yengil paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida toʻliq kompensatsiya kuzatiladi. | Hayot faoliyatida cheklov mavjud emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Qoʻllarda oʻrta darajada parez (3 ball) asosan aralash turida mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning biroz o?ishi. Yuza?i va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida buziladi. Tos organlarida funksional buzilish kuzatiladi, oyoqlarda markazlashgan parezlar (3 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida oʻrta darajada atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki oʻrta darajada paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida subkompensatsiya kuzatiladi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Qoʻllarda ifodalangan parez (2 ball) asosan aralash turida mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning salmoqli oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida salmoqli darajada buziladi. Tos organlarida funksional buzilish kuzatiladi, oyoqlarda ifodalangan markazlashgan parezlar (2 ball); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida ifodalangan atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki ifodalangan paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida qisman kompensatsiya kuzatiladi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos-chanoq organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Qoʻllarda kuchli ifodalangan parez yoki plegiya (1 ball yoki plegiya) asosan aralash turida mushaklar distal atrofiyasi, fassikulyatsiyalar, paretik mushaklarda tonusning keskin oshishi. Yuzaki va chuqur sezuvchanlik oʻtkazish usulida salmoqli darajada buziladi. Tos organlarida funksional buzilish kuchli ifodalangan tarzda kuzatiladi, oyoqlarda ifodalangan markazlashgan parezlar (1 ball yoki plegiya); “poliomiyelitik” sindrom — qoʻl mushaklarida ifodalangan atrofiya asosan proksimal boʻlimlarida; spastik sindrom — asosan pastki ifodalangan paraparez yoki tetraparez. Mustaqil harakat qilish buzilishlarida toʻliq dekompensatsiya kuzatiladi, bemor oʻziga oʻzi xizmat qila olmaydi. Hayot faoliyatidagi cheklanish mustaqil harakat qilish sindromlari va tos organlarining funksional buzilishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.13. Ensefalopatiyaning dissirkulyator va boshqa turlarida asosiy sindromlar | |||||
va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G.45; G.46; I67; 69; I.70; S.06) | |||||
Dissirkulyator ensefalopatiya — Bosh miya qon aylanishining sekinlik bilan rivojlanib boruvchi yetishmovchiligi boʻlib, miya faoliyatining diffuz buzilishi oqibatida tuzilmaviy oʻzgarishlarga olib keladi. | |||||
I daraja | Subyektiv shikoyatlar: bosh ogʻriqlari, bosh aylanishi, quloqlarda shovqin, tez charchab qolish. Ushbu belgilar havo oʻzgarganida kuchayadi. Xordiq chiqarilgandan soʻng shikoyatlar bartaraf boʻladi. Arterial qon bosimi 150/90 mm sm ust.gacha oshadi. Obyektiv jihatdan namoyon boʻladigan belgilar: anizorefleksiya, yuz mushaklari assimetriyasi, oral avtomatizm reflekslari (yengil). Koʻz tubida — toʻrparda arteriyalarining torayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subyektiv shikoyatlar obyektiv belgilardan yuqori boʻladi. Bosh ogʻriqlari, bosh aylanishi, uyqu buzilishi, tez charchab qolish, xotira pasayishi (nokasbiy xarakterda) kuzatiladi. Shikoyatlar aqlan yoki jismonan zoʻriqishdan keyin kuchayadi. Dam olgandan soʻng shikoyatlar oʻtib ketadi. Arterial qon bosimi 160/90 mm sm ust.gacha oshadi. Obyektiv jihatdan yuz mushaklarining yengil assimetriyasi, anizorefleksiya, oral avtomatizm reflekslari namoyon boʻladi. Koʻz tubida — toʻrparda angiopatiyasi. Asosiy nevrologik belgilari — yengil darajadagi piramidal, diskoordinator, amiostatik belgilari. Braxiotsefal arteriya va qon-tomirlarining ultratovushli dopplerografiyasida — ichki uyqu arteriyasi, tashqi uyqu arteriyasi va umurtqa arteriyasi boʻylab qon oqimi assimetriyasi kuzatiladi (30 — 35% ga pasayish). KTda patologiya aniqlanmaydi yoki bosh miya qobigʻida yengil atrofik jarayonlar yuzaga keladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, koordinatsiya buzilishi va amiostatik sindromlarning buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | Obyektiv belgilar shikoyatlardan ustun turadi. Arterial qon bosimi 200/100 mm. sm ust.gacha oshadi. Obyektiv jihatdan quyidagi belgilar namoyon boʻladi: yuz mushaklarining assimetriyasi, anizorefleksiya, oral avtomatizm reflekslari, oyoq-qoʻllardagi parezlar (gemiparezlar — 2 ball). Tranzitor ishemik xurujlar yuzaga keladi (yiliga 3-4-martagacha). Koʻz tubida — toʻrparda angiopatiyasi. Asosiy nevrologik sindromlar — ifodalangan piramidal, diskoordinator, amiostatik. Braxiotsefal arteriya va qon-tomirlarining ultratovushli dopplerografiyasida — ichki uyqu arteriyasi, tashqi uyqu arteriyasi va umurtqa arteriyasi boʻylab qon oqimi assimetriyasi kuzatiladi (45 — 65% ga pasayishi). KTda boʻlinish oʻchoqlari yoki bosh miya qobigʻida atrofik jarayonlar koʻrinadi, qorinchalar tizimining kengayishi, gipodensiv sohalar paydo boʻlishi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, koordinatsiya buzilishi va amiostatik sindromlarning buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Obyektiv belgilar shikoyatlardan ustun turadi. Yengil darajadagi jismoniy yoki aqliy zoʻriqishda shikoyatlar yanada kuchayadi. Arterial qon bosimi 200/100 mm sm ust.gacha oshadi. Gipertonik krizlar yuzaga keladi. Obyektiv jihatdan quyidagi belgilar namoyon boʻladi: yuz mushaklarining assimetriyasi, anizorefleksiya, oral avtomatizm reflekslari. Tranzitor ishemik xurujlar yuzaga keladi (yiliga 5-6-martagacha). Koʻz tubida — toʻr parda angiosklerozi kuzatiladi. Asosiy nevrologik sindromlari — kuchli ifodalangan piramidal, diskoordinator, amiostatik belgilar (Parkinsonizm sindromi), kuchli ifodalangan kongnitiv buzilishlar, total demensiya. Braxiotsefal arteriya va qon tomirlarining ultratovushli dopplerografiyasida — ichki uyqu arteriyasi, tashqi uyqu arteriyasi va umurtqa arteriyasi boʻylab qon oqimi assimetriyasi (50 — 70 % ga pasaygan tarzda) kuzatiladi, arteriyalar stenozi yuzaga keladi. KTda koʻp miqdorli boʻlinish oʻchoqlari yoki bosh miya qobigʻida salmoqli atrofik jarayonlar koʻrinadi, qorinchalar tizimining kengayishi, koʻp sonli gipodensiv sohalar paydo boʻlishi. Hayot faoliyatining cheklanishi koordinatsiya buzilishi, amiostatik, piramid sindromlarning buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.14. Oilaviy ataksiyaning (Fridareyx xastaligi) asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri (G.11; 12; 13; 22; 25; 26) | |||||
Fridareyx xastaligi, oilaviy ataksiya — irsiy autosom-retsessiv kasallik boʻlib, orqa miya orqa ustunlari va ildizlarining degeneratsiyasi asosan ataksiyasidan iborat boʻladi. | |||||
I daraja | Yengil miyacha ataksiyasi, piramidal yetishmovchilik (parezlarsiz) va doimiy boʻlmagan qoʻshimcha belgilar (koʻz nervi diski atrofiyasi koʻz olmalarining harakatining buzilishi va boshqalar). MRTda orqa miyaning yengil atrofiyasi aniqlanadi. Koordinator buzilishlar faqat maxsus topshiriqlarni, testlarni bajarayotganda aniqlanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Diskoordinatsiya oddiy harakatlarni bajarganda namoyon boʻladi. Oʻrta darajada ifodalangan miyacha ataksiyasi belgilari; oʻrta darajada ifodalangan piramidal yetishmovchilik (parezlarsiz); doimiy boʻlmagan qoʻshimcha belgilar (koʻruv nervi diski atrofiyasi, dizartriya, nistagm va boshqalar); MRTda orqa miyaning atrofiyasi aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi diskoordinator, mustaqil harakat qilish sindromlari buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Oddiy harakatlarning qiyinchilik bilan bajarilishi. Ifodalangan miyacha ataksiyasi belgilari; ifodalangan piramidal yetishmovchilik (parezlarsiz); doimiy boʻlmagan qoʻshimcha belgilar (koʻruv nervi diski atrofiyasi, dizartriya, nistagm va boshqalar); MRTda orqa miyaning atrofiyasi aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi diskoordinator, mustaqil harakat qilish sindromlari buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan funksional buzilishlar, oddiy harakatlarni bajara olmaslik. kuchli ifodalangan miyacha ataksiyasi belgilari; kuchli ifodalangan piramidal yetishmovchilik (parezlarsiz); doimiy boʻlmagan qoʻshimcha belgilar (koʻruv nervi diski atrofiyasi, dizartriya, nistagm va boshqalar); MRTda orqa miyaning atrofiyasi aniqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishi diskoordinator va mustaqil harakat qilish sindromlari buzilishi darajasiga qarab belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.15. Likvorodinamik buzilishlarda asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyatiga taʼsiri | |||||
(G.09; 91; 92; 93; S.06; T.90; T.90.5) | |||||
Likvorodinamik buzilishlar gipertenzion sindromiga olib keladi — bosh suyagi ichidagi bosimning barqaror yoki rivojlanib boruvchi belgilar majmui boʻlmish gipertenzion sindromlardan iborat. | |||||
I daraja | Xurujlar davomiyligi 10 — 15 minut, uzoq davom etmaydigan bosh ogʻrigʻi, yengil bosh aylanishi, koʻngil aynishi; xurujlar davriyligi oyiga 1-2 marotaba. ExoEGda uchinchi qorinchaning yengil kengayishi kuzatiladi, rentgenografiyada oʻzgarishlar aniqlanmaydi, koʻz tubida patologiyalarsiz. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orqadi cheklash | ||
II daraja | Xurujlar davomiyligi 10 — 15 minutdan 1 soatgacha. Xurujlar oʻrta-ogʻirlikda davriyligi oyiga 3-4-marta. Miya ichi bosimini oʻrta darajadagi oshish belgilari, koʻz tubida dimlanish belgilari, bosh suyagining (turk egari) yengil oʻzgarishlari aniqlanadi. ExoEGda uchinchi qorinchaning oʻrta darajada kengayishi kuzatiladi va qoʻshimcha signallar paydo boʻladi. KT yoki MRTda bosh miya qobigʻininig yengil atrofiyasi, yon qorinchalarning kengayishi va assimetriyasi, bosh miya pardalarida yopishqoq jarayonlar, kistalar. Hayot faoliyatining cheklanishi xurujlar davriyligi, diskoordinator, mustaqil harakat qilish sindromlari va koʻrish buzilishlari darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Xurujlar davomiyligi 1 soatdan 1 sutkagacha, oyiga 5 va undan ortiq marotaba qaytariladi. Xurujlar vaqtida kuchli bosh ogʻrigʻi, bosh aylanishi, koʻngil aynashi, qayd qilish, turgʻun xiqichoq tutishi, diplopiya, koʻrish oʻtkirligining vaqtincha pasayishi, yurak tez urishining va bradikardiyaning xuruji kuzatiladi. Miya ichi bosimining uzoq vaqt davomiyligida koʻruv nervi diskining dimlanishi, rentgenogrammada turk egari xajmini oʻzgarishlari kuzatiladi. KT yoki MRTda uchinchi qorincha eni kengayishi, bosh miya qobigʻininig atrofiyasi, bosh miya pardasining konveksital yuzasida va orqa miya chuqurchasida yopishqoq jarayonlar, qorinchalar assimetriyasi, bosh miya qorinchalar tizimida yopishqoq jarayonlar, gidrotsefaliya belgilari. Hayot faoliyatining cheklanishi xurujlar davriyligi, ifodalangan diskoordinator, mustaqil harakat qilish sindromlari va koʻrish buzilishlari darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-IIIdaraja | II guruh | ||
IV daraja | Tez-tez qaytalanuvchi (oyiga 10 va undan ortiq) ogʻir xurujlar. Xurujlar davomiyligi 2 sutkagacha, xurujlar vaqtida kuchli bosh ogʻrigʻi, bosh aylanishi, koʻngil aynashi, qayd qilish, turgʻun xiqichoq tutishi, koʻz koʻrish oʻtkirligining vaqtincha pasayishi, yurak tez urishi va bradikardiyaning xuruji kuzatiladi. Miya ichi bosimining uzoq vaqt davomiyligida koʻruv nervi diskining dimlanishi, rentgenogrammada turk egari xajmini oʻzgarishlari kuzatiladi. KT yoki MRTda uchinchi qorincha eni keskin kengayishi, bosh miya qobigʻininig atrofiyasi, bosh miya pardasining konveksital yuzasida va orqa miya chuqurchasida yopishqoq jarayonlar, qorinchalar assimetriyasi, bosh miya qorinchalar tizimida yopishqoq jarayonlar, gidrotsefaliya belgilari. Tez-tez qaytalanuvchi xurujlar sababli birovning parvarishiga muhtoj. Hayot faoliyatining cheklanishi xurujlar davriyligi, ifodalangan diskoordinator, mustaq?l harakat qilish sindromlari va koʻrish buzilishlari darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
3.16. Tarqoq sklerozda asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsiri (G35) | |||||
Tarqoq skleroz — asab tizimini shikastlovchi koʻp sonli demiyelinizatsiya oʻchoqlari mavjud boʻlgan progradiyent rivojlanuvchi kasallik boʻlib, asosan yoshlarda yuzaga keladi. Uning 3 shakli ajratiladi: 1) serebrospinal; 2) serebral; 3) spinal. | |||||
I daraja | Harakat buzilishlari: yengil markaziy gemiparez (4 ball). Mushak kuchining qarshi kuchlanishni yengish bilan kechuvchi toʻliq hajmli harakatlar bilan biroz pasayishi. Mushak tonusi spastik turi boʻyicha biroz oshgan. Gemitipdagi anizorefleksiya. Sezuvchanligi: vibratsion sezuvchanlikning yengil darajadagi pasayishi, yengil darajada gemigipesteziya. Koordinator buzilishlar: yengil asinergiya, ataksiya, dismetriya, yurishi buzilmagan, yengil intension titroq, yengil ifodalangan skandirlangan nutq. Koʻrish buzilishlari aniqlanmaydi. Vestibulyar va eshitish buzilishlari: yengil bosh aylanashi, gorizontal nistagm. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish sindromlari va koordinator buzilish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK sohasi boʻyicha cheklanish | ||
II daraja | Harakat buzilishlari: oʻrta ifodalangan markaziy gemiparez (3 ball). Mushaklar tonusi spastik tipda oʻrta darajada oshgan. Gemitipdagi anizorefleksiya. Sezuvchanligi: vibratsion sezuvchanlikning oʻrta darajadagi pasayishi, gemigipesteziya. Oyoqlarda mushak-bugʻim sezuvchanligi pasayishi. Koordinator buzilishlar: oʻrta darajada asinergiya, ataksiya, dismetriya, yurishi biroz oʻzgargan, oʻrta darajadagi intension titroq, oʻrta darajadagi skandirlangan nutq. Koʻrish buzilishlari: yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0,1 gacha pasayishi, yakka markaziy yoki periferik skotomalar, baʼzan koʻruv nervi diskining ensa qismida oqish rangga kirishi. Vestibulyar va eshitish buzilishlari: bosh aylanashi, gorizontal nistagm. Tos organlarining faoliyati buzilishi: baʼzan imperativ chaqiruvlar kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish sindromlari, koordinator va koʻruv buzilish darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Harakat buzilishlari: ifodalangan markaziy gemiparez (2 ball), mushak kuchining kamayishi, harakat buzilishlarining qisman kompensatsiyasi kuzatiladi. Mushak tonusi spastik turi boʻyicha oshgan. Qorin reflekslari yoʻq, gemitipdagi anizorefleksiya. Sezuvchanlik: vibratsion sezuvchanlikning ifodalangan darajadagi pasayishi. Oyoqlarda mushak-boʻgʻim sezuvchanligi pasayishi. Koordinator buzilishlar: ifodalangan asinergiya, ataksiya, dismetriya, yurishi ataktik, ifodalangan intension titroq, yaqqol boʻlingan nutq. Koʻrish buzilishlari: yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish qobiliyati oʻtkirligining 0,08 gacha pasayishi, markaziy yoki periferik skotomalar, baʼzan koʻrish nervi diskining ensa qismi yarmida oqish rangga kirishi. Ifodalangan vestibulyar va eshitishning buzilishlari: bosh aylanishi, gorizontal nistagm. Tos aʼzolari faoliyati buzilishlari: peshob tutilishi, imperativ chaqiruvlar, qabziyat. Hayot faoliyatining cheklanishi, mustaqil harakat qilish sindromlari, koordinator, koʻruv buzilishi va sfinktorlar faoliyati buzilishlari darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Harakat buzilishlari: kuchli ifodalangan markazlashgan gemiparez (1 ball) yoki gemiplegiya. Mushaklar tonusi spatik tipda keskin. Qorin reflekslari mavjud emas. Gemitipdagi ifodalangan anizorefleksiya. Patologik tovon reflekslari, tovon klonusi aniqlanadi. Toʻliq harakatlana olmasligi. Sezuvchanlik: vi?ratsion sezuvchanlikning keskin pasayishi, gemigipesteziya, oyoqlarda mushak-boʻgʻim sezuvchanligining kamayishi. Koordinator buzilishlar: kuchli ifodalangan asinergiya, ataksiya, dismetriya, ifodalangan skandirlangan nutq, megalografiya. Koʻrish buzilishlari: yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish qobiliyati oʻtkirligining 0,03 gacha tushishi, markaziy yoki periferik skotomalar, baʼzan koʻrish nervi diskining ensa qismi yarmida oqish rangga kirishi. Vestibulyar va eshitishning buzilishlari: kuchli ifodalangan bosh aylanishi, gorizontal nistagm. Tos aʼzolari buzilishlari: peshob tutilishi, imperativ chaqiruvlar, qabziyat. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish sindromlari, koordinator, koʻruv buzilish va sfinktorlar faoliyati buzilishlari darajasidan kelib chiqqan holda belgilanadi. . | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
3.17. Shtryumpelning spastik paraplegiyasida asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G82.1) | |||||
Spastik paraplegiya (Shtryumpel xastaligi) — irsiy spastik paraplegiyalar guruhiga kiruvchi kasallik boʻlib, genetik jihatdan geterogen va klinik jihatdan polimorf degeneratsiyalardan iborat va asosan orqa miya yon egatlariga shikast yetkazadi. Yetakchi belgi — spastik pastki paraparez boʻlib, yon egatlardagi kortikospinal yoʻllar ikki tomondan, ayniqsa koʻkrak segmentlarida demiyelinizatsiya va oʻq silindrlarining parchalanishi, Goll tutamining koʻkrak segmentlarida qisman degeneratsiyasi, koʻpincha spinotserebal tutamlarining degeneratsiyasi, old markaziy pushtalarda Bets hujayralarining kamayishi. | |||||
I daraja | Yengil darajadagi spastik paraparez, mushak kuchining 4 ballgacha tushishi. Mushak tonusi spastik turi boʻyicha biroz oshgan. Yurishi oʻzgarmagan. Yotgan holda mushak tonusi biroz oshgan. Oyoqlarda yengil giperrefleksiya, vibratsion sezuvchanlikning yengil darajada pasayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada pastki spastik paraparez, mushak kuchining 3 ballgacha kamayishi. Mushak tonusi oshgan, yotgan holda kuchli oshgan. Sezuvchanlik sohasi: oyoqlarda vibratsion sezuvchanlikning pasayishi. Koordinator buzilishlar: tizza-tovon sinamasida oʻrta darajada ataksiya, yurish oʻrta spastik. Tos aʼzolarida funksional buzilish kuzatilmaydi. Hayot faoliyatining cheklanishi harakat faoliyati buzilishiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan pastki paraparez, mushak kuchining 2 ballgacha kamayishi, mushak tonusining ifodalangan spastik tipda oshishi, asosan son va boldir mushaklarida. Patologik tovon reflekslari chaqiriladi (Babinskiy, Oppengeym, Rossolimo, Bexterev reflekslari), qorin reflekslari mavjud emas. Sezuvchanlik: oyoqlarda vibratsion sezuvchanlikning pasayishi. Koordinator buzilishlar: tizza-tovon sinamasida ifodalangan ataksiya, yurishi spastik. Tos aʼzolarining faoliyati buzilishi: imperativ chaqiruvlar, peshob tuta olmaslik. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, koordinator buzilishlari va tos aʼzolarining faoliyati buzilishiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan spastik pastki paraparez yoki paraplegiya (1 ballgacha yoki plegiya). Koordinator buzilishlar: tizza-tovon sinamasida kuchli ifodalangan ataksiya, maqsadga yoʻnaltirilgan harakatga urinishda oyoqlarda intension tremor, mustaqil harakat qilish va mehnatga urinishda katta qiyinchiliklarga olib keladi. Tos aʼzolarining funksional buzilishi: imperativ chaqiruvlar, peshob tutilishi qabziyat. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, koordinator buzilishlar va tos aʼzolarining faoliyati buzilishiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.18. Bosh miya jarohati asoratlarida asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G40; G41; S06; T90; T90.5) | |||||
Bosh miya jarohati — miya qutisi va uning ichi (miya moddasi, tomirlar, bosh miya nervlari) shikastlanishi, oʻchoqli, umumiy miya va aralash belgilarda namoyon boʻlib, birlamchi tuzilmaviy-funksional, keyinchalik bilvosita patofiziologik va patomorfologik jarayonlarda ifodalanadi. Yetakchi nevrologik shikastlanishdan keyingi sindromlar: 1) nevrologik tanqislik asosan harakat buzilishlari; 2) ruhiy disfunksiya; 3) vegetativ disregulyatsiyalar; 4) epileptik; 5) vestibulyar; 6) likvorodinamik. | |||||
I daraja | Vegetiv distoniya sindromi (VDS) 60% hollarda yengil bosh miya jarohatidan keyin kuzatiladi. Bu jismoniy va hissiy zoʻriqish, somatik kasalliklar, intoksikatsiya taʼsirida kuchayadi. Yengil vegetativ-qon tomir paroksizmlari bilan namoyon boʻladi. Psixopatologik kasalliklar: astenik sindrom (40 — 50% gacha), asteno-nevrotik, ipoxondrik, psixopatik sindromi. Vestibulyar sindrom: yengil bosh aylanishi, muvozanat buzilishi, koʻngil aynishi. Likvorodinamik buzilishlar kuzatilmaydi. Serebral-oʻchoqli sindromlar: anizorefleksiya. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orqali cheklanish | ||
II daraja | VDS: oʻrtacha ogʻirlikda vegeto-qon-tomir paroksizmlari (oyiga 2 — 4-marta). Psixopatologik buzilishlar: oʻrta darajada astenik, asteno-nevrotik, ipoxondrik, psixopatsimon sindromlar. Vestibulyar buzilishlar: oʻrta darajada bosh aylanishi, muvozanat buzilishi, eshitish qobiliyatining pasayishi, koʻngil aynishi va qusish. Serebral-oʻchoqli sindromlar: qoʻl-oyoqlarda oʻrta darajada parezlar, mushak kuchining 3 ballgacha pasayishi, anizorefleksiya, mushaklar tonusining spastik oshishi, epileptik tutqanoq xurujlari (davriyligi oyiga 2 — 4-marta kuzatiladigan katta xurujlar), garanglik III-IV daraja, oʻrta darajada namoyon boʻluvchi ekstrapiramid belgilar. Likvorodinamik buzilishlar (likvorodinamik buzilishlari boʻlimiga qarang). Ochiq bosh miya jarohati asoratlarida suyak dekompressiyasi amaliyotidan soʻng, miya qutisining 3 sm dan 39 sm2 maydongacha boʻlgan nuqsonida hamda miya moddasida yot jism mavjudligi aniqlanganda. Koʻpincha 2 yoki 3 sindromlarning mujassamligi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish, vestibulyar va likvorodinamik buzilishlar hamda miya qutisining qoplanmagan suyak nuqsoni maydoniga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | VDS: tez-tez qaytalanuvchi, ifodalangan vegeto-qon-tomir krizlari (oyiga 5-martadan koʻp). Psixopatologik buzilishlar: ifodalangan asteniya, asteno-nevrotik, ipoxondrik, psixoorganik sindromlar, oʻchoqli demensiya. Vestibulyar belgilar: qattiq bosh aylanishi, muvozanat buzilishi, eshitish qobiliyatining pasayishi, koʻngil aynishi va qusish. Likvorodinamik buzilishlar (Likvorodinamik buzilishlari boʻlimiga karang). Serebral-oʻchoqli belgilar: ifodalangan gemi, para, tetraparezlar (mushak kuchining 2 ballgacha pasayishi), anizorefleksiya, mushak tonusining spastik koʻrinishda oshishi, tovon va tizza qapqogʻi klonuslari, epileptik tutqanoq xurujlari (tez-tez, oyiga besh martadan ortiq qaytalanuvchi katta xurujlar), ekstrapiramid belgilar yaqqol namoyon boʻladi, afaziya. 4-5ta sindromning birga mujassamlashuvi kuzatiladi. Ochiq bosh miya jarohati asoratlarida suyak dekompressiyasi amaliyotidan soʻng, miya qutisining 40 sm2 maydon va undan ortiq nuqsonida hamda miya moddasida yot jism mavjudligi aniqlanganda. Hayot faoliyatining cheklanishi asosan mustaqil harakat qilish, vestibulyar va likvorodinamik buzilishlar hamda miya qutisining qoplanmagan suyak nuqsoni maydoniga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Psixopatologik buzilishlar: kuchli ifodalangan psixoorganik sindromlar, oʻchoqli demensiya. Kuchli ifodalangan vestibulyar belgilar. Likvorodinamik buzilishlar (Likvorodinamik buzilishlari boʻlimiga qarang). Serebral oʻchoqli belgilar: kuchli ifodalangan gemi, para, tetraparezlar (mushak kuchining 1 — ballgacha tushishi) yoki plegiya, keskin anizorefleksiya, mushak tonusining spastik koʻrinishda oshishi, tizza qapqogʻi va tovon klonuslari, epileptik tutqanoq xurujlari (tez-tez, oyiga 15-martadan ortiq qaytariluvchi katta xurujlar), ekstrapiramid belgilar yaqqol namoyon boʻladi, miyacha simptomatikasi, afaziya (total), 4-5 ta sindromning birga mujassamlashuvi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi kuchli ifodalangan funksional buzilishiga koʻra belgilanadi. KTda — bosh miya poʻstlogida atrofik jarayonlar, bosh miya moddasida chandiqli oʻzgarishlar. Koʻrish qobiliyatidagi buzilishlar: yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining 0,03 gacha pasayishi, koʻrish nervi diskining atrofiyasi, koʻz tubida dimlanish holati va boshqalar. Hayot faoliyatining cheklovlanishi mustaqil harakat qilish, vestibulyar va likvorodinamik buzilishlarga hamda intellektual nuqson va epileptik xurujlarga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
3.19. Mustaqil harakat qilish buzilishida asosiy sindromlar va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G12.24; G32. 0; G64) | |||||
Asosiy sindrom markaziy parez yoki falajlik boʻlib poʻstloq-orqa miya (piramidal) yoʻlining har qanday qismida markaziy neyronining patologik jarayonlari natijasida mushak kuchining yoʻqolishi yoki kamayishi bilan motor funksiyalarining zaiflashishi yoki yoʻqolishi. | |||||
I daraja | Yengil markaziy gemiparez. Yengil spastik paraparez, mushak kuchining 4 ballgacha pasayishi, harakatlar hajmi toʻliq va qarshi kuchni yenga oladi. Mushak tonusi biroz oshgan. Anizorefleksiya gemitipga koʻra. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada markaziy gemiparez, harakatlar hajmi kamayishi va qarshi kuchni yenga olish qobiliyati susayishi bilan mushak kuchining pasayishi (3 ballgacha). Mushak tonusining oʻrta darajada oshishi. Anizorefleksiya, patologik reflekslarning mavjudligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan markaziy gemirapez. Mushaklar kuchi salmoqli ravishda pasaygan (2 ballgacha), faol harakatlar cheklangan, hajmda bajarilishi mumkin boʻlgan qarshi harakatni yengish darajasi juda past. Ifodalangan mushak gipertoniyasi, anizorefleksiya, klonuslar, qoʻpol patologik reflekslar. Monoplegiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan gemiparez (1 ball), gemiplegiya. Koʻrinarli harakat yoʻq va/yoki koʻpincha proksimal sohalarda cheklangan darajada mavjud. Mushaklarning zoʻriqishi kuzatiladi. Keskin anizorefleksiya, patologik reflekslar, klonuslar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.20. Ataksiya va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G21; G22) | |||||
Ataksiya (grech. “ataxia” — tartib yoʻqligi, tartibsizlik) — harakatlar koordinatsiyasi buzilishi bilan namoyon boʻluvchi motorikaning buzilishi. | |||||
I daraja | Yengil ataksiya. Faqat maʼlum bir sharoitlarda mustaqil harakat qilish beqarorlik kam yoritilgan joylarda, burilishlarda. Murakkablashgan Romberg holatida biroz muvozanat chayqalishi, aniq koordinatsiyalangan harakatlarni bajarishda beqarorlik. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada ataksiya. Yurish uslubi oʻzgargan, harakat toʻliq yoritilgan joylarda ham yomonlashadi, tayanch maydonining kengayishi bilan kompensatsiyalanadi, maishiy hayotda va ishlab chiqarishda aniq koordinatsiya harakatlarini bajarishda qiyinchilik, koordinator sinamalarni bajarishda qiyinchilik. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan ataksiya. Yurish uslubi salmoqli ravishda oʻzgargan, mustaqil harakat qilish tezligi va masofasi cheklangan, koordinator sinamalarni bajarishda qoʻpol buzilishlar, oddiy maishiy harakatlarni bajarishda qiyinchilik, koordinatsiyada ishtirok etuvchi tizimlardan birida shikastlanish mavjudligining yaqqol belgilari (orqa miya, vestibulyar, propriotseptiv). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan ataksiya. Yurishning iloji yoʻqligi yoki boshqa shaxslarning yordamida va yordamchi vositalardan foydalanib xona sharoitida mustaqil harakat qilish, koordinator sinamalarni bajara olmaslik, oddiy maishiy harakatlarni bajara olmaslik (ataksiya tufayli). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.21. Akinetik-rigid sindrom va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G21; G22) | |||||
Akinetik-rigid sindrom faol harakatlar yoʻqligi va mushaklar rigidligi (plastik gipertoniya) bilan namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Yengil akinetik-rigid sindrom. Belgilar bir qoʻl yoki oyoqda, yoki gemitipda namoyon boʻladi, harakatlarning biroz sekinlashishi, tremor, yurganda yondosh sinergiyalarni tushib qolishi. Mushak tonusining biroz oshishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajali akinetik-rigid sindrom. Gipomimiya, yengil karaxtlik. Harakatlarning kamayishi, tinch holatda mayda tarqalgan titroq, biroz bukilgan holat, yurish uslubining oʻrta darajada oʻzgarishi, mushaklar tonusi ekstrapiramid tur boʻyicha oʻrta darajada oshishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan akinetik-rigid sindrom. Amimiya, mushaklar rigidligi, harakatlarning keskin sekinlashishi, pilyulyalarni “burash” turidagi tremor, tananing bukchaygan holati, mayda qadamlar bilan yurish, buzilgan nutq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan akinetik-rigid sindrom. Yaqqol umumiy mushaklar karaxtligi, toʻshakka mixlanib qolish, amimiya, koʻzni kamroq yopib ochish, ruhiy jarayonlarning sekinlashishi, tushunarsiz nutq. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.22. Motor afaziya va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (F80; F82) | |||||
Afaziya nutq, his-tuygʻular va (yoki) ovozli nutqni tushunish uchun nutqni faol ishlatish imkoni qisman yoki toʻliq yoʻqotilganda yetarli eshitish va ogʻzaki nutq bilan yuzaga keladigan nutqning orttirilgan buzilishi. Motor afaziya (Brok afaziyasi) bosh miya oldingi markaziy egatidan chap peshona pastki oldingi boʻlagi zararlanishida paydo boʻladi. Koʻpincha oʻng tomonlama gemiparez bilan qoʻshiladi. | |||||
I daraja | Yengil motor afaziya. Ogʻzaki nutq sekinlashgan, lugʻat boyligi biroz cheklangan; bemorning faol foydalanishida nafaqat maishiy nutq, balki koʻchma maʼnoga ega boshqa soʻzlar ham mavjud. Iboralar maishiy holatdan tashqariga chiqadi. Bemor biron-bir vaziyatga ogʻzaki taʼrif bera oladi. Nutqiy faollik qoniqarli. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada afaziya. Ogʻzaki nutq cheklangan, oddiy iboralardan iborat. Lugʻat boyligi qisqargan, ohang tuzilishiga koʻra oddiy, maishiy mavzudagi soʻzlarni oʻz ichiga oladi. Ravishlarni qoʻllashda qiyinchiliklar mavjud. Nutqiy faollik pasaygan. Hayot faoliyati cheklanishi nutqiy va harakat funksiyalari buzilishi mujassamligida namoyon boʻladi. | Muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan afaziya. Ogʻzaki nutq keskin buzilgan, faqat nutqiy “embol” mavjud boʻlib, u bemorlarga atrofdagilar bilan muloqot qilishda verbal nutqning oʻrnini bosadi. Bemorlar qoʻl harakatlari va mimikadan foydalanadilar. Iborali nutqning imkoni mavjud, biroq ular mantiqiy tuzilishga koʻra oddiy. Agrammatizm, nutqiy faollik salmoqli ravishda pasaygan. | Muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Toʻliq sensor-motor (total) afaziya. Bemor unga qaratilgan nutqni tushuna olmaydi ham gapira olmaydi ham. Nutqning buzilishi odatda qoʻpol gemiparez, gemigipesteziya, gemianopsiya bilan qoʻshiladi. | Muloqot qilish — III daraja | I guruh | ||
3.23. Sensor afaziya va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (F80) | |||||
Sensor afaziya (Vernike) bosh miya yuqori chakka boʻlagi egati orqa uchligining zararlanishida paydo boʻladi. Koʻpincha oʻng tomonlama gemiparez bilan qoʻshiladi. | |||||
I daraja | Yengil sensor afaziya. Bemorlar erkin nutqni tushunishadi, lekin matnlarni qabul qilishda, mantiqiy operatsiyalarni bajarishda baʼzi qiyinchiliklar mavjud. Baʼzan, murakkab sharoitda, soʻz maʼnosini begonalashtirish elementlari mavjud. Ogʻzaki koʻrsatmalar qabul qilinadi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada sensor afaziyasi. Bemorlar vaziyatli nutqning ahvolini tushunishadi, ammo murakkabroq soʻzlarni tushunishi qiyin. Tushunishda xatolar bor: paragnoziya, soʻzning maʼnosini alohida obyektlar yoki soʻz qismlariga nomlash. Baʼzan bemorlar soʻzlarni muxolif fonemalar bilan farqlashlari mumkin, lekin tegishli oʻrinlarda xato qiladilar. Nutqni tushunish qobiliyati suhbatdoshning nutqi tezligiga bogʻliq. Bemor qoida tariqasida faqat yalpi semantik buzilishlarni sezishi mumkin. Ogʻzaki koʻrsatmalar tez-tez xatolar bilan amalga oshiriladi. Hayot faoliyatining cheklanishi nutq va harakat faoliyati buzilishlarining kombinatsiyasi bilan belgilanadi. | Muloqot qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan sensor afaziya. Nutqni tushunish qobiliyati juda cheklangan. Bemorlar mavzu boʻyicha faqat yaqin maʼnodagi vaziyatli nutqni tushunishadi. Soʻzning maʼnosini qoʻpol adashtirish hollari, tana qismlari va obyektlarni koʻrsatganda namoyon boʻladi. Nutqni anglashda bemorlar imo-ishoralarga, suhbatdoshlarning intonatsiyasiga katta ahamiyat beradilar. Hayot faoliyatining cheklanishi nutq va harakat buzilishlarining kombinatsiyasi bilan belgilanadi. | Muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Toʻliq sensor-motorik (total) afaziya. Bemor unga qaratilgan nutqni tushuna olmaydi ham gapira olmaydi ham. Nutqning buzilishi odatda qoʻpol gemiparez, gemigipesteziya, gemianopsiya bilan qoʻshiladi. | Muloqot qilish — III daraja; | I guruh | ||
3.24. Umurtqa pogʻonasining osteoxondrozida nevrologik buzilishlar va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (M50.1; M51;) | |||||
Umurtqa pogʻonasining osteoxondrozi umurtqalararo diskning degenerativ zararlanishi, umurtqalar tanasining reaktiv oʻzgarishi tufayli paydo boʻladi. Sezgi, harakat funksiyalari buzilishi hamda vegetativ-trofik, qon-tomir buzilishlari va ogʻriqli sindrom bilan namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Yengil ogʻriq sindromi. Ogʻriq statodinamik yuklarning taʼsiri ostida yuzaga keladi, gorizontal holatda dam olishdan keyin butunlay oʻtib ketadi. Umurtqadagi harakat erkin yoki ozgina cheklangan, yurish oʻzgarmagan. Vertebral sindromining ayrim belgilarini aniqlanishi mumkin: lordozning sayozlanishi, paravertebral mushaklarning yengil tarangligi. Nerv tolalarining karaxtlik belgilari namoyon boʻlmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada turgʻun ogʻriqli sindrom. Harakatlarda, uzoq vaqt majburiy tana holatida ogʻriqlar umurtqaga statodinamik yuklanishlar bilan kuchayadi. Umurtqada harakatlar hajmi, ayniqsa egilish cheklangan. Yurish ehtiyotkorlik bilan. Vertebral sindrom oʻz ichiga lordozning sayozlanishi yoki yoʻq boʻlishini, yengil skoliozni, paravertebral mushaklarning oʻrta darajali tarangligini oladi. Nerv tolalarining karaxtlik belgilari moʻtadil namoyon boʻladi: Lasega belgisi 40 — 60º burchak ostida, oʻtirish belgisi 50 — 70º burchak ostida. Vestibulyar funksiyalarning moʻtadil buzilishi. Kasallikning hurujlari yiliga 3-martagacha qaytalanib, 1-1,5 oy davom etadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan turgʻun ogʻriqli sindrom. Xurujlar vaqtida ogʻriqlar doimiy, yengil statodinamik harakatlarda (tana holatini oʻzgartirish, oʻrindan turish va hokazo) kuchayadi. Ortopedik yotishda ogʻriqlar kamayadi. Mustaqil harakat qilish xona chegarasida, yurish ehtiyotkorona, sogʻlom tarafda qadam qisqargan, umurtqaga yengillik berish uchun bemorlar turli harakatlarni bajaradilar (Minar belgisi, “trenoga” yoki “asporka”). Vertebral sindrom belgilari yaqqol namoyon boʻladi: lordoz yoʻq boʻlishi, skolioz, kifoz, paravertebral mushaklarning yaqqol tarangligi (mushaklar “toshday” qattiq), koʻp qismli mushaklarning ipsilateral zoʻriqishi belgisi ijobiy; paravertebral mushaklarning lokal ogʻriqliligi yaqqol namoyon boʻladi. Umurtqa pogʻonasi harakatlarining yaqqol tarzda cheklanishi: Lasega belgisi 20 — 30º burchak ostid?, Neri, Dejerin belgilari. Tortishish belgilarini chaqirishda emotsional, harakat va vegetativ reaksiyalar (gipergidroz, teri qatlamlarining qizarishi, taxikardiya va boshqalar) namoyon boʻladi. Yiliga 4-martadan kasallik xuruj qilib, uzoq vaqt davom etadi. Laminektomiya operativ amaliyoti hajmiga qarab va operatsiyadan keyingi salbiy asoratlar boʻlganda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kamdan kam aniqlanadi. Chuqur pastki paraparez, paraplegiya yoki oʻtkir radikulomiyeloishemiya, churraning ot dumiga kompressiyasida. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.25. Epileptiform sindrom va uning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri (G40; G41) | |||||
Epilepsiya — bosh miyaning surunkali kasalligi boʻlib, qaytalanuvchi tutqanoq xurujlari bilan ifodalanadi, ular esa oʻz navbatida neyronlar gipersinxronizatsiyasi natijasida yuzaga keluvchi turli klinik belgilar bilan kechadi. | |||||
I daraja | Katta xurujlar oyiga bir marta yoki kichik xurujlar kuniga bir marta. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrtacha davriylikda oyiga 2 — 4-marta katta xurujlar yoki kuniga 2 — 4-marta kichik xurujlar. | moʻljal olish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Tez-tez davriylikda oyiga 5-marta katta xurujlar yoki kuniga 5-martadan ortiq kichik xurujlar. | moʻljal olish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Juda qisqa davriylikda oyiga 15-marta katta xurujlar yoki kuniga 10-marta kichik xurujlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja; | I guruh | ||
Qoʻshimcha izoh: I darajali funksional buzilishlar kasbiy layoqatni yoʻqotish va ishga joylashish imkoniyati mavjud boʻlmasa belgilanadi. | |||||
3.26. Nevrologik kasalliklarda koʻrish qobiliyatidagi buzilishlar va ularning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri | |||||
(H46; 47; H48.0; H48.1) | |||||
Koʻrish qobiliyati koʻrish organi va vizual analizatorning yorugʻlik energiyasini farqlash va oʻzgartiruvchi, turli obyektlar tomonidan aks ettirilgan obyektlarni qabul qilish va ular atrofidagi dunyo haqida maʼlumotga ega boʻlish vositasidir. | |||||
I daraja | Vizual vazifalarning yengil buzilishi. Koʻzni keskinligida ikki tomonlama 0,16 dan 0,4 gacha korreksiya bilan pasayishi; fiksatsiya nuqtasidan 25 dan 50º gacha ikki tomonlama torayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Koʻrish qobiliyatining oʻrta darajada buzilishi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,1 dan 0,2 gacha tushishi, koʻrish maydonining konsentrik ikki taraflama fiksatsiya nuqtasidan 20º gacha torayishi. Bir koʻzning deyarli yoki toʻliq koʻrligi. | moʻljal olish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Koʻrish qobiliyatining ifodalangan buzilishi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,04 dan 0,09 gacha tushishi, koʻrish maydonining konsentrik ikki taraflama fiksatsiya nuqtasidan 10 — 15º gacha torayishi, absolyut markaziy skotoma 10º. | moʻljal olish — II daraja; Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja | II guruh | ||
mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | |||||
IV daraja | Koʻrish qobiliyatining kuchli ifodalangan buzilishi. Yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan 0,03 dan 0,0 gacha tushishi, koʻrish maydonining konsentrik ikki taraflama fiksatsiya nuqtasidan 5º gacha torayishi (naysimon koʻrish). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; | I guruh | ||
3.27. Surunkali serebral leptomeningit, shuningdek, xorioependimatitda asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyati cheklanishiga taʼsiri. (G40; G41; S6; T90; T90.5) | |||||
Surunkali serebral leptomeningit (araxnoidit) bosh miya oʻrgimchaksimon va yumshoqparda qobigʻining surunkali diffuz autoimmun proliferativ chandiqli jarayoni. 2 ta patogenetik variantlarga ajratiladi. 1) Chin autoimmun leptomeningit miya qobigʻida antitanacha paydo boʻlishi araxnoendoteliy giperplaziyasi tufayli subaraxnoidal boʻshliq likvor kanallari yacheykasi nobud boʻlishi va obliteratsiyasiga olib keladi. Miya qobiqlari zararlanishi diffuz xususiyatga ega boʻlib, miya qobigʻi molekulyar qavati, qorinchalar ependimasi, xoreoid chigallar ham zararlanadi. Surunkali progrediyent va intermittirlovchi kechishi boʻladi. 2) BMJ yoki neyroinfeksiyadan keyingi rezidual holat miya qobigʻi fibrozi, obliteratsiyasiga olib keladi, nekroz joylarda kistalar paydo boʻladi. Zararlanish zonasiga qarab, konveksital, bazal (optiko-xiazmal soha), orqa kranial chuqurchasi, shuningdek, xorioependimatit (qorinchalar sistemasi zararlanishi), likvor gipo va gipertenziya klinik belgilarda namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Yengil buzilishlar. Koʻrish funksiyalarining buzilishi (qarang: “Koʻrish funksiyalarining buzilishi”). Likorodinamikaning buzilishlari (qarang: Likorodinamikaning buzilishlari). Epileptik tutqanoqlar (Epileptiform sindromga qarang). Ushbu sindromlarni miyacha, vestibulyar buzilishlar (orqa kranial chuqurchaning leptomeningiti) birgalikda kelishi hayot faoliyatining cheklanishi darajasini kuchaytiradi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajadagi buzilishlar. Koʻrish funksiyalarining buzilishi (qarang: “Koʻrish funksiyalarining buzilishi”). Likorodinamikaning buzilishlari (qarang: Likorodinamikaning buzilishlari). Epileptik tutqanoqlar oyiga 2-4-marta katta xurujlar (Epileptiform sindromga qarang). Asteno-nevrotik sindrom: vegeto-qon tomir distoniyasi bilan birgalikda dezaptatsiyaga olib keladi (iqlim omillariga, shovqinga, yorugʻlikka, stressga chidamlilik pasayadi), bu hayot faoliyatini cheklaydi. Ushbu sindromlarning oʻrta darajada miyacha, vestibulyar buzilishlari (orqa kranial chuqurchaning leptomeningiti) birgalikda kelishi hayot faoliyatining cheklanishi darajasini kuchaytiradi. Hayot faoliyatning cheklanishi koʻrish faoliyati va likvorodinamik buzilishlar, shuningdek, epileptik tutqanoq xurujlarning davriyligiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan buzilishlar. Koʻrish funksiyalarining buzilishi (qarang: “Koʻrish funksiyalarining buzilishi”). Likvorodinamikaning buzilishlari (qarang: Likorodinamikaning buzilishlari). Epileptik tutqanoqlar oyiga 5-martadan ortiq katta xurujlar (Epileptiform sindromga qarang). Koʻrsatilgan sindromlarning ifodalangan miyacha, vestibulyar buzilishlari (orqa miya kranial chuqurchasi leptomeningiti) birgalikda kelishi hayot faoliyatining ikkinchi darajali cheklanishi darajasini kuchaytiradi. Hayot faoliyatning cheklanishi koʻrish faoliyati va likvorodinamik buzilishlar, shuningdek, epileptik tutqanoq xurujlarning davriyligiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II-daraja, oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja; | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan buzilishlar. Koʻrish funksiyalarining buzilishi (qarang: “Koʻrish funksiyalarining buzilishi”). Epileptik tutqanoqlar oyiga 15-martadan ortiq katta xurujlar (Epileptiform sindromga qarang). Koʻrsatilgan sindromlarning kuchli ifodalangan miyacha, vestibulyar buzilishlari (orqa miya kranial chuqurchasi leptomeningiti) birgalikda kelishi hayot faoliyatining uchinchi darajali cheklanishiga sabab boʻladi. Hayot faoliyatning cheklanishi koʻrish faoliyati va likvorodinamik buzilishlar, shuningdek, epileptik tutqanoq xurujlarning davriyligiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III-daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja; moʻljal olish — II daraja | I guruh | ||
3.28. Parkinson kasalligi, parkinsonizmdagi asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsiri | |||||
(G20; G21; G22) | |||||
Parkinson kasalligi — surunkali polietiologik ekstrapiramid kasallik boʻlib, dofaminergik sistema funksiyasining buzilishi tufayli gipokinez, tremor, mushaklar rigidligi bilan namoyon boʻladi. Parkinsonizm sindromi bosh miya qon tomirlari va aterosklerotik patologiyalarda rivojlanadi. | |||||
I daraja | Asosiy belgilar yengil koʻrinishda ifodalanadi, uy ishlari va professional faoliyatni bajarishda qiyinchiliklar yoʻq. Vaqti-vaqti bilan tremor (titroq), rigidlik kuzatiladi; harakat buzilishlari: harakatning tezligi va amplitudasi pasaymaydi, lekin sekinroq boʻladi, nutq buzilmaydi; vegetativ buzilishlar yengil ifodalangan; aqliy faoliyat buzilmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK orkali cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada buzilishlar kuzatiladi: tremor (titroq) hayajonlanganda namoyon boʻladi, rigidlik, aniq harakatlarni talab qiluvchi ish bajarganda biroz qiyinchilik kuzatiladi, nutq buzilishi muloqotni biroz qiyinlashtiradi; harakat buzilishlari mustaqil harakat qilish oʻrta ifodalangan pro-, retro-, lateropulsiya kuzatiladi, tananing tipik holati namoyon boʻladi (bosh egilgan, qoʻllar bukilgan, qadamlar mayda, gipomimiya, mushaklar rigidligi); bir yoki ikki qoʻlda titroq, boshning minutiga 4 — 6-martagacha qaltirashi, tinch holatda kuchayadi, mustaqil harakat qilish vaqtida kamayadi. Vegetativ funksiya buziladi; ruhiy buzilishlar yengil kechadi. Professional faoliyatda va Oʻziga oʻzi xizmat qilishda qiyinchiliklar kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinatsiyadagi buzilishlarga koʻra aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish layoqati — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan titroq va rigidlik hisobidan mustaqil harakat qilish va Oʻziga oʻzi xizmat qilishda qiyinchiliklar kuzatiladi. Nutq faoliyati buzilgan. Tremor (titroq) maqsadga yoʻnaltirilgan harakatlarda kamayadi, biroq yaqqol qiyinchiliklar tugʻdiradi; harakat buzilishlari hatto oson mehnat faoliyati bilan shugʻullanishda ham qiyinchilik tugʻiladi, oligokineziya, pro-, retro-, lateropulsiya kuzatiladi; ifodalangan vegetativ funksiyasining buzilishi; ruhiy buzilishlar — kognitiv faoliyat buzilishida namoyon boʻladi. Oʻziga oʻzi xizmat qilishda, erkin mustaqil harakat qilishda, professional faoliyat bilan shugʻullanishda yaqqol qiyinchiliklar kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinatsiyadagi hamda ruhiy buzilishlarga koʻra aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan funksional buzilishlar. Titroq va rigidlikning kuchayishi hisobidan mustaqil harakat qilish va Oʻziga oʻzi xizmat qilishda qiyinchiliklar keskin ravishda kuzatiladi, nutq buzilgan. Asosiy belgilar yaqqol namoyon boʻladi: tremor (titroq) maqsadga yoʻnaltirilgan harakatlarda kamaymaydi; harakat buzilishlari: kuchli ifodalangan oligo yoki akineziya kuzatilib, Oʻziga oʻzi xizmat qilishning imkoni yoʻq; vegetativ buzilishlar xisobiga soʻlak oqishi, yuzning gipersalivatsiyasi, periferik vegetativ yetishmovchilik koʻrinishida namoyon boʻladi; ruhiy buzilishlar — kognitiv faoliyatning keskin buzilishi, yaqqol demensiya. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilish va koordinatsiyadagi hamda ruhiy buzilishlarga koʻra aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.29. Poliomiyelit asoratlarining asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsiri (G20; G21; G22) | |||||
Poliomiyelit — oʻtkir virusli kasallik boʻlib, orqa miya old shoxlari neyronlariga shikast yetishi, sust parez va paralich yuzaga kelishi bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Yengil funksional buzilishlar. Asosan mustaqil harakat qilish sferasida shikastlanish kuzatiladi. Koʻpincha yengil monoparez (yuqori yoki pastki) kuzatiladi. Qoʻl yoki oyok oʻsishidan kechikadi, 4 sm.gacha qisqarishi, mushak kuchining 4 ballgacha pasayishi, yengil atrofiya kuzatiladi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada funksional buzilishlar. Oʻrta darajali monoparez (yuqori yoki pastki) kuzatiladi. Qoʻl yoki oyoq oʻsishidan kechikadi, 7 sm.gacha qisqarishi, mushak kuchining 3 ballgacha pasayishi, oʻrta darajada atrofiya kuzatiladi. Boʻgʻim va suyaklar konfiguratsiyasining oʻzgarishlari namoyon boʻladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishdagi buzilishlardan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan funksional buzilishlar. Mustaqil harakat qilish tizimining shikastlanishi: ifodalangan paraparez, monoparez (koʻpincha pastki), mushaklar atrofiyasi, oyoq-qoʻllar konfiguratsiyasi oʻzgaradi. Mushak kuchi 2 ballgacha pasayadi. Umurtqa pogʻonasining 3-4 darajali skoliozi kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishdagi buzilishlardan kelib chiqqan holda belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan funksional buzilishlar. Chuqur paraparez (mushaklar kuchi 1 ball); paraplegiya, (koʻpincha pastki), oyoq-qoʻllar konfiguratsiyasi salmoqli ravishda oʻzgaradi, skolioz, koʻkrak qafasining shaklan oʻzgarishi (3-4 daraja), nafas yetishmovchiligi 2-daraja va undan ortiq. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishdagi buzilishlardan kelib chiqqan holda belgilanadi.. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
Qoʻshimcha maʼlumot: kuchli ifodalangan yuqori paraparez yoki paraplegiyada hayot faoliyatining cheklanishi oʻziga oʻzi xizmat koʻrsatishda III daraja, kuchli ifodalangan pastki paraparez yoki paraplegiyada hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishda III daraja etib belgilanadi. | |||||
3.30. Siringomiyeliyadagi asosiy sindromlar va ularning hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsiri (G95) | |||||
Siringomiyeliya — sekin rivojlanuvchi kasallik, orqa miya va baʼzan uzunchoq miyada boʻshliqlar paydo boʻlishi bilan tavsiflanib, sezuvchanlikning, trofika va harakatlarning dissotsirlangan buzilishlarida namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Yengil darajada funksional buzilishlar. Dizrafik status — tana skeletining oʻzgarishi: kifoz, skolioz; yuzaki sezuvchanlikning buzilishi gipesteziya (kamzul yoki yarim kamzul shaklida ogʻriqni sezishning pasayishi) natijada terida kuyish alomatlari, kaft mushaklarining atrofiyasi, qoʻllar, yuz, boʻyinda kuydiruvchi ogʻriqlar kuzatiladi. Qoʻllarda yengil parezlar (4 ballgacha). | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada funksional buzilishlar. Tana skeletining oʻzgarishi: kifoz, skolioz; yuzaki sezuvchanlikning buzilishi — gipesteziya (kamzul yoki yarim kamzul shaklida ogʻriqni sezishning pasayishi), natijada terida kuyish alomatlari, kaft mushaklarining atrofiyasi, qoʻllar, yuz, boʻyinda qizdiruvchi ogʻriqlar kuzatiladi. Qoʻllarda oʻrta darajada ifodalangan parezlar (3 ballgacha). Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishning buzilishi darajasiga koʻra aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Ifodalangan funksional buzilishlar. Tana skeletining oʻzgarishi: kifoz, skolioz; yuzaki sezuvchanlikning buzilishi — gipesteziya (kamzul yoki yarim kamzul shaklida ogʻriqni sezishning pasayishi) natijada terida kuyish alomatlari, kaft mushaklarining atrofiyasi (koʻpincha ikki taraflama, nosimmetrik). Qoʻllarda yoki oyoqlarda ifodalangan paraparezlar (2 ballgacha), qoʻllarda, yuzda, boʻyinda qizdiruvchi ogʻriqlar. Osteoartropatiya (yelka, tirsak, kam hollarda tizza boʻgʻimida) kuzatiladi. Vegetativ-trofik oʻzgarishlar: qoʻllarda akrotsianoz, suyaklarning yoʻgʻonlashishi, gipergidroz. Orqa miya KT va MRT tekshiruvlarida kistalar, kamdan-kam hollarda gidrotsefaliya aniqlanadi, neyroxirurglar koʻrigi va maslahati talab etiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishning buzilishi darajasiga koʻra aniqlanadi. | ?ziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Kuchli ifodalangan funksional buzilishlar. Tana skeletining oʻzgarishi: kifoz, skolioz; yuzaki sezuvchanlikning buzilishi — gipesteziya (kamzul yoki yarim kamzul shaklida ogʻriqni sezishning pasayishi), natijada terida kuyish alomatlari, kaft mushaklarining atrofiyasi (koʻpincha ikki taraflama, nosimmetrik). Qoʻllarda yoki oyoqlarda chuqur paraparezlar (1 ballgacha), paraplegiyalar, qoʻllarda, yuzda, boʻyinda qizdiruvchi ogʻriqlar. Osteoartropatiya (yelka, tirsak, kam hollarda tizza boʻgʻimida) kuzatiladi. Vegetativ-trofik oʻzgarishlar: qoʻllarda akrotsianoz, suyaklarning yoʻgʻonlashishi, gipergidroz. Kasallikning oxirgi bosqichida tos aʼzolarining faoliyati buzilishi kuzatiladi. Orqa miya KT va MRT tekshiruvlarida kistalar, kamdan-kam hollarda gidrotsefaliya aniqlanadi, neyroxirurglar koʻrigi va maslahati talab etiladi. Hayot faoliyatining cheklanishi mustaqil harakat qilishning buzilishi darajasiga koʻra aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja | I guruh | ||
3.31. OITS-infeksiyasi, OITSning asosiy sindromlari va ularning hayot faoliyatining cheklanishiga taʼsiri XKT-10 (V20; V24; Z21) | |||||
OITS infeksiyasi — organizmda uzoq vaqt ushlab qolinishga qodir retrovirus yuqtirilishi, makrofag, limfotsit, asab tizimining tuzilmaviy elementlariga, tropizmga ega, immunitetni pasaytiradi. OITS — orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi. | |||||
I daraja | Yengil buzilishlar. I-II klinik bosqichlar. Mushaklar shikastlanishi: polimiozit. Periferik asab tolalarining ogʻriqli sindromi bilan shikastlanishi, sekin rivojlanadi, ikki oygacha vaqt talab etadi. Yengil parezlar (4 ball). Epileptik xurujlar: katta xurujlar (ikki oyda yoki bir oyda bir marta). Kamdan-kam hollarda psixasteniya kuzatiladi. Hayot faoliyatining cheklanishlari kuzatilmaydi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Oʻrta darajada buzilishlar. III klinik bosqich. Oshqozon-ichak trakti tomonidan klinik belgilari ich ketishi va tana vazning 10% ga kamayishi bilan ifodalanadi. Oʻrta darajada markaziy yoki periferik parezlar (3 ball). Asab tizimi sohasidagi oʻzgarishlar: periferik asab tizimining shikastlanishi — polinevropatiyalar, polimiozitlar (yiringli). Yuzaga kelishi ehtimoli boʻlgan infeksiyalardan sitomegalovirus infeksiyasi tashxis qilinadi — oʻtkir davrida ensefalit, oʻsuvchi poliradikulo-nevrit (pastki paraparez, tos aʼzolarining funksional buzilishi) bilan birlashadi. Qonda SD4+ limfotsitlar 0,5 x 103/l.dan past miqdorda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja; | III guruh | ||
III daraja | III-IV klinik bosqich. Asab tizimi tarafidan ifodalangan oʻzgarishlar kuzatiladi: periferik asab tizimining zararlanishi — polinevropatiyalar (baʼzan koʻp sonli), polimioziti (yiringli). Rivojlanuvchi multifokal leykoensefalopatiya, soxta bulbar sindrom, ataksiya, koʻzi ojizlik, demensiya, Epileptik tutqanoqlar, toksoplazmozensefalit (qarang: umummiya belgilari titroq sindromi) (markaziy asab tizimidagi buzilishlarning muvofiq boʻlimlarini koʻring) namoyon boʻladi. KTda miyaning oq moddasi shikastlanishi sohalari aniqlanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | II guruh | ||
Yuzaga kelishi ehtimoli bor infeksiyalardan sitomegalovirus infeksiyasi tashxis qilinadi (bemorlarning 20-30% da) oʻtkir davrida ensefalit, oʻsuvchi poliradikulonevrit (pastki paraparez, tos aʼzolarining funksional buzilishi) bilan birlashadi. Qonda SD4+ limfotsitlar 0,2 x 103/l koʻrsatkichdan past, shuningdek, asosan, toksoplazmozensefalit (umummiya belgilari titroq sindromi). Serebrovaskulyar salbiy asoratlar tashxislanadi: tranzitor ishemik xurujlar, ishemik va gemorragik insultlar. Onkologik kasallardan limfoma aniqlanib, u KT va MRT bilan tasdiqlanadi. | |||||
Hayot faoliyatining cheklanishlari quyidagilar asosida belgilanadi: ifodalangan markaziy va periferik paraparezlar (2 ball), koʻz ojizligi (yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligi 0,08), yaqqol ataksiya, tos aʼzolari funksiyasida moʻtadil buzilishlar kuzatilishi; ruhiy buzilishlar: yaqqol psixoorganik sindrom (demensiya). Epileptik sindrom: tez-tez katta xurujlar (oyiga 5 tadan ortiq katta xurujlar). Ichki aʼzolardagi shikastlanish (sil kasalligi — turli shakllari). Hayot faoliyatining cheklanishlari organlarning funksional buzilishlari bilan belgilanadi. Tana vaznining 20%gacha tushishi. | |||||
IV daraja | Kuchli ifodalangan buzilishlar. IV klinik bosqich, markaziy asab tizimi sohasida kuchli ifodalangan buzilishlar kuzatiladi: periferik asab tizimining shikastlanishi — polinevropatiya (baʼzan koʻp miqdorli), polimiozitlar (yiringli). Rivojlanuvchi multifokal leykoensefalopatiya soxta bulbar sindrom, ataksiya, koʻzi ojizlik, demensiya, epileptik tutqanoqlar, toksoplazmozensefalit (qarang: umummiya belgilari titroq sindromi) (Markaziy asab tizimidagi buzilishlarning muvofiq boʻlimlarini koʻring) namoyon boʻladi. KTda miyaning oq moddasi shikastlanishi sohalari aniqlanadi. Yuzaga kelishi ehtimoli bor infeksiyalardan sitomegalovirus infeksiyasi tashxis qilinadi (bemorlarning 20 — 30% da) oʻtkir davrida ensefalit, oʻsuvchi poliradikulonevrit (pastki paraparez, tos aʼzolarining funksional buzilishi) bilan birlashadi. Qonda SD4+ limfotsitlar 0,2 x 103/l koʻrsatkichlardan past, shuningdek, toksoplazmozensefalit (umummiya belgilari titroq sindromi). Serebrovaskulyar salbiy asoratlar tashxislanadi: tranzitor ishemik xurujlar, ishemik va gemorragik insultlar. Onkologik kasallardan limfoma aniqlanib, u KT va MRT bilan tasdiqlanadi. Hayot faoliyatining cheklanishlari quyidagilar asosida belgilanadi: ifodalangan markaziy va periferik paraparezlar (2 ball), koʻzi ojizligi (yaxshiroq koʻruvchi koʻzda koʻrish oʻtkirligi 0,08), yaqqol ataksiya, tos aʼzolari funksiyasida oʻrta darajada buzilishlar kuzatilishi; ruhiy buzilishlar: ifodalangan psixoorganik sindrom (demensiya). Epileptik sindrom: tez-tez katta xurujlar (oyiga 15 tadan ortiq katta xurujlar). Ichki organlardagi shikastlanishlar (sil kasalligi — turli shakllari), shuningdek, immunitet keskin darajada pasayib ketishida quyidagilar aniqlanadi: VICH-kaxeksiya, pnevmotsistpnevmoniyu, kriptosporidoz, kriptokokkoz, oddiy gerpes, gistoplazmoz, koksidoz, kandidoz, atipik mikobakterial infeksiyalar, salmonellez septitsemiyasi, limfoma, Kaposhi sarkomasi va koʻplab boshqa kasalliklar. Hayot faoliyatining cheklanishi muvofiq organlarning funksional buzilishlari darajasiga koʻra belgilanadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II, III daraja | I guruh | ||
4. Asosiy ruhiy kasalliklarda hayot faoliyatining cheklanish darajasini aniqlash mezonlari | |||||
4.1. Shizotipik buzilish, shizofreniya XKT-10 (F20-29) | |||||
Shizotipik buzilish — shizofreniyada mavjud boʻlgan, anomal fikrlash va emotsional reaksiya bilan ifodalanuvchi ekssentrik xulq-atvor buzilishi, biroq shizofreniya uchun xos boʻlgan va aniq buzilishlar kasallikning hech bir bosqichida aniqlanmaydi. | |||||
Shizofreniya — surunkali endogen ruhiy kasallik boʻlib, ijtimoiy aloqalar uzilishiga olib keluvchi tobora rivojlanuvchi (vasvasa, gallyutsinatsiya, katotoniya, affektiv buzilishlar) va salbiy (energetik faoliyatning, maxsus dezintegrativ hissiy iroda-maylining, fikrlash qobiliyatining pasayishi) simtomatikasi bilan namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Yashirin shizofreniya reaksiyasi. Kasallikning shizotipik buzilishi shaxsning senestopatik hissiy tuygʻularida, noturgʻun astenik buzilishlarida, oʻz salomatligi uchun xavfsirashlarida namoyon boʻlib, oʻz kasalligiga va mehnat faoliyatiga munosib tanqid bilan qaraydi. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjdu emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Shizofreniya: chegaradosh, yashirin, psixoz oldi, prodromal, psevdonevrotik, psevdo-psixopatik (nevrozsimon, sekin rivojlanuvchi) rivojlangan kasallik bosqichidagi shakl (boshlanganidan 3 yildan ortiq vaqt oʻtganidan soʻng) barqaror nevrozsimon simptomatika, oʻzidagi oʻzgarishlarga nisbatan tanqidning pasayishi va tez charchab qolish koʻrinishidagi barqaror astenik buzilishlar. Kasallikning affektiv, oʻtkir paranoidal, depressiv paranoidal xurujlaridan keyin beqaror astenik va nevrozsimon turdagi remissiya. Shaxs oʻzgarishi, oʻz salomatligiga ortiq eʼtibor, atrofdagilar bilan muloqot qilishga qiziqishi yoʻqligi, mehnatga intilishi pasayishi bilan ifodalanadi. | muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Paranoid, katatonik, gebefrenik, ajratilmagan va oddiy shakllarni oʻz ichiga olgan epizodik va uzluksiz oqim turi. Shizofreniyaning har qanday turida shaxsda namoyon boʻlgan nuqson avvalo hissiy-irodadagi mayil buzilishi bilan kechadi. Klinika gallyutsinator-paranoid, turgʻun katatonik, paranoid va ifodalangan affektiv buzilishlar koʻrinishida namoyon boʻladi. Koʻrsatilgan oʻtkir ruhiy buzilishlardan tashqari, bemorlar holatida salbiy simptomatika, tashabbus yetishmasligi, xulq-atvor oʻzgarishi, yaqinlaridan uzoqlashishi, atrofdagilar bilan suhbatlashish istagining yoʻqolishi, biron-bir ijtimoiy harakatga kirishmaslik, shuningdek, mehnat qilish istagining yoʻqolishi namoyon boʻladi. Shizofreniyaning har qanday turida shaxsdagi namoyon boʻlgan nuqson avvalo hissiy-irodadagi mayil buzilishi bilan kechadi. Bemorlarning ahvoliga sekinlik, emotsiya yetishmasligi, tashabbusning yetishmasligi, xulq-atvorning oʻzgarishi, nutqning gʻayratliligi bilan namoyon boʻladi. Bemorlarda avvalroq kuzatilgan javob berish odobi yoʻqolib, oʻrniga sovuqqonlik, tuygʻular joʻshqinligi, haddan tashqari asabiylashish, qoʻpollik, murosasizlik, tajovuzkorlik, shubha yuzaga keladi. Oʻziga oʻzi xizmat qilish koʻnikmalarini saqlab qolgan holda apato-abulik, gebefrenik, gallyutsinator-paranoidal va katatonik buzilishlarda ifodalanuvchi boshlangʻich holatli belgilar rivojlanadi. | oʻz-oʻziga xizmat qilish — I, II daraja; moʻljalga olish — I, II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish-III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | II guruh | ||
IV daraja | Shizofreniyaning yakuniy qolgan chegaraviy holati. Bemorlarda fikrlashni toʻliq yoʻqotish, avvalgi ish qobiliyatini va koʻnikmalarini yoʻqotish, Oʻziga oʻzi xizmat qilish qobiliyatini yoʻqotish, turgʻun katatonik qoʻzgʻalgan holat, uzluksiz ahmoqlik, autoagressiyaga moyillik, boshqalarga qarshi tajovuzni va atrofdagi obyektlarni buzish va yoʻq qilish istagi boʻlishi bilan tavsiflanadi. | oʻz-oʻziga xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljalga olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻqish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja. | I guruh | ||
4.2. Organik, shu jumladan, simptomatik ruhiy buzilishlar (F00-09) | |||||
Umumiy etiologiyasi (serebral kasalliklar, bosh miya shikastlanishi, intoksikatsiyalar, neyroinfeksiyalar va boshqa shikastlanishlar, Alsgeymer va Pik kasalliklari) bilan birlashgan, serebral disfunksiyaga olib keluvchi ruhiy buzilishlar guruhi. Kognitiv funksiyalariga zarar yetishi sindromi (xotira, intellekt, oʻqishga layoqat, diqqat va eʼtibor) yoki qabul qilish buzilishi sindromlari bilan (gallyutsinatsiya, illyuziyalar), fikrlar, kayfiyat, hissiyotlar buzilishi (depressiya, xavfsirash, maniyalar) yoki shaxs va xulqning umumiy talvasali va talvasasiz paroksizm tuzilishidagi buzilishlar bilan namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Organik xavfsirash bilan kechuvchi ruhiyat buzilishi, organik dissotsiativ buzilish, organik emotsional labil (astenk) buzilish, yuqori jismoniy zoʻriqish koʻrinishida namoyon boʻladi, davomiyligi 6 oydan oshmaydi va senestopatik shikoyatlar bilan kuzatiladi. Moʻtadil namoyon boʻluvchi vegetativ buzilishlar, biroq mehnatga intilish va oʻzidagi oʻzgarishlarga nisbatan tanqidiy fikrlash qobiliyati saqlanib qolgan. Elektroensefalogrammada (EEG) meʼyoriy yoki yengil oʻzgargan koʻrsatkich. Kompyuter tomogrammasi, exoensefalogramma — meʼyor yoki yengil shaklda namoyon boʻluvchi bosh suyagi ichi gipertenziyasi. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Yengil kognitiv buzilish, nevrozsimon postensefalitik sindrom, ifodalangan astenik, oʻrta darajada psixopatsimon buzilishlar, kam takrorlanuvchi (oyiga 3 marotabadan koʻp boʻlmagan) katta talvasa tutqanoqlari yoki tutqanoqsimon holatlar, ruhiy holatning zoʻriqishi, senestopatik shikoyatlar, oʻrta darajada depressiv va fobiyali buzilishlar hamda xulq-atvorning patologik jihatlarida turib qolishi bilan namoyon boʻladi. EEGda moʻtadil namoyon boʻluvchi miyadagi umumiy oʻzgarishlar, talvasali tayyorlikning chegarasi epifaollik bilan aks etishi mumkin. KT, Exo-EGda — oʻrta darajada namoyon boʻluvchi bosh suyagi ichi gipertenziyasi. | Muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Alkogol ichimliklar yoki boshqa psixofaol moddalar keltirib chiqarmagan, amnestik, talvasali, beqaror psixotik yoki turgʻun psixopatsimon buzilishli organik amnestik sindrom. Ifodalangan eksplozivlik, xotira pasayishi, oʻtib ketuvchi amneziya, epizodik gallyutsinator-paranoid buzilishlar, talvasali yoki boshqa paroksizmal xurujlar, barqaror asteniya, jizzakilik koʻrinishidagi shaxsiyatning yaqqol oʻzgarishlari, jaxldorlikka moyillik, tashabbus va mehnatga intilishning yoʻqolishi. EEGda — talvasaga moyillik belgilari ifodalangan umumiy miya oʻzgarishlari. KT, Exo-EGda — ifodalangan shaklda namoyon boʻluvchi bosh suyagi ichi gipertenziyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV daraja | Demensiya (es pastligi) — bosh miya shikastlanishi sababli yuzaga kelgan sindrom boʻlib (odatda surunkali yoki rivojlanuvchi koʻrinishda), unda yuqori miya qobigʻi funksiyalarining koʻpi buziladi, shu jumladan, xotira, fikrlash, oriyentatsiya, tushunish qobiliyati, hisob, oʻzlashtirish qobiliyati, nutq va fikr yuritish. Ushbu sindrom Alsgeymer kasalligi, serebrovaskulyar kasalliklar va boshqa miyaga birlamchi yoki ikkilamchi shikast yetkazishi mumkin boʻlgan holatlarda yuzaga keladi. Xotira barqaror tarzda, ortga qaytmaydigan ravishda hozirgi va oʻtmishdagi hodisalarga nisbatan susayib boradi, joyda, vaqtda va atrof muhitda dezoriyentatsiya, oʻz harakatlarini nazorat qila olmaslik, Oʻziga oʻzi xizmat qilish layoqatini yoʻqotish. Doimiy ravishda oʻzgalar parvarishi, yordami va nazoratiga muhtojlik. EEGda — miya bioelektrik faolligining pasayishi. Exo-EGda — bosh miya suyagi ichi gipertoniyasi. KTda — bosh miya poʻstlogʻi atrofiyasi belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I guruh | ||
4.3. Kayfiyat buzilishlari (Affektiv buzilishlar) (Maniakal-depressivpsixoz) XKT-10 (F30-39) | |||||
Ushbu qism kayfiyat va hissiyotlarning depressiya tomon oʻzgarishi (xavfsirash bilan yoki xavfsirashsiz) yoki aksincha kayfiyat koʻtarilishi bilan (biopolyar affektiv buzilish, rekurrent depressiv buzilish) bilan ifodalanuvchi asosiy buzilishlarni oʻz ichiga oladi. Kayfiyat buzilishlari odatda umumiy faollik darajasi oʻzgarishi bilan kuzatiladi. Koʻpgina boshqa belgilar ikkilamchi boʻlib yoki kayfiyat va faollik oʻzgarishi fonida kechadi. | |||||
I daraja | Turgʻun uzoq vaqtli intermissiya holati, yaʼni affektiv fazalar bilan adekvat xulq-atvor va mehnat faoliyati bilan shugʻullanishga intilishning oldingi darajada tiklanishi. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas. | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Choʻzilgan (6 oydan ortiq) xurujlar subdepresssiv va gipomaniakal buzilishlar bilan kechadi. Noturgʻun intermissiya holati bilan namoyon boʻladi | Muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Kasallikning choʻzilgan (6 oydan ortiq) depressiv yoki maniakal fazalar bilan uzoq muddatli hech qanday intermiyassiya mavjud boʻlmagan yoki juda qisqa vaqt oraligʻida oʻtganligi. Bemorning ahvoli kayfiyat tushkunligi, oʻz joniga qasd qilish tendensiyalari, tashabbusning yetishmasligi, nimadir qilish istagi yoʻqligi, harakat funksiyalarining sekinlashishi bilan ifodalanadi. Choʻzilgan maniakal fazalar uzluksiz ahmoqlik, noratsional jismoniy faoliyat, bemaʼni nutq va biron-bir ishni bajarishga eʼtibor qobiliyatining yetishmasligi bilan namoyon boʻladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
4.4. Balogʻat yoshida shaxsiyat va xulq-atvor buzilishlari (Psixopatiyalar) (F60-69). | |||||
Bu qism turli shaxslarni va klinik ahamiyatga ega modellarni oʻz ichiga oladi, ular barqaror boʻlib, shaxsning xarakterli turmush tarzi va uning boshqalar bilan boʻlgan munosabatlarini ifodalash bilan kechadi. Bunday buzilish?ar maʼlum b?r madaniyat darajasida odatdagidek odamning his etadigan, oʻylaydigan, qabul qiladigan ayniqsa, boshqalar bilan muloqot qiladigan uslubidan keskin yoki oʻta farqlanishi bilan namoyon boʻladi. | |||||
I daraja | Subkompensatsiya bosqichidagi psixopatiyalarning barcha turlari kasbiy faoliyatidan kelib chiqqan xolda mehnatga faol. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Subdepressiv, fobik, paranoid va isterik buzilishli jamiyatga moslashish va kasbiy faoliyatiga koʻra mehnatni amalga oshirishda muntazam ravishda paranoid gʻoyalar asosida sudlashish, ixtirolar qilish, jamiyatga moslashish va mehnat faoliyati bilan shugʻullanishga xalaqit qilish bilan kechuvchi psixopatiyaning barcha choʻzilgan (4 oydan ortiq) dekompensatsiya holatlarida. | Muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
4.5. Stress va somatoform buzilishlarga bogʻlik boʻlgan nevrotik buzilishlar Nevrozlar XKT-10 (F40-48)) | |||||
Ushbu qismga asab tizimi jarayonlarining (qoʻzgʻalish va sustlashish) uzoq muddat davomida ruhiy zoʻriqish omillari taʼsiri ostida kuchayish natijasida asab tizimining vaqtinchalik buzilishidagi bir qator kasalliklar mansub. Nevrozlarning turlari: astenik, obsessiv-fobik, depressiv, isterik, ipoxondrik. | |||||
I daraja | Nevrotik buzilishlar (6 oydan koʻp boʻlmagan), tez toliqish, jizzakilik va vegetativ buzilishlar bilan mehnatga va oʻz holatiga tanqidiy munosabatining saqlab qolinishi bilan namoyon boʻladi. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Choʻzilgan nevrotik buzilishlar (6 oydan ortiq), ruhiy-jismoniy zoʻriqishning oshishi, subdepressiv, fobiyali, ipoxondrik buzilishlar, oʻz kasalligining juda ogʻirligi haqida oʻta qimmatli gʻoyalar hamda subkompensatsiya bosqichidagi qoʻshimcha somatik kasalliklar bilan namoyon boʻladi. | Muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Bir yildan ortiq davom etuvchi barqaror nevrotik buzilishlar (shaxsning nevrotik rivojlanishi, davolanishga rezistent), chuqur ruhiy tushkunlik, fobik buzilishlar bilan kechuvchi shilqim harakatlar, vasvasa gʻoyalar, isterik trizmlar (mutizm, parez, falajlanish va talvasa xurujlari) bilan namoyon boʻladi. Bunday hollarda holatni murakkablashtiruvchi sabab dekompensatsiya bosqichidagi somatik kasalliklarning mavjudligi xisoblanadi. | Mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
4.6. Alsgeymer, Pik kasalliklari va bosh miyaning boshqa atrofik kasalliklari XKT-10 (G-30), Demensiya (F03) | |||||
Kasallik kelib chiqishida qarilik va qarilik oldi yoshida bosh miya qismlarining atrofik oʻzgarishlarining zoʻrayishi, klinik koʻrinish jihatidan ruhiy faoliyatning bosqichma-bosqich buzilishi natijasida amneziya va aqliy zaiflashuvga olib kelishi yotadi. | |||||
III daraja | Bemorlar xulq-atvorining buzilishi, vaqt va atrof muhitga moslasha olmasligi, hozirgi va oʻtgan voqealar uchun xotiraning zaiflashishi bilan tavsiflanadi. Shu bilan birga bemorlar oʻzlari kiyinib, ovqatlanadilar, shaxsiy gigiyenaga rioya qilishadi va boshqalar bilan muloqot qilishadi. KTda bosh miya poʻstlogʻining oʻrta darajada aniqlangan atrofiya belgilari aks etadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II-III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IV daraja | Bemorlarning haddan tashqari nooʻrin harakatlari, joylarda, vaqt va atrof muxitni aniqlay olmasligi, total amneziya, apraksiya, afaziya, agrafiya, oʻziga oʻzi xizmat koʻrsata olmaslik, oʻzi kiyinishi, ovqatlanishi va boshqalar bilan muloqot qilishi kabi qobiliyatlarni yoʻqolishi bilan namoyon boʻladi. Kompyuter tomografiyasida (KT) — bosh miya poʻstlogʻining asosan, frontal va chekka qismlarida ifodalangan atrofiya belgilar aks etadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I grux | ||
4.7. Epilepsiya kasalligi XKT-10 (G40) Organik etiologiyali shaxsiyatning buzilishi (F07) | |||||
Epilepsiya — surunkali kechuvchi kasallik boʻlib, epizodik ravishda yuzaga keluvchi talvasa tutqanoqlari, xushning, kayfiyatning buzilishi, shaxsning oʻziga xos aql-idrok qobiliyatning pasayishi va oʻzgarishlari bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Tutqanoqlar kamdan-kam yuzaga keladi, bir yilda bir necha marta, shaxsda oʻzgarishlar mavjud emas. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas . | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Talvasa tutqanoqlari umumiylashgan, oyiga bir-toʻrt marotaba, asosan tungi vaqtda, koʻpincha paroksizmlar kuzatilmaydi, turli davriylikdagi kichik talvasasiz tutqanoqlar bilan birga kelishi mumkin, shaxsda oʻzgarishlar mavjud emas yoki shaxsda moʻtadil oʻzgarishlar boʻlishi mumkin, disforiyalar kamdan-kam sodir boʻladi, qisqa vaqtli (bir necha minut), psixoorganik simptomatika yaqqol namoyon boʻlmaydi, shaxsning psixopatsimon xulq-atvor xususiyatlari namoyon boʻlmaydi yoki sust ifodalangan boʻladi. Xurujlarning xususiyati va davriyligi hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi, shaxsiyat oʻzgarishlari esa patopsixologik tekshiruv bilan tasdiqlanishi lozim. EEGda — talvasali tayyorgarlik chegarasining pasayishi, epifaollik funksional sinovlarda namoyon boʻlishi mumkin. Kichik tez-tez (kundalik) takrorlanuvchi tutqanoqlar, yengil shaxs oʻzgarishlari. | Muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Talvasa tutqanoqlari umumiylashgan boʻlib, oyiga besh va undan koʻp marotaba, turli davriylikdagi kichik talvasasiz tutqanoqlar bilan birga kelishi mumkin. Tutqanoqlar ketma-ketlashish tusini olishi, epistatus bilan ogʻirlashishi, hushning nomozshomsimon buzilishi, gallyutsinator va vasvasa buzilishlari bilan namoyon boʻlishi mumkin. Shaxsdagi oʻzgarishlari yaqqol namoyon boʻlib, tez-tez takrorlanuvchi va davomiy disforiyalar, affektiv buzilishlar, ruhiy avtomatizm, shuningdek, psixoorganik sindromning belgilari hamda aql zaiflashish belgilari bilan kechishi mumkin va xurujlarning davriyligi hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi, shaxsiyat oʻzgarishlari esa patopsixologik tekshiruv bilan tasdiqlanishi lozim. EEGda — koʻpincha epioʻchoq, talvasaga tayyorgarlik chegarasi va epifaollik belgilari aks etadi. | Muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | II guruh | ||
IV stepen | Talvasa tutqanoqlari umumiylashgan boʻlib, oyiga 15 va undan koʻp marotaba, koʻpincha paroksizmlar kuzatiladi, ruhiyatning yaqqol oʻzgarishlari doirasida turli davriylikdagi kichik talvasasiz tutqanoqlar bilan birga kelishi mumkin. Tutqanoqlar ketma-ketlashish tusini olishi, epistatus bilan ogʻirlashishi, hushning nomozshomsimon buzilishi, gallyutsinator va vasvasa buzilishlari bilan namoyon boʻlishi mumkin. Shaxsdagi oʻzgarishlari ifodalangan boʻlib, tez-tez takrorlanuvchi va davomiy disforiyalar, affektiv buzilishlar, ruhiy avtomatizm bilan kechadi. Psixoorganik sindrom ifodalangan aqliy zaiflashishi bilan kechib, bemorlar Oʻziga oʻzi xizmat qilishga qodir emas. Xurujlarning xususiyati hujjatlar bilan shaxsiyat oʻzgarishlari esa patopsixologik tekshiruv bilan tasdiqlanishi lozim. EEGda — talvasaga tayyorgarlik oshishi va diffuz epifaollik belgilari aks etadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — I-II daraja; moʻljal olish — II-III daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja | I gruh | ||
4.8. Oligofreniya aqliy zaiflik XKT-10 (F70-79) | |||||
Oligofreniya (aqliy zaiflik) — etiologiya va patogenezga koʻra tugʻma yoki erta bolalikda (3 yoshgacha) orttirilgan, aql-idrokda nuqson rivojlanishining oshishi kuzatilmasligi bilan tavsiflanuvchi ruhiyatning rivojlanmay qolishidir. | |||||
I daraja | Yengil darajadagi aqliy zaiflik feʼl-atvor buzilishining yoʻqligi yoki kuchsiz ifodalanganligi, IQ (akl idrok koeffitsiyenti) 50-69. Rasmiy tarzda umumtaʼlim maktablarida oʻqiy olishlari, sinfdan ortda qolib qayta oʻqishlari mumkin, yordamchi maktab dasturini oʻzlashtira olishadi. Fikr yuritishi konkret-taʼrifli, oddiy mehnatni bajarish uchun bilim koʻnikmalari yetarli. Ijtimoiy jihatdan moslashgan. Autizm. | Hayot faoliyatida cheklovlar mavjud emas | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Yengil darajadagi aqliy zaiflikning murakkablashgan turi likvorodinamik buzilishlar, yaqqol rezidual-organik buzilishlar kuzatiladi. Yordamchi maktabning 6 — 8 sinflarini tugatadilar, oddiy mehnat koʻnikmalarini oʻzlashtiradilar, oddiy maishiy sharoitlarga moslashadilar, ijtimoiy koʻnikmadan (stereotip) biroz chetlashishi sarosimaga tushishga olib keladi. Autizm. | moʻljal olish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq atvorini nazorat qilish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | III guruh | ||
III daraja | Yengil darajadagi aqliy zaiflikning davolash va parvarishni talab etadigan xulq-atvorning ahamiyatli buzilishi, xulq-atvorning boshqa buzilishlari bilan qoʻshimcha ravishda epileptik tutqanoqlar mavjud. Aql-idrokning yaqqol ifodalangan rivojlanmaganligi, yordamchi maktabning bir necha sinfini oʻzlashtirishlari mumkin, soʻz boyligi kam, koʻpincha nutqda nuqson mavjud, fikr yuritishi toʻgʻridan-toʻgʻri, his-tuygʻu sohasi yetarsiz sust, uy yumushlarida oddiy ishlarni nazorat ostida qila oladilar, ijtimoiy jihatdan moslashmagan. Oʻrta darajada aqliy zaiflik xulq-atvor buzilishining yoʻqligi yoki kuchsiz ifodalanganligi, IQ (aql-idrok koeffitsiyenti) 35-49. Debillikdan koʻra yaqqolroq ifodalanish bilan namoyon boʻluvchi aql-idrok yetishmovchiligi. Fikr yuritishi konkret, astraktlashtira olmaydi. Hatto oddiy maishiy vazifalarni bajara olishmaydi, faqatgina odatiy sharoitlarga moslashgan, doimiy koʻrsatmaga muhtoj. Yordamchi maktabda oʻqiy olmaydi. Oʻziga oʻzi xizmat qilishning elementar koʻnikmalarini oʻzlashtiradilar. Shaxsiy gigiyenaga qisman rioya qiladilar. Soʻz boyligi juda sust, 30-40 ta soʻz bilan cheklanadi, nutqi tushunarsiz. Imbetsillik (ogʻir darajadagi aqliy zaiflik XKT-10). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; moʻljal olish — I-II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; oʻqish — II-III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III daraja | II guruh | ||
IVdaraja | Idiotiya. (Chuqur aqliy zaiflik XKT-10). Intellektning toʻliq yoʻqligi, nutqning yaqqol rivojlanmasligi yoki umuman yoʻqligi, motorikaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, tananing displastikligi, eng sodda tuygʻular, farqlanmaydigan hissiyotlar, Oʻziga oʻzi xizmat qilish, joyda moʻljalga olish koʻnikmalari mavjud emas, peshob va axlatning chiqishini nazorat qilaolmaydilar, oʻzgalarning doimiy nazorati va parvarishiga muhtoj. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — I II daraja; muloqot qilish — III daraja; oʻz xulq atvorini nazorat qilish — III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | I guruh | ||
5. Nogironlikka olib keluvchi kasb kasalliklarida hayot faoliyatining cheklanishlari darajasini aniqlash mezonlari | |||||
Organizm funksiyalarining buzilishi darajasi | Buzilishlarning klinik-funksional tavsifi | Hayot faoliyati-ning cheklanishi darajasi | Professional mehnatga layoqatning yoʻqotilish foizi | Nogiron-lik guruhi | |
5.1. Surunkali professional bronxit (changli, toksik-kimyoviy, Astmatik va aralash etiologiyali) (KXT-10 J40-47) | |||||
Surunkali professional bronxit bu bronxial tanadagi yalligʻlanishning alohida turi boʻlib, turli tarkibli sanoat aerozollarining diffuz ikki taraflama birlamchi distrofik va sklerotik jarayonlar bilan va bronxlarning bronxospastik turdagi motorikasining buzilishi, rivojlanib boruvchi nafas buzilishi va keyinchalik surunkali oʻpka-yurak yetishmovchiligiga oʻtishi. | |||||
I daraja | Uzoq muddat (2-3 yildan kam boʻlmagan) davom etuvchi doimiy yoʻtal, quruq yoki biroz balgʻam koʻchishi mumkin (qator hollarda balgʻam faqat kasallik zoʻrayganda kuzatiladi), ogʻir jismoniy zoʻriqishda nafas qisilishi mumkin. Auskultativ: dagʻal nafas, doimiy boʻlmagan quruq xirillash, forslangan nafasda ijobiy sinov. Zoʻrayishlar kamdan-kam (yilida koʻpi bilan 2-marta) va uzoq davom etmaydi. Tez-tez qaytalanuvchi oʻtkir respirator kasallik (OʻRK). Intoksikatsiya belgilari kuzatilmaydi. Nafas funksiyasining buzilishi nafas funksiyasi saqlangan yoki forslangan nafas hajmining pasayishi kuzatiladi. FNH1>80%. Rentgenologik tekshiruv maʼlumotlari oʻpka suratining kuchayishi. Yurak yetishmovchiligi yurak yetishmovchiligi belgilari mavjud emas. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda yoʻqotish foizi 30% gacha | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Uzoq muddatli, doimiy, koʻp hollarda xurujsimon yoʻtal, deyarli doimo balgʻam koʻchishi bilan birga (odatda oz yoki moʻtadil miqdorda). Odatiy mehnat faoliyati bilan shugʻullanishda nafas qisilishi, baʼzan qiyinlashgan nafas, bugʻilib qolish xurujlari. Auskultativ: dagʻal yoki sustlashgan nafas. Tarqoq, quruq, xushtaksimon xirillash, kamdan-kam hollarda oʻpkaning pastki qismlarida nam xirillash. Ustuvor sindrom ajratilishi mumkin: infeksion-yalligʻlanish, astmoid, oʻpka emfizemasi. Tez-tez (yiliga 3-4-marta) va uzoq vaqt xurujlar, balgʻamning miqdori va yiringni koʻpayishi yuzaga keladi, yoʻtal kuchayishi, nafas qaytishi, bugʻilish, qondagi oʻzgarishlar, nospetsifik intoksikatsiya belgilari (ayniqsa zoʻrayish davrida). Nafas olish funksiyasining buzilish darajasi nafas funksiyasi oʻzgargan, oʻpka yetishmovchiligi-II darajali, FNH 150 — 80%, OʻTS II daraja 50 — 60% koʻrsatkichlari salmoqli ravishda kamaygan. Rentgenologik tekshiruv maʼlumotlari oʻrta darajada oʻpka suratining oʻzgarishi, asosan oʻpkaning pastki qismlarida, baʼzan bronxoektatik oʻzgarishlar. Oʻpkalar emfizemasi (boshlangʻich belgilari yoki moʻtadil darajasi). Yurak yetishmovchiligi qator hollarda yurakning oʻng tarafining kattalashib ketishi kuzatiladi (kompensatsiya bosqichi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Oqilona ishga joylashishdan kelib chiqqan holda 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Doimiy balgʻamli yoʻtal, tinch holatda va yengil jismoniy harakatda nafas qisilishi, bugʻilish. Odatda, bir necha oʻpka sindromlarining qoʻshilib kelishi kuzatiladi: astmatik (baʼzan bronxial astmaga oʻtishi bilan), infeksion-yalligʻlanish (baʼzan surunkali pnevmoniya koʻrinishida), diffuz obstruktiv oʻpka emfizemasi. Uzoq muddatli va tez-tez qaytalanadigan xurujlar. Remissiya turgʻun emas. Nospetsifik intoksikatsiyaning doimiy belgilari. Nafas olish funksiyasining buzilish darajasi — nafas olish funksiyasi salmoqli darajada oʻzgargan. III darajali oʻpka yetishmovchiligi. FNH1salmoqli tarzda pasaygan 30 — 50%. Rentgenologik tekshiruv maʼlumotlar oʻpka suratining yanada yaqqol oʻzgarishi. Ifodalangan pnevmosklerozning rivojlanishi, baʼzan bronxoektazlar rivojlanishi bilan. Zoʻrayish vaqtida perifokal pnevmonik infiltratsiya belgilari. Ifodalangan oʻpka emfizemasi. Yurak yetishmovchiligi — oʻpka yuragi (dekompensatsiya bosqichi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | 60 — 80% | II guruh | |
5.2. Silikoz (J60-64) | |||||
Silikoz — bronx-oʻpka apparatining kasbiy kasalligi boʻlib, oʻz tarkibida erkin kremniy qoʻshoksidi mavjud boʻlgan aerozollardan uzoq muddat nafas olish sababli yuzaga keladi va oʻpkada diffuz tarqalgan surunkali aseptik yalligʻlanish va pnevmofibroz rivojlanishi bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Jismoniy zoʻriqishda nafas qisilishi, quruq yoʻtal, koʻkrak qafasida sanchiq koʻrinishidagi ogʻriqlar paydo boʻladi. Tashqi nafas funksiyalari (TNF) koʻrsatkichlarining oʻzgarishi: OʻMV — I daraja, 65 — 75%, NE — I daraja. Rentgenologik jihatdan: birinchi bosqichda ikki taraflama interstitsial fibroz oʻpkaning oʻrta-pastki qismlarida, siyrak tugunli soyalar kuzatiladi, uning fonida oʻpka suratining kuchayishi va deformatsiyasi kuzatiladi. Oʻpka ildizining oʻrta darajada zichlashishi va tuzilmasining oʻzgarishi (jarayon ortga qaytmaydi). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
II daraja | Kuchli boʻlmagan jismoniy zoʻriqishda ifodalangan nafas qisilishi bilan tavsiflanadi. Koʻkrak qafasidagi ogʻriqlar kuchayadi, yoʻtal quruq yoki oz miqdordagi shilliq balgʻam bilan kechadi. Bazal oʻpka emfizema belgilari. TNF koʻrsatkichlari yomonlashadi: OʻHS — II daraja 50 — 60% va OʻMV II daraja 50 — 60%, NE — II daraja. Rentgenologik jihatdan: Oʻpka suratining yanada yaqqol kuchayishi va deformatsiyalanishi. Tugunli soyalarning miqdori ham koʻpaygan. Tugunli soyalarning qoʻshilish alomatlari kuzatiladi. Oʻpka ildizlari kengaygan, qattiqlashgan va “chopilgan” koʻrinishga ega boʻladi. Plevra yoʻgʻonlashgan, shaklan oʻzgargan boʻlishi mumkin, plevrodiafragmal va plevroperikardial bitishmalar. Oʻpka emfizemasi. EKG: surunkali yurakning oʻng tarafining kattalashib kengayish belgilari: EKG tishlarining past voltajligi, yurakning vertikal holati, qorinchalar elektrik oʻqining oʻngga surilishi, R-pulmonale paydo boʻlishi, taxikardiya, gipoksemiya sababli miokard distrofiyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Tinch holatda nafas qisishi, koʻkrak qafasida intensiv ogʻriqlar, yoʻtal kuchayishi va balgʻam koʻchishi ortadi; baʼzan boʻgʻilish xurujlari yuzaga keladi. Koʻpincha sil koʻrinishidagi asorat yuzaga keladi. TNF koʻrsatkichlari pasaygan: OʻHS III daraja 40 — 50% va OʻMV — III daraja 40 — 50%, NE — III daraja. Rentgenologik jihatdan: II bosqichdagi oʻzgarishlar fonida katta soyalar, dogʻlar xosil boʻladi. Koʻpincha ifodalangan plevrodiafragmal va plevroperikardial bitishmalar, oʻpkada yirik bullyoz emfizema kuzatiladi. EKG: surunkali yurakning oʻng tarafining kattalashib kengayish belgilari kichik qon aylanish aylanasidagi gipertoniya sababli yuzaga kelgan, oʻng boʻlmacha va qorinchaning zoʻriqishi. Miokardda yaqqol distrofik oʻzgarishlar, yurakning oʻng qismi gipertrofiyasi belgilari, yurak oʻtkazuvchanligi va avtomatizmi buzilishlari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | 60 — 80% | II guruh | |
5.3. Aralashgan changdan yuzaga keluvchi pnevmokoniozlar (silikatozlar, kabokoniozlar, metallokoniozlar, elektrochilangar pnevmokoniozi) (J60-64) | |||||
Aralashgan changdan yuzaga keluvchi pnevmokoniozlar changning turli koʻrinishlari taʼsirida tarkibida erkin kremniy qoʻshoksidi bor boʻlgan yoki deyarli undan ozod boʻlgan changlardan yuzaga keladi. Klinik oqimi va rentgenologik tekshiruvdagi oʻzgarishlarga koʻra pnevmokoniozlar silikozga yaqin. | |||||
I daraja | Kasallik klinikasi xavfsizroq kechishi bilan ifodalanadi, shikoyati: yoʻtal, kamdan kam hollarda biroz balgʻam koʻchishi, ifodalangan jismoniy zoʻriqishda koʻkrakdagi ogʻriqlar va nafas siqishi. Tashqi nafas funksiyalari (TNF) koʻrsatkilarining oʻzgarishi: OʻMV — I daraja, 65 — 75%, NE — I daraja. Rentgenologik jihatdan: birinchi bosqichda oʻpkaning oʻrta-pastki qismlarida ikki taraflama interstitsial fibroz toʻrlilik, soyali tugunsimon 1-2 mm moddalar bilan kuzatiladi, uning fonida oʻpka suratining shaklan oʻzgarishi va kuchayishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
II daraja | Yengil jismoniy zoʻriqishda yaqqolroq namoyon boʻluvchi nafas siqishi bilan ifodalanadi. Koʻkrak qafasidagi ogʻriqlar kuchayadi, yoʻtal quruq yoki oz miqdordagi shilliq balgʻam koʻchishi bilan kechadi. Oʻpka emfizemasi belgilari. TNF koʻrsatkichlari yomonlashadi: OʻHS — II daraja 50 — 60% va OʻMV — II daraja 50 — 60%, NE — II daraja. Rentgenologik jihatdan: Oʻpka suratining diffuz kuchayishi, deformatsiyalashgan, fibroz oʻzgarishlar. Fibrozli, mayda tugunli soyalar. Tugunli soyalarning birlashishi alomatlari kuzatiladi. Oʻpka ildizlari kengaygan, zichlashgan va “chopilgan” koʻrinishga ega boʻladi. Plevra yoʻgʻonlashgan, shaklan oʻzgargan boʻlishi mumkin, plevrodiafragmal va plevroperikardial bitishmalar. Oʻpka emfizemasi. EKG: yurakning oʻng tarafining kattalashib, kengayish belgilari: EKG tishlarining past voltajligi, yurakning vertikal holati, qorinchalar elektrik oʻqining oʻngga surilishi, R-pulmonale paydo boʻlishi, taxikardiya, gipoksemiya sababli miokard distrofiyasi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Tinch holatda nafas siqishi, koʻkrak qafasida intensiv ogʻriqlar, yoʻtal kuchayishi va balgʻam koʻchishi ortadi; baʼzan boʻgʻilish xurujlari yuzaga keladi. Koʻpincha sil koʻrinishidagi asorat yuzaga keladi. TNF koʻrsatkichlari pasaygan: OʻTS — III daraja 40 — 50% va OʻMV — III daraja 40 — 50%, NE — III daraja. Rentgenologik jihatdan: II — bosqichda kuzatilgan oʻzgarishlar fonida katta soyalar, dogʻlar xosil boʻladi. Koʻpincha ifodalangan plevrodiafragmal va plevroperikardial bitishmalar, oʻpkaning yirik bullyoz emfizemasi kuzatiladi. EKG: kichik qon aylanasidagi gipertoniya sababli surunkali yurakning oʻng tarafining kattalashib kengayish belgilari yuzaga kelgan, oʻng boʻlmacha va qorinchaning zoʻriqishi. Miokardda ifodalangan distrofik oʻzgarishlar, yurakning oʻng qismi gipertrofiyasi belgilari, yurak oʻtkazuvchanligi va avtomatizmi buzilishlari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | 60 — 80% | II guruh | |
5.4. Kasbiy bronxial astma (J 45) | |||||
Kasbiy bronxial astma — bu nafas yoʻllari surunkali kasalligi boʻlib, har xil koʻrinishdagi immunokompetent hujayralar ishtirok etib, har doim ham ortga qaytmaydigan obstruksiya va bronx daraxtlarining ifodalangan giperreaktivligi bilan kuzatiladi. Kasallikning kasbbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | Monovalent allergiya davri, allergen organizmga yetgan vaqtida boʻgʻilish xurujlari yengil va qisqa muddatli. Ekspozitsiya belgisining mavjudligi — ish boshlaganda boʻgʻilish xurujlarining rivojlanishi, eleminatsiya-boʻgʻilish xurujining allergen bilan kontakt tugaganda oʻtib ketishi. Ratsional ishga joylashishdan keyin holatning sezilarli darajada yaxshilanishi yoki toʻliq sogʻayib ketishi. Koʻpincha teri va yuqori nafas yoʻllarining allergik kasalliklari bir vaqtning oʻzida rivojlanib boradi. Xurujlar mustaqil ravishda yoki ingalyatorlardan foydalangan holda toʻxtatiladi. NE — I daraja. Umumiy funksiya pasayishi — 1 daraja. SYUYE mavjud emas. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Kasbiy bronxial astmaning birinchi bosqichida (koʻpincha atopik shakldagi) boshqa ishga oʻtkazilishi shart (jarayonni ortga qaytarish mumkin. Oqilona ishga joylashtirish va malaka pasayishi hollarida yoʻqotish foizi majburiy qayta malakalash-tirish bilan 30 %gacha. | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Kimyoviy, biologik va bakterial allergiya bilan mujassamlashuvi bilan tavsiflanadi. Eliminatsiya belgilari mavjud emas, haftasiga 1-3-marta boʻgʻilish xurujlari yoki kundalik tungi xurujlar haftasiga 1-martadan ortiq boʻlishi mumkin. Uyqu va tetiklikda buzilishlar, deyarli kundalik ravishda bronxolitiklarni qabul qilish. Gormonga bogʻliklik kelib chiqishi mumkin. NE — II daraja, OʻMV pasayishi; OʻTS; FNH1, SYUYE — I, FS II (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; ?ustaqil ?arakat qili? — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Kun davomida doimiy belgilar, boʻgʻilish xurujlari bilan tez-tez qaytalanuvchi zoʻrayishlar, astmatik maqomining rivojlanishi bilan ogʻir boʻgʻilish xurujlari boʻlishi mumkin. Surunkali oʻpka-yurak belgilari, gormonlarga bogʻlanib qolish, steroid yaralar va diabet yuzaga kelishi mumkin. NE — III; SYUYE — II, FS III (NYHA boʻyicha). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — III daraja | 60 — 80% | II guruh | |
5.5. Pestitsidlar bilan surunkali zaharlanish (T-60 T-60,4) | |||||
Pestitsidlar bilan surunkali zaharlanish — inson organizmiga pestitsidlarning muttasil ravishda uzoq muddat davomida taʼsiri natijasida rivojlanuvchi kasallik boʻlib, asab tizimidagi, ayniqsa markaziy asab tizimidagi, jigar hamda boshqa organ va tizimlardagi funksional va organik buzilishlar bilan tavsiflanadi. Kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | Asosiy sindromlari: surunkali gastrit: qorin palpatsiyasida epigastral sohasida ogʻriq. Surunkali kolit: ich kelishining buzilishi, qabziyat, qorin shishi, noqulaylik. Gepatopatiya: koʻz skleralarining biroz sargʻayishi, jigarning moʻtadil (0,5 sm.) kattalashishi, palpatsiyada ogʻriq. Asteno-vegetativ sindrom: qizil va oq dermografizm, umumiy gipergidroz, pay reflekslarining jonlashishi yoki susayishi, distal turdagi gipesteziya. Kliniko-laboratoriya tekshiruvlari: yengil leykotsitoz, gemoglobin va eritrotsitlarning pasayishi (yengil darajadagi anemiya), giper-beta-lipoproteinemiya. EKG — sinusli aritmiya, miokardning distrofik oʻzgarishlari. UTT — jigar parenximasining zichlashishi, oʻt pufagining diskineziyasi, surunkali xoletsistit, jigarning kattalashishi. Endoskopik tekshiruv: tarqalgan yuzaki, atrofik va kam hollarda gipertrofik gastrit belgilari. OIT rektoromonoskopiya yoki irrigoskopiya, rentgenoskopiyasi — kolit belgilari. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Pestitsidlar bilan surunkali zaharlanishning 1 darajasida yengil bosqichida namoyon boʻluvchi kasalliklar mavjud boʻlsa, toksik moddalar bilan aloqa qilmaydigan ishga joylash-tirish, agar malakaning tushirilishi zarur boʻlsa, yoʻqotish foizi 30% ni tashkil qiladi | III guruh | |
II daraja | Surunkali gepatit: skleralar sargʻayishi, kamroq hollarda teri qatlamlarining sargʻayishi, jigarning kattalalashishi va undagi ogʻriqlar (+). Surunkali gastrit: qorin palpatsiyasi epigastriya sohasida ogʻriq. Surunkali kolit: ich kelishi buzilishi, qorin shishishi, diskamfort. Ifodalangan asteniya: umumiy holsizlik, tez charchab qolish, kayfiyat tushishi. Ifodalangan asteno-vegetativ belgi: Marinesku-Rodovichning sindrom belgilari, tilning intension qaltirashi, koʻz qorachigʻining torayishi, paresteziyalar, gorizontal nistagm, intellekt pasayishi. Ipoxondrik sindrom: ruhiyatning yengil buzilishi. Klinik-laboratoriya tekshiruvlari: gemoglobin, eritrotsitlar kamayishi (oʻrta darajali anemiya), bilirubin, Veltman sinovi koʻrsatkichlarining 8-9 birlikkacha oshishi (meʼyor 7 birlik.) EKG — sinusli aritmiya, miokardning diffuz almashinuv buzilishi, miokard gipoksiyasi. UTT — surunkali gepatit belgisi, jigarning zichlashishi va kattalashishi. Endoskopik tekshiruv: oshqozon shilliq qavatining yalligʻlanish-destruktiv oʻzgarishi, tarqalgan yuzaki, atrofik va kam hollarda gipertrofik gastrit belgilari. OIT rektoromonoskopiya yoki irrigoskopiya, rentgenoskopiyasi — kolit belgilari. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Ifodalangan ensefalopatiya II daraja. Asab tizimining organik buzilishlari (miyeloradikulopolinevrit): qoʻl barmoqlarida turgʻun tremor, pay reflekslarining assimetriyasi, anizokoriya, koʻz yoriqlarining notekisligi, burun-lab qatlamlarining tekislanishi, xotira susayishi, depressiya, mehnat qobiliyatining keskin ravishda pasayishi, uyquning barqaror buzilishlari, gallyutsinatsiyalar, oyoq-qoʻllar terisida sezuvchanlik yoʻqolishi va muzlashi, sezuvchanlikning distal turga koʻra pasayishi, mushaklar kuchi va tonusining 2 ballgacha tushishi. Ifodalangan surunkali gepatit: skleralar sargʻayishi, kamroq hollarda teri qatlamlarining sargʻayishi, jigarning kattalalashishi va undagi ogʻriqlar, jigar zichlashgan, chekkalari oʻtkir, oʻt pufagining zararlanishi belgisi (+). Klinik-laboratoriya tekshiruvlari: Leykotsitoz, ECHT oshishi, gemoglobin va eritrotsitlarning pasayishi, (oʻrta darajali anemiya), bilirubin barcha koʻrsatkichlarining oshishi, Veltmana sinovlari (9 birlikdan ortiq) oshishi. EKG — aritmiya, miokardda diffuz oʻzgarishlari, miokard gipoksiyasi. UTT — surunkali gepatit surati, jigarning zichlashishi va kattalashishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | 60 — 80% | II guruh | |
5.6. Neft mahsulotlari bilan surunkali zaharlanish (T-65) | |||||
Neft mahsulotlari bilan surunkali zaharlanish — neft mahsulotlarini qazib chiqarish va qayta ishlashda (erituvchilar, parafin, moylash materiallari, neft koksi va boshqalar) inson organizmiga toksik-kimyoviy vositalarning muttasil ravishda uzoq muddat davomida taʼsiri natijasida rivojlanuvchi kasallik boʻlib, asab tizimidagi, ayniqsa markaziy asab tizimidagi, jigar hamda boshqa organ va tizimlardagi funksional va organik buzilishlar bilan ifodalanadi. Neft mahsulotlari bilan surunkali zaharlanishni kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
Ι daraja | Vegetativ asab tizimining ifodalangan qoʻzgʻaluvchanligi: gipergidroz, akrotsianoz, yorqin pushti dermografizm, puls va arterial qon bosimining doimiy emasligi, ifodalangan darajadagi mushak qoʻzgʻaluvchanligi, qoʻl barmoqlari tremori; jigar funksiyasining buzilishi, giperbilirubinemiya, qonning xolinesteroz faolligining tushishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 30% gacha | VMK boʻyicha cheklash | |
ΙΙ daraja | Ensefalopayatiyaning birlamchi belgilari, shu bilan birga toksik gepatit belgilari. Nevrostatusda: anizokoriya, nistagm, yuz innervatsiyasi assimetriyasi, Yengil piramidal buzilishlar; jigar kattalashishi, taxikardiya, yurak tonlari susayishi, sistolik shovqin, asosiy tishchalar voltajining pasayishi kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvlarida bilirubinemiya, β-lipoproteidemeya va gamma globulenemiya, aminotransferaz faolligi oshishi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
ΙΙΙ daraja | Markaziy asab tizimida organik buzililishlar, ekstrapiramidal va piramidal buzilishlar, ruhiy-emotsional sohada oʻzgarishlar (xavotir, qoʻrquv, gallyutsinatsiyalar) gipotalamik sindrom belgilari, markaziy asab tizimi patologiyasi periferik asab tizimi shikastlanishi bilan polinevropatiya koʻrinishida birlashadi. Ichki aʼzolarning diffuz shikastlanishi mavjud: astmoid bronxitlar, bronxial astma, gepatomegaliya, kardiopatiya, dermatitlar. Pigment, antitoksik, oqsil shakllantiruvchi, fermentativ funksiyalarning buzilishi, yogʻ almashinuvining buzilishi gepatit mavjudligi haqida dalolat beradi, ogʻir toksik anemiya rivojlanadi, buyraklarning filtratsion funksiyasi pasayadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish bilan shugʻullanish — II, III daraja | 60 — 80% | II guruh | |
5.7. Kasbiy koxlear nevrit (neyrosensor karlik) (Z-57) | |||||
Kasbiy koxlear nevrit — eshitish qobiliyatining kasbiy pasayishi boʻlib, neyro-sensor (perseptiv) karlikka kiradi. Ushbu atama asosida tovush qabul qilish apparatining koxlear nevrit shakli koʻrinishidagi oʻzgarishlari tushuniladi. Uzoq muddat davomida taʼsir etuvchi intensiv shovqinlar taʼsirida eshitish qobiliyatining pasayishi kortiyev aʼzoning tolali hujayralarida hamda eshitish yoʻlining birinchi neyroni — spiral gangliyda hamda koxlear nervning tolalarida degenerativ oʻzgarishlar bilan bogʻliqligi aniqlangan. | |||||
I daraja | Obyektiv mezonlar: ovoz oʻtkazish analizatorida buzilishlar yoʻqligi; quloq pardasida oʻzgarishlar yoʻqligi; shivirlab gapirishning qabul qilish koʻrsatkichlari — 4 + 1 metr; audiogrammada eshitishning yoʻqolishi: 500 — 2000 Gs ga — 11 — 20 dB; 4000 Gs ga va ajrata bilish chegarasi — 60 + 20 dB. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Dinamik kuzatuv ostida bajarila-yotgan ishni davom ettirishi mumkin | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Obyektiv mezonlar:ovoz oʻtkazish analizatorida buzilishlar yoʻqligi; quloq pardasida oʻzgarishlar yoʻqligi; shivirlab gapirish nutqining pasayishi 2 +1 metr; audiogrammada eshitishning yoʻqolishi: 500 — 2000 Gs ga — 21 — 30 dB; 4000 Gs ga va ajrata bilish chegarasi 65 + 20 dB. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Oqilona ishga joylash-tirishga bogʻliq holda 15 — 25% | III guruh | |
III daraja | Obyektiv mezonlar: ovoz oʻtkazish apparatida buzilishlar yoʻqligi; quloq pardasida oʻzgarishlar yoʻqligi; shivirlab gapirish nutqining pasayishi 0 dan 1 metrgacha; audiogrammada eshitishning yoʻqolishi: 500 — 2000 Gs ga — 31 + 45 dB; 4000 Gs va ajrata bilish chegarasi 70 + 20 dB. Ikki taraflama toʻliq garanglik | muloqot qilish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
5.8. Kasbiy genezga ega surunkali laringit | |||||
Surunkali laringit — ovoz apparatining kasbiy kasalligi boʻlib, ovoz toʻqimalarining uzoq muddatli va tizimli ravishda zoʻriqishi sababli ovoz funksiyasining buzilishi — disfoniya bilan koʻpincha esa fonasteniya bilan ifodalanadi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | Kasbiy surunkali laringit: Laringoskopik maʼlumotlar: tomoq shilliq qavatining turgʻun giperemiyasi, ovoz qatlamlarining ikki qismida yanada ifodalangan boʻladi, koʻpincha ushbu fonda qon tomirlari kengaygan koʻrinadi; ovoz qatlamlarining yoʻgʻonlashishi; tomoq teshigida shilimshiq modda mavjud; qatlamlarning ayniqsa ovoz qatlamlarining chekka qismida yoʻgʻonlashishi, kirish qatlamlarining shilliq qavati shishgan, baʼzan qisman ovoz qatlamlarini yopib qoʻyadi va fonatsiyani qiyinlashtiradi; ovoz yoʻqolishi — fonosteniya, baʼzan shilliq qavatining kichik yoʻgʻonlashuvi yuzaga keladi (giperplaziya), bir-biriga qarshi joylashgan (xonandalar tugunchalari), ular fonatsiyaga xalaqit qilib, xirillashga sabab boʻladi. Koʻp hollarda ovoz qatlamlari sohasida chegaralangan burmalangan epiteliy dagʻallashuvi — paxodermiya rivojlanadi. | Qoʻshimcha kasalliklar va oqilona ishga joylash-tirishdan kelib chiqqan holda 40 — 60% | III guruh | ||
5.9. Vibratsion kasallik (KXT-10 Z-57.7) | |||||
Mahalliy vibratsiya taʼsiridagi vibratsion kasallik | |||||
Mahalliy vibratsiya taʼsiridagi vibratsion kasallik — qoʻl mashinalari yoki mexanizmlashgan qoʻl anjomlari va uskunalari, mexanizmlashmagan qoʻl anjomlari va moslamalar (har xil bolgʻalar) hamda ishlov beruvchi qismlar, yaʼni ishlovchi qoʻlida turadigan manbalar, uruvchi va aylanuvchi harakatga ega moslamalar bilan ishlashda kaftlarda qon aylanishi va trofik oʻzgarishlar, markaziy asab tizimida hamda uning vegetativ boʻlimlarida funksional buzilishlar bilan ifodalanadi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | Ogʻriq sezuvchanligining distal turiga koʻra buzilishi. Barmoqlar oqarishi xurujlari kamdan-kam uchraydi, faqat keskin muzlab ketadi. Teri haroratining pasayib ketishi, “+” sovuqlik sinovi, keskin boʻlmagan kapillyarlar tonusining oshishi, ogʻriq sezish chegarasining va vibratsion sezuvchanlik chegarasining oshishi, qoʻshimcha qon-tomir patologiya mavjud boʻlsa (gipertoniya kasalligi, yurakning ishemik kasalligi) ratsional ishga joylashish qiyinlashadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 35 — 40% | III guruh | |
45 — 40% | |||||
40 — 60% | |||||
II daraja | Kaftlar akrospazmlari tez-tez qaytariladi va uzoq davom etadi. Sezuvchanlikning segmentar turi boʻyicha buzilishi. Ogʻriq sezish chegarasining va vibratsion sezuvchanlik chegarasining oshishi. Nafaqat kapillyarlar, balki yirik tomirlarda ham tonusning buzilishi. Qoʻllarda yengil ifodalangan vegetosensor polinevropatiya sindromi kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Kam uchraydi. Aralash polinevropatiya yaqqol harakat komponenti bilan akroangiospazm xurujlari, dissirkulyator ensefalopatiya, neyroendokrin disfunksiya. Kuchli ifodalangan qon-tomir va trofik buzilishlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III darajalar | 60 — 70% | II guruh | |
Umumiy vibratsiya taʼsiridagi vibratsion kasallik | |||||
Umumiy vibratsiya taʼsiridagi vibratsion kasallik — oʻtirib yoki turib ishlayotgan odamning tanasida tayanch yuzalari orqali tarqaluvchi ish joylarining vibratsiyasi taʼsirida rivojlanuvchi kasallik boʻlib, vegetativ-sensor polinevropatiya, radikulopolinevropatiya va serebral-pereferik sindromlar rivojlanishi bilan ifodalanadi. | |||||
I daraja | Oyoq-qoʻllar muzlashi, kaft va tovonlar sianoz va gipergidarozi, Palya belgisi “+”, tovon ustidagi arteriyalar pulsatsiyasining pasayishi. Boldir va tovon mushaklar kuchi pasayishi va gipertrofiyasi. Polinevrit turdagi sezuvchanlikning buzilishi. Markaziy asab tizimidagi oʻzgarishlar — serebral angiodistonik sindrom. Vegetosensor polinevropatiya oyoqlarda kuzatiladi. Vestibulyar analizatorning “+” labirint sinovlaridagi koʻrsatkichlari bilan yuqori qoʻzuvchanligi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 40 — 60% | III guruh | |
II daraja | 1 darajada koʻrsatilgan oʻzgarishlarga bel osteoxondrozining poliradikulyar buzilishlar bilan va markaziy asab tizimidagi funksional buzilishlar qoʻshiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
5.10. Bel-dumgʻaza radikulopatiyasi (M-54-1) | |||||
Bel-dumgʻaza radikulopatiyasi — umurtqalararo disk va boʻgʻimlar, umurtqalar harakatlanuvchi segmentining boylovchi, nerv-mushak apparatining shikastlanishi, pirovardida kompression ishemik (radikulyar) jarayon shakllanib, ularning bel-dumgʻaza sathida mushakli tonik sindrom shakllanishiga olib keladigan, umurtqa vosita segmentlarining ligamentli, mushak apparatiga, intervertebral disklarga va boʻgʻimlarga zarar yetkazadigan kasallik. Kasallik tabiati koʻp omilli xususiyatga ega boʻlib, undagi yetakchi rol mehnatdagi omillarga borib taqaladi (dinamik va statik ishlarga va boshqalarga). | |||||
I daraja | Taranglik belgilari — Lasseg, Neri, Dejerin, Kernig-Lasseg “+”. Ildizli tur boʻyicha sezuvchanlik buzilishi. Axill refleksning pasayishi yoki yoʻqolishi. Katta barmoq bukilishi va tovon bukilishi parezi. Oyoq mushaklarining diffuz atrofiyasi, tonus va mushaklar kuchining pasayishi. Bel lordozining tekislanishi, skolioz yuzaga kelishi, kifoz va kifoskolioz kamroq uchraydi. Shikastlangan disk sohasi bosilganda paravertebral ogʻriq mavjudligi. Vegetativ-tomir disfunksiyalari — tovonlar muzlashi, sianoz, boldir, toʻpiq shishlari, oyoq tomirlari spazmlari, tovon arteriyalarida pulsatsiya yoʻqolishi, teri qatlamining terlashi yoki qurishi, epidermis qurishi. EMGda boldir spontan faolligining pasayishi, biopotensiallarning oʻrtacha amplitudasi keskin pasayishi va harakat biopotensiallarining salmoqli kamayishi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 40 — 60% | III guruh | |
5.11. Organik erituvchilardan (aromatik uglevodorodlar, benzol va uning gomologlarining amino- va nitrobirlashmalari) surunkali zaharlanish (T-60-64) | |||||
Organik erituvchilardan surunkali zaharlanish — organik erituvchi moddalar (benzol va uning gomologlari) uzoq muddatli taʼsir qilishi bilan rivojlanadigan kasallik, asab tizimining, suyak iligi, jigar va boshqa organlar va tizimlarning funksional va organik funksiyasining buzilishi bilan tavsiflanadi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | Asteno-nevrotik sindrom: barmoqlar titrogʻi, ularda tomir tortishishi, qizil dermografizm, barmoq va kaftlarning gipergidarozi. Laboratoriya koʻrsatkichlari: beqaror leykopeniya (leykotsiti 4,0 x 109/l), moʻtadil retikulotsitoz, trombotsitopeniya. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 30% gacha | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Toksik ensefalopatiya mikroorganik xususiyatlar, ekstrapiramidal giperkineziya bilan namoyon boʻl?di. Ruhiy oʻzgarishlar, diqqatni jamlash, xotira, miya qobigʻining vazifasi susayishi kuzatiladi. Polinevrotik sindromi qoʻllardagi ogʻriqqa sezuvchanlikning pasayishi bilan oʻtadi. Koʻzga koʻringan shilliq pardalar va terining rangi oqaradi, jigar kattalashadi. Leykopeniya (leykotsitlar 3,5 — 3,0 x 109/l), retikulotsitoz, anemiya, trombotsitopeniya (trombotsitlar 120,0 — 100,0 x 109/l). | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; moʻljal olish — I daraja; muloqot qilish — I daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Funikulyar miyeloz, toksik ensefalopatiya, polinevropatiya sindromlari yuzaga keladi. Funikulyar miyeloz orqa miya shikastlanishida namoyon boʻladi. Holsizlik, oyoq ogʻrigʻi, harakatlar koordinatsiyasi buzilishi, mushak kuchi pasayishi, axill reflekslarining susayishi kuzatiladi. Jigar kattalashgan, funksiyalari buzilgan. Oshqozon shirasi — kislotaliligi pasayadi, oshqozon osti bezi funksiyalari buziladi. Yurak — taxikardiya 100-martagacha 1 minutda, arterial qon bosimi pasayadi. Leykopeniya (leykotsitlar 2,0 x 109/l), neytropeniya, trombotsitopeniya (50,0 — 10,0 x 109/l), eritrotsitlar pasayadi. Gipoxromanemiya. ECHT baland. Surunkali miyeloleykoz kuzatiladi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; oʻz xulq-atvorini nazorat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II-III darajalar | 70 — 80% | II guruh | |
5.12. Kasbiy allergik dermatit (L-23.0) | |||||
Kasbiy allergik dermatit — bu terining allergik kasalligidir. Uning etiologiyasi va patogenezida asosiy oʻrin ishlab chiqarish omilining taʼsiridan iborat boʻlib, terining allergik shikastlanishi, asosan qoʻlda namoyon boʻlishi bilan tavsiflanadi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
Eritema-toz bosqich | Qizarish, yengil shishlar, mahalliy tana harorati oshishi va biroz ogʻriqlilik. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Kasallikka sabab boʻlgan omillar taʼsiridan tashqarida oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 30% gacha | VMK boʻyicha cheklash | |
Papulez bosqich | Shish koʻpayadi, derma qatlamida yalligʻlanish koʻpayadi, zararlangan joyida qizarish kuchayadi, yalligʻlanish xarakteriga ega tugunchalar yuzaga keladi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
Pustulez bosqich | Yiringlash belgilari qoʻshiladi, puffakchalar yiringli yaraga aylanadi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
Namlanuvchi bosqich | Shish va yiringlash belgilari shu qadar kuchayadiki, yuza qatlamlari sinib, koʻcha boshlaydi va yuza namlanadi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
Qobiqli bosqich | Eritema, qobiqlar. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | do 30% | VMK boʻyicha cheklash | |
Skvamoz bosqich | Belgilar tinchiy boshlaydi, yaralar oʻrnida qobiqlar paydo boʻladi | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | do 30% | VMK boʻyicha cheklash | |
Qoʻshimcha maʼlumot: kasbiy mexnat qobiliyatini yoʻqotish foizini belgilashda terining zararlangan maydonini hisobga olish lozim. | |||||
5.13. Kasbiy ekzema (L-12) | |||||
Kasbiy ekzema — terining allergik kasalligi boʻlib, uning yuzaga kelishida ishlab chiqarish omili (ishlab chiqarish allergeni) muhim ahamiyatga ega boʻladi va asab, qon-tomir va boshqa tizimlardagi funksional buzilishlarda namoyon boʻlib, surunkali, qaytalanadigan oqimga ega boʻladi. | |||||
Oʻtkir bosqich | Terida keskin shishlar, giperemiya, tugunchalar, vezikulalar, seroz-qonli namlik kuzatiladi. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Sanoat allergeni bilan aloqa qilmaslikni taʼminlovchi oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 40 — 60% gacha | III guruh | |
Oʻtkir oldi bosqich | Yalligʻlanish reaksiyasi moʻtadil, shishlar, yengil giperemiya, eroziyalarning epitelizatsiyasiga moyillik mavjud. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
Surunkali bosqich | Shikastlanish oʻchogʻida teri koʻkimtir rangga ega, teri koʻchishi, yoriqlar kuzatiladi. Boshqa turdagi kelib chiqish ekzemalari kabi kasbiy ekzema ham toshmalarning koʻpligi, qattiq qichima, qaytalanish va baʼzan (kamdan kam boʻlsa ham) ishlab chiqarish allergeni bilan aloqa qilish bartaraf etilgan boʻlsa ham xurujlarda namoyon boʻladi. | 40 — 60% | III guruh | ||
Qoʻshimcha maʼlumot: kasbiy mehnat qobiliyatini yoʻqotish foizini belgilashda terining zararlangan maydonini hisobga olish lozim. | |||||
5.14. Katarakta (H-26) | |||||
Koʻz gavhari kasalligi — shaffoflik (xiralashish) oʻzgarishlari yoki holatining soʻrilishi, koʻrish funksiyasi va hayot faoliyatidagi buzilishlarga sabab boʻladi. Bunda koʻz gavhari tiniqligining har qanday buzilishi turli sabab va namoyon boʻlishning turli darajasiga ega boʻlib, katarakta deb nomlanadi. Kasbiy kataraktaning rivojlanishi mehnatning sanitariya-gigiyenik sharoitlari, organizmning individual sezuvchanligi va mehnat stajiga bogʻliq. | |||||
I daraja | Kasbiy faoliyat natijasida yuzaga kelgan boshlangʻich katarakta. Ikkala koʻzda koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,03-1.0. Katarakta bir koʻzda mavjud boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,04 — 1,0. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Dinamik kuzatuv, oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 25% | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Ikkala koʻzda koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,09 — 0,2. Katarakta bir koʻzda mavjud boʻlsa, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03. Operativ davolanish uchun qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda. | moʻljal olish — I daraja; oʻqish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Ikkala koʻzda katarakta boʻlsa, koʻrish oʻtkirligidan kelib chiqib — 30 — 55%; Bir koʻzda katarakta boʻlsa — 30 — 35% agar ikkinchi koʻzning koʻrish oʻtkirligi darajasi 0,9-1,0 boʻlsa (koʻrish boʻyicha foizli jadvalni koʻring) | III guruh | |
III daraja | Ikkala koʻzda koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,04 — 0,08. boʻlib, katarakta mavjud boʻlsa yoki kataraktaning ogʻir asoratlari bilan mujassamlashgan boʻlsa. Operativ davolanish uchun qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja; moʻljal olish — II daraja; oʻqish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | 60 — 80% | II guruh | |
IV daraja | Ikkala yoki yaxshiroq koʻruvchi koʻzda turgʻun, yetilgan kataraktaning mavjudligida. Kataraktaning koʻzning boshqa tuzilmaviy oʻzgarishlari bilan mujassamlashuvida koʻrish oʻtkirligi yaxshiroq koʻruvchi koʻzda korreksiya bilan 0,03. Operativ davolanish uchun qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlganda. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja; moʻljal olish — III daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | 90 — 100% | I guruh | |
5.15. Simob va uning noorganik birikmalari bilan surunkali zaharlanish (T-56-1) | |||||
Simob va uning noorganik birikmalari bilan surunkali zaharlanish — inson organizmiga oz miqdorda noorganik birikmalar (metal simob)ning uzoq vaqt taʼsiridan kelib chiqadi va markaziy asab tizimining funksional va organik funksiyasi buzilishi, ayniqsa uning yuqori boʻlinmalari hamda poʻstloq va poʻstloqosti sohalarida bir qator reflektor buzilishlari bilan tavsiflanadi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
I daraja | “Simob nevrasteniyasi” bosqichi. Bemorlarda umumiy holsizlik, bosh ogʻrigʻi, koʻz yoshi, xotiraning yoʻqolishi, uyqu buzilishi, ogʻizda metall taʼmi hissi, gipersalivatsiya va baʼzan dispeptik buzilishlar qayd etilgan. Ruhiy beqarorlik, vegetativ kasalliklarining yaqqol ekanligi (doimiy, qizil dermografiya, umumiy gipergidroz), Romberg holatida chayqalish. Keyinchalik jizzakilik, qoʻrquv, gipersalivatsiya kuchayishi va milkdan qon ketishi, gingivit va stomatit paydo boʻlishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | VMK boʻyicha cheklash | ||
II daraja | Toksik ensefalopatiya 1 daraja, astenik-vegetativ sindromi: kuchli holsizlik, doimiy bosh ogʻrigʻi, uyqusizlik, serzarda, jizzaki, yigʻloqi, depressiyaga moyillik, baʼzan ruhiy buzilish alomatlari, nooʻrin uyatchanlik, oʻziga ishonmaslik, yurak urishi, yuz qizarishi, terlash. Oshqozon-ichak trakti boʻyicha alomatlari: gastrit, kolit, ogʻzida metall taʼmi, soʻlak oqishining kuchayishi, parodontoz: Qonda: limfotsitoz, monotsitoz, kamroq anemiya uchraydi, leykopeniya. Peshobda oqsil izlari, peshobda simob tarkibi 0,02 — 0,9 mg / l atrofida. | mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | Toksik ensefalopatiya 2 — daraja bemorlar doimiy bosh ogʻriq, uyqusizlik, buzilgan yurish, oyoqlardagi holsizlik, tashvishlanish, ruhiy tushkunlik, xotira va tafakkur buzilishidan shikoyat qiladi. Ehtimolli gallyutsinatsiyalar boʻlishi mumkin. Tekshiruvda mikroorganik alomatlari yuzaga keladi: anizokoriya, burun-lab qatlamining tekislanishi, qorin reflekslarning yoʻqligi, adiadoxokinez, buzilgan mushak tonusi, gipomimiya, dizartriya. Ruhiy alomatlar (shizofreniyasimon sindromi) gallyutsinator-vasvasa belgilari paydo boʻladi: qattiq bezovtalik, ruhiy tushkunlik va “hissiy ahmoqlik”. | mustaqil harakat qilish — II daraja; muloqot qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II daraja | 60 — 70% | II guruh | |
5.16. Yelka-kurak periartriti (M-75) | |||||
Yelka-kurak periartriti — yelka kamari mushaklarining uzoq vaqt zoʻriqish holatida boʻlishi sababli va yelka boʻgʻimi yordamida kuchli mustaqil harakat qilish, boʻgʻim va sinovial xalta sohasida uzoq davom etuvchi jarohatidan yuzaga keluvchi, reaktiv asseptik yalligʻlanish degeneratsiya bilan nomoyon boʻladi. Ushbu kasallikning kasbiy etiologiya bilan bogʻlash mezoni deb uning rivojlanishi bajarilayotgan ishga sabab va oqibat jihatidan bogʻliqligi hisoblanadi. | |||||
Shishlar, yelka boʻgʻimi palpatsiyasida oʻrta darajadagi ogʻriqlar. Hatto kuchli ifodalangan ogʻriqlarda yelka boʻgʻimining orqa oldiga harakatlari, mayatniksimon harakatlari qisman cheklanishiga qaramay, toʻliq saqlanib qoladi. Qoʻlning bel orqasiga oʻtishi qiyinchilik tugʻdiradi, yelka boʻgʻimidagi harakatlarda qisirlash eshitiladi, yelka boʻgʻimining salmoqli funksional buzilishida deltasimon mushak gipotrofiyasi va atrofiyasi, yelka aylanasi boshchasining osteoporozi kuzatiladi. Rentgenologik tekshiruvda yelka suyagi uchining yuzasida sklerotik oʻzgarishlar hamda turli hajm, shakl va zichlikdagi ohakli choʻkmalarning soyalari koʻrinadi. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — I daraja | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda | III guruh | ||
40 — 60% | |||||
5.17. Qoʻrgʻoshin va uning birikmalaridan surunkali zaharlanish (T-56-0) | |||||
Qoʻrgʻoshin va uning birikmalaridan surunkali zaharlanish — inson organizmiga uzoq vaqt davomida qoʻrgʻoshin va uning noorganik birikmalarining taʼsiri natijasida yuzaga kelib, porfirin va gem sintezining buzilishi, qonga, asab tizimiga, oshqozon-ichak trakti va jigarga klinik shikast yetishi bilan tavsiflanadi. | |||||
I daraja | Asteno-nevrotik sindrom — turgʻun qizil dermografizm, pay reflekslarining oshishi, qoʻl barmoqlarining titrogʻi, bradikardiya. Anemik sindrom — qoʻrgʻoshin intoksikatsiyasi uchun periferik qonda retikulotsitlarning paydo boʻlishi, eritrotsitlarning bazofil donsimonligi, gemoglobin biroz pasayishi. | Hayot faoliyati cheklanishi yoʻq | Oqilona ishga joylash-tirishning imkoniyati boʻlmaganda 30% | VMK boʻyicha cheklash | |
II daraja | Asosiy sindromlar: asteno-nevrotik sindrom — pay reflekslari ikki taraflama jonlangan, qoʻl barmoqlarining ifodalangan titrashi, ifodalangan qizil dermografizm, bradikardiya, ortiqcha terlash. Teri qatlamlari “qoʻrgʻoshin rangiga” kiradi — teri qatlamlari oqish-yer rangida. Sutkalik peshobda qoʻrgʻoshin miqdori 0,02 dan 0,04 mg/l gacha boʻlishi mumkin, koproporfirin miqdori — 770 nmol/sutkagacha oshadi. Oshqozon ichak sindromi — tilda qalin kulrang qoplama, milklarda qoʻrgʻoshinli chiziq, qorin epigastral sohada va ichak yoʻli boʻylab palpatsiya qilinganda ogʻriqli. Jigar qovurgʻa yoyi ostida joylashgan, palpatsiyada ogʻriqli, kattalashgan. “Qoʻrgʻoshin xurujida” puls tezlashadi, arterial qon bosimi oshadi, bosh ogʻrigʻi kuchayadi, tana harorati subfebril koʻrsatkichlargacha oshadi. Siydik miqdori oshadi, oqsil izlari aniqlanadi. Qonda retikulotsitlar 40 promille miqdorida aniqlanadi. Yurak-qon tomir sindromi — ogʻriqlar, yurak urishi, baʼzan yurak qisqarishining sekinlashishi bilan namoyon boʻladi. EKGda — tishchalar voltajining pasayishi, shaklan oʻzgarishi, yurak tonlari pasaygan, bradikardiya, taxikardiya. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — I daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻul-lanish — I daraja | 40 — 60% | III guruh | |
III daraja | II daraja toksik ensefalopatiya belgilari. Bemorlarning asabi qoʻzgʻalgan, qoʻl barmoqlari tremori yaqqol namoyon boʻladi, uyqu buzilishi, doimiy bosh ogʻriqlari, bosh aylanishi. Pay reflekslari ikki tomonlama jonlangan, reflekslar asimmetriyasi, yaqqol qizil turgʻun dermografizm, umumiy gipergidroz. Parez va falaj koʻrinishida harakat buzilishlari. Qonda retikulotsitlar 40 promille miqdorida aniqlanadi, eritrotsitlarning bazofil donsimonligi, gemoglobin pasaygan. Oshqozon-ichak sindromi — ogʻir “qoʻrgʻoshin xuruji” — tilda qalin qoplama, qorin palpatsiyada epigastral soha va oʻng qovurgʻa ostida keskin ogʻriqli. Jigar 2-3 sm ga kattalashgan, keskin ogʻriqli. Turgʻun qabziyatlar. | Oʻziga oʻzi xizmat qilish — II daraja; mehnat faoliyati bilan shugʻullanish — II, III daraja | 70 — 80% | II guruh | |
Qoʻshimcha maʼlumot: nogironlik guruhi asosiy kasallikning klinik kechishi, uning asoratlari va klinik-ekspert prognozlari asosida hamda fuqaroning mehnat faoliyati bilan shugʻullanishidan kelib chiqqan holda belgilanadi. | |||||
10-ILOVA
10-ILOVA
1-ILOVA
2-ILOVA
|
Klinik-funksional mezonlar |
Mehnat layoqati yoʻqotilishi fondi | ||||||||||||
|
I. Markaziy va periferik asab tizimi | |||||||||||||
|
1. |
Bosh suyagi (bosh miya) jarohatining ogʻir turgʻun asoratlari — pastki paraplegiya, kuchli ifodalangan tetraparez, triparez, mushaklar tonusining spastik tipda oshishi yoki gipotoniya bilan kechuvchi paraparez, oyoqlardagi barcha boʻgʻimlarda faol harakatlar hajmining minimal darajada boʻlishi bilan mushaklar kuchining keskin ifodalangan pasayishi (1 ballgacha), mustaqil harakat qila olmaslik, ikkala qoʻlning kuchli ifodalangan parezi barcha boʻgʻimlarda faol harakatlar hajmining minimal darajada boʻlishi bilan, vestibulyar-miyacha buzilishlari, barcha barmoqlar yoʻqligidan boshlab qoʻl choʻltoqliklari bilan birgalikdagi ikkala oyoq amputatsion choʻltoqliklari, nafas yetishmovchiligining III darajasi, qon aylanish yetishmovchiligining III darajasi, kuchli ifodalangan sensor buzilishlar (yagona yoki yaxshi koʻruvchi koʻzning amaliy yoki absolyut koʻrmasligi: koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,03-0, koʻrish maydoni 0 — 10 gradusga teng); |
90 — 100 | |||||||||||
|
2. |
Bosh suyagi (bosh miya) jarohatining turgʻun ifodalangan, darajadagi asoratlari — qoʻl va oyoqlar kuchi va harakat hajmining buzilishi, koordinatsiya buzilishi, giperkinezlar, ifodalangan tonus buzilishi, epileptik xurujlar, xotira, intellektning ifodalangan pasayishi, koʻngilchanlik; |
70 — 90 | |||||||||||
|
3. |
Bosh miya chayqalishi (kontuziyasi)dan keyingi qoldiq asoratlar — bosh miya nervlarining organik zararlanishi, davolanishdan keyingi turgʻun oʻrta ifodalangan rezidual holatdagi postkommotsion nevroz, gormonal disfunksiya, moddalar almashinuvining buzilishi, siyrak paroksizmal sindromlar, vestibulyar krizlar, siyrak epileptik xurujlar, sezgi aʼzolari faoliyatining buzilishlari — hid, taʼm bilish |
40 — 60 | |||||||||||
|
4. |
Miya chayqalishidan keyingi yengil darajadagi asoratlar (miya qutisi suyaklari butunligining buzilmaganligi bilan), yengil obyektiv belgilar bilan kechuvchi: burun-lab burmasining silliqlanishi, koʻz yoriqlarining har xilligi va boshqalar |
5 — 30 | |||||||||||
|
5. |
Qoʻl-oyoqlar funksiyasining buzilishi bilan kechuvchi orqa miya, yoki uning pardalari jarohati asoratlari va tos aʼzolari funksiyasining buzilishi: | ||||||||||||
|
yengil darajada |
5 — 30 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
40 — 60 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
70 — 90 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
90 — 100 | ||||||||||||
|
6. |
Harakat faoliyatining buzilishi, teri sezuvchanligining oʻzgarishi, mushaklar atrofiyasi bilan kechuvchi periferik nervlar jarohati asoratlari: | ||||||||||||
|
yengil darajada |
5 — 30 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
40 — 60 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
70 — 90 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
90 — 100 | ||||||||||||
|
II. Koʻrish aʼzolari | |||||||||||||
|
7. Koʻrish oʻtkirligi pasayganda mehnat layoqatining yoʻqotilish darajasi quyidagi jadval asosida aniqlanadi: | |||||||||||||
|
Oʻng koʻzda Chap koʻzda |
1,0 |
0,9 |
0,8 |
0,7 |
0,6 |
0,5 |
0,4 |
0,3 |
0,2 |
0,1 |
0,09dan past |
0,03-0,0 | |
|
Mehnat layoqatining yoʻqotilish darajasi | |||||||||||||
|
1,0 |
0 |
5 |
5 |
5 |
5 |
10 |
10 |
15 |
20 |
25 |
30 |
40 | |
|
0,9 |
5 |
5 |
5 |
5 |
10 |
10 |
15 |
15 |
20 |
30 |
30 |
40 | |
|
0,8 |
5 |
5 |
5 |
10 |
10 |
15 |
15 |
20 |
25 |
30 |
35 |
40 | |
|
0,7 |
5 |
5 |
10 |
10 |
15 |
15 |
20 |
20 |
25 |
35 |
35 |
45 | |
|
0,6 |
5 |
10 |
10 |
15 |
15 |
20 |
20 |
25 |
30 |
35 |
40 |
45 | |
|
0,5 |
10 |
10 |
15 |
15 |
20 |
20 |
25 |
30 |
35 |
35 |
40 |
45 | |
|
0,4 |
10 |
15 |
15 |
20 |
20 |
25 |
30 |
30 |
35 |
35 |
40 |
50 | |
|
0,3 |
15 |
15 |
20 |
20 |
25 |
30 |
30 |
35 |
35 |
35 |
40 |
55 | |
|
0,2 |
20 |
20 |
25 |
25 |
30 |
35 |
35 |
35 |
40 |
45 |
50 |
60 | |
|
0,1 |
25 |
30 |
30 |
35 |
35 |
35 |
35 |
35 |
45 |
50 |
55 |
60 | |
|
0,09 dan past |
30 |
30 |
35 |
35 |
40 |
40 |
40 |
40 |
50 |
55 |
55 |
70 — 90 | |
|
0,03-0,0 |
40 |
40 |
40 |
45 |
45 |
45 |
50 |
55 |
60 |
60 |
70 — 90 |
100 | |
|
Izoh: Koʻrish oʻtkirligining 0 dan 0,03 pasayganligi toʻliq koʻrlik bilan tenglashtiriladi. | |||||||||||||
|
| |||||||||||||
|
8. |
Akkomodatsiya falajligi: | ||||||||||||
|
bitta koʻzda |
15 | ||||||||||||
|
ikkala koʻzda |
35 | ||||||||||||
|
9. |
Bir nomli gemianopsiya (oʻng va chap yoki yuqori va pastki) |
35 | |||||||||||
|
10. |
Koʻruv maydonining konsentrik torayishi: | ||||||||||||
|
bitta koʻzda |
koʻrish maydonining 60 gradusgacha torayishi |
10 | |||||||||||
|
koʻrish maydonining 30 gradusgacha torayishi |
20 | ||||||||||||
|
koʻrish maydonining toʻliq yoki 5 gradusgacha torayishi |
40 | ||||||||||||
|
ikkala koʻzda |
koʻrish maydonining 60 gradusgacha torayishi |
20 | |||||||||||
|
koʻrish maydonining 30 gradusgacha torayishi |
45 | ||||||||||||
|
koʻrish maydonining toʻliq yoki 10 gradusgacha torayishi |
100 | ||||||||||||
|
11. |
Ptoz (qovoq tushishi) va boshqa falajliklar: | ||||||||||||
|
Bitta koʻzda |
ifodalangan darajasi (qorachiqning yarmigacha bekilishi) |
10 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi (qorachiqning toʻliq bekilishi) |
20 | ||||||||||||
|
Ikkala koʻzda |
ifodalangan darajasi |
25 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
50 | ||||||||||||
|
12. |
Koʻz yorigʻining yumilishiga toʻsqinlik qiluvchi qovoqlar defekti: | ||||||||||||
|
Bitta koʻzda |
ifodalangan darajasi |
10 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
20 | ||||||||||||
|
Ikkala koʻzda |
ifodalangan darajasi |
30 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
13. |
Koʻz harakatiga toʻsqinlik qiluvchi qovoqlarning toʻliqsiz bitishi: | ||||||||||||
|
bit?a koʻzda |
15 | ||||||||||||
|
ikkala koʻzda |
35 | ||||||||||||
|
14. |
Pulsatsiya qilayotgan ekzoftalm: | ||||||||||||
|
Bitta koʻzda |
|||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
30 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
Ikkala koʻzda |
|||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
30 — 40 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
80 — 90 | ||||||||||||
|
15. |
Jarohatdan soʻnggi surunkali konyuktivit: | ||||||||||||
|
ikkala koʻzda |
10 | ||||||||||||
|
III. Eshitish aʼzolari | |||||||||||||
|
16. Eshitish pasayganda mehnat layoqatining yoʻqotilish darajasi quyidagi jadval asosida aniqlanadi: | |||||||||||||
|
Oʻng quloq eshitish holati Chap quloq eshitish holati |
Eshitish meʼyorda |
Eshitishning oʻrtacha darajadan pasayishi (1 metrdan koʻp boʻlmagan masofadan pichirlab gapirish) |
Eshitishning kuchli darajada pasayishi (pichirlab gapirish 0) |
Toʻliq karlik | |||||||||
|
Eshitish meʼyorda |
0 |
5 |
10 |
15 | |||||||||
|
Eshitishning oʻrtacha darajadan pasayishi (1 metrdan koʻp boʻlmagan masofadan pichirlab gapirish) |
10 |
15 |
20 |
25 | |||||||||
|
Eshitishning kuchli darajada pasayishi (pichirlab gapirish 0) |
10 |
20 |
30 |
35 | |||||||||
|
Toʻliq karlik |
15 |
25 |
35 |
55 | |||||||||
|
17. |
Oʻrta quloqning mezotimpanit tipida surunkali yiringli yalligʻlanishi |
15 | |||||||||||
|
18. |
Shu turdagi epitimpanit yoki granulyatsiyali, xolesteatomli asoratlangan epitimpanit |
25 | |||||||||||
|
19. |
Vestibulyar faoliyatning obyektiv buzilishi: |
||||||||||||
|
yengil darajasi |
5 — 30 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajasi |
40 — 60 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
70 — 90 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
90 — 100 | ||||||||||||
|
20. |
Bitta quloq suprasining yoʻqligi |
10 | |||||||||||
|
Ikkala quloq suprasining yoʻqligi |
20 | ||||||||||||
|
IV. Yuqori nafas yoʻllari, nafas aʼzolari | |||||||||||||
|
21. |
Burunning toʻliq yoki qisman yoʻqotilishi |
20 | |||||||||||
|
22. |
Burun orqali nafas olishning buzilishi (burun suyaklari sinishi, suyaklar bitishi va boshqalar oqibatida): | ||||||||||||
|
yengil darajada |
10 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
25 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
30 | ||||||||||||
|
23. |
Burun yondosh boʻshliqlarining yiringli kasalligi |
25 | |||||||||||
|
24. |
Afoniya (ovozning yoʻqolishi) |
25 | |||||||||||
|
25. |
Xiqildoq faoliyatining buzilishiga olib keluvchi jarohati: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 — 20 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
30 — 40 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
50 — 60 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
26. |
Nutq aʼzolari va tovush boylamlari jarohati oqibatida nutq yoʻqolishi |
40 | |||||||||||
|
27. |
Nutq qiyinlashuvi |
15 | |||||||||||
|
28. |
Koʻkrak qafasining jarohati oqibatida uning harakati cheklanishi (qovurgʻa sinishi, chandiqlar) : | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
15 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
30 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
29. |
Koʻkrak qafasining kuchli ifodalangan deformatsiyasi. |
40 | |||||||||||
|
30. |
Jarohatdan keyingi plevritning turgʻun qoldiq asoratlari, oʻpkaning nafas harakati kamayishi, oʻpkaning sogʻ qismiga oʻtishi oqibatida oʻpka yuzasining kamayishi, oʻpkaning osilib qolishi va boshqalar | ||||||||||||
|
yengil darajada |
20 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
70 | ||||||||||||
|
31. |
Oʻpka toʻqimasi va plevraning surunkali kasalliklari, zararlanish darajasiga qarab |
25 — 100 | |||||||||||
|
V. Qon aylanish aʼzolari | |||||||||||||
|
32. |
Yurak, uning pardalarining va qon tomirlari organik kasalliklari — funksiyasining buzilish darajasiga qarab |
25 — 100 | |||||||||||
|
VI. Ovqat hazm qilish aʼzolari | |||||||||||||
|
33. |
Ogʻiz torayishi, yuqori va pastki jagʻning jarohati, soʻlak fistulasi hosil boʻlishi oqibatida funksional buzilishlar: | ||||||||||||
|
yengil darajada |
10 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
50 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
34. |
Tish tushishi (baxtsiz hodisa roʻy bergan vaqtda yoki bevosita jarohatdan keyin zudlik bilan tishlarni sugʻurib tashlash zarur boʻlganda): | ||||||||||||
|
2 tadan 3 ta tishgacha yoki bitta kurak tish |
5 | ||||||||||||
|
4 tadan 8 ta tishgacha |
10 | ||||||||||||
|
8 ta tishdan ortiq |
15 — 20 | ||||||||||||
|
35. |
Ovqat hazm qilish aʼzolari jarohati va kasalligi oqibatida ovqat oʻtkazishning buzilishi va ozgʻinlik (qiziloʻngach torayishi, surunkali peritonitlar, jigar kasalliklari, oʻt qopi olib tashlanganligi va h.k.) |
25 — 100 | |||||||||||
|
36. |
Baxtsiz hodisa oqibatidagi laparotomiyadan keyingi holat (ichki aʼzolar jarohatlanmaganda) |
15 | |||||||||||
|
37. |
Baxtsiz hodisa oqibatida shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatishni talab qiladigan churra siqilishi asoratlari |
25 — 50 | |||||||||||
|
VII. Qon yaratish aʼzolari | |||||||||||||
|
38. |
Taloq olib tashlanishi |
40 | |||||||||||
|
VIII. Siydik-tanosil tizimi | |||||||||||||
|
39. |
Buyraklarning surunkali kasalligi — buyraklar funsiyasining buzilishiga qarab |
25 — 100 | |||||||||||
|
40. |
Buyrak jomi va siydik yoʻllari surunkali kasalliklari |
15 — 40 | |||||||||||
|
41. |
Bitta buyrak olib tashlanganligi |
50 | |||||||||||
|
42. |
Buyrakning patologik harakatchanligi |
15 | |||||||||||
|
43. |
Siydik-tanosil aʼzolari sohasidagi jarohat oqibatida siydik ajralishining buzilishi: | ||||||||||||
|
yengil darajada |
15 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
50 | ||||||||||||
|
44. |
Siydik oqmalari |
50 | |||||||||||
|
IX. Teri qoplamasi va mushaklar | |||||||||||||
|
45. |
Yuzni xunuk qiluvchi chandiqlar |
10 | |||||||||||
|
46. |
Kuyish asoratlari va har xil jarohatlar oqibatida keng tarqalgan chandiqlar paydo boʻlishi, mushaklar yirtilishi va mushaklar chetlarining tortilib ketishi va boshqalar |
10 — 50 | |||||||||||
|
X. Tayanch va harakatlar tizimi | |||||||||||||
|
Umurtqa pogʻonasi | |||||||||||||
|
47. |
Umurtqa pogʻonasining jarohati oqibatida umurtqa pogʻonasi harakatining cheklanishi | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
30 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
40 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
70 | ||||||||||||
|
Tos | |||||||||||||
|
48. |
Tos suyaklari jarohati (tos suyaklari sinishi, qov, dumgʻaza-yonbosh birlashmasi yorilishi va b.) oqibatida funksiyasining buzilishi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
15 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
Qoʻl |
Mehnat layoqatining yoʻqotilish foizi | ||||||||||||
|
oʻng qoʻl |
chap* qoʻl | ||||||||||||
|
Bosh barmoq | |||||||||||||
|
49. |
Tirnoq falangasi yumshoq toʻqimalar defekti |
10 |
5 | ||||||||||
|
50. |
Tirnoq falangasi yoʻqligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
51. |
Tirnoq falangasi va asosiy falanganing yarmi yoʻqligi |
20 |
15 | ||||||||||
|
52. |
Ikkala falanganing yoʻqligi |
25 |
20 | ||||||||||
|
53. |
Ikkala falanga va kaft suyagining yoʻqligi |
30 |
25 | ||||||||||
|
54. |
Kaft-barmoq yoki kaft usti-kaft boʻgʻimi harakatsizligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
55. |
Falangalararo boʻgʻim harakatsizligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
56. |
Qaysidir ikkita boʻgʻimning harakatsizligi |
20 |
15 | ||||||||||
|
57. |
Uchta boʻgʻimning harakatsizligi |
30 |
25 | ||||||||||
|
58. |
Bosh barmoqda harakat cheklanganligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
59. |
Bosh barmoq kontrakturasi: |
||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
20 |
15 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
30 |
25 | |||||||||||
|
Koʻrsatkich barmoq | |||||||||||||
|
60. |
Tirnoq falangasi yumshoq toʻqimalar defekti |
5 |
5 | ||||||||||
|
61. |
Tirnoq falangasi yoʻqligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
62. |
Tirnoq va oʻrta falanganing yoʻqligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
63. |
Barcha uchta falanganing yoʻqligi |
20 |
15 | ||||||||||
|
64. |
Barcha uchta falanga va kaft suyagining yoʻqligi |
25 |
20 | ||||||||||
|
65. |
Kaft-barmoq boʻgʻimi harakatsizligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
66. |
Birinchi falangalararo boʻgʻim harakatsizligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
67. |
Ikkinchi falangalararo boʻgʻim harakatsizligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
68. |
Kaft-barmoq va birinchi falangalararo boʻgʻimlar harakatsizligi |
20 |
15 | ||||||||||
|
69. |
Kaft-barmoq va ikkinchi falangalararo yoki birinchi va ikkinchi falangalararo boʻgʻimlar harakatsizligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
70. |
Barcha boʻgʻimlar harakatsizligi |
25 |
20 | ||||||||||
|
71. |
Koʻrsatkich barmoqda harakat cheklanganligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
72. |
Koʻrsatkich barmoq kontrakturasi: | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
25 |
20 | |||||||||||
|
Oʻrta, toʻrtinchi yoki beshinchi barmoq | |||||||||||||
|
73. |
Tirnoq falangasining yoʻqligi |
5 |
5 | ||||||||||
|
74. |
Tirnoq va oʻrta falanganing yoʻqligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
75. |
Ushbu barmoqlardan bittasining yoʻqligi |
10 |
10 | ||||||||||
|
76. |
Ushbu barmoqlardan bittasining kaft suyagi bilan birgalikda yoʻqligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
77. |
Kaft-barmoq yoki birinchi falangalararo boʻgʻim harakatsizligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
78. |
Ikkinchi falangalararo boʻgʻim harakatsizligi |
5 |
5 | ||||||||||
|
79. |
Kaft-barmoq va ikkinchi falangalararo yoki birinchi va ikkinchi falangalararo boʻgʻimlar harakatsizligi |
10 |
5 | ||||||||||
|
80. |
Barcha boʻgʻimlar yoki kaft-barmoq va birinchi falangalararo boʻgʻimlar harakatsizligi |
15 |
10 | ||||||||||
|
81. |
Ushbu barmoqlardan bittasida harakat cheklanganligi |
5 |
5 | ||||||||||
|
82. |
Ushbu barmoqlardan bittasining kontrakturasi: | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
10 |
5 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
Izoh: Yagona chap qoʻlning jarohatlanishi oʻng qoʻlning jarohatlanishiga tenglashtiriladi. | |||||||||||||
|
Bitta qoʻldagi bir nechta barmoqlar | |||||||||||||
|
83. |
Bitta qoʻlda ikkita barmoq yoʻqligi: | ||||||||||||
|
a) bosh va koʻrsatkich barmoq |
50 |
40 | |||||||||||
|
b) bosh barmoqni oʻrta barmoq, yoki toʻrtinchi, yoki beshinchi barmoq bilan |
40 |
35 | |||||||||||
|
v) koʻrsatkich barmoqni oʻrta barmoq, yoki toʻrtinchi, yoki beshinchi barmoq bilan |
35 |
25 | |||||||||||
|
g) oʻrta barmoqni toʻrtinchi barmoq, yoki beshinchi barmoq bilan, yoki toʻrtinchi barmoqni beshinchi barmoq bilan |
20 |
15 | |||||||||||
|
Izoh: ikki va undan ortiq barmoqlarda tirnoq va oʻrta falangalarning yoʻqligi shu barmoqlarning toʻliq yoʻqligiga tenglashtiriladi | |||||||||||||
|
84. |
Bitta qoʻlda uchta barmoq yoʻqligi: | ||||||||||||
|
a) bosh va koʻrsatkich barmoqni oʻrta barmoq bilan, yoki toʻrtinchi, yoki beshinchi barmoq bilan |
60 |
50 | |||||||||||
|
b) bosh va oʻrta barmoqni toʻrtinchi yoki beshinchi barmoq bilan, yoki bosh barmoqni toʻrtinchi va beshinchi barmoqlar bilan |
50 |
40 | |||||||||||
|
v) koʻrsatkich va oʻrta barmoqni toʻrtinchi yoki beshinchi barmoq bilan, yoki koʻrsatkich barmoqni toʻrtinchi va beshinchi barmoqlar bilan |
45 |
35 | |||||||||||
|
g) oʻrta barmoq, toʻrtinchi va beshinchi barmoqlar |
30 |
25 | |||||||||||
|
85. |
Bitta qoʻlda toʻrtta barmoqlar yoʻqligi: | ||||||||||||
|
a) bosh va koʻrsatkich barmoqni boshqa ikkita barmoqlar bilan |
65 |
55 | |||||||||||
|
b) bosh, oʻrta, toʻrtinchi va beshinchi barmoqlar |
60 |
50 | |||||||||||
|
v) koʻrsatkich, oʻrta, toʻrtinchi va beshinchi barmoqlar |
55 |
45 | |||||||||||
|
86. |
Bitta qoʻlda barcha barmoqlar yoʻqligi |
75 |
60 | ||||||||||
|
87. |
Bitta qoʻlda barcha barmoqlar harakatsizligi |
65 |
55 | ||||||||||
|
88. |
Bitta qoʻlda barcha barmoqlarda harakat cheklanganligi |
35 |
20 | ||||||||||
|
89. |
Bitta qoʻlda barcha barmoqlar kontrakturasi: | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
50 |
40 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 |
50 | |||||||||||
|
Kaft | |||||||||||||
|
90. |
Kaft yoʻqligi |
75 |
70 | ||||||||||
|
91. |
Bilak-kaft boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 |
15 | |||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
25 |
20 | |||||||||||
|
92. |
Bilak-kaft boʻgʻimi harakatsizligi |
35 |
30 | ||||||||||
|
93. |
Kaft suyaklarining sinishi oqibatida panja va barmoqlar funksiyasining buzilishi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 |
5 | |||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 |
15 | |||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
25 |
20 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
30 |
25 | |||||||||||
|
Bilak | |||||||||||||
|
94. |
Bilak yoʻqligi |
80 |
70 | ||||||||||
|
95 |
Tirsak boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 |
15 | |||||||||||
|
96. |
Tirsak boʻgʻimining toʻgʻri burchak o?tida bukilgan holdagi harakatsizligi |
45 |
40 | ||||||||||
|
97. |
Tirsak boʻgʻimining oʻtkir burchak ostida bukilgan yoki oʻtmas burchak ostida yozilgan holatdagi harakatsizligi |
50 |
45 | ||||||||||
|
98. |
Tirsak va bilak-kaft boʻgʻimlari harakatsizligi |
55 |
45 | ||||||||||
|
99. |
Tirsak boʻgʻimi oʻynoqiligi |
60 |
50 | ||||||||||
|
100. |
Tirsak va bilak-kaft boʻgʻimlarida harakat cheklanganligi |
30 |
25 | ||||||||||
|
101. |
Bilakning pronatsion yoki supinatsion harakatining cheklanganligi: | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
25 |
20 | |||||||||||
|
102. |
Bilak va tirsak suyaklarining soxta boʻgʻimi |
50 |
40 | ||||||||||
|
103. |
Bilak suyaklaridan bittasining soxta boʻgʻimi |
35 |
30 | ||||||||||
|
Yelka | |||||||||||||
|
104. |
Yelka yoʻqligi |
80 |
70 | ||||||||||
|
105. |
Yelka boʻgʻimi harakatsizligi |
60 |
50 | ||||||||||
|
106. |
Yelka boʻgʻimi oʻynoqiligi |
65 |
50 | ||||||||||
|
107. |
Yelka suyagining soxta boʻgʻimi |
65 |
50 | ||||||||||
|
108. |
Yelka boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
15 |
10 | |||||||||||
|
oʻrta darajasi |
25 |
20 | |||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
35 |
30 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 |
50 | |||||||||||
|
109. |
Oʻmrov yoki kurak suyagining sinishi oqibatida funksiyaning buzilishi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 |
5 | |||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 |
15 | |||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
30 |
25 | |||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
35 |
30 | |||||||||||
|
110. |
Yelka suyagining odatlangan chiqishi |
25 |
20 | ||||||||||
|
Izoh: yelka suyagi boshchasining odatlangan chiqishida mehnat layoqatining yoʻqotilish darajasi baxtsiz hodisa sugʻurtalangan xodim bilan tuzilgan sugʻurta vaqti tugamagan davrda kuzatilganda aniqlanadi. Odatlangan chiqish qaytalanishida mehnat layoqatining yoʻqotilish darajasi aniqlanmaydi. | |||||||||||||
|
111. |
Ikkala qoʻl yoki panja yoʻqligi |
100 | |||||||||||
|
Oyoq | |||||||||||||
|
Barmoqlar | |||||||||||||
|
112. |
Bosh barmoq tirnoq falangasining yoʻqligi |
5 | |||||||||||
|
113. |
Bosh barmoq yoʻqligi |
10 | |||||||||||
|
113. |
Bosh barmoqning kaft suyagi yoki uning bir qismi bilan birgalikda yoʻqligi |
15 | |||||||||||
|
115. |
Boshqa barmoqlardan bittasining yoʻqligi |
5 | |||||||||||
|
Izoh: bitta yoki ikkita barmoqda tirnoq falangasining yoʻqligi (bosh barmoqdan tashqari), shuningdek, koʻrsatilgan barmoqlar funksiyasining buzilishi ushbu barmoqlardan birining yoʻqligiga tenglashtiriladi. | |||||||||||||
|
116. |
Bitta oyoqda barcha barmoqlar yoʻqligi |
25 | |||||||||||
|
117. |
Bitta oyoqda barcha barmoqlar bilan kaft suyaklarining distal boshchasining yoʻqligi |
50 | |||||||||||
|
Oyoq panjasi | |||||||||||||
|
118. |
Oyoq panjasining har xil qismidan yoʻqligi — boldir-oshiq boʻgʻimidan kaft-kaftoldi boʻgʻimigacha |
60 | |||||||||||
|
119. |
Oyoq panjasining kaft-kaftoldi boʻgʻimi sohasidan yoʻqligi |
40 | |||||||||||
|
120. |
Boldir-oshiq boʻgʻimining funksional qulay holatdagi (toʻgʻri burchak ostida) harakatsizligi |
30 | |||||||||||
|
121. |
Boldir-oshiq boʻgʻimining boshqa holatdagi harakatsizligi |
45 | |||||||||||
|
122. |
Boldir-oshiq boʻgʻimining oʻynoqiligi |
45 | |||||||||||
|
123. |
Boldir-oshiq boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
15 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
25 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
30 | ||||||||||||
|
124. |
Kaftoldi suyaklari hamda tovon suyagi sinishi asoratlari: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
125. |
Kaft suyaklari sinishi oqibatida statikaning buzilishi yoki doimiy ogʻriqli sindrom bilan |
5 — 15 | |||||||||||
|
Boldir | |||||||||||||
|
126. |
Boldir yoʻqligi |
70 | |||||||||||
|
127. |
Tizza boʻgʻimining yozilgan holatdagi (180 gradus burchak ostida) harakatsizligi |
45 | |||||||||||
|
128. |
Tizza boʻgʻimining bukilgan holatdagi harakatsizligi |
50 | |||||||||||
|
129. |
Tizza boʻgʻimi oʻynoqiligi |
60 | |||||||||||
|
130. |
Tizza boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
131. |
Boldir suyaklari sinishi oqibatida oyoq funksiyasining turgʻun buzilishi | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
132. |
Boldirning surunkali yiringli jarayoni oqibatida bitmayotgan oqma yoki yaralar borligi: | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
20 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
133. |
Boldir suyaklarining bitmayotgan sinigʻi (soxta boʻgʻimi) |
60 | |||||||||||
|
134. |
Katta boldir suyagining bitmayotgan sinigʻi (soxta boʻgʻimi) |
50 | |||||||||||
|
Son suyagi | |||||||||||||
|
135. |
Son yuqori uchligidan yoʻqligi |
90 | |||||||||||
|
136. |
Son oʻrta yoki pastki uchligidan yoʻqligi |
80 | |||||||||||
|
137. |
Chanoq-son boʻgʻimining yozilgan holatdagi (180 gradus burchak ostida) harakatsizligi |
50 | |||||||||||
|
138. |
Chanoq-son boʻgʻimining bukilgan holatdagi harakatsizligi |
60 | |||||||||||
|
139. |
Chanoq-son boʻgʻimida harakat cheklanganligi: | ||||||||||||
|
yengil darajada |
30 | ||||||||||||
|
oʻrtacha darajada |
40 | ||||||||||||
|
140. |
Son suyagi sinishi oqibatida oyoq funksiyasining buzilishi | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
20 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
40 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 — 70 | ||||||||||||
|
141. |
Son suyagining bitmayotgan sinigʻi (soxta boʻgʻimi) |
60 — 70 | |||||||||||
|
142. |
Oyoq jarohatidan keyingi tromboflebit, limfa aylanishining buzilishi va boshqalar | ||||||||||||
|
yengil darajasi |
10 | ||||||||||||
|
oʻrta darajasi |
30 | ||||||||||||
|
ifodalangan darajasi |
50 | ||||||||||||
|
kuchli ifodalangan darajasi |
60 | ||||||||||||
|
Izoh: oyoq-qoʻllarning toʻliq falajligi ularning yoʻqligiga tenglashtiriladi. Shuningdek, oyoq-qoʻllardagi boʻgʻimlarda koʻplab jarohatlar (ankilozlar, keskin ifodalangan kontrakturalar), surunkali yaralar oqibatida jarohatlangan oyoq-qoʻlni ishlata olmaslik, amputatsiyadan keyin suyakning toʻliq yopilmaganligi uning toʻliq yoʻqligiga tenglashtiriladi. | |||||||||||||
11-ILOVA
ILOVA
| | | | | | | | | | |
|
NOGIRONLIGI BOʻLGAN SHAXS (BOLA)NI REABILITATSIYA | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| 20 ___yil “____” _________dagi _________-son koʻrik dalolatnoma _______-son RYATD | |||||||||
| Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi __________________________ №______________ | |||||||||
| Familiyasi, ismi, otasining ismi ________________________________________________________________ Jinsi: erkak, ayol. Tugʻilgan sanasi _______________________________________________________________ Doimiy (vaqtinchalik) yashash manzili _____________________________________________________________ | |||||||||
| _________________________________________ telefoni __________________________________________ | |||||||||
|
Nogironlik guruhi (yoziladi) |
|
Nogironlik sababi (yoziladi) | |||||||
| ______________________________________________ _____________________________________________ | |||||||||
| Hayot faoliyatining cheklanganligi: oʻziga oʻzi xizmat koʻrsatish layoqati (1, 2, 3-daraja) mustaqil harakatlanish layoqati (1, 2, 3-daraja) |
TIEK tashxisi: asosiy kasallik ___________________ _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ | ||||||||
| | | | | | qoʻshimcha kasalliklar | ||||
| moʻljal olish layoqati (1, 2, 3-daraja) muomala qilish layoqati (1, 2, 3-daraja) oʻz xulq-atvorini nazorat qilish layoqati (1, 2, 3-daraja) Oʻqish layoqati (1-2-3-daraja) mehnat faoliyati bilan shugʻullanish layoqati (1, 2, 3-daraja) (keragini ostiga chiziladi) |
_____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ asoratlari _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ | ||||||||
| Nogironlik belgilangan muddat | 20 ___ yil “___” ________________gacha | ||||||||
| Takroran koʻrikdan oʻtkazish | 20 ___ yil “___” ________________. | ||||||||
| Tibbiyot muassasasining nomi __________________________________________________________________ | |||||||||
| № _________ | |||||||||
| Tibbiy reabilitatsiya qilish: | |||||||||
| Tiklash terapiyasi (Medikamentoz terapiya, fizioterapiya, refleksoterapiya, fitoterapiya, massaj) ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Rekonstruktiv jarrohlik ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | |
(turi) |
| | | | |
| Tavsiya qilingan protez-ortopedik moslamalar ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | |
(turi) |
| | | | |
| Tavsiya qilingan reabilitatsiya qilishning texnik vositalari ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | |
(turi) |
| | | | |
| Sanatoriy-kurortda davolash ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | |
(sohasi, turi) |
| | | | |
| Kasbiy reabilitatsiya qilish: Kasbiy (mehnatga) yoʻnaltirish (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Kasbga oʻqitish, qayta oʻqitish, darajasi (ostiga chiziladi) (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Ishga joylashishga koʻmaklashish (ostiga chiziladi) (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Kasb-ishlab chiqarish boʻyicha moslashtirish (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Oʻqish yoki mehnat uchun maxsus moslamalar (reabilitatsiya qilishning texnik vositalari) (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Ijtimoiy reabilitatsiya qilish: | |||||||||
| Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga va uning oila aʼzolariga reabilitatsiya qilish boʻyicha maʼlumot va maslahatlar berish (yoziladi): ____________________________________________________________________ | |||||||||
| Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) va uning oila aʼzolarini moslashishga oʻrgatish (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Oʻqitish (yoziladi): _____________________________________________________________________________ | |||||||||
| Psixologik reabilitatsiya qilish (yoziladi): _________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Ijtimoiy-madaniy reabilitatsiya qilish (yoziladi): __________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Jismoniy tarbiya va sport hamda parasport vositalari bilan reabilitatsiya qilish (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) va uning oila aʼzolariga yuridik maslahatlar berish (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Jismoniy reabilitatsiya: | |||||||||
| Davolovchi jismoniy tarbiya (yoziladi): (Davolovchi gimnastika, sayyor, terrenkur yurish va boshqa) ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Mexanoterapiya turi: | |||||||||
| Umumiy (velotrenajer, tremidil, motomoped) yoki maxsus (lokomat, armeo, artromot) trenajer bilan mashgʻulotlar) yoziladi: ________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Manual terapiya turi (lokal yoki umumiy) yoziladi:____________________________________________________ | |||||||||
| Ergoterapiya turi (kognitiv funksiya va mayda motorika buzilishida ergoterapevt (yoki reabilitiolog ) yoziladi: _____________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Adaptiv sport, parasport turlari (suzish, turli parasport oʻyinlari, skandinav yurish va boshqalar) ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Jismoniy reabilitatsiyaning texnik vositalari (yoziladi): ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Abilitatsiya qilish: | |||||||||
| Kosmetik plastik operatsiya _____________________________________________________________________ | |||||||||
| Tugʻma tanglay nuqsonini bartaraf etish __________________________________________________________ | |||||||||
| Protez-ortopedik moslamalar bilan taʼminlash ____________________________________________________ | |||||||||
| Implantant qoʻyish ____________________________________________________________________________ | |||||||||
| Aqliy defektni toʻldirish _____________________________________________________________________ | |||||||||
| Intelektual rivojlanishni shakllantirish _______________________________________________________ | |||||||||
| Ruhiy holatdagi rivojlanishni paydo qilish ______________________________________________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| | TIEK raisi: ______________________________________________________ | ||||||||
|
M.Oʻ. |
Komissiya aʼzolari: | ||||||||
| | 1. _______________________________________________________ 2. _______________________________________________________ 3. _______________________________________________________ | ||||||||
| |
| ||||||||
| Imzo ____________ F.I.O. _____________________________________ olgan sanasi 20___ yil “__” ________ | |||||||||
|
(nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ning (yoki uning qonuniy vakili) |
| | | | | ||||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
|
Tibbiy reabilitatsiya qilish | |||||||||||
|
Tadbirlar, xizmatlar, texnik vositalar |
Bajaruvchi |
Reabilitatsiya qilish shakli |
Bajarish muddatlari | ||||||||
| Tiklash terapiyasi (yoziladi): (Medikamentoz terapiya, fizioterapiya, refleksoterapiya, fitoterapiya, massaj) |
|||||||||||
| Rekonstruktiv jarrohlik (yoziladi): | |||||||||||
| Protez-ortopedik yordam (yoziladi): | |||||||||||
| Sanatoriy-kurortda davolash (sohasi koʻrsatiladi): | |||||||||||
| Tibbiy reabilitatsiyaning texnik vositalari (yoziladi): | |||||||||||
| Tibbiy reabilitatsiya dasturiga roziman | |||||||||||
| ____________________________________________ | |
(____________________________________) | |||||||||
|
(nogironligi boʻlgan shaxs (bola) (yoki uning qonuniy vakili) |
| | |
(F.I.O.) |
| | |||||
| _______________________ | |
(____________________________________) | |||||||||
|
(VMK raisining imzosi) |
| | | | | |
(F.I.O.) |
| | ||
|
|
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning tibbiy reabilitatsiya dasturi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
|
1. Davolash-profilaktika muassasasining, nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish markazining nomi (Nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va protezlash markazi, statsionar reabilitatsiya boʻlimi, oilaviy poliklinika) __________________________________________________________________ | |||||||||
|
2. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga koʻrsatilgan tibbiy reabilitatsiya qilish boʻyicha tadbirlar va xizmatlar: (standart boʻyicha medikamentoz terapiya, fizioterapiya (elektr davolash, fototerapiya, ultratovush terapiya va h.k.), refleksoterapiya (nina bilan davolash, elektropunktura va h.k.), fitoterapiya, massaj) | |||||||||
|
3. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga berilgan tibbiy reabilitatsiya qilish texnik vositalari: fizioterapevtik apparatlar ____________________________________________________________________ | |||||||||
|
4. Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) ni tibbiy reabilitatsiya qilish boʻyicha bajarilmagan choralar va xizmatlar roʻyxati hamda bajarilmaganligining sababi _______________________________________________________ | |||||||||
|
5. Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ni tibbiy reabilitatsiya qilish dasturini bajarishning natijalari va samaradorligi _______________________________________________________________________________ | |||||||||
| | Davolovchi vrach:_____________________________________________________________________ | ||||||||
| M.Oʻ. | VMK raisi _______________ _________________________________________________________ | ||||||||
| Tibbiy reabilitatsiya natijalarining bahosi: Kompensatsiya qilishga erishildi: qisman, toʻliq kompensatsiya; buzilgan funksiyalarni tiklash (toʻliq, qisman, ijobiy natijalar yoʻq) (keragining ostiga chizilsin)._________________________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| | VMK raisi ________________________________________________________________________ | ||||||||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| | TIEK raisi________________________________________________________________________ | ||||||||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
|
Kasbiy reabilitatsiya qilish | |||||||||||
|
Tadbirlar, xizmatlar, texnik vositalar |
Bajaruvchi |
Reabilitatsiya qilish shakli |
Bajarish muddati va hajmi | ||||||||
|
Kasbiy (mehnatga) yoʻnaltirish (ostiga chizilsin): |
|||||||||||
| kasbiy faoliyat toʻgʻrisida axborot berish; | |||||||||||
| kasbiy faoliyat masalalari yuzasidan maslahat berish; | |||||||||||
| kasbiy faoliyat bilan shugʻullanishga layoqat yuzasidan tanlab olish; | |||||||||||
| boʻsh (qulay) kasb uchun tanlash. | |||||||||||
| Kasbga oʻqitish, qayta oʻqitish, darajasi (ostiga chizilsin): | |||||||||||
| umumiy oʻrta; | |||||||||||
| oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi; | |||||||||||
| oliy; | |||||||||||
| oliy taʼlim muassasasidan keyingi oʻqish; | |||||||||||
| kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlash. | |||||||||||
| Ishga joylashishga koʻmaklashish (ostiga chizilsin): | |||||||||||
|
nogironligi boʻlgan shaxs (bola) larni oqilona ishga joylashtirish uchun umumiy yoki ixtisoslashgan turdagi korxonada (muassasada) ish oʻrnini qidirish va tanlash; |
|||||||||||
|
nogironligi boʻlgan shaxs (bola) uchun maxsus ish oʻrni yaratish; |
| ||||||||||
| nogironligi boʻlgan shaxs (bola) maxsus dasturlar boʻyicha ishga joylashtirishni tashkil qilish; | |||||||||||
| tadbirkorlik faoliyatini tashkil etishda koʻmaklashishi. | |||||||||||
| Kasb-ishlab chiqarish boʻyicha moslashtirish. | |||||||||||
|
Oʻqish yoki mehnat uchun maxsus moslamalar (reabilitatsiya qilishning texnik vositalari) (yoziladi): |
|||||||||||
| Kasbiy reabilitatsiya dasturiga roziman___________________________________________________________ | |||||||||||
| | | | |
(nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ning yoki uning qonuniy vakilining FIO va imzosi) | |||||||
| M.Oʻ. | | |
_____________________________ |
|
______________ |
| | ||||
| | | |
(BKM rahbarining FIO |
|
imzosi) |
| | ||||
| | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ni kasbiy reabilitatsiya qilish dasturining | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| 1. Korxona (muassasa, tashkilot)ning nomi _________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 2. Ishga joylashtirilgan, ishga qabul qilingan sanasi: | |||||||||
| 20____ yil “___” ____________dan, qanday kasb (mutaxassislik) boʻyicha________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ish oʻrni (ostiga chizilsin): umumiy, maxsus, uyda; | |||||||||
| Reabilitatsiya qilishning texnik vositalari berilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin), nimalar ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 3. Ish joyida oʻqitilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin), qanday kasb (mutaxassislik) boʻyicha ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
4. Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ni kasb boʻyicha reabilitatsiya qilishda bajarilmagan tadbirlar va xizmatlar roʻyxati hamda ularning bajarilmaganligining sababi | |||||||||
| 5. Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ni kasbiy reabilitatsiya qilish dasturining bajarilishi natijalari va samaradorligi _______________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Korxona (tashkilot) rahbari |
_________________ |
|
(_______________________________) | ||||||
| M.Oʻ | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning kasbiy reabilitatsiyasi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
| Kasbiy reabilitatsiya natijalarining bahosi: | |||||||||
| Yangi kasbga ega boʻlish (oʻqitish, qayta oʻqitish); | |||||||||
| malaka oshirish, ish oʻrniga ega boʻlish (toʻliq, notoʻliq bandlik); | |||||||||
| mehnat bozorida raqobatbardoshlilikni oshirish, ijobiy natijalar yoʻq (keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| Korxona (tashkilot) rahbari |
__________________________________ |
|
_________________ | ||||||
| | | | |
( F.I.O) |
| |
(imzo) | ||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning kasbiy reabilitatsiyasi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
|
(Aholini bandlikka koʻmaklashish hududiy markaz (ABKM)lari tomonidan toʻldiriladi) | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| 1. Aholi bandligiga koʻmaklashish markazning nomi __________________________________________________ | |||||||||
|
2. Ishsiz deb eʼtirof etilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin), agar “ha” boʻlsa, qanday muddatgacha: 20___ yil “___” _______________dan 20__ yil “___” _______________gacha | |||||||||
| 3. Kasbga yoʻnaltirish oʻtkazilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin); oʻqitish, ishga joylashtirish uchun tanlangan kasb (mutaxassislik), (ostiga chizilsin) | |||||||||
| 4. ABKM ishga joylashtirilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin). | |||||||||
| Agar “ha” boʻlsa ishga joylashtirilgan sanasi: 20___ yil “____” ___________________ | |||||||||
| ish joyi_____________________________________________________________________________________ | |||||||||
| kasb (lavozim) nomi _____________________________ ishga oʻzi joylashgan_____________________________ | |||||||||
| 5. ABKM tomonidan kurs boʻyicha oʻqitilmoqda (oʻqitilgan): ____________________________________________ | |||||||||
| Sanasi: 20__ yil “___” ______dan 20____ yil “__”___________gacha kasb (mutaxassislik) boʻyicha ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 6. Yangi mutaxassislik boʻyicha ishga joylashtirilgan: ha, yoʻq (ostiga chizilsin) | |||||||||
| Ishga joylashgan sanasi: 20___ yil “___”______________ | |||||||||
| 7. Kasbiy reabilitatsiya dasturi doirasida bajarilmagan tadbirlar va xizmatlar hamda ularning bajarilmaganligi sababi ______________________________________________________________________ | |||||||||
| 8. Kasbiy reabilitatsiya qilish dasturini bajarish natijalari va samaradorligi ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| M.Oʻ. | ABKM mutaxassisi |
_____________ |
________________________ |
| |||||
| | ABKM rahbari |
_____________ |
________________________ |
| |||||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning kasbiy reabilitatsiyasi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
| Kasbiy reabilitatsiya natijalarining bahosi: | |||||||||
| Yangi kasbga ega boʻlish (oʻqitish, qayta oʻqitish); | |||||||||
| malaka oshirish, ish oʻrniga ega boʻlish (toʻliq, notoʻliq bandlik); | |||||||||
| mehnat bozorida raqobatbardoshlilikni oshirish, ijobiy natijalar yoʻq (keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| ABKM rahbari |
__________________________________ |
|
_________________ | ||||||
| | | | |
( F.I.O) |
| |
(imzo) | ||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
|
Ijtimoiy reabilitatsiya qilish | |||||||||||
|
Tadbirlar, xizmatlar, texnik vositalar |
Bajaruvchi |
Reabilitatsiya qilish shakli |
Bajarish muddati va hajmi | ||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) ni va uning oilasini reabilitatsiya qilish masalalari boʻyicha xabardor qilish va ularga maslahat berish |
|||||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) ni va uning oilasini moslashishga oʻqitish |
|||||||||||
|
Oʻziga oʻzi xizmat koʻrsatishga, harakatlanishga, moʻljal olishga, muomala qilishga oʻz xulq-atvorini nazorat qilishga oʻqitish (ostiga chizilsin) |
|||||||||||
|
Psixologik reabilitatsiya (ostiga chizilsin): psixologik diagnostika, psixologik korreksiya, psixoterapiya, psixoanaliz, psixoprofilaktika |
|||||||||||
|
Psixologik reabilitatsiya (ostiga chizilsin): psixologik diagnostika, psixologik korreksiya, psixoterapiya, psixoanaliz, psixoprofilaktika, oilaga psixologik yordam koʻrsatish |
|||||||||||
| Ijtimoiy-madaniy reabilitatsiya (yoziladi): | |||||||||||
|
Jismoniy tarbiya va sport hamda parasport vositalari bilan reabilitatsiya qilish (yoziladi): |
|||||||||||
| Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) ga va uning oilasiga yuridik maslahatlar berish | |||||||||||
| Ijtimoiy reabilitatsiya dasturiga roziman | |||||||||||
| ______________________________________________ | |
(____________________________________) | |||||||||
|
(nogironligi boʻlgan shaxs (bola) (yoki uning qonuniy vakili)ning imzosi) |
| | |
(F.I.O.) |
| | |||||
| ______________________________________________ | |
(____________________________________) | |||||||||
|
(reabilitatsiya markazi (tegishli muassasa) rahbarining imzosi) |
| | |
(F.I.O.) |
| | |||||
| | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning ijtimoiy reabilitatsiya qilish dasturi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
|
1. Korxona (muassasa, tashkilot)ning nomi _________________________________________________________ | |||||||||
|
2. RYATD doirasida ijtimoiy reabilitatsiya choralari va xizmatlari | |||||||||
|
3. Ijtimoiy reabilitatsiya boʻyicha bajarilmagan choralar va xizmatlar roʻyxati hamda ularning bajarilmaganligi sababi | |||||||||
|
4. Nogironligi boʻlgan shaxs (bola) ni ijtimoiy reabilitatsiya qilish dasturini bajarishning natijalari va samaradorligi | |||||||||
| Ijtimoiy reabilitatsiya natijalarining bahosi: oʻziga oʻzi xizmat koʻrsatishni taʼminlash (toʻliq, qisman), mustaqil ravishda yashash, oilaga va jamiyatga integratsiyalash, ijobiy natijalar yoʻq (keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| Reabilitatsiya boʻyicha mutaxassis |
____________ _______________________________________ | ||||||||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| | RM rahbari | |
____________ _________________________________________ | ||||||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
|
Jismoniy reabilitatsiya qilish | |||||||||||
|
Tadbirlar, xizmatlar, texnik vositalar |
Bajaruvchi |
Reabilitatsiya qilish shakli |
Bajarish muddati va hajmi | ||||||||
| Davolovchi jismoniy tarbiya (yoziladi): (Davolovchi gimnastika, sayyor, terrenkur yurish va boshqa) | |||||||||||
| Mexanoterapiya turi: umumiy (velotrenajer, tremidil, motomoped) yoki maxsus (lokomat, armeo, artromot) trenajer bilan mashgʻulotlar) yoziladi: | |||||||||||
| Manual terapiya turi (lokal yoki umumiy) yoziladi | |||||||||||
| Ergoterapiya turi (kognitiv funksiya va mayda motorika buzilishida ergoterapet yoki (reabilitiolog) yoziladi | |||||||||||
| Adaptiv sport, parasport turlari (suzish, turli parasport oʻyinlari, skandinav yurish va boshqa) | |||||||||||
| Jismoniy reabilitatsiyaning texnik vositalari (yoziladi): | |||||||||||
| Jismoniy reabilitatsiya dasturiga roziman | |||||||||||
|
__________________ |
|
(____________________________________) | |||||||||
|
nogironligi boʻlgan shaxs (bola) (yoki uning qonuniy vakilining imzosi |
| | |
(F.I.O.) |
| | |||||
| M.Oʻ. |
__________________ |
| |
(____________________________________) | |||||||
| |
(VMK raisining imzosi) |
| | | |
(FIO) |
| | |||
| | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning ijtimoiy reabilitatsiya qilish dasturi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
|
1. Bajaruvchi tashkilotning nomi _________________________________________________________________ | |||||||||
|
2. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga koʻrsatilgan jismoniy reabilitatsiya qilish boʻyicha choralar va xizmatlar | |||||||||
|
3. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga berilgan jismoniy reabilitatsiya qilish texnik vositalari ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
4. Jismoniy reabilitatsiya qilish boʻyicha bajarilmagan choralar va xizmatlar roʻyxati hamda bajarilmaganligining sababi | |||||||||
| 5. Jismoniy reabilitatsiya qilish dasturini bajarishning natijalari va samaradorligi ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| Bajaruvchi tashkilot rahbari |
___________ |
|
(_________________________________) | ||||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning jismoniy reabilitatsiya dasturi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
| (RYATDni bajarish muddati tugagandan keyin toʻldiriladi) | |||||||||
| Jismoniy reabilitatsiya natijalarining bahosi: | |||||||||
| Kompensatsiya qilishga erishildi: qisman, toʻliq kompensatsiya; buzilgan funksiyalarni tiklash (toʻliq, qisman, ijobiy natijalar yoʻq) (keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| | VMK raisi ___________ | ___________________________________ | |||||||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| | TIEK raisi ___________ | ___________________________________ | |||||||
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |
|
Abilitatsiya qilish | |||||||||||
|
Tadbirlar, xizmatlar, texnik vositalar |
Bajaruvchi |
Reabilitatsiya qilish shakli |
Bajarish muddatlari | ||||||||
|
Kosmetik plastik operatsiya (yoziladi): |
|||||||||||
|
Tugʻma tanglay nuqsonini bartaraf etish (yoziladi): |
|||||||||||
|
Protez-ortopedik moslamalar bilan taʼminlash (yoziladi): |
|||||||||||
|
Implantant qoʻyish (sohasi koʻrsatiladi): |
|||||||||||
|
Aqliy defektni toʻldirish (yoziladi): |
|||||||||||
|
Intelektual rivojlanishni shakllantirish |
|||||||||||
| Ruhiy holatdagi rivojlanishni paydo qilish | |||||||||||
|
Abilitatsiyaning texnik vositalari (yoziladi): |
|||||||||||
| Abilitatsiya dasturiga roziman | |||||||||||
| ______________________________________________ | |
(____________________________________) | |||||||||
|
(nogironligi boʻlgan shaxs(bola) (yoki uning qonuniy vakili)ning imzosi |
| | |
(F.I.O.) |
| | |||||
| M.Oʻ. | _____________________________________ | | (____________________________________) | ||||||||
| |
VMK raisining imzosi |
| | |
(F.I.O.) |
| | ||||
| | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
Abilitatsiya qilish dasturining bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
|
1. Bajaruvchi tashkilotning nomi _________________________________________________________________ | |||||||||
|
2. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga koʻrsatilgan abilitatsiya qilish boʻyicha choralar va xizmatlar ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
3. RYATD doirasida nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ga berilgan abilitatsiya qilish texnik vositalari ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
4. Abilitatsiya qilish boʻyicha bajarilmagan choralar va xizmatlar roʻyxati hamda bajarilmaganligining sababi ____________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| 5. Abilitatsiya qilish dasturini bajarishning natijalari va samaradorligi ___________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| Bajaruvchi tashkilot rahbari |
______________ |
| (____________________________) | ||||||
| | | |
(imzo) |
| |
(F.I.O.) |
| ||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDning abilitatsiya dasturi bajarilishi toʻgʻrisida | |||||||||
| Abilitatsiya natijalarining bahosi: | |||||||||
| Kompensatsiya qilishga erishildi: qisman, toʻliq kompensatsiya; buzilgan funksiyalarni tiklash (toʻliq, qisman, ijobiy natijalar yoʻq) (keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| | VMK raisi ___________ |
______________________________ |
20___ yil “___” | ||||||
| M.Oʻ. | | | | | | | | | |
| | TIEK raisi ___________ |
______________________________ |
20___ yil “___” | ||||||
| | |
(imzosi) |
| | | | | | |
| | | | | | | | | | |
|
RYATDda belgilangan reabilitatsiya (abilitatsiya ) choralari bajarilishi | |||||||||
|
RYATDni amalga oshirish toʻgʻrisidagi baholar bajarish muddati tugagandan keyin TIEK tomonidan koʻrik vaqtida toʻldiriladi | |||||||||
| RYATDning belgilangan choralari turlari boʻyicha bajarilishi toʻgʻrisida xulosa: | |||||||||
| Tibbiy reabilitatsiya dasturi toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). |
| | | | |||||
| Kasbiy reabilitatsiya dasturi toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). |
| | | | |||||
|
Ijtimoiy reabilitatsiya dasturi toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). |
| | | | |||||
|
Jismoniy reabilitatsiya dasturi toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). |
| | | | |||||
| Abilitatsiya dasturi toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). |
| | | | |||||
| RYATDda belgilangan choralarning barcha turlarini bajarilishi toʻgʻrisida xulosa: | |||||||||
|
Toʻliq, qisman bajarilgan, bajarilmagan | |||||||||
|
(keragining ostiga chizilsin). | |||||||||
| | | | | | | | | | |
| “Tasdiqlaymiz” | TIEK raisi | ____________ __________________________________________ | |||||||
| | | Aʼzolari | 1. __________ __________________________________________ | ||||||
| M.Oʻ | | | | 2. __________ __________________________________________ | |||||
| | | | | 3. __________ __________________________________________ | |||||
| | | | | | | | | | |
|
ESLATMA | |||||||||
|
Ushbu RYATD Oʻzbekiston Respublikasining “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan ishlab chiqilgan. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxs (bola)ni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tibbiy-ijtimoiy ekspertiza asosida ishlab chiqilgan, nogironligi boʻlgan shaxs (bola) uchun maqbul reabilitatsiya choralari majmui boʻlib, ushbu choralar organizmning buzilgan yoki yoʻqolgan funksiyalarini, shuningdek, nogironligi boʻlgan shaxs mehnat faoliyatining ayrim turlarini bajarish layoqatini tiklashga, kompensatsiya qilishga qaratilgan tibbiy, ijtimoiy, kasbiy va jismoniy reabilitatsiya choralarini amalga oshirishning ayrim turlari, shakllari, hajmlari, muddatlari hamda tartibini oʻz ichiga oladi. | |||||||||
|
Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza oʻtkazilganidan keyin oʻn kun ichida nogironligi boʻlgan shaxs uchun reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi ishlab chiqiladi. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tegishli davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek, tashkiliy-huquqiy shakllaridan qatʼi nazar, boshqa tashkilotlar tomonidan bajarilishi shart. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini tuzishda tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi vrachlari nogironligi boʻlgan shaxsni ushbu Qonun bilan belgilangan huquqlari toʻgʻrisida xabardor qilishi shart. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturida koʻrsatilgan tadbirlarni oʻtkazish cho?ida nogironligi boʻlgan shaxs quyidagi huquqlarga ega: | |||||||||
|
reabilitatsiyani oʻtkazishda ishtirok etuvchi shaxslar tomonidan oʻziga nisbatan teng, hurmat bilan va kamsitilmasdan munosabatda boʻlish; | |||||||||
|
oʻz huquqlari va imkoniyatlari, shuningdek, reabilitatsiyadan oʻtish xususiyati, sifati, shart-sharoitlari haqida toʻliq hamda ishonchli axborot olish; | |||||||||
|
nodavlat notijorat tashkilotlar, shu jumladan, nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari vakillarini reabilitatsiya oʻtkazishning har qanday bosqichida jalb etish. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi nogironligi boʻlgan shaxs uchun tavsiya xususiyatiga ega boʻlib, ushbu shaxs reabilitatsiya chora-tadbirlarining u yoki bu turidan, shakli va hajmidan, shuningdek, dasturni amalga oshirishdan butunlay voz kechishga haqli. | |||||||||
|
Nogironligi boʻlgan shaxs reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturidan butunlay voz kechgan yoki dasturning ayrim qismlari amalga oshirilishidan voz kechgan taqdirda, tegishli tashkilotlar dasturning bajarilmaganligi uchun javobgar boʻlmaydi. | |||||||||
| | | | | | | | | | |
12-ILOVA
2-ILOVA
|
— |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boshqarmasi boshligʻi, Maxsus komissiya raisi |
||
|
Lavozimiga koʻra |
— |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moliya vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar moliya bosh boshqarmalari boshliqlarining birinchi oʻrinbosari |
|
|
Lavozimiga koʻra |
— |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Bosh tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi raisi |
|
|
Lavozimiga koʻra |
— |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boshqarmasi bosh hisobchisi, Maxsus komissiya kotibi |
”. |
5-ILOVA
| | | | | | | | | | |
|
__________________________________________________________________ | |||||||||
| | |
(yuridik shaxsning nomi) |
| | |||||
|
BUYRUQ №_________ | |||||||||
| _____________ shahri | | | | |
20__ yil “___” ____________ | ||||
|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa tufayli koʻrilgan zararni toʻlash toʻgʻrisida | |||||||||
|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa tufayli ______________________________________________________ga | |||||||||
| | | | | |
(jabrlanuvchining F.I.O.) |
| |||
| zarar yetkazilgan. | |||||||||
|
Ushbu baxtsiz hodisa 20___ yil “___” ___________________da N-1 shakldagi dalolatnoma bilan rasmiylashtirilgan. | |||||||||
|
TIEKning 20___ yil “___” _____________dagi ___-son xulosasiga koʻra ____ guruh nogironligi boʻlgan shaxs deb eʼtirof etilgan / etilmagan _________________________ | |||||||||
| | | |
(keraklisi koʻrsatiladi) |
| |||||
| | | | | | | | | |
”; |
|
Budjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi |
1. Moliya vazirligi huzuridagi Budjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimlari urush va mehnat fronti faxriylari roʻyxatlarini tuman (shahar) tibbiyot birlashmalariga taqdim etadilar. |
har yili 1-sentabrgacha | ||||
|
2. Tuman (shahar) tibbiyot birlashmalari urush va mehnat fronti faxriylari roʻyxatlarini faxriylarning turar joylaridagi tibbiyot muassasalariga yetkazadilar. |
har yili 10-sentabrgacha | |||||
|
3. Tibbiyot muassasalari urush va mehnat fronti faxriylarini majburiy dispanserizatsiyadan oʻtkazadilar va sanatoriyda sogʻlomlashtirishning talab qilingan yoʻnalishini belgilaydilar. |
har yili 15-oktabrgacha | |||||
|
4. Tibbiyot muassasalari koʻrsatmalar boʻyicha sanatoriy-kurort kartasini beradilar. |
har yili belgilangan muddatlarda | |||||
|
2-bosqich |
Urush va mehnat fronti faxriylari |
Urush va mehnat fronti faxriylarining istaklarini hisobga olgan holda, har chorakda ariza bergan shaxslar roʻyxatini shakllantiradilar, roʻyxatda sanatoriyning zarur yoʻnalishi, nomi va sogʻlomlashtirishning istalgan muddati koʻrastiladi, u tuman (shahar) mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash boʻlimlarida kelishiladi hamda Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligiga yuboradilar. |
har chorakda, chorak oxirgi oyining 15-kunigacha boʻlgan muddatda | |||
|
3-bosqich |
Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
1. Urush va mehnat fronti faxriylari sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasasiga yoʻllanma olish uchun belgilangan shakldagi ariza bilan tuman (shaxar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimiga murojaat qiladilar. 2. Arizada sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasasiga borishning istalgan sanasi (davri) koʻrsatiladi. |
yilda 1-marta | |||
|
4-bosqich |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi |
Sogʻliqni saqlash vazirligining va Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashining tegishli boshqarmalari bilan birgalikda yoʻllanmalarni taqsimlash rejasini ishlab chiqadi va keyinchalik Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritadi. |
25-noyabrgacha | |||
|
5-bosqich |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi |
1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri tasdiqlashi uchun belgilangan tartibda kelishilgan yoʻllanmalarni taqsimlash rejasini Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. |
1-dekabrgacha | |||
|
2. Keyingi kalendarʼ yil uchun yoʻllanmalarni taqsimlash rejasini Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashining, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining sanatoriylariga yetkazadi. |
Tasdiqlangandan keyin | |||||
|
6-bosqich |
M?liya vazirligi |
1. 12 kunlik sogʻlomlashtirish uchun xarajatlarning cheklangan miqdorini belgilaydi. |
10-noyabrgacha | |||
|
2. Sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasalariga yoʻllanmalar uchun toʻlashga mablagʻlarni nazarda tutadi va Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi xarajatlari smetasini tasdiqlaydi. |
10-yanvargacha | |||||
|
3. Yoʻllanmalarni taqsimlash rejasiga muvofiq Gʻaznachilikdagi Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi hisob raqamiga zarur mablagʻlarni oʻtkazadi. |
har chorakda | |||||
|
7-bosqich |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi |
1. Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashining, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari sanatoriylari bilan shartnomalar tuzadi va shartnomalar summasining 15 foizi miqdorida oldindan toʻlovni amalga oshiradi. 2. Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari buyurtmanomalariga muvofiq yoʻllanmalarni ajratadi. |
har yili belgilangan muddatlarda | |||
|
8-bosqich |
Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
1. Yoʻllanmalar tushgan taqdirda, bu haqida urush va mehnat fronti faxriylariga xabar beradi va sogʻlomlashtirishga yoʻllanmalarni rasmiylashtiradilar. |
3 kun muddatda | |||
|
2. Rasmiylashtirilgandan keyin yoʻllanmalarni urush va mehnat fronti faxriysi yashash joyiga yetkazib beradilar. |
Sogʻlomlashtirish muddati boshlanishidan 20 kun oldin | |||||
|
9-bosqich |
Sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasalari |
1. Shartnomaga muvofiq, urush va mehnat fronti faxriylarini sogʻlomlashtirish uchun oʻrinlarning zarur miqdorda ajratilishini taʼminlaydilar. |
har oyda | |||
|
2. Urush va mehnat fronti faxriylarini, sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasasi shifokori tayinlangan barcha zarur tibbiy muolajalar bilan birinchi oʻrinda taʼminlaydilar (ular uchun qulay paytda). |
yoʻllanmani amal qilish davrida. | |||||
|
3. Yoʻllanma muddati tugagach, sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasalari Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligiga yoʻllanmaning qaytarma (yirtma) talonini yuboradilar. |
muassasadan ketgandan keyin | |||||
|
10-bosqich |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi |
Taqqoslov oʻtkazadi va sanatoriyga yoʻllanmalar qiymatining toʻliq toʻlovini, oldindan toʻlovni hisobga olgan holda amalga oshiradi (yoʻllanmadan foydalanganlik holati tasdiqlanganda). |
har chorakda | |||
|
”; |
ILOVA
|
1-bosqich |
Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
“Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Uzbekistan Airways” aksiyadorlik jamiyatining urush va mehnat fronti faxriylariga bepul va imtiyozli yurishga chiptalarni beruvchi (sotuvchi) vakolatli boʻlinmalari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni joylashtiradi. |
Doimo | |||
|
|
||||||
|
2-bosqich |
Urush va mehnat fronti faxriylari |
1. Bepul yoki imtiyozli yurishga chiptani olish (sotib olish) uchun “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Uzbekistan Airways” aksiyadorlik jamiyatining vakolatli boʻlinmasiga (kassaga) murojaat qiladilar. Tuman (shahar) tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimi tomonidan berilgan respublikaning sanatoriy-sogʻlomlashtirish muassasalariga yoʻllanmalarni, urush faxriysi guvohnomasini yoki 1941 — 1945-yillarda mehnat frontidagi ishtirok toʻgʻrisidagi hujjatni taqdim etadilar. Oʻzgalarning hamrohlik qilishiga ehtiyoj sezuvchi nogironlikning I guruhiga kiruvchi urush va mehnat fronti faxriylari ularga hamrohlik qiluvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni (shaxsini tasdiqlovchi hujjatning asl nusxasi va nusxasini, hamrohlik qiluvchi shaxs nomiga berilgan yoʻllanmani) ham taqdim etadilar. |
Bir yilda bir marta | |||
|
|
||||||
|
3-bosqich |
“Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Uzbekistan Airways” aksiyadorlik jamiyatining vakolatli boʻlinmalari |
1. Taqdim etilgan hujjatlarni roʻyxatdan oʻtkazadi. 2. Urush va mehnat fronti faxriylariga temir yoʻl transportida bepul yurish (kupeli vagon tarifi boʻyicha), havo transportida imtiyozli yurish (ekonom (rejali) klass tarifi boʻyicha) uchun chiptalar berilishini (sotilishini) taʼminlaydi. 3. Berilgan (sotilgan) chiptalar hisobini yuritadi. 4. Chiptalarning nusxalarini yoki yoʻnalish qaydnomasini (elektron yoʻlkira hujjatlari uchun) ilova qilgan holda tashishning imtiyozli va amaldagi qiymatini koʻrsatgan holda rasmiylashtirilgan hujjatlarning alohida reyestrini shakllantiradi. |
Urush va mehnat fronti faxriylari murojaat qilishiga koʻra | |||
|
5. Urush va mehnat fronti faxriylari tomonidan taqdim etilgan hujjatlarning nusxalari hisobot hujjatlari bilan birgalikda belgilangan tartibda saqlanishini taʼminlaydi. |
Doimo | |||||
|
|
||||||
|
4-bosqich |
“Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Uzbekistan Airways” aksiyadorlik jamiyati |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligiga tashishning imtiyozli va haqiqiy qiymatini koʻrsatgan, chiptalarning nusxalarini yoki yoʻnalish qaydnomasini (elektron yoʻlkira hujjatlari uchun), shuningdek zarur mablagʻlarga boʻlgan ehtiyojning hisob-kitobini ilova qilgan holda rasmiylashtirilgan hujjatlar reyestrlarini taqdim etadi. |
Hisobot davridan keyingi oyning 20-kunigacha boʻlgan muddatda har chorakda | |||
|
|
||||||
|
5-bosqich |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi |
1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga rasmiylashtirilgan hujjatlar reyestrlarini va Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligiga budjet mablagʻlari ajratish uchun zarur mablagʻlarga boʻlgan ehtiyojning hisob-kitoblarini taqdim etadi. |
Hisobot davridan keyingi oyning 25-kunigacha boʻlgan muddatda har chorakda | |||
|
2. Moliya vazirligi tomonidan budjet mablagʻlari ajratilishiga qarab budjet mablagʻlarini “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Uzbekistan Airways” aksiyadorlik jamiyatining hisob-kitob raqamlariga oʻtkazadi. |
5 ish kuni | |||||
|
|
||||||
|
6-bosqich |
Moliya vazirligi |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar (reyestrlar va zarur mablagʻlarga boʻlgan ehtiyoj hisob-kitoblari) asosida zarur budjet mablagʻlari ajratadi. |
Har chorakda | |||
|
|
”. |
|
“ |
|
|
|
|
|
Subyektlar |
|
Tadbirlar |
|
Muddatlar |
|
|
|
|
|
|
|
Davlat boshqaruv organlari |
Quyidagilarni: keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarga ijtimoiy xizmatlar va ijtimoiy yordam koʻrsatish shakllari va turlari toʻgʻrisidagi axborotni Davlat xizmatlari, shakllari va blankalarining yagona reyestriga kiritadi; ijtimoiy xizmatlar va ijtimoiy yordam koʻrsatiladigan va ijtimoiy yordam oladigan keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi axborotni Ijtimoiy xizmatlar koʻrsatiladigan va ijtimoiy yordam oladigan keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarni hisobga olish boʻyicha yagona registrga kiritadi. |
Doimiy ravishda | ||
|
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari ijtimoiy xizmatlar koʻrsatadigan tashkilotlar bilan birgalikda aholini koʻrsatiladigan ijtimoiy xizmatlarning shakllari, turlari, hajmlari toʻgʻrisida xabardor qiladilar. |
Doimiy ravishda | |||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari va Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari |
Yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarni hamda yolgʻiz yashaydigan keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarni aniqlaydilar, natijalari boʻyicha Amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi. |
Doimiy ravishda, chorakdan keyingi oyning 10-kunigacha | ||
|
↓ |
||||
|
Jismoniy yoki yuridik shaxslar, shu jumladan keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar |
Keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarga ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish va ijtimoiy yordam berishning zarurligi toʻgʻrisida Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimiga murojaat qiladi. |
Zaruriyatga koʻra | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
Shoshilinch ravishda xizmatlar koʻrsatish va yordam berish zarur boʻlgan taqdirda keksa va nogironligi boʻlgan shaxslarning uyiga borishni tashkil qiladi, uyda parvarish qilish hamda sogʻlomlashtirish tadbirlari boʻyicha ijtimoiy xizmatlar va ijtimoiy yordamni shoshilinch ravishda amalga oshiradi. |
Keksa yoki nogironligi boʻlgan shaxs aniqlangan vaqtdan boshlab sutka mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
Yolgʻiz yashaydigan hamda yolgʻiz keksa va nogironligi boʻlgan shaxs aniqlangan taqdirda uning uyiga borishni, uni ijtimoiy xizmatlar va ijtimoiy yordam koʻrsatish shartlari toʻgʻrisida xabardor qilishni tashkil etadilar. |
Tushishiga koʻra, koʻpi bilan 5 ish kunida | ||
|
↓ |
||||
|
Keksa va nogironligi boʻlgan shaxslar |
Yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning shaxsiy roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida ariza beradilar. |
Muhtojligiga koʻra | ||
|
↓ |
||||
|
Fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiyalari |
Yashash holatini baholashni amalga oshiradilar, baholash natijalari boʻyicha xulosani va tasdiqlaydigan hujjatlarni Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlariga taqdim etadi. |
Tushishiga koʻra, koʻpi bilan 10 ish kunida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
Tuman (shahar) hokimligiga iltimosnomani, baholash natijalari boʻyicha xulosani hamda keksa va nogironligi boʻlgan shaxsni yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning Shaxsiy roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi. |
Baholash tugallangandan keyin uch ish kuni mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tuman (shahar) hokimliklari |
Yolgʻiz yashaydigan hamda yolgʻiz keksa va nogironligi boʻlgan shaxsni yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning shaxsiy roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. |
Besh ish kuni mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
Tuman (shahar) hokimining qaror qabul qilingandan keyin tegishli axborotni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga hamda Ijtimoiy xizmatlar koʻrsatiladigan va ijtimoiy yordam oladigan keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarni hisobga olish boʻyicha yagona registrga kiritadilar. |
Hokimning qarori qabul qilingandan keyin uch kun mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari |
Yolgʻiz yashaydigan hamda yolgʻiz keksa va uyda parvarish qilish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishni tashkil qiladi. |
Hokimning qarori qabul qilingandan keyin uch kun mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari va Fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiyalari |
Yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning shaxsiy roʻyxatiga kiritilgan keksa va nogironligi boʻlgan shaxsning ehtiyojlari asosida ijtimoiy xizmatlarning yakka tartibdagi dasturlarini ishlab chiqadi. |
Keksa va nogironligi boʻlgan shaxs shaxsiy roʻyxatga kiritilgan kundan boshlab oʻn ish kuni mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari va Fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiyalari |
Ijtimoiy xizmatlarni yakka tartibdagi dasturi amalga oshirilishi monitoringini va uni baholashni, zaruriyat boʻlganda, qayta koʻrib chiqishni amalga oshiradi. |
Monitoring — doimiy ravishda. baholash — har chorakda kamida bir marta | ||
|
↓ |
||||
|
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari va Fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiyalari |
Ijtimoiy xizmatlarni yakka tartibdagi dasturini tugallaydilar, tuman (shahar) hokimligiga xat hamda Yolgʻiz yashaydigan hamda yolgʻiz keksa va nogironligi boʻlgan shaxsni yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning shaxsiy roʻyxatidan chiqarish toʻgʻrisidagi tasdiqlovchi hujjatlarni kiritadi. |
Shaxsiy roʻyxatidan chiqarish uchun asos aniqlangandan keyin uch kun mobaynida | ||
|
↓ |
||||
|
Tumanlar (shaharlar) hokimliklari |
Keksa va nogironligi boʻlgan shaxsni Yolgʻiz yashaydigan hamda yolgʻiz keksa va nogironligi boʻlgan shaxsni yolgʻiz yashaydiganlar hamda oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning shaxsiy roʻyxatidan chiqarish yoxud chiqarmaslik toʻgʻrisida tegishli qaror qabul qiladi. |
Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻlimlari tomonidan hujjatlar taqdim etilgandan keyin besh ish kuni mobaynida | ||
|
”; |
13-ILOVA