Ushbu Qonunning maqsadi elektron tijorat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning amal qilishi:

tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladigan davlat xaridlariga;

birja faoliyati uchun litsenziyalarga ega bo‘lgan birjalarda tuziladigan kelishuvlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Elektron tijorat to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim o‘rnatilgan hududda elektron tijoratga oid munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining elektron tijorat to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

raqamli mahsulotlar — intellektual mulk obyektlarining elektron ko‘chirma nusxalari (raqamli tovarlar), shuningdek elektron axborot muhitida moddiy natijaga ega bo‘lmagan muayyan harakatlarni bajarish yoki muayyan faoliyatni amalga oshirish, shu jumladan “bulutli texnologiyalar”ni (raqamli xizmatlarni) olishga hamda ularga obuna bo‘lishga doir xizmatlar;

elektron savdo maydonchasi — tovarlar (ishlar, xizmatlar) oldi-sotdisini masofadan turib amalga oshirish imkonini beruvchi axborot tizimi;

elektron savdo maydonchasining operatori — elektron tijorat ishtirokchilariga elektron savdo maydonchasi xizmatlarini ko‘rsatuvchi yuridik shaxs;

elektron tijorat — tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) tadbirkorlik faoliyati doirasida axborot tizimlaridan foydalangan holda elektron savdo maydonchasi orqali tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiriladigan oldi-sotdisi;

elektron tijorat operatori — elektron tijoratda elektron hujjatlar va elektron xabarlar aylanishi bilan bog‘liq xizmatlar ko‘rsatuvchi yuridik shaxs;

elektron tijorat subyektlari — elektron tijorat ishtirokchilari va (yoki) elektron tijorat operatorlari.

Elektron tijoratning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

elektron tijorat sohasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish erkinligi;

elektron tijoratda shartnomalar tuzishning ixtiyoriyligi;

elektron tijoratda ishtirok etish shart-sharoitlarining tengligi;

elektron tijorat subyektlarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;

tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) tegishli darajadagi sifatini ta’minlash;

elektron tijoratda jarayonlarning ochiqligi va shaffofligi;

elektron tijoratda axborot xavfsizligini ta’minlash.

Elektron tijorat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:

elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish;

elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyatiga investitsiyalarni, zamonaviy texnologiyalarni va asbob-uskunalarni jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratish;

elektron tijoratni rivojlantirish uchun qulay muhitni yaratish, zarur texnik va logistika infratuzilmasini shakllantirish;

elektron tijorat subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini ta’minlash;

elektron tijorat sohasida raqobat muhiti uchun zarur shart-sharoitlar yaratish;

tadbirkorlik faoliyati subyektlarini ularning elektron tijorat sohasidagi faoliyati uchun zarur bo‘lgan huquqiy, iqtisodiy, statistik, ishlab chiqarish-texnologik, ilmiy-texnikaviy va boshqa axborot bilan ta’minlash;

elektron tijorat sohasidagi ilmiy-texnika tadqiqotlarini rag‘batlantirish, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

elektron tijorat sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

elektron tijorat sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini ta’minlaydi;

elektron tijorat sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

davlat organlarining elektron tijorat sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

elektron tijorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni o‘z vakolatlari doirasida qabul qiladi;

elektron tijoratda amalga oshirish chog‘ida muomaladan olib qo‘yilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlar (ishlar, xizmatlar) ro‘yxatini tasdiqlaydi;

elektron tijorat sohasidagi xalqaro hamkorlikni ta’minlaydi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi elektron tijorat sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

elektron tijorat sohasini tartibga solishni amalga oshiradi va mazkur sohadagi davlat siyosatini ro‘yobga chiqaradi;

elektron tijorat sohasidagi davlat dasturlarini shakllantirish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

boshqa manfaatdor davlat organlari va o‘zga tashkilotlar bilan birgalikda elektron tijorat sohasidagi standartlar, normalar va qoidalarni o‘z vakolatlari doirasida ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi;

elektron tijoratni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

elektron tijorat subyektlarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilish chora-tadbirlarini ko‘radi;

elektron tijorat to‘g‘risidagi qonunchilikni takomillashtirishda va uning ijrosini ta’minlashda ishtirok etadi;

elektron tijorat sohasidagi tadqiqotlarni va mazkur sohadagi normativ-huquqiy hujjatlarning bajarilishi monitoringini tashkil etadi;

elektron tijorat sohasiga axborot tizimlarini va axborot resurslarini joriy etishga ko‘maklashadi;

elektron tijorat subyektlariga xizmat qiladigan logistika infratuzilmasini rivojlantirishga ko‘maklashadi;

elektron tijorat sohasiga elektron to‘lovlarning samarali usullari va tizimlarini joriy etishda manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda ishtirok etadi;

aholi va tadbirkorlik subyektlari o‘rtasida elektron tijoratni targ‘ib qilishni hamda ommalashtirishni tashkil etadi.

Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Elektron tijoratda tovarlarni sotuvchi, xizmatlarni yetkazib beruvchi yoki ishlarni bajaruvchi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar (bundan buyon matnda sotuvchi deb yuritiladi), shuningdek elektron tijoratda tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) xaridori, iste’molchisi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar (bundan buyon matnda xaridor deb yuritiladi) elektron tijorat ishtirokchilaridir.

Elektron tijorat sohasidagi sotuvchilar quyidagilardan iborat:

elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) chakana va (yoki) ulgurji sotish bo‘yicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar;

elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) chakana sotish bo‘yicha faoliyatni amalga oshiruvchi o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar.

Elektron tijoratda ishtirok etish, agar qonunda boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, elektron tijorat ishtirokchisiga nisbatan axborot tizimlaridan foydalanmagan holda amalga oshiriladigan o‘z tadbirkorlik faoliyatiga taalluqli qo‘shimcha talablar yoki cheklovlar belgilanishi uchun asos bo‘lishi mumkin emas.

Sotuvchi quyidagi huquqlarga ega:

elektron tijorat sohasidagi ishlab turgan axborot tizimlariga ofertani joylashtirish (taklif etish);

o‘z elektron savdo maydonchasini va unda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) bevosita sotishni tashkil etish;

elektron tijoratdagi shartnomalarni (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) tuzish yo‘li bilan tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish;

elektron hujjatlarni va elektron xabarlarni elektron tijorat operatorlariga saqlash uchun topshirish.

Sotuvchi:

qonunchilik talablariga rioya etishi;

tovarlar (ishlar, xizmatlar), ularni ishlab chiqaruvchilar, shuningdek tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olishga taalluqli boshqa qoidalar to‘g‘risidagi to‘liq axborotni taqdim etishi;

elektron hujjatlarning va elektron xabarlarning qonunchilikka muvofiq saqlanishini ta’minlashi;

qonunchilikka muvofiq elektron tijoratni amalga oshirish chog‘ida muomaladan olib qo‘yilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotishni amalga oshirmasligi;

elektron tijorat sohasidagi standartlar, normalar va qoidalarga rioya etishi shart.

Sotuvchi elektron tijoratni davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan paytdan e’tiboran, faoliyatning litsenziyalanadigan turlarini amalga oshirgan yoki faoliyatni (harakatlarni) ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar asosida yoxud xabardor qilish tartibida amalga oshirgan taqdirda esa qonunchilikda belgilangan litsenziyalash tartibiga, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillariga muvofiq amalga oshirish huquqiga ega.

Sotuvchi qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va uning zimmasida o‘zga majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Xaridor quyidagi huquqlarga ega:

shartnomalar tuzish orqali tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olish;

tovarlar (ishlar, xizmatlar), ishlab chiqaruvchi va tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olishning boshqa shartlari to‘g‘risida to‘liq axborot olish;

elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan operatsiyalarda ishtirok etish uchun shartlarning tengligini talab qilish;

o‘z huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini talab qilish.

Xaridor:

shartnoma tuzish to‘g‘risidagi taklif qabul qilinganidan keyin shartnoma tuzish uchun zarur bo‘lgan hujjatlarni va ma’lumotlarni taqdim etishi;

to‘lov tizimlari operatorlariga to‘lovlarni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan axborotni qonunchilikka muvofiq taqdim etishi shart.

Xaridor qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va uning zimmasida o‘zga majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Elektron tijorat operatorlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

telekommunikatsiya tarmoqlari operatorlari va provayderlari;

elektron savdo maydonchalari operatorlari;

to‘lovga oid xizmatlarni yetkazib beruvchilar;

elektron tijorat subyektlarining elektron hujjatlarini va elektron xabarlarini saqlash bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar.

Elektron tijorat operatorlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa yuridik shaxslar ham kiritilishi mumkin.

Elektron tijorat operatorlari quyidagi huquqlarga ega:

elektron tijorat sohasidagi xizmatlarni shartnoma asosida o‘z vakolatlari doirasida ko‘rsatish;

elektron tijorat subyektlariga ko‘rsatiladigan xizmatlarning shartlarini belgilash;

elektron hujjatlarni va elektron xabarlarni boshqa elektron tijorat operatorlariga saqlash uchun topshirish.

Elektron tijorat operatorlari:

qonunchilik talablariga rioya etishi;

o‘z axborot tizimlarining uzluksiz ishlashini ta’minlash bo‘yicha choralar ko‘rishi;

elektron tijorat sohasidagi standartlarga, normalarga va qoidalarga rioya etishi;

o‘zining to‘liq nomi, tashkiliy-huquqiy shakli, litsenziyalari, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlari, ko‘rsatiladigan xizmatlari, ularni ko‘rsatish shartlari va qiymati (tariflari) to‘g‘risidagi axborotni elektron tijorat subyektlariga oshkor etishi;

elektron hujjatlarning va elektron xabarlarning mazmunini hamda ulardan foydalanish tartibini o‘zgartirmasligi (bundan elektron tijorat subyektlari tomonidan tuzilgan shartnomalarda nazarda tutilgan hollar mustasno);

elektron hujjatlarni, elektron xabarlarni hamda shaxsga doir ma’lumotlarni ruxsatsiz foydalanishdan himoya qilishga doir chora-tadbirlarni ta’minlashi;

elektron hujjatlarni, elektron xabarlarni yoki ularning ko‘chirma nusxalarini, shu jumladan ulardagi axborotni uchinchi shaxslarga topshirmasligi (bundan qonunchilikda yoki shartnomalarda nazarda tutilgan hollar mustasno) shart.

Elektron tijorat operatori tomonidan xizmatlar ko‘rsatish shartlari va qoidalari ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga zid bo‘lmasligi kerak.

Elektron tijorat subyektlarining elektron tijorat operatoriga topshirilayotgan elektron hujjatlarining va elektron xabarlarining mazmuni bilan bog‘liq bo‘lgan huquqiy oqibatlar uchun elektron tijorat operatori javobgar bo‘lmaydi.

Elektron tijorat operatori qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va uning zimmasida o‘zga majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Elektron savdo maydonchasi operatori ushbu Qonun 12-moddasining birinchi qismida ko‘rsatilgan elektron tijorat operatori huquqlaridan tashqari quyidagi huquqlarga ham ega:

o‘z elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotishni bevosita, mustaqil ravishda amalga oshirish;

faoliyatning litsenziyalanadigan turlarini amalga oshirayotgan yoki faoliyatni (harakatlarni) ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar asosida yoxud xabardor qilish tartibida amalga oshirayotgan sotuvchilarning tegishli litsenziyalarini yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarini yoxud xabarnomalarini tekshirish.

Elektron savdo maydonchasi operatori ushbu Qonun 12-moddasining ikkinchi qismida ko‘rsatilgan elektron tijorat operatori majburiyatlaridan tashqari:

qonunchilikka muvofiq muomaladan olib qo‘yilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) realizatsiya qilinishiga barham berilishi bo‘yicha choralar ko‘rishi;

savdo maydonchasiga xizmat ko‘rsatish to‘g‘risidagi kelishuvni va elektron savdo maydonchasida savdo qilish qoidalarini muntazam ravishda elektron savdo maydonchasida aks ettirishi;

elektron tijorat ishtirokchilari xizmat ko‘rsatishga va savdoni amalga oshirishga doir shartnoma shartlari bilan tanishib chiqa olishini, shuningdek ularning to‘liq tarzda joylashtirilishini ta’minlash uchun texnik choralar ko‘rishi ham shart.

Agar elektron savdo maydonchasining operatori elektron tijorat sohasidagi o‘z faoliyatini to‘xtatib turmoqchi bo‘lsa yoki xizmat ko‘rsatish qoidalariga o‘zgartishlar kiritmoqchi bo‘lsa, bu haqda kamida o‘ttiz kun oldin tegishli savdo maydonchasida e’lon berishi kerak (bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno).

Elektron tijoratda tuziladigan shartnomalar O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi, ushbu Qonun va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjati talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.

Elektron tijoratda shartnoma taraflar o‘rtasida shartnomaning shartlarini elektron hujjatlar va (yoki) xabarlarni tasdiqlash yo‘li bilan kelishish orqali elektron hujjat shaklida rasmiylashtiriladi.

Elektron tijoratda hujjatlarni shakllantirish taraflarning kelishuviga ko‘ra amalga oshiriladi.

Shartnoma qonunchilikda belgilangan, shartnomani tuzish va bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan hujjatlarning mazmuniga va shakliga oid talablarga mos bo‘lishi kerak.

Elektron tijorat operatorlariga yoki sotuvchilariga shartnoma taraflarini identifikatsiya qilish imkonini beradigan, tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish chog‘ida axborot tizimlari orqali shakllantirilgan elektron tarzdagi cheklar, kvitansiyalar, xabarlar va boshqa hujjatlar tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotib olinganligini tasdiqlaydigan qog‘ozdagi shunga o‘xshash hujjatlarga tenglashtiriladi.

Shartnomalarni tuzish chog‘ida qonunchilikda yoki taraflarning kelishuvida hujjatni o‘z qo‘li bilan imzolash talab qilingan hollarda elektron hujjat, agar shartnoma tarafi tomonidan elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash tartib-taomili bajarilsa, imzolangan deb hisoblanadi.

Elektron tijoratdagi hujjatda hujjatni imzolagan shaxsning roziligini ifodalaydigan hamda uni identifikatsiya va autentifikatsiya qilish imkonini beradigan elektron tasdiqlash usullari (“SMS”, “Face-ID” va boshqalar) ham imzo sifatida tan olinadi.

Elektron tijoratdagi elektron hujjatlar, shuningdek elektron shaklda qayd etilgan, o‘z yuboruvchisini identifikatsiya qilish imkonini beradigan axborot (bundan buyon matnda elektron xabarlar deb yuritiladi) qog‘ozda rasmiylashtirilgan va o‘z qo‘li bilan imzolangan hujjatlarga tenglashtiriladi hamda ulardan shartnoma tuzilganligining dalili sifatida foydalanilishi mumkin.

Shartnoma faqat axborot tizimlaridan foydalanilgan holda tuzilganligiga asoslanib, haqiqiy emas deb topilishi mumkin emas.

Elektron tijorat ishtirokchisining ofertani qabul qilganligi to‘g‘risidagi javobi (aksept) elektron hujjat yoki elektron xabar tarzida yoxud ofertadagi shartlarni bajarish bo‘yicha harakatlarni bajarish yo‘li bilan amalga oshirilishi mumkin.

Bir yoki bir necha muayyan shaxsga yo‘llangan, yetarli darajada aniq bo‘lgan va taklif kiritgan shaxsning o‘zini taklifni qabul qiladigan, o‘ziga taklif yo‘llangan shaxs bilan shartnoma tuzgan deb hisoblash niyatini ifoda etadigan taklif oferta deb e’tirof etiladi.

Elektron tijoratda oferta elektron hujjat tarzida shakllantiriladi.

Elektron tijoratda oferta:

ofertani yuborgan shaxsning nomini (o‘zini o‘zi band qilgan shaxslarning familiyasini, ismini, otasining ismini);

ofertani yuborgan shaxsning pochta va elektron manzilini, telefon raqamini;

qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, litsenziyaning yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning mavjudligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni (litsenziyaning yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning raqamini, amal qilish muddatini, faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni berishni amalga oshiruvchi maxsus vakolatli organning nomini);

shartnomani tuzish tartibini, shuningdek akseptni yuborish va chaqirib olish tartibini;

shartnoma shartlarini kelishib olish chog‘ida unga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish imkoniyati hamda tartibini;

tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish va ularga haq to‘lash shartlarini, shuningdek ular uchun taklif etilayotgan narxlarni (tariflarni);

hamma foydalanishi mumkin bo‘lgan axborot resursida joylashtirilgan elektron hujjatga havola qilish yo‘li bilan shartnomaga kiritiladigan shartlarga doir ko‘rsatmalarni o‘z ichiga olishi kerak.

Elektron tijoratda oferta qonunchilikka muvofiq boshqa axborotni ham o‘z ichiga olishi mumkin.

Elektron tijoratda elektron hujjatlarni saqlash muddati shunday maqsad uchun mo‘ljallangan qog‘ozdagi hujjat uchun belgilangan muddatdan kam bo‘lmasligi kerak.

Quyidagilar elektron tijoratda elektron hujjatlarni va xabarlarni saqlash huquqiga ega:

elektron tijorat ishtirokchilari;

elektron tijorat operatorlari;

qonunchilikka muvofiq boshqa yuridik va jismoniy shaxslar.

Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, elektron tijorat ishtirokchilari o‘zaro kelishuvga ko‘ra quyidagilarni belgilashga haqli:

identifikatsiya qilish, elektron hujjat va xabar almashish tartibini;

shartnoma tuzishga doir harakatlarni amalga oshirish tartibini;

ofertani joylashtirish, yuborish va qabul qilish tartibini;

akseptni yuborish va akseptni chaqirib olish tartibini;

axborotning ishonchliligini tekshirish tartibini;

taraflarning axborot tizimlari dasturiy ta’minotidan foydalanish tartibini.

Shartnoma akseptni amalga oshirish yo‘li bilan:

elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash nazarda tutiladigan elektron hujjat tarzida;

elektron tijorat ishtirokchisining roziligi bildirilgan elektron xabar tarzida;

ofertada ko‘rsatilgan shartlarni bajarishga doir harakatlarni bajarish orqali tuzilishi mumkin.

Shartnoma ofertani yuborgan elektron tijorat ishtirokchisi tomonidan ofertaning aksepti olingan paytdan e’tiboran tuzilgan deb e’tirof etiladi.

Shartnomani bajarish bilan bog‘liq hujjatlar elektron hujjat tarzida yoki qog‘ozda rasmiylashtirilishi mumkin.

Moddiy jismlarda tarqatiladigan raqamli mahsulotlarga doir shartnomalar boshqa tovarlarga oid shartnomalarga o‘xshash tarzda tasdiqlanadi.

Moddiy jismdan foydalanmagan holda, shu jumladan Internet jahon axborot tarmog‘i orqali shaxsiy kompyuterga yoki mobil qurilmaga yuklash (yuklab olish) orqali tarqatiladigan, onlayn xizmatlardan foydalanish yoki ularga obuna bo‘lish va boshqa usullar orqali tarqatiladigan raqamli mahsulotlarga doir shartnomalar:

cheklar, raqamli mahsulotga bo‘lgan huquqni sotib olish to‘g‘risidagi kvitansiyalar hamda shartnoma taraflarini identifikatsiya qilish imkonini beradigan, moddiy jismdan foydalanmagan holda tarqatish jarayonida axborot tizimlari orqali shakllantirilgan boshqa xabarlar;

xo‘jalik yurituvchi subyektning ichki hujjatlari (xo‘jalik yurituvchi subyekt mas’ul shaxsining hisobotlari, bankdan olingan ko‘chirmalar, buxgalteriya ma’lumotnomalari va boshqalar) bilan tasdiqlanadi.

Xo‘jalik yurituvchi subyektlar birlamchi hisobga olish hujjatini unga quyidagilarni ilova qilgan holda bir tomonlama tartibda rasmiylashtirishga haqli:

qo‘shilib olishga, ofertaga oid shartnomaning, litsenziya shartnomasining va boshqa shartnomaning elektron ko‘chirma nusxalarini;

hisobvaraq-fakturaning (invoysning) yoki kontragentdan elektron xabar shaklida olingan boshqa hujjatning ko‘chirma nusxalarini;

pul mablag‘lari kelib tushganligini va ularning to‘langanligini tasdiqlovchi elektron hujjatlarni (elektron xabarlarni).

Shartnoma shartlari aniq, tushunarli shaklda davlat tilida shakllantirilishi kerak. Zarur bo‘lganda ular davlat tili bilan bir vaqtda taraflar uchun qulay bo‘lgan boshqa tillarda ham tuzilishi mumkin.

Shartnoma shartlarida quyidagilar nazarda tutilishi mumkin:

hujjatlarni tuzish usuli hamda elektron hujjatlarni (elektron xabarlarni) o‘zaro almashish tartibi;

hujjatni imzolagan shaxsni identifikatsiya qilish va shaxsini tasdiqlash imkonini beradigan usullarning ishonchliligini tekshirish tartibi;

shaxsga doir ma’lumotlardan va tarqatilishi cheklangan boshqa axborotdan foydalanish tartibi.

Elektron tijorat sohasida to‘lovlar quyidagi usullar bilan amalga oshiriladi:

naqd pul mablag‘lari bilan — naqd pul mablag‘lari to‘lov vositasi tarzida virtual terminallar (“E-POS”) orqali qabul qilinganligini tasdiqlaydigan hujjatlarni hamda sotuvchi va sotilgan tovarlar (ishlar, xizmatlar) to‘g‘risidagi axborotni o‘zida aks ettiradigan hujjatlarni xaridorga taqdim etish orqali;

pul mablag‘larini bank hisobvarag‘idan o‘tkazish orqali — pul mablag‘larini bank hisobvarag‘idan (shu jumladan bank kartalarining hisobvarag‘idan) o‘tkazish vositasida, shu jumladan shaxsiy kabinet (masofadan xizmat ko‘rsatish tizimi) orqali yoki to‘lov tashkilotining tizimi orqali o‘tkazish vositasida;

elektron pullardan foydalangan holda — elektron pullar tizimida ochilgan elektron hamyondagi pul mablag‘larini o‘tkazish vositasida.

Elektron tijorat sohasidagi xo‘jalik yurituvchi subyektlarga tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishda elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi.

Tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) xo‘jalik yurituvchi subyektlarga realizatsiya qilish o‘zaro hisob-kitoblar to‘g‘risidagi axborotni soliq organlariga onlayn rejimda uzatish imkonini beruvchi virtual kassadan majburiy foydalanish vositasida amalga oshiriladi.

Elektron tijorat sohasida to‘lovlarni elektron to‘lov vositalaridan foydalangan holda amalga oshirishda virtual kassaning elektron cheki xaridorga mablag‘larni oluvchi ko‘rsatilgan holda xaridorning abonent raqamiga yoki xaridor ko‘rsatgan elektron pochta manziliga yoxud xaridorning shaxsiy kabinetiga yuborilishi kerak.

Elektron tijorat sohasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berishga doir xizmatlar ko‘rsatuvchi tadbirkorlik subyektlariga belgilangan tartibda keyinchalik inkassatsiya qilish sharti bilan uchinchi shaxslar (sotuvchilar) uchun to‘lovni qabul qilish huquqi beriladi.

Elektron tijorat sohasida pul mablag‘larini deponentlash (bundan buyon matnda “eskrou” xizmati deb yuritiladi) xaridorning to‘langan pul mablag‘larini shartnomaga doir tegishli majburiyatlar to‘liq bajarilguniga qadar ushlab turish xizmatidir.

Savdo maydonchalarining operatorlari, to‘lov xizmatlarini yetkazib beruvchilar va tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish xizmatlarini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar (bundan buyon matnda “eskrou” xizmatini ko‘rsatuvchi deb yuritiladi) o‘z axborot tizimlariga yoki bank hisobvaraqlariga “eskrou” xizmatini joriy etishi mumkin.

Tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun xaridor tomonidan to‘lovni amalga oshirish chog‘ida “eskrou” xizmatini ko‘rsatuvchi to‘langan pul mablag‘larini xaridordan tovarlar (ishlar, xizmatlar) olinganligining tasdig‘i olinguniga qadar saqlash huquqiga ega.

“Eskrou” xizmatini joriy etishda tegishli shartnoma doirasida, agar tovar yetkazib berilmasa yoki tavsifga mos kelmasa, “eskrou” xizmatini ko‘rsatuvchi pul mablag‘larini xaridorga qaytaradi (asosli da’vo mavjud bo‘lganda) yoki, agar tovar xaridor tomonidan olingan va qabul qilingan bo‘lsa, pul mablag‘lari sotuvchining hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.

Agar xaridor shartnoma bo‘yicha majburiyatlarni bajarish muddati tugagach tovarlar (ishlar, xizmatlar) olinganligi faktini tasdiqlamasa yoki rad etmasa, pul mablag‘lari shartnomada nazarda tutilgan muddatda avtomatik ravishda sotuvchining hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.

“Eskrou” xizmatini ko‘rsatuvchi “eskrou” xizmatini amalga oshirishda:

shartnomaning tegishli shartlari bajarilguniga qadar pul mablag‘larini bankning alohida maxsus hisobvarag‘ida saqlashi yoki ularning bank kartasida deponentlanishini ta’minlashi;

deponentlangan pul mablag‘larining hisobga olinishini ularni elektron tijoratdagi muayyan shartnomalarga bog‘lagan holda ta’minlashi;

pul mablag‘lari deponentlanganligi faktiga va ular shartnoma taraflariga o‘tkazilganligi faktiga taalluqli axborotni taqdim etishi;

axborot tizimlaridan foydalanish qoidalarida va ofertada “eskrou” xizmatlarini taqdim etish shartlarini nazarda tutishi shart.

Elektron tijorat ishtirokchilarining deponentlangan pul mablag‘lari “eskrou” xizmatini ko‘rsatuvchining mulki hisoblanmaydi va ulardan uning har qanday kontragent oldidagi, shu jumladan davlat oldidagi majburiyatlarni bajarish uchun foydalanilishi mumkin emas.

Agar shartnoma tovarni yetkazib berish sharti bilan tuzilgan bo‘lsa, sotuvchi tovarni xaridor tomonidan ko‘rsatilgan joyga shartnomada belgilangan muddatlarda yetkazib berishi shart.

Tovarlarni shartnomada ko‘rsatilgan joyga yetkazib berish uchun sotuvchi:

yetkazib berishni o‘ziga tegishli bo‘lgan transport vositasida mustaqil ravishda amalga oshirishi (bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno);

tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish xizmatlarini ko‘rsatish huquqiga ega bo‘lgan yetkazib berish xizmatlaridan foydalanishi;

yetkazib berishning qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa usullaridan foydalanishi mumkin.

Qonunchilikka muvofiq yuk xatini rasmiylashtirish talab etiladigan hollarda elektron tijoratda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish faqat elektron tarzda shakllantirilgan yuk xati bo‘yicha amalga oshiriladi.

Agar shartnomada tovarni yetkazib berish muddati ko‘rsatilmagan bo‘lsa va mazkur muddatni aniqlash mumkin bo‘lmasa, tovar xaridor tomonidan aksept qabul qilingan paytdan e’tiboran o‘ttiz kundan oshmaydigan muddatda yetkazib berilishi kerak.

Sotuvchi tomonidan tovarni xaridorga yetkazib berish muddatlari buzilgan taqdirda, sotuvchi qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, sotuvchi xaridorga tovarni yetkazib berishi va bir vaqtning o‘zida qonunchilikda nazarda tutilgan tegishli hujjatlarni (texnik pasportni, sifat sertifikatini, qo‘llashga doir yo‘riqnomani) taqdim etishi shart.

Agar qonunchilikda yoki shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, tovar xaridorga yoki shartnoma tuzilganligi yoxud tovarni yetkazib berish rasmiylashtirilganligi to‘g‘risida guvohlik beradigan kvitansiyani yoki boshqa hujjatni taqdim etgan har qanday shaxsga topshirilgan paytdan e’tiboran chakana oldi-sotdi shartnomasi sotuvchi tomonidan bajarilgan deb hisoblanadi.

Shartnoma bekor qilinganda sotuvchi xaridorga tovarni qaytarib berish amalga oshiriladigan joy to‘g‘risida xabar berishi kerak.

Tovarni namuna va (yoki) uning tavsifi bo‘yicha realizatsiya qilish chog‘ida sotuvchi namunaga va (yoki) tavsifga muvofiq bo‘lgan tovarni taqdim etishi, shuningdek xaridorga tovarni qabul qilib olishi chog‘ida uning butligini, yaroqliligini va iste’mol xususiyatlari to‘liq saqlanganligini tekshirish imkoniyatini berishi shart.

Tovar namunaga va (yoki) tavsifga muvofiq bo‘lmagan hollarda, xaridor uni almashtirishni yoki pul summasini qaytarishni talab qilish huquqiga ega.

Xaridorning aybisiz yetkazilgan shikastlantirishlar, shuningdek tovarni ko‘zdan kechirish va uni tekshirib ko‘rish maqsadida o‘rovini ochish sababli tovar qiymatining pasayishi xaridorni shartnomani bekor qilish huquqidan mahrum etmaydi.

Agar tovardan foydalanilmagan, u shikastlanmagan, o‘rovi bilan qaytarilgan bo‘lsa, uning iste’mol xususiyatlari saqlangan va mazkur tovar shu sotuvchidan sotib olganligini tasdiqlovchi asoslar mavjud bo‘lsa, xaridorning tovarni almashtirib berish yoxud qaytarib olish haqidagi talabi qanoatlantirilishi lozim.

Xaridor tovarning ishlab chiqarilishiga, tuzilishiga, tarkibiga doir nuqsonlarni yoki boshqa nuqsonlarni aniqlagan taqdirda, sotuvchi uni ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovarga yetti kunlik muddatda, tovar sifatini sotuvchi tomonidan qo‘shimcha ravishda tekshirish zarur bo‘lganda esa xaridor talab qo‘ygan paytdan e’tiboran yigirma kun ichida almashtirib berishi shart.

Ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovar mavjud bo‘lmagan taqdirda, xaridorning almashtirib berish to‘g‘risidagi talabi e’tiroz bildirilgan paytdan e’tiboran bir oy ichida qanoatlantirilishi lozim.

Agar ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovar mavjud bo‘lmasa, shartnoma bekor qilinib, ko‘rilgan zararning o‘rni sotuvchi tomonidan xaridorga e’tiroz bildirilgan paytdan e’tiboran bir oy ichida qoplanishi lozim.

Xaridorning roziligiga ko‘ra, sotuvchi nuqsonli tovarni boshqa markali (modelli, artikulli) shunday tovarga almashtirib berib, xarid narxini tegishincha qayta hisob-kitob qilishi shart.

Agar shartnoma taraflarining kelishuvida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, xaridor tomonidan to‘langan pul summasini unga qaytarish tovar uchun haq to‘lash qanday shaklda amalga oshirilgan bo‘lsa, xuddi shunday shaklda amalga oshiriladi.

Shartnomaga muvofiq xaridor tomonidan to‘langan pul summasini qaytarish bilan bog‘liq xarajatlar sotuvchining zimmasiga yuklatiladi.

Agar shartnoma bekor qilinganidan keyin xaridor to‘lagan pul summasi shartnomada belgilangan muddat ichida sotuvchi tomonidan xaridorga qaytarilmasa, sotuvchi xaridorga shartnomada belgilangan muddatlardan ortiq har bir kechiktirilgan kun uchun qaytarilishi lozim bo‘lgan pul summasining bir foizi miqdorida neustoyka (penya) to‘laydi. Bunda neustoykaning (penyaning) miqdori qaytarilishi lozim bo‘lgan pul summasidan oshib ketishi mumkin emas. Neustoyka (penya) to‘langanligi sotuvchini shartnoma bekor qilinishi munosabati bilan yuzaga keladigan majburiyatlardan ozod etmaydi.

Elektron tijorat sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Elektron tijorat to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin:

1) O‘zbekiston Respublikasining 2004-yil 29-aprelda qabul qilingan “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi 613-II-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 82-modda);

2) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2004-yil 29-aprelda qabul qilingan “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 614-II-sonli Qarori (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 83-modda);

3) O‘zbekiston Respublikasining 2015-yil 22-mayda qabul qilingan “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi O‘RQ-385-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 5, 178-modda);

4) O‘zbekiston Respublikasining 2017-yil 30-dekabrda qabul qilingan “Soliq ma’muriyatchiligi takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ-455-sonli Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 12, 773-modda) 4-moddasi;

5) O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ-683-sonli Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 158-moddasi.

O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi.