Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБУЙРУҒИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 9 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 341]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 7 январдаги 8-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар асослари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси ҳамда Фанлар академияси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 26 февраль,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-15-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 25 февраль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 18 февраль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 28 январь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси бошқарув раиси в.б Б. БОБОКУЛОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 8 январь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФанлар академияси президенти Ш. АЮПОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 7 январь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 26 февралдаги 01/2-15-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг талаблари гидротехника ҳамда транспорт иншоотлари, шунингдек динамик юкламали дастгоҳларнинг пойдеворлари ҳамда чуқур жойлашган пойдеворлар заминларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти.Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник қидирувлар. Асосий қоидалар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.08-19 «Қурилиш учун муҳандислик-геодезик қидирувлар. Қоидалар тўплами»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.11-15 «Қурилиш учун муҳандислик экология қидирувлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 3.03.01-22 «Юк кўтарувчи ва тўсувчи конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.06.03-12 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш нормалари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 5180-2015 Грунтлар. Физик хусусиятларини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12248-2010 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12536-2014 Грунтлар. Гранулометрик (донадорлик) ва микроагрегат таркибини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения гранулометрического (зернового) и микроагрегатного состава);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 19912-2012 Грунтлар. Статик ва динамик зондлаш орқали дала синов усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний статическим и динамическим зондированием);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20276-2012 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини дала усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы полевого определения характеристик прочности и деформируемости);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20522-2012 Грунтлар. Синов натижаларини қайта ишлаш статистик усуллари (расмий манба: Грунты. Методы статистической обработки результатов испытаний);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23740-2016 Грунтлар. Органик моддалар таркибини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения содержания органических веществ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 24846-2012 Грунтлар. Бино ва иншоотлар пойдеворининг деформацияларини ўлчаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы измерения деформаций оснований зданий и сооружений);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 24847-2017 Грунтлар. Мавсумий музлаш чуқурлигини аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы определения глубины сезонного промерзания);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 25100-2020 Грунтлар. Таснифлаш (расмий манба: Грунты. Классификация);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 27751-2014 Қурилиш конструкциялари ва заминларининг ишончлилиги. Асосий қоидалар (расмий манба: Надежность строительных конструкций и оснований. Основные положения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 30416-2012 Грунтлар. Лаборатория синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Лабораторные испытания. Общие положения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 30672-2015 Грунтлар. Дала синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23161-2012 Грунтлар. Лаборатория усулида ўта чўкиш хусусиятларини аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения характеристик просадочности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 22733-2016 Грунтлар. Максимал зичликни лабораторияда аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 24143-80 Грунтлар. Лаборатория усулида шишиш ва киришиш хусусиятларини аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик набухания и усадки);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 10650-2013 Торф. Парчалаш даражасини аниқлаш усули (расмий манба: Торф. Метод определения степени разложения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанҚваН 0272-09 Ўзбекистон шароитида тупроқни ифлосланишдан ҳимоя қилиш схемаларига гигиеник асослашлар тузишнинг санитария қоидалари ва нормалари (расмий манба: Составления гигиенических обоснований к схемам охраны почвы от загрязнения в условиях Узбекистана).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг ўтириб қолиши — фойдали қазилмаларни қазиш, гидрогеологик шароитни ўзгариши, ер ости сувлари сатҳини пасайиши, карст-суффозия жараёнлари натижасида ҳосил бўладиган деформациясини вертикал ташкил этувчиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўпирилиш — карст қатламлари, тоғ қазилмалари устида ёки грунтни суффозия натижасида чиқиб кетиш радиуси грунт қатламини ўпирилишидан ҳосил бўлувчи грунтни узлуксизлигини бузилиши натижасида ер юзаси деформациясини вертикал ташкил этувчиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкам қаватли бинолар — баландлиги уч қаватдан юқори бўлмаган турар жой объектлари ва жамоат бинолари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаланд бинолар — баландлиги 75 m дан юқори бўлган бинолар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарраж эффекти — фильтрация оқими ҳаракати йўлига қўйилган тўсиқ натижасида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Бино ва иншоотларнинг заминини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш учун муҳандислик-геологик қидирув натижаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг вазифаси, технологик ва конструктив хусусиятлари ҳамда ундан фойдаланиш шартларини тавсифловчи маълумотларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг пойдеворларга таъсир этувчи юкларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилишлар, янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ёки иншоотларнинг таъсири.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Грунтларнинг мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятлари, шунингдек пойдевор ҳамда бошқа ер ости конструкцияларининг физик-механик хусусиятларидан фойдаланишни таъминлайдиган лойиҳа ечимини танлаш мавжуд лойиҳа вариантларини техник-иқтисодий таққослаш орқали амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Қурилишни ташкил этиш лойиҳаларини ишлаб чиқишда бино ва иншоотларни қуришнинг барча босқичларида конструкциялар ишончлилигини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Бино ва иншоотларни лойиҳалаш ишлари техник топшириқ ҳамда мазкур ШНҚнинг 3-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда уларнинг хавф-хатар тоифаси қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | ||
кам қаватли | 3 қаватгача (3 қават ҳам киради) | I |
ўрта қаватли | 5 қаватгача (5 ҳам киради) | II |
кўп қаватли | 6 дан юқори 12 қаватгача | III |
12 қаватдан юқори | IV |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Замин ва пойдеворларни лойиҳалаш ва уларни барпо этиш учун муҳандислик қидирувларини олиб бориш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Қурилиш учун муҳандислик қидирувлари ШНҚ 1.02.07-19, ШНҚ 1.02.08-19, ШНҚ 1.02.09-21 ҳамда ШНҚ 1.02.11-15 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Мураккаб муҳандислик-геологик шароитларга эга бўлган ҳудудларда муҳандислик қидирувларни олиб боришда қуйидаги ҳолатлар инобатга олиниши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан, кўпчувчан, қумли, гипсли, шўрланган, антропоген, сувга тўйинган хоссаларга эга бўлган грунтлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик жараёнлар (карст, кўчкилар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқайта ишлов бериладиган ҳудудларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик қидирувлари натижалари бўйича ҳисоботларда ва лойиҳа ҳужжатларида замин грунтларининг номланиши ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Муҳандислик қидирувлари натижалари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин, пойдевор ва ер ости иншоотлари турини танлашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик шароитлари ва грунт хусусиятларининг ўзгариши (қурилиш ва фойдаланиш жараёнида) прогнозини ҳисобга олган ҳолда чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисобларни бажаришни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик тадбирларининг тури ва ҳажмларини танлаш ҳамда уларни қўллашга оид маълумотларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Бино ва иншоотларни муҳандислик қидирувларининг натижалари ёки улар тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаса, уларни лойиҳалашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Қурилиши режалаштирилган ҳудуд атрофида бошқа қурилишлар мавжуд бўлганда, янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бинолардан ташқари атрофдаги бинолар учун ҳам муҳандислик қидирувлари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Замин ва пойдевор турларини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот конструкциясининг заминга ўзаро таъсирини ҳисобий схемасини белгилашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланилаётган бино ва иншоотнинг замин ва пойдеворининг чегаравий деформациясини аниқлашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилишга таъсирини геотехник прогноз қилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг конструктив ечимларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарпо этишни кетма-кетлигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашда қуйидаги маълумотларга асосланиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг муҳандислик-геологик ва муҳандислик-экологик шароитлари тўғрисидаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилишнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисидаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилаётган бино ва иншоотларда фойдаланиладиган конструкциялар, юклар, пойдеворларнинг турлари ва ўлчамлари тўғрисидаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор грунтларига босим ҳамда иншоотларнинг кузатилган деформациялари тўғрисидаги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор турини танлашда қуйидаги маълумотлар ҳисобга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворнинг жойлашиш чуқурлигини аниқлашда олинган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни тайёрлаш усулини белгилашда олинган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиши режалаштирилган ҳудуднинг муҳандислик-гидрометеорологик қидирувлари тўғрисидаги маълумотлар ШНҚ 1.02.10-23 га мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Бино ва иншоотнинг замини ва пойдеворини ШНҚ 3.01.01-22, ШНҚ 3.01.03-24, ШНҚ 3.01.02-23 ҳамда ҚР 02.01-23 га мувофиқ лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Янги қуриладиган ёки мавжуд бўлган бино ва иншоотни реконструкция қилишда қўшимча деформация юз беришини олдини олиш мақсадида, бино ва иншоот атрофидаги объектларга таъсирини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг лойиҳасини ҳамда унинг заминини ва пойдеворининг прогноз қилинаётган қўшимча деформациясини, атрофдаги қурилган иншоотларга таъсир ҳудудини мазкур ШНҚнинг 6-боби талаблари асосида ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг замини ҳамда пойдевори лойиҳасида уларнинг атрофида бирон-бир объектни жойлаштиришда геотехник кузатув ишлари ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Геотехник кузатувларнинг таркиби, ҳажми, усуллари бино ва иншоотларнинг масъуллик даражаси, муҳандислик-геологик шароитларнинг мураккаблигига кўра мазкур ШНҚнинг 12-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник кузатувлар бино ва иншоотда янги ёки етарли даражада ўрганилмаган конструкциядан ёки пойдевордан фойдаланилганда, лойиҳалаш топшириғида қўшимча ўрганишлар ўтказиш учун талаблар белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Қурилишнинг илмий-техник кузатув ишлари қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishноёб бино ва иншоотларнинг замини ҳамда пойдеворларини лойиҳалашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни реконструкция қилишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофи ўралган шароитда, реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Илмий-техник кузатув ишлари қуйидагича бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик тадқиқотлар (ноанъанавий ҳисоблаш усуллари ва конструктив ечимларни ҳисобга олган ҳолда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳалаш ва қурилиш жараёнида олиб бориладиган илмий тадқиқотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Илмий-техник кузатув ишлари таркибига қуйидагилар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик қидирув натижаларини таҳлил қилиш ва баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик хавфни баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг замини ҳамда пойдевори ҳолатига таъсирлар турини ҳисобга олиб прогноз қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишни атрофдаги қурилган бино ва иншоотларга, геологик муҳитга ва экологик ҳолатга таъсирини геотехник прогноз қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюз бериши мумкин бўлган авария ҳолатининг сабабларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishамалий тажриба-тадқиқот ишларини бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча турдаги геотехник кузатув натижаларини тўплаш ва таҳлил қилиш, олинган маълумот натижалари билан таққослаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Монолит, йиғма бетон ёки темир-бетон, тош ёки ғиштдан иборат бўлган пойдевор ҳамда ер ости иншоотларини лойиҳалаш ишлари ШНҚ 2.03.01-24, ШНҚ 2.03.07-21, ШНҚ 2.03.11-24 ҳамда ШНҚ 3.03.01-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Заминларни лойиҳалаш жараёнида бузилган ёки самарасиз фойдаланаётган қишлоқ хўжалиги ерларини тиклаш, (рекультивация қилиш) қурилиш майдони учун кейинчалик фойдаланиш учун унумдор тупроқ қатламини қазиб олиб ташлашни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Муҳандислик-экологик қидирувлар маълумотларига кўра, газлар (радон, метан) ажралиб чиқадиган жойларда грунт билан туташган конструкцияларни изоляция қилиш ёки ШНҚ 1.02.11-15 га мувофиқ газлар концентрациясини камайтирувчи чора-тадбирлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Заминларни лойиҳалаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Заминларни лойиҳалашни ҳисоблашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин тури (табиий ёки сунъий);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг тури, конструкцияси, материали ва ўлчамлари (саёз ёки чуқур жойлашиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминларни тасмасимон, устунсимон плита, темир-бетон, бетон, тош ёки ғиштдан терилганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфида келтирилган замин деформациясини бино ва иншоотни фойдаланишдаги ишончлилигига таъсирини камайтириш зарур бўлган чора-тадбирларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилиш (бино ва иншоот)ларга таъсир деформациясини камайтириш чора-тадбирларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Заминлар чегаравий ҳолатларининг икки гуруҳи бўйича ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиринчи гуруҳ — юк кўтариш қобилияти бўйича (бино ва иншоот ҳамда унинг заминининг шакли ва ҳолатини турғунлигини йўқотилиши, мўрт, ёпишқоқ ёки бошқа ҳолатдаги бузилишлар, радиусли тебранишлар, заминни ҳаддан ташқари деформацияланиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиккинчи гуруҳ — деформациялар бўйича (бино ва иншоотнинг чўкиши, кўтарилиши, эгилиши, қийшайиши, маълум бир бурчакка оғиши, тебраниши, дарз кетиши).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Бино ва иншоотларнинг заминлари барча деформациялар бўйича (бундан мазкур ШНҚнинг 139-бандида келтирилганлари мустасно) ҳамда 29-бандида келтирилган ҳолларда эса юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Юк кўтариш қобилияти бўйича заминларни ҳисоблаш қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминларга катта миқдордаги горизонтал юклар (тиргак деворлар, тиргак конструкцияларнинг пойдеворлари, реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг чуқурлаштирилган ертўлалари) ҳамда зилзилавий юклар таъсир қилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот нишабликда ёки нишаблик яқинида жойлашган ҳолларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот котлован ёки ер ости қазиш ишлари ҳудуди яқинида жойлашган ҳолларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот мазкур ШНҚнинг 144-бандида келтирилган дисперс грунтлардан иборат бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин қоятошли грунтлардан иборат бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚнинг 8-бандига асосан бино ёки иншоот IV хавф-хатар тоифасига кирганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни реконструкция қилишда унинг заминига таъсир қилаётган юк миқдори ортган ҳолларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминларни ушбу банднинг 2-3-хатбошиларида келтирилган ҳолатларда юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш ишлари лойиҳаланаётган пойдеворнинг силжишини олдини олиш учун кўзда тутилган конструктив тадбирларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларни лойиҳалашда уларнинг пойдеворлар ўрнатилгандан сўнг, котлован бўшлиқларини грунт билан қайта тўлдирмасдан бино ва иншоотни қуриш имконияти мавжуд бўлса, қурилиш жараёнида таъсир қиладиган юкламаларни инобатга олган ҳолда заминнинг юк кўтариш қобилиятини текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Бино ва иншоотларни лойиҳалаш жараёнида уларнинг замин билан ўзаро таъсири ҳисобга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоот ҳамда заминни биргаликда ҳисоблаш учун аналитик, сонли усуллардан (чекли элементлар, чекли айирмалар усули, чегаравий элементлар усули) фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Заминларни чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда уларни мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган чегаравий ҳолатларга эришишнинг олдини олувчи техник ечимлар танланиши, бунда грунтнинг физик-механик хусусиятларининг ўзгаришига олиб келадиган (ер усти ёки ер ости сувлари, иқлим омиллари, ҳар хил турдаги иссиқлик манбалари, техноген таъсирлар) (бундан лойиҳаланаётган бино ва иншоотдан узатилаётган юклар мустасно) ҳамда ташқи муҳитнинг агрессив (салбий) таъсирини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Конструкцияларнинг фазовий ишлашини, геометрик ва физик ночизиқликни, анизотропияни, материаллар ва грунтларнинг пластик ҳамда реологик хусусиятларини, шунингдек пойдевор остидаги пластик деформация жойларининг ривожланишини ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Муҳандислик-геологик қидирув натижалари қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши мўлжалланаётган ҳудуднинг жойлашуви, унинг рельефи, иқлими ва сейсмик шароитлари, шунингдек аввал бажарилган муҳандислик қидирувлар натижаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик тузилиши грунт қатламларининг стратиграфик кетма-кетлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни шаклланишининг пайдо бўлиш шакли, уларнинг режадаги ва чуқурлиги бўйича ўлчамларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг ёши, келиб чиқишини (таснифлаш номларида ва танланган муҳандислик-геологик элементларни кўрсатган ҳолда ГОСТ 25100-2020 талабларига мувофиқ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдоннинг сувли қатламларнинг мавжудлиги, қалинлиги ва жойлашишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари режимини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг пайдо бўлган ва ўрнатилган сатҳлари белгилари, уларнинг мавсумий ҳамда кўп йиллик ўзгаришларининг амплитудаси, сув сарфини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг фильтрлаш хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг кимёвий таркиби ва уларнинг ер ости иншоотлари материалларига нисбатан агрессивлиги тўғрисидаги гидрогеологик шароитларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 5-бобида келтирилган махсус грунтларнинг мавжудлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishноқулай геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларни (карст, кўчкилар, сув тошқини, суффозия, тоғ қазилмалар ўрни, ҳарорат ўзгаришлари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни физик-механик хусусиятларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида грунтнинг гидрогеологик шароитлари ва физик-механик хоссаларининг мумкин бўлган ўзгаришлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Грунтларнинг физик-механик хоссалари қуйидагиларга асосан белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт ва унинг заррачаларининг зичлиги ва намлиги ГОСТ 5180-2015 ва ГОСТ 30416-2012 лар бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғоваклик коэффициенти бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик бўлакли ва қумли грунтларнинг донадорлик таркиби ГОСТ 12536-2014 бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли грунтлар учун оқувчанлик ва ёйилувчанлик чегарасидаги намлиги, юмшоқлик сони ва оқувчанлик кўрсаткичлари ГОСТ 5180-2015 бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички ишқаланиш бурчаги, солиштирма туташувчанлиги, деформация модули ва кўндаланг деформация модули ГОСТ 12248-2010, ГОСТ 20276-2012, ГОСТ 30416-2012 ва ГОСТ 30672-2015 лар бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир ўқли сиқилишга вақтинчалик қаршилик, қоя тошли грунтлар учун юмшаш ва эриш чегараси кўрсаткичлари ГОСТ 12248-2010 бўйича.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМахсус техник шарт асосида ҳисоблар учун зарур бўлган грунтларнинг ўзига хос хусусиятларини қўшимча равишда аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геологик қидирувлар бўйича ҳисоботда грунт хоссаларини лаборатория ва дала шароитида аниқлаш усуллари ҳамда тадқиқот натижаларини қайта ишлаш усуллари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Муҳандислик-геологик қидирувлар тўғрисидаги техник ҳисоботга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни қазиб олиш устунлари, грунт намуналари олиш жойлари ва дала синовлари пунктлари, шунингдек ер ости сувлари сатҳлари кўрсатилган муҳандислик-геологик қирқимлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг физик-механик хусусиятлари, уларнинг норматив ва ҳисобий қийматлари кўрсаткичлари жадваллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни лаборатория ва дала шароитида синовлари графиклари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларини кимёвий таҳлили ҳамда уларнинг бетон ва металлга нисбатан агрессивлиги таъсирини қайд этиш журналлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Заминларни ҳисоблашда ҳисобга олинадиган юклар ва таъсирлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Бино ва иншоот заминига ёки унинг алоҳида конструктив элементларига таъсир этишини ҳисобга олинадиган юклар ва таъсирлар, юкнинг ишончлилик коэффициентлари ҳамда юкларнинг йўл қўйиладиган биргаликдаги таъсири ушбу ШНҚ ва ШНҚ 2.01.07-21 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминга юкларни ҳисоблашда қуйидаги ҳолатларда уларнинг пойдевор усти конструкциясида қайта тақсимланишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII муҳимлик даражасидаги бино ва иншоотларнинг заминларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот билан биргаликдаги замин грунти массивининг умумий турғунлигида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор замини чўкишларини ўртача қийматларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамунавий лойиҳани маҳаллий грунт шароитларига боғлаш босқичидаги заминнинг деформацияларида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Заминларнинг барча ҳисоблари юкларнинг ҳисобий қийматлари бўйича бажарилиши, бунда юкларнинг ҳисобий қийматлари чегаравий ҳолати гуруҳига кўра ўрнатилган 
юк бўйича ишончлилик коэффициентига нормадаги юкларнинг кўпайтириш орқали аниқланиши лозим.
юк бўйича ишончлилик коэффициентига нормадаги юкларнинг кўпайтириш орқали аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни ҳисоблашда юк бўйича ишончлилик коэффициенти 
қуйидагича қабул қилиниши керак:
қуйидагича қабул қилиниши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчегаравий ҳолатларнинг биринчи гуруҳи учун (юк кўтариш қобилияти бўйича) — ШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчегаравий ҳолатларнинг иккинчи гуруҳи учун (деформациялар бўйича) — бирга тенг деб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш юкларнинг асосий жамланмаси учун қуйидагича амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтариш қобилияти бўйича — асосий жамланмада;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмахсус юклар ва таъсирлар мавжуд бўлганда — асосий ва махсус жамланмада.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ юк кўтариш қобилияти бўйича заминларни ҳисоблашда узоқ ва қисқа муддатли бўлиши мумкин бўлган ораёпмалар ва қор юклари учун юклар қисқа муддатли, деформациялар бўйича ҳисоблашда эса узоқ муддатли деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Заминларни ҳисоблашда пойдеворлар яқинига тахланадиган ва жойлаштириладиган материал ҳамда ускуналардан тушадиган юкларни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Деформациялар бўйича заминларни ҳисоблашда иқлимий ҳароратнинг таъсири сабабли конструкциялардаги зўриқишлар, ҳарорат ва чўкиш чоклар орасидаги масофа тегишли конструкцияларни лойиҳалаш учун ушбу ШНҚда келтирилган қийматлардан ошмаса, уларни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Кўприклар ва қувурлар таянчларини грунт кўтармаси остида ҳисоблашда юклар, таъсирлар, уларнинг бирикмаси ва юк бўйича ишончлилик коэффициентлари ШНҚ 2.05.03-22 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Заминларнинг юк кўтариш қобилияти ва деформациясини аниқлашда грунтларнинг механик хоссаларининг асосий параметрлари уларнинг мустаҳкамлиги ҳамда деформация кўрсаткичлари (ички ишқаланиш бурчаги φ, солиштирма туташувчанлиги с қоятошли грунтларнинг бир ўқли сиқилишига мустаҳкамлик чегараси Rc, грунтларнинг деформация модули Е ва кўндаланг деформация коэффициенти v) ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларнинг замин грунти билан ўзаро таъсирини ифодалайдиган ва тажриба йўли билан аниқланадиган бошқа параметрлар (музлашдаги солиштирма кенгайиш кучлари, заминнинг қаттиқлик коэффициенти)дан ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Табиий пайдо бўлган, шунингдек сунъий ҳосил қилинган грунтларнинг кўрсаткичлари III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун қуйидагича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг қуриш ва улардан фойдаланиш жараёнида грунтлар намлиги ўзгариши мумкинлигини ҳисобга олган ҳолда дала ёки лаборатория шароитида бевосита синаш асосида (тўла сувга тўйинмаган (Sr < 0,8) лойли грунтлар ва чангсимон қумлар ҳамда махсус грунтларда намликнинг ошиши натижасида уларнинг мустаҳкамлик ҳамда деформацияланиш кўрсаткичлари камайишини ҳисобга олиш зарур);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлиги ошиши прогноз қилинаётган грунтларда уларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини (φ ва с) аниқлаш учун грунт намунаси олдиндан прогноз қилинаётган намлик миқдоригача сув билан тўйинтириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала шароитида деформация модулини аниқлашда дастлаб грунтни табиий намликда тадқиқ қилишга ва деформация модулини аниқланган қийматини кейинчалик компрессия тадқиқотлари натижасида аниқланган қиймат асосида тўғрилашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Майдаланган грунтларни деформация хусусиятларини ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ, дала шароитида шурфда статик юк таъсирида ва тиргаксиз шахта ёки котлованларда майдони 2500-5000 cm2 бўлган текис горизонтал штамплар ёрдамида ҳамда қудуқ ёки массивларда текис штамп ёки майдони 600 cm2 га тенг бўлган айланма куракли штамп орқали аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Горизонтал ва вертикал йўналишларда анизотроплиги аниқ ифодаланмаган лойли ва қумли грунтларнинг Е деформация модули ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ қудуқ ёки массивларда прессиометрлар ёрдамида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Қумли ва лойли грунтларнинг деформация модули (Е ) статик зондлаш усули билан, қумларни деформация модулининг эса (чангсимон сувга тўйинганлар бундан мустасно) ГОСТ 19912-2012 талаблари бўйича динамик зондлаш усули билан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун зондлаш маълумотларига кўра деформация модули E қийматлари қумли ва лойли грунтни штамплар, прессиометрлар, шунингдек уч ўқли сиқиш асбобларида (ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ) параллел равишда ўтказилган синовлар натижалари билан таққослаш асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун деформация модули (Е) миқдорини фақат зонд ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида келтирилган статик асосланган маълумотлар мавжуд бўлганда III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларга ҳам зонд усулида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Лёссимон грунтлар ҳудудида жойлашган саноат бинолари, турар жой объектлари ҳамда қишлоқ хўжалиги бино ва иншоотларининг заминларини, лёсс ҳамда лёссимон грунтларини мазкур ШНҚнинг 11-иловасида келтирилган жадвалларга мувофиқ лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ҳудудида жойлашган саноат бинолари, турар жой объектлари ҳамда қишлоқ хўжалиги бино ва иншоотларининг заминларининг норматив ва ҳисобий элементлари кўрсаткичлари мазкур ШНҚнинг 12-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Лойли грунтларнинг деформация модули Е ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ лаборатория шароитида компрессион ва уч ўқ бўйлаб сиқиш асбоблари ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун деформация модули (Е) миқдорини фақат компрессион тадқиқот натижаларига кўра, уларни мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган кўпайтирувчи коэффициентлар ( mk) ёрдамида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу коэффициентлар оқувчанлик кўрсаткичи 0 < IL ≤ 1 бўлган тўртламчи лойли грунтларда қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомпрессион синовлари учун деформация модулининг қийматлари 0,1-0,2 МPа босим оралиғида ҳисобланиши ва грунтнинг кўндаланг деформациялари йўқлигини ҳисобга олган ҳолда, b коэффициентининг қиймати ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида келтирилган статистик маълумотлар мавжуд бўлганда, mk қийматлари III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун қўлланилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | ||||||
Грунт тури | Ғоваклик коэффициенти е ни қуйидаги қийматларда тk коэффициентини қиймати | |||||
0,45 — 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | 1,05 | |
Лойли қум | 4 | 3.5 | 3 | 2 | - | - |
Қумли лой | 5 | 4,5 | 4 | 3 | 2,5 | 2 |
Лойлар | - | 6 | 6 | 5,5 | 5 | 4,5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. е ни оралиқ қийматлари учун mk ни қиймати интерполяция усули ёрдамида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Грунтни штамп, прессиометр ва компрессия ускунасида тадқиқ қилинганда, вертикал юкларнинг миқдори бино ва иншоотдан заминга узатилаётган босим ва лаборатория тадқиқотлари учун олинган грунт намунасининг жойлашиш чуқурлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни қуришда тадқиқотлар ўтказишда грунтни юксизлантириш ва уни қайта юклаш ҳамда деформация модулини биринчи Е ва иккиламчи Ее юкланиш чизиқлари орқали ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Майда грунтларнинг мустаҳкамлик хоссалари φ ва с қийматларини ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ грунтларни лабораторияда қирқиш ёки уч ўқ бўйлаб сиқилиш усули ёрдамида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала шароитида ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ φ ва с қийматларини грунт монолитини шурфда ёки котлованда қирқиш орқали тадқиқ қилиб аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Секин зичланувчи, сувга тўйинган лойли, органик-минерал ва органик грунтларнинг барқарорлашмаган ҳолати юзага келиши эҳтимолини ҳисобга олиш учун консолидацияланмаган ва дренажланмаган уч ўқли синовлар натижалари асосида заминнинг дренажланмаган мустаҳкамлик қиймати (cu)ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ аниқлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала шароитида заминнинг дренажланмаган мустаҳкамлик қиймати (cu)ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ қудуқ ёки массивларда айланма қирқиш усули (паррак) билан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Лойли грунт ва қумларда φ ва с қийматлари II ва III хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ дала шароитида қудуқларда илгариланма ва айланма қирқиш усулида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Статик асосланган минтақавий маълумотлар, мақсадли ва амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида мавжуд бўлганда φ ва с қийматлари III хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун зонд усулида аниқланган қийматларга асосан қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Қумлар ва лойли грунтларни φ ва с қийматларини ГОСТ 19912-2012 талабларига мувофиқ ҳамда статик зондлаш (чангсимон сувга тўйингандан ташқари) усулидан фойдаланиб аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун φ ва с ни зондлаш усулида аниқланган қийматларига ушбу грунтларни параллел равишда мазкур ШНҚнинг 50-бандида келтирилган усулларда аниқланган қийматлар билан таққослаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Қоятошли грунтларни бир ўқли сиқилишга мустаҳкамлик чегараси ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматлари ГОСТ 20522-2012 бўйича синов натижаларини статистик қайта ишлаш асосида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Заминларнинг барча ҳисоблари қуйидаги 1-формула бўйича аниқланадиган грунтлар хусусиятлари (Х) нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланиб бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishXn — ушбу кўрсаткичнинг норматив қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни мустаҳкамлик хусусиятларининг ҳисобий қийматлари φ, с ва майда грунтлар учун cu, қоя тошли грунтларнинг бир ўқли сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc, шунингдек грунтнинг зичлиги r ни ҳисоблашда грунт бўйича ишончлилик коэффициенти γg ни ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ шу кўрсаткичларнинг ўзгарувчанлигига, аниқлашлар сонига ва ишончлилик эҳтимоли қиймати α га кўра аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт бўйича ишончлилик коэффициенти γg ни грунтнинг бошқа хусусиятлари учун 1 га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт солиштирма оғирлиги (γ) нинг ҳисобий қийматини грунт зичлиги (r) ҳисобий қийматини эркин тушиш тезланиши (g) га кўпайтириб аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Грунтларнинг хусусиятлари ҳисобий қийматларининг ишончлилик эҳтимоли (α) заминларни биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатда ҳисоблашда 0,95 га, иккинчи гуруҳ бўйича ҳисоблашда эса 0,85 га тенг деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геологик қидирувлар натижасига кўра, IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун грунтлар хусусиятлари ҳисобий қийматларининг ишончлилик эҳтимоли (α)ни юқорида келтирилганидан катта қийматини қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Грунт хусусиятларини норматив ва ҳисобий қийматларини ҳисоблаш учун керакли бўлган аниқлашлар сони замин грунтининг бир жинслимаслик даражасига ҳамда бино ва иншоотнинг муҳимлилик даражасига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш майдонида ажратилган муҳандислик-геологик ёки грунт элементи учун ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ грунтларни физик хусусиятлари ўнтадан, механик хусусиятлари олтитадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеформация модулларини дала шароитларида грунтларни штамп билан тадқиқ қилиш натижаси бўйича аниқлашда учта (ёки натижалар ўртача натижадан 25 фоиздан ортиқ фарқ қилмаса иккита) тадқиқот натижалари ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадваллар орқали уларнинг физик кўрсаткичлари ҳамда қуйидагилар бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар заминларини дастлабки ҳисоблаш орқали;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII муҳимлик даражасидаги бино ва иншоотлар заминларини ҳамда электр узатиш ва алоқа ҳаво линиялари таянчлари заминларини ҳисоблаш орқали.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехник-иқтисодий асосланганда мазкур ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларнинг охирги ҳисоблари учун 1-иловадаги жадвал маълумотларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИчки ишқаланиш бурчаги φn, солиштирма илашиш cn ва деформация модули Е нинг норматив қийматларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадваллардан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунт бўйича ишончлилик коэффициентини қуйидаги қийматларда қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни деформацияга ҳисоблашда .......... γg = 1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштирма туташувчанлик учун........... γg(c) = 1.5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзумли грунтларнинг ички ишқаланиш бурчаги учун.. γg(φ) = 1.1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли грунтларнинг ички ишқаланиш бурчаги учун... γg(φ) = 1.15.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Ер ости сувлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Янги бино ва иншоотларни қуриш ёки реконструкция қилишда заминларда ер ости иншоотларини лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳининг табиий, мавсумий ва кўп йиллик ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳининг техноген ўзгаришлари ва юза сувларининг пайдо бўлиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчангсимон қумлар ва лойли грунтларда капилляр кўтарилиш радиусини ер ости сувлари сатҳидан баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг ишлаб чиқаришнинг технологик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик қидирув ишлари натижалари асосида ер остидаги конструкциялар материалига ва грунтларнинг коррозиявий фаоллигига нисбатан агрессивлик даражалари майдоннинг гидрогеологик шароитларини ва уларни иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида ўзгариши мумкинлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Бино ва иншоотни қурилган майдон ва унга туташ ҳудуддаги ер ости сувлари режимига таъсир даражасини баҳолаш учун қурилиш ва ундан фойдаланиш босқичида гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан прогноз қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан прогноз қилишни ер ости сувларини кўп йиллик режимини ҳосил бўлишига таъсир қилувчи омилларни ўзгаришини ҳисобга олиб, математик моделлаш, аналитик ва бошқа усулларда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан аниқлашда ҳудудий ва маҳаллий турларга бўлинадиган режим ҳосил қилувчи омилларни аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲудудий омилларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарё, канал, ва бошқа сув манбалари, корхонадан чиқиб кетаётган сувлар, аэрация станциясининг фильтрация майдонидан чиқаётган сувлар ҳисобига ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сув олиш иншоотлари, дренажлар, метрополитен қуритиш тизимининг карьерларни ишлаши ҳисобига депрессия воронкаси ҳосил бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий омилларга қуйидагилар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншоотларини (қозиқли майдонлар) сувни тўсиши, атроф муҳитдаги сув ташувчи коммуникациялардан сизиб чиқувчи сувлар ҳисобига ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида ҳар хил турдаги дренажлар таъсирида депрессия воронкаси ҳосил бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни лойиҳалашда ер ости сувлари режимини кузатиш (қурилиш бўлаётган ва атроф муҳитдаги ҳудудларда) натижаларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилиш ҳудудида гидрогеологик ҳолатни ўзгаришига таъсир қилувчи сувли горизонт фильтрация параметрларини аниқлаш бўйича фильтрация тажриба ишлари комплексини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Ер ости сувлари сатҳининг мумкин бўлган табиий мавсумий ва кўп йиллик ўзгаришларини баҳолаш қуйидагилардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўп йиллик режим кузатувлари маълумотлари асосида қисқа муддатли кузатувлар натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдончасида муҳандислик қидирувлари вақтида амалга ошириладиган ер ости сувлари сатҳининг бир марталик ўлчовлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Бино ва иншоот ва ер ишларини бажариш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун ер ости сувлари сатҳининг ўртача кўп йиллик ҳолати ва уларнинг кузатув давридаги максимал ва минимал сатҳи ҳамда ер ости сувлари (баҳорги ва ёзги-кузги) тўғрисида тўлиқ маълумотлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Сув тошқини хусусиятига кўра, табиий ёки техноген сув босган (ер ости сувлари сатҳининг чуқурлиги 3 m дан кам) ва сув босмаган ҳудудларга ажратилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Сув тошқинининг асосий омилларига қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш пайтида — ҳудудни вертикал режалаштириш пайтида ер усти оқими шароитларининг ўзгариши, ер ва қурилиш ишлари ўртасидаги узоқ муддатли узилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланишда — инфильтрация, бинолар ва қопламалар остидаги буғланишнинг пасайиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Ҳудудни сув босиши мумкинлигини баҳолаш ишлари қурилиш ва унга туташ майдонни майдоннинг муҳандислик-геологик шароитнинг лойиҳаланаётган (реконструкция қилинаётган) иншоот ва ўраб турувчи иншоотларнинг конструктив ҳамда технологик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан аниқлаш асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун ер ости сувлари режимини бир йилдан кам бўлмаган вақт давомида стационар кузатишни ўз ичига олган махсус комплекс тадқиқотлар асосида ва техноген омилларни ҳисобга олган ҳолда ер ости сувлари сатҳини ўзгариш миқдорини олдиндан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Ер ости сувлари сатҳи кўтарилганда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг сувга тўйиниши, гидростатик ва гидродинамик муаллақлик натижасида зичлашаётган қатламнинг кучланганлик ҳолатининг ўзгариши оқибатида грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияга оид хусусиятларининг ёмонлашуви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг қўшимча чўкиши юз бериши мумкинлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Саноат ҳудудлари, зич, аралаш ва паст зичликли бинолар бўлган турар жой ҳудудлари, боғлар ҳамда ўрмонлар эгаллаган ҳудудларнинг грунт қатламининг сизиб ўтувчи сувлар қиймати W, mm/yil билан тавсифланади ва қуйидаги 2-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW = (1 — m)Wnat + Wtec, (2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm — майдонни сув ўтказмайдиган қатлам билан (асфальт, том) беркитилганлик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishWnat — табиий шароитдаги сизот сувлари туфайли юз берадиган фильтрация сувларини сизиши, mm/yil;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishWtec — техноген омиллар туфайли юз берадиган фильтрация сувларини сизиши, mm/yil.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФильтрация сувларини сизиши (Wtec )ни қурилиш амалга оширилаётган ҳудуддаги кутилаётган сув истеъмолига боғлиқ равишда аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТурар жой зоналарида ер ости сувларининг шаклланишига таъсир этувчи ичимлик сувларининг йўқотилиш даражаси умумий сув истеъмолининг ўртача 3,6 фоизи миқдорида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшлаб чиқариш зоналари учун бу йўқотишлар ишлаб чиқаришнинг сув истеъмоли хусусиятига ва унинг фойдаланиш давомийлигига боғлиқ ҳолда сув сарфининг 4 — 6 фоизи миқдорда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун ҳудуднинг гидрогеологик шароити ўзгариш даражасини олдиндан аниқлаш қуйидаги мақсадларида бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлованга келаётган сувни ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован асослари ва ён бағирларининг барқарорлиги ҳамда суффозия жараёнлари юз бериши эҳтимолини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфильтрацияга қарши парда (экран) қуриш заруратини ва унинг чуқурлигини асослаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдепрессия воронкаси ўлчамларини аниқлаш билан бирга дренажнинг унга туташ майдонига таъсирини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг ер ости сувларини тўсиш хусусиятини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари бино ва иншоотларининг ер ости қисмига таъсир кўрсатадиган босимини ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзасининг чўкишини ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдренажга келиб тушадиган сув ҳажмини ҳисоблаш ва дренажнинг таъсир радиусини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг капилляр кўтарилиши ҳудуди баландлигини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Прогноз қилинаётган ер ости сувларининг сатҳида замин грунтларининг физик-механик хоссаларини ёмонлашиши, ноқулай геологик ва муҳандислик геологик жараёнларнинг ривожланиши, бино ва иншоотнинг ер ости қисмларидан нормал фойдаланиш шароитларининг бузилиши юз бериши мумкин бўлса, лойиҳада қуйидагича ҳимоя тадбирлари бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости конструкцияларини гидроизоляциялаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳининг кўтарилишини чекловчи, сув юрадиган коммуникациялардан сув сизишига йўл қўймайдиган (дренаж, фильтрацияга қарши тўсиқлар, коммуникациялар учун махсус каналлар қуриш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг механик ёки кимёвий суффозияланишига тўсқинлик қилувчи (дренаж, шпунт, грунтларни мустаҳкамлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув босиш жараёнининг ривожланишини назорат қилиш, сув юрадиган коммуникациялардан сув сизишини ўз вақтида бартараф қилиш учун кузатув қудуқлари стационар тармоғини қуриш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу бандда келтирилган ҳимоя тадбирлари (бири ёки бир нечтаси) ер ости сувларининг прогноз қилинадиган сатҳини, лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг конструктив ҳамда технологик хусусиятлари, масъуллик даражаси ва ҳисобий фойдаланиш муддатини, шунингдек сувдан ҳимоя қилиш тадбирларининг ишончлилигини ва қийматини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш босқичида қуйидагилар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув босиш ёки қуритиш жараёни устидан назорат қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув юрадиган коммуникациялардан сув сизишини ўз вақтида бартараф этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув чиқариш ҳажмини бартараф этиш ёки камайтириш учун гидрогеологик шароитларни ўзгариши кузатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Ер ости сувлари ёки саноат оқовалари чуқур жойлашган конструкциялар материалларига нисбатан агрессив хусусиятга эга бўлса ёки грунтларнинг коррозияга таъсирчанлигини кучайтириши мумкин бўлса, ШНҚ 2.03.11-24 га мувофиқ коррозияга қарши чора-тадбирлар кўрилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлигига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлиги қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг вазифаси ва конструктив хусусиятларини, унинг пойдеворига тушадиган юклама ва таъсирларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтуташ бино ва иншоотлар пойдеворини жойлаштириш, шунингдек муҳандислик коммуникацияларини ўтказиш чуқурлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар қуриладиган ҳудуднинг мавжуд ва лойиҳаланаётган рельефини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонининг геологик шароитларини (грунтларнинг физик-механик хоссаларини, қатламланиш хусусиятларини, сирпанишга мойил қатламларнинг мавжудлигини, ўпирилган чуқурчалар, карст бўшлиқлар мавжуд ёки мавжуд эмаслигини);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдоннинг гидрогеологик шароитлари ҳамда бино ва иншоотнинг қуриш ва фойдаланиш жараёнида уларнинг ўзгариши эҳтимолини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарёларнинг ўзанларида қуриладиган бино ва иншоотлар (кўприклар, қувурлар ўтган жойлар) таянчлари атрофидаги грунтнинг ювилиб кетиши эҳтимолини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг мавсумий музлаш чуқурлигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Грунтнинг мавсумий музлашининг норматив чуқурлик қиймати (dfn, m) очиқ ва қордан тозаланган горизонтал майдондаги грунтларнинг мавсумий музлашининг йиллик максимал чуқурликларининг ўртача қийматига тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қиймат камида 10 йиллик кузатув маълумотларига асосланиши ва ер ости сувлари сатҳи грунтнинг мавсумий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган шароитда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲақиқий музлаш чуқурлигини кузатиш натижаларидан фойдаланганда, уни ГОСТ 24847-2017 га мувофиқ аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Кўп йиллик кузатувлар бўйича маълумотлар мавжуд бўлмаганда, грунтнинг мавсумий музлаш норматив чуқурлиги (dfn, m)ни иссиқлик-техник ҳисоблари асосида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМузлаш чуқурлиги 2,5 m дан ошмайдиган жойларда унинг норматив қийматини қуйидаги 3-формулага асосан аниқлаш зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМt — сон жиҳатидан ушбу ҳудуд учун қиш даврида ўртача ойлик манфий ҳароратнинг абсолют миқдорини йиғиндисига тенг бўлган, ШНҚ 1.02.10-23 бўйича қабул қилинадиган ўлчамсиз коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd0 — қуйидагиларга тенг деб олинадиган катталик:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумли лой ва лой учун — 0,23 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли қум, майда ва чангсимон қум учун — 0,28 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшағалли, йирик ва ўртача ўлчамли — қум учун 0,30 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик бўлакли грунтлар — 0,34 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир жинслимас грунтлар учун d0 қиймати музлаш чуқурлиги чегарасидаги ўртача муаллақ ҳолатда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Грунтнинг мавсумий музлаш ҳисобий чуқурлигини df қуйидаги 4-формула орқали аниқлаш керак, m:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdf = khdfn, (4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdfn — мазкур ШНҚнинг 79 — 80-бандлари орқали аниқланадиган норматив музлаш чуқурлиги m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkh — иншоотнинг иссиқлик режими таъсирини ҳисобга оладиган коэффициент — иситиладиган бино ва иншоотнинг ташқи пойдеворлари учун мазкур ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситилмайдиган иншоотларнинг ташқи ва ички пойдеворлари учун — kh =1,1 га тенг (ўртача йиллик ҳарорат манфий бўлган жойлар бундан мустасно) қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Иситиладиган бино ва иншоотлар пойдеворларининг чуқурлиги пойдевор грунтларининг музлаб кўпчишига йўл қўймаслик талабларига кўра, қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи деворлар учун (текисланган майдон сатҳидан) мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички пойдеворлар учун — грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан қатъи назар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи пойдеворларни жойлаштириш чуқурлигини музлашнинг ҳисобий чуқурлигидан қатъи назар қуйидаги ҳолларда белгилашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу майдончада ўтказилган махсус тадқиқотлар натижасида грунтнинг бўртиш хусусияти йўқлиги аниқланган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмахсус тадқиқотлар ва ҳисоб-китоблар асосида грунтнинг музлаши ва эриши пайтидаги деформациялар бино ва иншоотнинг фойдаланиш ишончлилигига зарар етказмаслиги аниқланган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг музлашини олдини оладиган махсус иссиқлик-техник чоралар амалга оширилган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | |||||
Бино ва иншоотнинг хусусиятлари | Ташқи пойдеворларга ёндош хонада ҳавонинг ўртача суткалик ҳисобий ҳароратидаги коэффициент kh ,°С | ||||
0 | 5 | 10 | 15 | 20 ва ундан юқори | |
Ер тўласиз, полли: | |||||
Грунт устидаги | 0,9 | 0,8 | 0,7 | 0,6 | 0.5 |
Грунт устидаги тўсинли | 1,0 | 0,9 | 0,8 | 0,7 | 0,6 |
Иситилган цоколь устидаги ораёпма бўйича | 1,0 | 1,0 | 0,9 | 0,8 | 0,7 |
Ертўла ёки техник ертўла | 0,8 | 0,7 | 0,6 | 0,5 | 0,4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 2-жадвалда келтирилган kh коэффициентнинг қийматлари деворнинг ташқи ёни билан пойдевор четигача масофа аf <0,5 m бўлган пойдеворларга тегишли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар аf 
1,5 m бўлса, kh коэффициентнинг қиймати 0,1 га ортади, бироқ kh =1 қийматидан катта бўлмайди;
1,5 m бўлса, kh коэффициентнинг қиймати 0,1 га ортади, бироқ kh =1 қийматидан катта бўлмайди;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаf оралиқ қиймати билан kh коэффициентнинг қийматлари интерполяция билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ташқи пойдеворларга ёндош хоналарга ертўлалар ва техник ертўлалар, улар бўлмаган ҳолда биринчи қаватдаги хоналар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ҳаво ҳароратининг оралиқ қийматларида коэффициент kh ушбу жадвалда келтирилган энг яқин кичик қийматгача яхлитлаб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Иситиладиган иншоотнинг совуқ ертўласида (техник ертўласида) манфий ўртача қишки ҳарорат мавжуд бўлган ҳолда, ички пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ, грунтнинг ҳисобланган музлаш чуқурлигига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу чуқурлик ушбу ШНҚнинг 4-формуласига асосан kh=1 коэффициенти билан аниқланиши лозим. Бунда, музлашнинг норматив чуқурлиги ертўла полидан бошлаб ҳисобланиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 80-бандига кўра, ертўладаги ҳавонинг ўртача қишки ҳароратини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСовуқ ертўла (техник ертўла) мавжуд бўлган иситиладиган бино ва иншоотларнинг ташқи пойдеворларини ётқизиш чуқурлиги ички пойдеворларнинг ётқизиш ва грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлиги қийматларидан энг каттаси сифатида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу чуқурлик режалаштириш сатҳидан бошлаб kh = 1 коэффициенти билан ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||
Пойдевор таглиги остидаги грунтлар | Ер ости сувларининг сатҳи жойлашган чуқурликка кўра пойдеворларни чуқурлиги, dw, m, | |
dw £ df + 2 | dw > df + 2 | |
Қоятошли, қум аралаш йирик бўлакли, шағалли қум, йирик ва ўртача қум | df га боғлиқ эмас | df га боғлиқ эмас |
Майда ва чангсимон қум | df дан кам эмас | df га боғлиқ эмас |
Оқувчанлик кўрсаткичи IL < 0 бўлган лойли қум | df дан кам эмас | df га боғлиқ эмас |
Оқувчанлик кўрсаткичи IL ³ 0 бўлганда | df дан кам эмас | df дан кам эмас |
Қумли лой, лойлар, шунингдек йирик бўлакли чангсимон ойли тўлдиргичли, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик чегараси IL ³0,25 бўлганда | df дан кам эмас | df дан кам эмас |
Оқувчанлик кўрсаткичи IL ³ 0,25 бўлганда | df дан кам эмас | 0,5 df дан кам эмас |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлиги музлаш ҳисобий чуқурлиги df га боғлиқ бўлмаган ҳолларда ушбу жадвалда келтирилган грунтлар камида музлаш норматив чуқурлиги dfn гача ётиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ер ости сувлари сатҳининг ҳолати мазкур ШНҚнинг 472-бандидаги талабларни ҳисобга олиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Иситилмайдиган бино ва иншоотларнинг ташқи ва ички пойдеворларини жойлаштириш ушбу ШНҚнинг 3-жадвали бўйича белгиланиши, бунда чуқурлик ертўла ёки техник ертўла бўлмаганда текисланган майдон сатҳидан, улар мавжуд бўлганда эса ертўла ёки техник ертўла полидан бошлаб ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида қурилиш жараёнида замин грунтларининг намланишига, шунингдек музлашига йўл қўймайдиган тадбирлар белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда ер ости сувлари сатҳи қуйидагича белгиланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотдан фойдаланиш даврида мазкур ШНҚнинг 3-боби 4-параграфига мувофиқ прогнозлаш асосида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувни пасайтириш чораларининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда (лойиҳада назарда тутилган бўлса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Бино ва иншоот ёки унинг бўлмаси пойдеворлари бир сатҳда жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚўшни пойдеворларни ҳар хил белгида қўйишда, улар орасидаги йўл қўйиладиган фарқ 
, m, қуйидаги 5-шартдан келиб чиқиб аниқланиши лозим:
, m, қуйидаги 5-шартдан келиб чиқиб аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — пойдеворлар орасидаги масофа, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj, сI — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги град., ва грунтнинг солиштирма туташувчанлиги, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — заминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда юқорида жойлашган пойдевор таглиги остидаги ҳисобий юкламалардан тушадиган ўртача босим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Заминни деформация бўйича ҳисоблашлар қуйидагиларни белгиланган чегараларда чеклаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиноларнинг нормал ишлашини таъминлаш учун мутлақ ва нисбий силжишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйўл қўйиб бўлмайдиган даражада чўкиш, кўтарилиш, қийшайишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг лойиҳадаги сатҳлари ва ҳолатлари ўзгаришини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбирикмаларнинг бўшашиши таъсирида юз бериши мумкин бўлган ҳолатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБевосита мавжуд бино ва иншоотлар яқинида жойлашган бино ва иншоотларни лойиҳалашда, шу лойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотлардан тушадиган юклар таъсирида мавжуд бино ва иншоотлар заминларининг қўшимча деформацияланишини мазкур ШНҚнинг 9-боби талабларига мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Заминнинг деформацияланиши ва силжиши қуйидаги турларга бўлиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта чўкиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўтарилиш ва чўкиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўтиришлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал силжиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўпирилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин деформациялари пайдо бўлиш сабаблари бўйича икки турга бўлиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминга ташқи юк таъсир қилиши натижасида юз берадиган деформациялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминга ташқи юкнинг таъсири билан боғлиқ бўлмаган ҳамда замин сиртининг вертикал ва горизонтал силжишлари кўринишида намоён бўладиган деформациялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Заминларнинг деформацияларини мазкур ШНҚнинг 36-бандида келтирилган ҳолларда бино ва иншоотлар ва улар заминларининг биргаликдаги ишлаши шартини ҳисобга олмасдан бажаришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликдаги деформацияланиши қуйидагилар билан тавсифлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор заминининг чўкиши (кўтарилиши) s;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор заминининг ўртача чўкиши 
;
;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishикки пойдеворнинг нисбий чўкишлар (кўтарилишлар) фарқи Ds/L (L — пойдеворлар орасидаги масофа);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор (иншоот)нинг қийшайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий эгилиш ёки букилиш f/L (бино ва иншоотнинг бир хил эгилиш участкаси узунлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг қайриладиган қисмининг эгрилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг нисбий бурилиш бурчаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор (иншоот)нинг горизонтал силжиши uh.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш қуйидаги 6-шартга асосан бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs — пойдевор заминининг чўкиши (пойдевор ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsu — пойдевор заминнинг чўкишининг чегаравий қиймати (замин, бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши) мазкур ШНҚнинг 133 — 137-бандларидаги талабларга мувофиқ белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши s ни аниқлашда мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни деформация бўйича ҳисоблашда 
(пойдевор замининг чўкиши чўкишнинг чегаравий қийматларидан кичик ёки тенг бўлиш) шарти мазкур ШНҚнинг 91-бандидаги параметрлар учун ҳам бажарилиши керак.
(пойдевор замининг чўкиши чўкишнинг чегаравий қийматларидан кичик ёки тенг бўлиш) шарти мазкур ШНҚнинг 91-бандидаги параметрлар учун ҳам бажарилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар конструкцияларининг кучланганлик-деформацияланган ҳолатини узоқ давом этадиган жараёнларни ва заминнинг консолидацияси вақти прогнозини ҳисобга олган ҳолда баҳолаш вақт бўйича чўкишлар миқдорининг бирламчи ва иккиламчи консолидацияни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш жараёнида юз берадиган замин пойдеворини чўкиши (пойдевор қурилгунга қадар тўкмалар оғирлигидан чўкиш, қурилиш конструкциялари туташувларини монолитлагунга қадар чўкиш) бино ва иншоотларнинг фойдаланиш давридаги мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган бўлса мазкур чўкишни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминларни деформациялар бўйича ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 3-боб, 11-параграфда келтирилган тадбирларни қўллаш ҳисобига заминнинг деформацияланиши ҳисобий ва чегаравий қийматларининг ўзгариши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланишини аниқлаш учун қўлланиладиган заминнинг ҳисобий схемаси мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор таглиги остидаги ўртача босим (р) грунтнинг ҳисобий қаршилиги (R)дан ошмайдиган ҳолларда, пойдевор асосининг деформацияларини ҳисоблаш сиқиладиган қатлам чуқурлиги (Нc) шартли равишда чекланган чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасини қўллаш орқали амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII ва III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг асосий деформацияларини дастлабки ҳисоблашда, пойдевор таглиги остидаги ўртача босим грунтнинг ҳисобий қаршилигидан ошмайдиган ҳолларда ҳамда қуйидаги шартлар бажарилганда, чизиқли деформацияланувчи қатлам кўринишидаги ҳисоблаш схемасини қўллашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор кенглиги (диаметри) b ³10 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор таглиги остидаги ўртача босим 150 kPa дан 500 kPa гача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежалаштириш сатҳидан пойдевор қўйиш чуқурлиги d £5 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор асосида деформация модули Е ³ 10 Mpa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОчиқ котловандаги грунтларга табиий ва техноген таъсирлар натижасида уларнинг хусусиятлари ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда, замин деформацияларини аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Замин грунти ҳисобий қаршилигини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Пойдевор заминининг деформацияларини мазкур ШНҚнинг 93-бандида келтирилган ҳисобий схемалардан фойдаланиб ҳисоблашда, пойдевор таглиги остидаги ўртача босим р, замин грунтининг ҳисобий қаршилиги R ни қуйидаги 7-формула ёрдамида аниқланадиган қийматидан ошмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 4-жадвалидан қабул қилинадиган иш шароити коэффициентлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — коэффициент, унинг қиймати грунтнинг мустаҳкамлик кўрсаткичлари 
бевосита тадқиқотларда аниқланган бўлса — к=1, улар мазкур ШНҚнинг 1-иловаси жадваллари бўйича қабул қилинган бўлса к=1,1 деб қабул қилинади;
бевосита тадқиқотларда аниқланган бўлса — к=1, улар мазкур ШНҚнинг 1-иловаси жадваллари бўйича қабул қилинган бўлса к=1,1 деб қабул қилинади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMg, Мq, Mc — 5-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkz — коэффициент, b < 10 m бўлганда kz=1 ; b 
10 m бўлганда kz = z0/b + 0,2 (бу ерда z0 = 8 m) тенг деб қабул қилинади;
10 m бўлганда kz = z0/b + 0,2 (бу ерда z0 = 8 m) тенг деб қабул қилинади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — пойдевор таглиги кенглиги, m (қалинлиги hn бўлган бетон ёки шағал тўшамада b ни қийматини 2 hn га узайтиришга йўл қўйилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги пойдевор таглигидан паст жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлиги ўрталаштирилган ҳисобий қиймати (ер ости сувлари мавжуд бўлганда сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олиб аниқланади), kN/m3;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги пойдевор таглигидан паст жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлиги ўрталаштирилган ҳисобий қиймати, фақат пойдевор таглигидан юқори ётган грунтлар учун, kN/ m3;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсII — мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги бевосита пойдевор таглиги тагида ётган грунтнинг солиштирма илашишини ҳисобий қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd1 — ертўласиз бино ва иншоотлар пойдеворининг текисланган майдон сатҳидан жойлаштириш чуқурлиги ёки ички ва ташқи пойдеворларнинг ертўла полидан ўлчанадиган ва миқдори 8-формуладан аниқланадиган жойлаштириш чуқурлиги, плитасимон пойдеворларда d1 қиймати учун плита тубидан текисланган майдон сатҳигача бўлган энг кичик чуқурлик қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdb — ертўла чуқурлиги, текисланган майдон сатҳидан ертўла полигача бўлган масофа, m (чуқурлиги 2 m дан катта бўлган ертўлали бино ва иншоотлар 2 m га тенг деб қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhs — ертўла томондан пойдевор таглигидан юқоридаги грунт қатламининг қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhcf — ертўла поли конструкциясининг қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcf — ертўла поли конструкциясининг солиштирма оғирлиги ҳисобий қиймати, kN/m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚалинлиги hn бўлган бетон ёки шағал тўшамада d1 ни hn қийматгача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | |||
Грунтлар | Коэффициент gc1 | Бино ва иншоот узунлигининг баландлигига нисбати L/Н қуйидагига тенг бўлганда, бикр конструкцияли иншоотлар учун коэффициент gc2 | |
4 ва ундан ортиқ | 1,5 ва ундан кам | ||
Майда ва чангсимон қумлардан ташқари, қумли тўлдирувчили йирик бўлакли қумлар | 1,4 | 1,2 | 1,4 |
Майда қум | 1,3 | 1,1 | 1,3 |
Чангсимон қумлар Намлиги кам ва нам қумлар | 1,25 | 1,0 | 1,2 |
Сувга тўйинган | 1,1 | 1,0 | 1,2 |
Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL £ 0,25 | 1,25 | 1,0 | 1,1 |
Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи 0,25 < IL £ 0,5 | 1,2 | 1,0 | 1,1 |
Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 | 1,1 | 1,0 | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Қаттиқ (бикр) конструктив схемали бино ва иншоотларга конструкциялари заминларнинг деформациясидан пайдо бўладиган зўриқишларни қабул қилишга махсус, шунингдек, мазкур ШНҚнинг 3-боби, 6-параграфда келтирилган тадбирлар ҳисобига мослашган бино ва иншоотлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Эгилувчан конструктив схемали бинолар учун коэффициент gc2 =1 га тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. L/Н нинг оралиқ қийматларида коэффициент gc2 интерполяция бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Бўшоқ қумлар учун gс1 ва gс2 = 1 га тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Ушбу ШНҚнинг 7-формуласидан пойдеворнинг режадаги шакли қандай бўлишдан қатъи назар қўлланилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар пойдеворнинг таглиги майдони А бўлган доира ёки тўғри кўп бурчак шаклида бўлса, 
деб қабул қилиш керак.
деб қабул қилиш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Грунтлар ва ертўла поли материали солиштирма оғирлигининг мазкур ШНҚнинг 7-формуласига кирадиган ҳисобий қийматини уларнинг норматив қийматларига тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Пойдеворнинг конструкцияси унинг замин билан биргаликда ишлаш шароитини яхшиласа, тегишли асосланган ҳолларда грунтнинг ҳисобий қаршилиги оширилишига йўл қўйилади (масалан, узилган, тирқишли, оралиқ тўшамали пойдеворлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Бурчакларида ўйиқлари бор пойдевор плиталари учун замин грунтининг ҳисобий қаршилигини мазкур ШНҚнинг 6-жадвалидаги kd коэффициентни қўллаб оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. d1 > d (d — пойдеворни текисланган майдон сатҳидан жойлашиш чуқурлиги) бўлса, бунда 7-формуласидагини d1 = d ва db = 0 деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Замин грунтини мазкур ШНҚнинг 2-иловасидаги 1 — 10-жадваллардаги R0 ни қийматини ҳисобга олиб, 1 ва 2-формулалардан аниқланган ҳисобий қаршилиги R қийматидан 4-5-боблар талабларига асосан пойдеворнинг дастлабки ўлчамларини аниқлаш учун қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | |||||||
Ички ишқаланиш коэффициенти | Коэффициентлар | Ички ишқаланиш бурчаги, | Коэффициентлар | ||||
jII, град | Мg | Мq | Мс | jII, град | Мg | Мq | Мс |
0 | 0 | 1,00 | 3,14 | 23 | 0,69 | 3,65 | 6,24 |
1 | 0,01 | 1,06 | 3,23 | 24 | 0,72 | 3,87 | 6,45 |
2 | 0,03 | 1,12 | 3,32 | 25 | 0,78 | 4,11 | 6,67 |
3 | 0,04 | 1,18 | 3,41 | 26 | 0,84 | 4,37 | 6,90 |
4 | 0,06 | 1,25 | 3,51 | 27 | 0,91 | 4,64 | 7,14 |
5 | 0,08 | 1,32 | 3,61 | 28 | 0,98 | 4,93 | 7,40 |
6 | 0,10 | 1,39 | 3,71 | 29 | 1,06 | 5,25 | 7,67 |
7 | 0,12 | 1,47 | 3,82 | 30 | 1,15 | 5,59 | 7,95 |
8 | 0,14 | 1,55 | 3,93 | 31 | 1,24 | 5,95 | 8,24 |
9 | 0,16 | 1,64 | 4,05 | 32 | 1,34 | 6,34 | 8,55 |
10 | 0,18 | 1,73 | 4,17 | 33 | 1,44 | 6,76 | 8,88 |
11 | 0,21 | 1,83 | 4,29 | 34 | 1,55 | 7.22 | 9,22 |
12 | 0,23 | 1,94 | 4,42 | 35 | 1,68 | 7,71 | 9,58 |
13 | 0,26 | 2,05 | 4,55 | 36 | 1,81 | 8,24 | 9,97 |
14 | 0,29 | 2,17 | 4,69 | 37 | 1,95 | 8,81 | 10,37 |
15 | 0,32 | 2,30 | 4,84 | 38 | 2,4 | 9,44 | 10,80 |
16 | 0,36 | 2,43 | 4,99 | 39 | 2,28 | 10,11 | 11,25 |
17 | 0,39 | 2,57 | 5,15 | 40 | 2,46 | 10,85 | 11,73 |
18 | 0,43 | 2,73 | 5,31 | 41 | 2,66 | 11,64 | 12,24 |
19 | 0,47 | 2,89 | 5,48 | 42 | 2,88 | 12,51 | 12,79 |
20 | 0,51 | 3,06 | 5,66 | 43 | 3,12 | 13,46 | 13,37 |
21 | 0,56 | 3,24 | 5,84 | 44 | 3,38 | 14,50 | 13,98 |
22 | 0,61 | 3,44 | 6,04 | 45 | 3,66 | 15,6 | 14,64 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Ғовак қумлар учун ушбу ШНҚнинг 7-формуласи бўйича 
ҳолатда ёки ушбу ШНҚнинг 90-бандига мувофиқ аниқланган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) қиймати штамп синовлари натижалари (камида учта) асосида аниқланиши лозим.
ҳолатда ёки ушбу ШНҚнинг 90-бандига мувофиқ аниқланган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) қиймати штамп синовлари натижалари (камида учта) асосида аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШтампнинг ўлчамлари ва шакли лойиҳаланаётган пойдевор шакли ва ўлчамларига яқин бўлиши, бироқ майдони 0,5 m2 дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒовак қумлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R)ни аниқлаш махсус тадқиқотлар асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) қиймати пойдеворни жойлаштириш чуқурлигида ҳисобланиши, бу чуқурлик ер юзасини кесиб олиб ташлаш ёки тўлдириш орқали режалаштирилган сатҳдан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳада пойдеворларга тўлиқ юк туширишдан олдин кўтармани қуриш талаби келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоб-китоб қониқарли натижа берса, ертўла полидан пойдевор жойлаштириш чуқурлигини 0,5 m дан кам қилиб белгилашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. jII, сII ва gII ни ҳисобий қийматлари, ишонч даражаси a ни II, чегаравий ҳолат ҳисоблари учун 0,85 тенг деб қабул қилинадиган қийматларида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор таглигидан пастда жойлашган z қалинликдаги грунт қатлами учун қуйидагича аниқланиши лозим: b < 10 m бўлганда z = b/2 ва b < 10 m бўлганда z = z1 + 0,1b (бу ерда z1 = 4 m).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор таглигидан пастда ёки юқорида жойлашган грунт қалинлиги чуқурлиги бўйича бир жинсли бўлмаса, унинг хусусиятларини ўртача муаллақ қиймати қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги иш шароити коэффициенти 
ни белгилашда, бикр конструктив схемали бино ва иншоотларга қуйидагилар киритилиши лозим:
ни белгилашда, бикр конструктив схемали бино ва иншоотларга қуйидагилар киритилиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқаватлар ўртасидаги ораёпмалар бутун контури бўйича кўндаланг ва бўйлама деворларга ёки уларнинг орасидаги масофа кичик бўлганда фақат юк кўтарувчи ва кўндаланг деворларга таянадиган панелли, блокли ва ғиштли бинолар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishминоралар, тутун чиқариш қувурлари, доменлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Пойдеворларнинг дастлабки ўлчамлари конструктив ечимларга мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1 — 3-жадвалларга мувофиқ ҳамда замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги R0 га доир жадвал қийматларига асосан белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Замин энг катта пойдевор таглигидан бошлаб ҳисобланганда, шу пойдеворнинг кенглигини икки баробарга тенг бўлган чуқурликда сиқилувчанлиги катталашмайдиган, текис қалинликдаги горизонтал (нишаблиги 0,1 дан ортиқ эмас) бўлса, II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворлари ўлчамларини аниқлаш учун замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R0) қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Замин грунтлари зичланган ёки грунт тўшамалари қилинган ҳолларда, замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги R зичланган грунтларнинг лойиҳада бериладиган физик-механик хусусиятлари ҳисобий қийматларидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Тасмасимон пойдеворлар учун намунали йиғма темир-бетон плитанинг кенглиги ҳисоблар натижасида аниқланган кенгликка тўғри келса, бурчаклари кесилган плиталардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Тасмасимон пойдеворларни плиталарни узлукли жойлаш усули билан лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУзуқ-узуқ пойдеворлар замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 94 — 97-бандларига мувофиқ тасмасимон пойдеворлар каби аниқланиши, бунда, R нинг қиймати кd ни 6-жадвалда қабул қилинадиган қиймати билан оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Ҳисобий қаршилиги оширилган заминларда узуқ-узуқ пойдеворларни қуйидаги ҳолларда қўлламаслик керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформацияланадиган ҳудуд доирасида грунт юзаси зичланмаган ўта чўкувчанлиги бўйича I турдаги грунт шароитида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмиклиги 7 балл ва ундан ортиқ бўлган ҳудудларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Узуқ-узуқ пойдеворларни қуришда бурчаги кесилган плиталардан қуйидагилардан ташқари ҳолларда фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор остида ғовакли қумлар бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ҳудудини сейсмиклиги 7 балл ва ундан юқори бўлганда (бундай ҳолларда бурчаги кесилган плиталардан, уни узлуксиз тасма кўринишида ётқизиб);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот атрофида грунтлар биртекис бўлмаган қатламли бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор таглигидан пастда оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунтдан иборат бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Намунали йиғма темир-бетон плиталар кенглиги пойдеворни ҳисоблар натижасида аниқланган кенглигига мос келса, тўғри бурчакли шаклдаги ва бурчаклари кесилган плиталарни узлуксиз тасма кўринишида ётқизиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, замин грунтини мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланган ҳисобий қаршилиги (R) 111-банд асосида оширилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоб-китоб асосида аниқланган пойдевор кенглиги стандарт йиғма плитанинг кенглигига мос келмаган ҳолатларда, узлукли пойдеворлар лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминнинг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формула ҳисоблари асосида ошириб лойиҳаланаётган узиқ-узиқ пойдеворлар учун ошиш коэффициенти ушбу ШНҚнинг 7-жадвалида келтирилган қийматдан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, тўғри бурчак шаклидаги пойдеворлар учун эса ундан ташқари kd мазкур ШНҚнинг 6-жадвалида келтирилган қийматидан ҳам катта бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | |||
Пойдеворли плиталар кўриниши | Грунтлар учун kd коэффициенти | ||
Қумлар (ғовак қумлар бундан мустасно), ғоваклик коэффициенти е да | |||
е £ 0,5 | е = 0,6 | е ³ 0,7 | |
Лойли грунтларда,оқувчанлик кўрсаткичи IL бўлганда | |||
IL £ 0 | IL = 0,25 | IL ³ 0,5 | |
Тўғри тўрт-бурчакли | 1,3 | 1,15 | 1,0 |
Бурчак кесиклари билан | 1,3 | 1,15 | 1,15 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. е ва IL нинг оралиқ қийматларидаги коэффициент kd интерполяция бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Бурчаклари кесилган плиталар учун коэффициент kd мазкур ШНҚнинг 94-бандига мувофиқ, R нинг ошишини ҳисобга олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Ўзгарувчан бикрликдаги оралиқ тўшамали пойдеворлар учун бетон қисми остидаги замин грунтини ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи ёрдамида аниқланиши, бунда пойдевор бетон қисми остидаги замин грунтини ҳисобий қаршилиги 2R дан кичик эмас қилиб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Бурчакли кесимли ва узуқ-узуқ тасма пойдеворларнинг чўкиши ҳисоблари пойдеворнинг умумий майдонига нисбатан ўртача босимни ҳисобга олган ҳолда, яхлит тасма пойдевор ҳисоблари каби амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ушбу майдон плиталар орасидаги бўшлиқлар ва бурчак кесимларини ҳам ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
|
|
7-жадвал |
|
|
Тасмасимон пойдеворнинг ҳисобий кенглиги b, m |
Узиқ-узиқ пойдеворнинг кенглиги bb, m |
k'd |
Тасмасимон пойдеворнинг ҳисобий кенглиги b, m |
Узиқ-узиқ пойдеворнинг кенглиги bb, m |
k'd |
|
1,3 |
1,4 |
1,07 |
2,3 |
2,4 |
1,1 |
|
1,5 |
1,6 |
1,11 |
2,5 |
2,8 |
1,17 |
|
1,7 |
2 |
1,18 |
2,6 |
2,8 |
1,15 |
|
1,8 |
2 |
1,17 |
2,7 |
2,8 |
1,12 |
|
1,9 |
2 |
1,09 |
2,9 |
3,2 |
1,13 |
|
2,1 |
2,4 |
1,18 |
3 |
3,2 |
1,11 |
|
2,2 |
2,4 |
1,13 |
3,1 |
3,2 |
1,09 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Икки тирқишли (кўп тирқишли) пойдеворни замини грунтини ҳисобий қаршилиги R ни, уни ҳар бир элементи учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласидан алоҳида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор қалинлиги t 
0,4 m ва пойдевор замини чўкиши s 
0,7 su бўлса, мазкур ШНҚнинг 95-бандига асосан кўп тирқишли пойдевор таглиги остидаги замин грунтининг ҳисобий қаршилиги R ни 1,3 марта оширишга йўл қўйилади.
0,4 m ва пойдевор замини чўкиши s 0,7 su бўлса, мазкур ШНҚнинг 95-бандига асосан кўп тирқишли пойдевор таглиги остидаги замин грунтининг ҳисобий қаршилиги R ни 1,3 марта оширишга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Мавжуд иншоотлар заминига тушаётган юкламалар ортганда (реконструкция вақтида) замин тупроқларининг ҳисобланган қаршилиги уларнинг физик-механик хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларга мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдеворлар ва бино ва иншоотнинг пойдевор усти конструкцияларининг тури ҳамда ҳолати, бино ва иншоотнинг фойдаланиш давомийлиги, пойдеворларга тушаётган юкламалар ортиши натижасида кутилаётган қўшимча чўкишлар ва уларнинг қўшни бино ва иншоотларга таъсири ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) ни, ушбу ШНҚнинг 16-формуласи асосида пойдевор таглигидаги ўртача босим p = R бўлганда олинган пойдевор заминининг ҳисобий чўкиши s ва чегаравий чўкиш su нисбатига кўра оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдевор таглигидаги босимнинг оширилган қиймати қуйидаги ҳолларда RП нинг оширилган ҳисобий қаршилигининг тавсия этилган қийматларидан ошмаслиги лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs
0,4 su — RП = 1,2 R;
0,4 su — RП = 1,2 R;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs ³ 0,7 su — RП = R;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0,7 su > s > 0,4 su — RП — интерполяция орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs £ 0,4su бўлганда, RП = 1,3 R деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор таглиги бўйича ўртача босимнинг оширилган қиймати RП нинг кўпайтирилган ҳисобий қаршилиги билан чекланган ҳолда, пойдевор асосининг деформациясини чегаравий қийматнинг 80 фоизидан оширмаслиги ва мазкур ШНҚнинг 3-боби 9-параграфида келтирилган талабларга мувофиқ, юк кўтариш қобилияти бўйича асосни ҳисоблаш шартидан келиб чиқадиган босим қийматидан юқори бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Заминнинг сиқиладиган қатлами чегарасида пойдевор таглигидан z чуқурликда мустаҳкамлиги юқорида ётган қатламлар грунти мустаҳкамлигидан паст бўлган грунт қатлами мавжуд бўлганда, пойдевор ўлчамлари кучланиш йиғиндиси sz учун қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 118-банди бўйича пойдевор таглигидан z чуқурликда грунтдаги вертикал кучланишлар, kPa;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRz — z чуқурликдаги мустаҳкамлиги паст грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa, эни bz бўлган шартли пойдевор учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbz қуйидагига тенг, m:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAz = N/szp; a = (l — b)/2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — пойдевордан заминга узатиладиган вертикал юклама;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl ва b — мос равишда пойдеворнинг узунлиги ва эни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Марказдан ташқари юклама тушаётган пойдевор четида грунтга тушаётган босимни, пойдеворнинг грунтга ботиб кирганлигини ва пойдевор усти конструкцияларининг қаттиқлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчи момент пойдеворнинг ҳар қайси ўқи бўйлаб таъсир қилганда, чеккадаги босим 1,2R дан ва бурчаклардаги нуқталарда 1,5 R дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, R — замин грунтининг мазкур ШНҚнинг 94 — 112-бандларига мувофиқ аниқланадиган ҳисобий қаршилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Номарказий юкланган пойдеворларни ҳисоблашда босим эпюрасини трапеция ва учбурчак шаклида бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қисқартирилган узунликда ва мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ тенг таъсир этувчи юкнинг нисбий эксцентриситети е > l/b бўлганда, пойдевор таглигини грунтдан қисман кўтарилишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтарувчанлиги 75 t ва ундан ортиқ бўлган кўприксимон кран билан жиҳозланган бино устини пойдевори ҳамда краннин юк кўтарувчанлиги 15 t юқори бўлган очиқ кран эстакадалари устуни пойдевори, минора туридаги бино ва иншоотлар (қувур, домен) учун, шунингдек замин грунтини ҳисобий қаршилиги R< 150 kPa бўлган барча турдаги бино ва иншоотлар учун пойдевор ўлчамлари босим эпюраси четки босимлар нисбати pmin/pmax ³ 0,25 бўлган трапеция шаклида бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚолган ҳолларда, кўприксимон кранли бино ва иншоотнинг пойдевори учун тенг таъсир этувчи юкнинг нисбий эксцентриситети е, l/b тенг бўлган учбурчак эпюрага йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОсма транспорт ускунали крансиз биноларнинг пойдеворлари учун пойдевор таг қисмининг узунлигидан 1/4 қисмидан ортиқ бўлмаган масофада ноль ординатали учбурчаклик босим эпюрасига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ҳолат тенг таъсир этувчи кучнинг нисбий экссентриситети e нинг l/6 дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКатта моментли юкламалар мавжуд бўлган ҳолларда, четки босимларни камайтириш мақсадида анкерли пойдеворлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Четки босимнинг қиймати р, kPa қуйидаги 11-формуладан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий эксцентриситет е/l £ 1/6 бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий эксцентриситет е/l > 1/6 бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — заминни деформацияга ҳисоблашда аниқланадиган пойдевор ва уни кесилган жойларидаги грунт оғирлигидан ташқари, заминга таъсир қилаётган вертикал юклар йиғиндиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — пойдевор таглиги майдони, m 2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgmt — пойдевор таглигидан юқорида жойлашган пойдевор танаси, грунт ва полнинг солиштирма оғирлигининг ўртача муаллақ қиймати, 20 kN/m3 га тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — пойдевор қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ — миқдори пойдеворни грунтга жойлашиш чуқурлигини ва юқорида жойлашган конструкцияни тарқатиш таъсирини ҳисобга олиб ёки уни ҳисобга олмай аниқланадиган, пойдевор таглигига таъсир этаётган барча тенг таъсир этувчи юклар моменти, kN×m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW — пойдевор таглиги майдони қаршилик моменти, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishC0 — тенг таъсир этувчи юкни қўйилиш нуқтасидан уни ўқи бўйлаб пойдевор четигача бўлган масофа, m, унинг қиймати қуйидаги 13-формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе — пойдевор таглигига таъсир қилаётган юкнинг эксцентриситети, m қуйидаги 14-формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Марказий ва номарказий юк таъсирида пойдевор таглигидаги босим эпюраси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа-г — полга юк таъсир қилмаганда; д-з — интенсивлиги q бўлган узлуксиз тенг тақсимланган юк таъсирида; а ва д — марказий юк таъсирида; б ва е — юк эксцентритети е< 1/6 бўлганда; в ва ж — е = 1/6 бўлганда; г ва з — е > 1/6 бўлганда (пойдевор грунтдан қисман ажралган ҳолда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Тўғри бурчакли пойдевор х ва у ўқларига параллел бўлган иккита йўналишда таъсир қилаётган Мх ва Му, моментлар мавжуд бўлганда, бурчак нуқталаридаги энг катта босим Рmах, kPa, қуйидаги 15-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN, A, 
W — мазкур ШНҚнинг 11-формуласи каби қабул қилинади.
W — мазкур ШНҚнинг 11-формуласи каби қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Полларда q интенсивликдаги бир текис тақсимланган узлуксиз юк мавжуд бўлганда, ушбу ШНҚнинг 1-расмига мувофиқ пойдевор тагликдаги босимнинг четки ва ўрта эпюраларини q юкка ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳалаштиришга оид технологик топшириқда каттароқ қиймат кўрсатилмаган бўлса, саноат бинолари полларига тушадиган q юкламани 20 kPa га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Пойдевор заминининг чўкишини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Пойдевор заминнинг чўкиши s (сm), чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасидан фойдаланган ҳолда мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ, қуйидаги 16-формула асосида қатламма-қатлам қўшиш усули билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — қиймати 0,8га тенг бўлган ўлчамсиз коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 119-банди бўйича пойдевор таглиги марказидан ўтувчи вертикал бўйича, i — грунт қатламидаги ташқи юкдан ҳосил бўладиган вертикал нормал кучланишнинг (бундан буён матнда вертикал кучланиш деб юритилади) ўртача қиймати, kPa;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — қиймати пойдеворни 0.4 кенглигидан кичик қабул қилинадиган грунт i — қатламининг қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEi — грунт i — қатламининг бирламчи юклаш чизиғидан аниқланадиган деформация модули, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 120-банди бўйича пойдевор таглиги марказидан ўтувчи вертикал бўйича i — грунтнинг қатламидаги котлованни қазишда олиб ташланган унинг ўз оғирлигидан юкдан ҳосил бўладиган вертикал кучланишнинг ўртача қиймати, kPa;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕе,i — грунт i — қатламининг иккиламчи юкланиш чизиғидан аниқланадиган деформация модули, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — заминнинг сиқиладиган қатлам бўлинган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, замининг чуқурлиги бўйича вертикал кучланишлар тарқалиши мазкур ШНҚнинг 2-расмида келтирилган схемага мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун деформация модули Ее,i ни тажриба асосида аниқланган маълумотлари мавжуд бўлмаганда Ее,i = 5 Еi деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт i — қатламидаги кучланишни ўртача szp,i ва szg,i қийматларини юқори zi-1 ва пастки zi чегара қатламларидаги мос келадиган кучланиш ярим йиғиндиси каби ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚазилаётган котлованда бино ва иншоотни қуришда вертикал кучланишларнинг қуйидаги учта қийматини фарқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishszg — қурилиш бошланмасдан олдин грунтнин ўз оғирлигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishszu — котлован қазилгандан кейин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsz — иншоот қурилганидан сўнг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор заминнинг ўртача чўкишини аниқлашда мазкур ШНҚнинг 16-формуласида қўлланиладиган барча миқдорларни пойдевор марказидан ўтувчи вертикал бўйича эмас, балки марказ билан бурчак ўртасидаги нуқта (тўғри бурчакли пойдеворлар учун) ёки марказдан rc = (r1 + r2)/2 масофада жойлашган нуқта орқали ўтувчи вертикал бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, r1 — доиравий ёки ҳалқасимон пойдеворнинг ички радиуси, r2 — ташқи радиуси (доиравий пойдевор учун r1 = 0).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқли пойдеворни чўкишга ҳисоби ШНҚ 2.02.03-21 нинг қўшимча талаблари орқали бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм. Чизиқли деформацияланувчи ярим фазода вертикал кучланишларнинг тақсимланиш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDL — текислаш сатҳи, NL — табиий рельеф юзаси сатҳси; FL — пойдевор таглиги сатҳси; WL — ер ости сувлари сатҳи; В,С — сиқиладиган қатламнинг пастки чегараси; d ва dп — мос равишда текислаш сатҳи ва табиий рельеф сиртидан пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги; b — пойдевор эни; р — пойдевор остидаги ўртача босим; szg ва szg,0 — пойдевор таглигидан z чуқурликда ва пойдевор таглиги сатҳида грунтнинг хусусий оғирлигидан тушадиган вертикал зўриқиш; szp ва szp,0 — пойдевор таглигидан z чуқурликда i — қатламнинг ўртасида ҳандакдан чиқарилган грунтнинг ўз оғирлигидаги зўриқиш; Нс — сиқиладиган қатлам чуқурлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Ташқи юклардан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш szp= sz — szu пойдеворни ўлчамлари, шакли ва жойлашиш чуқурлиги, пойдевор таглигида босимни грунтга тақсимланиши ва замин грунти хоссаларига боғлиқ равишда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўғри бурчакли, айлана шаклли ва тасмасимон пойдеворлар учун 
қийматлари (kPa) пойдевор таглигидан z чуқурликда, таглик марказидан ўтувчи вертикал бўйлаб қуйидаги 17-формула орқали аниқланади:
қийматлари (kPa) пойдевор таглигидан z чуқурликда, таглик марказидан ўтувчи вертикал бўйлаб қуйидаги 17-формула орқали аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — нисбий чуқурлик x, ни 2z/b га тенг бўлган қийматига боғлиқ равишда ушбу ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — пойдевор таглиги остидаги ўртача босим, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Тўғри бурчакли, айлана шаклли ва тасмасимон пойдеворлар таглигидан z чуқурликда, пойдевор таглиги сатҳида грунтнинг ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш szg = szg — szu, kPa қуйидаги 18-формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — нисбий чуқурлик x, ни 2z/b га тенг бўлган қийматига боғлиқ равишда ушбу ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— пойдевор таглиги сатҳида грунтни ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш, kPa (қирқиб текислашда 
= g'd, текисланмаган ва грунтни тўкиб текисланганда 
= g'd, бунда, g' — мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ тагликдан юқорида жойлашган грунтни солиштирма оғирлиги, kN/m3; d ва dn, m).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, szg ни ҳисоблашда пойдеворни эмас, котлованни режадаги ўлчамларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Чуқурлиги 5 m дан кичик бўлган котлованларда қуриладиган пойдеворларнинг чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚниннг 16-формуласидаги иккинчи қўшилувчини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Пойдевор таглигидаги ўртача босим қиймати р £ 
, бўлса, пойдевор заминининг чўкиши s қуйидаги 19-формулага асосан аниқланиши керак:
, бўлса, пойдевор заминининг чўкиши s қуйидаги 19-формулага асосан аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, 
,i, hi, Ее,i ва n — худди мазкур ШНҚнинг Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Вертикал бўйича тўғри бурчакли пойдевор бурчагидаги нуқтасидан ўтадиган, пойдевор таглигидан z чуқурликдаги ташқи юкдан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш 
,с, kPa, қуйидаги 20-формулага асосан аниқланиши лозим:
,с, kPa, қуйидаги 20-формулага асосан аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha, 
= z/b қийматига кўра мазкур ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
= z/b қийматига кўра мазкур ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — пойдевор таглиги остидаги ўртача босим, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Пойдевор тагидан z чуқурликда жойлашган ихтиёрий А нуқтадан ўтувчи вертикал бўйлаб кучланишлар (
zр,сj, kPa) (пойдевор тагидаги босими R га тенг бўлган қурилаётган пойдевор ичида ёки ташқарисида) тўртта шартли пойдеворнинг мазкур ШНҚнинг 3-расмига мувофиқ бурчак нуқталаридаги 
zр,сj, kPa кучланишларни алгебраик қўшиш орқали қуйидаги 21-формула бўйича аниқлаш керак:
zр,сj, kPa) (пойдевор тагидаги босими R га тенг бўлган қурилаётган пойдевор ичида ёки ташқарисида) тўртта шартли пойдеворнинг мазкур ШНҚнинг 3-расмига мувофиқ бурчак нуқталаридаги zр,сj, kPa кучланишларни алгебраик қўшиш орқали қуйидаги 21-формула бўйича аниқлаш керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Вертикал бўйича пойдевор таглигидан z чуқурликда ҳисобланаётган пойдевор марказидан ўтувчи қўшни пойдевор ёки туташ майдондаги юкни (қайта тўлдирилган грунт оғирлигини ҳам қўшиб) таъсирини ҳисобга олиб ҳисобланадиган кучланиш szр,nf, kPa, ушбу формула орқали аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобланаётган пойдевор марказидан ўтувчи вертикал бўйлаб, пойдевор тагидан z чуқурликдаги вертикал кучланишлар (
zр,nf, kPa) қўшни пойдеворлар ёки туташ майдонлардаги юкламалар таъсирини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 22-формула ёрдамида аниқлаш лозим:
zр,nf, kPa) қўшни пойдеворлар ёки туташ майдонлардаги юкламалар таъсирини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 22-формула ёрдамида аниқлаш лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ташқи юклардан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш, kPa;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zр,ai — қўшни пойдевор ёки юкдан ҳосил бўлган вертикал кучланиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — таъсир этувчи пойдеворлар ёки юклар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Замин юзасида q, kPa интенсивликдаги узлуксиз бир текис тақсимланган юклама мавжуд бўлганда (текислаш учун қилинган кўтарманинг оғирлигидан) 
zр,nf нинг қиймати мазкур ШНҚнинг 22-формуласига кўра исталган z чуқурлик учун 
zр,nf = 
zр + q формуласи орқали аниқланиши керак.
zр,nf нинг қиймати мазкур ШНҚнинг 22-формуласига кўра исталган z чуқурлик учун zр,nf = zр + q формуласи орқали аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал | ||||||||
| Пойдевор учун а коэффициенти қиймати | |||||||
Юмалоқ | Томонлари нисбати h = l/b га тенг бўлган тўғри тўртбурчак | Тасмасимон (h ³ 10) | ||||||
1,0 | 1,4 | 1,8 | 2,4 | 3,2 | 5 | |||
0 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 |
0,4 | 0,949 | 0,960 | 0,972 | 0,975 | 0,976 | 0,977 | 0,977 | 0,977 |
0,8 | 0,756 | 0,800 | 0,848 | 0,866 | 0,876 | 0,879 | 0,881 | 0,881 |
1,2 | 0,547 | 0,606 | 0,682 | 0,717 | 0,739 | 0,749 | 0,754 | 0,755 |
1,6 | 0,390 | 0,449 | 0,532 | 0,578 | 0,612 | 0,629 | 0,639 | 0,642 |
2,0 | 0,285 | 0,336 | 0,414 | 0,463 | 0,505 | 0,530 | 0,545 | 0,550 |
2,4 | 0,214 | 0,257 | 0,325 | 0,374 | 0,419 | 0,449 | 0,470 | 0,477 |
2,8 | 0,165 | 0,201 | 0,260 | 0,304 | 0,349 | 0,383 | 0,410 | 0,420 |
3,2 | 0,130 | 0,160 | 0,210 | 0,251 | 0,294 | 0,329 | 0,360 | 0,374 |
3,6 | 0,106 | 0,131 | 0,173 | 0,209 | 0,250 | 0,285 | 0,319 | 0,337 |
4,0 | 0,087 | 0,108 | 0,145 | 0,176 | 0,214 | 0,248 | 0,285 | 0,306 |
4,4 | 0,073 | 0,091 | 0,123 | 0,150 | 0,185 | 0,218 | 0,255 | 0,280 |
4,8 | 0,062 | 0,077 | 0,105 | 0,130 | 0,161 | 0,192 | 0,230 | 0,258 |
5,2 | 0,053 | 0,067 | 0,091 | 0,113 | 0,141 | 0,170 | 0,208 | 0,239 |
5,6 | 0,046 | 0,058 | 0,079 | 0,099 | 0,124 | 0,152 | 0,189 | 0,223 |
6,0 | 0,040 | 0,051 | 0,070 | 0,087 | 0,110 | 0,136 | 0,173 | 0,208 |
6,4 | 0,036 | 0,045 | 0,062 | 0,077 | 0,099 | 0,122 | 0,158 | 0,196 |
6,8 | 0,031 | 0,040 | 0,055 | 0,069 | 0,088 | 0,110 | 0,145 | 0,185 |
7,2 | 0,028 | 0,036 | 0,049 | 0,062 | 0,080 | 0,100 | 0,133 | 0,175 |
7,6 | 0,024 | 0,032 | 0,044 | 0,056 | 0,072 | 0,091 | 0,123 | 0,166 |
8,0 | 0,022 | 0,029 | 0,040 | 0,051 | 0,066 | 0,084 | 0,113 | 0,158 |
8,4 | 0,021 | 0,026 | 0,037 | 0,046 | 0,060 | 0,077 | 0,105 | 0,150 |
8,8 | 0,019 | 0,024 | 0,033 | 0,042 | 0,055 | 0,071 | 0,098 | 0,143 |
9,2 | 0,017 | 0,022 | 0,031 | 0,039 | 0,051 | 0,065 | 0,091 | 0,137 |
9,6 | 0,016 | 0,020 | 0,028 | 0,036 | 0,047 | 0,060 | 0,085 | 0,1 32 |
10,0 | 0,015 | 0,019 | 0,026 | 0,033 | 0,043 | 0,056 | 0,079 | 0,126 |
10,4 | 0,014 | 0,017 | 0,024 | 0,031 | 0,040 | 0,052 | 0,074 | 0,122 |
10,8 | 0,013 | 0,016 | 0,022 | 0,029 | 0,037 | 0,049 | 0,069 | 0,117 |
11,2 | 0,012 | 0,015 | 0,021 | 0,027 | 0,035 | 0,045 | 0,065 | 0,113 |
11,6 | 0,011 | 0,014 | 0,020 | 0,025 | 0,033 | 0,042 | 0,061 | 0,109 |
12,0 | 0,010 | 0,013 | 0,018 | 0,023 | 0,031 | 0,040 | 0,058 | 0,106 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 1-жадвалдаги белгилар: b — пойдевор эни ёки диаметри, l — пойдевор узунлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. А юзали мунтазам кўпбурчаклик шаклидаги тагликли пойдевор учун a нинг қиймати 
радиусли айлана шаклли пойдеворлар каби қабул қилиниши лозим.
радиусли айлана шаклли пойдеворлар каби қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 
ва hi нинг оралиқ қийматлари учун a коэффициентлари интерполяция усули орқали аниқланиши керак.
ва hi нинг оралиқ қийматлари учун a коэффициентлари интерполяция усули орқали аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-расм. Бурчакли нуқталар усули билан қўшни пойдевор таъсирини ҳисобга олган ҳолда ҳисобланаётган пойдевор асосидаги вертикал кучланишларни аниқлаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — ҳисобланаётган 1 ва таъсир этувчи 2 пойдеворнинг жойлашиш схемаси; б — сохта пойдеворларнинг j — пойдеворга 21-формулада 
zр,сj кучланишлар ишорасини кўрсатган ҳолда бурчак остида жойлашиш схемаси
zр,сj кучланишлар ишорасини кўрсатган ҳолда бурчак остида жойлашиш схемасиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Пойдевор таглигидан z чуқурликда жойлашган қатлам чегарасида грунтнинг ўз оғирлигидан тушадиган вертикал самарали кучланиш (сзг, kPa) қуйидаги 23-формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg' — пойдевор таглигидан юқори ётган грунтнинг ўртача солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdn — m, мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgi ва hi — мос равишда пойдевор таглигидан z чуқурликдаги чегарасидан юқорида жойлашган грунт и-қатламининг солиштирма оғирлиги ва қалинлиги, kN/ m3, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishи — қатлам чегарасидаги ғовак босим, kN/ m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувга тўйинмаган грунтлар учун ғовак босим миқдори нолга тенг деб қабул қилиниши керак (и = 0).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлигини фильтрация коэффициенти 1´10-5 m/d дан катта ва IL > 0,25 (лойли грунтлар учун) бўлганда, сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлигини фильтрация коэффициенти 1´10-5 m/d дан кичик ва IL > 0,25 (лойли грунтлар учун) бўлганда сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олмасдан қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу қатламда ва ундан пастда 
zg ни аниқлашда кўрилаётган чуқурликдан юқоридаги сув босими устунини ҳисобга олиш лозим.
zg ни аниқлашда кўрилаётган чуқурликдан юқоридаги сув босими устунини ҳисобга олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Заминнинг сиқиладиган қатлами пастки чегараси 
шарт бажариладиган z = Нc чуқурликда қабул қилиниши керак.
шарт бажариладиган z = Нc чуқурликда қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, сиқиладиган қатлам чуқурлиги, Нmin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb£ 10 m бўлганда, b /2 га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10Jb £ 60 m бўлганда, (4 + 0,1б) га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb > 60 m бўлганда, 10 m га тенг қийматларидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮқорида келтирилган шартлар бўйича аниқланган Нс чуқурлик чегарасида деформация модули Е> 100 MPa тенг бўлган грунт қатлами жойлашган бўлса, сиқилган қатламни ушбу грунтнинг устки қисмигача қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНс қатламнинг тагига ёки тубига мос келадиган қийматларнинг минимал қийматини қуйидагича ҳолларда қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқоридаги шартларга асосан аниқланган сиқилган қатламнинг пастки чегараси деформация модули Е £ 7 MPa бўлган грунт қатламида ёки бундай қатлам тўғридан-тўғри z = Нс чуқурлигидан пастда жойлашган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу қатлам сиқиладиган қатламга киритилса ва 
шарти бажарилса.
шарти бажарилса.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПлитасиман пойдеворнинг ҳар хил нуқталарини чўкишини ҳисоблашда сиқилган қатламнинг чуқурлигини бутун пойдевор режаси доирасида (унинг таркибида деформация модули Е > 100 MPa бўлган грунтлар мавжуд бўлмаганда) ўзгармас деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Янги бино ва иншоотни қуришда ёки қурилган ҳудуддаги бино ва иншоотни реконструкция қилишда қурилиш ҳудудини ўраб турган бино ва иншоотлар заминини янги (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоот таъсирида қўшимча деформацияланишини мазкур ШНҚнинг 11-боби талаблари асосида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Пойдеворнинг қийшайишини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Айрим пойдеворлар ёки бино ва иншоотларнинг қийматини ҳисоблашда пойдевор таглиги сатҳидаги моментни, қўшни пойдеворларнинг сатҳини, ёндош майдонларга тушадиган юкламаларни ва заминнинг нотекис сиқилишини ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларнинг қийшайишини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворнинг чуқурлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор усти конструкциясининг бикрлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор (иншоот)нинг нишаблиги туфайли юклама эксцентриситетини йўл қўйиладиган ошишини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Марказдан ташқари юк таъсиридан пойдевор қийшайиши i қуйидаги 24-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishке — мазкур ШНҚнинг 9-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ ва ν — мос равишда замин грунтининг деформация модули kPa ва кўндаланг деформация коэффициенти (ν қиймати ушбу ШНҚнинг 10-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин бир жинсли бўлмаган ҳолда, D қийматлари ушбу ШНҚнинг 11-бандига мувофиқ сиқиладиган қатлам чегарасида ўртача катталикда олиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН — пойдевор таглиги сатҳида пойдеворга тушадиган барча юкламаларнинг вертикал тенг таъсир этувчиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе — эксцентриситет, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — айлана шаклли пойдевор диаметри ёки тўғри тўртбурчак пойдеворининг момент таъсир қиладиган томони, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА юзали тўғри кўпбурчак бўлган пойдевор учун 
қабул қилиниши керак.
қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Заминнинг бир хил бўлмаган сиқилишидан ҳосил бўладиган пойдеворнинг қийшайишини сонли усулларда (масалан, чекли элементлар усулида) аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал | |||||||
Пойдевор шакли ва моментининг таъсир қилиш йўналиши | h = l/b га, тенг бўлганда ke коэффициент қиймати | ||||||
1 | 1,2 | 1,5 | 2 | 3 | 5 | 10 | |
Момент катта томони бўйлаб йўналган тўғрибурчакли | 0,50 | 0,57 | 0,68 | 0,82 | 1,17 | 1,42 | 2,00 |
Момент кичик томони бўйлаб йўналган тўғрибурчакли | 0,50 | 0,43 | 0,36 | 0,28 | 0,20 | 0,12 | 0,07 |
Доира | 0,75 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал | |
Грунтлар | v кўндаланг деформация коэффициенти |
Йирик бўлакли грунтлар | 0,27 |
Қумлар ва лойли қумлар | 0,30 — 0,35 |
Қумли лойлар | 0,35 — 0,37 |
Лойлар оқувчанлик кўрсаткичи IL да: | |
IL £ 0 | 0,20 — 0.30 |
0 < IL £ 0,25 | 0,30 — 0,38 |
0,25 < IL £ 1 | 0,38 — 0,45 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. ν кичик қиймати грунтнинг катта зичлигида қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ни ўртача қийматини (сиқилиш қатлами Нс чегарасида), kPa-1, қуйидаги 26-формулага асосан аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАi — мазкур ШНҚнинг 118-банди бўйича грунтнинг i — қатлами чегарасида пойдевор таглиги остидаги якка босимдан пайдо бўладиган вертикал кучланишларнинг эпюраси юзи бўлиб, унинг қиймати Аi = 
zp,ihi формула орқали аниқланиши керак;
zp,ihi формула орқали аниқланиши керак;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEi, vi, hi — мос равишда деформация модули, MPa, кўндаланг деформация коэффициенти ва i — қатлам грунти қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНс — мазкур ШНҚнинг 128-бандидан аниқланадиган сиқилган қатлам, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — сиқилган қатлам Нс чегарасидаги, Е ва ν ни қийматлари фарқ қиладиган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-§. Пойдеворлар заминнинг чегаравий деформациялари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликдаги деформациясининг чегаравий қийматлари (su,s ва su,f ) қуйидаги омиллар асосида аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотларнинг деформацияларига қўйиладиган технологик ёки меъморий талаблар (бино ёки иншоотнинг, унинг айрим элементлари ва ускуналарнинг лойиҳадаги сатҳлари ва вазиятлари ўзгариши, лифтлар, кранлар, элеваторларнинг кўтариш қурилмалари) — su,s;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг мустаҳкамлиги, устуворлиги ва дарзларга бардошлилиги, бино ёки иншоотнинг умумий устуворлигига қўйиладиган талаблар, su,f .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Ушбу s £ su,s шартга риоя қилишни текшириш намунавий ва якка лойиҳаларни ишлаб чиқиш давомида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур текшириш лойиҳаларда бино ва иншоот конструкцияларини мустаҳкамлик, устуворлик ва дарсга бардошлиликка ҳисоблашлардан сўнг бино ва иншоотнинг замин билан ўзаро таъсирини ҳисоблаш таркибида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Конструкцияларнинг мустаҳкамлиги, устуворлиги ва дарсга бардошлилиги шартлари бўйича замин ва бино (иншоот)нинг биргаликдаги деформациясини чегаравий қийматлари (su,f )ни лойиҳалаш жараёнида бино (иншоот)нинг замин билан ўзаро таъсирлашувини ҳисоблаш асосида белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияларда заминнинг нотекис чўкишидан зўриқишлар пайдо бўлмайдиган конструкциялар (ҳар хил шарнирли тизимлар) учун, шунингдек қаттиқ (бикр) ва мустаҳкам бино ва иншоотлар (минорасимон бинолар, домналар) учун тегишли асосланганда чегаравий (su,f ) қийматни белгиламасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларини ишлаб чиқишда su,s ва su,f қийматларига асосланиб, лойиҳаларни маҳаллий грунт шароитларига мослаштириш жараёнида заминларнинг деформацияларини ҳисоблашни соддалаштирувчи ва уларнинг қўлланилиши мумкинлигини аниқловчи қуйидаги мезонларни белгилаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот режаси доирасидаги грунтларнинг ўртача деформация модулининг турли қийматларига ёки заминнинг ўртача чўкишига мос келадиган замин грунтларининг сиқилувчанлиги ўзгарувчанлик даражасининг чегаравий қийматлари aЕ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотнинг ноль қаттиқлигига мос келадиган замин деформацияларининг чегаравий нотекислиги
;
;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш талаб қилинмайдиган грунтлар рўйхати, уларнинг энг оддий хусусиятлари ва хоссалари кўрсатилган ҳолда, шунингдек мавжуд бўлса қатламланиш хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотнинг режаси чегарасида чегарасидаги заминлар грунтларнинг деформацияланиш модули 
нинг ўртача қийматини ўртача муаллақ сифатида чуқурлик бўйича ва иншоот режасидаги грунтларнинг сиқилувчанлиги ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
нинг ўртача қийматини ўртача муаллақ сифатида чуқурлик бўйича ва иншоот режасидаги грунтларнинг сиқилувчанлиги ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Бино ва иншоотнинг конструкциялари пойдевор билан ўзаро таъсирлашувда ҳосил бўладиган кучларга ҳисобланган бўлмаса ва лойиҳалаш топшириғида su,s қийматлари белгиланмаган бўлса, пойдевор деформацияларининг чегаравий қийматларини ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Ҳисобий чўкиш қиймати 8 cm катта бўлган иншоот лойиҳасида қуйидагича чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишни амалга оширишга тегишли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик коммуникациялари кириш ва чиқиш жойида лойиҳадаги нишаблигини ўзгаришига йўл қўймайдиган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкоммуникацияларни бино ва иншоотнинг девори билан кесишган жойларида бутунлигини таъминловчи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-жадвал | |
Бино ва иншоотлар | Грунт шароитларининг вариантлари |
1. Ишлаб-чиқариш бинолари | |
Нотекис чўкишларни унча сезмайдиган кўтарувчи конструкцияли бир қаватли бинолар (фермалар, ригеллар, шарнирли таянадиган, алоҳида пойдеворлардаги пўлат ёки темир-бетон каркас) ва юк кўтарувчанлиги 50 t гача бўлган кўприксимон kPaнлар Устунлар тўри 6х9 m дан ортиқ бўлмаган кўп қаватли (6 қаватгача) бинолар | 1. Тўлдирувчи миқдори 40 фоиздан кам бўлган йирик бўлакли грунтлар. 2. Чангсимон, зич ва ўртача зичликдаги қумлардан ташқари ҳар қандай йирикликдаги қумлар 3. Ҳар қандай йирикликдаги қумлар 4. Чангсимон қумлар ғоваклик коэффициенти е £ 0,65 бўлганда |
2. Жамоат ва турар жой объектлари бинолари | |
Тўлиқ каркасли ва каркассиз, кўтарувчи деворлари ғиштдан, йирик блоклар ва панеллардан бўлган, баландлик бўйича фарқсиз тўғри тўртбурчак шаклдаги бинолар: | 5. Қурилиш майдончасида грунтларнинг ғоваклик коэффициенти ўзгариш диапазони 0,2 дан ошмаса, IL £ 0,5 эса тенг бўлганда: е £ 0,65 бўлганда лойли қум; е £ 0,85 бўлганда қумли лой; е £ 0,95 бўлганда лой учун |
а) 9 ва 9 қаватгача чўзиқ кўп секцияли; | 6. е £0,7 бўлганда чангли қумлардан ташқари; е <0,5 ва IL <0,5 бўлганда лойли грунтлар билан бирга |
б) 14 ва 14 қаватгача минорасимон, тўсилмаган (блокировка) қилинмаган | уларнинг жойлашишидан қатъи назар |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Юк кўтарувчи конструкциялар остидаги алоҳида пойдеворларнинг юзалари ўртасидаги фарқ икки баробардан ошмайдиган бино (иншоот)лар учун фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Полларга 20 kPa дан ортиқ юк тушадиган ишлаб чиқариш биноларига ушбу жадвалнинг талаблари татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Лойиҳаланаётган бино (иншоот)нинг пойдеворлари остидаги ўртача босим замин грунтларининг мазкур ШНҚнинг 97 — 112-бандлари бўйича ҳисобий қаршилигидан ошмаса ва қуйидаги шартлардан бири бажарилса, замин деформациялари ҳисобларини бажарилмасликка йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг сиқилувчанлигини ўзгарувчанлик даражаси ушбу ШНҚнинг 136-банди учинчи хатбошиси бўйича чегаравий қийматдан кам бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик шароитлари намунавий лойиҳани қўллаш соҳасига мос келса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни қуриш майдонининг ушбу ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган грунтга доир шароитлари 11-жадвалда келтирилган вариантларга тегишли бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-§. Заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашлар уларнинг мустаҳкамлиги ва турғунлигини таъминлаш, шунингдек пойдеворнинг таглиги бўйича силжиш ва ағдарилишига йўл қўймасликка нисбатан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблашда қабул қилинадиган заминнинг бузилиш схемаси (унинг чегаравий ҳолатга етишида) пойдевор ёки бино (иншоот)нинг ушбу таъсир ва конструкцияси учун статик ва кинематик жиҳатдан мос бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Заминнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби қуйидаги 27-шартдан келиб чиқиб бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF — заминга тушадиган ҳисобий юклама, kN, мазкур ШНҚнинг 4-боби, 2-параграф бўйича аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu — заминнинг чегаравий қаршилик кучи, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— иш шароитлари коэффициенти, қуйидагича қабул қилинади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумлар учун, чангсимонларидан ташқари..............................1,0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчангсимон қумлар, шунингдек лойли барқарор ҳолатдаги грунтлар учун......0,9
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли нобарқарор ҳолатдаги грунтлар учун.........................0,85
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя тошли грунтлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнурамаган ва кучсиз нураган ..................................................1,0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураган.......................................................................................0,9
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкучли нураган............................................................................0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бино ёки иншоотнинг вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти; II, III, IV ва хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун мос равишда 1,2; 1,15 ва 1,10 га тенг деб қабул қилиш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир жинсли бўлмаган грунтлар мавжуд бўлганда, 
нинг ўртача тортилган қиймати пойдевор таглиги остидаги b1 + 0,1b қалинликда (бироқ 0,5b дан ошмаслиги) қабул қилиниши лозим.
нинг ўртача тортилган қиймати пойдевор таглиги остидаги b1 + 0,1b қалинликда (бироқ 0,5b дан ошмаслиги) қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, b — пойдеворнинг турғунлигини йўқотиши тахмин қилинаётган томон узунлиги (m ҳисобида), b1 = 4 m га тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур қалинлик пойдевор таглигидан бошлаб ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Қоятошли грунтлардан иборат замин чегаравий қаршилик кучларининг вертикал ташкил этувчиси (Nu, kN) пойдевор қандай чуқурликда жойлашганидан қатъий назар қуйидаги 28-формулага асосан ҳисобланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNu = Rcb'l', (28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRc — қоятошли грунтнинг бир ўқли сиқилишига мустаҳкамлик чегарасининг ҳисобий қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb' ва l' — пойдеворнинг мос равишда келтирилган эни ва узунлиги, m, қуйидаги 29-формула орқали ҳисоблаб аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb' = b — 2eb; l' = l — 2el, (29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheb ва el — пойдеворнинг кўндаланг ва бўйлама ўқлари йўналишидаги юкламаларнинг тенг таъсир этувчиларини қўйиш эксцентриситетлари, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Барқарор ҳолдаги майдаланган (дисперс) грунтлардан иборат замин чегаравий қаршилик кучи ҳамда бутун сирпаниш юзалари бўйича нормал (
) ва уринма (
) кучланишлар орасидаги нисбати заминнинг чегаравий ҳолатига мос келиши шартидан келиб чиқиб қуйидаги 30-формулага асосан аниқланиши лозим:
) ва уринма ( ) кучланишлар орасидаги нисбати заминнинг чегаравий ҳолатига мос келиши шартидан келиб чиқиб қуйидаги 30-формулага асосан аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва cI — мазкур ШНҚнинг 42-банди бўйича грунтнинг мос равишда ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма туташувчанлигининг ҳисобий қиймати.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Секин зичланадиган, сувга тўйинган гилли, органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган пойдеворнинг чегаравий қаршилик кучи (намлик даражаси Sr ³ 0,85 ва консолидация коэффициенти сv ³107 cm2/yil бўлганда) ғовак сувдаги босим (u) нинг ортиши оқибатида пойдевор грунтларининг барқарор бўлмаган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, эффектив уринма (
) кучланиш қуйидаги 31-формуладан қабул қилиниши керак:
) кучланиш қуйидаги 31-формуладан қабул қилиниши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(31)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
t — мос равишда нормал кучланиш ва ғовак босими қиймати;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва cI — ГОСТ 12248-2010 ва ГОСТ 20276-2012 бўйича замин грунтларининг барқарор ҳолатига мос келиши ва консолидацияланган қирқиш ёки уч ўқ бўйлаб сиқиш усулида аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒоваклардаги сувнинг босимини заминга юклама қўйиш тезлигини ҳисобга олган ҳолда грунтларнинг фильтрация консолидацияси усулида аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотни қуриш ёки уни фойдаланиш юклари билан юклашнинг юқори суръатлари, заминда дренажловчи грунт қатламлари ёки дренаж қурилмалари мавжуд бўлмаган ҳолларда ишончлилик захираси учун 
= 0 деб қабул қилишга йўл қўйилади.
= 0 деб қабул қилишга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, cI қиймати замин грунтларининг беқарор ҳолатига мос келиши ва ГОСТ 12248-2010 бўйича уч ўқли синовда консолидацияланмаган-дренажланмаган синов натижаларига асосан аниқланган грунт мустаҳкамлигига тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Пойдевор заминининг юк кўтариш қобилиятини текширишда унинг турғунлигини йўқотилиши (вертикал ва горизонтал тенг таъсир этувчиларнинг нисбатларига ҳамда эксцентриситет қийматига кўра) қуйидаги кўринишларда юз беришига йўл қўйилиши ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаглиги бўйича текис силжиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчуқур силжиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаралаш силжиш (пойдевор тагликини бир қисмидаги текис силжиш ва тагликни қолган қисмини ўз ичига олувчи юза бўйлаб чуқур силжиш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдевор шакли, унинг таглигини хусусияти, пойдеворни бино ва иншоотнинг бошқа элементлари билан боғлиқлиги, замин грунтларининг хоссалари ва қатламланишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида пойдевор замини турғунлигини текширишни бутун бино ва иншоотнинг заминининг биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Заминларнинг кўтариш қобилиятини ҳисоблаш чегаравий мувозанат усуллари билан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу усуллар энг хавфли сирпаниш юзасини аниқлашга асосланган бўлиши ва силжитувчи кучлар билан ушлаб турувчи кучларнинг тенглигини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСилжиётган грунт массивини қўзғалмас массивдан ажратувчи сирпаниш юзасини айланма цилиндрик, синиқ, логорифмик спирал ва бошқа шакллар кўринишида қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Юз бериши мумкин бўлган сирпаниш юзасини грунтли массивдаги мавжуд кучсизланган юза билан тўлиқ ёки қисман тўғри келиши ёхуд кучсиз грунт қатламини кесиб ўтишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, уни танлашда бино ва иншоотнинг конструктив хусусиятларидан келиб чиқиб, грунтнинг силжишга қўйилган чекловини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминларни юк кўтариш бўйича ҳисоблашларда бино ва иншоотни лойиҳалаш ва ундан фойдаланиш даврига жавоб берадиган юкларни ҳар хил бирикмасини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Ҳар бир мумкин бўлган сирпаниш юзаси учун чегаравий юкланиш ҳисоблаб чиқилиши, бунда барқарорлик йўқолиши пайтида кутилаётган юкламанинг вертикал, горизонтал ва моментли таркибий қисмлари орасидаги нисбатлардан фойдаланилади ва юклама ягона параметр билан тавсифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур параметр кучларнинг (берилган ўққа проекциясида) ёки моментларнинг (берилган ўққа нисбатан) мувозанат шартидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧегаравий юкланиш сифатида энг кичик қиймат олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Мувозанатни аниқлашда кўриб чиқиладиган кучларга қуйидагилар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ёки иншоотдан тушадиган вертикал, горизонтал ва айланма юклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт оғирлиги, фильтрация кучлари, танланган сирпаниш юзаси бўйлаб ишқаланиш ва ёпишқоқлик кучлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсирпаниш юзасидан ташқаридаги грунт массивининг силжувчи қисмига таъсир этувчи грунтнинг фаол (актив) ва (ёки) пассив босимлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Барқарор ҳолатдаги дисперсли грунтлардан иборат заминнинг чегаравий қаршилик кучи вертикал ташкил этувчиси Nu ни, kN, мазкур ШНҚнинг 32-формуласига асосан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдеворнинг таглиги ясси бўлиши ва ундан пастдаги замин грунтлари камида пойдевор энича чуқурликкача бир жинсли бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворга ҳар томондан вертикал юкламалар қўшимча тарзда таъсир қиладиган ҳолларда эса юкламалардан энг каттаси 0.5R дан ошмаслиги лозим (R — замин грунтининг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 94 — 112-бандларга мувофиқ аниқланади):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb' ва l' — мазкур ШНҚнинг 4-боб 29-формуладаги каби белгилар, бунда b ҳарфи билан пойдеворнинг заминнинг устуворлиги йўқотилиши тахмин қилинаётган томони белгиланган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, Nq, Nc — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги 
ва пойдевор таглиги сатҳда заминга таъсир этувчи ташқи юкнинг тенг таъсир этувчи кучи F нинг вертикалга нисбатан оғиш бурчаги d нинг ҳисобий қийматларига кўра ушбу ШНҚнинг 12-жадвали бўйича аниқланадиган ўлчовсиз юк кўтариш қобилияти коэффициентлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI ва g'I — пойдевор таглигидан мос равишда пастда ва юқорида бортиш призмаси пайдо бўлиши эҳтимоли мавжуд чегаралардаги, грунтлар солиштирма оғирлигининг ҳисобий қийматлари, kN/m3, (ер ости сувлари мавжуд бўлганда, сув тўсиқ қатламдан юқорида жойлашган грунтлар учун сувнинг муаллақ тутиб туриш таъсири ҳам ҳисобга олинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishcI — грунтнинг солиштирма туташувчанлиги ҳисобий қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги, m (пойдеворнинг ҳар хил томондан вертикал қўшимча кучлар бирдай таъсир қилмаган ҳолда д қиймати, энг кичик қўшимча юкка тўғри келадиган қилиб қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— пойдевор шаклларини ҳисобга олиш коэффициентлари қуйидаги формулалардан аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ера:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh = l/b
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl ва b — мос равишда пойдевор таглигини узунлиги ва кенглиги юкламани тенг таъсир этувчи марказдан ташқарига қўйиш ҳолларида l' ва b' келтирилган қийматларини ушбу ШНҚнинг 29-формуласи орқали аниқланадиган ўлчамлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
12-жадвал |
|||||||||
|
Грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги jI, град. |
Коэффициентларни белгиланиши |
Юк кўтариш қобилиятининг
коэффициентлари Ng, Nq ва Nс тенг
таъсир этувчи ташқи юкнинг вертикал |
|||||||||
|
0 |
5 |
10 |
15 |
20 |
25 |
30 |
35 |
40 |
45 |
||
|
0 |
Ng Nq Ne |
0 1,00 5,14 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
5 |
Ng Nq Ne |
0,20 1,57 6,49 |
|
d' = 4,9 |
- |
- |
- |
- |
|
- |
- |
|
10 |
Ng Nq Ne |
0,60 2,47 8,34 |
0,42 2,16 6,57 |
|
d' = 9,8 |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
15 |
Ng Nq Ne |
1,35 3,94 10,98 |
1,02 3,45 9,13 |
0,61 2,84 6,88 |
|
d' = 14,5 |
- |
- |
- |
- |
- |
|
20 |
Ng Nq Ne |
2,88 6,40 14,84 |
2,18 5,56 12,53 |
1,47 4,64 10,02 |
0,82 3,64 7,26 |
|
d' = 18,9 |
- |
- |
- |
- |
|
25 |
Ng Nq Ne |
5,87 10,66 20,72 |
4,50 9,17 17,53 |
3,18 7,65 14,26 |
2,00 6,13 10,99 |
1,05 4,58 7,68 |
|
d' = 22,9 |
- |
- |
- |
|
30 |
Ng Nq Ne |
12,39 18,40 30,14 |
9,43 15,63 25,34 |
6,72 12,94 20,68 |
4,44 10,37 16,23 |
2,63 7,96 12,05 |
1,29 5,67 8,09 |
|
d' = 26,5 |
- |
- |
|
35 |
Ng Nq Ne |
27,50 33,30 46,12 |
20,58 27,86 38,36 |
14,63 22,77 31,09 |
9,79 18,12 24,45 |
6,08 13,94 18,48 |
3,38 10,24 13,19 |
|
d' = 29,8 |
- |
- |
|
40 |
Ng Nq Ne |
66,01 64,19 7531 |
48,30 52,71 61,63 |
33,84 42,37 49,31 |
22,56 33,26 38,45 |
14,18 25,39 29,07 |
8,26 18,70 21,10 |
4,30 13,11 14,43 |
|
d' = 32,7 |
- |
|
45 |
Ng Nq Ne |
177,61 134,87 133,87 |
126,09 108,24 107,23 |
86,20 85,16 84,16 |
56,50 65,58 64,58 |
32,26 49,26 48,26 |
20,73 35,93 34,93 |
11,26 25,24 24,24 |
5,45 16,82 15,82 |
|
d' = 35,2 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. jI ва d нинг оралиқ қийматларида Ng, Nq ва Nс коэффициентларни интерполяция билан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Шаклдор қавслар ичида мазкур ШНҚнинг 35-формуласи шартидан келиб чиқиб, юкнинг чегаравий нишаблик бурчаги d' га мос келувчи кўтарувчанлик хусусияти коэффициентлари қийматлари келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар h = l/b < 1 бўлса, мазкур ШНҚнинг 4-боби 33-формуласида h = 1тенг деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминга тушадиган ташқи юклама тенг таъсир этувчисининг вертикалга нишаблик бурчаги d қуйидаги 34-шартга асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFh ва Fv — мос равишда пойдевор таглиги сатҳидан заминга тушадиган ташқи юкламанинг горизонтал ва вертикал ташкил этувчиси kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуйидаги 35-шарт бажарилганда, мазкур ШНҚнинг 32-формуласи бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(35)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворнинг ҳар томонидан бир хил бўлмаган қўшимча юкламалар таъсир этадиган ҳолларда мазкур ШНҚнинг 4-боби 32-формуласидан фойдаланишда горизонтал юкламалар таркибида грунтнинг фаол босимини ҳам ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 35-формуласидаги шарт бажарилмаса, пойдеворни мазкур ШНҚнинг 4-боби 151-бандига мувофиқ таглиги бўйича силжишга ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор томонларининг нисбати 
> 5 бўлганда, пойдевор тасмасимон ҳисобланади ва 
коэффициентлари қиймати бирга тенг деб қабул қилиниши керак.
> 5 бўлганда, пойдевор тасмасимон ҳисобланади ва коэффициентлари қиймати бирга тенг деб қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Пойдеворни таглиги бўйича силжишга ҳисоблашни қуйидаги 36-шартга асосан бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSFs,a ва SFs,r — мос равишда силжитувчи ва тутиб турувчи ҳисобий кучларнинг сирпаниш текислигига проекциялари йиғиндиси, kN, бу кучлар пойдеворнинг ён томонларига грунтнинг фаол ва пассив босимлари, пойдевор таглигининг грунтда ишқаланиш коэффициенти ҳамда гидростатик тескари босим кучини (ер ости сувлари сатҳи пойдевор таглигидан юқорида жойлашганда) ҳисобга олиб аниқлаш керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc ва gn — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 4-боби 27-формуласи каби белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Пойдеворга горизонтал ташкил этувчи юк бўлганда, пойдеворни таглиги бўйича текис силжишга ҳисоблаш қуйидаги ҳолатларда бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 4-боб 35-формуланинг 32-формула қўлланилиши шартининг бузилишида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбевосита пойдевор таглиги тубида мустаҳкамлик хусусиятлари қиймати кичик бўлган грунт қатлами мавжуд бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 153-бандида келтирилган ҳолатларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Секин зичлашадиган сувга тўйинган грунтлардан иборат мазкур ШНҚнинг 144-бандига мувофиқ, заминнинг (пойдевор таглигидан пастда камида 0.75b чуқурликкача бир жинсли) чегаравий қаршилигини қуйидагича аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) тасмасимон пойдевор заминининг чегаравий қаршилик кучини вертикал ташкил этувчиси пи , kN/m, қуйидаги 37-формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb' — мазкур ШНҚнинг 4-боби 28-формуласидагидек белгилаш, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishq — пойдеворнинг юкламанинг горизонтал ташкил этувчиси таъсир қиладиган томондаги қўшимча юк, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishcI = си — белгилаш мазкур ШНҚнинг 144-банди каби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — қуйидаги формула бўйича аниқланадиган бурчак, рад:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha = arcsin (fh/b'cI), (38)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfh — пойдеворнинг 1 m узунлигига тушадиган ҳисобий юкламанинг горизонтал ташкил этувчиси, kN/m грунтнинг актив босимини ҳисобга олиб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгарда қуйидаги шарт
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfh < b'cI, (39)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбажарилса, мазкур ШНҚнинг 37-формуласидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) тўғри тўртбурчак пойдевор (l £ 3b) заминига вертикал юк таъсир қилса, унинг чегаравий қаршилик кучини мазкур ШНҚнинг 32-формуласидан аниқлашга йўл қўйилади (бунда, jI = 0, jI = 0, xc = 1 + 0,11/h, cI = си деб қабул қилиш керак).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворга горизонтал кучлар таъсир қилса ва замин нобарқарор ҳолатдаги грунтлардан иборат бўлса, барча ҳолларда пойдеворни таглиги бўйича мазкур ШНҚнинг 151-банди бўйича силжишга ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-§. Бино ва иншоотлар ҳамда моддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)ни реконструкция қилишда заминларни лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Реконструкция қилинаётган бино, иншоотлар ва моддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)нинг замини ҳамда пойдеворларини лойиҳалаштириш бўйича техник топшириқда қуйидагилар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкциянинг мақсади (мавжуд иншоотни устига қуриш, уни ёнига янги иншоотларни қуриш, ер ости қисмларини қуриш, юқори қаватларни кўтаришда ички қисмларини қуриш ва уларнинг оралиқ хоналарини ташкил қилиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино, иншоот хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳимлик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект конструкцияларининг геометрик ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш конструкцияларининг элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлиги ва қурилиш материалларининг деформацияланиш хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик кесимлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпрофиллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмикросейсмик тебранишлардаги динамик хусусиятлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости қурилиши ва пойдевор материалларига нисбатан атроф-муҳитнинг агрессив таъсир қилиш параметрлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг ертўласидаги муҳандислик коммуникацияларни жойлашуви ва бошқа маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Бино ва иншоотлар ҳамда архитектура ёдгорликларини реконструкция қилиш жараёнида қурилиш майдонидан қуйидагилар тўғрисидаги бошланғич маълумотлар олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг деформация-мустаҳкамлик хусусиятларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор тагидан олинган намуналар синовлари натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрадиолокация усулида ўтказилган геофизик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш конструкцияларини бузмасдан назорат қилиш ва техник диагностика асбоблари ёрдамида батафсил техник текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқот объектидаги нуқсонлар, шикастланишлар ва деформацияларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар конструкцияларининг физик-механик хусусиятларини баҳолаш (қоришма ва ғиштнинг кимёвий таркиби, қоришманинг ғишт билан ёпишиши, қурилиш конструкцияларининг, темир-бетон ва бетон материалларининг мустаҳкамлик хусусиятлари улардаги деформациялар ва ёриқлар мавжудлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлаб чиқариш, қурилиш-монтаж ишлари ҳамда объектга яқин жойлашган бино ва иншоотлардан фойдаланиш жараёнида юзага келган ўзига хос шикастланишлар ҳамда нуқсонларни аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Мазкур ШНҚнинг 155-бандидаги маълумотлар асосида мавжуд пойдевор таглиги остидаги замин грунтларига таъсир қиладиган мавжуд ва кутилаётган босимни (реконструкция қилиш режасига кўра) текшириш ва заминни кучайтириш заруриятини белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMоддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)нинг пойдеворларини лойиҳа топшириғи ва муҳандислик-геологик қидирувлар маълумотларига асосан қуйидагича усуллар асосида кучайтиришга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни кимёвий мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтегишли усуллар билан цементлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоқим технологияси орқали цементлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилаш-аралаштириш (чуқур аралаштириш) технологияси бўйича цементлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтермик мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор грунтлари тури ва майдоннинг геологик шароитларини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдеворни кучайтириш ишлари ШНҚ 3.02.01-19 талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТанланган кучайтириш усулларида пойдеворнинг асоси ва конструкциялари объектни қайта қуриш даврида ҳамда кейинги фойдаланиш жараёнида юзага келадиган юклар ва таъсирларга бардош берадиган тарзда, ШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот лойиҳасида замин ва пойдеворни қуриш ёки кучайтиришда мавжуд пойдевор конструкциясини юк кўтариш қобилиятидан ва грунтларни мустаҳкамлик-деформация хоссаларидан тўлиқ фойдаланиш имкониятини берувчи ечимлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот)нинг замин пойдеворини лойиҳалаш ва кучайтиришда мазкур ШНҚнинг 4-боби 1-2-параграфларида келтирилган талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот замини грунтини ҳисобий қаршилиги R, уни устига қуриш мўлжалланаётган қисми билан бирга мазкур ШНҚнинг 7-формуласига асосан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор конструкциясини қалинлиги 10 cm гача бўлган темир-бетон ҳалқа билан кучайтиришда пойдевор туби майдони заминни ҳисоблашда ҳисобга олинмаслик керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲалқа қалинлиги 10 cm дан катта бўлганда ҳамда ҳалқа олдиндан зичланган қум шағал аралашмали заминга қурилаётган бўлса, унинг майдони ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот учун пойдевор заминининг деформация ҳисоблари қуйидаги шартдан келиб чиқиб бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSad — пойдевор заминини қўшимча чўкиши (бино, иншоот ва заминни биргаликда қўшимча деформацияланиши) мазкур ШНҚнинг 3-боби, олтинчи параграфига асосан заминга юкни ортиши (камайиши), қурилиш ишлари технологияси ва кетма-кетлигига боғлиқ бўлган равишда, барча техноген таъсирларни ҳисобга олиб аниқлаш лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSad,u — пойдевор заминининг қўшимча чўкишининг чегаравий қиймати (иншоот ва заминнинг биргаликда қўшимча деформацияланишининг чегаравий қиймати) мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ, реконструкция қилинаётган лойиҳада бино (иншоот)нинг техник ҳолатини тоифасига кўра, 133 — 135-бандларида келтирилган талабларга асосан белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин ва реконструкция қилинаётган бино (иншоот)ни биргаликдаги деформацияси (Sad )ни ҳисоблаш учун мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усулдан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРеконструкция қилинаётган иншоот заминини деформацияга ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 40-формуласига асосан амалга ошириш, шунингдек мазкур ШНҚнинг 91-банддаги параметрлар учун ҳам бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот) заминининг қўшимча деформацияларининг чегаравий қийматларини конструктив схема ва техник ҳолат тоифасига (мазкур ШНҚнинг 6-иловасига) кўра ушбу ШНқнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино (иншоот) заминининг қўшимча деформацияларининг чегаравий қийматлари бино (иншоот) конструкциялари реконструкция жараёнида ва кейинги фойдаланиш даврида замин билан ўзаро таъсирлашувда юзага келадиган кучларга (заминлар, пойдеворлар ва ер усти конструкцияларини мустаҳкамлаш чора-тадбирларини ҳисобга олган ҳолда) ҳисобланган бўлмаса бу ҳолатни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот)да ер ости иншооти қурилса (ертўла, туннель), унда қўшимча фаол горизонтал босимни, ушбу бино (иншоот)лар натижасида замин ва пойдеворни юк кўтариш қобилиятини пасайишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРеконструкция юкларнинг ортишига олиб келса ва жойлашиш чуқурлиги 0,5 m дан кичик бўлган пойдеворлар мавжуд бўлса, заминнинг юк кўтариш қобилиятини баҳолаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Мавжуд пойдевордан пастроқда янги пойдевор барпо этилганда, қўшни якка ёки тасмасимон пойдеворларнинг жойлашиш сатҳларини мавжуд пойдевор жойлашиш сатҳларидан йўл қўйилган фарқи 
мазкур ШНҚнинг 5-формуласи орқали аниқланиши керак.
мазкур ШНҚнинг 5-формуласи орқали аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Реконструкция даврида мазкур ШНҚнинг 5-боби 13-параграфи бўйича замин ва пойдеворнинг лойиҳаси бинода ўрнатилган жиҳозлар, ер усти ва ер ости транспорти, қурилиш ишларини бажариш ва бошқа манбалар таъсиридан ҳосил бўладиган динамик таъсирларни тебранишнинг ўлчаш маълумотлари асосида ҳисобга олган ҳолда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Реконструкция қилинаётган бино ёки иншоот қурилган ҳудудда жойлашганида, унинг атрофдаги қурилишларга таъсирини мазкур ШНҚнинг 10-бобига мувофиқ баҳолаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Замин ва пойдевор лойиҳасида реконструкция қилинаётган бино (иншоот) ва атрофдаги қурилган бино (иншоот)лар реконструкция қилинаётган бино (иншоот) қурилган ҳудудда жойлашган бўлса, мазкур ШНҚнинг 12-бобига мувофиқ геотехник мониторинг ишлари амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-§. Заминларнинг деформацияланишини камайтириш тадбирлари ҳамда уларнинг бино ва иншоотларга таъсири
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Пойдеворларни чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблаш талабларини бажариш учун қуйидаги чораларни қўллаш имконияти ва мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг режадаги ўлчамларини ёки уларни ётқизиш чуқурлигини ўзгартириш (ўзига хос хусусиятларга эга бўлган грунтларни кесиб ўтиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг силжишини чеклайдиган қўшимча боғланишларни киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа турдаги пойдеворларни (қозиқли) қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворга тушадиган юкламаларни ўзгартириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминларнинг грунтларини уларнинг хоссалари ёмонлашишидан сақлаш тадбирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг қурилиш хоссаларини ўзгартиришга қаратилган тадбирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг деформацияланишига иншоотларнинг сезгирлигини камайтиришнинг конструктив тадбирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ни ёки унинг алоҳида қисмларини доимий ҳамда вақтинчалик махсус қурилмалар, пойдевор таглиги тубидаги грунтни бурғилаб, сув бостириб намлаш ёрдамида тўғрилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсамарадор шаклдаги пойдевор ва конструкцияларни қўллаш (бурғилаб бетонланган, оралиқ тўшамали, анкерли, тирқишли, зичланган котлованда, қоқилган блокли).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳалашда бино (иншоот)нинг замин билан ўзаро таъсирлашувида бино (иншоот) конструкцияларида вужудга келадиган зўриқишларни бошқариб туриш ҳамда замин грунти кучланганлик-деформация ҳолатини бошқаришни ҳам ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир тадбирни ёки тадбирлар мажмуасини танлаш мазкур ШНҚнинг 4-бандини ҳисобга олиб бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Замин грунтларини уларнинг қурилиш хоссаларини ёмонлашишидан сақлаш учун қуйидаги тадбирларни амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамликнинг ўзгаришига сезгир грунтлардан иборат майдонларда сувдан ҳимоя қилиш тадбирларини ўтказиш (ҳудуднинг юзасини сувлар яхши оқиб кетадиган қилиб вертикал текислаш, зовур (дренаж)лар қазиш, фильтрацияга қарши тўсиқлар ва экранлар қилиш, сув қувурларини махсус ариқлардан ўтказиш ёки уларни иншоотлардан хавфсиз масофада жойлаштириш, сувнинг сизмаслигини назорат қилиб туриш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта чўкиш, шишиш, карст-суффозий ҳодисаларни жадаллаштириш, ер ости сувларининг зарарлигини оширишга олиб келишга қодир кимёвий фаол суюқликдан замин грунтларини муҳофазалаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи таъсирлар (титрашлар) манбаларини чеклаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ларни қуриш жараёнларида амалга ошириладиган муҳофаза тадбирлари (грунтларнинг табиий тузилиши ва намлигини сақлаш, заминлар, пойдеворлар, ер остидаги ва ер устидаги конструкцияларни қуриш технологиясига риоя қилиб, лойиҳада қабул қилинган схема ва юкламанинг заминга узатиш тезлигига ўзгаришига йўл қўймасликни таъминлаш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Замин грунтларининг қурилиш хоссаларини ўзгартириш (сунъий заминлар ҳосил қилиш)га қуйидаги тадбирларни амалга ошириш орқали йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни зичлаш (оғир шиббалигичлар билан шиббалаш, грунт қозиқлари қоқиш, пойдеворлар учун қазиладиган зовурларни шиббалаш, грунтларни олдиндан намлаш, портлаш энергиясидан фойдаланиш, чуқур гидравлик шиббалаш усулини қўллаш, тебраниш ускуналари ғалтаклари билан зичлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминдаги қониқарсиз хоссали грунтларни (режада ва чуқурлик бўйича) тўлиқ ёки қисман (қумли, шағалли, чақиқ тошли тўшамалари билан) алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўтарма ҳосил қилиш (грунт тўкиб ёки гидравлик усулда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни мустаҳкамлаш (кимёвий, электр-кимёвий, бурғилаб аралаштириш, термик усулларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтга махсус қўшимчалар қўшиш (кенгайиш хоссасини йўқотиш учун грунтни шўрлаш ёки унга нефть маҳсулотлари шимдириш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни арматуралаш (махсус пленкалар, тўрлар билан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Бино (иншоот)ларнинг замин деформациясига сезгирлигини камайтиришда қуйидаги конструктив тадбирларни амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ни режада ва баландлик бўйича самарали жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ларнинг мустаҳкамлиги ва фазовий бикрлиги (қаттиқлиги)ни ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэгилувчан ёки қирқма конструкцияларни қўллаш ҳисобига иншоотларнинг қайишқоқлигини ошириш (агар бунга технология талаблари имкон берса);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот конструкцияларини текислаш ва технология ускуналарини тўғрилаш учун мосламалар қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲаракатланувчи технологик ускуналар (кўприксимон кранлар, лифтлар)нинг қурилиш конструкцияларига яқинлашиш габаритлари заминнинг деформацияланиши йўл қўйиладиган миқдорларини ҳисобга олган ҳолда ускуналарнинг эркин ишлашини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Бино (иншоот)ларнинг замин билан ўзаро таъсирлашувида уларнинг конструкцияларида пайдо бўладиган зўриқишларни камайтириш мақсадида, қуйидаги тадбирларни амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ни қурилиш майдонида шу майдоннинг муҳандислик-геологик тузилишини ва зарарли таъсир қилиши мумкин бўлган манбаларини (кучсиз грунтлар линзалари, эски тоғ қазилмалари, карст бўшлиқлари, ташқи сув қувурлари) ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг тегишли конструкцияларини қўллаш (ишлов берилаётган ҳудудда ва заминда кенгаядиган грунт мавжуд бўлганда, конлар қазиб олинган ҳудудларда ён юзаси кичик пойдеворларни қўллаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishилашиш ва ишқаланиш кучлари кичик бўлган материаллар билан пойдеворлар атрофидаги бўшлиқларни тўлдириш ва пойдевор ёстиқчалари (тўшамалари)ни бажариш, махсус антифрикциявий қопламаларни қўллаш, заминларнинг горизонтал деформацияланишдан пайдо бўладиган зўриқишларни камайтириш учун вақтинчалик компенсация (тўлдирувчи) зовурлари қазиш (кон қазиш жойларида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғма ва йиғма-яхлит (монолит) конструкцияларнинг туташув жойларини монолитлаш муддатларини назорат қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)ларнинг алоҳида қисмларини қуриш жадаллиги ва кетма-кетлигини ҳисоблашлар орқали асослаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд ва қурилаётган иншоот орасида ажратувчи деворларни қуриш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Қурилишдаги ҳимоя тадбирлари ва замин грунтини муҳандислик тайёрлаш ишлари натижасида иншоотни йўл қўйилган қийматдан юқори бўлган деформацияланиши ва қийшайишини бартараф этишнинг имкони бўлмаса, заминни чўкиши ва қийшайишини камайтирувчи тадбирларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинони (иншоотни) домкрат ёрдамида тўғрилаш имкониятини ҳисобга олиб лойиҳалашда ҳамда фойдаланилаётган бинони (иншоотни) тўғрилашда, конструкцияни заминни тўғрилаш босқичида юз берадиган нотекис деформация таъсирига ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур тўғрилаш ҳисобларида тўғриловчи қурилмалардан тўпланган юкни қабул қилувчи иншоотнинг ер тўла қисми пойдевори конструкциясини турғунлиги, юк кўтариш қобилияти ва пойдеворни жойлашиш чуқурлиги, заминни унга текисловчи қурилмадан босим узатилгандаги турғунлигини ҳам қўшиб текшириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Заминнинг деформацияланишини камайтириш ёки юк кўтариш қобилиятини ошириш мақсадида, замин грунтининг кучланганлик-деформация ҳолатини бошқариш грунтнинг мажбурий деформацияланишини ҳосил қилиш орқали ёки грунтга қуйидаги усуллар ёрдамида доимий таъсир қилувчи босимни қўйиш орқали бажарилишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчекланган ҳажмдаги грунтга босим остида қаттиқлашувчи эритмани юбориш (босим остида қўшимча эритмани юбориш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтда кенгайиш хусусиятига эга бўлган пневматик конструкцияни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни атмосфера босими ёрдамида сиқиш (вакуумлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинони (иншоотни) тўғрилашда домкрат ёрдамида грунтни сиқиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-§. Сейсмик ҳимоя қилинадиган бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Бино ва иншоотларда сейсмик таъсирларни камайтиришни ҳимояланадиган объектнинг тебранишлар даври ва эгилувчанлигини оширувчи сейсмик ҳимоя қурилмаларининг конструктив элементларини қўллаш орқали амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Бино ва иншоотларнинг махсус сейсмик ҳимоялаш усули пастки қавати эгилувчан устунлар ва кинематик, сирпанувчи, резинометалл таянчлардан иборат бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Бино ва иншоотларда сейсмик ҳимоя тизимларини қурилиш майдонининг геологияси, конструкцияларнинг ҳисоб кўрсаткичлари ва ҳудуднинг сейсмиклигини инобатга олган ҳолда, назарий-экспериментал тадқиқотлар ўтказиш орқали асосламай туриб қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Махсус сейсмик ҳимоя тизимининг ноанъанавий усули аввалдан фойдаланилган ва доим амалиётда қўлланилиб келинадиган маҳаллий қурилиш ашёларидан фойдаланган ҳолда қурилган қурилмалардан ташкил топиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Бино ва иншоотлар пойдевор конструкцияси қисмида сейсмик ҳимоя тизимларининг завод шароитида тайёрланган ҳамда сейсмик ҳимоя таянч қурилмалари кўринишида бўлган пойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) орасига ўрнатиладиган конструкцияларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Дисспатив ва бикрлик кўрсаткичларини тўғрилаш мақсадида, бир вақтнинг ўзида сейсмик ҳимоя таянчлари билан биргаликда чизиқсизлик хусусиятига эга фрикцион демпфер, қовушқоқ ишқаланишга эга демпфер, пластик хусусиятга эга элементлар ва бошқа сўндирувчи қурилмалар қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Сейсмик ҳимоя таянчлари бино ва иншоотларда қуйидагича махсус сейсмик ҳимоя тизимлардан иборат бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) орасидаги сейсмоҳимоя таянчларига кўп қатламли резинаметалл таянч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўрғошин ўзакка эга резинаметалл таянч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсирпанувчи таянчлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкинематик таянчлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпружинали эластик таянчлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёйсимон қўрғошинли таянчлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпластик хусусиятга эга қатламли таянчлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Сейсмик ҳимоя таянчлари бино ва иншоотларнинг пойдевор ҳамда ер усти конструкцияларининг орасига ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳада қаватлар орасига ўрнатилиши белгиланганда, ҳисоб натижаларига асосан конструктив ечимларни қўллаган ҳолда ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Сейсмик ҳимоя таянчлари билан жиҳозланган бино ва иншоотлар пойдеворларини лойиҳалаш ҚМҚ 2.01.03-19, ШНҚ 2.02.03-21, ШНҚ 1.02.09-21, ШНҚ 3.01.02-23, ШНҚ 2.04.01-22, ШНҚ 2.04.08-22, ШНҚ 2.04.17-24 ҳамда ҚР 02.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Сейсмик ҳимоя таянчлари ости пойдеворида яхлит пойдевор, конструктив жиҳатдан лентали, қозиқли ва алоҳида турувчи пойдеворлар ишлатилишига йўл қўйилиши, бунда пойдевор бир-бири билан бикр боғичлар ёрдамида уланиши ҳамда яхлит фазовий бикр конструкцияни ҳосил қилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Бино ва иншоотлар заминининг чўкиши ва оғишининг чегаравий қийматларини белгилашда сейсмик ҳимоя таянчлар устида жойлашган бикр пойдевор қозиқларини бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкциясининг сейсмик тебранишларида чизиқли ва бурчакли деформацияларнинг қолдиқсиз бошланғич ҳолатига қайтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар бу шарт бажарилмаса, бино ва иншоотнинг чўкиши ва оғишининг чегаравий қийматларини камайтириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Заминнинг чўкиши ва оғишининг олдини олиш ҳамда объектнинг кўп йиллик ишончли хизмат қилишини таъминлаш мақсадида, заминни мустаҳкамлашда қозиқсимон пойдеворлар ёки бошқа конструктив ечимларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Лойиҳалаш ва қуришдан олдин заминнинг юк кўтариш қобилиятини дала шароитида синовдан ўтказиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларига горизонтал ва вертикал юкларнинг тенг тақсимланишини таъминлаш мақсадида, уларнинг устки қисмида бикр балкалар тизимини ёки яхлит қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкциясини лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБикр балкалар тизими ёки яхлит қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкцияси ер усти бинонинг конструкциялари билан бикр маҳкамланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗилзила пайтида бинонинг ер усти конструкцияларида номунтазам шакл, масса ва бикрлик марказлари орасида эксцентриситетнинг юзага келиши ҳисобига буралиш деформациясининг пайдо бўлишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг ишончли ишлаши ҳамда бинонинг устуворлигини таъминлашда сейсмик ҳимоя қурилмалари устидаги бикр балкалар тизими ҳамда яхлит темир-бетон қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) массасидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Бикр балкалар тизими ёки яхлит темир-бетон қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) массаси лойиҳаланаётган бинонинг ер усти массаси ва бикрлигини ҳисобга олган ҳолда, динамик кучлар таъсирига чизиқли ҳамда чизиқсиз ҳисоб натижаларига асосан ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблашда эҳтиётлилик коэффициенти бинонинг юзага келиши мумкин бўлган энг критик ҳолатини ҳисобга олган ҳолда қўшимча равишда ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Кучнинг динамик хусусияти, грунтдан юзага келиши мумкин бўлган босим, конструкцияни мустаҳкамликка ва энергия ютилиши бўйича ҳисоби замин пойдевор конструкциясини лойиҳалаш мезонларини аниқлаш жараёнида инобатга олинган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Оғир юкни кўтарувчи сейсмик ҳимоя таянчлари элементларининг мустаҳкамлиги ва устуворлиги ҳисоб усуллар ва экспериментал синовлар ёрдамида қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк)нинг тўлиқ максимал силжишига тенг бўлган ён томондан сейсмик таъсирларда силжишига боғлиқ равишда текширилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Сейсмик изоляция тизимини ҳисобга олган ҳолда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшамол ва зилзилалар натижасида келиб чиқадиган вертикал ва ён томондан таъсир этувчи юкларга қўйиладиган талабларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик ҳимоя тизимига бошқа атроф муҳит шароитларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэскириш, зўриқиш, ишчи ҳарорат ва намлик ёки бузувчи жисмларнинг таъсирини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Анъанавий ва ноанъанавий сейсмик ҳимоя таянч қурилмалари бир хил сатҳда ҳамда ташқи таъсирларнинг горизонтал ва вертикал йўналишларида тенг тақсимланишини таъминлашда, бинонинг режасида ўзаро симметрик жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Таянчлар орасидаги масофа динамик ҳисоб натижалари ҳамда таянч конструкцияларининг чегаравий ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаш орқали белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Сейсмик ҳимоя қурилмалари устида жойлашган бикр конструкция ҳамда бошқа ёндош конструкциялар орасидаги масофа динамик ҳисоб натижалари асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Лойиҳалаш ишларида сейсмик ҳимоя қурилмалари ва тизим элементларини ўрнатишда ҳамда алмаштиришда технологик жараёнлар учун зарур бўлган жойларни белгилаб ўтиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Сейсмик ҳимоя қилинадиган бино ёки иншоотлар даврий равишда текширилиши ва техник хизматга эга бўлиши сейсмик ҳимоя тизимини лойиҳалашда махсус ишлаб чиқилган дастур (сейсмик ҳимоя тизими ва унинг элементларини мониторинг қилиш, назорат қилиш ва техник хизмат кўрсатиш дастури) ёрдамида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Бинодан тушадиган вертикал ва горизонтал таъсирлардан сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг ишончли ишлашини таъминлаш мақсадида, пойдевор ҳамда ер усти бикр конструкция билан таянчлар мустаҳкам ва бикр уланиши таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, уланиш тугунлари ҳисоб ҳамда экспериментал тадқиқотлар асосида синовдан ўтказилган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Лойиҳада зилзила вақтида сейсмик ҳимоя таянч қурилмаси устидаги бикр конструкциянинг кўчиши таъсирида коммуникация қувурлари ҳамда электр тармоқлари симларининг шикастланишининг олдини олиш мақсадида, эгилувчан боғланишлар ёки компенсатор (тўлдирувчи)ларни инобатга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, зилзила таъсирида бикр конструкциянинг кўчиш қийматига нисбатан эгилувчи боғланиш элементларининг кўчиш қийматлари катта қийматда олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Ертўла сатҳида ўрнатилган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларини мониторинг қилиш ҳамда техник ҳолатини баҳолаш учун зарур технологик бўш жойлар қолдирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Лойиҳаланадиган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг оловбардошлилик даражаси ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. Сейсмик ҳимоя таянчларининг ҳамда бинонинг техник ҳолати бўйича доимий равишда мониторинг олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. Сейсмик ҳимоя тизимларидан фойдаланадиган бино ва иншоотлар сейсмик хусусиятларга кўра I ва II тоифадаги грунтларда қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Бино ва иншоотларни III тоифадаги сейсмиклик хусусиятларга эга грунтлардан ташкил топган ҳудудларда қуриш назарий ва экспериментал тадқиқотлар натижалари асосида асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Анъанавий ва ноанъанавий сейсмик ҳимоя тизимларини ҳисобга олган ҳолда сейсмик таъсирлар учун бино ва иншоотларни ҳисоблаш усуллари ҳамда талаб этилган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларидан ташкил топган тизим элементларининг бикрлиги ва диссипатив хусусиятларини аниқлашда, шунингдек кўп қаватли бинони динамик ҳисоблаш бўйича амалий текширишнинг якуний натижалари бўйича мазкур ШНҚнинг 13-иловасидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Бино ва иншоотларда сейсмик ҳимоя тизимларини ўрнатишдан олдин, уларни ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланган кўрсаткичларга мувофиқлигини аниқлаш учун синовдан ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Ўзига хос грунтларда ва алоҳида шароитларда қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Ўта чўкувчан грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. Ўта чўкувчан грунтларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалаш ишлари ШНҚ 2.01.09-24 талаблари ва қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта чўкиш юқори радиуси чегараси hsl,p да юз берадиган пойдевор таглигидан ташқи юклама ва грунтнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган вертикал зўриқишлар йиғиндиси бошланғич ўта чўкиш босимига тенг ёки айтилган зўриқишлар йиғиндиси энг кам бўлган чуқурликкача ўлчанадиган, ташқи юклама таъсирида ўта чўкиш ssl,p мазкур ШНҚнинг 226-банди талабларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта чўкиш пастки радиуси hsl,g да, вертикал кучланишлар йиғиндиси бошланғич ўта чўкиш босими psl дан катта ёки грунтнинг ўз оғирлигидан ва ташқи таъсирдан пайдо бўладиган вертикал кучланишлар йиғиндиси энг кичик бўлган чуқурликдан бошлаб чўкиш қатлами пастки чегарасигача юз берадиган, грунтнинг ўз оғирлиги таъсирида ўта чўкишини ssl,g;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг нотекис ўта чўкишини бир текис эмаслигини Dssl;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар ўз оғирлигидан ўта чўкканда ўта чўкишдан ҳосил бўлган ўра (воронка)нинг эгри чизиқли қисми чегарасида заминнинг горизонтал сурилишини usl;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнишаблик ва қирғоқ ён бағирликлари турғунлигини йўқотишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт қатламида сув гумбази пайдо бўлишидан ҳосил бўладиган қўшимча юкламани;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивининг кучланганлик ҳолатини ўзгариши ҳисобига мазкур ШНҚнинг 218-бандига мувофиқ ўта чўкувчан қатлам тубидаги тўшама грунт қатламида юз берадиган қўшимча чўкиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Ўта чўкувчан грунтлардаги заминларни лойиҳалашда уларнинг намлигини қуйидагилар ҳисобига ортиши инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг намланиши юқоридан ташқи манбалардан ва (ёки) пастдан ер ости сувлари сатҳи кўтарилишидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюза сувларининг сизиши ва юзанинг экранланиши туфайли грунтда нам тўпланиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Ўта чўкувчан грунтлар нисбий ўта чўкувчанлик 
ва бошланғич ўта чўкувчанлик босими psl билан тавсифланиши лозим.
ва бошланғич ўта чўкувчанлик босими psl билан тавсифланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу грунтларнинг хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 223 ва 225-бандлари талабларига мувофиқ аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. 
ва psl параметрларининг норматив қийматлари уларнинг аниқланган қийматларининг ўртачаси сифатида олиниши зарур.
ва psl параметрларининг норматив қийматлари уларнинг аниқланган қийматларининг ўртачаси сифатида олиниши зарур.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ҳисоблаш ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий қийматларини эса норматив қийматларга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади. (gg = 1).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Ўта чўкувчанликнинг нисбий ўта чўкувчанлик қиймати 
бўлганда ҳисобга олиниши лозим.
бўлганда ҳисобга олиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Грунтларнинг ўта чўкишини аниқлашда ва улар нотекис ўта чўкканда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдонни текислаш тарзини (замин грунтларининг кучланганлик ҳолатига таъсир қиладиган чуқур ва кемтиклар ёки дўнглик ва уюмлар бор-йўқлигини, шунингдек ўта чўкишларнинг тури ва ўлчамини);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни намлаш манбаларининг бўлиши мумкин бўлган турлари, ўлчамлари ва жойлашиш ўрнини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино (иншоот)нинг конструктив хусусиятларини (бино (иншоот) қисми тагида туннеллар, ер тўлалар бор-йўқлигини);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар ўз оғирлиги таъсирида ўта чўкканда вужудга келадиган салбий ишқаланиш кучларидан чуқур пойдеворларга, зичлашган ва мустаҳкамланган массивларга тушадиган қўшимча юкламаларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Катта майдонларни юқоридан намланганда (намланадиган майдон кенглиги Вw ўта чўкадиган қалинлик ўлчамига тенг ёки ундан катта бўлса) ва ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ҳисобига пастдан намланганда, грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиши (ssl,g) тўлиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Кичик майдонлар (Bw < Нsl)) юқоридан намланганда эса, ўта чўкиш фақат бир қисми s'sl,g мазкур ШНҚнинг 211-бандига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Грунтларнинг нотекис ўта чўкувчанлигини аниқлашда намлаш манбаининг энг ноқулай шароитини ва ҳисобланаётган пойдевор ёки бино (иншоот)га нисбатан энг ноқулай жойлашишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат майдон грунт шарт-шароитлари, грунтларнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиши мумкин бўлганлигига кўра қуйидаги турларга бўлиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI турга (грунтларнинг ўта чўкиши асосан ташқи юклама таъсирларидан юз бериши мумкин бўлган ўз оғирлигидан юз бермайдиган ёки унинг қиймати 5 cm дан кичик бўлган грунт шароити);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турга (грунтларнинг ўта чўкиши ташқи юклама таъсирларидан юз бериши билан бирга ўз оғирлигидан ҳам юз бериши мумкин бўлган ва уни қиймати 5 cm дан катта бўлган грунт шароити).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат заминларни ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 1-параграфга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Заминнинг чўкишини грунтларнинг ўта чўкиш хоссаларини ҳисобга олмаган ҳолда, намлиги барқарорлашган грунтларнинг деформацияланиш кўрсаткичларидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминнинг ўта чўкиши мазкур ШНҚнинг 213 — 216-бандлари талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамликнинг барқарор қиймати w ³ wp бўлса, табиий намликни w га тенг деб, w < wp бўлганда эса ёйилиш чегарасидаги намликни wp га тенг деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар пойдеворларининг дарзга бардошлилиги ва барқарорлигини ҳисоблашда уларнинг пойдевор тупроғига таъсир этувчи қуйидаги омилларни инобатга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ўз оғирлиги ва ундаги юклар тупроққа босим ўтказиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор остига қўйилган грунтли тўшама;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвертикал текислашда сепиладиган грунт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан қатлам намланишидаги қўшимча сув оғирлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинонинг юклари туфайли тупроқдаги кучланиш ўзгариши натижасида чўкувчан грунт қатламларида қўшимча деформацияларни юзага келишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Ўта чўкувчан грунтлар намланиши мумкин бўлганда, мазкур ШНҚнинг / 213-бандига асосан замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошланғич ўта чўкиш босими psl га пойдевор таглиги остидаги босимни камайтириш йўли билан грунтларнинг ташқи юкламалар таъсирида ўта чўкиши имкони бартараф қилинганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг сувга тўйинган ҳолатида мустаҳкамлик кўрсаткичлари 
нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланиб мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган қийматига.
нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланиб мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган қийматига.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин грунтини ҳисобий қаршилигини аниқлаш ишларида грунтни тўлиқ сувга тўйингунча намлаш имконияти бўлганда, иш шароити коэффициентлари (gс1 ва gс2) қиймати худди оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунт каби, намланиш имконияти мавжуд бўлмаганда эса оқувчанлик кўрсаткичи IL 
0,5 лойли грунт каби мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига асосан қабул қилиниши керак.
0,5 лойли грунт каби мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига асосан қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish220. Ўта чўкувчан грунтларда қурилаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамлари, заминнинг ҳисобий қаршилиги (R0 )ни мазкур ШНҚнинг 2-иловасидаги 4-жадвалга асосан белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR0 ни келтирилган қийматларидан намлик жараёни мавжуд бўлмаганда, II масъуллик даражасидаги бино ёки иншоот пойдеворининг охирги ўлчамларини белгилашда ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish221. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино (иншоот) учун грунтни ўта чўкувчанлигини зичлаш ёки қотириш ёрдамида бартараф этишда, зичланмаган ёки қотирилмаган тўшама қатлам устига таъсир қилаётган тўлиқ босим бошланғич ўта чўкиш босими (psl)дан катта бўлмаслигини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish222. Замин устидаги катта майдонларнинг намланиши мазкур ШНҚнинг 216-бандига асосан, шунингдек ер ости сувлари кўтарилганда пастдан намланиши натижасида грунтларнинг намлиги ошганда замин грунтларининг ўта чўкиши (ssl, cm) қуйидаги 41-формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(41)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— i-қатлам грунтининг мазкур ШНҚнинг 223-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган нисбий ўта чўкувчанлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — i — қатлам қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksl,i — мазкур ШНҚнинг 224-банди асосида аниқланадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — ўта чўкиш радиуси hs бўлинган, мазкур ШНҚнинг 228-банди талаблари асосида қабул қилинадиган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish223. Грунтнинг нисбий ўта чўкувчанлиги (
) грунтни лаборатория тадқиқ қилиш натижалари асосида ва ГОСТ 23161-2012 талабларига мувофиқ қуйидаги 42-формула асосида аниқланиши лозим:
) грунтни лаборатория тадқиқ қилиш натижалари асосида ва ГОСТ 23161-2012 талабларига мувофиқ қуйидаги 42-формула асосида аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhn,p ва hsat,p — мос равишда табиий намлик ва унинг тўлиқ сув билан тўйинганлигидан кейин (w = wsat) p, kPa босимида, ташқи юкдан ва грунтнинг ўз оғирлигидан кўриб чиқилаётган чуқурликдаги вертикал кучланишга р = szp + szg грунтнинг юқори ўта чўкиш радиусида чўкишини аниқлашда намунанинг баландлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг пастки ўта чўкиш радиусида ўта чўкувчанлигини аниқлашда шунингдек салбий ишқаланиш кучларидан қўшимча юкни ҳам ҳисобга олиш керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhn,g — р = szg бўлганда табиий намликдаги ўша намунанинг баландлиги, cm,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қийматини, шунингдек грунтни дала шароитида намлаш штамп ёрдамида ГОСТ 20276-2012 бўйича синовдан ўтказиш орқали аниқлашга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг тўлиқ бўлмаган сув билан тўйинганлиги (ωsl ≤ ω <ωsat) билан ɛsl — нисбий чўкиши қуйидаги 42а-формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42a)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishω — грунт намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishωsат — грунтнинг тўлиқ сув билан тўйинганлигига мос келадиган намлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishωsl — дастлабки чўкиш намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishɛsl — мазкур ШНҚнинг 41-формуласи орқали аниқланадиган грунтни тўлиқ сув билан тўйинганлигининг нисбий чўкиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish224. Мазкур ШНҚнинг 41-формуласига кирадиган коэффициент ksl,i ни b ³ 12 m бўлганда, ўта чўкувчанлик ҳудуди чегарасидаги грунтнинг барча қатламлари учун 1 га тенг деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb £ 3 m да — қуйидаги формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksl,i = 0,5 + 1,5(p — psl,i)/p0, (43)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — пойдевор таглигидаги ўртача босим, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpsl,i — i-қатлам грунтининг бошланғич ўта чўкиш босими, kPa мазкур ШНҚнинг 225-банди талабларига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishp0 — 100 kPa тенг бўлган босим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3m < b < 12m бўлганда, ksl,i қиймати интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтни ўз оғирлигидан ўта чўкувчанлиги Нsl £ 15 m бўлганда, ksl = 1 га тенг, Нsl ³ 20 m, бўлганда эса ksl = 1,25 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНsl ни оралиқ қийматларида ksl коэффициент қиймати интерполяция йўли билан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish225. Бошланғич ўта чўкувчанлик босими (psl) сифатида қуйидагиларга мос босим қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23161-2012 талаблари бўйича грунтларни лаборатория компрессион асбобларида синашларда — нисбий ўта чўкувчанлик 
0,01 тенг бўлгандаги босим;
0,01 тенг бўлгандаги босим;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20276-2012 талаблари бўйича олдиндан намланган грунтни дала шароитида штамп ёрдамида синашларда — «юк-чўкиш» графигидаги мутаносиблик чегарасига тенг босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтажриба котлованларида грунтлар намланганда — грунтнинг ўз оғирилигидан ўта чўкиш бошланадиган чуқурликда грунтнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган вертикал кучланишлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish226. Ўта чўкиш радиусининг қалинлиги (hsl) мазкур ШНҚнинг 4-расмида келтирилганидек қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи юкламадан грунтнинг ўта чўкишини ssl,p аниқлашда, мазкур ШНҚнинг 215-банди бўйича ўта чўкиш радиусининг юқори қалинлигига hsl,p. (бу ҳудуднинг пастки чегараси 
га ёки мазкур ШНҚнинг 
4в-расмларга мувофиқ 
z қиймат энг кичик бўлган чуқурликка мос келиши лозим);
га ёки мазкур ШНҚнинг 4в-расмларга мувофиқ z қиймат энг кичик бўлган чуқурликка мос келиши лозим);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг ўз оғирлигидан чўкишини (ssl,g) аниқлашда чўкувчан қатламнинг пастки радиуси қалинлигига (ssl,g) (zg энг кичик чуқурликдан бошланиши керак, бу ерда sz = psl га тенг бўлиши, ёки агар sz,min > psl бўлса, sz қиймати минимал бўлган нуқтадан бошлаб чўкувчан қатламнинг пастки чегарасигача давом этиши зарур).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-расм. Пойдевор заминининг ўта чўкувчанлигини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — грунтнинг хусусий оғирлигидан ўта чўкиши ssl,g мавжуд эмас (5 cm дан катта эмас); фақат ўта чўкадиган қатлам hsl,p нинг юқори радиусида ташқи юкламадан ўта чўкиш ssl,p бўлишига йўл қўйилади (грунт шароитларининг I тури); б, в, г- zg чуқурликдан бошлаб ўта чўкадиган қатлам hsl,g нинг пастки радиусида хусусий оғирликдан ўта чўкиш ssl,g бўлишига йўл қўйилади (грунт шароитларининг II тури); б-юқори ва пастки ўта чўкиш ҳудудлари қўшилиб кетмайди, нейтрал ҳудуд hп мавжуд; в-юқори ва пастки ўта чўкиш ҳудудлари қўшилиб кетади; г-ташқи юкламадан ўта чўкиш бўлмайди; 1-грунтнинг хусусий оғирлигидан вертикал кучланиш szg; 2-ташқи юклама ва грунтнинг хусусий оғирлигидан ҳосил бўладиган умумий вертикал кучланиш sz=szp+szg; 3-чуқурлик ортган сари бошланғич босим psl нинг ўзгариши; Нsl — ўта чўкувчан грунт қатлами қалинлиги (ўта чўкувчан қатлам); d — пойдеворни жойлашиш чуқурлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish227. Бошланғич ўта чўкувчан босимни тажриба асосида аниқлаш маълумотлари мавжуд бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 41-формуласида жамлашни pi босимдан ҳосил бўлган нисбий ўта чўкувчанлик esl = 0,01 га тенг бўлган чуқурликкача амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish228. Пойдевордан узатилаётган юкдан грунтнинг ўта чўкувчанлигини ҳисоблаш учун ўта чўкиш қалинлигини литологик қирқимга ва аниқлаш горизонти (esl,i)га кўра, алоҳида қатламлар (hi)га бўлиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қатлам қалинлиги 2 m дан ортиқ бўлмаслиги, ҳар бир қатлам чегарасида кучланишлар йиғиндисининг ўзгариши 200 kPa дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎта чўкишни мазкур ШНҚнинг 50-формуласи орқали ҳисоблашда амалдаги кучланишда нисбий ўта чўкувчанлик 
бўлган грунт қатламларинигина ҳисобга олиш керак, 
< 0,01 бўлган қатламларни ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
бўлган грунт қатламларинигина ҳисобга олиш керак, < 0,01 бўлган қатламларни ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу талаблар мазкур ШНҚнинг 41-формуласи орқали грунтни ўз оғирлигидан максимал ўта чўкувчанлигини аниқлашда ҳам татбиқ этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish229. Юқоридаги кичик майдонларни (намланадиган майдонинг эни (Вw) ўта чўкиш қалинлиги (Нsl) ўлчамидан кичик) намлашда грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиш (s'sl,g, m) эҳтимоли қуйидаги 44-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishssl,g — мазкур ШНҚнинг 222-бандига мувофиқ аниқланадиган грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкишининг энг катта қиймати, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish230. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат заминларни лойиҳалашда уларнинг намлаш имконияти бўлганда қуйидагича тадбирлар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 208-бандига асосан заминларнинг ўта чўкишини бартараф этадиган ёки уларни йўл қўйилган қийматларигача пасайтирадиган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг ишга яроқлилигига уларнинг таъсирини камайтирадиган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотдан фойдаланишнинг барча даврида заминни намлаш имкони бўлмаса (унинг мумкин бўлган реконструкциясини ҳисобга олган ҳолда), грунтларнинг ўта чўкиш хусусиятларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish231. Бутун ўта чўкувчан қатлам чегарасида ташқи юкдан ва грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланишлар йиғиндиси (psl) бошланғич ўта чўкиш босимидан ошмаса, I турдаги грунт шароитида ўта чўкувчанликни ҳисоблашни амалга оширишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish232. Замин грунтини намлашда мазкур ШНҚнинг 213-банди бўйича қуйидаги тадбирлардан бирини амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбутун ўта чўкувчи қатлам доирасида грунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилиш мазкур ШНҚнинг 233-бандига мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар, қозиқли пойдеворлар ва мустаҳкамланган грунт массивлари томонидан ўта чўкувчан қатламни кесиб ўтиш мазкур ШНҚнинг 234-бандига асосан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини қисман бартараф қилишни ўз ичига оладиган тадбирлар йиғиндисини мазкур ШНҚнинг 4-боб 11-параграфига келтирилган сувдан ҳимоя қилувчи ва конструктив;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турдаги грунт шароитида грунтларнинг ўта чўкиш хусусиятларини бартараф қилиш ёки ўта чўкиш қатламини чуқур жойлашган пойдеворлар билан кесиш орқали сувни ҳимоя қилиш чоралари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТадбирларни танлаш грунт шароитлари турини, намлашни юз бериши мумкин бўлган турини, ҳисобий ўта чўкувчанликни, лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг мазкур ШНҚнинг 168-бандига асосан қўшни объектлар ва коммуникациялар билан боғлиқлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish233. Грунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини қуйидагича бартараф этиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта чўкишнинг юқори радиуси ёки унинг бир қисми чегарасида-оғир шиббалигичлар билан зичлаш, грунт тўшамалари ясаш, котлованларни шиббалаш, шунингдек қаттиқ материалдан (бетон, шағал, қум-шағал аралашмаси) кенгайтирма қилиб кимёвий ёки термик усулда мустаҳкамлаб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбутун ўта чўкиш қалинлиги чегарасида-грунт қозиқлар билан чуқур зичлаб, замин грунтларини олдиндан намлаб, шунингдек,чуқур портлатишлар усулини қўллаб кимёвий ёки термик мустаҳкамлаб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish234. Чуқур жойлашган пойдеворларни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI турдаги грунт шароитида — пойдеворни ён юзасидаги грунтни қаршилигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турдаги грунт шароитида — пойдеворни ён юзасида грунтни ўз оғирлигидан чўкишида ҳосил бўладиган салбий ишқаланишларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Кўпчувчи грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish235. Кўпчувчи грунтлардан таркиб топган заминларни лойиҳалаш ишлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин намликларининг ошиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлик даражаси пасайишида, кўпчувчан грунтларда тескари жараён — киришиш ҳодисаси юз бериши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ҳажмий кўпчиш — шишиш (катталашиш) хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаъзи турдаги шлакларни (масалан, саноат электр эритиш печларидан чиқадиган шлаклар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлаб чиқаришнинг кимёвий чиқиндилари (масалан, сульфат кислота эритмалари) билан намланган бўлса, оддий лойли грунтларни намликнинг ошиши билан кўпчиш қобилияти мавжудлигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКимёвий чиқиндилар билан намланганда шлаклар ва лойли грунтларнинг кўпчиши эҳтимолини лаборатория ёки дала шароитида ўтказиладиган синовлар орқали аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish236. Кўпчувчи грунтлар берилган босимда нисбий кўпчиш (esw) кўпчиш босими (psw) кўпчиш намлиги (wsw) ва қуриганда нисбий қисқариши (esh) билан тафсивланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчи грунтларнинг юқорида келтирилган хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 168, 241 ва 245-бандларининг талаблари асосида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish237. Кўпчувчи грунтлардан ётқизилган заминларни лойиҳалашда қуйидаги имкониятларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ёки инфильтрация-ишлаб- чиқариш ёки ер усти сувлари билан грунтнинг намланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни қуриш вақтида ва ҳудудларга асфальт ётқизишда (юзани экранлашда) буғланишнинг табиий шароити бузилиши натижасида, улар остида чегараланган чуқурлик радиусида намликнинг тўпланиши ҳисобига кўпчиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиссиқлик-сув режимининг ўзгариши (мавсумий иқлим омиллари) ҳисобига аэрация радиусининг юқориги қисмида грунтнинг кўпчиши ва қисқариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиссиқлик манбаларининг таъсиридан қуриш ҳисобига қисқариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларнинг чуқурлаштирилган қисмларини лойиҳалашда грунтлар кўпчиганда ва қисқарганда ҳосил бўладиган горизонтал босимларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish238. Горизонтал босим ph, kPa, қуйидаги 45-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — иш шароити коэффициенти, 0,85 га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksw — кўпчиш интенсивлигига боғлиқ бўлган коэффициент бўлиб, унинг қиймати ушбу ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpmax,h — қиймати лабораторияда аниқланадиган энг катта горизонтал босим, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-жадвал | |||||||
1 d даги кўпчиш интенсивлиги, % | 0,1 | 0,2 | 0,3 | 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,7 |
ksw | 1,40 | 1,25 | 1,12 | 1,05 | 1,02 | 1,01 | 1,00 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish239. Кўпчувчи грунтлардан иборат замин мазкур ШНҚнинг 5-боби 2-параграфига мувофиқ ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг кўпчиши ёки қисқариши натижасида ҳосил бўладиган замин деформацияси мазкур ШНҚнинг 243 ва 251-бандларига мувофиқ заминнинг алоҳида қатламлари деформацияларини жамлаш йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин деформациясини аниқлашда унинг ташқи юклама таъсиридан ҳосил бўладиган чўкиши ва кўпчувчи грунтдаги намликнинг камайиши ҳисобига юз бериши мумкин бўлган чўкиши жамланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг кўпчиши (қисқариши)дан ҳосил бўладиган деформацияларнинг чегаравий қийматларини мазкур ШНҚнинг 137-банди талабини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish240. Кўпчувчи грунтлардан иборат заминларни ҳисоблашда уларнинг табиий зичлиги ва намлигидаги хусусиятлари қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчи грунтли заминларни намлангандан кейин ҳисоблашда, грунтларни намланган ҳолатдаги хусусиятларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчи грунтдан ташкил топган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланиши, бунда унинг қийматини йўл қўйилган ошишини мазкур ШНҚнинг 111-бандига асосан ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish241. Нисбий кўпчиш 
, кўпчиш босими (psw) ва нисбий қисқариш 
қийматлари мазкур ШНҚнинг 237-бандида келтирилган кўпчиш ёки қисқариш сабабларини ҳисобга олиб, ГОСТ 24143-80 талабларига мувофиқ лаборатория синовлари асосида аниқланиши керак.
, кўпчиш босими (psw) ва нисбий қисқариш қийматлари мазкур ШНҚнинг 237-бандида келтирилган кўпчиш ёки қисқариш сабабларини ҳисобга олиб, ГОСТ 24143-80 талабларига мувофиқ лаборатория синовлари асосида аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу хусусиятларни дала шароитида грунтларни штамп орқали синаш натижалари асосида ҳам аниқланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish242. ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ кўпчувчи грунтларнинг 
хусусиятларининг норматив қийматлари уларни аниқлаш натижалари бўйича ўртача қиймат ҳисобланиши ва ушбу хусусиятларнинг ҳисобий қийматини норматив қийматга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади (
= 1).
хусусиятларининг норматив қийматлари уларни аниқлаш натижалари бўйича ўртача қиймат ҳисобланиши ва ушбу хусусиятларнинг ҳисобий қийматини норматив қийматга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади ( = 1).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish243. Грунт кўпчиганда заминнинг кўтарилиши (hsw) қуйидаги 46-формула бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— грунт и-қатламининг мазкур ШНҚнинг 245-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган нисбий кўпчиши;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — грунт i — қатламининг қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksw.i — мазкур ШНҚнинг 248-банди бўйича аниқланадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — грунтнинг кўпчиш радиусига бўлинган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish244. Намлик инфильтрациясида грунтнинг нисбий кўпчиши қуйидаги 47-формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(47)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhn — p босим билан ёнига кенгайиш имконисиз сиқилган, табиий намлик ва зичликдаги намунанинг баландлиги, cm, босим кўрилаётган чуқурликдаги вертикал кучланиш йиғиндисига тенг (ушбу кучланиш қиймати мазкур ШНҚнинг 249-бандига мувофиқ аниқланиши керак);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsat — юқоридаги намунанинг баландлиги, сувга тўлиқ тўйингунча намланганидан ва ўша шароитда сиқилгандан сўнг, cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish245. Грунт намунасини ҳар хил босимда синаш натижалари асосида esw = f(p) ва wsw = f(p) боғланишлар графиги қурилиши ва кўпчиш босими (psw) ни esw = 0 га мос келадиган босимлари аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза экранланганида ва сув-иссиқлик режими ўзгарганда нисбий кўпчиш (esw) қуйидаги 48-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishesw = k (weq — w0)/(1 + е0), (48)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — тажриба йўли билан аниқланадиган коэффициент (тажриба маълумотлари бўлмаса, 2 га тенг деб қабул қилиниши лозим);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishweq — грунтнинг мазкур ШНҚнинг 246-бандига мувофиқ аниқланадиган бирлик қийматидаги охирги (барқарорлашган) намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishw0 ва е0 — мос равишда грунтнинг намлигини бошланғич қиймати ва ғоваклик коэффициенти, бирлик қийматида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish246. Юза экранланганда (i) қатламдаги (weq) қиймати, (пи) босимда, кўпчиш намлиги билан юк орасидаги wsw = f (p) экспериментал боғланишида (pi , kPa) босимдаги қиймати қуйидаги 49-формулага асосан ҳисобланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (49)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz — экранланган юзадан ер ости сувлари сатҳигача бўлган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzi — кўрилаётган қатламнинг жойлашиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishstot,i — кўрилаётган и- қатламдаги кучланишлар йиғиндиси, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgi — i — қатламдаги грунтни солиштирма оғирлиги, kN/m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув иссиқлик режими ўзгарганда (weq — w0)ни мазкур ШНҚнинг 48-формуласидаги қиймати энг кўп (энг кўп намланиш даврида) ва энг кам (энг кўп қуриш даврида) намликлар қийматининг айирмасидан аниқланиши, бунда ғоваклик коэффициенти грунтнинг энг кўп қуриш давридаги намлик учун қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish247. Массивнинг энг кўп намланиш ва қуриш ҳолатлари учун намлик кесими дала шароитида экспериментал йўл билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish248. Мазкур ШНҚнинг 46-формуласига кирадиган коэффициент (ksw) кўриб чиқилаётган чуқурликдаги умумий вертикал кучланиш (sz,tot)га қараб, қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsz,tot = 50 kPa бўлганда, 0,8 га, sz,tot = 300 kPa бўлганда эса, 0,6 га тенг деб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвертикал кучланиш (sz,tot)нинг оралиқ қийматларида интерполяция усули бўйича.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish249. Пойдевор таглигидан z чуқурликда вертикал кучланиш йиғиндиси (sz,tot, kPa) мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ қуйидаги 50-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (50)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishszp, szg — мос равишда пойдевор юкламасидан ва грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридан ҳосил бўладиган вертикал кучланишлар, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsz,ad — намлаш майдони чегарасидан ташқарида грунт массивининг намланмаган қисми оғирлиги таъсирида ҳосил бўладиган қўшимча вертикал босим (kPa)нинг қиймати қуйидаги 51-формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkg — мазкур ШНҚнинг 14-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициент,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg — грунтнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(d + z) — мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-расм. Грунтни кўпчишида заминни кўтарилишини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-жадвал | |||||
(d + z)/Bw | Намланадиган майдон узунлигининг энига нисбати Lw/Вw, да коэффициент kg | ||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |
0,5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
1 | 0,58 | 0,50 | 0,43 | 0,36 | 0,29 |
2 | 0,81 | 0,70 | 0,61 | 0,50 | 0,40 |
3 | 0,94 | 0,82 | 0,71 | 0,59 | 0,47 |
4 | 1,02 | 0,89 | 0,77 | 0,64 | 0,53 |
5 | 1,07 | 0,94 | 0,82 | 0,69 | 0,77 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish250. Мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ кўпчиш радиусининг пастки чегараси (Нsw) намлик инфильтрациясида умумий вертикал кучланиш (sz,tot) бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 249-бандига мувофиқ кўпчиш босими рsw га тенг бўлган чуқурликда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза экранланганда ва сув-иссиқлик режими ўзгарганда, натижаларни тажриба йўли билан аниқлаш керак (агар тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаса, Н=5 m деб қабул қилиниши лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости сувлари мавжуд бўлганда кўпчишнинг пастки чегараси ер ости сувлари бошланғич сатҳидан 3 m юқорида қабул қилиниши, бироқ унинг қиймати а ҳолатда белгиланганидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish251. Кўпчиган грунтнинг қуриши натижасида заминнинг чўкиши (ssh, cm) қуйидаги 52-формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishesh,i — i-қатлам грунтининг нисбий чизиқли қисқариши мазкур ШНҚнинг 252-бандига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — грунтнинг i-қатлами қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksh — 1.3 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — грунтнинг қисқариш радиуси бўлинадиган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮкламасиз аниқланадиган esh,i ни қабул қилишга йўл қўйилади, бунда ksh = 1,2 қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish252. Грунт қуриганда унинг нисбий чизиқли қисқариши (
) қуйидаги 53-формулага асосан аниқланиши керак:
) қуйидаги 53-формулага асосан аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhn — грунт намунасининг ёнига кенгайиш имконисиз умумий вертикал кучланиш билан сиқилганда энг катта намликка эришгандаги баландлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhd — қуриш натижасида намлиги камайган грунт намунасининг ўша шароитлардаги баландлиги, cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish253. Қисқариш радиусининг пастки чегараси (Нsh) тажриба йўли билан аниқланиши, бунда тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаса, қисқариш радиусининг пастки чегараси 5 m га тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехнологик ускуналарнинг иссиқлиги таъсирида грунт қуриганда қисқариш радиусининг пастки чегараси (Нsh) тажриба йўли билан ёки тегишли ҳисоблашлар ёрдамида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish254. Кўпчувчи грунтлардан ташкил топган заминларнинг чегаравий ҳолатидан катта ёки юк кўтариш қобилияти етарли бўлмаган ҳисобий деформациясида мазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувдан ҳимоя қилувчи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни кўпчувчи грунтлар қалинлигининг бутун ёки қисман чегарасида олдиндан намлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрнини тўлдирувчи қум ёстиқчаларидан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчи грунтларни кўпчимайдиган грунтлар билан тўла ёки қисман алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчи грунт қатламини пойдевор билан тўла ёки қисман кесиб ўтиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish255. Қисман алмаштирилган кўпчувчан грунт қатлами қалинлиги ёки унинг қисмини олдиндан намлаш чуқурлиги грунт деформациясини талаб қилинган қийматгача камайтириш заруратига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish256. Олдиндан намланган кўпчувчи грунтли заминларда пойдеворни қуришда қумдан, шағалдан ёки майда шағалдан ёстиқча ҳосил қилиш ёки юқори грунт қатламини боғловчи материал ёрдамида мустаҳкамлаш ишлари бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish257. Тўлдирувчи қумли ёстиқчалар заминнинг устки қисмида ёки кўпчувчи грунт қатлами доирасида заминга узатилаётган босим 0,1 MPa кам бўлмаган ҳолатларда ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁстиқчалар учун чангсимондан ташқари барча йирик ва қуруқ ҳолатдаги зичлиги 1,6 t/m3 кам бўлмаган қумлардан фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўлдирувчи қумли ёстиқчалар фақат кенглиги 1,2 m дан катта бўлмаган тасмасимон пойдеворлар тубига ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁстиқчаларнинг ўлчамлари қуйидаги 15-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-жадвал | ||
Пойдевор кенглиги b, m | Ёстиқча кенглиги В, m | Ёстиқча баландлиги h, m |
0,5 < b £ 0,7 | 2,4b | 1,2b |
0,7 < b £ 1,0 | 2b | 1,15b |
1,0 < b £ 1,2 | 1,8b | 1,1b |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish258. Кўпчувчи грунтлардан иборат табиий заминларда пойдеворнинг кўтарилишини камайтиришга пойдеворни кўпчувчан қатламни тўлиқ ёки қисман кесиб ўтувчи қозиқ ёрдамида анкерлаш йўли билан эришишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бино (иншоот)дан узатилаётган юклама пойдевор ва қозиқ томонидан биргаликда қабул қилиниши, ушбу конструкциянинг юз бериши мумкин бўлган деформацияси (чўкиш, кўтарилиш) унинг чегаравий қийматларидан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish259. Бино ва иншоотнинг бикрлиги ҳамда мустаҳкамлигини ошириш мақсадида унинг чўкиш чоклари орқали алоҳида бўлмаларга ажратилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўлма режада тўғри геометрик шаклга ва бир хил баландликка эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино (иншоот)ни мустаҳкамлиги ва бикрлигини оширишга қалинлиги 15 cm дан кам бўлмаган, баландлиги бўйича бир неча сатҳда жойлаштириладиган узлуксиз темир-бетон тасмалар орқали ҳам эришишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТасмалар ёпмалар билан бир сатҳда ёки оралиқ устида жойлашган ички деворни тўлиқ беркитадиган каркаслар билан арматураланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТасмалардан қуйидаги ҳолларда фойдаланиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчан грунтни қисман кесиб ўтганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчан грунтни кўпчимайдиган грунт билан қисман алмаштирилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўлдирувчи ёстиқчалар қилинганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчи грунтни олдиндан намланганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish260. Кўпчувчан грунтни алмаштириш белгиланган зичликкача зичлаштирилган маҳаллий кўпчимас грунт ёрдамида амалга оширилиши, бунда бино ва иншоотларнинг заминини лойиҳалаш оддий кўпчимайдиган грунтлардаги каби бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish261. Котлован ва бўшлиқларни қайта тўлдиришда кўпчувчи грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, уларнинг намланиши натижасида ҳосил бўладиган горизонтал босим бино (иншоот) учун мос келиши, тўлдирилган грунтнинг мумкин бўлган кўтарилиши эса фойдаланиш шароитларини ёмонлаштирмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни зичлаш оддий грунтлардан грунт ёстиқчалар ва қайта тўлдирмалар ҳосил қилиш учун қабул қилинган талабларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Шўрланган грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish262. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминлар, уларнинг қуйидаги сабабларга боғлиқ бўлган хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувни узоқ вақт фильтрацияси ва тузларни ювилиши натижасида суффозиявий чўкиш (ssf ) ҳосил бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузларнинг ювилиши жараёнида грунтнинг физик-механик хоссаларининг ўзгариши. Бунда, грунтнинг мустаҳкамлик характеристикалари камаяди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт таркибидаги тузларнинг эриши ҳисобига иншоот ер ости конструкцияси материалларига ер ости сувларининг агрессив таъсирини кучайиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШўрланган грунтлар намланганда ўта чўкиш ёки кўпчиш юз бериши мумкинлиги инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни шўрланганлар қаторига киритиш ва уларнинг шўрланиш даражаси бўйича осон эрийдиган ва ўрта эрийдиган тузларнинг умумий таркибига қараб ажратиш ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish263. Шўрланган грунтлар нисбий суффозиявий сиқилиш (esf ) ва суффозион сиқилиш бошланғич босими (psf) билан таснифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(esf ) ва (psf ) қийматлари лаборатория усуллари (компрессион-фильтрация синовлари) ёрдамида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш майдонининг алоҳида ҳудудларини батафсил ўрганиш учун эса, пойдеворни узоқ вақт давомида намлаб, статик юк билан дала синовлари ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала синовлари натижаларида муҳандислик-геологик шароитларда қурилиш тажрибаси мавжуд бўлганда, ушбу хусусиятларни фақат лаборатория усуллари билан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(esf ) ва (psf ) нинг қийматлари мазкур ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish264. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот заминининг суффозия чўкишининг дастлабки ҳисоблари ва II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотнинг якуний ҳисоблари учун нисбий суффозия сиқилиш (esf ) қийматини лойли гипсланган грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 54-формуласига асосан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, улар қуйидагича хусусиятларга эга бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚумли лой с w = 0,02-0,04; IL = 0,08-0,12; rd = 1,2-1,6 g/sm3; е = 0,75-1,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойли қум с w = 0,01-0,03; IL = 0,03-0,07; rd = 1,4-1,45 g/sm3; е = 0,9-1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk1 — грунт турига, гипснинг таркибига ва босимнинг мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидан қабул қилинадиган қийматига боғлиқ коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd0 — грунтдаги гипснинг бошланғич таркиби, бирлик қийматида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrd — қуруқ грунтнинг бошланғич зичлиги, g/sm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrg — гипс заррачаларининг зичлиги, g/sm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — ювилиб чиқиш даражаси, бирлик қийматида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishП — қиймати қумли лой учун 1 га, лойли қум учун 1/3 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-жадвал | |||||
Грунт тури | Гипснинг бирлик қийматидаги таркиби | Коэффициент k1, босим, МPа да бўлганда | |||
0,1 | 0,2 | 0,3 | 0,4 | ||
Лойли қум | 0,1 | 0,86 | 0,70 | 0,52 | 0,43 |
0,2 | 0,95 | 0,90 | 0,83 | 0,76 | |
0,3 | 0,97 | 0,95 | 0,90 | 0,85 | |
Қумли лой | 0,1 | 0,08 | 0,15 | 0,30 | 0,46 |
0,2 | 0,15 | 0,27 | 0,50 | 0,84 | |
0,3 | 0,45 | 0,60 | 0,80 | 1,10 | |
0,4 | 0,85 | 0,96 | 1,07 | 1,30 | |
0,5 | 1,08 | 1,15 | 1,22 | 1,38 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish265. Шўрланган грунтларнинг 
ва psf хусусиятлари ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ, норматив қиймати уларни аниқлаш натижаларининг ўртача қийматлари сифатида ҳисобланиши керак.
ва psf хусусиятлари ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ, норматив қиймати уларни аниқлаш натижаларининг ўртача қийматлари сифатида ҳисобланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий қийматларини норматив қийматига gg = 1 тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish266. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминларни ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 3-параграфига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШўрланган грунтлар ўта чўкувчан ёки кўпчувчи бўлса, мос ҳолда ушбу ШНҚнинг 5-боби 1 ва 2-параграфлари талаблари ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish267. Шўрланган грунтлардан иборат бўлган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) грунтлар узоқ вақт намланганда ва тузларининг ишқори ювилганда, мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, тузларнинг ишқорлари ювилгандан сўнг сувга тўйиниш ҳолатидаги грунтлар учун олинган мустаҳкамлик кўрсаткичи (jII ва cII)нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни узоқ вақт намлаш ва туз ишқорларини ювишнинг имкони бўлмаса, заминнинг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, сувга тўйинган ҳолатдаги шўрланган грунтлар учун олинган мустаҳкамлик кўрсаткичларидан фойдаланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚисман ёки тўлиқ равишда ишқори ювилган грунтлар учун (R) ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги замин грунтининг иш шароити коэффициенти (gс1)нинг қиймати бошланғич гипс таркиби d0 £ 20 фоиз бўлган гипсланган қумли лой учун 1,1 га, d0 £ 20 фоиз бўлган қумли лой ва бошқа барча гипсланган лойли қумлар учун gсl = 1 деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 27-формуласидаги иншоотни замин билан ўзаро таъсирида ишлаш шароити коэффициенти (gс2 ) барча шўрланган грунтлар учун бирга тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk коэффициенти қийматини қуйидагича қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари лаборатория шароитида уч ўқ бўйича сиқилиш асбобида ва дала шароитида таркиби бузилмаган грунтни силжиш усулида аниқланганда, k=1 деб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари лаборатория шароитида бир ўқ бўйлаб қирқиш асбобида ва мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадвалларга асосан қабул қилинганда эса, k=1,1 деб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish268. Шўрланган грунтлар ўта чўкувчан ёки кўпчувчан бўлса, пойдевор замини деформацияси заминнинг табиий намликда ташқи юк таъсирида чўкиши мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ суффозия чўкиши ҳамда ўта чўкиши, кўпчиши ёки қисқаришини жамлаш орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтни узоқ муддатли намлаш ва тузларини чиқариб ташлаш имконияти бўлмаса, пойдевор заминини деформацияси мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ шўрланган грунтларни сувга тўлиқ тўйинган ҳолатидаги деформацияга оид хусусиятлари орқали аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish269. Максимал ва ўртача суффозион чўкиш, чўкишлар фарқи ва иншоот ҳамда алоҳида пойдеворнинг қийшайиши қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни бир текисда намланмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида пойдевор атрофида ёки иншоот контуридаги фильтрация оқими схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин майдонида ва чуқурлигидаги грунтларда тузларни ҳар хил тақсимланганлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish270. Осон эрийдиган тузлар ва гипсланган қумлар мавжуд бўлган гилли тупроқлардан ташкил топган асос юзасининг суффозия чўкишини ҳисоблашни мазкур ШНҚнинг 128-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган сиқиладиган қатлам чуқурлиги (Нс) билан шартли равишда чегараланган ҳудуд доирасида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, сиқиладиган грунт қатлами доирасида грунтлар тўлиқ шўрсизланиши ГОСТ 12248-2010 бўйича аниқланадиган тузларни ювилиб чиқиш даражаси b=1 тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish271. Гипсланган гил тупроқлардан ташкил топган пойдеворларнинг суффозион чўкишларини ҳисоблашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгипс ювилиши мумкин бўлган ҳудуд узунлиги (ювиладиган ҳудуд Нl) филтрланувчи суюқликнинг гипс билан тўйиниш чегараси шарти билан чекланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфилтрланиш жараёнида ювиладиган ҳудуд ривожланиши, яъни унинг узунлигини ортиши ва филтрланиш оқими йўналишида тупроқдаги гипс миқдорини камайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворнинг суффозион чўкишларини фақат ювиладиган ҳудуд доирасида содир бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish272. Гипсланган лойли грунтлардан ташкил топган заминларни суффозион чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 6-расмга мувофиқ пойдевор заминида фильтрация оқимининг иккита схемасини ажратиб олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-расм. Пойдеворнинг намланиш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — вертикал фильтрация; 2 — қалинлиги чекланган қатламда фильтрация
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни суффозион чўкишини ҳисоблашда 6-расм 1-схемага асосан дастлаб ювилиш радиуси Нl ҳолатини, яъни унинг узунлиги ва ҳисоблаш даврида (иншоотдан фойдаланиш бошланганидан 5, 10 ва ҳоказо йил ўтгандан кейин) унда гипсни тарқалишини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГипснинг тарқалишини аниқлаш учун таркиби ҳар хил гипсли қатламларни мазкур ШНҚнинг 7-расмига мувофиқ ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунтда гипснинг тақсимланиши поғонали эпюра кўриниши d0(z)га эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАжратилган қатламлар 0,5 m қалинликдаги кичикроқ бўлакларга бўлиниши ва улар учун тузсизлантириш жараёни аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-расм. Вертикал филтрлашда заминнинг тузсқидирувини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — таркибида гипс миқдори ҳар хил бўлган қатламлар чегараси; 2 — ҳисобий қатламлар чегараси; 3 — ҳисобий қатлам; 4 — фильтрация оқими йўналиши; 5 — гипснинг нисбий таркиби d0(z) бошланғич эпюраси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир жинсли грунтдан иборат бўлса, унда гипснинг бошланғич таркиби ювилиш доирасида ўзгармас d0(z) = const деб қабул қилиниши ва барча ювилиш доираси 0,5 m қатламларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин қатламларга бўлиниб бўлгандан сўнг, ҳисобий вақт оралиғида юқоридан бошлаб кетма-кет ҳар бир қатламда сақланиб қолган қаттиқ гипс фазаси миқдорини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, гипс миқдори бошланғич ҳолатга тенг бўлган қатлам ювиб чиқариш доирасининг қуйи чегараси (Нl) ҳисобланиши, ундан пастки қатламлар учун гипснинг эриш ҳисобини олиб бориш талаб этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish273. Гипсланган лойли грунтлардан иборат бўлган заминларни суффозия натижасида юз берадиган деформациясини 1-фильтрация схемаси бўйича мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ҳисоблашда, пойдевор заминидаги суффозион чўкиш доираси, пойдевордан ва грунтни ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланишлар йиғиндиси суффозион сиқилишни бошланғич босими (рsf)га тенг бўлган чуқурлик (Нс) билан чекланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий вақт оралиғида Нl £ Нс бўлса, суффозион чўкиш ҳисоби фақат туз ювилиш доираси (Нl) оралиғида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНl > Нс бўлганда, чўкишнинг ҳисоби сиқиладиган қатлам Нс оралиғида бажарилиши керак (Нс чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 8-расмига мувофиқ сиқиладиган қатлам чегараси сифатида қабул қилиниши лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish274. Вертикал фильтрацияда шўрланган грунтлардан иборат заминнинг суффозий чўкиши (ssf, cm) ушбу ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ қуйидаги 55-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishesf,i — мазкур ШНҚнинг 275-бандига мувофиқ аниқланган 
zp ташқи юкидан ва 
zg грунтнинг ўз оғирлигидан кўриб чиқилаётган чуқурликдаги умумий вертикал кучланишга тенг бўлган р босимдаги i — қатлам грунтнинг нисбий суффозион сиқилиши;
zp ташқи юкидан ва zg грунтнинг ўз оғирлигидан кўриб чиқилаётган чуқурликдаги умумий вертикал кучланишга тенг бўлган р босимдаги i — қатлам грунтнинг нисбий суффозион сиқилиши;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — шўрланган грунтнинг i — қатлами қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — шўрланган грунтларнинг суффозий чўкиш радиуси бўлинган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishssf — ҳудуд оралиғида аниқланадиган қиймат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-расм. Вертикал фильтрация жараёнида шўрланган грунтнинг суффозион чўкишини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish275. ГОСТ 12248-2010 бўйича нисбий суффозий сиқилиш (ssf) компрессия-фильтрациявий синашларда қуйидаги 56-формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishesf = (hsat,p — hsf,p)/hng (56)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsat,p — р=szp + szg босимда намунанинг намланганидаги (сувга тўлиқ тўйинганидан) баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsf,p — р босимда намунанинг сув узоқ филтрланганидан ва тузлари ювилганидан кейинги баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhng — р1= szg босимда намунанинг табиий намликдаги баландлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, суффозион сиқилиш бошланғич босими esf, psf = 0,01 бўлгандаги босимга мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20276-2012 бўйича esf ва psf қийматини узоқ муддат намланган грунтни дала шароитида штамп билан синаб аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish276. Фильтрациянинг 2-схемасида мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ заминнинг деформациясини горизонтал йўналишда туз ювилиш доирасини вақт давомида ривожланишини ва пойдевор майдони чегарасида ёки бино ва иншоот контурида замин грунтининг деформация хоссаларини ҳар хиллигини ҳисобга олиб аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФильтрациянинг 1-схемаси ва мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ҳисобий вақт давомида пойдевор заминида туз ювилиш радиусининг ҳолатини (узунлигини ва унда гипс тарқалишини) аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТуз ювиладиган ҳудуднинг белгиланган ҳолати учун пойдевор томонларининг чўкиши ва унинг нишаблик даражасини аниқлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтдаги гипснинг бошланғич таркиби (d0= const) гипсланган қатламнинг чуқурлиги ва пойдевор майдони ҳамда унинг атрофида ўзгармас деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтдаги гипснинг бошланғич таркиби (d0= const) мазкур ШНҚнинг 9-расмига мувофиқ гипсланган қатламнинг ўртача миқдорига тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминнинг кенглиги 0,5 m бўлган вертикал қатламларга бўлиши z = 0 (намлаш манбаи) дан z = l + 2L + 1 гача бўлган оралиқда бажарилиши керак (бунда l — пойдеворгача бўлган масофа, 2L — пойдевор кенглиги).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТуз ювилиш ҳудуднинг шаклланиши ва силжиши горизонтал равишда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-расм. Горизонтал филтрашда заминнинг шўрсизланишини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — фильтрация оқимининг кириш участкаси; 2 — фильтрация оқими йўналиши; 3 — ҳисобий қатлам; 4 — ҳисобий қатламлар чегараси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish277. Фильтрациянинг 2-схемаси бўйича пойдевор томонларини чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ўзгарувчан грунтнинг бикрлик коэффициенти (тўшама коэффициенти) билан тавсифланган конструкцияларни ҳисоблаш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий схема пойдевор заминида мазкур ШНҚнинг 10-расмига мувофиқ иккита ҳудудда мавжудлигини кўзда тутиши керак. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-ҳудуд ювиладиган ҳудуднинг узунлигига тенг бўлиши ва ундаги тўшама коэффициенти намлаш манбаига энг яқин бўлган пойдеворнинг бир томони остида (cmin) дан ювиладиган ҳудуд чегарасида (сmax) гача ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-ҳудуд ювилмаган ҳудуд узунлигига тенг бўлиши, бу ҳудудда тўшама коэффициенти ўзгармас бўлиб, (сmax) га тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-расм. Горизонтал фильтрацияда шўрланган грунт деформацияларини ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish278. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминнинг ҳисобий деформациялари чегаравий ёки етарли бўлмаган юк кўтариш қобилиятидан катта бўлганда, мазкур ШНҚнинг 477-бандига мувофиқ қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувдан ҳимояловчи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларни қисман ёки тўлиқ кесиб, лойли грунтлардан ёстиқча ясаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтлар қатламини чуқур пойдеворлар, шунингдек қозиқли пойдеворлар билан кесиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни мустаҳкамлаш, зичлаш ёки нейтраллаш (тузлар эришини истисно этадиган эритмалар билан грунтларни тўйинтириш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни олдиндан шўрсизлантириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувдан ҳимоялаш ва конструктив чора-тадбирларни, шунингдек грунт ёстиқчасини ўрнатишни ўз ичига олган чора-тадбирлар комплекси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларнинг заминида лойли грунтлардан ёстиқчалар қуришда тузларнинг чегаравий миқдори ва грунтнинг зичланиш даражаси махсус тадқиқотлар маълумотлари асосида ўрнатилиши, бунда тадқиқот маълумотлари заминга узатилаётган юкларга, грунтнинг хоссаларига, бино ва иншоотнинг хавф-хатар тоифасига ва конструктив хусусиятларига, заминни намлашнинг мумкин бўлган шароитларига боғлиқ равишда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШўрланган грунтларда пойдеворларни лойиҳалашда пойдевор танасини сув ва грунтларнинг агрессив таъсиридан ҳимоя қилишда уни емирилиши ва занглашига қарши тадбирларни амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКучли ва ортиқча шўрланган грунтлар учун ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ қуйидагиларни қўллашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфильтрация оқими ҳаракатининг тўхташи ёки секинлашуви (сув ўтказмайдиган пардалар ўрнатиш: гил, силикат, битум, цемент);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг эритувчи хусусиятини пасайтириш (фильтрация оқимини тузлар билан сунъий тўйинтириш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Органик минералли ва органик грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish279. Сувга тўйинган органик минерал (иллар, балчиқлар, торфли грунтлар) ва органик грунтлардан (торфлар) ёки ушбу грунтларни ўз ичига олган заминларни лойиҳалашда уларнинг қуйидаги хусусиятларини ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори сиқилувчанлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация ва фильтрация хусусиятларининг ўзгарувчанлиги ҳамда анизотропияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор консолидацияси жараёнида уларнинг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкишнинг узоқ вақт давомида ривожланиши ва беқарор ҳолатнинг юзага келиш эҳтимоли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкинди лойқалар учун тиксотропия ва газ ажралишини (метан, карбонат ангидрид гази) ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОрганик минерал ва органик грунтлардаги ер ости сувлари ер ости иншоотлари материалларига нисбатан агрессив эканлигини ҳам ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish280. Жойлашиш хусусиятига кўра, органик-минерал ва органик грунтлар очиқ (ер юзасида жойлашган), кўмилган (линза кўринишида ёки ҳар хил чуқурликдаги қатламлар кўринишида ётувчи) ҳамда сунъий кўмилган (сунъий равишда ташкил этилган ётқизиқлар билан беркитилган) турларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish281. Органик-минерал ва органик грунтлар қатлам ёки линзаларини режада ва замин чуқурлиги бўйича жойлашишига кўра заминни мазкур ШНҚнинг 11-расмида келтирилган турларини ажратиб кўрсатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-расм. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминларнинг андозавий схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — бино заминининг сиқилувчан қатлам доирасида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; II — бино замининг сиқилиш қатлами юқори қисмида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; III — бино замининг сиқилиш қатлами пастки қисмида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; IV — бино туби доирасида замин сиқилувчан қатлам қалинлигида биртомонлама (IVа), икки томонлама (IVб) пона шаклидаги линза ёки кўпгина линзалар (IVв) кесиб кирган органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; V — сиқилувчан қатлам чуқурлигида битта (Vа) ёки бир нечта қатламли (Vб) органик-минерал ва органик грунт қатлами ётиб унинг четлари бино туби чегарасидан ташқарида ётади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish282. Муҳандислик-геологик қидирувларни бажаришда қўшимча равишда қуйидагиларни белгилаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорганик-минерал ва органик грунтлар жойлашиш хусусиятини мазкур ШНҚнинг 11-расмига мувофиқ ва қатлам қалинлигини, ушбу грунтдаги қатламлар ва линзаларнинг ётиш хусусиятини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23740-2016 га асосан торфли грунтлар, торфлар ва балчиқларни (ўсимлик ва ҳайвон қолдиқлари чириндиларидан ҳосил бўлган) ажратиш учун органик моддалар таркибини (Ir);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 10650-2013 га мувофиқ, торфдаги органик моддаларнинг ажралиш даражасини (Ddp);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12248-2010 га кўра консолидация коэффициентини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеологик қидирувларда алоҳида қудуқлар орасидаги масофа 20 m дан ошмаслиги ва улар органик-минералли ҳамда органик грунтлар қатламини тўлиқ кесиб ўтиши, шунингдек уни тубидаги тўшама минерал грунт қатламига камида 2 m гача кириб бориши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОрганик минералли ва органик грунтлар хусусиятларини аниқлашни ҳар бир топилган қатлам чуқурлигида 0,5 m дан кам бўлмаган оралиқда бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish283. Замини лойқа грунтли майдонларда ушбу грунтни табиий тузилишини сақлаб қолиш мақсадида, грунтга динамик таъсир кўрсатмайдиган тадқиқот усулларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, штамп, прессиометр, найча ёрдамида статик бурғилаш, айланма қирқиш асбоблари, радиоизотоп усулларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish284. Таркибида органик моддалар миқдори 10 фоиздан ортиқ бўлган (ўсимлик ва ҳайвон қолдиқлари чириндиларидан ҳосил бўлган балчиқлар) чучук сувли лойқаларни алоҳида ажратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖойлашиш шароитига кўра, балчиқларни зичланмаган ва табиий ҳолатда зичланган ҳамда органик моддаларни миқдорига кўра минералли, ўртача минералли ва кучсиз минераллиларга бўлиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish285. Органик минерал ва органик грунтларнинг хусусиятларини грунтни ГОСТ 20276-2012 ҳамда ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ бевосита дала шароитида тадқиқ қилиб аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойқалар, очиқ ва кўмилган торфлар ҳамда балчиқларнинг физик-механик хусусиятларининг тахминий қийматлари мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қийматлардан мазкур грунтлардан ташкил топган заминларни дастлабки баҳолаш ишларида фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОрганик моддалар таркиби бирлик миқдорида 0,05 
Ir 
0,25 оралиғида бўлган лойли грунтларда иншоот заминининг мазкур ШНҚнинг 61-бандидаги ҳисоблари учун Е-, 
n- ва сn- хусусиятларининг норматив қиймати мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 4-жадвалига асосан қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ir 0,25 оралиғида бўлган лойли грунтларда иншоот заминининг мазкур ШНҚнинг 61-бандидаги ҳисоблари учун Е-, n- ва сn- хусусиятларининг норматив қиймати мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 4-жадвалига асосан қабул қилинишига йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish286. Органик-минерал ва органик грунтларни деформацияга, мустаҳкамликка ва фильтрацияга оид хусусиятлари лойиҳаланаётган иншоот заминининг кучланганлик ҳолатига мос келадиган босим оралиқларида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни юқорида қайд этилган хусусиятлари грунт намунасини вертикал ва горизонтал йўналишда синаш натижаларига асосан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish287. ГОСТ 12248-2010 бўйича органик-минерал ва органик грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари (
ва с)ни аниқлаш барқарор ҳолатда консалидацияланган синаш ва нобарқарор ҳолатда консалидацияланмаган синаш усулларида амалга оширилиши керак.
ва с)ни аниқлаш барқарор ҳолатда консалидацияланган синаш ва нобарқарор ҳолатда консалидацияланмаган синаш усулларида амалга оширилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish288. Органик-минерал ва органик грунтларни деформацияга оид хусусиятларини дала шароитида ГОСТ 20276-2012 мувофиқ аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу грунтларнинг деформацияга оид хусусиятларини компрессия асбобида аниқлашда юқори сиқилувчанлигини ҳисобга олган ҳолда, синалаётган намунанинг бошланғич баландлиги 30 — 50 mm ни бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮклама таъсирини эса ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ, кичик оралиқларда босқичма-босқич бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомпрессия синовларида намунага таъсир қилаётган максимал босим лойиҳадагидан 10 — 20 фоиздан кам бўлмаган миқдорда ортиқ бўлиши, бироқ 0,1 МPа дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТажриба натижалари бўйича деформация модулининг қиймати босимнинг ҳар хил оралиқлари учун белгиланиши ва мазкур қийматдан сиқилаётган қатлам чегарасида замин чуқурлиги бўйича ҳақиқий нормал кучланишларга боғлиқ равишда чўкишни ҳисоблашда фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish289. Органик-минерал ва органик грунтларни ён босим коэффициенти (
) уч ўқ ёрдамида сиқилиш асбобида аниқланиши, х қийматини мазкур ШНҚнинг 7-иловасидаги жадваллар асосида қабул қилишга ҳам йўл қўйилади.
) уч ўқ ёрдамида сиқилиш асбобида аниқланиши, х қийматини мазкур ШНҚнинг 7-иловасидаги жадваллар асосида қабул қилишга ҳам йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish290. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминларни дастлабки тайёрлаш учун тадбирлар мажмуасини қўллашда (вақтинчалик ёки доимий юк билан бостириш, дренажлаш) ушбу грунтларни хусусиятлари уларни зичлагандан кейин бажарилган синов натижаларига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish291. Заминларни ҳисоблашда органик-минерал ва органик грунтларни анизотроп хоссаларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни ҳар бир нуқтасида вертикал ва горизонтал йўналишда грунт хусусиятларини аниқлаш учун иккитадан кам бўлмаган намуна олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФильтрация коэффициенти ҳам ушбу иккита йўналиш учун аниқланиши керак. Анизотроп хоссали грунтларнинг хусусиятлари босим оралиғини ва уларни синаш даврида йўналишини (горизонтал ёки вертикал) кўрсатувчи белгилар билан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish292. Органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни ҳисоблаш ишлари мазкур ШНҚнинг 4-боби талабларига мувофиқ қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминга юкламанинг узатилиш тезлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни консолидацияланиш жараёнида грунтдаги самарали кучланишнинг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг анизотропик хоссалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиккиламчи консолидацияланиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунтларнинг ҳам чизиқли ва ҳам чизиқсиз консолидация (вақт ўтиши билан юклама таъсири остида грунт зичлигининг ортиш) назарияси усулларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни вертикал ва горизонтал йўналишлар учун хусусиятлари қиймати бир-биридан кўпи билан 40 фоизгача фарқ қилса, органик-минералли ва органик грунтларни анизотропик хоссаларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish293. Заминда дренажлайдиган қатлам мавжуд бўлганда, ундаги ғовак сувлари фильтрациясини, пойдевор тубида қумли ёстиқча бўлганда эса ушбу ёстиқча томондаги ғовак сувлари фильтрациясини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДренаж қатлами ёпиқ линзадан иборат бўлмаса ва тешикларни қайта тўлдиришни дренажловчи грунт билан бажарилган бўлса, дренаж қатламини ва пойдевор тубидаги ёстиқчани таъсирини ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish294. Сувга тўйинган органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни мазкур ШНҚнинг 29 ва 31-бандларига асосан юк кўтариш қобилиятига ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ҳисоблашларда тасмасимон пойдеворлар учун вертикал куч таъсирида заминнинг чегаравий қаршилик кучи (Nu, kN/m) қуйидаги формулага асосан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNu = b' (q + 5,14сI), (57)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb' — пойдеворнинг турғунлигини йўқотиши тахмин қилинаётган томон узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishq — бостирилган қўшимча юк, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсI — си га тенг бўлган грунтни солиштирма туташувчанлиги ҳисобий қиймати, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish295. Органик-минерал ва органик грунтдан иборат ҳавза тубига қумли грунт ювилганда унинг қалинлиги заминнинг юк кўтариш қобилиятини, керакли текислаш сатҳини ва нобарқарор ҳолат юз бериши мумкинлигини инобатга олган ҳолда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish296. Сувга тўйинган органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни деформацияга ҳисоблашда замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунтли заминнинг иш шароити коэффициенти (gс1) қиймати қуйидаги 17-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-жадвал | |
Грунтлар номи ва уларнинг торфланганлик даражаси Ir | Грунтли заминнинг иш шароити коэффициенти gс1 |
Сувга тўйинган майда қум: | |
0,03 < Ir £ 0,25 | 0,85 |
0,25 < Ir £ 0,4 | 0,80 |
Сувга тўйинган чангсимон қум: | |
0,03 < Ir £ 0,25 | 0,75 |
0,25 < Ir £ 0,4 | 0,70 |
Сувга тўйинган лойли грунтлар | |
0,05<Ir£0,25 оқувчанлик кўрсаткичи қуйидагича бўлганда: | |
Ir £ 0,5 | 1,05 |
Ir > 0,5 | 1,00 |
Сувга тўйинган лойли грунтлар | |
0,25<Ir<0, оқувчанлик кўрсаткичи қуйидагича бўлганда: | |
Ir £ 0,5 | 0,90 |
Ir > 0,5 | 0,80 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish297. Торфланган қумлардаги III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамларини ҳамда II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг якуний ўлчамларини аниқлаш учун ҳисобий қаршилик (R0) қийматини мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 5-жадвалига асосан қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish298. Сувга тўйинган органик-минерал ҳамда органик грунтдан иборат заминларда пойдеворни якуний чўкишини аниқлаш учун ҳисобий схемани мазкур ШНҚнинг 4-бобига асосан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотнинг хизмат муддати даврида ер ости сувлари сатҳи пасаймаса, органик қўшимчаларни ажралиши (минераллашиши) ҳисобига пойдевор заминини қўшимча чўкишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish299. Ювма усулда ёки сувга қум қатламини ташлаб қуришда, кучли торфланган грунт ёки торф қатлами чўкишини мазкур ШНҚнинг 309 ва 310-бандлари асосида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish300. Органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни деформацияланишини ҳисоблашда сиқилиш қатламининг пастки чегараси мазкур ШНҚнинг 128-банди талабларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish301. Замин кучли торфланган ва торфли, балчиқли лойқа грунтлардан иборат бўлса, пойдеворни бевосита органик-минерал ҳамда органик грунт юзасига тиралиб туришига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБевосита пойдеворни таглиги остида деформация модули Е<5 MPa бўлса ва қалинлиги пойдевор кенглигидан катта бўлган грунт қатлами ётса, пойдевор заминининг чўкиши мазкур ШНҚнинг 16-формуласидаги szg,i = 0 деб қабул қилиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish302. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминнинг ҳисобий деформациялари чегаравий ёки етарли бўлмаган юк кўтарувчилигидан катта бўлса, мазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорганик-минерал ва органик грунт қатламини пойдевор томонидан тўлиқ ёки қисман кесиб ўтиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорганик-минерал ва органик грунтни қум, шағал, майда шағал билан тўлиқ ёки қисман алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот заминини доимий ёки вақтинчалик қўшимча қатлам тўкиб ёки бутун қурилиш майдонига тўкма (ювма) грунт ёки бошқа материал билан (заминни консолидацияланиш жараёнини тезлаштириш зарурияти бўлганда, филтрловчи қатлам ёки дренаж қуриш) зичлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойқа грунтни бурғилаб аралаштириш усулида мустаҳкамлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish303. Заминнинг турига мазкур ШНҚнинг 11-расмига мувофиқ торфланиш даражасига, органик-минерал ва органик грунтларнинг қалинлиги ҳамда жойлашиш чуқурлигига, шунингдек лойиҳаланган бино ва иншоотнинг конструктив хусусиятларига ва унга қўйилган фойдаланиш талабларига кўра қуйидаги махсус тадбирларни қўллаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминни вақтинчалик ёки доимий юк билан зичлаш, шунингдек I ва II тур заминлар учун вертикал дренажлар ва дренаж кесик (прорез)ларини ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорганик-минерал ва органик грунт қатламларини пойдеворлар, шунингдек II, IV ва V тур заминлар учун қозиқлар билан тўлиқ ёки қисман кесиб ўтиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII, IV ва V тур заминлар учун органик-минерал ва органик грунтнинг линзаларини ёки қатламларини торфдан тозалаш ва уни минерал грунт билан алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча замин турлари учун қумли, шағалли, майда шағалли тўшамага ёки маҳаллий материалдан зичлаштирилган жой устига пойдевор (устунли, тасмасимон)лар қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча замин турлари учун плита пойдеворларида, кесувчан монолитларида ёки йиғма-монолит тасмаларда конструкцияларда бино ва иншоотларни қуриш, конструктив тадбирлар билан бино ва иншоотнинг фазовий бикрлигини ошириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish304. Алоҳида ҳолларда органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган замин белгиланган юкни узатиш тезлигини сақлаш ёки конструктив тадбирларни (бикрлик камарларини киритиш, бинони алоҳида секцияларга бўлиш) қўллаш шарти билан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish305. Пойдевор тубига органик-минерал ва органик грунтларни алмаштириш, пастки қатламга босимни камайтириш, пойдевор таглиги сатҳини ошириш ҳамда пастки қатлам грунтини консолидацияланиш жараёнини тезлаштириш (зичлаш) мақсадида, қумли ёстиқчалар, йирик ва ўрта катталикдаги қумлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШағал, майда шағал, шлак ёки шағал-қум аралашмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади (майда қумлардан ёстиқча учун фойдаланишга йўл қўйилмайди).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик ва ўрта катталикдаги қумлардан иборат бўлган ёстиқчалардаги қуруқ грунтнинг зичлиги 1,65 t/m3 кичик бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁстиқчадаги зичланган грунтни мустаҳкамлик хусусиятларини белгилашда мазкур ШНҚнинг 101-бандини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish306. Бино ва иншоот замини грунт қатламини ювиш усулида барпо этишда, ҳар қандай йирикликдаги қумлар ва лойли қумлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮвилаётган чангсимон қум ёки лойли қум қатламини консолидацияланишини тезлаштириш учун дастлабки ювиш ёки органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган кам сувўтказувчан табиий заминида дренаж қатламини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish307. Заминни юк билан бостириш лойиҳаси мазкур ШНҚнинг 290-бандига асосан амалга оширилиши, бунда юк қатламини режадаги ўлчамлари, қалинлиги ва заминни керакли консолидацияланиш даражасига эришиш учун зарур вақт оралиғи ҳамда бостирилган юк тагидаги замин чўкишининг охирги миқдорини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish308. Органик минерал ва органик грунт қатламининг якуний чўкиши ва консолидация вақти, унга қум қатлами ётқизилганда ёки тўкилганда, қуйи қатлам деформация модули органик минерал ҳамда органик грунтнинг деформация модулидан 10 марта ва ундан ортиқ бўлса, қуйи қатлам чўкишини ҳисобга олмасдан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish309. Барқарор ҳолатдаги органик-минерал ва органик грунт қатламини ювилган ёки тўкилган қум қатлами таъсирида чўкиши (s, m)ни охирги қиймати қуйидаги 58-формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs = 3ph/(3E + 4p), (58)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — қумли тўшамадан органик-минерал ва органик грунт қатлами юзасига узатилаётган босим, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — органик-минерал ва органик грунт қатлами қалинлиги, m:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ — тўлиқ намлик сиғимидаги органик-минерал ва органик грунт деформация модули, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 58-формуласидан тўкманинг режадаги ўлчами 5h дан кам бўлмаганда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish310. Органик-минерал ва органик грунтдан иборат замин деформация модули ҳар хил бўлган бир неча горизонтал қатламлардан ташкил топган бўлса, барқарорликнинг сўнгги даврида бутун қатламни чўкиши алоҳида қатламларни чўкишининг йиғиндисидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish311. Органик-минерал ва органик грунт қатламининг қалинлиги 3 m дан катта бўлганда, уларни вертикал дренажлардан фойдаланиб зичлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДренларни режада жойлаштириш, уларнинг кесими ва орасидаги масофа заминни 90 фоиз консолидацияланиши шартини ҳисобга олиб ёки қурилиш майдонини зичлашни белгиланган муддатига кўра белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРежада дренлар квадрат ёки тенг томонли учбурчак тўр кўринишида бўлиши ва улар орасидаги масофа қумли дренлар учун 1,5-3 m, заводда тайёрланган дренлар учун 0,5-2 m қилиб белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун дренлар орасидаги масофа тажриба ҳудудида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish312. Зичланаётган грунт қатламини тўлиқ кесиб ўтадиган вертикал дренлардан фойдаланилганда ва дренаж пастида дренаж қатлами мавжуд бўлганда, юк таъсирида грунтни консолидацияланиши сиқилган ғовак сувини дренга ёки дрен қатламига чиқиши ҳисобига юз беришига йўл қўйилади. Бунда, дрен таъсир доирасини эквивалент диаметри (de) қуйидагича қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдрен квадрат тўр бўйича жойлашганда de == 1,13d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгексогонал тўр бўйича жойлашганда эса, de = 1,05d, бунда d — дрен ўқлари орасидаги масофа (дрен қадами).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish313. Органик-минерал ва органик грунтларда барпо этилаётган бино ва иншоотнинг лойиҳасида замин ва пойдеворлар деформациясини геотехник мониторинг қилишнинг қуйидаги техник талаблари ҳисобга олинган бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаландлиги 5 ва ундан кўп қаватли бўлган намунавий бинолар қурилаётган янги ҳудудларда — учта қурилаётган бинога битта кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдаҳани қуришда — III ва IV хавф-хатар тоифасидаги навбат бўйича биринчи қурилаётган бинони кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаянчлар оралиғи 24 m дан катта бўлган барча иншоотлар учун кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ёки ундан фойдаланиш даврида юк кўтариш конструкциясида катта миқдорда деформация ёки дарзлар юз берган иншоотларни кузатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Элювиал грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish314. Элювиал грунтлардан қоя тошли жинсларининг нураш натижасида ўзи ҳосил бўлган жойда қолдирган ва дастлабки жинсларнинг у ёки бу даражада шакл ва тузилишини сақлаган маҳсулотларидан-тузилган заминни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтда ҳар хил даражадаги нураш, мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини бир-биридан фарқланиши ва уларнинг қиймати чуқурлиги бўйича ошиб бориши мавжудлиги натижасида чуқурлик бўйича ва режада таркибини ва хоссаларини ҳар хиллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishочиқ котлованларда узоқ муддат бўлганда мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг пасайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлювиал супеслар ва чангсимон қумларнинг котлован қазиш ва пойдевор ётқизиш даврида сувга тўйиниш ҳолларида суюқ оқава ҳолатига ўтиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғоваклик коэффициенти е > 0,6 ва намлик даражаси Sr <0,7 бўлган элювиал чангсимон қумларда ўта чўкувчанлик хоссасининг бўлиши мумкинлиги ва элювиал лойли грунтларни технологик жараён чиқиндилари томонидан намланганда кўпчиши мумкинлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish315. Нураган тоғ жинсини дастлабки ҳолатига кўра, элювиал грунтлар магматик, метаморфик ва цементланган чўкувчан қоя грунтларга ажратилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОқ тош миқдорига кўра, элювиал грунтларни икки гуруҳга (оқ тошли ва оқ тошсиз) ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish316. Нураш қобиғи кесими умумий ҳолда юқоридан пастга қараб нураш даражаси билан фарқланадиган қуйидаги ҳудудлардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайда заррали;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик бўлакли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпалахса тошли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish317. Элювиал грунтларда муҳандислик-геологик қидирувлар ўтказишда қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки қоя тошнинг генетик кўриниши ва петрографик таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураш қобиғининг тузилиши ва кесими, унинг дарзлилиги, сланецлилиги, қатламлиги, тушиш ва ювилиш элементлари, сирпаниш юзаси, нураш «тилчаси»ни ва «чўнтаги»ни мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўлчамлари, йирик бўлакларнинг шакли ва сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчуқурлик бўйича грунт таркиби ва хоссаларини ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish318. Замин элювиал грунтларининг котлованда турган вақт оралиғида мустаҳкамлигини пасайиш даражаси дала шароитида тажриба йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу параметрларни аниқлашни дала шароитида олинган намуналар (монолитлар) асосида лаборатория шароитида ҳам бажаришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал грунтларни мустаҳкамлигини камайишини дастлабки аниқлаш учун берилган вақт оралиғида қуйидагиларни ўзгаришини ҳисобга олувчи усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя грунтларни зичлигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли грунтларнинг пенетрацион солиштирма қаршилигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумларда ўлчами 0,1 mm дан кичик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик бўлакли грунтларда 2 mm дан кичик бўлган заррачалар миқдори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish319. Эллювиал грунтларни очиқ котлованларда мустаҳкамлигини миқдорий баҳолаш қўшимча нураш даврида мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларини ўзгаришига кўра амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСифат жиҳатидан баҳолаш эса грунт намунасининг зичлиги қийматини, сув шимиш қобилиятини, грунт йирик бўлакларини, пахса тошларни майдаланиш интенсивлигини ҳисобга олиб бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал грунт қатламини қўшимча нураш натижасида кучсизланган юқори қатлам қалинлиги ҳам белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish320. Элювиал грунтни кутилган вақт оралиғида t (йиллар, ойлар, суткалар) очиқ котлованда мустаҳкамлигини камайиш даражасини белгиловчи қўшимча (атмосфера таъсирида) нурашга чидамлилигини баҳолаш қуйидагиларни аниқлаш орқали амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisht вақт оралиғида нураш даражасининг танланган параметри А ни пасайиш тезлиги: (А1 — А2)/t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтанланган параметрнинг пасайиш даражаси А: (А1 — А2)/А1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisht вақт оралиғида А параметрнинг умумий миқдорий камайиши (А1 — А2).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал грунтни қазилган котлованда очиқ туришини кутилган даври ҳамда А параметрни миқдорий қийматини аниқловчи оралиқ вақти Dt қурилиш ҳудудини алоҳида хусусиятлари ва қурилиш муддатига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish321. Элювий қоя тошли ва элювиал йирик бўлакли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 322, 323-бандларига асосан уларнинг нураш коэффициенти билан белгиланадиган нураш даражасини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик бўлакли грунтлар учун эса, шунингдек емирилиш коэффициенти билан белгиланадиган грунт бўлакларини мазкур ШНҚнинг 324-бандига асосан нисбий мустаҳкамлигини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish322. Элювий қоя грунтнинг нураш коэффициенти (Kwr) аниқлашда, табиий шароитда нураётган жинснинг зичлиги (r) ва нурамаган (монолит) жинснинг зичлиги (rи)ни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу нураш коэффициенти (Kwr) қуйидаги 59-формула орқали аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKwr = 1 — Iwr, (59)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIwr = (rи — r)/r.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrи миқдорини қоя грунт заррачалари зичлигига тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювий қоя-тош грунтли заминни дастлабки баҳолаш учун фойдаланиш мумкин бўлган сувга тўйинган ҳолдаги бир ўқли сиқилишга чегаравий мустаҳкамлик (Rc) қиймати ушбу ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish323. Элювиал йирик бўлакли грунтларни нураш коэффициенти Kwr грунт намунасини айланувчи токчали барабанда едирилишга синалиши ва қуйидаги 60-формула орқали аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKwr = (k1 — k0)/k1, (60)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk1 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган m1 заррача массасини ўлчами 2 mm дан катта бўлган m2 заррачани едирилишга синовлардан кейинги массасига нисбати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk0 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган m1 заррача массасини ўлчами 2 mm дан катта бўлган m2 заррачани едирилишга синовлардан табиий ҳолда едирилишга синашдан олдинги массасига нисбати).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал йирик бўлакли, қоя-тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари қуйидаги 18 ва 19-жадвалларга мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-жадвал | ||
Элювиал қоя тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари | Қоя грунтлар учун нураш коэффициенти Kwr | |
магматик ва метаморфик | Чўкувчан цементланган | |
Нурамаган | 1 | 1 |
Кучсиз нураган | 1 > Kwr ³ 0,9 | 1 > Kwr ³ 0,95 |
Нураган | 0,9 > Kwr ³ 0,8 | 0,95 > Kwr ³ 0,85 |
Кучли нураган (тупроқли оҳактош) | 0,8 дан кам | 0,85 дан кам |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19-жадвал | ||
Элювиал йирик бўлакли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари | Бошланғич ҳосил бўлувчи жинсларда йирик бўлакли грунтлар учун нураш коэффициенти Kwr | |
магматик ва метаморфик | Чўкувчан цементланган | |
Нурамаган | 0 < Kwr £ 0,5 | 0 < Kwr £ 0,33 |
Кучсиз нураган | 0,5 < Kwr £ 0,75 | 0,33 < Kwr £ 0,67 |
Кучли нураган | 0,75 < Kwr < 1 | 0,67 < Kwr < 1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish324. Элювиал йирик бўлакли грунтлар йирик бўлакларини (2 mm дан катта заррачали) едирилиш коэффициенти ушбу заррачаларни айланувчи токчали барабанда едирилишга синаб аниқланиши ва қуйидаги 61-формулага асосан ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКfr = m1/m0, (61)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm1 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган заррачани едирилишга синашдан кейинги массаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm0 — синалаётган йирик бўлаклар бошланғич массаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик бўлакларнинг Кfr қийматига кўра, мустаҳкамлиги бўйича турлари ушбу ШНҚнинг 20-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish325. Элювиал йирик бўлакли грунтларни донадорлик таркиби бўйича турларга бўлишда ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ, қўшимча тўлдирувчини 0,1 mm дан кичик заррачалари миқдорини, шунингдек оғирлиги бўйича 0,1 mm кичик заррачалари 10 фоизгача, 10 mm катта заррачалари 25 фоиздан кўп бўлган шағал-дресва грунтларни ажратиб кўрсатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТурли хил элювиал йирик бўлакли грунтлар учун деформация модулининг қиймати мазкур ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20-жадвал | |
Бўлакларни едирилишга мустаҳкамлик турлари | Бўлакларнинг едирилиш коэффициенти Kfr |
Жуда мустаҳкам | Kfr £ 0,05 |
Мустаҳкам | 0,05 < Kfr £ 0,2 |
Ўртача мустаҳкам | 0,2 < Kfr £ 0,3 |
Мустаҳкамлиги кам | 0,3 < Kfr £ 0,4 |
Мустаҳкам эмас | Kfr > 0,4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish326. Элювиал қумлар ва лойли грунтларда метаморфик ва магматик тоғ жинсларини нураши маҳсулоти бўлган мустаҳкам ҳамда бўш тузилмали турларга ажратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкам тузилиш турига бошланғич жинснинг умумий тузилиши қисман сақланган ва табиий намликда бир ўқли сиқилишга чегаравий мустаҳкамлиги Rс ³ 0,2 МPа бўлган, қумлар ва лойли грунтлар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish327. Табиий намликда бир ўқли сиқилишига чегаравий мустаҳкамлиги Rс < 0,2 МPа бўлган элювиал қумлар ва лойли грунтлар бўш тузилишли тури ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотнинг заминини ҳисоблари учун ушбу грунтларни мазкур ШНҚнинг 50-бандида келтирилган Е, 
ва с ни қийматлари 1-илованинг 5 ва 6-жадвалларига асосан қабул қилиниши лозим.
ва с ни қийматлари 1-илованинг 5 ва 6-жадвалларига асосан қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish328. Элювиал грунтларнинг Е, 
ва с норматив қийматлари мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 7-жадвалига, қумли ва чўкувчан жинслар эса (улар ўзининг хоссаларига кўра магматик кварцли жинсларга яқин бўлганлиги сабабли) мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 5-жадвалига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
ва с норматив қийматлари мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 7-жадвалига, қумли ва чўкувчан жинслар эса (улар ўзининг хоссаларига кўра магматик кварцли жинсларга яқин бўлганлиги сабабли) мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 5-жадвалига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish329. Элювиал грунтлардан ташкил топган пойдевор заминлари мазкур ШНҚнинг 4-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish330. Пойдевор заминининг деформация ҳисобида дисперс элювиал грунтлар ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига асосан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамларини ва II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотнинг якуний ўлчамларини белгилаш учун ҳисобий R0 қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 6 ва 8-жадвалларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish331. Элювиал грунтлардан ташкил топган пойдевор заминининг ҳисобий деформациялари йўл қўйилган миқдордан ортиқ ёки юк кўтариш қобилияти етарли даражада бўлмаса, бунда мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумдан, шағалдан, чақиқ тошлардан ёки таркибида дастлабки тоғ жинслари бўлаклари бўлган йирик бўлакли грунтлардан, хусусан қоя тошли грунтларнинг сирти нотекис бўлганда, зичлаштирилган грунтли тақсимлаш ёстиқчалари ётқизиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг юқори қисмидан қоя грунтларни олиб ташлаш, қоя грунтларидаги нураш натижасида ҳосил бўлган бўшлиқларнинг ғовак тўлдирувчиларини майда тош, шағал ёки қум билан тўлиқ ёки қисман алмаштириш ва зичлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу тадбирлар етарли бўлмаса, қозиқли пойдеворлар ёки пойдевор заминининг чўкишини тўғрилаш учун мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфи талаблари асосида конструктив чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish332. Замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида зовур қазиш вақтида элювиал грунтларнинг атмосфера таъсиридан ва сувдан емирилишидан ҳимоя қилиш лозим, бунда сувдан ҳимоя қилиш тадбирлари қўллаш, заминни тайёрлашда ва пойдеворларни кўтаришда танаффусларга йўл қўймаслик, зовурдаги грунтнинг тўлмай қолишлигини кўзда тутиш ҳамда фақат майда шпурли портлатиш шароитидагина қоя тошли грунтларни портлатиб ишлов бериш усулини қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Тўкма грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish333. Тўкма грунтлардан иборат заминлар қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларнинг таркиби бўйича бир хил жинслимаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир хилда қисилмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўз-ўзидан зичлашиб қолиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитларнинг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорганик аралашмаларнинг парчаланиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШлак ва лойлардан иборат бўлган тўкма грунтларда сув билан ёки ишлаб чиқаришнинг кимёвий чиқиндилари билан намланганда, уларнинг кўпчишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish334. Тўкма грунтлар таркиби ва ҳосил бўлиш хусусиятларига кўра, саноат ва қурилиш чиқиндиларга бўлиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкма грунтларнинг бошланғич тузилиши уни қазиш ва қайта ётқизишда ўзгарган, табиий келиб чиққан минераллардан ташкил топган бўлиши, унга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбузилган табиий грунтлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishернинг устки қисмини очиш жинслари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхоналари чиқиндилари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСаноат чиқиндилари табиий материалларни техник ёки кимёвий ишлов бериш натижасида ҳосил бўлган сунъий материал бўлиб, унга қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшлаклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкуллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкулшлаклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшламлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish335. Тўкма грунтлар ва саноат (ишлаб чиқариш )корхоналарининг чиқиндиларини (ўз-ўзидан) ўзаро зичлашиш жараёни мазкур ШНҚнинг 21-жадвалига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуйидаги 21-жадвалда келтирилган тўкма грунтлар ва саноат (ишлаб чиқариш) корхоналарининг чиқиндилари белгиланган вақт ўтиши билан ўзаро зичлашган грунтлар қаторига киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21-жадвал | |||
Тўкма грунтлар ва саноат чиқиндилари турлари | Ўз-ўзидан зичланиш давомийлиги, йил | ||
режа бўйича барпо этилган тўкма | уюмлар | чиқинди уюмлари | |
Йирик бўлакли | 0,2-1 | 1-3 | 2-5 |
Қумли | 0,5-1 | 2-5 | 5-10 |
Лойли | 2-5 | 10-15 | 20-30 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Режа асосида тўкма грунтлар бир хил грунтлардан ва саноат (ишлаб чиқариш) корхоналарининг чиқиндиларини бир текисда зичлаб ётқизилади ёки ювиш йўли билан белгиланган зичликкача шиббалаб зичланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Чиқинди уюмлари учун чуқурлик (котлован) қазишда, шунингдек ер остида қазилма ишларини бажариш жараёнида ҳосил бўлган турли турдаги грунтларни зичланмасдан тўкилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Қазиш натижасида ҳосил бўлган грунтлар, саноат ва ишлаб чиқариш корхоналарининг чиқинди уюмлари турли материаллардан таркиб топган тартибсиз ҳолда ташкил топган уюм ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish336. Табиий замин сифатида қуйидагиларни қўллаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдан ва ишлаб чиқариш чиқиндиларидан режали равишда барпо этилган кўтармалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайда ва йирик шағалдан, йирик қумдан ва шлакдан иборат грунтлар ва саноат чиқиндилари уюми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар ва саноат чиқиндилари, (тартибсиз уюмидан II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни қуриш учун фойдаланишга деформация ҳисобларини бажаришга йўл қўйилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаиший чиқиндилар уюмидан табиий замин сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish337. Тўкма грунтларнинг сиқилиши бир хилда бўлмаслиги, дала шароитида ва лабораториядаги текширув натижалари бўйича аниқланиши лозим. Бунда, тўкма грунтларнинг таркиби ва жойлашиши, тўкиш усули, тўкманинг асосий қисмини ташкил этувчи материал тури ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкма грунтларнинг деформация модули штамплаб синашга асосланиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish338. Ер ости сувлари сатҳидан юқорида жойлашган қатламлар доирасида, органик қўшимчаларнинг парчаланиши туфайли пойдеворларнинг қўшимча чўкиши ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай чўкиш қумлар, майдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхоналари чиқиндилари ва шлаклардан иборат тўкилмаларда органик моддаларнинг масса бўйича нисбий миқдори 0,03 дан, гилли грунтлар ва кул шлакларида эса 0,05 дан ортиқ бўлган ҳолларда инобатга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish339. Қўшимча чўкиш, уларни биртекис эмаслиги ва тўкма оғирлигидан тўшама грунтни зичлаши ҳисобига ривожланиш вақти, тўкма грунтлар қатламини қалинлиги ҳамда сиқилувчанлиги ва тўкма грунт тубидаги тўшама қатлам зичлаш шароити билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўшама грунтни тўкма грунт оғирлигидан зичланиши грунтлар учун қуйидаги вақт оралиғида амалга оширилишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумлар учун — бир йилдан сўнг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳидан юқорида жойлашган лойли грунтлар учун — 2 йилдан сўнг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лойли грунтлар учун — 5 йилдан сўнг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish340. Саноат чиқиндиларини ўрганишда уларни ҳосил бўлиш технологиясини, кимёвий таркибини ва ўзига хос хусусиятларини (парчаланишга мойиллиги, заҳарли моддалар билан ифлосланиши, органик қўшимчаларни мавжудлиги, газларни ажралиши) ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish341. Муҳандислик-геологик қидирувлар олиб борилганда бурғилашдан ташқари, мазкур ШНҚнинг 343-банди талабларига мувофиқ лаборатория тадқиқотлари монолитларни танлаш ва грунтни штамплар билан синаш учун шурфларни қазишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламларнинг жойлашиш зичлигини ва сиқилиш ўзгарувчанлиги даражасини ўрганиш, катта бўшлиқларни аниқлаш, қозиқларни қоқиш учун зарур бўлган чуқурликни аниқлаш мақсадида, зондлаш ГОСТ 19912-2012 талабларига мувофиқ ва геофизик усуллардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish342. Қудуқларни тўкма қатлам чуқурлигидан 5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача қазиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚудуқлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежали қурилган тўкма учун — 50 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуюм (отвал) учун — 40 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтартибсиз уюм (свалка) учун — 30 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШурф тўкма қатламни бутун қалинлиги бўйлаб қазилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШурфлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежали қурилган тўкма учун — 100 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуюм учун — 60 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтартибсиз уюм учун — 40 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛаборатория синовлари учун монолитларни 1-2 m чуқурликда танлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНайчали (зондловчи) қудуқлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежали қурилган тўкма учун — 50 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуюм учун — 20 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтартибсиз уюм учун — 15 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish343. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун барча турдаги тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларининг сиқилувчанлигини дала шароитида статик юк таъсирида ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳаланаётган иншоот чегарасида штамплар билан синовлар сони:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежали қурилган тўкма учун — 2 тадан кам бўлмаган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуюм учун — 3 та олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish344. Тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларидан сунъий замин қуришда, тўкма, пол тубига тўкишда, котлованларни қайта тўлдиришда фойдаланишда грунтни лойиҳавий зичлиги ва намликни ўзгариш оралиғини белгилашда ГОСТ 22733-2016 бўйича синашни таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish345. Тўкма грунт ва саноат чиқиндиларидан иборат заминни мазкур ШНҚнинг 5-боб талабларига асосан ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкма грунт ўта чўкувчан, кўп чўкувчан ёки органик моддаларни нисбий миқдори Ir > 0,1 бўлса, мос равишда мазкур ШНҚнинг 5-боби 1, 2 ва 3-параграфларидаги талаблар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни тўлиқ деформацияланиши заминни ташқи юк ва тўкма грунтларни ўз-ўзидан зичланиши ва органик қўшимчаларни парчаланиши, шунингдек тўкма оғирлигидан ва пойдевор юкидан тўшама қатламни чўкиши (ўта чўкиши) ҳосил бўлган чўкишлар йиғиндисидан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish346. Зичланмаган ёпишқоқ бўлмаган тўкма грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндиларининг ўз-ўзидан зичланишини ҳисобга олиш учун мазкур ШНҚнинг 119-бандига мувофиқ, ташқи юкламадан ҳосил бўлган қўшимча вертикал кучланиш (szp) қийматларига тўкма қатлам доирасида грунтнинг ўз оғирлигидан юзага келадиган вертикал кучланишни қўшиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу кучланиш kssszp кўпайтмасига тенг, бунда kss қиймати қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkss = 0,4 — қумлардан (чанглилардан ташқари), шлаклардан ва шунга ўхшаш материаллардан ташкил топган зичланмаган ёпишқоқ бўлмаган тўкмалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkss = 0,6 — чангли қумлар, гилли грунтлар, кул-шлаклар ва шунга ўхшаш материаллардан иборат тўкмалар учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларда заминнинг чўкишини ҳисоблашда тўкма оғирлигидан тўшама қатламни чўкишини тўшама қатлам устки қисмидан пастдаги szp, миқдорига юқори қатлам оғирлигидан ҳосил бўлган кучланишни қўшиш орқали ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИкки йилдан ортиқ қум ва шлаклардан иборат кўтармалар учун ҳамда лойли грунтлар, майдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхона чиқиндилари, куллар, кул-шлаклар ва шламлардан иборат кўтармалар учун беш йилдан ортиқ вақт ўтган бўлса, тўшама қатламларнинг қўшимча чўкишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish347. Тўкма грунт ва саноат чиқиндиларидан иборат бўлган заминнинг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфи талаблари асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг ҳисобий қаршиликларини мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқлашда gс1 ва gс2 коэффициентларнинг қийматлари режа асосида қурилган тўкмалар учун мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига мувофиқ тенг қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуюмлар (отвал) учун — gс1 = 0,8 ва gс2 = 0,9 га тенг бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтартибсиз уюмлар (свалка) учун — gс1 = 0,6 ва gс2 = 0,7 га тенг бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкиб қолган тўкма грунтларда қуриладиган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг дастлабки ўлчамларини мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 9-жадвалидаги замин грунтларининг ҳисобий қаршиликлари (R0) қийматларига асосланиб белгилашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу замин грунтларининг ҳисобий қаршиликлари (R0) қийматларидан II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг якуний ўлчамларини аниқлашда ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish348. Зичлаштириш ишлари ўтказганда, қумли, шағалли ва шунга ўхшаш ёстиқчаларни қуришда пойдеворга тушадиган юк ва зичланган грунтнинг оғирлигидан тўшама қатламга (зичланмаган) ёки табиий грунтларга тушаётган тўлиқ вертикал кучланиш мазкур ШНҚнинг 112-банди талабларига мувофиқ ушбу грунтларнинг ҳисобий қаршиликларидан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish349. Тўкма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий деформациялари чегаравий қийматлардан ошганда ёки юк кўтариш қобилияти етарли бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 9-параграфи талабларига мувофиқ қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминларнинг юзасини оғир шиббалигичлар, тебраниш титрама машиналар, катоклар билан зичлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтли устун қозиқлар, гидротитрама зичлагичлар билан чуқур зичлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтли ёстиқчаларини қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўкма грунтларни пойдеворлар, шу жумладан қозиқли пойдеворлар билан кесиб ўтиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив чоралар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish350. Оғир шиббалагичлар билан зичланадиган замин лойиҳасида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичланадиган майдоннинг ўлчамлари ва зичлаш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшиббалаш параметрлари (шиббалагич массаси ва диаметри, шиббаловчи юкни юқоридан ташлаш баландлиги, зарбалар сони);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар лойиҳадаги жойлашиш сатҳигача бўлган грунтнинг етишмовчилик миқдори (зичланаётган сатҳнинг пасайиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичланган грунтнинг зичлиги ва мақбул (оптимал) намлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish351. Титратма ускуналар ва катоклардан 1,5 m чуқурликкача зичлаштиришда, намлик даражаси Sr £ 0,7 бўлган грунт ва ишлаб чиқариш чиқиндиларидан тўкмалар қуришда ҳамда алоҳида қатламларни зичлаш ишларида фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish352. Гидротитратмазичлаш усулидан лойли заррачалари массаси бўйича 0,05 катта бўлмаган ва намлик даражаси Sr > 0,7 бўлган тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларини (хвостлар, қуйилган ерлар, кул шлаклар) 6 m гача бўлган чуқурликда зичлаш ишларида фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish353. Қаттиқ ва нотекис сиқиладиган тўкма грунтларни алмаштириш учун грунт ёстиқлари қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт ёстиқларини табиий грунтлардан (шағал, чақиқ тош, қум) ҳамда ишлаб чиқариш чиқиндиларидан (шлак, кул-шлак) қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁстиқларнинг зичлиги қўлланиладиган грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндилари турларига ҳамда иншоотнинг хавф-хатар тоифасига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish354. Оғир шиббалагичлар, титратма ускуналари, ғалтакмолалар ва гидравлик тебраниш усули билан зичланган тўкма грунтлардан тайёрланган заминлар ва ёстиқчаларнинг деформация модуллари статик юклар билан дала синовлари натижаларига кўра қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish355. Тўкма грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндиларида бино ва иншоотлар қуришда конструктив тадбирлар мазкур ШНҚнинг 4-боби 9-параграфига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Ювма грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish356. Ювма грунтлардан ташкил топган пойдеворлар лойиҳаланишида қуйидаги омиллар ҳисобга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларнинг бир жинсли эмаслиги (кўп қатламлилиги, таркиби ва хусусиятларининг режада ҳамда чуқурлик бўйича ўзгарувчанлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвақт ўтиши билан физик-механик хоссаларининг ўзгариш хусусияти (ер ости сувлари сатҳининг тебраниши таъсирида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтебраниш таъсирларига таъсирчанлиги, шунингдек остки қатламларнинг эҳтимолий чўкиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу омилларнинг барчаси пойдевор лойиҳасида кўрсатилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮвма учун турли катталикдаги қумлардан, шунингдек тегишли асослаш мавжуд бўлганда қумлоқ тупроқлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎта чўкувчан, кўпчувчан ва шўрланган грунтларга (I турдаги грунт шароитларида) тегишли асослар мавжуд бўлганда ювиш усулини қўллашга йўл қўйилади. II турдаги ўта чўкувчан грунтларда ювиш усулида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish357. Замин ва пойдеворларни лойиҳалаш қумли грунтларни ювиб тўлдириш тугаллангандан сўнг, камида уч ой ўтгач ўтказилган муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижалари асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish358. Ювилган грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятлари, уларнинг бузилмаган тузилишидаги дала ва лаборатория тадқиқотлари натижаларига асосланиб аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ювилган грунтнинг ёши, ювилиш жараёни якунлангандан кейинги ўтган вақт, шунингдек муҳандислик-геологик қидирув ишлари даври билан қурилиш бошланиши орасидаги вақт фарқи инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish359. Ювма қумлар ювилгандан сўнг икки йилгача ўзининг физик-механик хусусиятларини интенсив равишда ўзгартириш қобилиятига эга бўлганлиги сабабли, ювма грунтлар тавсифларининг ҳисобий қийматларига муҳандислик-геологик қидирувлар даври ва пойдеворларни қуриш вақти ўртасидаги вақт фарқини ҳисобга олувчи тузатиш киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish360. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг дастлабки, II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг якуний ҳисоб-китобларида мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 8-жадвалидаги ювма грунтларнинг ёшига қараб, уларнинг физик хусусиятларига асосланган ҳолда олинган грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хоссаларининг қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish361. Муайян қурилиш майдонларидаги ювма грунтларнинг механик хусусиятларининг сон қийматларини эмпирик боғланишлар асосида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур боғланишлардаги параметрларни қурилиш майдонида грунтларни кетма-кет икки марта синов ўтказиш натижасида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ювилган грунтларнинг синаш муддатлари гидравлик ювиш жараёни тугагандан бино ёки иншоотлар қурилиши бошлангунига қадар тенг вақт оралиғида кетма-кет икки марта синов ўтказиш имкониятини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish362. Чангсимон, майда ва ўртача заррачали ювма қумларни деформация модули (Е) ни норматив қиймати уларнинг ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 гача оралиқда эмпирик формула ёрдамида аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(62)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(63)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(64)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК — коэффициент, 1 МPа га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК1 — коэффициент, 1/йил га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА, В — ўлчамсиз параметрлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ1, Е2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган деформация модули (Е, МPа).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish363. Чангсимон, майда ва ўртача заррали ювма грунтларнинг солиштирма илашиши (сн)нинг норматив қиймати уларнинг илашиши (сн)нинг норматив қиймати уларни ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 оралиғида эмпирик формула ёрдамида аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(65)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(66)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(67)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК — коэффициент, 1 МPа га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК1 — коэффициент, 1/йил га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА1, В1 — ўлчовсиз параметрлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishc1, с2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган солиштирма туташувчанлигини норматив қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish364. Чангсимон, майда ва ўртача заррачали ювма қумларнинг ички ишқаланиш бурчаги (jn) ни норматив қиймати уларнинг ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 оралиғида қуйидаги эмпирик формула ёрдамида аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjn = jµ [1 — exp(-t/C — D)], (68)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(69)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(70)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjµ — ювма қумларни ички ишқаланиш бурчагини барқарорлашган қиймати. Унинг қийматини jn каби мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 8-жадвалига мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj1, j2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган ички ишқаланиш бурчагининг норматив қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish365. Дастлабки ҳисоблар учун A, В, А1, В1, С, D, jµ параметрлар қийматини мазкур ШНҚнинг 22-жадвалидан қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish366. Ювма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисоби мазкур ШНҚнинг 4-боби талаблари асосида амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮвма грунтлар қатлами биоген ёки иллар устида ётса, заминни ҳисоблашда қўшимча равишда мазкур ШНҚнинг 5-боби 4-параграфи талаблари ҳисобга олиниши керак. Бунда, устунсимон пойдеворлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish367. Ювма грунтларни ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфи талабларига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ювма грунтнинг мустаҳкамлик хоссалари (jII, сII) қурилишнинг бошланишига мос келадиган қилиб, мазкур ШНҚнинг 363 ва 364-бандлари талабларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish368. Ювма грунтлардан ташкил топган заминнинг умумий чўкиши, ташқи юк таъсирида чўкиши, ювма грунтлар қатламининг ўз-ўзидан зичлашишидан ва ювма грунт билан бостирилган тўшама қатламнинг консолидация ҳисобига қўшимча чўкишлари йиғиндисидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22-жадвал | ||||||
Ювилган қумлар | Грунт параметрлари | Ғоваклик коэффициенти | ||||
0,50 | 0,55 | 0,60 | 0,65 | 0,70 | ||
Параметрлар қиймати | ||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
Ўртача йирикликда | А | 48 | 43 | 36 | 28 | 27 |
В | 1,2 | 1,1 | 0,9 | 0,9 | 0,9 | |
А1 | 0,007 | 0,006 | 0,005 | 0,004 | 0,003 | |
В1 | 1,3 | 1,3 | 1,2 | 1,2 | 1,1 | |
jµ (град.) | 39 | 38 | 36,5 | 35 | 33 | |
С | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 1,9 | |
D | 2,1 | 2,0 | 2,0 | 1,9 | 1,9 | |
майда | А | 41 | 36 | 30 | 23 | 19 |
В | 1,5 | 1,3 | 1,1 | 1,0 | 0,9 | |
А1 | 0,009 | 0,007 | 0,005 | 0,004 | 0,003 | |
В1 | 1,0 | 0,8 | 0,8 | 0,7 | 0,6 | |
jµ (град.) | 36 | 34 | 32 | 30 | 28 | |
С | 0,8 | 0,9 | 1,0 | 1,1 | 1,1 | |
D | 2,0 | 1,9 | 1,9 | 1,8 | 1,7 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish369. Юқоридаги ювма қумли қатлам қалинлиги 4b кичик бўлмаганда (бунда, b — пойдевор эни) ва пойдевор умумий майдонининг бино ёки иншоот қурилиш майдонига нисбати 0,3 дан катта бўлганда, пойдевор ювма замини чўкишининг ҳисоби бино ёки иншоот оғирлигини пойдевор ташқи қирраси билан чегараланган майдонга нисбатидан ҳосил бўлган ва қурилиш майдонига тақсимланган юк таъсирида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор умумий майдонининг бино ёки иншоот қурилиш майдонига нисбати 0,3 дан кичик бўлганда, пойдевор заминининг чўкиш ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-бобига асосан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish370. Ювма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий деформацияси чегаравий миқдордан катта бўлганда ёки юк кўтариш қобилияти етарлича бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishювма грунтни зичлаш (титратма ускуналар ва каток (мола)лар ёрдамида, гидротитрама зичлагичлар билан чуқур зичлаш, портлатиш энергиясидан фойдаланиш, шиббалаш, қурилиш майдонида грунтни ювиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishювма грунтни қотириш ёки арматуралаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив тадбирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish371. Бино замини шағалли, ўрта ва йирик ҳамда майда заррали ювма қумлар қатламидан иборат бўлса, шунингдек муҳандислик-геологик қидирувлар ёрдамида ушбу майдондаги грунтлар кўпчиш хоссасига эга эмаслиги аниқланган бўлса, пойдевор таглигини жойлашиш сатҳи грунтнинг мавсумий музлаш чуқурлигига боғлиқ бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish372. Ювиб тўлдириш ишларини лойиҳалашда ювиб тўлдириш майдонларини ўраб турувчи ҳимоя тўғонлари йўл қўйиб бўлмайдиган нотекис чўкишларнинг пайдо бўлишини олдини олиш мақсадида бино ва иншоотлар пойдевори вазифасини бажармаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Кўпчувчи (музлаш натижасида) грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish373. Кўпчувчи грунтлардан иборат бўлган заминларни қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг мавсумий ёки кўп йиллик музлашда ҳажми катталашиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт юзасининг кўтарилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворга ҳамда иншоотнинг бошқа конструкциясига таъсир этадиган музли кўпчиш кучининг ортиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, муздан эриганда кўпчувчи грунт чўкиши инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish374. Кўпчувчи грунтларга ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ лойли грунтлар, чангсимон ва майда қумлар, шунингдек музлашдан олдин маълум даражадан юқори намликка эга бўлган лойли тўлдиргичлари бўлган йирик бўлакли грунтлар киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминларда пойдеворларни лойиҳалашда, ер ости сувлари сатҳини кўтарилиши, юза сувларини сизиб кириши ва юзани экранлаштирилиши ҳисобига грунтни намлигини мумкин бўлган ортишини ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish375. Кўпчувчан грунтлар қуйидагилар билан тавсифланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг абсолют деформацияси (hf,) — юк тушмайдиган грунт сирти кўтарилишининг музлайдиган қатлами қалинлиги (df )га нисбати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг нисбий деформацияси (
), абсолют деформация (hf)ни музлайдиган қатлами қалинлиги (df )га нисбати;
), абсолют деформация (hf)ни музлайдиган қатлами қалинлиги (df )га нисбати;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг вертикал босими (рfh,v), пойдевор тагига нисбатан нормал йўналган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг горизонтал босими (рfh,h), пойдевор ён юзасига нисбатан нормал йўналган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлашдан ҳосил бўлган уринма кучнинг солиштирма қиймати (
), пойдеворнинг ён юзаси бўйлаб таъсир этади.
), пойдеворнинг ён юзаси бўйлаб таъсир этади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮқоридаги хусусиятлар тажриба маълумотлари асосида гидрогеологик шароитларнинг мумкин бўлган ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот учун (
) миқдори (Rf) параметрини мазкур ШНҚнинг 12-расмига мувофиқ қуйидаги 71-формула орқали ҳисобланадиган миқдорига кўра аниқлашга йўл қўйилади:
) миқдори (Rf) параметрини мазкур ШНҚнинг 12-расмига мувофиқ қуйидаги 71-формула орқали ҳисобланадиган миқдорига кўра аниқлашга йўл қўйилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(71)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishw, wp — музлайдиган грунт чегарасидаги намлик, мос равишда табиий ва қотиш чегарасидаги бирлик миқдорида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishwcr — мазкур ШНҚнинг 13-расмига мувофиқ графикдан аниқланадиган музлаган грунт қатлами ичидаги мос равишда табиий ва ёйиш чегарасидаги намлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбирлик миқдорида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishwsat — грунтни тўлиқ намлик сиғими, бирлик миқдорида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қуруқ грунтнинг зичлиги, t/m;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|M0 — ШНҚ 2.01.01-22 талабларига асосан аниқланадиган сон жиҳатидан қиш даврида ҳавонинг кўп йиллик ўртача ҳарорати абсолют миқдорига тенг бўлган, ўлчовсиз коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish376. ГОСТ25100-2011 га мувофиқ, 
га боғлиқ равишда ва кўпчиш даражасига кўра, грунтлар бешта гуруҳга бўлиниши керак.
га боғлиқ равишда ва кўпчиш даражасига кўра, грунтлар бешта гуруҳга бўлиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойли грунтни ушбу гуруҳлардан бирига тегишли Rf параметри мазкур ШНҚнинг 12-расми бўйича баҳоланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-расм. Rf параметри ва кўпчишнинг нисбий деформацияси efh ни ўзаро боғлиқлиги графиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1, 2 — лойли қум; 3 — қумли лой; 4 — қумли лой 0,07 < Ip £ 0.13; 5 — қумли лой 0,13 < Ip £ 0,17; 6 — лойлар (2, 4 грунтларда ва 5 ўлчами 0,05-0,005 mm бўлган чангсимон заррачалари миқдори массаси бўйича 50 фоиздан ортиқ бўлган); а — деярли кўпчимовчи; б — кучсиз кўпчувчи; в — ўртача кўпчувчи; г — кучли кўпчувчи; д — ўта кўпчувчи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-расм. Критик намлик wcr ни грунтни юмшоқлик сони Jp ва оқувчанлик чегараси wL боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish377. Кўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМузлашдаги кўпчиш кучи таъсирида пойдеворнинг турғунлигини ҳам текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish378. Пойдеворларнинг ён юзасига таъсир қилувчи музлаш уринма кучларига қарши барқарорлигини ҳисоблаш ишлари пойдевор заминини кўпчувчи грунтларнинг ҳисобланган музлаш чуқурлигидан пастроққа жойлаштириш ҳолларида амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(72)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtfh — кўпчишнинг солиштирма уринма кучининг ҳисобий, kPa, мазкур ШНҚнинг 379-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАfh — мавсумий музлашнинг ҳисобий чуқурлиги чегарасида жойлашган пойдевор ён сирти майдони, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF — юк бўйича ишончлилик коэффициенти gf = 0,9 бўлгандаги ҳисобий доимий юк, кN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFrf — пойдеворни ҳисобий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган қисмида пойдевор ён юзасини музлаган грунтга ишқаланиши натижасида кўпчишидан сақловчи, кучларнинг ҳисобий қиймати, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароити коэффициенти, миқдори 1,0 га тенг деб қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgn — ишончлилик коэффициенти, миқдори 1,1 га тенг деб қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish379. Кўпчишнинг солиштирма уринма кучининг ҳисобий қиймати (tfh) тажриба йўли билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТажриба маълумотлари мавжуд бўлмаганда tfh қийматини грунтнинг тури ва хусусиятига кўра, мазкур ШНҚнинг 23-жадвалига асосан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish380. Чангсимон-лойли заррачалари бўлган йирик бўлакли грунтлар ва қумлар ҳамда Ip < 0,02 бўлган лойли қумларни кўпчиш хоссаларининг майдаланиш кўрсаткичлари (D) орқали аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу грунтлар D < 1 бўлганда, кўпчимайдиган ва D ³ 1 бўлганда эса кўпчувчи грунтлар сифатида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКучсиз кўпчувчи грунтлар учун D кўрсатгич 1 < D < 5 оралиқда ўзгаради. D қиймати қуйидаги 73-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(73)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — қиймати 1,85´10-4 cm3 тенг бўлган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе — ғоваклик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— грунт заррачаларининг ўртача диаметри, cm, қуйидаги 74-формулага асосан аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(74)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр1, р2, ..., pi — грунт алоҳида заррачаларининг фоиздаги миқдори, бирлик миқдорида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd1, d2, ..., di — алоҳида фракциялари заррачаларининг ўртача диаметри, cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
23-жадвал |
||
|
Грунтлар ва уларни хоссалари |
Мавсумий музлаш-эриш чуқурлиги dth, m, кўпчишни солиштирма уринма кучининг ҳисобий қиймати tfh, kPa |
||
|
1,5 гача |
2,5 |
3 ва ундан кўпроқ |
|
|
Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлганда, йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан майда ва чангсимон қумлар майдаланиш кўрсаткичи D > 5 ва намлик даражаси Sr > 0,95 бўлганда |
110 |
90 |
70 |
|
Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи 0,25 < IL £ 0,5 бўлганда йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан D > 1 ва намлик даражаси 0,8 < Sr £ 0,95 бўлганда майда ва чангсимон қумлар билан |
90 |
70 |
55 |
|
Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL £ 0,25 бўлганда йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан D>1 ва намлик даражаси 0,6 < Sr £ 0,8 бўлганда майда ва чангсимон қумлар билан |
70 |
55 |
40 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Музлаш чуқурлиги (tfh)ни оралиқ қиймати учун интерполяция йўли билан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Грунтнинг майдаланиш кўрсаткичи D мазкур ШНҚнинг 73-формуласи ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Котлованларни қайта тўлдириш учун фойдаланиладиган грунтлар учун, музлаш чуқурлиги (tfh)ни қиймати ушбу жадвалнинг биринчи қаторидан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Пойдевор юзасининг кўринишига кўра музлаш чуқурлиги (tfh)ни келтирилган қиймати қуйидаги коэффициентларга кўпайтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекис ишлов берилмаган бетон — 1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғадир-будир 5 mm гача чиққан ва ковак жойлари мавжуд — 1,1-1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20 mm гача чиққан ва ковак жойлари мавжуд — 1,25-1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдори билан ишлов берилган ёғочли — 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмахсус ишлов берилмаган металл — 0,8.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. II хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун музлаш чуқурлиги (tfh) қиймати 0,9 коэффициентга кўпайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish381. Вертикал қиррага эга бўлган пойдевор учун кучларнинг ҳисобий қиймати (Frf, кN) қуйидаги 75-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(75)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRfj — j — қатламдаги музлаган грунтни пойдевор ён сирти бўйлаб силжишга ҳисобий қаршилиги, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAfj — ҳисобий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган j-грунт қатламини вертикал силжиш юзаси майдони, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — грунт қатламлари сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish382. Ҳисобий музлаш чуқурлигидан юқорига пойдевор ётқизишда (саёз пойдеворларда) музлашдан ҳосил бўлган уринма ва норматив кучларни ҳисобга олган ҳолда замин грунтларининг музлашдан ҳосил бўлган кўпчиш деформациялари ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар ва кам қаватли бинолар учун мазкур ШНҚнинг 7-бобига мувофиқ саёз пойдеворлардан норматив музлаш чуқурлиги 1,7 m дан кам бўлганда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish383. Бино ва иншоотдан тушадиган юкни ҳисобга олган ҳолда аниқланадиган замин грунтларининг музлашдан ҳосил бўладиган ҳисобий кўпчиш деформациялари пойдевор учун кучларнинг ҳисобий йўл қўйилган қийматларидан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор учун кучларнинг ҳисобий йўл қўйилган қийматларини мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ кўпчувчи грунтлардаги каби қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish384. Саёз пойдеворлар заминларининг музлашдан ҳосил бўладиган ҳисобий кўпчиш деформациялари йўл қўйилгандан катта ёки пойдеворнинг музлашдан ҳосил бўладиган таъсир этувчи кучларга турғунлиги етарли бўлмаса, пойдеворнинг жойлашиш чуқурлигини ўзгартиришидан ташқари, музлашдан ҳосил бўладиган кучлар ва деформацияларни камайтирувчи тадбирларни қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМузлаш чуқурлигини (сувдан ҳимоя қилувчи, иссиқликдан ҳимоя қилувчи ёки физик-кимёвий хоссалари) кўриб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮқоридаги тадбирларни қўллаганда ҳам музлашдан ҳосил бўладиган кўпчиш деформацияси тугамаса, бино ва иншоотларнинг пойдевор ва конструкциялари музлашдан ҳосил бўладиган кўпчиш деформацияларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблашдан келиб чиқадиган конструктив тадбирлар амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин ва пойдеворларни лойиҳалашда замин кўпчувчи грунтларини намланишига, шунингдек қурилиш даврида музлашига йўл қўймайдиган тадбирлар бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish385. Қурилишда режалаштирилмаган тўхташлар юз берганда ва бино (иншоот)нинг қурилиши вақтинчалик тўхтатилганда замин кўпчувчи грунтларининг мавсумий музлаш-эриш натижасида ҳосил бўлувчи деформацияланиши ва бузилишини бартараф этувчи чора-тадбирлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish386. Қурилиши тугалланмаган ёки тугалланган биноларнинг ертўла ва ярим ертўла (цокол) қаватларидаги пойдеворлар остидаги грунтнинг музлашини олдини олиш мақсадида, иссиқлик ҳимояси таъминланмаган пойдеворлар устида жойлашган хоналарни вақтинчалик иситиш ёки ушбу хоналарда иссиқлик изоляциясини қўллаш чоралари кўрилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish387. Махсус тадқиқотларни ўтказмасдан, пойдеворларни музлаган замин грунт устига ётқизишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларнинг деформацияланиши ва бузилишининг олдини олиш учун пойдеворларнинг уринма ва нормал музлаш кучларига бардошлилигини текшириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚиш мавсумида пойдеворлар қурилаётганда, грунтларни музлашдан ҳимоя қилиш мақсадида, вақтинчалик иссиқлик изоляцияловчи қопламалар ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қопламаларнинг параметрлари иссиқлик-техник ҳисоб-китобларга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Мустаҳкамланган грунтлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish388. Грунтларни мустаҳкамлаш ишлари янги қурилаётган ёки мавжуд бино ва иншоотлар пойдеворларининг мустаҳкамлигини ошириш ва сув ўтказмаслигини таъминлаш мақсадида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМавжуд бино ва иншоотлар пойдевори грунтларини мустаҳкамлаш имконияти ва усули, пойдевор деформацияларининг хусусиятлари ҳамда мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ, бино ва иншоотларнинг техник ҳолат тоифасини инобатга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланган грунтли массивлардан пойдевор замини ҳамда вақтинчалик ва доимий ўровчи конструкция котловани, фильтрацияга қарши парда ва бошқа чуқур жойлашган конструкциялар сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish389. Грунт массивларнинг вазифасига ва муҳандислик-геологик шароитларига кўра, мустаҳкамланган массивларни қуришда қуйидаги усуллар қўлланилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинъекциявий (грунтга инъекторлар ёки қудуқлар ёрдамида кимёвий ёки цементланадиган аралашмаларни ҳайдаш) (сақичлаш, силикатлаш, цементлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтебранма инеъкциявий (грунтга инъекторлар ёрдамида кимёвий ёки цементланадиган аралашмаларни ҳайдаш ва бир вақтни ўзида мустаҳкамланаётган грунтга юқори частотали тебраниш таъсир эттириш) (сақичлаш, силикатлаш, цементлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилаб аралаштириш (грунтни цемент қоришма, цемент, оҳак ёки бошқа боғловчи билан қуруқ ёки қоришма кўринишида бурғилаш жараёнида грунтни қудуқдан ер юзасига чиқармасдан мустаҳкамланган грунт элементини ҳосил қилиб механик ишлов бериш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishжилғали (юқори босимли оқим ёрдамида қудуқдаги грунтни парчалаш ва унинг табиий таркибини бузиш орқали цемент қоришмаси билан аралаштириб белгиланган хоссаларга эга бўлган мустаҳкамланган грунт элементини ҳосил қилиш ёки грунтни тўлиқ цемент қоришма билан алмаштириш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтермик (грунтни қудуққа юқори ҳароратли газлар ёрдамида ёки грунтни электр иситиш ёрдамида қудуққа киритиш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамлаш усулида қоришмаларни тайёрлаш ва унинг технологик талаблари мустаҳкамланган грунтнинг керакли ҳисобий физик-механик хоссаларини таъминлаши ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича талабларга мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish390. Грунтларни инъекция усулида қудуқ орқали инъекциялаб ва инъектор ёрдамида мустаҳкамлашни қуйидаги грунт шароитида қўллаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиликатлаш ва сақичлаш — фильтрация коэффициенти 0,5 дан 80 m/d гача бўлган қумларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиликатлаш — фильтрация коэффициенти 0,2 m/d дан кам бўлмаган ва намлик даражаси Sr £ 0,7 бўлган ўта чўкувчан грунтларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishцементлаш (заррачаларни солиштирма юзаси 4´103 cm2/g дан кам бўлмаган умумқурилишга мўлжалланган цемент билан) — солиштирма сув шимувчанлиги 0,01 l/min×m2 (l/min×m2)дан кам бўлмаган дарзли қоя тошларни, фильтрация коэффициенти 80 m/d дан кам бўлмаган йирик бўлакли грунтларни, шунингдек карст бўшлиқларини тўлдириш ва карстланган жинсларни мустаҳкамлашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishцементлаш (заррачаларни солиштирма юзаси 4´104 cm2/g дан кўп бўлган юқори майдаланган донадорлик таркибли цемент билан) — фильтрация коэффициенти 0,1 дан 80 m/d(сут) гача бўлган қумларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтитратма инъекцияли технология (силикатлаш, сақичлаш, цементлаш) фильтрация коэффициенти 0,1 дан 80 m/d гача бўлган қумларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish391. Бурғилаш-аралаштириш усулини барча тоифадаги бино ва иншоотлар, автомобиль ва темир йўллар, метро, бошқа майдонли ва чизиқли объектлар, ҳаво электр узатиш линиялари таянчларининг пойдеворларини мустаҳкамлашда қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу усул 1 ва 2-турдаги грунт шароитларида, уларнинг физик-механик хусусиятларини инобатга олган ҳолда, чўкувчи, шишувчи, сувга тўйинган биоген ва чанг-лой, элювиал, шўрланган ҳамда тўкилма грунтларда, ер ости ишлари олиб борилаётган ҳудудларда, шунингдек сейсмик фаол минтақаларда қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish392. Жилғали усул оқим энергияси таъсирида тузилиши бузилиб, майдаланиш ва цемент қоришмаси билан аралашиш қобилиятига эга бўлган қумли ва оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунтларни мустаҳкамлаш учун мўлжалланган бўлиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамлик даражаси Sr £ 0,5 бўлган чўкувчан лёсс грунтларини мустаҳкамлаш учун термик усулни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish393. Грунтларни кимёвий мустаҳкамлаш учун мустаҳкамлагич ва қотиргичлар сифатида қуйидагилардан фойдаланиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнатрий силикат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishакрилат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлигнитларнинг сувли эритмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкорбамидли ва бошқа синтетик смолалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishноорганик ёки органик кислоталар, тузлар ва газлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁпишқоқ қуйқа бўлиш жараёнларини ростлаш учун ёки мустаҳкамланган грунтга олдиндан ишлов бериш учун турли кимёвий қўшимчалар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish394. Грунтларни цементлаш учун қуйидаги цемент қоришмаларидан фойдаланиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishцементли (кимёвий қўшимчаларни қўшган ҳолда),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishцемент-қумли, цемент-лойли,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishцемент-қум-лойли ва бошқалардан, шунингдек ғовакли ва кўпиртирувчи эритмалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгрессив (емирувчи) ер ости сувлари мавжуд бўлганда, коррозия (емирилиш)га чидамли цемент турларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish395. Грунтларни инъекция ва бурғилаб-аралаштириш усуллари билан мустаҳкамлаш учун эритмалар таркиби ҳамда мустаҳкамланган тупроқларнинг физик-механик хусусиятлари лаборатория ёки дала шароитларида ўтказилган синовлар натижаларига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish396. Мустаҳкамланган массивларнинг шакли ва ўлчамлари, шунингдек мустаҳкамланган грунтларнинг физик-механикавий хусусиятлари қуйидагиларни ҳисобга олиб ҳамда мазкур ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ заминларнинг ҳисобланишидан келиб чиққан холда белгиланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдончанинг муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни мустаҳкамлаш бўйича қабул қилинган иш усуллари ва технологиялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамланаётган массив билан атрофдаги грунтларни ўзаро таъсирлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминда ўзига хос хусусиятга эга бўлган грунтлар мавжуд бўлганда, мазкур ШНҚнинг 5-бобини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish397. Диаметри 0,6 дан 1,0 m гача бўлган алоҳида мустаҳкамланган массивлар (устунлар) билан кучайтирилган заминлар ШНҚ 2.02.03-21 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish398. Грунтни арматуралаш таъсирини ҳосил қилувчи, алоҳида мустаҳкамланган массивлар билан кучайтирилган заминлар мазкур ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish399. Муҳандислик-геологик қидирув ва лаборатория тадқиқотлари материаллари грунтнинг донадор таркиби ҳамда фильтрация коэффициенти, ер ости сувларининг сув эритмасидаги кимёвий таркиби ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олиши (мазкур ШНҚнинг 38-бандида келтирилганлари бундан мустасно) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланган тупроқлар учун эса бир ўқли сиқилишга бўлган мустаҳкамлик кўрсаткичи (Rc, МPа) ҳам берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish400. Грунтларни мустаҳкамлаш лойиҳасида мустаҳкамлаш бўйича тажриба-ишлаб чиқариш ишлари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳалаш босқичида ҳисобий технологик параметрлар белгиланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish401. Грунтларни мустаҳкамлашни лойиҳалашда қидирувлар материаллари ва лаборатория тадқиқотлари асосида грунтни мустаҳкамлаш усули ҳамда мустаҳкамланган грунтнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятлари белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТажриба ишлари натижалари олингунга қадар, мустаҳкамланаётган қумларнинг jstb, cstb, Estb қийматларини мустаҳкамланган грунтнинг бир ўқли сиқилишдаги мустаҳкамлиги Rc га боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 24-жадвалига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин грунтларини мустаҳкамлашнинг қуйидаги конструктив схемалардан бири танланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбелгиланган чуқурликкача яхлит мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтларини мустаҳкамланган грунтли алоҳида таянчлар билан мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуйғунлашган (комбинациялаштирган) схема (масалан, заминнинг юқори қисмида яхлит мустаҳкамлаш, пастки қисмида алоҳида таянчли мустаҳкамлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамланаётган грунтнинг режадаги ва чуқурлик бўйича дастлабки геометрик ўлчамларини белгилаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамлашнинг пойдевор контуридан минимал чиқиш масофаси пойдевор остки юзасидаги ҳисобий босим ва грунтнинг бир ўқли сиқилишдаги мустаҳкамлиги Rc қийматига кўра, ушбу ШНҚнинг 25-жадвалига мувофиқ қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланган заминнинг чегаравий ҳолат бўйича ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 4-бобига асосан бажарилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш натижаларига кўра, мустаҳкамланаётган грунтнинг геометрик ўлчамларига ўзгартиришлар киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИнъектор (қудуқ) орқали грунтни мустаҳкамлаш радиуси фильтрация коэффициенти миқдорига кўра, ушбу ШНҚнинг 26-жадвали асосида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, инъектор (қудуқ)ларнинг талаб қилинган шаклда ва ўлчамда мустаҳкамланган грунт массивини ҳосил қилишни таъминловчи режада ҳамда чуқурлиги бўйича жойлашиш схемасини белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБитта инъектор (қудуқ) эгаллаган грунтни мустаҳкамлаш учун ва бутун мустаҳкамланаётган майдон ҳажми учун талаб қилинадиган мустаҳкамловчи реагентлар ҳажми аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланаётган грунтни талаб қилинаётган шакли, ўлчамлари ва мустаҳкамлигини таъминлаш имкониятини берувчи инъектор (қудуқ) ишлов бериш кетма-кетлиги ва инъекция режими (босими, инъекция тезлиги)ни белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланаётган грунтнинг ҳисобий параметрлари (Rc, jstb, cstb, Estb)ни белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамлашнинг технологик регламентини ишлаб чиқиш ва ҳисобий технологик параметрларни белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish402. Тажриба-ишлаб чиқариш ишлари натижаларига кўра, ишчи технологик параметрларга аниқлик киритилиши ва керакли ҳолларда мустаҳкамланган грунтнинг ҳисобий параметрларини аниқлаштириш орқали лойиҳани тузатиш амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish403. Мустаҳкамланган грунт массивини яратиш тартиби мазкур ШНҚнинг 4, 6 ва 9-иловаларига мувофиқ барпо этилаётган ёки мавжуд бино ва иншоотда пойдевор заминининг нотекис чўкиши ҳосил бўлишини бартараф этиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish404. Лойиҳада мустаҳкамланган грунтни физик-механик хусусиятлари лойиҳадаги параметрларга мос келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
24-жадвал |
|||||
|
Мустаҳкамлаш усуллари |
Грунтларнинг хусусиятлари |
Мустаҳкамланган қумларни уларнинг мустаҳкамлиги Rc, МPа, бўлгандаги хоссаларининг ўртача қиймати |
|||||
|
0,5 |
1,0 |
2,0 |
3,0 |
4,0 |
5,0 |
||
|
Икки эритмали силикатлаш |
cstb, МPа |
0,10 |
0,2 |
0,54 |
0,65 |
0,85 |
1,03 |
|
jstb, град. |
40 |
41 |
43 |
45 |
47 |
49 |
|
|
Estb, МPа |
70 |
150 |
280 |
400 |
510 |
570 |
|
|
Н2SiF6 билан бир эритмали силикатлаш |
cstb, МPа |
0,10 |
0,21 |
0,55 |
0,65 |
- |
- |
|
jstb, град. |
40 |
41 |
44 |
45 |
- |
- |
|
|
Estb, МPа |
40 |
90 |
170 |
250 |
- |
- |
|
|
Газ билан силикатлаш |
cstb, МPа |
0,10 |
0,2 |
0,55 |
0,65 |
- |
- |
|
jstb, град. |
39 |
40 |
44 |
45 |
- |
- |
|
|
Estb, МPа |
40 |
80 |
160 |
230 |
- |
- |
|
|
Қатронлаш |
cstb, МPа |
0,10 |
0,2 |
0,50 |
0,59 |
0,73 |
0,96 |
|
jstb, град. |
39 |
41 |
42 |
44 |
45 |
47 |
|
|
Estb, МPа |
50 |
110 |
220 |
320 |
410 |
480 |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25-жадвал | ||||||
Пойдевор таглиги тубидаги босим, kPа | Мустаҳкамлашни пойдевор контуридан минимал чиқиши, m, мустаҳкамланаётган грунт мустаҳкамлиги Rc, МPа бўлганда | |||||
0,5 | 1,0 | 2,0 | 3,0 | 4,0 | 5,0 | |
200 | 0,3 | 0,25 | 0,20 | 0,15 | 0,1 | 0,05 |
400 | 0,45 | 0,35 | 0,25 | 0,15 | 0,15 | 0,10 |
600 | - | 0,45 | 0,35 | 0,25 | 0,20 | 0,15 |
800 | - | - | 0,5 | 0,35 | 0.25 | 0,20 |
1000 | - | - | - | 0,5 | 0,3 | 0,2 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-§. Ер ости ишловидаги ҳудудларда қуриладиган иншоотларнинг заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish405. Қазилма ишлари олиб борилаётган ҳудудларда қуриладиган иншоотларнинг пойдеворларини лойиҳалашда ер юзасининг нотекис чўкиши эътиборга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай чўкиш кон ишлари олиб борилиши ва тупроқнинг қазилган бўшлиққа силжиши натижасида юзага келадиган горизонтал деформациялар билан бирга вужудга келиши боис, лойиҳалаш жараёнида ер юзасининг нотекис чўкиши ва тупроқнинг горизонтал деформациялари ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр юзаси деформацияланиш параметрлари, ер юзаси эгрилиги, унинг нишаблиги ва горизонтал силжиши, шунингдек вертикал поғоналари ШНҚ 2.01.09-19 га кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу параметрлар грунтларнинг ҳисобий қийматларини белгилашда ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish406. Қурилиш майдонини тоғ геологик асослашни ҳисобга олган муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзасини маҳаллий чўкиши натижасида, қурилиш участкасини геоморфологик ва гидрогеологик шароитларини (ўпирилиш юз бериш имконияти,геологик бузилишлар ҳисобига силжиш жараёнини фаоллашуви, кўчки жараёнларини фаоллашуви, мавсумий ва кўп йиллик фарқларни инобатга олган ҳолда ер ости сувлари сатҳини ўзгариши, ҳудудни ботқоқланиши) ўзгаришини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдони геологик ва гидрогеологик шароитларини ўзгариши натижасида, грунтларни физик-механик хоссаларини мумкин бўлган ўзгаришларини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотни чуқурда жойлашган конструкциясига силжувчи грунт таъсирини ҳисоблашда фойдаланиладиган, грунтларни деформация ва мустаҳкамлик хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish407. Ер юзасининг деформациялари натижасида пойдеворга таъсир этувчи зўриқишларни аниқлашда, грунтнинг мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятларининг ҳисобий қийматлари меъёрий қийматларга тенг бўлиши керак (gg =1).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГоризонтал йўналишдаги грунт деформацияси модулининг (Eh) қиймати лойли грунтлар учун 0,5 га ва қумли грунтлар учун 0,65 га тенг деб, грунт деформацияси модулининг қийматидан Е вертикал йўналишда тенг қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish408. Замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R)ни мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ҳар бир қаватда ва пойдеворда берк контурли белбоғи бўлган бикр конструктив схемадаги бино ва иншоотлар учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги иш шароитлари коэффициенти gc2 ни 27-жадвалдан қабул қилиш, бошқа ҳолларда gc2=1 деб белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish409. Мазкур ШНҚнинг 27-жадвалига мувофиқ, gc2 > 1 коэффициенти фақат қаватлар бўйича жойлашган белбоғларга эмас, балки пойдеворда белбоғлар кўзда тутилган иншоотларга ҳам мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish410. Заминга таъсир қилаётган босим gc2 > 1 коэффициент билан қабул қилинган, бикр конструктив схемали бино ва иншоотлар учун бетон, қуйма ва йиғма темир-бетон пойдеворлар таглигининг кенглиги 0,4 m дан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish411. Пойдеворлар, шунингдек плита пойдеворлар таглиги остидаги грунтга тушадиган четки босимни аниқлашда, ер ости ишловларини олиб боришда ер юзасининг деформацияланишидан пайдо бўладиган қўшимча моментларни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧетки босим 1,4R дан, бурчакдаги нуқтада эса 1,5R дан ошмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish412. Минора туридаги бино ва иншоотнинг плитали пойдеворидан замин грунтига тушадиган четки босимни қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзасининг нишаблиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшамол юклари таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг замин грунтининг табиий кўп жинслигини натижасида ҳосил бўлувчи эҳтимолий қийшайиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish413. Мазкур ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган ҳолларда, шунингдек бино ва иншоотларнинг конструкцияси ер юзасининг нотекис чўкишини ҳисобга олиб лойиҳаланаётган бўлса, заминларнинг деформацияланишини ҳисобламасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
|
|
26-жадвал |
|
Мустаҳкамлаш усули |
Грунт тури |
Фильтрация коэффициенти, m/d |
Грунтни мустаҳкамлаш радиуси, m |
Қотирилган грунтни мустаҳкамлиги Rс , МPа |
|
Натрий силикат ва кальций хлорид асосида икки эритмали силикатизацияси |
Қумлар |
10 дан 20 гача |
0,2 дан 0,3гача |
2-8 |
|
20 дан юқори 50 га қадар |
0,3 дан юқори 0,6 га қадар |
|
||
|
50 дан 80 га қадар |
0,6 дан 1,0 га қадар |
|
||
|
Н2SiF6 билан бир эритмали силикитизация |
Қумлар |
1,0 дан 10 гача |
0,3 дан 0,5 гача |
1-5 |
|
10 дан юқори 50 га қадар |
0,5 дан юқори 0,8 га қадар |
|
||
|
Силикитизация қотирувчиси билан бир эритмали икки компонентли: натрий алюминат ёки ортофосфор кислотаси |
Қумлар |
0,5 дан 1,0 гача |
0,3 дан 0,5 гача |
0,1-0,5 |
|
1,0 дан юқори 5,0 га қадар |
0,5 дан юқори 0,8 га қадар |
|
||
|
Натрий силикат ва СО2 гази асосида газли силикитизацияси |
Қумлар |
0,5 дан 5,0 гача |
0,3 дан 0,5 гача |
1-3,5 |
|
0,5 дан юқори 20 га қадар |
0,5 дан юқори 0,8 га қадар |
|
||
|
Бир компонентли бир эритмали силикитизация (силикатлаш) |
Ўта чўкувчан лёссимон грунтлар |
0,2 дан 0,5 гача |
0,4 дан 0,6 гача |
0.5-3,5 |
|
0,5 дан юқори 2 га қадар |
0,6 дан юқори 1,0 га қадар |
|
||
|
Карбамид қатрони ва нордон қотирувчи асосида икки компонентли бир эритмали қатронлаш |
Қумлар |
0,5 дан 5 гача |
0,3 дан 0,5 гача |
1,5-4,5 |
|
0,5 дан юқори 20 га қадар |
0,5 дан юқори 0,65 га қадар |
|
||
|
20 дан 50 га қадар |
0,65 дан 0,85 га қадар |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish414. Қазилма ишлари олиб борилаётган майдонларда қуриладиган бино ва иншоотлар учун қуйидаги конструктив схемадаги пойдеворлар қўлланилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбикр (қаттиқ) (плитали, темир-бетон белбоғли тасма (лента)симон, ораларига боғловчи тиргаклар қўйиладиган устунли);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқайишқоқ (алоҳида элементлари орасига горизонтал сирпаниш чоклари қилинган пойдеворлар-биринчи қайишқоқлик тури, грунт горизонтал сурилганда эгилишга имкони бўлган вертикал элементли пойдеворлар-иккинчи қайишқоқлик тури);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаралаш (текислаш сатҳидан ёки ер тўла полидан пастда сирпаниш чоки бўлган, бикр пойдеворлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворнинг конструктив схемаси ер юзасининг ҳисобий деформациясига, пойдевор устидаги конструкцияларнинг бикрлигига, замин грунтларининг сиқилувчанлигига ва кўра қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаландлиги 7 қаватдан катта бўлган ва минора туридаги бинолар учун эгилувчи пойдеворларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27-жадвал | ||||
Грунтлар | Бикр (қаттиқ) конструктив схемали иншоотлар учун коэффициент gc2 (иншоот ёки бўлма узунлигининг баландлигига нисбати L/Н | |||
L/Н ³ 4 | 4 > L/Н > 2,5 | 2,5 ³ L/Н > 1,5 | L/Н £ 1,5 | |
Йирик бўлакли ва қум аралаш ва қумлар, майда ва чангсимондан ташқари | 1,4 | 1,7 | 2,1 | 2,5 |
Майда қум | 1,3 | 1,6 | 1,9 | 2,2 |
Чангсимон қум | 1,1 | 1,3 | 1,7 | 2,0 |
Йирик бўлакли лой аралаш | 1,0 | 1,0 | 1,1 | 1,2 |
Лойли оқувчанлик чегараси IL £ 0,5 бўлганда | 1,0 | 1,0 | 1,1 | 1,2 |
Лойли оқувчанлик чегараси IL > 0,5 бўлганда | 1,0 | 1,0 | 1,0 | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish415. Пойдеворлар бино ёки иншоотни кўндаланг ва бўйлама ўқи йўналиши бўйича горизонтал кўчишини келтириб чиқарувчи, ер юзасини нисбий горизонтал деформациясидан (чўзилиш ва сиқилиш) ҳосил бўлувчи юк таъсирига ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларда грунтнинг горизонтал кўчиши таъсиридан ҳосил бўлган кучларни қабул қилиш учун қуйидагилар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтасмасимон пойдеворларда — темир-бетон қуйма белбоғлар (қайишқоқ пойдеворларда-сирпаниш чоки устига);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунсимон (керакли ҳолларда) — боғловчи тиргаклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishплитали ва қозиқли пойдеворларда плиталарни арматуралаш ва бирлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish416. Грунтни бикр конструктив схемали пойдеворларга горизонтал деформацияси таъсирида қуйидаги юклар ҳосил қилувчи кучларга ҳисоблаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама ва қўшни пойдевор таглиги бўйлаб ҳамда грунтни кўчишидан пойдевор ён юзасида ишқаланиш (силжитувчи кучларга);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор ён юзасига нормал таъсир қилувчи кўчувчи грунт босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўшни девор пойдевори таглиги бўйлаб ишқаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар ва уларнинг чуқурда жойлашган қисмларига грунтнинг ён босими натижасида ҳосил бўлган кучлар, бунда грунтнинг горизонтал кўчиш йўналишига параллел жойлашган пойдевор конструкциясига узатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish417. Қайишқоқ конструктив схемали пойдеворлар грунтни горизонтал деформацияси таъсирида қайишқоқлик типига кўра юк ва кучларга ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиринчи қайишқоқлик турида пойдеворлар сирпаниш чоки бўйлаб қўзғалиш имкониятига эга бўлса, уларни пойдеворнинг силжишидан сирпаниш чокида ҳосил бўладиган ишқаланиш кучига ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИккинчи қайишқоқлик турида пойдевор эгилиш имкониятига эга бўлса, уларни эгилишга ва грунтни ҳосил бўлган нормал босимига ҳисоблаш лозим (иккинчи қайишқоқлик типидаги пойдеворлар, девор текислигида эгилаётган, уни текислигида биринчи қайишқоқлик типида пойдеворлар каби ишлайди).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСирпаниш чоки ва қўшни девор пойдевори ён босимидан ҳосил бўладиган ишқаланиш кучлари кўрилаётган горизонтал кўчиш йўналишига параллел жойлашган пойдевор конструкциясига узатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish418. Устун синчи пойдевор ва тўсин билан шарнирли туташганда ҳамда пойдевор конструкциялари орасида боғловчи тиргак бўлмаганда, горизонтал деформация таъсирида иккинчи қайишқоқлик турида ишлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдеворлар орасида боғловчи тиргак бўлмаганда, устун пойдеворига таъсир қилаётган юк замин кўчиши, пойдеворнинг чуқур жойлашиши, мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларига асосан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish419. Деформация модули Е<10 MPa бўлган грунтлардан иборат майдонларда, шунингдек ер ости ишлови натижасида майдоннинг гидрогеологик шарт-шароитлари ўзгариши туфайли замин грунтларининг деформация ва мустаҳкамлик хоссалари кескин ёмонлашиши мумкин бўлган ҳолларда, қозиқли ёки плитали пойдеворлар қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминнинг юқори ҳудудида чекланган қалинликдаги тўкма, ўта чўкувчан ва бошқа ўзига хос грунтлар ётган бўлса, пойдеворларни бу қатламларни кесиб ўтадиган шаклда қуриш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish420. Ер юзасининг деформацияланишидан бино ва иншоотларнинг пойдевор ва конструкцияларига тушадиган салбий таъсирларни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг грунтга тегиб турадиган ён сиртларини камайтириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот бўлмаси чегарасида пойдевор белбоғини бир сатҳда жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishамалда сиқилмайдиган грунтлардан иборат заминларда грунт ёстиқчаларини бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер тўлалар ва техник ер тўлаларни иншоот бўлмасининг бутун юзаси тагига жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован билан пойдевор чети орасидаги бўшлиқни пойдеворлар юзасига ёпишиб қолмайдиган ва ишқаланмайдиган материаллар билан тўлдириш ҳамда грунт ёстиқчаларини ҳам шундай материаллардан тайёрлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости ишловидан олдин бино ва иншоот периметри бўйлаб вақтинчалик ҳимоя (компенсация) зовурлари қазиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиноларни бўлмаларга бўлиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish421. Ер юзаси деформациясининг бино ва иншоотнинг конструкция ва пойдеворга бўлган ноқулай таъсирини ҳамда кўчиш қийматини камайтириш учун бинони қисмларга бўлиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish422. Ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилиши пайтида ер ости ишлари натижасида поғоналар ҳосил бўлиши мумкин бўлган жойларда, пойдевор турини ва бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш усулини танлаш поғоналарнинг ўлчамларига боғлиқ ҳолда қуйидагича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпоғоналар 2-3 cm гача бўлган ҳолатларда (пойдеворлар ер юзасининг текис деформациялари кузатиладиган майдонлардаги қурилиш шароитларидаги қаттиқ ёки эгилувчан (биринчи турдаги эгилувчанлик) конструктив схема асосида қабул қилинишига йўл қўйилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпоғоналар 3 cm дан ортиқ бўлган ҳолларда (бино ва иншоотни домкрат ёки поналар ёрдамида текислаш имкониятини кўзда тутиш зарур).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-§. Карстланган ҳудудларга қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish423. Карстланган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминлари ушбу ҳудудда мумкин бўлган карст деформацияларини ўпирилишлар ва чўкишларни ҳамда карст жараёнларнинг ривожланиш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish424. Карст деформацияларини карст ўпирилиш ва чўкишларининг ўртача ҳамда максимал диаметри уларнинг ўртача чуқурлиги, шунингдек карст чўкишлари учун ер юзасининг эгрилиги ва чўкиш ҳудудининг чекка майдонларининг оғишини тавсифлаши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish425. Қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган ҳудуднинг карстлилигини таҳлили мавжуд архив материаллари, лойиҳалаш тажрибаси ва ҳудудлаштириш харитасига асосан, муҳандислик-геологик қидирувлардан олдин бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қидирув олиб борилаётган майдоннинг карстланиш хавфлилиги тоифаси ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish426. Карстланган ҳудудда бажариладиган муҳандислик-геологик қидирувлар ҳажми ШНҚ 1.02.09-21 талаблари бўйича карстланиш-суффозияланиш хавфи даражасини дастлабки баҳолаш маълумотлари асосида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКарстланган грунтни бутун қалинлигини кесиб ўтувчи, карстланмаган грунтга 5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача кириб борувчи иккитадан кам бўлмаган қудуқ қазиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish427. Карстланган ҳудудда қидирувлар олиб боришда карст шакли ва ҳосил бўлиши аниқланган, янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотга карстни таъсир қилишини хавфлилик даражаси ўрнатилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish428. Бино ва иншоотни қуриш, реконструкция қилиш ва ундан фойдаланиш даврларида карстни ривожланишини прогноз қилиш дастури тузилган бўлиши, карстни фаоллашиш имконияти аниқланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish429. Қурилиш ёки реконструкция қилиш майдончасини якуний зоналаштириш архив маълумотларини комплекс таҳлил қилиш ва бажарилган муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари асосида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish430. Карст деформациясини прогноз қилинаётган параметрлари муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитни ҳамда бино ва иншоотдан фойдаланиш вақтида уларнинг ўзгаришини таҳлили асосида бино ва иншоотни хавф-хатар тоифасини ҳисобга олиб, эҳтимолий статистик ва аналитик усулларда ҳисоблаб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish431. Бино ва иншоотни карстга қарши ҳимоя қилишга лойиҳалашда қуйидагилар ҳисобга олиниши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий ҳисобий параметр сифатида замин грунтларининг физик-механик хоссалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтларининг қатламланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари режими ва сув босиш хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотдан ва унинг конструктив хусусиятларидан заминга узатилаётган юкни ҳисобга олиб аниқланадиган карст ўпирилишининг ҳисобий диаметри.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish432. Карстланган ҳудудда қурилаётган бино ва иншоотнинг замини сифатида чуқурлиги сиқиладиган қатлам қалинлиги Нс (2 қ.) дан ва ер юзасида вужудга келиши мумкин бўлган карст шаклини жойлашиш чуқурлигидан кам бўлмаган грунт қатлами қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish433. Карстланган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларни лойиҳалашда карст деформацияларининг ҳосил бўлишини бартараф этувчи ёки уларнинг бино ва иншоотга салбий таъсир этишини камайтирувчи қуйидаги тадбирлар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив ва сувдан ҳимоя қилувчи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст бўшлиқларини тўлдириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстланган жинсларни чуқур пойдеворлар билан ҳамда қозиқли пойдевор билан кесиб кириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстланган жинсларни ва (ёки) устида ётган грунтларни мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген (антропоген) таъсирларни йўқотиш ёки чегаралаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish434. Бир ёки бир неча тадбирларни танлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмумкин бўлган карст деформациялар ва уларнинг параметрлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг масъуллик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлардан фойдаланиш муддати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг конструктив ва технологик хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚабул қилинган тадбирлар бино ва иншоот қурилаётган ва унга туташ ҳудудда карст жараёнларнинг фаоллашишига олиб келмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish435. II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот учун ер ости сувлари режимини, карст жараёнлари ривожланишини, бино ва иншоот ҳамда заминнинг ҳолатини кузатиш ишларини бажариш билан чекланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish436. Конструктив тадбирларни бино ва иншоот турига ва карст хавфи даражасига кўра, бикр ҳамда қайишқоқ схемалар орқали амалга оширилишига йўл қўйилиши ва карст деформациялари пайдо бўлиши мумкин бўлган ҳолатларда, мазкур конструктив тадбирлар бино ва иншоотни таъмирлаш имкониятини таъминлаб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотнинг пойдевор устки қисми бикрлиги ва мустаҳкамлигини оширишни қуйидагиларни қўллаш орқали амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйма темир-бетон белбоғлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал диафрагмалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузатма тасмалар қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкаркасли конструкцияларда қўшимча боғлашларни киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкция юк кўтарувчи элементларини қуйма темир-бетон ҳалқалар билан кучайтириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотни қайишқоқлигини ошириш қуйидагилар орқали амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости қисмида сирпаниш чокини бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкция элементлари орасида шарнирли ва қайишқоқ боғланишларни киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияни бикрлигини камайтириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish437. Карстга қарши ҳимоя асосий элементлари сифатида бино ва иншоот ер ости қисмида қутисимон пойдеворлар, текис ёки қовурғасимон плиталар, кесишган тасмасимон пойдеворлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида турган пойдевордан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворлар қуйма темир-бетондан бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехник-иқтисодий асосланган ҳолларда қуйма темир-бетон белбоғли йиғма тасмасимон пойдеворлардан ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish438. Карстланган ҳудудда қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг конструкциясини мустаҳкамлигини таъминлаш учун унинг ташқари қисмида пойдеворни консолли узайтиришни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонсоль узунлиги иншоот пойдевори конструктив ечимига ҳамда карст ўпирилишининг ҳисобий параметрларига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish439. Осма қозиқли пойдеворлардан карстга қарши тадбир сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОсма қозиқлардан заминнинг юқори қатламида тўкма, органик-минералли ва органик грунтлар бўлганда қўлланишига йўл қўйилади. Бунда, қозиқларни бирлаштирувчи плитали ёки тасмали бириктирувчи қурилмаларни қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор тубидаги ҳосил бўлган ўпирилишда жойлашган осилиб турувчи қозиқли заминни ва бино ва иншоот конструкциясини қўшимча юкланишини бартараф этишда қозиқни боғлагич билан туташтириш жойида уларни сирпаниб туриш имконияти бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish440. Карстли грунт чуқур жойлашмаган ҳолларда бино ва иншоотни ушбу грунтларни кесиб ўтувчи қозиқларда қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуйма боғлагич ва қозиқларни ҳисоблашда, карст қатлами устидаги ўпирилаётган грунтни кўчишидан ҳосил бўладиган қўшимча кучларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish441. Юзани чўкиши кўринишидаги карст деформацияларида қазилма ишлари олиб бориладиган ҳудудлардаги бино ва иншоотларни ҳисоблаш усули мазкур ШНҚнинг 5-боби 10-параграфига мувофиқ карст деформацияларини пайдо бўлиш ва давомийлик механизмига боғлиқ бўлган ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиб фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish442. Пойдеворларни ҳисоблашда, бино ва иншоот остидаги эҳтимолий карст ўпирилиб тушишларининг ўрнини белгилашда, уларнинг бино ва иншоотга энг салбий таъсирини инобатга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, устунлар остида, деворларнинг кесишган жойларида, бино ва иншоот бурчакларида, ҳамда катта ва кичик томонларнинг ўртасида юзага келиши мумкин бўлган ўпирилишларнинг ҳисоб-китоб ҳолатини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish443. Карстли ҳудудларда қурилаётган бино ва иншоотлар заминларини ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-бобига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоот заминидаги карстли грунтлар устида ўзига хос хоссаларга эга бўлган (ўта чўкувчан, кўпчувчан) грунтлар жойлашганда, мазкур ШНҚнинг 4-бобидаги талабларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish444. Карстли ҳудудлардаги янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида мазкур ШНҚнинг 10-бобига мувофиқ геотехник кузатув ишларни бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish445. Мавжуд бино ва иншоотларнинг замини ва пойдеворларини кучайтиришда қуйидагилар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида пойдеворларни фазовий-рамали конструкция билан бирлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконсоль чиқиқлар, бикрлик белбоғлари қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтларини мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳосил бўлган ўпирилишларни тўлдириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-§. Зилзилавий ҳудудларда қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish446. Сейсмиклиги 7 баллдан паст бўлган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашда зилзилавий таъсирлар ҳисобга олинмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда қурилаётган бино ва иншоотлар заминлари ҚМҚ 2.01.03-19 талабларини ҳисобга олиб лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСейсмик ҳудудларда лойиҳалашда муҳандислик-геологик қидирувлар материалларига қўшимча равишда қурилиш майдонини сейсмик микрозоналаштириш маълумотларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish447. Заминларни сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб лойиҳалаш ШҚН 2.01.07-21 ва ҚМҚ 2.01.03-19 талаблари асосида аниқланадиган алоҳида кучлар бирикмасида юк кўтариш қобилиятига ҳисоблаш асосида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворнинг дастлабки ўлчамлари мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига асосан заминни асосий кучлар бирикмасида (зилзилавий таъсирларни ҳисобга олмаган ҳолда) деформацияланишига ҳисоблаб аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish448. Заминнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби, пойдевордан грунтга узатилаётган марказдан қочма юкламани вертикал ташкил этувчисини таъсирига, қуйидаги 76-шартдан келиб чиқиб, мазкур ШНҚнинг 14-расмига мувофиқ бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(76)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNа — алоҳида юклар бирикмасида марказдан қочма ҳисобий юклама (куч)нинг вертикал ташкил этувчиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNu,eq — зилзилавий таъсирларда грунтни бир томонлама ўпирилишида, заминнинг чегаравий қаршилик кучи вертикал ташкил этувчиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc,eq — ш шароити зилзилавий коэффициенти (зилзилавий хоссалари бўйича I, II ва III тоифадаги грунтлар учун мос равишда 1.0; 0.8; 0.6 деб қабул қилиниши ҳамда ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ аниқланиши керак);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgn — бино ва иншоотнинг вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти мазкур ШНҚнинг 141-банднинг талаблари бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевордан грунтга узатилаётган юкни горизонтал ташкил этувчиси мавжуд бўлганда, мазкур ШНҚнинг 145 ва 151-бандлари талабларига асосан заминни силжишга мустаҳкамлигини текшириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, силжишга чегаравий қаршилик кучини, шунингдек сувга тўйинган лойли грунтларда актив ва пассив босимни қийматини аниқлаш учун ҳисобий сейсмикликка кўра, ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қийматини камайишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИчки ишқаланиш бурчагини ҳисобий қиймати, сейсмик кучларни ўз ичига олган алоҳида кучлар бирикмасига ҳисобларда қуйидаги 77-шартга асосан қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(77)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjI — ички ишқаланиш бурчагини сейсмик кучларни ҳисобга олмагандаги ҳисобий қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDj — ҳисобий сейсмикликка кўра қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7 баллда — Dj = 2°;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8 баллда — Dj = 4°;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9 баллда — Dj = 7°.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish449. Сейсмик тебранишлар таъсиридаги заминнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблашда, пойдевор таглиги четидаги чегаравий босим эпюралари ординаталари (p0 ва pb, kPa) мазкур ШНҚнинг 14-расмига мувофиқ қуйидаги 78-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(78)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(79)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxq, xc, xg — мазкур ШНҚнинг 33-формуладан юк эксцентритети қийматига пойдевор таглиги узунлиги l ва кенглигини b камайтирмасдан аниқланадиган шакл коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF1, F2 ва F3 — ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати jI га кўра мазкур ШНҚнинг 15-расмидаги графигидан аниқланадиган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg'I ва gI — мос равишда пойдевор таглигидан юқорида ва пастдаги грунтни (сув тўсиқдан юқоридаги грунтлар учун ер ости сувларини муаллақ таъсирини ҳисобга олиб) солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — пойдеворни жойлашиш чуқурлиги, m (пойдеворни ҳар хил томонидан бир хил бўлмаган вертикал юк билан бостирилганда, энг кам бостирилган юкка тўғри келадиган қиймати қабул қилиниши лозим);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkeq — қиймати қурилиш майдони сейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлганда мос равишда 0,1; 0,2 ва 0,4 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 79-формуласида F2 < keq F3 бўлганда, pb, р0 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-расм. Сейсмик таъсирда пойдевор таглиги тубидаги чегаравий босим эпюраси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-расм. Сейсмик таъсирда заминни юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш учун F1, F2 ва F3 коэффициентларни аниқлаш графиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий юк еа, м, ни ва чегаравий босим эпюралари еи, m, эксцентриситетлари қуйидаги 80 ва 81-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеа = Ма/Nа (80)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheu = b(pb — p0)/[6(pb + p0)], (81)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNа ва Ма — алоҳида юклар бирикмасида пойдевор таглигига келтирилган, ҳисобий юкни вертикал ташкил этувчиси, kN, ва момент, kNm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishp0 ва pb — мазкур ШНҚнинг 78 ва 79-формулаларида келтирилганлари каби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеа ва еи қийматларнинг нисбатига кўра заминнинг чегаравий қаршилик кучини вертикал ташкил этувчиси Nu,eq, kN қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеа £ еи бўлганда, Nu,eq = 0,5bl(pb + р0); (82)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеа> еи бўлганда, Nu,eq = blpb/(1 + 6еа/b). (83)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish450. Алоҳида кучлар бирикмасидан иккита йўналишда ҳосил бўлган моментлар таъсирида заминни юк кўтариш қобилияти бўйича сейсмик мустаҳкамликка ҳисоблаш ҳар икки йўналишда бир-бирига боғлиқ бўлмаган ҳолда, кучлар ва момент таъсирига алоҳида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish451. Замин ва пойдеворни сейсмик кучларни ҳисобга олиб, алоҳида юклар бирикмасига ҳисоблашда пойдевор таглигини грунтдан қисман ажратишга қуйидаги шартлар бажарилганда йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобий юкни эксцентриситети еа ағдарилувчи момент таъсир қилиш текислигида пойдевор эни (b) ни учдан биридан ошмаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг чегаравий қаршилик кучи таглигининг ўлчами момент таъсир йўналишида сиқилиш ҳудуди bс = 1,5(b — 2еа) га тенг бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор таглики тубидаги уни грунт билан тўлиқ бўлмаган туташишини ҳисобга олиб ҳисобланган максимал четки босим, заминнинг чегаравий қаршилиги эпюраси четки ординаталаридан ошиб кетмаганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор таглиги бўйлаб максимал ҳисобий босим қуйидаги 84-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpmax = 2Na/[3l(b/2 — ea)] £ pb, (84)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNа ва еа — алоҳида юклар бирикмасида пойдевор таглигига келтирилган, ҳисобий юкни вертикал ташкил этувчиси, kN, бунда еа > b/6.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШартли кенглиги bс бўлган пойдеворлар учун pb ни қиймати 79-формуладан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеа > b/6 бўлганда, мазкур ШНҚнинг 83-формуласи қуйидаги кўринишга эга бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNu,eq = 0,5bclpb (85)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish452. Сейсмик хоссалари бўйича ҚМҚ 2.01.03-19 га кўра I ва II тоифага тегишли грунтларда пойдеворни жойлашиш чуқурлиги сейсмик бўлмаган ҳудудлардаги пойдеворлар каби қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСейсмик хоссалари бўйича III тоифали грунтлардан иборат бўлган ҳудудларда, заминнинг қурилиш хоссаларини яхшилаш тадбирларини қурилиш ишларини бошлашдан олдин бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСейсмик мустаҳкам бино ва иншоотлар замини сифатида сувга тўйинган, титратма қуйқаланишга мойил бўлган грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, дастлабки махсус тадбирлар ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish453. Бино ёки бўлма (отсек)ларнинг пойдеворларини майдаланган (дисперс) грунтларда бир сатҳда жойлаштиришнинг имкони бўлмаганда, қўшни пойдевор тагликлари сатҳларининг йўл қўйилган фарқи (Dh) мазкур ШНҚнинг 5-формуласи шартидан келиб чиқиб аниқланиши лозим. Бунда, ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати ушбу ШНҚнинг 77-формуласидаги каби Dj миқдорга камайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино бўлмаси бир қисмига туташган тасмасимон пойдеворлар чўкиш чокидан 1m дан кам бўлмаган масофада ва бир хил чуқурликда жойлашиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкувчан чок билан бўлинган устунсимон пойдеворлар битта сатҳда жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаландлиги 5 қаватдан юқори бўлган бинолар учун бутун иншоот ёки уни бўлинмаси тубида ертўла қаватини лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-§. Динамик таъсир манбалари яқинида қуриладиган бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish454. Бино ва иншоот заминларини лойиҳалаш ишлари қуйидагилардан юзага келиши мумкин бўлган динамик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотларда ўрнатилган динамик юкланган доимий ускуналар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавтомобиль ва темир йўл транспорти ва метрополитен;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш жиҳозлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа манбалар (портлатиш ишлари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДинамик таъсирда заминни лойиҳалаш ишлари инструментал ўлчаш ёки грунтни тебранишини ҳисобий прогноз қилиш асосида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish455. Заминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби, мазкур ШНҚнинг 4-боби 3-параграфида кўзда тутилган ҳолларда, энг ноқулай йўналишдаги ҳажмий инерция кучлари ва бино ва иншоотдан узатиладиган динамик юкларни ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish456. Грунт юзасининг тебраниш тезлиги 15 mm/s (динамик таъсир импулслари манбаларидан) ёки 2 mm/s (бошқа манбалардан) бўлган ҳудуд атрофида, пойдевор таглигида статик юкдан ҳосил бўлган ўртача босим (p, kPa) қуйидаги 86-формула шартини қаноатлантириши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(86)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcd — динамик таъсирда замин грунтининг ишлаш шароити коэффициенти, унинг миқдори майда ва чангсимон сувга тўйинган қумлар ва оқувчан консистенцияли лойли грунтлар учун gcd = 0,7, бошқа барча турдаги ва ҳолатдаги грунтлар учун gcd = 1 деб қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — мазкур ШНҚнинг 94-банди бўйича аниқланадиган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги, kPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish457. Майда ва чангсимон сувга тўйинган қумлар ва оқувчан консистенцияли лойли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 456-бандида келтирилган ҳудуд атрофида, статик ва динамик юкларни биргаликдаги таъсиридан узоқ муддатли (тебранма силжувчанлик) чўкиш ҳисобларини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ҳисобни мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ бажаришга йўл қўйилади. Бунда, грунтнинг тадқиқот натижаларига кўра аниқланадиган деформация модулининг кичрайтирилган миқдори қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish458. Бино ва иншоотнинг юк кўтарувчи конструкциясини мустаҳкамлигини баҳолаш ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларини бажариш учун бино ва иншоот тебранишини замин билан ўзаро таъсирини ҳисобга олиб ҳисоблашда, бино ва иншоот заминининг чизиқли эластик хоссаларини қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish459. Заминларни юк кўтариш қобилияти ва деформациялар бўйича ҳисоблаш талабларини бажариш учун динамик таъсирлар параметрларини камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур параметрларни камайтириш манбанинг ўзида (технологик жараённи ўзгартириш, манбани кўчириш, манбада ростлаш, фаол тебранишдан ҳимоялаш ва бошқалар) ёки тебранишларнинг манбадан тарқалиш йўлларида девор ёки траншеялар шаклида тўсиқлар ўрнатиш, тебранишларни қабул қилувчи пойдевор массасини ёки унинг заминининг қаттиқлигини ўзгартириш каби динамик таъсирлар орқали бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу чора-тадбирларга қўшимча равишда пойдевор чуқурлигини оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish460. Мавжуд бино ва иншоотлар учун улар яқинида мазкур ШНҚнинг 454-бандида келтирилган динамик таъсир манбалари пайдо бўлганда, мазкур ШНҚнинг 456 ва 458-бандларида келтирилган ҳисобларни бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Ҳаво электр узатиш линиялари таянчларининг заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish461. Юкланиш хусусияти бўйича таянчлар оралиқ, анкерли, бурчакли ва катта ўтиш жойларида қўлланиладиган махсус турларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish462. Грунтларнинг ҳисобий хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 4-боби 3-параграфига мувофиқ белгиланиши ҳамда заминларнинг деформация бўйича ҳисоблашда грунтларнинг ишончлилик коэффициенти (gg)нинг қийматини бирга тенг қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўплаб ўрнатиладиган таянчлар учун хусусиятларнинг норматив қийматларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <0,75 бўлган лойли грунтлар учун jn, сn ва Е ларнинг қийматларини грунтни тадқиқ қилиш натижаларига кўра қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисобини грунт бўйича ишончлилик коэффициенти gg қуйидагиларга тенг бўлганда бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичлик учун r1 — gg = 1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички ишқаланиш бурчаги учун jI — gg = 1,1 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштирма туташувчанлик учун қумларда cI — gg = 2 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли қумларда IL £ 0,25 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумли лой ва лойларда IL £ 0,5 бўлганда gg = 2,4 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа лойли грунтларда gg = 3,3 га.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish463. Заминларни деформация ва юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш барча режимда ишлайдиган таянчлар учун амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШамолнинг кучли таъсирининг таянч конструкциясига динамик таъсири фақат заминнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш вақтидагина инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида пойдеворнинг чўкиш ва қийшайишини сиқувчи юк билан туширилгандаги чегаравий қиймати мазкур ШНҚнинг 4-иловаси бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish464. Кўпчувчи грунтлардан иборат заминларнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда музлашдан кўпчиш, доимий ва узоқ вақт юкламалар таъсиридан ҳосил бўладиган кучларнинг бир вақтдаги таъсирини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМузлашдан, кўпчишдан ва қисқа вақтли юкламалар (шамолдан ва симларнинг узилиши)дан ҳосил бўладиган кучларнинг бир вақтдаги таъсирлари учун заминларни ҳисоблашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish465. Суғурувчи куч пойдевор таглиги тубига (анкер плитага) нисбатан марказий таъсир этса, суғуриб олинадиган пойдевор ва анкер плиталарнинг заминлари учун деформациялар бўйича ҳисоблашга йўл қўйилмайди. Бунда, қуйидаги 87-шартга риоя қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(87)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFn — суғурувчи кучнинг норматив қиймати, кN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGn — пойдевор ёки плита оғирлигининг норматив қиймати, кN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — суғурувчи кучнинг вертикалга оғиш бурчаги, град.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароити коэффициенти ушбу ШНҚнинг 466-бандига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR'0 — қайта тўлдирилган грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa, мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 10-жадвалидан олиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА0 — пойдевор юқори сиртининг суғурувчи куч таъсир этувчи чизиққа тик бўлган текисликка тушадиган проекцияси майдони, m 2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish466. Мазкур ШНҚнинг 87-формуласидаги ишлаш шароити коэффициенти қуйидагига тенг олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(88)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg1 = 1,2;1,0;1,8 — В базаси (алоҳида пойдеворларнинг ўқлари орасидаги масофа) 5, 2,5 ва 1,5 m бўлган таянчлар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВ нинг оралиқ қийматларида g1 нинг қиймати интерполяция бўйича аниқланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg2 = 1,0 — нормал учун, g2 = 1,2 — авария ва монтаж қилиш иш режимлари учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg3 = 1.0; 0,8 ва 0,7 — мос ҳолда тўғри оралиқ таянчлар, оралиқ бурчак, анкерли, анкерли-бурчак, тақсимлаш қурилмаларининг учлик ва портал таянчлар ҳамда махсус таянчлар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg4 = 1,0 ва 1,15 — мос ҳолда устунлари грунтда сиқилган тортқилари бўлган қўзиқоринсимон пойдеворлар ва анкерли плиталар таянчлари ва устунлари пойдеворга шартли таянган анкерли плиталар таянчлари учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish467. Сиқилган-ағдариладиган пойдеворларнинг таглиги остидаги замин грунтининг тахминий ҳисобий қаршилиги (R)нинг қиймати коэффициент gс2 =1 деб олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТик сиқувчи ва горизонтал юкламалар бир ёки икки йўналишда таъсир этаётганда, пойдевор таглигининг қирралари остидаги грунтларга тушадиган энг катта босим 1,2R дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish468. Пойдеворга вертикал (сиқувчи ёки суғурувчи) ва горизонтал кучлар биргаликда таъсир этганда, заминни деформацияга ҳисоблашда ҳар бир йўналишда горизонтал кучларнинг таъсирида қуйидаги 89-шарт бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF £ FR, (89)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF ва FR — мос равишда, пойдевор устки қисмида йўл қўйилган горизонтал кучлар, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFR миқдори қилиб қуйидаги икки ҳисоблаш натижаларини: сиқилганда ва суғурилганда ағдарилиш, энг кичиги қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстунли таянчнинг асоси ва пойдевори деформациялар бўйича қуйидаги ҳисоб-китоб талабларига мувофиқ бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(90)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — горизонтал куч ва момент таъсирида грунт юзаси сатҳида устунни бурилиш бурчаги, рад.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu — бурилиш бурчагини чегаравий йўл қўйилган миқдори, рад.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАғдарувчи юклар таъсир этганда бунинг қиймати 0,01 rad. дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗич ва ўртача зичликдаги қумларда, шунингдек IL £ 0,5 бўлган гилли грунтларда устун олдига биттадан кам бўлмаган ригель ўрнатилган ҳолда, bu £ 0,02 rad. бўлишига йўл қўйилади. Бунда, устуннинг мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish469. Пойдеворга (анкерли плитага) суғурувчи куч таъсир этганда, заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш қуйидаги 91-шартдан келиб чиққан ҳолда бажарилиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(91)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF — суғурувчи кучни ҳисобий миқдори, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgf — юк бўйича ишончлилик коэффициенти, миқдори 0,9 тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGn — пойдевор (плита) оғирлигини норматив миқдори, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — суғурувчи кучни вертикалга оғиш бурчаги, град.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — иш шароити коэффициенти, 1 га тенг деб қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu,a — суғуриладиган пойдевор заминнинг чегаравий қаршилик кучи, kN, мазкур ШНҚнинг 467-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgn — вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти бўлиб, таянчлар учун қуйидагича қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоралиқ тўғри — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоғирликлар фарқи бўлмаган анкерли тўғри — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishочиқ тақсимлаш қурилмаларининг оғирликлари фарқи бўлган бурчакли (оралиқ ва анкерли) ҳамда анкерли (тўғри ва учликли) порталлар — 1,3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмахсус тақсимлаш қурилмаларининг оғирликлари фарқи бўлган бурчакли (оралиқ ва анкерли) ҳамда анкерли (тўғри ва учликли) порталлар — 1,7.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish470. Суғуриладиган пойдевор заминининг чегаравий қаршилик кучи Fu,a, kN, ни қуйидаги 92-формула бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(92)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgbf — қайта тўлдирилган грунт солиштирма оғирлигининг ҳисобий қиймати, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVbf — пойдевор (плита)нинг юқориги сирти орқали ўтувчи ва вертикалга Ji бурчак остида оғдирилган текисликлар ҳосил қиладиган кесик пирамида шаклидаги чиқиб турган жисм ҳажми, m 3, вертикалга оғиш бурчаги (Ji) қуйидагича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпастки қиррасида J1 = j0 + b/2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори қиррасида J2 = j0 — b/2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishён қиррасида J3 = J4 = j0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVf — чиқиб турган жисм чегарасида бўлган пойдеворнинг бир қисми ҳажми, m3, анкерли плиталар учун 0 га тенг деб қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА1, А2, А3, — пойдевор (плита)нинг юқори юзасининг мос ҳолда пастки, юқориги ва ён қиррали заминда мавжуд бўлган чиқиб турган жисм қирралари юзи, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishс0 ва j0 — қайта тўлдирилган грунтнинг солиштирма туташувчанлигининг, kPa ва ички ишқаланиш бурчаги, gon, ҳисобий қиймати қуйидагига тенг қилиб олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(93)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсI, jI — табиий ётган грунтнинг мос ҳолдаги солиштирма туташувчанлигининг ва ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати мазкур ШНҚнинг 458-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — 28-жадвал бўйича қабул қилинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28-жадвал | ||
Қайта тўлдирилган грунтлар | Зичлиги қуйидагича бўлганда h коэффициент қиймати, t/m3 | |
1,55 | 1,7 | |
Қумлар (чангсимон нам ва сувга тўйинганлари бундан мустасно) | 0,5 | 0,8 |
Оқувчанглик кўрсаткичи IL £0,5 бўлганда лойли грунтлар | 0,4 | 0,6 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Чангсимон, сувга тўйинган нам қумлар, оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <0,75 бўлган лойли ва қумли лойли грунтлар ва оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <1 бўлган лойли қумлар учун h коэффициентнинг қиймати 15 фоизга камайтирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish471. Юк кўтарувчи устун заминининг юк кўтариш қобилияти (турғунлиги) қуйидаги 94-шарт бажарилганда, таъминланган деб ҳисобланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(94)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFН — таянчга грунт юзаси сатҳидан (Н) баландликда таъсир қилаётган барча ҳисобий горизонтал юкларнинг тенг таъсир этувчиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН=M/FН, (95)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ — грунт юзаси сатҳида таянч замини деформациясини ҳисобга олгандаги ҳисобий ағдарувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc2 — мустаҳкамлашдаги иш шароити коэффициенти мазкур ШНҚнинг 29-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFНu — Н баландликка қўйилган куч таъсирига заминни чегаравий қаршилиги, ҳисоблаш орқали аниқланиши керак, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgn — ишончлилик коэффициенти ушбу ШНҚнинг 91-формуласи бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтарувчи устуннинг замин ва пойдеворини ҳисоблашда ҳар бир юк бирикмасидан устунга таъсир этувчи барча юклар кучлар билан алмаштирилиши керак: ер юзаси сатҳидан Н=M/FН баландликда қўйилган кўндаланг кучлар (FН) ҳамда устун туби сатҳида қўйилган вертикал кучлар (Fv).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ, FН, ва Fv юклар таянчни статик ҳисоблаш натижасида олинган грунт юзаси сатҳида устун кесимида таъсир қилаётган кучлардан қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish472. Тортқили устун таянчлари ва ички боғламли оралиқ устунлари пойдеворларининг чўкишга қарши ҳисоби юк кўтариш қобилиятига кўра қуйидаги 96-формула асосида бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFc — устун туби сатҳидаги ҳисобий сиқувчи юк, kN, оралиқ устунлар учун қисқа муддатли юклар бирикмасидаги ҳисобий юклама бурғуланган котлованлар учун 0,6 коэффициент билан қолган ҳолларда тўлиқ қийматини қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — иш шароити коэффициенти, gc =1 га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — устун чўкиши 5 cm бўлганда, замин грунтининг ҳисобий қаршилиги ушбу ШНҚнинг 30-жадвали асосида қабул қилиниши керак, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — пойдевор таглиги майдони, m2, уни қиймати устун таглиги майдонига тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстун бурғиланган котлованга ўрнатилган ва бўшлиқлари шағал қум аралашмаси ёки йирик қум билан ҳамда котлован таянч плитасиз қазилган ва бўшлиқлар бетонлаб беркитилган бўлса, А майдон котлован майдонига тенг деб қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти, gg =1,3 га тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29-жадвал | ||
Грунтлар | Мустаҳкамлашдаги иш шароити коэффициенти gc2 қуйидаги тузилишдаги грунтлар учун | |
бузилмаган | бузилган | |
қумлар: | ||
йирик | 1,05 | 1 |
ўртача йирикликда | 1,1 | 1 |
майда | 1,1 | 1 |
чангсимон | 1,15 | 1,05 |
Лойли қум: | ||
IL £ 0,25 | 1,3 | 1,2 |
IL > 0,25 | 1,4 | 1,3 |
Қумли лой: | ||
IL £ 0.25 | 1,25 | 1,15 |
0,25 < IL £ 0,5 | 1,4 | 1,25 |
IL > 0,5 | 1,4 | 1,25 |
Лойлар: | ||
IL £ 0,25 | 1,5 | 1,3 |
0,25 < IL £ 0,5 | 1,5 | 1,3 |
IL > 0,5 | 1,5 | 1,4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
| 30-жадвал |
Грунтлар | Грунтни ҳисобий қаршилиги R, kPa |
Қумлар: |
|
шағалли | 6500 |
йирик | 5200 |
ўртача йирикликда | 3900 |
майда | 2050 |
чангсимон | 1300 |
Лойли қум: |
|
IL £ 0 | 2050 |
0 < IL £ 1 | 800 |
Қумли лой ва лойлар |
|
IL, тенг бўлганда |
|
|
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish473. Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини лойиҳалашда ушбу бино ва иншоотларга таъсир этувчи юкламалар, уларнинг ишлатиш шароитлари, муҳандислик-геологик, гидрогеологик ҳамда гидрологик шароитларни, шунингдек бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминлари юк кўтарувчанлик қобилияти ва деформациялари бўйича ҳисоблаб чиқилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини юк кўтарувчанлик хусусиятлари бўйича ҳисоблаш ишлари ШНК 3.06.07-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўприк таянчларининг заминларини деформациялар бўйича ҳисоблашда пойдеворларнинг чўкиши ва оғиши аниқланиши, кўтарма остидаги қувурлар асослари учун эса пойдеворларнинг чўкиши аниқланиши зарур. Бунда, ҳисоб-китоблар мазкур ШНҚнинг 2-иловаси талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи статик ноаниқ тизимли кўприк таянчлари заминларининг деформацияларини ҳисоблашни заминлар, пойдеворлар, таянчларнинг пойдевор устидаги қисми ва оралиқ бино ва иншоотларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНК 3.06.07-23 даги кўприк ва қувурларни лойиҳалаш бўйича келтирилган ҳолларда пойдеворларнинг чўкишини ҳисобламасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish474. Чанг-лой тупроқларнинг IL >0,6 бўлган ётқизилиш жойларида, биоген грунтлар ва лойқалар мавжуд ҳудудларда, шунингдек беқарор нишабликларда, қувур тузилиши ва унинг пойдевори тўғрисидаги ечим унга туташ кўтарма қисмларининг барқарорлигини таъминлаш заруриятидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish475. Ушбу ШНҚ нинг 57-, 58- ва 59-бандларига мувофиқ аниқланадиган грунт хусусиятларининг ҳисоблаш қийматлари учун ишончлилик даражаси (α,) кўтармалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчлари пойдеворларининг грунтлари учун қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблашда — α=0,98;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформацияларни ҳисоблашда — α=0,9.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish476. Тўкмалар остидаги кўприк таянчлари пойдеворларининг, қувурлар пойдеворлари ёки грунтли ёстиқларининг жойлаштириш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 78 — 87-бандларига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув оқими тубидаги тупроқ ювилиши мумкин бўлган ҳолларда, кўприк таянчлари пойдеворларини қуйидагича жойлаштириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобий сув тошқини натижасида умумий ва маҳаллий емирилишдан сўнг, таянч жойлашган жойда сув оқими тубининг энг паст нуқтасидан камида 2,5 m чуқурликда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэнг катта сув тошқини туфайли емирилиш ҳолати учун камида 2,0 m чуқурликда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтни ювиб кетиш эҳтимоли бўлмаганда, қоя тошли бўлмаган грунтларга кўприк таянчлари пойдеворлари грунт юзасидан ёки сув оқимидан камида 1 m чуқурликда ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқли сиқилишда мустаҳкамлик чегараси Rc>50 mPа (500 kgf/сm2) бўлган қоя тошли грунтларга пойдевор камида 0,1 m чуқурликда, бир ўқли сиқилишда мустаҳкамлик чегараси Rc>50 mPа (500 kgf/сm2) бўлганида камида 0,25 m чуқурликда ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish477. Кўприк ва қувурлар таянчларининг пойдеворларини тўкмалар остидаги жойлашиш чуқурлиги ер ости сувлари сатҳининг жойлашиш чуқурлиги dw< df +2 m, бўлганда, мазкур ШНҚнинг 3-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўтармалар остидаги кўприк ва қувур таянчлари пойдеворларининг жойлашиш чуқурлигини мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ белгиланиши, бунда ер ости сувлари сатҳи dw< df +2 m чуқурликда жойлашган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 3-жадвалидаги талаблар бўйича пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги грунтларнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, диаметри 2 m гача бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун ўрнатиладиган пойдеворлар ва грунтли ёстиқлардан ташқари барча пойдеворлар грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан камида 0,25 m пастда ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлиги учун унинг норматив қийматлари қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДиаметри 2 m гача бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун пойдеворлар ёки грунтли ёстиқлар грунтнинг музлаш чуқурлигини ҳисобга олмаган ҳолда ётқизиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги грунтларнинг ҳисобий музлаш чуқурлигига боғлиқ бўлмаган ҳолларда мазкур ШНҚнинг 3-жадвалда келтирилган мос грунтлар норматив музлаш чуқурлигидан камида 1 m чуқурликда жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДиаметри 2 m ва ундан ортиқ бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун ўрнатиладиган пойдеворлар ва грунтли ёстиқларнинг жойлашиш чуқурлиги тўкма ўқига йўналиши бўйича грунтнинг музлаш чуқурлигининг камайишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish478. Тўкмалар остидаги қувурлар пойдеворлар устига ёки зичланган грунт ёстиқларига ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁпиқ бўлмаган кўндаланг кесимли қувурларнинг бўғинлари ва бош қисмлари учун пойдеворлар мажбурий ҳисобланиб, шунингдек ҳар қандай конструкциядаги қувурларнинг бош қисмлари учун ҳам қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚувурлар оғизлари грунтли ёстиқларга ўрнатилган ҳолларда, фильтрацияга қарши тўсиқлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚувурларнинг пойдеворларига (улардан фойдаланиш жараёнида сувнинг оқиши учун зарур нишабликни сақлаш ва пастдан сув босишининг олдини олиш мақсадида) тўкма баландлиги ҳамда пойдевор грунтларининг физик-механик хусусиятларига кўра қурилиш ишлари бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Кам қаватли бинолар заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish479. Кам қаватли бинолар чуқур жойлашмаган, мавсумий музлайдиган грунт қатламида ва чуқурда жойлашмаган пойдеворларда ҳам қурилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish480. Кам қаватли бинолар учун қуйидаги пойдевор турларидан фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий заминдаги пойдеворлар (тасмасимон, устунсимон, плиткали, тирқишли);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаҳаллий (турган жойида) зичланган заминлардаги пойдеворлар (қотирилган ёки штампланган котлованларда, қоқиб киргизилган блокларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкалта қозиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish481. Юк кўтарувчи деворли биноларда табиий заминдаги пойдеворлардан (тасмасимон, устунсимон, тирқишли ва бошқалар) фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМураккаб муҳандислик-геологик шароитларда (ўзига хос грунтлар, ер ости сувлари сатҳи юқори) мазкур ШНҚнинг 480-бандида келтирилган пойдевор турларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстун-тўсин тузилишидаги биноларда ҳамда деворлар пойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилмасиз таянганда, табиий ёки маҳаллий зичланган замин устида устунли пойдеворлар ёки қисқа қозиқлар қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish482. Ертўласиз бинолар учун саёз жойлашган пойдеворлар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСаёз жойлашган пойдеворнинг тури, тузилиши ва унинг асосини тайёрлаш усули асос тупроқларининг хусусиятларига ҳамда уларнинг кўпчиш даражасига боғлиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish483. Саёз жойлашган пойдеворларни кўпчувчи ва маҳаллий зичланган грунтларда лойиҳалашда, уларнинг заминини кўпчиш деформациясига ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 8-параграфига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish484. Кўпчимайдиган грунтларда саёз ва ер устида жойлашган пойдеворларни юк кўтарувчи элементларини қуришда қумдан текисловчи тўшамалар ётқизилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчи грунтларда кўпчимайдиган материалдан (шағалли қум, йирик ва майда қум,майда шағал, қозонхона шлаки ва бошқалар) тўшамалар ётқизилиши лозим. Зарур ҳолларда, замин грунтини ҳисобий қаршилигини ошириш учун қум-шағалли тўшамалар (ўрта ёки йирик қум аралашмаси — 40 фоиз, шағал — 60 фоиз) ётқизилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish485. Замин грунтининг кўпчиш даражасига қараб (ГОСТ 25100-2020 бўйича), тасмасимон саёз жойлаштирилган пойдеворларни қуйидагича ўрнатиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчимас ва кам кўпчувчан грунтларда — ўзаро бириктирилмасдан ётқизиладиган йиғма бетон блоклардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўртача ва кучли кўпчувчан грунтларда — арматура чиқиб турган қисмлари мавжуд бўлган йиғма темир-бетон блоклардан (қўшни блокларнинг чиқиб турган қисмлари бириктирилади, чоклари бетон билан монолитланади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳаддан ташқари кўпчувчан грунтларда — яхлит темир-бетондан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish486. Барча деворларнинг йиғма-монолитли ва монолитли, тирқишли пойдеворлари ҳамда қозиқларнинг ростверклари бир-бири билан мустаҳкам боғланиши ва кесишган тасмалар тизимига бирлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish487. Кучли ва ҳаддан ташқари кўпчувчи грунтларда биноларни қуришда деворларни ёпмалар сатҳида ва юқори қават тешиклари устида арматураланган ёки темир-бетон белбоғ билан кучайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish488. Ўртача, кучли ва ҳаддан ташқари кучли кўпчувчи грунтларда саёз устунсимон пойдеворлар,бир тизимга бирлашган пойдевор балкалари билан боғланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish489. Кўпчувчи грунтларда устунсимон пойдеворларни қуришда, грунтни текислаш юзаси билан пойдевор балкаси пастки қирраси орасида, миқдори юкланмаган заминни ҳисобий кўпчиш деформациясидан кам бўлмаган бўшлиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish490. Заминда кучли грунтлар мавжуд бўлганда ва бинолар нотекис деформацияга ўта сезувчан бўлганда, уларни кўпчимайдиган грунтдан бажарилган тўшамалар устига ўрнатиладиган саёз ва ер устидаги қуйма темир-бетон плитали пойдеворларга қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish491. Котлованларни қотириш (штамплаш) ва блокларни қоқишда ён қирраларининг вертикалга оғиш бурчаги 5 — 10о бўлган, кесилган пирамида шаклидаги пойдеворлар қўлланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворни кесилган пирамида шаклидаги конструкциясидан мавсумий музлайдиган грунт қатламларида ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish492. Юк кўтарувчи деворли бинолар учун қоқувчи блокларни бир қатор жойлашишидан ва эгилувчан арматурали пирамидасимон қозиқлардан ҳамда ҳар хил турдаги калта қозиқлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Иншоот ер ости қисми заминини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар ва геотехник прогнозлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish493. Мазкур боб талаблари котлованда очиқ ва ярим очиқ усулда қуриладиган ер ости қисмлари билан янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган иншоотларга нисбатан татбиқ этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish494. Иншоот ер ости қисми заминини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 27-бандида келтирилган талаблардан ташқари қуйидаги омилларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости конструкцияларни жойлашиш чуқурлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости конструкцияларини қуриш усулини (очиқ котлованда, ярим ёпиқ «юқоридан пастга», тушириладиган қудуқларда, тўкмаларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамланмаган котлованларнинг нишаблик қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг тури, конструкцияси, котлованни ўровчи қисми ва мустаҳкамловчи қопламалари материалини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин, пойдевор ва иншоот, ер усти конструкцияси ҳамда қурилишни ўраб турувчи муҳандислик конструкциялари деформациясига қурилишни таъсирини камайтирувчи тадбирларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитни ўзгаришини камайтириш ёки унинг натижасида пайдо бўлиши мумкин бўлган салбий оқибатларни, шунингдек қурилишни ўраб турган ва экологик муҳитга бартараф этишга қаратилган тадбирларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish495. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот 5 m дан чуқур бўлган ўровчи конструкциялар билан мустаҳкамланган котловандаги ер ости қисмини лойиҳалашда, геологик қидирув қудуқлари ўровчи конструкция трассаси бўйлаб ҳар 20 m дан кам бўлмаган масофада жойлашиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish496. Қудуқларни ўровчи конструкция трассаси бўйлаб хар 20 m да ўрнатишга имконият бўлмаган ҳолларда, уларни 20´20 m дан катта бўлмаган тўрга жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚудуқлар сони муҳандислик-геологик шароитнинг мураккаблик даражасига боғлиқ ҳолда 5 тадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМайдоннинг муҳандислик-геологик тузилиши 1,5Нс+5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача ўрганилган бўлиши, бунда Нс — ўровчи конструкция тубини жойлашиш чуқурлиги бўлиб, ушбу чуқурлик ўровчи конструкция тубидан 10 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу чуқурликкача 30 фоиздан кам бўлмаган қудуқлар кесиб ўтиши, уларнинг сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамланмаган котлованлардаги иншоотнинг ер ости қисмини лойиҳалашда қидирув қудуқларининг чуқурлиги 1,5Нк + 5 m дан кам бўлмаслиги лозим. Бу ерда, Нк — котлован чуқурлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish497. Қуйидаги ҳолларда муҳандислик-геологик қидирувларни қурилиш майдони чегарасидан ташқарида ҳам бажаришга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонига туташган ҳудудда хавфли муҳандислик-геологик жараёнлар пайдо бўлиш имкониятини таҳлил қилишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдони чегарасидан ташқарида грунтли анкерлар қуришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлигини аниқлашда ҳамда анкер конструкцияни кейинчалик ҳисоблашда ва уни ўрнатишни қурилишнинг атрофига таъсирини баҳолашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишни ўраб турувчи, янги қурилиш таъсир радиусига кирувчи иншоот замини грунтини мустаҳкамлаш ва пойдеворини кучайтириш зарурлигида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонига туташ ҳудудда гидрогеологик шароитни ўзгаришини ҳисоблаш учун маълумотлар олишда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish498. Муҳандислик қидирувлари жараёнида қуйидагилар аниқланиши ва ўрганилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтектоник ва карстланган тузилишлар, узилишли ва қатламли бузилишлар, грунтларни котловангга ва ер ости қазилмаларига тушадиган сув миқдорини аниқлаш ҳисобларини бажариш учун керакли фильтрацияга оид хоссалари, ер ости сувлари сатҳидаги босим миқдори, сув тўсиқ қатламни мавжудлиги, қалинлиги ва ушбу қатламни босим сувларига қарши турғунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойқаланиш, тиксотроп ҳолатга ўтувчи ва сувффозияланувчи хоссали ва титратма силжувчан грунтларни мавжудлиги ҳамда тарқалиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншоотлари, ер тўлалар, туннеллар, муҳандислик коммуникациялари, бурғилаш қудуқларининг мавжудлиги ва жойлашиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд доимий ва вақтинчалик манбалардан ва транспортдан динамик ва титратма таъсирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish499. IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисмини ва чуқурлиги 5 m дан ортиқ бўлган III хавф-хатар тоифасидаги иншоотни лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 34-бандида келтирилганларга қўшимча равишда дала ва лаборатория усулида майдаланган ҳамда қоя тошли грунтларнинг қуйидаги физик-механик хоссалари аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиринчи юклаш йўлидаги деформация модули Е ва биринчи юклаш йўлидаги каби кучланиш оралиғида бажариладиган иккинчи (такрорий) юклаш йўлидаги Ее;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўндаланг деформация коэффициентининг 𝒗 III хавф-хатар тоифасидаги ер ости иншоотлари учун 𝒗 коэффициентини ҳисобий қиймати (ушбу қиймат мазкур ШНҚнинг 131-бандига мувофиқ аниқланишига йўл қўйилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлик хоссалари (ер ости иншоотини қуриш ва фойдаланишни барча босқичларига мос келувчи шароит учун аниқланган ички ишқаланиш бурчаги j ва солиштирма илашувчанлиги с);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя тошли, сунъий мустаҳкамланган ва музлаган грунтлар учун бир ўқ бўйлаб сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc ва деформация модули Е;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлаб кўпчишдаги солиштирма нормал ва уринма кучлар sfh,h ва tfh;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни фильтрация коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя грунтлар массивини дарзлик хусусиятлари (дарзлилик модули Мj, жинсни сифат кўрсаткичи RQD, нураш коэффициенти Кwр).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехник-иқтисодий асосланганда, махсус техник шарт асосида тадқиқотлар орқали грунт ва массивларни қуйидаги бошқа физик-механик ва тавсифий хусусиятларини аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни дренажланмаган силжишдаги мустаҳкамлиги (си;);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни қайта зичлаш коэффициенти OCR;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли грунтларни силжувчанлик параметрлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя тошли ва сунъий мустаҳкамланган грунтларни бир ўқ бўйлаб чўзилишга мустаҳкамлик чегараси Rt;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя тошли массивларни тоифавий тавсифий хусусиятлари RMR, Q, GSI.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish500. IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисми заминларини лойиҳалашда, қоя тошли ва ярим қоя тошли массивларда кучланишни ўлчаш ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳини пасайтириш, грунтларни мустаҳкамлаш ва музлатиш бўйича дала тадқиқот ишларини, фильтрацияга қарши қурилма қуриш ва «грунт қаридаги девор» ҳамда геофизик ва бошқа тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish501. Атрофдаги объектлар яқинида жойлаштирилаётган бино ва иншоотларнинг ер ости қисмлари пойдеворларини ҳисоблаш ва лойиҳалашни қуйидаги мақсадларда бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган иншоотнинг ўзининг қурилиш ва фойдаланишнинг барча босқичларида мустаҳкамлиги, ишончлилиги ва узоқ муддатли чидамлилигини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатроф-муҳитни сақлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish502. Иншоотнинг ер ости қисмлари заминларини лойиҳалашда уларнинг хавф-хатар тоифасини ҳамда ер ости қурилиши таъсир ўтказиши мумкин бўлган хавф-хатар тоифасини ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг ер ости қисми таъсир ҳудудига мазкур ШНҚнинг 516-бандига асосан бино ва иншоотнинг хавф-хатар тоифасидан юқори хавф-хатар тоифасидаги ўровчи бино ва иншоот тўғри келиб қолса, лойиҳаланаётган бино ва иншоот хавф-хатар тоифасини ушбу бино ва иншоотга таъсир этаётган бино ва иншоот хавф-хатар тоифасигача ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish503. Иншоотларнинг ер ости қисмлари пойдевори ва конструкцияларига таъсир этувчи юклама ва таъсирлар иншоот конструкциялари ва пойдеворнинг ўзаро боғлиқ ишлашини таҳлил қилиш асосида ҳисоблаб чиқилиши лозим. Бунда, иншоотни қуриш ва ундан фойдаланишнинг турли босқичларида ушбу юклама ҳамда таъсирларнинг ўзгариш эҳтимоли ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИншоотларнинг ер ости қисмлари замини ва конструкцияларига тушадиган юклар ва таъсирларни аниқлашда қуйидагилар доимий юклар сифатида қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот ер ости ва ер усти қисмлари, қурилиш конструкциялари оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот жойлашган грунт массивини ва турғун фильтрациядаги ер ости сувлари босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдоимий анкерлар тортиш кучи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдоимий конструкциялардаги тортиш кучлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВақтинчалик узоқ муддатли юклар ва таъсирларга қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдоимий қурилмалар оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнотурғун фильтрацияда ер ости сувлари босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланилаётган метрополитен линиясидан, транспорт иншоотларидан ёки саноат объектларидан узатилаётган динамик таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт юзасида тўпланаётган материаллардан ҳосил бўлган юклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехнологик ҳарорат таъсирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвақтинчалик анкерлар тортиш кучи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвақтинчалик конструкциялар тортиш кучи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамликни ўзгариши, материални қисқариши ва силжишидан ҳосил бўладиган юклар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚисқа муддатли юклар ва таъсирлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзасида жойлашган кўчувчи юклардан ҳосил бўлган грунтга қўшимча босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳарорат-иқлимий таъсирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида юклар ва таъсирлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни ўта чўкишдан, кўпчишидан ва музлаш натижасида кўпчишидан заминни деформацияланиши натижасидаги таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария (масалан, котлован ўровчи конструкцияси ташқарисида грунтни тўлиқ сувга тўйиниши, ёки сув ўтказувчи коммуникациялар қурилиши таъсир радиусида жойлашган иншоот ер ости қисми) натижасидаги таъсирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish504. Иншоот ер ости қисми заминининг биринчи ва иккинчи чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 5-бобига асосан бажарилиши керак. Бунда, қуйидагиларни аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг юк кўтариш қобилияти, иншоотнинг ва унинг алоҳида элементларининг турғунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоя тошли заминларнинг маҳаллий мустаҳкамлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотга туташган ён бағирлик, котлован нишаблиги ва ўровчи конструкциялари турғунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот ер ости қисми ташқи деворларига ва котлован ўровчи конструкцияларига узатилаётган юклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдаги анкер конструкцияларини юк кўтариш қобилияти (грунтли анкерлар, анкер қозиқлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг фильтрацияга қарши мустаҳкамлиги, иншоот ер ости қисми конструкциясига ер ости сувларининг босими, юзага кўтарилишга қарши турғунлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини пасайтиришда фильтрация сарфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш натижасида гидрогеологик шароитни ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтизимнинг деформацияланиши «иншоот ер ости қисми — замин»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги биноларнинг заминини деформацияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Девор қаридаги грунт» усулида қурилаётган ўровчи қисм заминини лойиҳалашда тиксотроп қоришма билан тўлдирилган траншея деворларини турғунлиги ҳисобларини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида турувчи элементлардан қуриладиган юк кўтарувчи девор заминини лойиҳалашда, замин грунтини элементлар орасида босилишига мустаҳкамлигини бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблашларни бажаришда ер ости сувлари сатҳини ва пьезометрик босимни ҳамда грунтларни технологик таъсирлар ҳисобига музлаш ва эриш, ўта чўкиш, қисқариш ва кўпчиш ҳодисалари натижасида физик-механик хоссаларини мумкин бўлган ўзгаришини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИншоотнинг ер ости қисми заминини ҳисоблашда қурилиш жараёнида ҳисобий схемани ўзгариши билан боғлиқ бўлган конструкцияни тўғри чизиқли эмаслигини, қурилиш ишларини кетма-кетлигини ва қуришни технологик хусусиятларини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish505. Иншоотнинг ер ости қисми заминини ҳисоблашда аналитик, сонли усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш усулини танлашда мазкур ШНҚнинг 32-банди талабларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСонли усуллардан фойдаланилганда, бино ва иншоот ва заминни кучланганлик-деформацияланиш ҳолатини аниқ кўрсатувчи ҳисобий модель бино ва иншоотни конструктив хусусиятларини, заминни ишлаш тавсифини ва уларнинг ўзаро таъсир схемасини кўрсатиб бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish506. Грунтни қайта тўлдириб бажариладиган иншоотнинг ер ости қисми заминини лойиҳалашда, қайта тўлдирилган грунтни табиий ҳолатдаги зичлигини kсот = 0,95 дан кам бўлмаган миқдоргача зичлангандаги ҳисобий хусусиятларининг қиймати (g'I, j'I, с'I) ушбу грунтларни табиий ҳолатдаги ҳисобий хусусиятлари (gI, jI, сI ) да g'I = 0,95gI; j'I = 0,9jI; с'I = 0,5сI деб қабул қилишга йўл қўйилади. Бунда, с'I 7 kPA дан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish507. Иншоотнинг ер ости қисми заминининг ҳисобларини бажаришда «конструкция — грунт массиви» туташган жойда нормал ва уринма кучланишларни аниқлаш лозим. Туташган кучланишлар миқдорини иншоотни замин билан биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТуташган жойда кучланиш миқдорини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивини ҳосил бўлиш тарихи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд кучланганлик, деформация ҳолатини, иншоотнинг конструктив хусусиятларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот элементлари ва замин грунтларининг мустаҳкамлик ҳамда деформацияга оид хоссаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотни қуриш технологияси ва кетма-кетлигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблашларда «конструкция-грунт» туташган жойда кўчиш ёки силжиш мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish508. Конструкцияни грунт билан туташган жойида силжиш мумкинлигини текшириш учун ишқаланиш хусусиятлари ва туташган жойдаги туташувчанликка боғлиқ бўлган силжишга қарши чегаравий кучларни аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Конструкция-грунт массиви» туташган жойда ишқаланиш кучи ва илашувчанлиги грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари, миқдори, майдоннинг гидрогеологик шароитига, конструкция материалига ҳамда уни қуриш технологиясига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоя тошли грунтлар учун «конструкция-грунт массиви» туташган жойда мустаҳкамлик хусусиятларининг қуйидаги ҳисобий қийматини қабул қилишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштирма туташувчанлик ск = 0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни конструкция материали бўйича ишқаланиш бурчаги d = gкj, бунда j — грунтни ички ишқаланиш бурчаги, gк — ушбу ШНҚнинг 31-жадвалидан қабул қилинадиган иш шароити коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish509. Тиргак деворга, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми ташқи деворига грунтни босимини конструкцияни грунт массиви билан биргаликда ишлаши натижасида юз берадиган кўчиш ҳамда деформацияларни миқдорига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish510. Тиргак деворга, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми деворига грунтни босимини таъсирини қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивига ташқи юк ва таъсирлар (тўпланаётган материалдан, қурилиш механизмларидан ҳосил бўладиган, қатнов қисмида транспортдан ҳосил бўладиган, иншоот пойдеворидан атрофдаги биноларга узатиладиган юклар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости ва чуқурга жойлашган иншоотларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар четининг вертикалга оғиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт юзасини нишаблиги, рельефни бир текис эмаслиги ва муҳандислик геологик элементлар чегарасини горизонтдан оғиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишларни бажариш жараёнида котлованда нишабликлар ва бермалар қуриш имконияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«конструкция — грунт массиви» туташган жойида грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциянинг вертикал ва горизонтал кўчиши ҳамда уларнинг заминга нисбатан йўналиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтиргак конструкция, анкер ва тортқич элементлари деформация хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ишларини бажаришнинг кетма-кетлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқазиш жараёнида грунтни ортиқча бўлиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивидаги фильтрация кучлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни кўпчиши ва совуқдан шишиши ҳамда грунтга қоришмани юбориш, тампонажлаш ҳосил бўлган тиргак деворга қўшимча босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳарорат таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик ва тебраниш таъсири ва уларни грунт статик босимига таъсири.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish511. Иншоот ер ости қисмлари ва котлован тўсиқларига грунт ён босими миқдорини аниқлашда, биринчи чегаравий ҳолат учун ҳисобларни бажариш учун грунтларни мустаҳкамлик хусусиятлари jI, сI қийматларидан, иккинчи чегаравий ҳолат учун ҳисобларни бажариш учун — jII, сII қийматларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар иккала ҳолатда ҳам грунтнинг солиштирма оғирлиги учун юк бўйича ишончлилик коэффициенти gf(g) = 1,0 деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
31-жадвал |
|
Конструкция материали |
Қуриш технологияси ва махсус шартлар |
gк |
|
Бетон, темир-бетон |
Қуйма гравитацион ва юпқа тиргак деворлар, қуруқ бетонланадиган, қуйма пойдеворлар |
0,67 |
|
Табиий намликдаги грунтларда лойли қоришма тубига бетонланадиган юпқа қуйма деворлар, йиғма гравитацион деворлар ва пойдеворлар |
0,50 |
|
|
Сувга тўйинган грунтларда лойли қоришма тубига бетонланадиган юпқа қуйма деворлар, ҳар қандай грунтларда лойли қоришма тубига ўрнатиладиган юпқа йиғма деворлар |
0,33 |
|
|
Металл, ёғоч |
Майда ва чангсимон сувга тўйинган қумларда |
0 |
|
Бошқа грунтларда |
0,33 |
|
|
Бошқа материал |
Заминда титратма юклар бўлганда |
0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish512. Юк кўтарувчи девор ёки ер тўла девори 0,0005 h дан кам миқдорда горизонтал кўчганда, (бунда, h — котлован чуқурлиги ёки конструкция баландлиги) грунтнинг босими тинч ҳолдаги кучланганлик ҳолати бўйича ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТинч ҳолатдаги грунтни z чуқурликдаги самарали босимини горизонтал ташкил этувчиси қуйидаги 97-формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(97)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK0 — тинч ҳолатдаги грунтнинг ён босим коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs'zg(z) — грунтнинг ўз оғирлигидан з чуқурликда ҳосил бўлган вертикал самарали кучланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs'zp(z) — юзадаги юкдан з чуқурликда ҳосил бўлган вертикал самарали кучланиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТинч ҳолатдаги грунтни ён босим коэффициенти муҳандислик-геологик қидирувлар жараёнида дала усулида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт юзаси горизонтал бўлганда грунтни тинч ҳолатдаги босим коэффициенти К0 нормал зичланган грунтлар учун қуйидаги 98-формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK0 = v/(1 — v), (98)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishν — кўндаланг деформация коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚайта зичланган грунтлар учун К0 қийматини қуйидаги 99-формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(99)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOCR — грунтни қайта зичлаш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOCR — коэффициенти грунтни олдин қайта зичлангандаги босимини ҳозирги пайтда таъсир қилаётган босимга нисбати билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOCR >2,0 бўлса, қайта зичланган грунтлар учун К0 қиймати мазкур ШНҚнинг 99-формуласи орқали аниқланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин юзаси горизонтга нисбатан нишаблиги котлован тўсиғи ёки иншоот девори юқори қисми йўналишида b £ j бурчак остида бўлса, бунда грунтнинг самарали босимини горизонтал ташкил қилувчисини s'h;0(z) мазкур ШНҚнинг 97-формуласи орқали ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК0 қуйидаги 100-формула орқали аниқланадиган К0,b коэффициент билан алмаштирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(100)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ён босим кучининг тенг таъсир қилувчиси йўналиши грунт юзасига параллел қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish513. Тиргак иншооти ёки ер тўла деворининг и — горизонтал кўчиши 0,0005 h дан ошганда, грунтнинг ён босими қийматларининг боғлиқлигини мазкур ШНҚнинг 16-расмидаги қисмли-чизиқли диаграммага мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИншоот конструкцияси грунт массиви йўналиши бўйича кўчганда, кўчиш белгиси мусбат ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкция грунт массивидан қарама-қарши томонга кўчганда, грунт ён босими миқдори фаол босим s'h;a (z)га, конструкция грунт массиви йўналиши бўйича кўчганда эса пассив босим s'h;p (z)га тўғри келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish514. Грунт ён босими миқдорини s'h;a (z) га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади. Бунда, конструкцияни грунт йўналишига қарама-қарши йўналишдаги горизонтал кўчиши миқдори 0,001 h дан юқори бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮзага қўйилган вертикал тенг тақсимланган юк (q) мавжуд бўлганда, конструкцияга грунтнинг ҳажм оғирлиги (g) таъсиридан пайдо бўлган, грунтнинг самарали босими миқдорини қуйидаги 101-формула орқали аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(101)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz — чуқурликдаги уринма ташкил этувчиси (грунт конструкцияга нисбатан пастга кўчса, мусбат қабул қилинади)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(102)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishс — грунтнинг солиштирма боғланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg — грунтнинг солиштирма оғирлиги, сувга тўйинган грунтлар учун муаллақ ҳолатда қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — грунтни конструкция материали бўйича ишқаланиш бурчаги, мазкур ШНҚнинг 499-бандига асосан қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКа — фаол босим коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-расм. Грунт ён босими 
h(z) миқдорини конструкция горизонтал кўчиши и га боғлиқлиги. иa = 0,001h, up = (0,01 — 0,02)h
h(z) миқдорини конструкция горизонтал кўчиши и га боғлиқлиги. иa = 0,001h, up = (0,01 — 0,02)hHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, барча ҳолларда s'h;a (z) ни миқдорини нолдан кичик бўлмаган миқдорга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда, мазкур ШНҚнинг 17,а-расмига мувофиқ грунтнинг фаол босим коэффициенти қуйидаги 103-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(103)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — грунт юзасининг горизонтга оғиш бурчаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishq — конструкция четининг вертикалдан оғиш бурчаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj — грунтни ички ишқаланиш бурчаги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт юзаси горизонтал ва конструкция чети вертикал силлиқ бўлганда, грунтнинг фаол босим коэффициентини қуйидаги 104-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(104)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-расм. Грунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда грунтни фаол (а), пассив (б) босимни аниқлаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish515. Грунт ён босимининг миқдорини s'h;p(z) тенг деб қабул қилишга йўл қўйилиши ҳамда конструкциянинг грунтга қараб йўналишидаги горизонтал кўчиш миқдори нам грунтлар учун 0,01 h дан ва сувга тўйинган грунтлар учун 0,02 h дан юқори бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтни конструкцияга самарали пассив босими миқдорини қуйидаги 105-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz чуқурликдаги нормал ташкил этувчиси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(105)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz чуқурликдаги уринма ташкил этувчиси (грунт конструкцияга нисбатан юқорига кўчса мусбат қабул қилинади)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(106)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКр — пассив босим коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда мазкур ШНҚнинг 17,б-расмига мувофиқ грунтнинг пассив босим коэффициенти қуйидаги 107-формулага асосан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(107)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт юзаси горизонтал ва конструкция чети вертикал силлиқ бўлганда, грунтнин пассив босим коэффициентини қуйидаги 108-формулага асосан аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(108)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг ички ишқаланиш бурчагининг юқори қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 107-формуласи орқали пассив босим қийматларини ошириб бориши ҳисобга олиниши, бунда, j ни миқдори 20° катта бўлганда, мазкур ШНҚнинг 107-формуласида d = 0 деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФаол ва пассив босим миқдорини, шунингдек грунт ён босими оралиқ қийматларини аниқлашда ҳамда мазкур ШНҚнинг 503 ва 506-бандларида келтирилган доимий юк ва грунтнинг зичлангандаги ҳисобий хусусиятларидан бошқа хусусиятларни ҳисобга олиш талаб этилса, сонли усуллардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish516. Котлован тўсиғига сув ўтказувчи грунтни ён босимининг самарали миқдорини ҳисоблашда фильтрация кучларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсиқ тугалланмаган фильтрацияга қарши пардадан иборат бўлганда ва котлованда қурилиш даврида сув сатҳини пасайтириш ишлари олиб борилаётган бўлса, мазкур ШНҚнинг 18-расмига мувофиқ ҳисобларни амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, сувга тўйинган сув ўтказувчан грунтларда ён босимнинг самарали миқдори қуйидаги 109-формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(109)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg' — грунтнинг муаллақ ҳолатдаги солиштирма оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК — грунтни ён босим коэффициенти бўлиб, фаол, пассив ёки оралиқ миқдорига мос келишига йўл қўйилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — 1 m га тенг бўлган вертикал оралиқда гидравлик босим градиенти, 1/m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«+» белгиси пастга йўналган, «-» белгиси юқорига йўналган фильтрация қисмига мос келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-расм. Тугалланмаган фильтрацияга қарши парда бўлганда котлованга йўналган фильтрация
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish517. Нобарқарор ҳолатдаги сувга тўйинган грунтлардан ташкил топган заминларни ҳисоблашда, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми конструкциясига таъсир қилаётган тўлиқ кучланишлар билан ифодаланган ён босим миқдорини аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ҳолда z чуқурликда конструкцияга таъсир қилаётган грунтнинг фаол босимини нормал ташкил этувчи миқдорини қуйидаги 110-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(110)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishси — дренажланмаган силжишда грунтнинг мустаҳкамлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг пассив босимини нормал ташкил этувчи миқдорини қуйидаги 111-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(111)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish518. Грунтли ёки қоя тошли массивда табиий фильтрация оқимини тўлиқ ёки қисман беркитувчи, шунингдек ер ости сувлари йўли ва шароитини ўзгартирувчи III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисмини лойиҳалашда, қурилиш майдони гидрогеологик режимини ўзгаришини прогноз қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФильтрация оқими йўлидаги тўсиқ олдида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши билан юзага келадиган тўсиқ самарадорлиги (барражный эффект)ни ҳосил бўлишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГидрогеологик режимни ўзгаришини прогноз қилиш фильтрация жараёнини сонли ёки аналитик усуллар билан математик моделлаш орқали бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофильтрацион моделни ишлаб чиқиш учун бошланғич маълумот сифатида қурилиш майдонига туташ ҳудуднинг ер ости сувлари ҳолати, горизонтлардаги гидравлик босим, грунтларнинг сув ўтказувчанлиги ҳақида муҳандислик-геологик қидирув маълумотларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish519. Ер ости сувларининг пьезометрик сатҳидан пастда жойлашган пойдевор ва иншоотларнинг ер ости қисмларини лойиҳалашда, уларнинг босимини ҳисоблаш ҳамда уларни котлованга оқиб чиқишини, котлован тубини шишиб чиқишини, иншоотни қалқишини олдини олиш бўйича чора-тадбирларни бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор ва иншоотнинг ер ости қисми ер ости сувларининг пьезометрик сатҳидан пастда жойлашганда, қуйидаги юз бериши мумкин бўлган ҳолатларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбосимли ер ости сувлари қатлами устида жойлашган сув ўтказмайдиган грунтга чуқурлаштирилганда, ер ости сувларининг котлованга ёриб кириши, замин грунтларининг кўтарилиши, полларнинг кўтарилиши ва шунга ўхшаш ҳолатлар юз бериши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувли қатлам грунт ичига чуқурлашганда, грунт заррачаларини суффозия натижасида ажралиб чиқиши билан кузатиладиган гидравлик бузилиш содир бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish520. Юқори қатламдаги сув ўтказмайдиган гилли грунт қатлами остида босимли сувли грунт қатлами мавжуд бўлганда, босимли сувларнинг юқоридаги қатламни ёриб ўтиш эҳтимолини бартараф этиш учун қуйидаги 112-шарт бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(112)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН0 — текширилаётган сув тўсиқ қатлам тубидан ер ости сувлари максимал сатҳигача ҳисобланган сув босимининг ҳисобий баландлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI — текширилаётган ва юқорида жойлашган қатлам грунти солиштирма оғирлигининг ўртача муаллақ ҳисобий қиймати, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh0 — котлован тубидан текширилаётган грунт қатлами тубигача бўлган масофа, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgf = 1,2 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 112-формуласи шарти бажарилмаса, лойиҳада сувли қатлам босимини сунъий равишда пасайишини таъминловчи сувни мажбурий тортиш ёки ўзини тўкувчи қудуқ лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости сувлари босимини сунъий пасайтириш бино ва иншоот ер ости сувлари босими ҳосил қиладиган кучларни қабул қилишни таъминлайдиган етарли оғирлик ва мустаҳкамликка эришгунча бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу жараён «0» давр қурилиши ишлари якунланиб, котлован бўшлиқларига тупроқ қайта тўлдирилгандан кейингина амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish521. Котлованда пастдан юқорига ҳаракатланаётган фильтрацияда мазкур ШНҚнинг 18-расмига мувофиқ сувга тўйинган грунтнинг суффозия натижасида кузатиладиган гидравлик бузилиши юз бериш имкониятини бартараф этиш учун қуйидаги 113-шарт бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(113)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — пастдан юқорига ҳаракат қилаётган фильтрация оқимининг котлованга чиқиш жойидаги фильтрацияга қарши пардага яқин жойлашган А нуқтасидаги гидравлик босим градиенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgf = 1,2 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish522. Сувга тўйинган грунтларда иншоотнинг ер ости қисми ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашганда, унинг қалқишга қарши турғунлиги таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуйидаги 114-шарт бажарилганда қалқишга қарши турғунликни таъминланишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(114)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН0 — иншоотнинг ер ости қисми тубидан ер ости сувлари максимал сатҳигача ҳисобланадиган сув босимининг ҳисобий баландлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — иншоот ер ости қисми майдони, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSGstb;c — доимий вертикал ушлаб турувчи юклар, иншоот юк кўтарувчи конструкцияси ўз оғирлигини ҳам қўшганда, норматив қийматлар йиғиндиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSGstb;l — вақтинчалик узоқ таъсир қилувчи ушлаб турувчи вертикал юк, иншоот поли ва пардевори, пойдевор кесилган жойи ва иншоот ер ости қисми устидаги қайта тўлдирилган грунт оғирликларини ҳам қўшгандаги норматив қийматлари йиғиндиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSRstb — заминни қалқишига қаршилик кўрсатувчи ушлаб турувчи кучни вертикал ташкил этувчиси, ишқаланиш кучи, қозиқни суғурилишига қаршилик кучи, анкерларни тортишиш кучини ҳам қўшгандаги норматив қийматлар йиғиндиси, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgf1 = 0,9, gf2 = 0,85, gf3 = 0,65 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 114-формуласи шарти бажарилмаганда, иншоотни қалқишдан бузилишига йўл қўймаслик учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотни ёки унга бостирилган юкни ўз оғирлигини ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдренаж қурилмалари ёрдамида иншоот тубидаги ғовак босимни камайтириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйи қатламдаги грунтларда анкер ёки қозиқ ёрдамида иншоотни мустаҳкамлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish523. Инъекцияли олдиндан кучланган грунтли анкерлардан кучсиз лойли, ўта чўкувчан, кўпчувчан, органик-минералли ва органик грунтлардан ташқари ҳар қандай грунтларда, котлован тўсиқларини мустаҳкамлаш ёки иншоотни қалқишдан ҳимоя қилиш мақсадида фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнкерларни лойиҳалаш «конструкция — грунт массави» тизимининг статик ҳисоб-китоблари натижаларига асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ҳисоб-китобларда анкерларга тушадиган ҳисобий ўқ бўйича юкланиш аниқланиши лозим. Бунда, анкерларнинг зарур қаватлари сони, жойлашуви, горизонтга нисбатан оғиш бурчаклари ҳамда конструкцияга нисбатан режадаги нормал чизиғидан оғиш бурчаклари ҳисобга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнкерларни лойиҳалашда қуйидагиларни аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерларни яруслардаги сони ва улар орасидаги масофа:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерни ўпирилиш призмаси чегарасидан ташқарида жойлашишини таъминловчи анкер тортгични дастлабки узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкер тортгични лойиҳадаги зўриқишни қабул қилиш учун талаб қилинган дастлабки узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтажриба анкерларини ўрнатиш жойи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерларни синаш тадқиқотларининг сони ва уларни бажарилиш тартиби.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдиндан зўриқтирилган анкерларнинг грунт ва материал бўйича юк кўтариш қобилияти дастлаб ҳисоб-китоб йўли билан аниқланиши ҳамда синов тажрибалари орқали текширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСинов тажрибалари геологик жиҳатдан энг характерли жойларда ўтказилиши керак. Бунда, анкер тортқилари материалига нисбатан имкон қадар юқори юкламага, бироқ ҳисобланган лойиҳа юкламасидан камида 1,75 баробар ортиқ бўлган юкламага синовлар бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСинов тажрибаларининг сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish524. Қурилган ҳудудда жойлаштирилаётган янги қуриладиган ёки реконструкция қилинаётган иншоотларнинг заминлари, пойдеворлари ва ер ости қисмларини лойиҳалашда, қурилишнинг атрофдаги грунт массивининг кучланиш-деформация ҳолатига, шунингдек атрофдаги бинолар заминларига таъсирини геотехник прогноз қилиш (баҳолаш) зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу прогноз тупроқ массивининг кучланиш-деформация ҳолатидаги ўзгаришларни ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилган ҳудудларда жойлаштирилиши режалаштирилган ер ости муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашда геотехник тадқиқот ишларини амалга ошириш зарур. Мазкур ШНҚнинг 8-боб 515 ва 521-бандларидаги талаблар ер ости муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашга ҳамда қурилаётган ёки қайта тикланаётган иншоотларга ҳам татбиқ этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник прогнозни қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован тўсувчи конструкциясининг горизонтал силжишларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотловандан тупроқ олиниши натижасида заминнинг бўшашини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган иншоотдан тушадиган вертикал юкни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция қилинаётган иншоотдан келадиган қўшимча юкларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳининг ўзгаришини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ишларининг тебраниш ва динамик таъсирларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, иншоотнинг ер ости қисмини қуриш кетма-кетлиги инобатга олиниши ҳамда таҳлилий ва сонли ҳисоблаш усулларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилаётган иншоотдан келиб чиқадиган вертикал юклар таъсирида атрофдаги бинолар заминлари ва пойдеворларининг қўшимча деформацияларини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 124-банддаги чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish525. Геотехник тадқиқот натижасида қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаъсир радиуси rзв, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишни ўраб турган иншоотлар, замин ва пойдеворлар қўшимча деформацияланишининг миқдори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасининг радиусини белгилашда грунт массиви ёки атрофдаги мавжуд иншоотлар пойдеворининг қўшимча чўкиши ҳисобий қиймати 1 mm дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасининг радиусини атрофдаги техник ҳолати авария олди ёки авария (IV) тоифасига мансуб бўлган ва таъсир доираси чегарасида жойлашган иншоотларга нисбатан қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзига хос тупроқлар тарқалган мураккаб ҳудудларда янги қурилиш ва реконструкция таъсирини чеклашда маҳаллий лойиҳалаш тажрибаси, қурилиш шароитлари ва иншоотлардан фойдаланиш хусусиятларини, шунингдек мазкур ШНҚнинг 8-боб талабларини ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник тадқиқот натижаларига кўра, таъсир доирасининг радиуси котлованни ўраб турувчи иншоот йўналиши бўйлаб турлича бўлишига ҳамда котлован чуқурлиги, муҳандислик-геологик шароитни ўзгаришига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъсир доирасининг радиуси (rзв) лойиҳаланаётган котлован чегарасидан бошлаб ўлчаниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish526. Геотехник тадқиқот мазкур ШНҚнинг 526-бандига мувофиқ аниқланган, қурилаётган ёки реконструкция қилинадиган иншоотнинг белгиланган таъсир доирасига кирадиган атрофдаги иншоотлар учун ҳам бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник тадқиқотни бажаришдан олдин мазкур ШНҚнинг 526-бандига мувофиқ янги қурилиш ёки реконструкция қилишнинг олдиндан белгиланган таъсир доирасида жойлашган атрофдаги иншоотлар конструкциясини техник ҳолатини ўрганиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехник кузатув натижаларига кўра, атрофдаги иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник прогноз натижаларига кўра янги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасида ушбу ШНҚнинг 525- ва 526-бандлари бўйича таъсир ҳудудини дастлабки белгилашда ҳисобга олинмаган атрофдаги биноларнинг мавжуд иншоотлари жойлашган бўлса, бу иншоотлар учун ҳам техник ҳолат тоифасини ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ аниқлаш ва уларни геотехник кузатишлар ўтказиладиган бино ва иншоотлар рўйхатига киритиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish527. Қурилган ҳудудда жойлашган янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотнинг таъсир доирасини дастлабки белгилаш учун таъсир доирасининг тахминий радиуси (rзв , m,) ва котлован чуқурлиги (Нк, m)ни мустаҳкамлаш усули ва котлован тўсиғи конструкциясига кўра қуйидаги кўрсаткичга тенг деб ҳисоблашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5Нк — котлованни ўрашда анкер конструкцияли мустаҳкамлагичдан фойдаланилганда, бироқ 2L дан катта эмас (бунда, L — анкер танаси ва уни тортқичини горизонтал проекцияси умумий узунлиги, m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4Нк — котлованни ўрашда консолли мустаҳкамлагичли пўлат элементлардан (қувур, дутавр) ёки пўлат тиргакли ёки тортқичли мустаҳкамлагичлардан фойдаланилганда, шунингдек табиий нишабликларда котлован қурганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3Нк — котлованни ўрашда консолли мустахкамлагичли ёки пўлат тортгич ёки тиргакли, қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетон конструкциялардан («грунт қаридаги девор» технологиясидан фойдаланган ҳолда, бурғилаб қоқилган қозиқларни ишлатиб) фойдаланилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрашда пўлат элементлардан (қувур, қўштавр) фойдаланилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйма темир-бетон қатламлар ҳимояси остида котловандаги грунтни қазилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2Нк — қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетон конструкциялардан («грунт қаридаги девор» технологиясидан фойдаланган ҳолда, бурғилаб қоқилган қозиқлар ва бошқаларни ишлатиб) фойдаланилганда ҳамда ўрашда пўлат элементлардан (қувур, қўштавр ва бошқалар) фойдаланиб, қуйма темир-бетон қатламлар ҳимояси остида котловандаги грунтни қазилганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдиндан белгиланган таъсир доирасининг ўлчамига маҳаллий лойиҳалаш тажрибасига асосланган ҳолда алоҳида грунт шароитларини ҳисобга олиб тузатиш киритилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish528. Янги қурилиш ёки реконструкция қилиш таъсир доираси атрофида жойлашган бинолар учун заминнинг деформацияланиш ҳисоби қуйидаги 115-шартдан амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSad £ Sad,и, (115)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSad — пойдевор заминининг қўшимча чўкиши (иншоот ва заминнинг биргаликдаги қўшимча деформацияси), янги қурилиш ёки реконструкция билан боғлиқ бўлган таъсирларнинг жамини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 515-бандига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSad,и — атрофдаги бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини ҳисобга олган ҳолда, пойдевор заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдори (бино ва иншоот ва заминни биргаликдаги қўшимча деформацияси чегаравий миқдори).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин ва атрофдаги биноларнинг биргаликдаги қўшимча деформацияси (Sad)ни аниқлаш учун геотехник прогноз натижаларига кўра олинган асоснинг қўшимча деформация қийматларини инобатга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАтрофдаги иншоотлар заминларини деформацияга ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 115-формуласи шартлари мазкур ШНҚнинг 91-бандида келтирилган параметрлар учун ҳам бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish529. Қурилиш майдонида янги қурилган ёки реконструкция қилинган иншоотларни лойиҳалашда, атрофдаги иншоотларни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида иншоотни фойдаланишдаги ишончлилигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник тадқиқотлар натижалари бўйича, мазкур ШНҚнинг 115-формуласи бажарилмаса, қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш котловани ўраш конструкциясини, уни мустаҳкамлаш усулини, ер ости қисми чуқурлигини, уни режада жойлашишини ўзгартириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдони атрофидаги иншоотлар заминини деформациясини камайтирувчи (бўлувчи деворларни, компенсация экранларини ўрнатиш, замин грунтларини мустаҳкамлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўшимча чўкиш ва (ёки) уларни нотекислигини камайтирувчи ёки қурилиш атрофидаги иншоотлар фазовий бикрлигини оширувчи (пойдеворни кучайтириш, иншоот ер ости ва ер усти қисмларида қуйма ва пўлат тасма ўрнатиш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАтрофдаги иншоотларнинг фойдаланишдаги ишончлилигини таъминлаш учун янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотлар лойиҳа хусусиятларини ўзгартириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish530. Атрофдаги иншоотларнинг ишончлилигини сақлаш учун янги ёки реконструкция қилинаётган иншоотлар лойиҳасини тайёрлашда қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда ҳимоя чоралари таркиби аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги иншоотларнинг муҳимлик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин деформацияларининг тахминий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган ер ости қисмигача бўлган масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилиш иншоотлари замини грунтларининг техник ҳолати тоифаси ва физик-механик хоссалари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотнинг котлован чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован ўровчи конструкцияси тури ва уни мустаҳкамлаш усули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлари, уларни ўзгаришларини прогноз қилишни ўз ичига олган ҳолда, заминга таъсир қилаётган босим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш усуллари ёрдамида динамик, тебранишли ва бошқа қўшимча таъсирларни ҳамда қурилишни технологик хусусиятларини ҳисобга олиш имконияти мавжуд бўлмаганда, қурилиш атрофидаги иншоотлар учун ҳимоя тадбирларини ишлаб чиқишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилиш ёки реконструкция таъсири доирасида жойлашган атрофдаги иншоотларнинг фойдаланишга яроқлилигини таъминлаш бўйича ҳимоя чора-тадбирлари лойиҳаси ишлаб чиқилгандан сўнг, ушбу ШНҚнинг 115-формуласидаги шартнинг бажарилишини таъминлаш мақсадида, мазкур чора-тадбирларни ҳисобга олган ҳолда геотехник тадқиқотларни такроран ўтказиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish531. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотларни лойиҳалашда ШНҚнинг 13-бобига мувофиқ атрофдаги иншоотлар учун ҳам геотехник кузатув ишларини олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Баланд бинолар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish532. Мазкур бобнинг талаблари баландлиги 75 m дан юқори бўлган биноларнинг заминларини лойиҳалаш учун, шунингдек ҳар хил қаватли комплекслар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари учун татбиқ этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish533. Баланд биноларнинг замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 9-боб талабларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish534. Баланд бино замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда, муҳандислик-геологик қидирувларни ўлчамлари баланд бинонинг ер усти қисми заминини режадаги ўлчамларидан ҳар икки томонидан 0,5 b дан (бунда, b-бино ер ости қисми кенглиги) кичик бўлмаган миқдордан кўп бўлган майдонда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish535. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар жараёнида геологик ёриқлар, қатламли тузилмалар, бузилиш ёки қоя тошли грунтларнинг юқори дарзлилик қисми, шунингдек қадимий ва замонавий тектоник фаолиятнинг бошқа белгилари аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish536. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижаларида майдоннинг замонавий тектоник фаоллиги тўғрисидаги маълумотлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish537. Хавфли геологик жараёнлар (кўчкилар, селлар, карстлар) намоён бўлувчи, шунингдек қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда, замонавий тектоник фаоллик аниқланган майдонларда баланд биноларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХавфли геологик жараёнларни фаоллашишини бартараф этувчи ёки бино ва иншоотни талаб қилинган хавфсизлик даражасини таъминловчи тадбирлар лойиҳаланганда, хавфли геологик жараёнларга эга бўлган жойларда баланд биноларни жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish538. Муҳандислик-геологик тадқиқотларни бажаришда, мазкур ШНҚнинг 574-банди талабларига қўшимча равишда пойдевор таглигидан пастда жойлашган грунтлар учун қуйидагиларни бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлаборатория тадқиқотлари комплекси асосида бир вақтда компрессия ва стабилометрик тадқиқотларни ҳамда штамп ёки прессиометр ёрдамида дала тадқиқотларини ўз ичига олган деформация хусусиятларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреологик хоссаларини, механик ва фильтрацияга оид анизотроплилик параметрларини тадқиқ қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish539. Баландлиги 100 m дан катта бўлган бинолар заминини лойиҳалашда грунтларнинг деформация модули (Е)ни ҳисобий миқдори грунт бўйича ишончлилик коэффициенти gg = 1,1 бўлганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 1-формуласига асосан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаландлиги 200 m дан юқори бўлган бинолар учун gg миқдори оширилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish540. Баланд бинолар замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 21 ва 22-бандларига мувофиқ, илмий-техник кузатув ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish541. Баланд биноларнинг пойдеворларини ҳисоблаш-лойиҳалашда, барча ҳолларда, ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ бинонинг масъуллигига оид ишончлилик коэффициентини ҳисобга олган ҳолда, чегаравий ҳолатларнинг биринчи ва иккинчи гуруҳлари бўйича амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish542. Баланд бинолар заминига тушаётган юклар миқдорини аниқлаш ҳамда иншоотнинг замин, пойдевор ва ер ости қисми конструкцияси ҳисобларини бажаришни мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ, «замин-пойдевор-бино» тизимини биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish543. Баланд бинолар заминини деформацияга ҳисоблашда грунтларни деформация ва мустаҳкамлик хоссаларини юкни таъсирининг давомийлигига боғлиқ ҳолда ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминнинг чўкиш ҳисобларини доимий ва узоқ муддатли таъсир қилувчи кучлар бирикмасига бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор қийшайиши ҳисобини доимий, узоқ муддатли ва қисқа муддатли (асосан шамол таъсири) кучлар бирикмасига бажариш лозим. Бунда, қийшайиш миқдори иккита ташкил этувчидан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishil — доимий ва узоқ муддатли юклар таъсиридан қийшайиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishis — қисқа муддатли юклар таъсиридан қийшайиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДоимий ва узоқ муддатли юклар таъсиридан қийшайиш миқдори (il)ни аниқлашда грунтларни деформация модулини ҳисобий миқдори (Е)дан, (is)ни миқдорини аниқлашда эса грунтларни деформация модулини ҳисобий миқдори (Ее)дан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларни деформация модулини геофизик тадқиқотлар ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади. Тадқиқот маълумотлари мавжуд бўлмаганда эса, қоятошли грунтлар учун Ее = 5Е ва қоямас грунтлар Ее = 8Е деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish544. 3амин, пойдевор ва конструкцияни биргаликда деформацияланишини чегаравий миқдори мазкур ШНҚнинг 92-банди ҳамда ШНҚ 2.01.07-21 талабларига мувофиқ, технологик, конструктив, физиологик ва эстетик-психологик талаблар асосида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish545. Мазкур ШНҚнинг 6-формуласи шартларини бажарилишини текшириш ишлари «замин-пойдевор-бино» тизимининг биргаликдаги ҳисоблари доирасида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish546. Ҳар хил қаватли комплекслар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари замини ва пойдеворларини лойиҳалашда комплекс алоҳида қисмлари қурилишини ўзаро таъсирини ҳисобларини уларни қуришни кетма-кетлигини ҳисобга олиб бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish547. Баланд қаватли мажмуалар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари учун пойдевор ва заминларни лойиҳалашда, уларга туташ паст қаватли қисмларнинг нотекис чўкишини камайтириш мақсадида, баланд қисмларни аввалроқ қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий замин устидаги пойдеворлардан фойдаланилганда, бинонинг баланд қисмининг заминини чегаравий ҳолатларнинг биринчи ва иккинчи гуруҳлари бўйича ҳисоблашни қўшимча равишда қурилиш ҳолати учун ҳам амалга ошириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдевор котловандаги қояли бўлмаган грунт юзасида жойлашган ва бинонинг туташган паст қаватли қисмларининг оғирлигидан қўшимча юклама мавжуд бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish548. Баландлиги 100 m дан ортиқ бўлган биноларни сейсмиклиги 5 балл ва ундан юқори ҳудудларда лойиҳалашда, мазкур ШНҚнинг 446-бандига мувофиқ сейсмик таъсирни ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Сув сатҳини пасайтириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish549. Қурилиш даврида ва (ёки) фойдаланиш даврида қуйидаги ер ости сувларининг сатҳини сунъий равишда пасайтириш усулларидан фойдаланиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншоотлари, котлованлар ва траншеяларни ер ости сувларидан ҳимоя қилиш учун сувни чиқариб ташлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини пастлатувчи қудуқлар, нинафильтрлар, электросмос ва дренажлар ўрнатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish550. Сув сатҳини пасайтириш усулини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг конструктив хусусияти ва ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ер ости қисми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароити;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳи пасайтирилаётган майдон ўлчами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳимоя қилинаётган котлованда умум қурилиш ишларини бажариш хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши режалаштирилган бино ва иншоотларни замин грунтларининг физик-механик хоссаларини эҳтимолий ўзгаришлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳининг пасайишини атрофдаги биноларга ва атроф-муҳитга таъсирини прогнози;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишларни бажариш муддатини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳини пасайтириш ишларини лойиҳалашда ер ости сувлари режимини ўзгаришини, қурилиш ва фойдаланиш даврида юза оқимлари шароитини, ер ости сувларини ташлаб юбориш жойини ва уларни кимёвий таркибини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish551. Сув сатҳини пасайтиришда қуйидагича чора-тадбирлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг заминида грунтларни қурилиш хоссаларини ёмонлашишига қарши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован нишаблиги турғунлигининг бузилишига қарши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларни пайдо бўлиши ҳамда ривожланишига қарши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатрофдаги қурилишларда деформацияни йўл қўйилмаган миқдорини ҳосил бўлишига қарши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув пасайтириш ишлари таъсир доирасига кирувчи ҳудудда экологик ҳолатни ёмонлашувига қарши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish552. Ер ости сувлари сатҳининг пасайишини прогноз қилишда унинг таъсир доирасини аниқлаш ва депрессия воронкаси (ер ости сувларининг эркин ёки босимли сатҳининг воронка шаклидаги пасайган қисми) ривожланиш доирасида атрофдаги биноларнинг деформацияси натижасида ҳудудни қўшимча чўкиши юз бериши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳини пасайишини атрофдаги қурилишларга таъсир доираси мазкур ШНҚнинг 12-бобида келтирилган тахминий миқдордан ошиши ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish553. Сув сатҳини пасайтиришни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини пасайтириш атрофдаги қурилишлар заминига таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш даврида экологик муҳитга таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини пасайтириш режими.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бино ва иншоотни ҳам локал ҳимоя қилувчи, ҳам бутун майдонни ҳимоя қилувчи (фильтрацияга қарши пардалар ва экранлар, грунтни музлатиш ёки уни инъекциялаш орқали мустаҳкамлаш) тадбирлар амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish554. Ер ости сувларини пасайишини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован тубидан ёки чуқурлаштирилган бино ва иншоот полидан пастда жойлашган босимли сувли қатламларда — сувни ёриб киришини ва бино ва иншоот заминидаги грунтни турғунлигини таъминлаш кераклигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот (котлован) билан сув тўсиқ қатламлар кесишганда ер ости сатҳларининг амалда эришилган пасайишини, бунда, котлованни ҳимоя қилиш учун қўшимча тадбирлар бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish555. Котлован ва зовурлардан юзадаги сувни чиқариб ташлашни ташкил қилишда лойиҳада қазилмага келиб тушаётган ер ости ва ер усти сувларини йиғувчи ариқ ва новлар ҳамда уларни сув қабул қилгичларга йўналтириш ва бир вақтнинг ўзида уларни ер устига сўриб чиқаришни келтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish556. Каналлар ва сув қабул қилгичларни иншоот пойдевори чегарасидан ташқарида жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУларни пойдевор чегарасида жойлаштирилганда, ювиб кетилишдан ҳимояланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувни чиқариб ташлайдиган насос станцияларида насос захирасини ҳисобга олиш лозим. Бунда, битта насос ишлатилаётган бўлса, 100 фоиз (унумдорлиги бўйича), икки ва ундан ортиқ насос ишлатилаётган бўлса, 50 фоиз захира бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish557. Сув сатҳини пасайтирувчи қудуқлардан (очиқ ва вакуумли, насос билан жиҳозланган, ўзи қуйиладиган, сув ютадиган) ер ости сувлари чуқур пасайганда ёки фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган грунтларда ер ости сувлари босимини камайтириш ишларида фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳини пасайтирувчи қудуқларни филтрлаш колоннаси бўшлиқларида вакуум миқдори ортганда, ундан фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган грунтларда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳини пасайтирувчи қудуқлар ёрдамида сув сатҳини камайтириш усулидан қурилиш даврида ҳам ва ундан фойдаланиш даврида ҳам фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish558. Сув сатҳини пасайтиришнинг игна фильтрли усулида фильтрация коэффициенти қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларда — 1 дан 50 m/d гача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвакуумдан фойдаланилганда — 0,2 дан 2 m/d гача .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish559. Электр билан қуритиш усули (электроосмос) фильтрация коэффициенти 0,2 m/d дан кам бўлган мустаҳкамлиги кучсиз грунтларда қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish560. Сув сатҳини пасайтирувчи тизимлар ҳисобини қуйидаги ҳолатлар учун бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтурғун фильтрация ҳолати шароити учун барча ҳолатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнотурғун фильтрация ҳолати учун эса фақат сувни чиқариб ташлашни бошланиш давридан фильтрация оқимини турғун ҳолатига келгунча бўлган — депрессия воронкаси ҳосил бўлиш даври.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФильтрация оқими кўп жинсли бўлган, сув келиш контури ҳамда сув қабул қилиш фронти мураккаб бўлган шароитлар учун сув сатҳини пасайтирувчи тизимлар ҳисобларини математик моделлаштириш ёки бошқа махсус усулларни қўллаб бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish561. Ер ости сувлари сатҳини 2 m дан кўпроқ пасайтирилганда, кучсиз лойли грунтларда, торфларда ва илларда депрессия воронкаси ҳосил бўлиш ҳудудларида ер юзасининг мумкин бўлган чўкишини ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости иншоотлари узун чуқур жойлашган сувли қатламларда жойлашганда барраж таъсири бино ва иншоотнинг юқори қисмида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ва пастки қисмида камайиши юз бериши мумкин, бунда барраж таъсирини салбий ҳолатини камайтирувчи тадбирлар (дренаж, фильтрацияга қарши парда) бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish562. Сув сатҳини пасайтирувчи тизимдан чиқариб ташланаётган ер ости сувларидан фойдаланиш имконияти бўлмаганда, ер ости сувларини мавжуд сув оқимларига ёки махсус сув ташлаш учун ажратилган жойларга ўзи оқиб кетиши ташкил этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув чиқариш иншоотларидаги сув оқимининг йўл қўйилган тезликлари уларнинг конструкция материалига ва ишлаш давомийлигига қараб, ШНҚ 2.06.03 талабларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish563. Сувни ўз оқими билан чиқариб юбориш имкони бўлмаган ҳолларда, махсус резервуарли насос станцияларини кўзда тутиш лозим. Бундай станцияларни лойиҳалашда ШНҚ 2.04.03-24 талабларига амал қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТортиб чиқарилган сувдан сув таъминоти учун фойдаланишда ШНҚ 2.04.02-19 талабларига риоя этиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish564. Дренажлар умумий (бош, қирғоқдаги, кесилган ва систематик) ва локал (ҳалқасимон, девордаги ва қатламли) турларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish565. Грунт массивини дренажлаш қуйидаги ҳолларда амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари табиий сатҳи ер ости иншоотининг нол даража сатҳидан юқорида жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншоотининг нол даража сатҳидан ер ости сувлари ҳисобий сатҳидан юқорида, лекин 0,3 m дан ортиқ бўлмаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник шароитларга кўра, ер ости қисмида иссиқлик намлик режимини сақлаш керак бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншооти қалқиб чиқиши хавфи бўлган ҳолларда, муаллақ кучлар бино ва иншоотнинг оғирлигидан юқори бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲудудни дренажлаш тизимини танлашда мазкур ШНҚнинг 4-боби 4-параграф бандлари бўйича ҳудудни сув босиш сабабларини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish566. Дренажларни лойиҳалашда ер ости сувларининг пасайган сатҳи ер тўла, пастки техник майдонлар, коммуникация каналлари ва бошқа ер ости иншоотлари пол сатҳидан 0,5 m дан кам бўлмаган миқдорда пастда бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish567. Қурилишдан холи ҳудудларда очиқ траншеяларда дренаж ўтказишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁпиқ қувурсиз дренажлар (филтрловчи материал билан тўлдирилган траншеялар) қисқа муддатли фойдаланиш учун мўлжалланган бўлишига йўл қўйилади (кўчки нишабликларининг барқарорлигини таъминлаш бўйича чоралар амалга оширилаётган даврда, иншоотлар қурилиши пайтида котлованларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish568. Фильтрация коэффициенти 2 m/d ва ундан юқори бўлган грунтларда қувурли дренаж тизимини лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚувурли дренаж тизимининг самарадорлиги тажриба йўли билан аниқланган бўлса, фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган ҳолларда ҳам қурилиш майдонларида сув сатҳини пасайтириш ва туннеллар, каналлар ҳамда бошқа коммуникация ўтказиш бино ва иншоотларининг ёндош дренаж тизимларида қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish569. Қуйидаги ҳолларда дренажларни ер ости галерея кўринишида (ковлаб кириладиган ва ярим ковлаб кириладиган кўринишда) қуришга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдренажни фақат ер ости усулида бажариш имкони бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishулардан иншоотлардан фойдаланиш даврида фойдаланилганда (айрим ҳолларда дренажни қайта қуриш ёки таъмирлаш мумкин бўлмаганда ёхуд қийин бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларни қўллаш иқтисодий самара берадиган муҳандис-геологик шароитларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish570. Дренажларни ҳисоби фильтрация ҳисобларини (оқимни кириши ва ер ости сувларини сатҳини пасайган ҳолати), гидравлик ҳисобларни (дренаж иншооти орқали йиғилган ер ости сувларини ўтказиш) ва қум-шағал аралаш ўровчи фильтр таркибини танлаш ҳисобларини ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish571. Дренаж конструкцияси параметрларини белгилашда қуйидагиларни таъминлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларнинг сувни ушлаб туриш ва сув ўтказиш қобилияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи статик ва динамик юкларни қабул қилишда етарли мустаҳкамликка эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдренаж материалининг ер ости сувларининг агрессив таъсирига чидамлилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish572. Дренажларнинг бўйлама нишаблиги қувурларда лойқа босиб қолмайдиган даражада тезликни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДиаметри 150 mm гача бўлган дренаж қувурлари учун минимал нишаблик миқдорини 0,005 га, диаметри 200 mm дан катта бўлган қувурлар учун 0,003 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish573. Қувурли дренажлар хризолитцементдан, керамикадан, бетондан, темир-бетондан, чугундан ва пластмассадан лойиҳаланиши лозим. Агрессив сувларда пластмасса, керамик ва чугун қувурлар қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish574. Дренажни қуриш ишлари қуриган грунтларда бажарилиши лозим. Дренаж қувурлари грунтни музлаш чуқурлигидан пастда жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish575. Қувурли дренажнинг сув тўплаш қобилиятини таъминлаш учун уларни ўровчи фильтрлари дренажлайдиган материалдан (шағал, гравий, қум ёки уларнинг аралашмасидан) бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДренаж йўлаклари учун ҳам сув ўтказувчи тирқишлари бўлган ғовак бетондан тайёрланган махсус ўрамалар қўлланилишига йўл қўйилади. Ўрама таркибини, уларни қатламларини сонини (бир ёки иккита) ва уларни қалинлигини танлаш фильтрнинг типига ва дренажланадиган грунт таркибига боғлиқ равишда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish576. Қатламли дренажни лойли грунтларда ёки чангсимон қумларда икки қаватли қоятошли ёки ярим қоя тошли грунтларда бир қаватли қилиб бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПастдаги қумли қатлам минимал қалинлиги 100 mm, юқоридаги шағал қатламиники эса 150 mm га тенг бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламли дренаж қум-шағал материалини ётқизиш учун текисланган котлован тубининг юзаси иншоотнинг бутун периметри бўйича жойлашган горизонтал қувурли дренажга қараб 0,005 — 0,010 нишабликка эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish577. Қатламли дренажнинг конструктив қисми бўлган девор олди дренажи ҳимояланаётган иншоотнинг ер ости қисми ташқи ён юзасига ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу тур дренажлар иншоотнинг ер ости қисмида доимий ер ости сув горизонти мавжуд бўлмаган ҳолларда заиф сув ўтказувчан ва қатламли тупроқларда қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор ёнидаги дренаж қалинлиги камида 0,3 m бўлиб, фильтрация коэффициенти бир суткада 5 m/d дан кам бўлмаган қумдан ёки дренаж рулонли сунъий материаллардан қурилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор ёнидаги дренаж билан тўпланган сувлар қатламли дренажга йўналтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Геотехник кузатув
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish578. Геотехник кузатув қурилиш даврида ва янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объектдан фойдаланишнинг бошланғич босқичида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник кузатув қурилишининг хавфсизлигини таъминлаш ва янги қурилган (реконструкция қилинаётган) объектни ва атрофдаги биноларни фойдаланишдаги ишончлилигини ва мазкур ШНҚнинг 13-боби талабларига мувофиқ, экологик ҳолатни сақлашни таъминлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish579. Геотехник кузатувларни ўтказишда қуйидагилар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот конструкцияси ва геологик муҳитни назорат қилиш параметрларининг ўзгаришини доимий равишда қайд қилиб бориш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилаётган (реконструкция қилинаётган) объект конструкцияси ва уни заминини назорат қилинадиган параметрларини (шу жумладан кутилаётган тенденцияни бузувчи ўзгаришларни), грунт массиви ва атрофдаги биноларни геотехник кузатув натижалари натижасида мазкур ШНҚнинг 9-боб талаблари асосида олинган параметрларини лойиҳада берилган қийматдан ўзгарганини ўз вақтида аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishназорат қилинаётган параметрларда аниқланган ўзгаришларни, хавфсизлик даражасини таҳлил қилиш ва уларнинг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаниқланган салбий жараёнларни олдини олиш ва бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ёки уларнинг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish580. Геотехник кузатувни бажаришда қуйидаги усуллардан фойдаланилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўз билан — инструментал (ер ости сувлари сатҳини, конструкциялар ҳолатини, шу жумладан маяклар ёки ўхшаш қурилмалар, фотоаппаратлар ёрдамида олинган суратлар ва бошқалар орқали қайд этилган бузилишларни);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнивелирлар, теодолитлар, тахеометрлар, сканерлар (шу жумладан оптик, электрон, лазерли ва бошқалар) ва сунъий йўлдош тизимларини қўллаб геодезик (маркалар кўчишини қайд этиб);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтензометрик (пойдевор таглиги тубидаги, қозиқ қадами тубидаги заминларда, юк кўтарувчи конструкцияларда юз берган кучланишларни қайд этиб) кучланиш ва деформация датчикларини қўллаб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтебранма асбоблар ёрдамида (тебранишнинг кинематик параметрларини ўлчаб: тебранма кўчиш, тебранма тезлик, тебранма тезланиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеофизик (электромагнит, сейсмик).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish581. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган объектлар учун қуйидагича геотехник кузатув олиб борилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) иншоот замини, пойдевори ва конструкциясини:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган мазкур ШНҚнинг 3-боб, 19-бандига мувофиқ ноёб иншоотни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 8-бобга мувофиқ IV хавф-хатар тоифасидаги баландлиги 75 m дан юқори бўлган янги қурилаётган иншоот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги баландлиги 75 m дан кичик бўлган иншоот, III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги майдонда жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция қилинаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) котлован ўровчи конструкциясини қуйидаги ҳолатида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован чуқурлиги 5 m дан катта ва бино ва иншоот II ва III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги мавжуд қурилиш ҳудудида жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован чуқурлиги 10 m дан катта бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) қурилган ҳудудда жойлашган бино ва иншоот ер ости қисмини ўраб турган грунт массивида қуйидаги ҳолатда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован чуқурлиги 5 m дан катта бўлиб, иншоот II ва III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги майдонда жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкотлован чуқурлиги 10 m дан катта бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish582. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар, шунингдек ер ости муҳандислик тармоқлари, улар янги қурилиш ёки реконструкция (шунингдек, ер ости муҳандислик тармоқларини ўтказиш) таъсир доирасида жойлашган бўлса, геотехник мониторинг ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъсир доирасининг ўлчамлари геотехник прогноз натижалари асосида мазкур ШНҚнинг 515 ва 516-бандларига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish583. Геотехник мониторинг дастурини ишлаб чиқишда қуйидагиларга аниқлик киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонидаги муҳандислик қидирувлар натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг ҳамда қурилиш атрофидаги иншоотни алоҳида хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбелгиланган ишларнинг таркиби, ҳажми, частотаси, муддати ва усуллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, объектнинг қурилиш майдонидаги муҳандислик изланишлари натижалари, лойиҳаланаётган ёки қайта қурилаётган бино ва иншоотнинг ўзига хослиги, атрофдаги биноларнинг хусусиятлари ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
32-жадвал |
|||
|
Ҳажмлари, муддатлари, такрорланиши ва усуллари |
Геотехник кузатув |
|||
|
Янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотлар |
Қурилиш атрофидаги иншоотлар |
|||
|
Замин, пойдевор, конструкция |
Котлованни ўровчи конструкция |
Бино ва иншоотни ўровчи грунт массиви |
||
|
1. Назорат параметрлари |
Мазкур ШНҚнинг 10-иловасидаги 1 ва 2-жадваллар |
Ушбу ШНҚнинг 10-иловасидаги 3-жадвал |
Ушбу ШНҚнинг 10-иловасидаги 4-жадвал |
Мазкур ШНҚнинг 10-иловасидаги 13 ва 26-жадваллар |
|
2. Ишни бажариш муддати |
Қурилиш бошланишидан ва уни тугаганидан сўнг 1 йилдан кам бўлмаган муддатда |
Котлованда грунтни қазишни бошланишидан бино ва иншоот ер ости қисмини қурилиши тугаллангунича |
Қурилиш бошлангунча ва тугалланганидан камида бир йил ўтгунча |
Қурилиш бошлангунгача ва қурилиш тугашидан камида бир йил ўтгач |
|
3. Назорат параметрларини аниқлашни такрорийлиги |
ҳар бир 3-5 қаватни қургандан сўнг, бироқ камида ойига бир марта |
Ойига камида икки марта |
Иншоот ер ости қисмини қуриш босқичида ойига камида бир |
Ойига камида бир марта |
|
4. Усуллар |
Назорат параметрларини ҳажмига кўра, мазкур ШНҚнинг 12-боби 570-бандига мувофиқ қабул қилиш керак |
|||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Назорат параметрларини ўзгаришини кузатилмаганда, геотехник кузатувни ўтказиш муддати узайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Назорат параметрларини аниқлашни ўтказиш вақти (такрорийлиги) қурилиш-монтаж ишларини бажариш графиги билан боғланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНазорат параметрларининг миқдори кутилаётгандан ошиб кетса (шу жумладан кутилаётган тенденциялардан юқори бўлган ўзгаришлар) ёки бошқа ўзгаришлар аниқланса, унга тузатишлар (яъни, геотехник кузатув дастурида кўрсатилганидан кўра тез-тез бажарилади) киритишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3 Ноёб янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган иншоотлар учун, шунингдек тарихий-маданий ёдгорликларни реконструкция қилишда геотехник кузатувни қурилиш тугаллангандан сўнг, камида 2 йил давом эттириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. III мураккаблик даражасидаги муҳандислик-геологик шароитда 10 m дан ортиқ чуқурликдаги ўровчи конструкция котлованини, шунингдек, кузатилаётган параметрлар ҳисобий қийматдан юқори бўлганда, геотехник кузатув орқали назорат параметрларини аниқлашни бир ойда камида уч ёки тўрт марта бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотни ўраб турган грунт массивини иншоотларни ер ости қисми қурилгандан сўнг ва уларни ўраб турган грунт массивини назорат параметрлари ўзгариши барқарорлашганда уч ойда бир марта геотехник кузатув қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Тебранувчи ва динамик таъсирлар мавжуд бўлганда, янги қурилган (реконструкция қилинган) иншоотлар ва атрофдаги биноларнинг замини ҳамда конструкциясини тебраниш даражасини ўлчаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Атрофдаги қурилиш иншоотларининг геотехник мониторинги жараёнида қурилиш конструкциялари, шу жумладан шикастланган конструкциялар ҳолатининг назорат қилинадиган параметрлари ўзгаришини қайд этиш, даврий визуал-инструментал текширувлар натижаларига асосланиб амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Ушбу ШНҚнинг 32-жадвалига ҳамда мазкур ШНҚнинг 506, 507-бандларига мувофиқ, аниқланадиган ер ости муҳандислик коммуникацияларининг таъсир доирасида жойлашган атрофдаги иншоотларни геотехник кузатуви бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник кузатув бўйича ишлар таркиби мазкур ШНҚнинг 572 ва 579-бандлари асосида аниқланиши керак. Геотехник кузатув ҳажми, частотаси, муддати ва усуллари мазкур ШНҚнинг 32-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish584. Геотехник кузатув дастурида қуйидагиларга таъсир ўтказадиган омилларни ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотга ва унинг заминига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўраб турган грунт массивига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ҳамда фойдаланиш жараёнида атрофдаги иншоотларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонини мазкур ШНҚнинг 5-бобда келтирилган ўзига хос грунтлардан иборат майдонларда жойлашишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларда хавфли геологик жараёнлар (карст, суффозия, кўчки жараёнлари,ер юзасини чўкиши ва бошқалар, ҳамда қурилиш ишлари ва ташқи манбалардан тебранма ва динамик таъсирлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish585. Геотехник кузатув дастури қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатилаётган параметрларни қайд этиш янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар, уларнинг заминлари ва атрофдаги бино ва иншоотлар конструкциясининг хавфли ва хусусиятли жойлари (участкалари) учун бажарилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтанланган усул ва ўлчовларнинг аниқлиги олинган натижаларнинг тўғрилигини таъминлаши ва белгиланган лойиҳа қийматларининг аниқлиги ҳамда геотехник прогноз натижаларига мувофиқ бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБарча олиб борилган кузатув ва ўлчов натижалари вақт бўйича бир-бири билан боғланган бўлиши ва қурилиш ишларини бажариш босқичига тўғри келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатувларни такрорийлиги (частотаси) бино ва иншоотлар конструкцияси ва улардаги замин деформацияланиш жараёнларининг юз бериш жадаллиги (тезлиги) ва давомийлиги билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу талаблар гоетехник кузатув жараёнида ҳам бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish586. Геотехник кузатув дастурида қуйидагилар кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объектни алоҳида хусусиятлари (муҳимлик даражаси, конструктив схемаси, иншоотни замини, пойдевори ва ер ости қисмини қуришни лойиҳавий ечими,барпо этиш, фойдаланишни алоҳида хусусиятлари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотни ёки унинг конструкциясини замин билан ўзаро таъсирини тавсифловчи лойиҳа (ҳисоблаш) параметрлари, шунингдек вақтинчалик қуриш кетма-кетлигини ҳисобга олган заминга узатилувчи босим, пойдевор заминини деформацияси, қозиқлардаги ва иншоот ер ости қисмидаги кучланишлар, котлованни ўровчи конструкцияларни горизонтал кўчиши ва уни турғунлигини таъминловчи конструкциялардаги зўриқишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтларининг характеристикаларини, ер ости сувлари сатҳини прогноз қилинаётган ўзгаришларини, иншоотни атрофини ўраб турган грунт массивини кўчишини прогноз қилинаётган миқдорини ва муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрогеологик шароитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишни ўраб турган бино ва иншоотлар тўғрисида маълумотлар (бино ва иншоотни хавф-хатар тоифаси, замин ва пойдеворни қўшимча деформацияланишини прогноз қилинаётган ва чегаравий қиймати, кўзда тутилаётган ҳимоя тадбирларини);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилаётган (реконструкция қилинаётган) объект, унинг замини, шунингдек ўраб турган грунт массиви ва ер ости сувлари сатҳи, атрофдаги қурилишлар ва уларнинг қайд этилган бошланғич босқичлари назорат параметрлари (уларнинг ўзгаришларини белгилашнинг сони ва жойлари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishназорат параметрларининг ўзгаришини қайд этиш усуллари ва ўлчашнинг аниқлиги (шу жумладан, ГОСТ 24846-2012 га мувофиқ) бўйича геодезик ўлчовларни аниқлик синфларига қўйиладиган талаблар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотни барпо этиш (реконструкция) кетма-кетлигини ҳисобга олиб назорат қилинадиган параметрларнинг босқичлари, кузатувни бажариш муддати ва такрорийлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоботларни тузилишига, таркибига, тайёрлаш муддатига қўйиладиган талаблар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish587. III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитида IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотни лойиҳа дастури асосида геотехник кузатувини амалга ошириш учун кузатув лойиҳаси (кузатув станцияси) ишлаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish588. Геотехник кузатув лойиҳасида қуйидаги маълумотлар ҳам келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув маркасини, қудуғини, маёқларини, датчиклари ва бошқаларни ўрнатиш схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатувни амалга ошириш жиҳозлари конструкцияси ва хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўлчаш усули, ўлчаш натижаларини тўғрилигини баҳолаш ва бошқалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш атрофидаги бино ва иншоотларни кўз билан инструментал кузатув талаблари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish589. Мазкур ШНҚнинг 573 — 576-бандларига мувофиқ ишлаб чиқилган дастур ва 577-бандига асосан лойиҳа геотехник кузатувнинг бошланғич босқичи қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishназорат қилинаётган параметрларнинг ўзгаришини кузатувчи қурилмаларни ўрнатиш (белгилар, маркалар, маёқлар, датчиклар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган (ёки реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар замини, пойдевори ва конструкциясини, шунингдек қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар конструкциясининг назорат қилинаётган параметрларининг бошланғич ҳолатини (ҳолат, қиймат) аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 580-бандига мувофиқ дастлабки ҳисобот ҳужжатларини тайёрлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish590. Қурилиш атрофидаги иншоотлар конструкциясининг дастлабки ҳолатини аниқлаш, шунингдек, ер ости муҳандислик коммуникацияларини визуал ва инструментал текшириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур текшириш ишлари қурилиш майдонини тайёрлашдан олдин, шунингдек, мавжуд қурилишларни бузишдан олдин ёки реконструкция қилинаётган иншоотни қурилиш-монтаж ишларига тайёрлашдан олдин амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник кузатув ишларини бажаришда қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар конструкциясининг ҳолатини кўз билан (визуал) кузатиш текширувлари доимий равишда ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш атрофидаги бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини аниқлашда техник текшириш ишлари муҳандислик қидирувларини бажариш ва замин, пойдевор ҳамда ер ости қисми конструкциясини (мазкур ШНҚнинг 9-боби талабларига асосан геотехник прогнозни бажариш) лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш атрофидаги бино ва иншоотларнинг қурилиш конструкциялари ҳолатини кўз билан (визуал) текширишни бажариш частотаси (такрорланиши) мазкур ШНҚнинг 32-жадвали талабларига кўра, қурилиш атрофини геотехник кузатув частотасига мос бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish591. Геотехник мониторинг натижаларининг ҳисоботлари таркиби қуйидагича бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) бошланғич ҳисобот — унинг таркибига назорат қилинадиган параметрларни кузатиш усуллари, қўлланиладиган қурилмаларнинг хусусиятлари, ўлчаш аниқлигини баҳолаш натижалари, назорат қилинадиган параметрларнинг ўлчаш жойларини жойлашиш схемалари ва уларнинг дастлабки ҳолатини аниқлаш натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) оралиқ ҳисобот — унинг таркибига кузатилган параметрларнинг ўзгариши тўғрисида маълумот, ўлчаш натижаларини таҳлил қилиш, уларни прогноз қилинаётган чегаравий миқдорлари билан таққослаш, назорат параметрлари кутилаётган миқдордан оғиш аниқланганда компенсацияга оид ёки аварияга қарши тадбирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) якуний ҳисобот — назорат параметрларининг барқарорлашувини тасдиқловчи натижалар, уларнинг ўзгаришини аниқлашнинг ўлчаш ва якуний натижаларини таҳлил қилиш, уларни прогноз қилинаётган ва чегаравий қийматлари билан таққослаш, қурилиш атрофига таъсири оқибатлари, зарур таъмирлаш-тиклаш чора-тадбирлари бўйича тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish592. Геотехник кузатув жараёнида ҳамда ушбу ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган ишларни бажариш муддати тугаганда, назорат параметрларини ўзгаришини барқарорлиги, унинг миқдорини олдинги даврга нисбатан ўлчаш аниқлиги миқдоридан кўпроқ ортиши ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник мониторинг жараёнида, шунингдек ушбу ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган ишларни бажариш муддатлари тугагандан сўнг, назорат қилинадиган параметрларнинг ўзгаришлари кузатилмаганлиги аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ости сувлари сатҳини кузатишда, уларнинг сатҳини ўзгариш амплитудаси миқдори, муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари (гидрогеологик прогнозни ҳисобга олиб) аниқланган мавсумий ва йиллик миқдоридан ошмаса, сув сатҳини барқарорлашган деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish593. Геотехник кузатув жараёнида назорат параметрларини миқдорининг кутилаётган миқдоридан четга чиқиш ҳолатлари юз берганда (кутилаётган тенденцияни бузувчи) ёки бошқа хавфли ўзгаришлар аниқланганда, янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) объектларни қуриш хавфсизлигини, улардан фойдаланишнинг ишончлилигини, қурилиш атрофини фойдаланишга яроқлилигини ва экологик ҳолатини сақлашни таъминловчи комплекс тадбирлар ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-боб. Заминни лойиҳалашга қўйиладиган экологик талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish594. Заминлар, пойдеворлар, ер ости иншоотларини лойиҳалаш ва қуришда зарарли ҳамда кераксиз экологик, ижтимоий, иқтисодий, шунингдек бошқа оқибатларни олдини олиш, камайтириш ёки бартараф этиш мақсадидаги талаблар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, санитар-эпидемиологик талабларни СанҚваН 0272-09 га мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish595. Лойиҳалаш ва қуришда ҳисобга олинадиган экологик талаблар ШНҚ 1.02.11-15 га мувофиқ амалга ошириладиган муҳандислик-экологик қидирувлар натижаларига асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish596. Қидирувлар жараёнида қурилиш ҳудудидаги атроф-муҳитнинг ҳозирги ҳолати баҳоланиши ва қурилиш объектининг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашда прогноз берилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish597. Муҳандислик-экологик қидирувлар натижаларига асосланиб, заминлар, пойдеворлар ва ер ости иншоотларини лойиҳалаш ва қуришда қурилиш объектларини ва одамларни мавжуд ноқулай таъсирлардан ҳимоя қилиш ҳамда экологик муҳитни бузмаслик учун лойиҳа ечимларини танлаш ва тадбирлар ишлаб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish598. Қурилиши режалаштирилаётган ҳудудда объектнинг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашда аниқланадиган қуйидаги атроф-муҳитни ифлослантирувчи омилларнинг пайдо бўлиш эҳтимолини ҳисобга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтупроқ ва грунтларни органик, радиоактив ва заҳарли кимёвий моддалар билан ифлосланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюзасидаги ва ер ости сувларини органик ва ноорганик моддалар ҳамда оғир металлар билан ифлосланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзасидан радон оқимининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishилгариги қурилиш чиқиндилари ва маиший чиқиндихоналар тўплаш ҳудудларда турли газларни (метан, водород, углеводород ва бошқа заҳарли газлар) чиқариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish599. Атроф-муҳитнинг ифлосланиш даражаси меъёрийдан ошиб кетса, унинг юз бериши мумкин бўлган салбий оқибатларини бартараф этиш ёки камайтириш мақсадида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishифлосланган грунтларни кимёвий, термик ёки биологик усуллар билан тозалаш ёки грунт майдонидан келишилган сақлаш жойига олиб ташлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиноларга радонга қарши ҳимоя воситасини ўрнатиш (пассив ёки мажбурий шамоллатиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгазларни тутиб қолиш учун тўсиқлар (экранлар) яратиш, шамоллатиладиган ер ости майдонларни қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш объектига ифлосланган ер усти ва ер ости сувларини кириш эҳтимоли мавжуд бўлганда ҳимоя иншоотларини (дамбалар, бермалар, сувдан ҳимоя қилувчи деворлар, фильтрацияга қарши пардалар) қуриш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish600. Бино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланишнинг атроф-муҳитга салбий таъсирларини қуйидагича ифодалашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнормал фойдаланиш ва авария ҳолатлари, шунингдек техник мелиорация натижасида (кимёвий мустаҳкамлаш, цементациялаш, музлатиш) тупроқ, грунт ва ер ости сувларининг кимёвий ифлосланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг режимини ва сатҳини ўзгариши, ер ости сувларини ифлосланиши, уларнинг сатҳини кўтарилиши ёки пасайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг сатҳини кўтарилиши барраж таъсири ва техноген сувларни оқиб келиш миқдорини ортиши натижасида юзага келиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш даврида сувни тортиб чиқариш ва дренаж орқали ер ости сувларининг сатҳини пасайиши, суффозия жараёнлари ҳамда грунтнинг зичлашишига олиб келиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг сатҳини пасайиши, бунда қурилиш даврида сувни тортиб чиқариш ва дренаж орқали суффозия жараёнлари ва грунтнинг зичлашишига сабаб бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларнинг ривожланиши ёки фаоллашуви (карст, суффозия, кўчки ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтебраниш, динамик ва шовқин таъсирлари, қозиқ ёки шпунтларни қоқиш, замин грунтларини шиббалаб зичлаш ва бошқа динамик ҳамда тебраниш таъсирлари натижасида атрофдаги қурилишларнинг деформациясига олиб келиши, суффозия, кўчкилар ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларидан ошадиган шовқиннинг юзага келиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish601. Қурилишнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш мақсадида ҳимоя чораларини ишлаб чиқиш жараёнида қуйидаги прогноз ҳисоблашларни бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузун ер ости иншоотлари, фильтрацияга қарши пардаларни, котлован ўровчи конструкциялари, бўлувчи деворларни қуришда барраж таъсирини ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг сатҳини пасайиши билан боғлиқ ер юзасининг чўкиши баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсалбий муҳандислик-геологик ва геологик жараёнларнинг ривожланишини (карст, суффозия, кўчки) прогноз қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар хоссаларига ва ер ости сувларига заминни кимёвий мустаҳкамлашнинг таъсирини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш давридаги динамик ва тебранма таъсирларнинг атрофдаги қурилишлар заминлари ва конструкциясига таъсирини баҳолаш ва бошқа ҳисоблар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish602. Атроф-муҳит таркибий қисмларининг ўзгаришларини таҳлил қилиш асосида, ҳудудларнинг табиий комплекс ва аҳолини салбий жараёнлардан (грунтлар ва ер ости сувларини ифлосланишдан ҳимоя қилиш, сувдан ҳимоя тадбирлари, карстга қарши, кўчкига қарши) ҳимоя қилиш учун тадбирлари ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish603. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалаш ва қуришда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига риоя этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларини норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Грунтларни мазкур илованинг 1 — 8-жадвалларида келтирилган хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 61-бандига мувофиқ бино ва иншоот заминини ҳисоблашда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу илованинг 1-жадвалидаги қумларнинг хусусиятлари ва зарралари ҳар хил силлиқликдаги, дала шпати 20 фоиздан ва 5 фоиздан ортиқ бўлмаган ҳар хил аралашмаларни (слюда, глюконит) ўз ичига олган, шунингдек грунтнинг намлик даражаси Sr га боғлиқ бўлмаган органик моддалар, кварц қумларига нисбатан татбиқ этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу илованинг 2 ва 3-жадвалларидаги лойли грунтларнинг хусусиятлари таркибида 5 фоиз органик моддалардан иборат бўлган ва намлик даражаси Sr ³ 0,8 бўлган грунтларга нисбатан татбиқ этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур илованинг 8-жадвалида келтирилган хусусиятлар ёши 4 йилдан кам бўлмаган ювма қумларга нисбатан қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Мазкур илованинг 1-2-жадвалида е ни оралиқ қийматлари келтирилмаган грунтлар учун сп, jп ва Е қийматлари интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг е, IL ва Sr қийматлари 1 — 8-жадвалларида келтирилган қийматлардан ташқарида бўлса, сп, jп ва Е хусусиятлари ушбу грунтларни бевосита синаш маълумотлари асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшончликлилик захираси сифатида сп, jп ва Е ни 1 — 8 жадвалдаги е, IL ва Sr ларни пастки чегарасига тўғри келадиган хусусиятларини қабул қилишга йўл қўйилиши, грунтлар ушбу чегара миқдорлардан кичик бўлган е, IL ва Sr миқдорга эга бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. сп, jп ва Е қийматларини 1 — 8-жадваллардан аниқлаш учун е, IL ва Sr ларнинг норматив қийматларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўртламчи қатлам қумли грунтларнинг солиштирма боғланиши сп, kPA ички ишаланиш бурчаги jп, gon, ва деформация модули Е, МPA нинг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |||||
Қумлар | Грунт хусусиятларининг белгилари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича хусусиятлари | |||
0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | ||
Шағалли ва йирик | c | 2 | 1 | - | - |
j | 43 | 40 | 38 | - | |
Е | 50 | 40 | 30 | - | |
Ўртача | c | 3 | 2 | 1 | - |
j | 40 | 38 | 35 | - | |
Е | 50 | 40 | 30 | - | |
майда | c | 6 | 4 | 2 | - |
j | 38 | 36 | 32 | 28 | |
Е | 48 | 38 | 28 | 18 | |
чангсимон | c | 8 | 6 | 4 | 2 |
j | 36 | 34 | 30 | 26 | |
Е | 39 | 28 | 18 | 11 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўртламчи қатлам чангсимон-лойли носозтупроқ грунтларнинг солиштирма илашиш сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги jп, gonнинг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | |||||||||
Грунтлар номи ва оқувчанлик кўрсаткичи IL норматив қийматлари чегаралари | Грунт хусусиятларининг белгилари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича хусусиятлари | |||||||
0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | 1,05 | |||
Лойли қум | 0 £ IL £ 0,25 | c | 21 | 17 | 15 | 13 | - | - | - |
j | 30 | 29 | 27 | 24 | - | - | - | ||
0,25 < IL £ 0,75 | c | 19 | 15 | 13 | 11 | 9 | - | - | |
j | 28 | 26 | 24 | 21 | 18 | - | - | ||
Қумли лой | 0 £ IL £ 0,25 | c | 47 | 37 | 31 | 25 | 22 | 19 | - |
j | 26 | 25 | 24 | 23 | 22 | 20 | - | ||
0.25 < IL £ 0,5 | c | 39 | 34 | 28 | 23 | 18 | 15 | - | |
j | 24 | 23 | 22 | 21 | 19 | 17 | - | ||
0,5 < IL £ 0,75 | c | - | - | 25 | 20 | 16 | 14 | 12 | |
j | - | - | 19 | 18 | 16 | 14 | 12 | ||
Лойлар | 0 £ IL £ 0,25 | c | - | 81 | 68 | 54 | 47 | 41 | 36 |
j | - | 21 | 20 | 19 | 18 | 16 | 14 | ||
0,25 < IL £ 0,5 | c | - | - | 57 | 50 | 43 | 37 | 32 | |
j | - | - | 18 | 17 | 16 | 14 | 11 | ||
0,5 < IL £ 0,75 | c | - | - | 45 | 41 | 36 | 33 | 29 | |
j | - | - | 15 | 14 | 12 | 10 | 7 | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойли лёссиз грунтларнинг деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||||||||||||||
Грунтларни ҳосил бўлиши ва ёши | Грунтларнинг номи ва оқувчанлик кўрсаткичи IL норматив қийматлари чегаралари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича деформация модули Е, МPA | ||||||||||||
0,35 | 0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | 1,05 | 1,2 | 1,4 | 1,6 | ||||
Тўртламчи ётқизиқлар | Аллювиаль, делювиаль, кўлдаги, кўлдаги-аллювиаль | Лойли қум | 0 < IL £ 0,75 | - | 32 | 24 | 16 | 10 | 7 | - | - | - | - | - |
Қумли лой | 0 < IL £ 0,25 | - | 34 | 27 | 22 | 17 | 14 | 11 | - | - | - | - | ||
0,25 < IL £ 0,5 | - | 32 | 25 | 19 | 14 | 11 | 8 | - | - | - | - | |||
0,5 < IL £ 0,75 | - | - | - | 17 | 12 | 8 | 6 | 5 | - | - | - | |||
Лойлар | 0 < IL £ 0,25 | - | - | 28 | 24 | 21 | 18 | 15 | 12 | - | - | - | ||
0,25 < IL £ 0,5 | - | - | - | 21 | 18 | 15 | 12 | 9 | - | - | - | |||
0,5 < IL £ 0,75 | - | - | - | - | 15 | 12 | 9 | 7 | - | - | - | |||
Флювиогляциаль | Лойли қум | 0 < IL £ 0,75 | - | 33 | 24 | 17 | 11 | 7 | - | - | - | - | - | |
Қумли лой | 0 £ IL £ 0,25 | - | 40 | 33 | 27 | 21 | - | - | - | - | - | - | ||
0,25 < IL £ 0,5 | - | 35 | 28 | 22 | 17 | 14 | - | - | - | - | - | |||
0,5 < IL £ 0,75 | - | - | - | 17 | 13 | 10 | 7 | - | - | - | - | |||
Морена | Лойли қум,қумли лой | IL £ 0,5 | 60 | 50 | 40 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
Юра даври ётқизиқлари оксфорд қатлами | лойлар | - | - | - | - | - | - | 27 | 25 | 22 | - | - | ||
0 < IL £ 0,25 | - | - | - | - | - | - | 24 | 22 | 19 | 15 | - | |||
0,25 < IL £ 0,5 | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 12 | 10 | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТорфланганлик даражаси 
бўлган торфланган лойли грунтларнинг деформация модули Е, MPa ички ишқаланиш бурчаги 
gon ва солиштирма боғланиши сп, kPA, норматив қийматлари
бўлган торфланган лойли грунтларнинг деформация модули Е, MPa ички ишқаланиш бурчаги gon ва солиштирма боғланиши сп, kPA, норматив қийматлариHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | |||||||||
Грунтларнинг оқувчан кўрсаткичи ва норматив қийматлари чегаралари | Грунтлар кўрсаткичлари белгилари | Лойли грунтларни торфланиш даражаси ва ғоваклик коэффициенти е, бўйича кўрсаткичлари | |||||||
Ir = 0,05-0,1 | Ir = 0,1-0,25 | ||||||||
0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | 1,05 | 1,15 | 1,25 | 1,35 | ||
0 £ IL £ 0,25 | Е | 13,0 | 12 | 11 | 10 | 8,5 | 8 | 7 | 5.0 |
j | 21 | 20 | 18 | 16 | 15 | - | - | - | |
с | 29 | 33 | 37 | 45 | 48 | - | - | - | |
0,25 < IL £ 0,5 | Е | 11 | 10 | 8,5 | 7,5 | 7 | 6 | 5,5 | 5 |
j | 21 | 20 | 18 | 16 | 15 | 14 | 13 | 12 | |
с | 21 | 22 | 24 | 31 | 33 | 36 | 39 | 42 | |
0,5 < IL £ 0,75 | Е | 8,0 | 7 | 6,0 | 5,5 | 5 | 5 | 4.5 | 4 |
j | 21 | 20 | 18 | 16 | 15 | 14 | 13 | 12 | |
с | 18 | 19 | 20 | 21 | 23 | 24 | 26 | 28 | |
0,75 < IL £ 1 | Е | 6 | 5 | 4,5 | 4.0 | 3,5 | 3 | 2.5 | - |
j | - | - | - | 18 | 18 | 18 | 17 | - | |
с | - | - | - | 15 | 16 | 17 | 18 | - | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал қумларни солиштирма боғланиши сп, kPA ички ишқаланиш бурчаги 
gon ва деформация модули Е, МPA норматив қийматлари
gon ва деформация модули Е, МPA норматив қийматлариHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | ||||||||
Қумли грунтлар | Грунтлар кўрсаткичлари белгилари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари | ||||||
0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 1,0 | 1,2 | ||
Йирик | с | 45 | 41 | 39 | 37 | 35 | 34 | - |
j | 34 | 31 | 28 | 25 | 23 | 21 | - | |
Е | 44 | 33 | 24 | 18 | 15 | 14 | - | |
Йирик ва ўртача йирикликдаги | с | 41 | 35 | 29 | 23 | 19 | - | - |
j | 32 | 30 | 27 | 24 | 22 | - | - | |
Е | 44 | 31 | 22 | 14 | 13 | - | - | |
чангсимон | с | 58 | 51 | 44 | 39 | 33 | 29 | 24 |
j | 32 | 30 | 27 | 24 | 22 | 20 | 18 | |
Е | 48 | 38 | 29 | 21 | 16 | 12 | 10 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Ушбу жадвал маълумотлари таркибида кварцли магматик тоғ жинсларининг нурашидан ҳосил бўлган элювиал қумларга нисбатан татбиқ этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМагматик ва метаморфик тоғ жинслари элювиал лойли грунтларининг солиштирма боғланиш сп kPA, ички ишқаланиш бурчаги 
gon ва деформация модулини Е, MPa, норматив қийматлари
gon ва деформация модулини Е, MPa, норматив қийматлариHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | |||||||||
Грунтлар номи ва оқувчанлик кўрсаткичи норматив қийматлари чегаралари | Грунтлар кўрсаткич белгиси | Ғоваклик коэффициент е да грунтлар кўрсаткичлари | |||||||
0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | 1,05 | 1,2 | |||
Лойли қум | IL < 0 | с | 47 | 44 | 42 | 41 | 40 | 39 | - |
j | 34 | 31 | 28 | 26 | 25 | 24 | - | ||
Е | 37 | 30 | 25 | 20 | 15 | 10 | - | ||
0 £ IL £ 0,75 | с | 42 | 41 | 40 | 39 | 38 | - | - | |
j | 31 | 28 | 26 | 25 | 24 | - | - | ||
Е | 25 | 18 | 14 | 12 | 11 | - | - | ||
Қумли лой | 0 £ IL £ 0,25 | с | 57 | 55 | 54 | 53 | 52 | 51 | 50 |
j | 24 | 23 | 22 | 21 | 20 | 19 | 18 | ||
Е | 27 | 25 | 23 | 21 | 19 | 17 | 14 | ||
0,25 < IL £ 0,5 | с | - | 48 | 46 | 44 | 42 | 40 | 37 | |
j | - | 22 | 21 | 20 | 19 | 18 | 17 | ||
Е | - | 19 | 16 | 14 | 13 | 12 | 11 | ||
0,5 < IL £ 0,75 | с | - | - | 41 | 36 | 32 | 29 | 25 | |
j | - | - | 20 | 19 | 18 | 17 | 16 | ||
Е | - | - | 15 | 13 | 11 | 10 | 9 | ||
Лойлар | 0 £ IL £ 0,25 | с | - | 62 | 60 | 58 | 57 | 56 | - |
j | - | 20 | 19 | 18 | 17 | 16 | - | ||
Е | - | 19 | 18 | 17 | 16 | 15 | - | ||
0,25 < IL £ 0,5 | с | - | 54 | 50 | 47 | 44 | - | - | |
j | - | 17 | 15 | 13 | 12 | - | - | ||
Е | - | 14 | 12 | 10 | 9 | - | - | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Ушбу жадвал маълумотлари таркибида йирик бўлакли заррачалари (d > 2 mm) миқдори оғирлиги бўйича 20 фоиздан ортиқ бўлмаган элювиал лойли грунтларга нисбатан татбиқ этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАргилдит-алевролитли чўкинди жинслар элювиал лойли грунтларининг солиштирма туташувчанлик сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги 
gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлариHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал | |||||
Грунтлар кўрсаткичлари белгилари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари | ||||
0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0.85 | |
с | 58 | 48 | 40 | 35 | 31 |
j | 29 | 24 | 21 | 19 | 17 |
Е | 25 | 21 | 17 | 13 | 10 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚумли ювма грунтларнинг солиштирма туташувчанлиги сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги 
gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлариHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал | |||||||
Қумлар | Грунтлар кўрсаткичлари белгилари | Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари | |||||
0,45 | 0,55 | 0,65 | 0,75 | 0,85 | 0,95 | ||
Ўртача йирикликда | с | 8 | 4 | 3 | 2 | - | - |
j | 39 | 37 | 33 | 30 | - | - | |
Е | 45 | 32 | 25 | 17 | - | - | |
Майда | с | 10 | 6 | 4 | 3 | 1 | - |
j | 36 | 33 | 30 | 27 | 25 | - | |
Е | 35 | 27 | 19 | 15 | 12 | - | |
Чангсимон | с | - | 10 | 7 | 5 | 3 | 2 |
j | - | 33 | 29 | 25 | 23 | 20 | |
Е | - | 20 | 16 | 10 | 8 | 5 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин грунтларининг ҳисобий қаршилиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R0)ни мазкур илованинг 1 — 10-жадвалларида келтирилган миқдоридан пойдевор ўлчамларини дастлабки миқдорларини аниқлашда фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR0 ва R¢0 қийматларининг қўлланилиш соҳаси қуйидагича белгиланган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу илованинг 1 — 3-жадваллари учун мазкур ШНҚнинг 99-бандида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур илованинг 4-жадвали учун ушбу ШНҚнинг 220-бандида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу илованинг 5-жадвали учун мазкур ШНҚнинг 297-бандида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур илованинг 6 — 8-жадваллари учун ушбу ШНҚнинг 330-бандида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу илованинг 9-жадвали учун 329-бандида ҳамда 10-жадвали учун 461-бандида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. е ва IL оралиқ миқдоридаги грунтлар учун ушбу илованинг 1 — 3, 7, 8-жадваллар, rd ва Sr 4- жадвалга, Sr 9-жадвалга ҳамда l ни оралиқ қийматларидаги 10-жадвалларга мувофиқ пойдеворлар учун R0 ва R¢0 қийматлари интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Р0 миқдори 1 — 9-жадвалларга мувофиқ кенглиги b = 1 m ва жойлашиш чуқурлиги d = 2 m бўлган пойдеворларга нисбатан татбиқ этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 99, 220, 297, 330, 347 ва 461-бандларига кўра, R0 қийматидан пойдеворни дастлабки ўлчамларини аниқлаш учун фойдаланишда, замин грунтини ҳисобий қаршилиги (R, kPA)ни қуйидаги 1-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлгандаHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR = R0[1 + k1(b — b0)/ b0](d + d0)/2d0; (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd > 2 m бўлганда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb ва d — мос равишда лойиҳаланаётган пойдевор жойлашиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg'II — пойдевор таглигидан юқорида жойлашган грунт солиштирма оғирлигини ҳисобий қиймати, kN/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk1 — коэффициент, чангсимон қумлардан ташқари йирик бўлакли ва қумли грунтлардан ташкил топган заминлар учун — k1 = 0,125, чангсимон қум, лойли қум, қумли лой ва лойлардан иборат заминлар учун — k1= 0,05 деб қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk2 — коэффициент йирик бўлакли ва қумли грунтлардан ташкил топган заминлар учун — k2= 0,25, лойли қум ва қумли лойли заминлар учун k2= 0,2 ва лойли заминлар учун — k2 = 0,15 деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКенглиги 
бўлган ер тўлали бино ва иншоотлар учун ҳисобларда ишлатиладиган пойдеворнинг ташқи ва ички жойлашиш чуқурлиги қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:
бўлган ер тўлали бино ва иншоотлар учун ҳисобларда ишлатиладиган пойдеворнинг ташқи ва ички жойлашиш чуқурлиги қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd= d1+ 2 m,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd1 — мазкур ШНҚнинг 8-формуласидан аниқланадиган пойдеворни келтирилган чуқурлиги. В > 20 m бўлганда d = d1тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик бўлакли грунтларни ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |
Йирик бўлакли грунтлар | R0, kPA қиймати |
Шағалли грунтлар: | |
Қумли | 600 |
Лойли қуйидаги оқувчанлик чегарасида: | |
IL £ 0,5 | 450 |
0,5 < IL £ 0,75 | 400 |
Қуйидаги тўлдиргичли йирик шағалли грунтлар: | |
Қумли | 500 |
Лойли қуйидаги оқувчанлик кўрсаткичида: | |
IL £ 0,5 | 400 |
0,5 < IL £ 0,75 | 350 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚумли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | ||
Қумлар | Қумларнинг жойлашиш зичлигига кўра R0, kPA, қийматлари | |
зич | ўртача зичликда | |
Йирик | 600 | 500 |
Ўртача йирикликда | 500 | 400 |
Майда: | ||
намлиги кам | 400 | 300 |
намланган ва сувга тўйинган | 300 | 200 |
Чангсимон: | ||
намлиги кам | 300 | 250 |
Намланган | 200 | 150 |
сувга тўйинган | 150 | 100 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойли (ўта чўкмайдиган) грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | |||
Лойли грунтлар | Ғоваклик коэффициенти е | Грунтларнинг оқувчанлик кўрсаткичидаги R0 kPA, қиймати | |
IL = 0 | IL = 1 | ||
Лойли қум | 0,5 | 300 | 200 |
0,7 | 250 | 150 | |
Қумли лой | 0,5 | 350 | 250 |
0,7 | 250 | 180 | |
1,0 | 200 | 100 | |
Лойлар | 0,5 | 600 | 400 |
0,6 | 500 | 300 | |
0,8 1,1 | 300 250 | 200 100 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойли ўта чўкувчан грунтларни ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | ||||
Грунтлар | R0, kPA, қуйидаги грунтлар учун | |||
қуруқ ҳолатдаги табиий грунт зичлиги rd, t/m3 | қуруқ ҳолатдаги зичланган грунт зичлиги rd, t/m 3 | |||
1,35 | 1,55 | 1,60 | 1,70 | |
Лойли қум | 300 150 | 350 180 | 200 | 250 |
Қумли лой | 350 180 | 400 200 | 250 | 300 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Суратда намлик даражаси Sr£0,5 бўлган, ҳўлланмаган ўта чўкадиган грунтларга тегишли R0 қийматлари келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Маҳражда Sr³0,8 бўлган шундай грунтларга, шунингдек ҳўлланган ўта чўкадиган грунтларга тегишли R0 қийматлари келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТорфли қумларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | |||
Ўртача зичликдаги қумлар | Грунтларнинг торфлилик даражасига Iom га кўра R0, kPA қиймати | ||
0,03 < Ir £ 0,1 | 0,1 < Ir £ 0,25 | 0,25 < Ir £ 0,40 | |
Майда қум: | |||
Намлиги кам | 250 | 180 | 90 |
150 | 100 | 70 | |
чангсимон: | |||
Намлиги кам | 200 | 120 | 80 |
Намлиги юқори | 100 | 80 | 50 |
Сувга тўйинган | 80 | 60 | 40 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Жадвалдаги R0 қиймати ўсимлик қолдиқларини парчаланиш даражаси Ddp £ 20 фоиз бўлган грунтларга тегишли. Ddp > 20 фоиз бўлганда R0 қиймати 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал йирик бўлакли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | ||||
Йирик бўлакли грунтлар | Дастлабки ҳосил қилувчи жинсларда R0, kPA, қиймати | |||
Магматик ва метаморфик | Цементланган чўкувчан | |||
Таркиби кварцли | кварцсиз | қумтош | Аргилдит ва алевролитлар | |
Палахса тошли | 900 | 700 | 800 | 600 |
Шағалли нурамаган | 800 | 600 | 600 | 500 |
Шағал-дресвяли кучсиз нураган | 600 | 500 | 500 | 400 |
Дресвяли кучли нураган | 500 | 400 | 400 | 300 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал қумларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал | ||
Қумлар | Ғоваклик коэффициенти е | R0, kPA |
Дресвяли намликка боғлиқ бўлмаган ҳолда | 0,5 | 600 |
0,7 | 450 | |
0,9 | 300 | |
Йирик ва ўртача йирикликда намликка боғлиқ бўлмаган ҳолда | 0,5 | 500 |
0,7 | 350 | |
0,9 | 250 | |
Чангсимон намлиги кам ва намланган | 0,5 | 550 |
0,7 | 400 | |
0.9 | 300 | |
1,1 | 200 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. R0 ни келтирилган қийматлари таркиби кварцли магматик тоғ жинслари ва цементланган чўкинди қумтошни нурашидан ҳосил бўлган элювиал қумларга тааллуқли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Сувга тўйинган чангсимон қумлар учун R0 ни қийматини 0,8 коэффициент билан ёки қиймати бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал лойли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал | |||
Грунтлар | Ғовакли коэффициенти е | Оқувчанлик кўрсаткичи IL даги қиймати, R0 , kPA | |
IL = 0 | IL = 1 | ||
Лойли қум | 0,5 | 300 | 250 |
0,7 | 250 | 200 | |
Қумли лой | 0.5 | 30 | 250 |
0.7 | 250 | 180 | |
0.9 | 200 | 130 | |
1,1 | 150 | 100 | |
Лойлар | 0,6 | 500 | 300 |
0,8 | 300 | 200 | |
1,1 | 250 | 150 | |
1,25 | 200 | 100 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. R0 ни келтирилган қийматлари таркиби магматик тоғ жинсларининг нурашидан ҳосил бўлган таркиби кучсиз элювиал лойли грунтларга тегишли. Лойли аргилдит-алевролитли грунтлар учун R0 ни қийматини 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўкма грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал | ||||
Тўкманинг хусусияти | R0 қийматлари, kPA | |||
Йирик, ўртача ва майда қумлар, шлаклар намлик даражаси Sr | Чангсимон қум, лойли қум, қумли лой, лой кул намлик даражаси Sr | |||
Sr £ 0,5 | Sr ³ 0,8 | Sr £ 0,5 | Sr ³ 0,8 | |
Бир нормада режалаб зичлаб кўтарилган тўкмалар Грунтлар ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари: | 250 | 200 | 180 | 150 |
зичланган | 250 | 200 | 180 | 150 |
зичланмаган Грунтлар ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари уюми: | 180 | 150 | 120 | 100 |
зичланган | 150 | 120 | 120 | 100 |
зичланмаган | 120 | 100 | 100 | 80 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу жадвалдаги R0 қийматлари таркибида органик моддалар Ir £0,1 бўлган тўкма грунтларга тегишли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Яхши ўрнашмаган грунт ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари учун R0 қийматлари 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲаво электр узатиш линиялари таянчларининг суғуриб ташланадиган пойдеворлари учун қайта кўмилган грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал | ||||
Пойдеворнинг нисбий чуқурлиги l = d/b | R0нинг қиймати, kPA | |||
Қайта кўмилган грунтнинг оқувчанлик IL £0,5 ва зичлик (қуйида) кўрсаткичларида (t/m3) лойли грунтлар | Қайта кўмилган грунтнинг қуйидаги зичлигида ўртача йирикликдаги ва майда, намлиги кам ва нам қумлар, t/m3 | |||
1,55 | 1,70 | 1,55 | 1,70 | |
0,8 | 32 | 36 | 32 | 40 |
1,0 | 40 | 45 | 40 | 50 |
1,5 | 50 | 65 | 55 | 65 |
2,0 | 60 | 85 | 70 | 85 |
2,5 | - | 100 | - | 100 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Оқувчанлик чегараси 0,5 < IL £ 0,75 бўлган лойлар ва қумли лойлар учун ва 0,5< IL £1,0 бўлган лойли қумлар учун R0 нинг қийматлари «лойли грунтлар» графаси бўйича мос равишда 0,85 ва 0,7 коэффициентлар киритиб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Чангсимон қумлар учун R0 қийматлари худди ўртача йирик ва майда қумлардаги каби 0,85 коэффициент билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор заминини чўкишини чизиқли-деформацияланувчи қатлам усулида аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Пойдевор заминининг ўртача чўкишини 
, сm, чизиқли-деформацияланувчи қатлам кўринишидаги ҳисобий схемадан фойдаланиб (1-расм) қуйидаги 1-формуладан аниқланади:
, сm, чизиқли-деформацияланувчи қатлам кўринишидаги ҳисобий схемадан фойдаланиб (1-расм) қуйидаги 1-формуладан аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр — пойдевор таглиги тубидаги ўртача босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — тўғри тўртбурчакли пойдеворни эни ёки юмалоқ пойдеворни диаметри;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkс ва kт — коэффициентлар, мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадваллардан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — миқдори ушбу илованинг 2-формуласи орқали аниқланадиган ҳисобий қатлам қалинлиги Н чегарасида сиқилувчанлиги билан фарқланадиган қатламлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishki ва ki-1 — пойдеворнинг шаклига, тўғри тўртбурчак шаклли пойдеворнинг томонлари нисбатига, таглик ва i — қатлам тепаси жойлашган нисбий чуқурликка кўра 3-жадвалдан аниқланадиган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEi — грунт и-қатламининг деформация модули.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу илованинг 4-формуласи чекланган юзада бир текис тарқалган юк тушадиган заминнинг ўртача чўкишини аниқлаш учун хизмат қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур ШНҚнинг 1-формуласидан мазкур ШНҚнинг 93-банди келтирилган ҳолларда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |
Қатламнинг нисбий қалинлиги z = 2Н/b | kс коэффициенти |
0 < z £ 0,5 | 1,5 |
0,5 < z £ 1 | 1,4 |
1 < z £ 2 | 1,3 |
2 < z £ 3 | 1,2 |
3 < z £ 5 | 1,1 |
z > 5 | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | ||
Пойдевор кенглиги b, m, га тенг бўлгандаги коэффициенти | ||
b < 10 | 10 £ b £ 15 | b > 15 |
1 | 1,35 | 1,5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||||||||
| Пойдевор учун k коэффициенти | |||||||
Юмалоқ | Томонларини нисбати h =l/b га тенг бўлган тўғри тўртбурчакли | Тасмасимон (h ³ 10) | ||||||
1,0 | 1,4 | 1,8 | 2,4 | 3,2 | 5 | |||
0 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 |
0,4 | 0,090 | 0,100 | 0,100 | 0,100 | 0,100 | 0,100 | 0,100 | 0,104 |
0,8 | 0,179 | 0,200 | 0,200 | 0,200 | 0,200 | 0,200 | 0,200 | 0,208 |
1,2 | 0,266 | 0,299 | 0,300 | 0,300 | 0,300 | 0,300 | 0,300 | 0,311 |
1,6 | 0,348 | 0,380 | 0,394 | 0,397 | 0,397 | 0,397 | 0,397 | 0,412 |
2,0 | 0,411 | 0,446 | 0,472 | 0,482 | 0,486 | 0,486 | 0,486 | 0,511 |
2,4 | 0,461 | 0,499 | 0,538 | 0,556 | 0,565 | 0,567 | 0,567 | 0,605 |
2,8 | 0,501 | 0,542 | 0,592 | 0,618 | 0,635 | 0,640 | 0,640 | 0,687 |
3,2 | 0,532 | 0,577 | 0,637 | 0,671 | 0,696 | 0,707 | 0,709 | 0,763 |
3,6 | 0,558 | 0,606 | 0,676 | 0,717 | 0,750 | 0,768 | 0,772 | 0,831 |
4,0 | 0,579 | 0,630 | 0,708 | 0,756 | 0,796 | 0,820 | 0,830 | 0,892 |
4,4 | 0,596 | 0,650 | 0,735 | 0,789 | 0,837 | 0,867 | 0,883 | 0,949 |
4,8 | 0,611 | 0,668 | 0,759 | 0,819 | 0,873 | 0,908 | 0,932 | 1,001 |
5,2 | 0,634 | 0,683 | 0,780 | 0,844 | 0,904 | 0,948 | 0,977 | 1,050 |
5,6 | 0,635 | 0,697 | 0,798 | 0,867 | 0,933 | 0,1981 | 1,018 | 1,095 |
6,0 | 0,645 | 0,708 | 0,814 | 0,887 | 0,958 | 1,011 | 1,056 | 1,138 |
6,4 | 0,653 | 0,719 | 0,828 | 0,904 | 0,980 | 1,041 | 1,090 | 1,178 |
6,8 | 0,661 | 0,728 | 0,841 | 0,920 | 1,000 | 1,065 | 1,122 | 1,215 |
7,2 | 0,668 | 0,736 | 0,852 | 0,935 | 1,019 | 1,088 | 1,152 | 1,251 |
7,6 | 0,674 | 0,744 | 0,863 | 0,948 | 1,036 | 1,109 | 1,180 | 1,285 |
8,0 | 0,679 | 0,751 | 0,872 | 0,960 | 1,051 | 1,128 | 1,205 | 1,316 |
8,4 | 0,684 | 0,757 | 0,881 | 0,970 | 1,065 | 1,146 | 1,229 | 1,347 |
8,8 | 0,689 | 0,762 | 0,888 | 0,980 | 1,078 | 1,162 | 1,251 | 1,376 |
9,2 | 0,693 | 0,768 | 0,896 | 0,989 | 1,089 | 1,178 | 1,272 | 1,404 |
9,6 | 0,697 | 0,772 | 0,902 | 0,998 | 1,100 | 1,192 | 1,291 | 1,431 |
10,0 | 0,700 | 0,777 | 0,908 | 1,005 | 1,110 | 1,205 | 1,309 | 1,456 |
11,0 | 0,705 | 0,786 | 0,922 | 1,022 | 1,132 | 1,233 | 1,349 | 1,506 |
12,0 | 0,720 | 0,794 | 0,933 | 1,037 | 1,151 | 1,257 | 1,384 | 1,550 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. 
ни оралиқ қийматларида k коэффициенти қийматини интерполяция йўли билан аниқлаш керак.
ни оралиқ қийматларида k коэффициенти қийматини интерполяция йўли билан аниқлаш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Чизиқли-деформацияланувчи қатламнинг қалинлиги Н, m қуйидаги 2-формуладан аниқланиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН = (Н0 + yb)kp, (2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мос равишда лойли грунтлардан иборат заминлар учун 9 m ва 0,15 га тенг деб, қумли грунтларда эса 6 m ва 0,1 га тенг деб қабул қилиниши лозим;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkр — қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган коэффициент: пойдеворнинг остидаги ўртача босим р = 150 kPA бўлганда, kр = 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishр = 150 kPA бўлганда, kр = 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоралиқ қийматларда эса интерполяция билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗамин лойли ва қумли грунтлардан иборат бўлса, Н, m нинг қиймати қуйидаги формуладан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН = Нs + hcl/3, (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНs — замин фақат қумли грунтдан иборат деб олиб, мазкур илованинг 2-формуласи бўйича ҳисобланган қатлам қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhcl — пойдевор таглигидан Нcl га тенг чуқурликкача чегарада лойли грунтлар қаламининг умумий қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНcl — асос фақат лойли грунтдан иборат деб олиб, ушбу илованинг 2-формуласи бўйича ҳисобланадиган Н нинг қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-расм. Чизиқли деформацияланадиган қатлам кўринишидаги заминнинг ҳисоблаш схемасидан фойдаланган ҳолда чўкишларни ҳисоблаш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилаётган объектлар пойдевор заминларининг чегаравий деформацияси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |||
Бино ва иншоот | Пойдевор заминларининг чегаравий деформацияси | ||
Чўкишнинг нисбий фарқи (Ds/L)u | Қийшайиш iu | Чўкишнинг нисбий фарқи (Ds/L)u | |
1. Тўлиқ каркасли бир қаватли ва кўп қаватли ишлаб-чиқариш ва жамоат бинолари: | |||
темир-бетонли | 0,002 | - | 10 |
темир-бетонли, темир-бетон камар ўрнатилган ёки яхлит ёпмали ҳамда пўлатдан яхлит конструкцияли бино ва темир-бетонли | 0,003 | 15 | |
темир-бетон камарли ёки яхлит ёпмали | 0,004 | - | 15 |
0,005 | - | 18 | |
2. Конструкцияларида нотекис чўкишдан зўриқишлар ҳосил бўлмайдиган бино ва иншоотлар | 0,006 | - | 20 |
3. Каркассиз кўп қаватли бино юк кўтарувчи девори қуйидагилардан иборат бўлган: | |||
йирик панелдан | 0,0016 | - | 12 |
йирик блоклардан ёки арматураланмаган терилган ғиштдан | 0,0020 | 12 | |
йирик блоклардан ёки арматураланмаган терилган ғиштдан, арматураланган, темир-бетон камарли ёки яхлит ёпмали ҳамда яхлит конструкцияли бино | 0,0024 | 18 | |
4. Темир-бетон конструкцияли элеватор иншоотлари: | |||
битта пойдевор плитасига жойлашган яхлит конструкцияли ишчи бино ёки ем-хашак омбори | - | 0,003 | 40 |
битта пойдевор плитасига жойлашган йиғма конструкцияли | - | 0,003 | 30 |
яхлит конструкцияли алоҳида жойлашган ем-хашак омбори | « | 0,004 | 40 |
битта пойдевор плитасига жойлашган йиғма конструкцияли | - | 0,004 | 30 |
5.Тутун қувурлари Н, m баландликда: | |||
Н £ 100 | - | 0,005 | 40 |
100 < Н £ 200 | - | 1/(2Н) | 30 |
200 < Н £ 300 | - | 1/(2Н) | 20 |
Н > 300 | - | 1/(2Н) | 10 |
6. Баландлиги 100 m гача бўлган қаттиқ (бикр) бино ва иншоот 4 ва 5 ҳолатда келтирилганлардан мустасно | - | 0,004 | 20 |
7. Антенна алоқа иншоотлари: | |||
ерга уланган мачта стволлари | - | 0,002 | 20 |
ерга уланган мачта стволлари, электрдан ҳимоя қилинган | - | 0,001 | 10 |
Радио минораси | 0,002 | - | - |
Қисқа тўлқинли радиостанция минораси | 0,0025 | - | |
Минора (алоҳида блоклар) | 0,001 | - | |
8. Ҳаводан ўтказиладиган электр узатиш линияси таянчлари: | |||
Оралиқдаги тўғри | 0,003 | - | - |
Анкерли ва анкерли-бурчакли, оралиқ бурчакли, охирги, очиқ тақсимлаш қурилмаси портали | 0,0025 | ||
Махсус ўтувчи | 0,002 | - | - |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Пойдевор заминини максимал чўкишини чегаравий қиймати 
табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.
табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Пойдевор заминини максимал чўкишини чегаравий қиймати 
табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.
табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Нисбий эгилишни (букилиш) чегаравий қиймати 3 ҳолатда келтирилган 0.5(As/L) тенг қилиб, нисбий қайрилиш эса 0,25(Ds/L)u тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Нисбий чўкиш фарқини аниқлашда (Ds/L) ушбу жадвалдаги ҳолатда L деб горизонтал юк йўналишидаги пойдеворлар блоки ўқлари орасидаги масофа, чўзулувчи таянчларда эса сиқилган пойдевор ва анкер ўқлари орасидаги масофа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Замин горизонтал (нишаблиги 0,1 дан катта бўлмаган) мустаҳкам қатламли грунтлардан ташкил топган бўлса, чўкишни максимал ва ўртача чегаравий қийматини 20 фоизга оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Кўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминни кўтарилишини чегаравий қийматини қуйидагича қабул қилишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформацияни ушбу иловада келтирилган тегишли чегаравий миқдорларида максимал ва ўртача кўтарилиш 25 фоиз миқдорида ҳамда чўкишни нисбий фарқи 50 фоиз миқдорида нисбий эгилиш 0,25(Ds/L)u миқдорида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Алоҳида турдаги иншоотларни лойиҳалаш, қуриш ва улардан фойдаланиш тажрибаларини умумлаштириш асосида пойдевор заминини деформациясини чегаравий миқдорини ушбу иловада келтирилган миқдордан фарқли қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМавжуд бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |
Бино ва иншоот ҳолати тоифаси | Бино ва иншоот ҳолати хусусиятлари |
I — нормал | Фойдаланиш шартлари бўйича шаҳарсозлик номлари ва қоидалари, лойиҳа ҳужжатлари талаблари бажарилиши, таъмирлаш ишларини бажариш талаб этилмайди |
II — қониқарли | Материалларнинг ҳақиқий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, I гуруҳ чегаравий ҳолатларига оид норматив талаблар бажарилиши лозимII гуруҳ чегаравий ҳолатларига тегишли талаблар бузилиши мумкин, бироқ нормал фойдаланиш шароитлари таъминланади.Конструкцияларни кучайтирмасдан, маҳаллий шикастланишларни бартараф этиш орқали жорий таъмирлаш ўтказиш лозим |
III — қониқарсиз | Норма талаблари бузилган бўлиб, бино ва иншоотнинг қулаш хавфи ва одамлар хавфсизлигига таҳдид мавжуд эмас. Шикастланган конструкцияларнинг юк кўтариш қобилиятини кучайтириш ва қайта тиклаш ишлари бажарилиши керак. |
IV — авария олди ёки авария ҳолатида | Мавжуд бузилишлар конструкцияни фойдаланишга яроқсизлигини, уларнинг қулаш хавфи ва конструкция жойлашган жойда одамларнинг бўлиши хавфлилигини кўрсатиш лозим |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Техник ҳолат тоифаси иншоот қурилиш конструкцияларини техник кузатиш натижаларига кўра, шунингдек жумладан пойдеворни,пойдевор тубидаги замин грунтларини тадқиқ қилиши ҳисобга олиб белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Реконструкция қилинаётган ёки янги қурилаётган иншоотлар таъсир доирасида жойлашган иншоотлар техник ҳолати тоифасини етарли асосланганда оширишга йўл қўйилади, бунда реконструкция ёки ҳимоя тадбирлари лойиҳасида (атрофни ўраб турган иншоотлар учун) пойдевор ва иншоотни ер усти қисмини, шунингдек уни бикрлигини ошириш билан боғлиқ бўлган, кучайтириш ишларини бажариш кўзда тутилган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Бир қаватли ва кўп қаватли тарихий бинолар ёки юк кўтариш девори арматурасиз ғиштдан қурилган тарихий-маданий ёдгорликларни II-қониқарли тоифадан оширишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТарихий қурилишларга келтирилган конструктив схемадаги хизмат муддати 100 йилдан ортган бинолар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Бино-иншоотларнинг техник кўрикдан ўтказиш натижаларидан фойдаланишга қуйидаги муддатларда йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник ҳолати I — норматив ва II — қониқарли тоифасига кирувчи бино-иншоотлар учун техник кўрикдан ўтказилганидан кейин 3 йилгача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник ҳолати III — қониқарсиз ва IV — авария олди ёки авария ҳолатидаги тоифасига кирувчи бино-иншоотлар учун эса 1,5 йилгача.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРеконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминининг қўшимча деформациясини чегараси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИншоотлар | Биноларнинг техник ҳолатини тоифаси | Пойдевор заминини қўшимча деформация чегараси | |
Чўкишни нисбий фарқи (Ds/L)u | Максимал чўкиш | ||
1. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори йирик панелли бинолар | I | 0,0020 | ,0 |
II | 0,0010 | 3,0 | |
III | 0,0007 | 2,0 | |
2. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори ғиштдан ёки арматураланган йирик блокли бинолар | I | 0,003 | 4,0 |
II | 0,0015 | 3,0 | |
III | 0,001 | 2,0 | |
3. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори ғиштли ёки арматураланган йирик блокли ёки темир-бетон камарли бинолар | I | 0,0035 | 5,0 |
II | 0,0018 | 4,0 | |
III | 0,0012 | 3,0 | |
4. Кўп ва бир қаватли юк кўтарувчи деворлари арматураланмаган ғиштли тарихий бинолар ёки тарихий-маданий ёдгорликлари | I | - | - |
II | 0,0009 | 1,5 | |
III | 0,0007 | 1,0 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 
— табиий заминдаги реконструкция қилинаётган бино ва иншоот ёки қозиқли ростверк, шунингдек замин ва пойдеворни кучайтиришда, алоҳида турган пойдевор заминини қўшимча чўкишини максимал чегаравий миқдори.
— табиий заминдаги реконструкция қилинаётган бино ва иншоот ёки қозиқли ростверк, шунингдек замин ва пойдеворни кучайтиришда, алоҳида турган пойдевор заминини қўшимча чўкишини максимал чегаравий миқдори.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот тубига узлуксиз яхлит темир-бетон пойдевор плитасини ётқизишда қўшимча чўкишини ўртача чегаравий миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. IV техник ҳолат тоифасидаги иншоотлар учун авариядан олдинги ёки авария ҳолатидаги пойдевор заминини қўшимча деформацияланишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминидаги мазкур ШНҚнинг 128-банди талаблари асосида аниқланган Нс сиқилувчан қатлам доирасида, деформация модули Е £ 1 MPa бўлган грунтлардан иборат бўлса ёки заминда мазкур ШНҚнинг 8-бобида келтирилган махсус грунтлар ётса, мазкур илованинг 1-жадвали қийматларидан фойдаланмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелтирилган миқдорлар ўрнига ушбу зоналар учун хусусиятли бўлган ва шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида минтақавий жадвал қийматларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОрганик-минерал ва органик грунтларни физик-механик хоссалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Грунтларннинг 1 — 4-жадвалларда келтирилган хоссалари қийматларидан органик-минерал ва органик грунтлардан мазкур ШНҚнинг 285-бандига мувофиқ ташкил топган заминларни дастлабки баҳолаш учун фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОчиқ торфларни физик-механик хоссаларини ўртача миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |||||||
Кўрсаткич | Парчаланиш даражаси Ddp, фоизда, кўрсаткичлар миқдори | ||||||
юқориги | пастки | ||||||
5-20 | 21-30 | 31-40 | >40 | 5-25 | 26-40 | >40 | |
Тўлиқ сувга тўйинган ҳолатдаги намлик, wsat бирлик миқдорида | 14,5 | 12,5 | 11,8 | 10,0 | 11,5 | 7,5 | 5,8 |
Торф заррачаларини зичлиги rs, g/cm3 | 1,62 | 1,56 | 1,49 | 1,40 | 1,58 | 1,51 | 1,5 |
Тўлиқ намлик сиғимидаги деформация модули Е, MPa | 0,11 | 0,15 | 0,23 | 0,25 | 0,15 | 0,24 | 0,31 |
Ён сиқилиш босими коэффициенти x | 0,12 | 0,19 | 0,28 | 0,35 | 0,22 | 0,43 | 0,50 |
Консолидация коэффициенти сv, m2/йил | 10 | 5 | 2 | 1 | 5 | 2 | 1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўмилган торфни физик-механик хоссаларини ўртача миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | |||
Кўрсаткич | Парчаланиш даражаси Ddp, фоиз да, кўрсаткичлар миқдори | ||
20-30 | 31-40 | 41-60 | |
Грунтни зичлиги грунта r, g/cm3 | 1,0 | 1,05 | 1,2 |
Грунт заррачаларини зичлиги rs, g/cm3 | 1,5 | 1,60 | 1,80 |
Табиий намлиги w, бирлик миқдорида | 3,0 | 2,2 | 1,7 |
Ғоваклик коэффициенти е | 5,5 | 4,0 | 3,0 |
Ички ишқаланиш бурчаги j, gon. | 22 | 12 | 10 |
Солиштирма боғланиш кучи с, kPA | 20 | 25 | 30 |
Деформациия модули Е, MPa | 1,1 | 2,0 | 3,0 |
Ён босим коэффициенти x | 0,24 | 0,28 | 0,32 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкиндиларни деформация моделини ўртача қиймати
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||
Чўкинди | Ғоваклик коэффициенти е | Деформациия модули Е, MPa |
Лойли қумли | 0,8 | 5,1 |
1,2 | 3,3 | |
Қумли лойли | 0,9 | 2,0 |
1,6 | 1,2 | |
Лойли | 1,2 | 1,6 |
2,0 | 0,8 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧириндиларни физик-механик хусусиятлари миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | |||||||||
Жойлашган тури | Чириндини турлари | Моддалар таркиби | намлиги w, бирлик миқдорида | грунт заррачаларини зичлиги rs, g/cm3 | ғоваклик коэффициенти е | деформациия модули Е, MPa (р=0,05 MPa) бўлганда | айланма қирқишга қаршилиги т , kPa | ||
органик Ir, фоизда | карбонатли CaCO3, фоизда | ||||||||
Табиий ҳолатдаги зич бўлмаган | Кўлдаги сув тагида | Минералли | 10-30 | 30 | 1,5-4,5 | 2,0-2,5 | 5-12 | 0,25-0,6 | 4-6 |
Ўртача минералли | 30-50 | 30 | 3-6 | 1,8-2,0 | 9-12 | 0,1-0,3 | 2-4 | ||
кучсиз минералли | >50 | 30 | 6-20 | 1,4-1,8 | 12-25 | 0,03-0,1 | <2 | ||
Ботқоқликдаги торф тагида | Минералли | 10-30 | 30 | 1,2-3,7 | 2,0-2,5 | 4-12 | 0,4-0,8 | 12-13 | |
Ўртача минералли | 30-50 | 30 | 3-6 | 1,8-2,0 | 8-12 | 0,25-0,5 | 7-12 | ||
кучсизминералли | 50-80 | 10-30 | 6-12 | 1,4-1,8 | 12-20 | 0,1-0,25 | 12-13 | ||
Табиий ҳолатда зичланган (кўл-ботқоқликдаги минерал чўкинди тубидаги) | Минералли | 10-30 | 30 | 0,5-1,8 | 2,0-2,5 | 1,4-3 | 0,7-2 | 15-25 | |
Ўртача минералли | 30-50 | 30 | 1,5-2,5 | 1,8-2,0 | 3-5 | 0,4-1 | 10-20 | ||
Кучсиз минералли | >50 | 30 | 1,5-3,0 | 1,4-1,8 | 4-6 | 0,3-0,5 | 2-15 | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлювиал грунтларни физик-механик хоссалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур ШНҚнинг 1 — 3-жадвалида келтирилган грунтларнинг хусусиятларини миқдоридан, ушбу грунтлардан ташкил топган заминни дастлабки баҳолаш учун мазкур ШНҚнинг 322 ва 326-бандларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМагматик тоғ жинсли элювил қоя грунтларни физик хоссалари ва сувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқ бўйича сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc ни ўртача қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | ||||
Қоя тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари | Магматик тоғ жинсли элювил қоя грунтларни хоссалари | |||
Зичлиги r, g/cm3 | Ғоваклик коэффициенти е | Rc, MPa | Сувда юмшаш даражаси | |
Кучсиз нураган | 2,7 ортиқ | 0,1 камроқ | 5 дан кўпроқ | Юмшамайдиган |
Нураган | 2,5 < r £ 2,7 | 0,1 £ е £ 0,2 | 5 £ Rc £ 15 | кам юмшайдиган |
Кучли нураган | 2,2 < r £ 2,5 | 0,2 дан ортиқ | 5 дан камроқ | юмшайдиган |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЦементланган чўкинди жинсли элювиал қоя грунтларни сувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқ бўйича сиқилишга мустаҳкамлигини чегаравий миқдори Rc
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | |||
Нураш даражаси Кwr | Чўкинди жинсли элювиал қоя грунтлар учун Rc, MPa, миқдори | ||
Аргилдитлар ва алевролитлар | Цементи кўпроқ қумтош | ||
лойли | карбонатли | ||
1 > Кwr ³ 0,95 | 12-20 | 30-50 | 50-95 |
0,95 > Кwr ³ 0,9 | 8-12 | 15-30 | 30-50 |
0,9 > Кwr ³ 0,85 | 5-8 | 7,5-15 | 10-30 |
0,85 > Кwr ³ 0,8 | 2,5-5,0 | 5,0-7,5 | 5-10 |
Кwr < 0,8 | 2,5 дан кам | 5дан кам | 5 дан кам |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик бўлакли элювиал грунтларни ҳар хил турида деформация модули
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||||
Йирик бўлакли грунтлар турлари | Бошланғич ҳосил бўлувчи жинсларда деформация модули Е, MPa, ни миқдори | |||
Магматик ва метаморфик | Чўкувчан цементланган | |||
таркибида кварцли | кварцсиз | қумтош | Аргилдит ва алевролитлар | |
Палахса тошли | Кам эмас 60 | Кам эмас 50 | Кам эмас 50 | Кам эмас 40 |
Нураган шағалли | 40-60 | 35-50 | 40-50 | 35-40 |
Шағалли-кучсиз нураган дресвали | 30-40 | 25-35 | 30-40 | 20-35 |
Кучли нураган дресвали | 30 дан кам | 25 дан кам | 30 дан кам | 20 дан кам |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилган ёки реконструкция қилинган бино ва иншоотлар таъсир ҳудудида жойлашган, атрофни ўраб турган бино ва иншоот пойдевори заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоот | Бино техник ҳолати тоифаси | Пойдевор заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдорлари | |
Чўкишни нисбий фарқи (Ds/L)u | Максимал чўкиш | ||
1. Бир қаватли ва икки қаватли тўлиқ темир-бетон каркасли фуқаро ва ишлаб чиқариш бинолари | I | 0,0020 | 5,0 |
II | 0,0010 | 3,0 | |
III | 0,0007 | 2,0 | |
2. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори йирик панелли бинолар | I | 0,0016 | 4,0 |
II | 0,0008 | 3,0 | |
III | 0,0005 | 2,0 | |
3. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори йирик блокли ёки арматурасиз ғиштли бинолар | I | 0,0020 | 4,0 |
II | 0,0010 | 3,0 | |
III | 0,0007 | 1,0 | |
4. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори ғиштли ёки бетон блокли арматурадан ёки темир-бетондан камарли бинолар | I | 0,0024 | 5,0 |
II | 0,0015 | 3,0 | |
III | 0.0010 | 2,0 | |
5. Кўп ва бир қаватли юк кўтарувчи деворлари арматураланмаган ғиштли тарихий бинолар, тарихий-маданий ёдгорликлари | I | - | - |
II | 0,0006 | 1,0 | |
III | 0,0004 | 0,5 | |
6. Баланд бикр (қаттиқ) иншоотлар ва қувурлар | I | 0,004 | 5,0 |
II | 0,002 | 3 | |
III | 0,001 | 2,0 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. IV техник ҳолат тоифасидаги иншоотлар учун авария олди ёки авария пойдевор заминини қўшимча деформацияланишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминидаги, мазкур ШНҚнинг 128-бандига асосан аниқланган Нс сиқилувчан қатлам доирасида деформация модули Е £ 7 MPa бўлган грунтлардан иборат бўлса ёки заминда 8-бобида келтирилган махсус грунтлар ётса, ушбу жадвалдан қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
10-ИЛОВА
10-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур илованинг 1 — 6-жадвалларида «+» ишораси билан геотехник кузатувда қайд этилиши керак бўлган кузатув параметрлари, «-» ишораси билан эса геотехник кузатувда қайд этилиши талаб этилмайдиган кузатув параметрлари белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда махсус техник шарт асосида геотехник кузатув ишларини олиб боришда, шунингдек илмий-техник йўналишда мазкур ШНҚнинг 21-бандига мувофиқ қўшимча равишда ушбу илованинг 1 — 4-жадвалларда келтирилмаган назорат параметрларини ҳам қайд этишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда махсус топшириқ асосида геотехник кузатув ишларини олиб боришда, шунингдек илмий-техник йўналишда мазкур ШНҚнинг 21-бандига мувофиқ қўшимча равишда ушбу илованинг 5-жадвалида келтирилмаган кузатув параметрларини (пойдевор таглиги оғиш бурчагининг қўшимча фарқи) ҳам қайд этишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни (атрофдаги бино ва иншоотлар грунт массивини ҳисобга олмаган ҳолда), пойдеворни ва янги қурилаётган бино ва иншоот конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | ||||
Назорат қилинаётган параметрлари | III ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган иншоотни қуйидаги баландликларида Н, m | |||
Н < 15 | 75 £ Н < 150 | Н > 150 | ||
Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик тоифаси | ||||
III | I — II | III | I — III | |
1. Пойдевор чўкиши ва чўкишларни нисбий фарқи | + | + | + | + |
2. Қийшайиш | + | + | + | + |
3. Пойдевор таглиги тубидаги кучланиш | - | +1 | +1 | +2 |
4. Замин грунтини қатламлаб чўкиши | - | - | +1 | + |
5. Қозиқ қадами тубидаги заминдаги ва қозиқ танасидаги кучланиш | - | - | +3 | + |
6. Ер ости қисми конструкциясидаги (пойдеворлар, устунлар ва ёпмалар) кучланиш | - | - | - | + |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Плита ва плита-қозиқли пойдеворлар учун иншоот баландлиги 100 m дан юқори бўлганда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Плита ва плита-қозиқли пойдеворлар учун бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Иншоот баландлиги 100 m дан юқори бўлганда бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу илованинг 1-жадвалидаги 1-ҳолатда пойдеворларга котлованни қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетондан тайёрланган («грунт қаридаги девор» технологияси, бурғилаб қоқиб киргизиладиган қозиқлар) юк кўтарувчи ва ўровчи конструкцияларини ҳам киритиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотларнинг баландлиги Н < 75 m ва муҳандислик-геологик шароити I-II мураккаблик тоифасида бўлганда махсус техник шарт асосида геотехник кузатув олиб боришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗаминни (атрофдаги иншоотларнинг грунт массивини ҳисобга олмаган ҳолда), пойдеворни ва реконструкция қилинаётган иншоот конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | |||
Назорат қилинаётган параметрлари | Реконструкция қилинаётган иншоот | ||
Хавф-хатар тоифасидаги | Ноёб, тарихий бинолар, тарихий-маданий ёдгорликлари | ||
II | I | ||
1. Пойдеворнинг қўшимча чўкиш ва қўшимча чўкишнинг нисбий фарқи | + | + | + |
2. Қўшимча қийшайиш | + | + | + |
3. Пойдевор таглиги тубидаги кучланиш | - | - | + |
4. Замин грунтини қатламлаб чўкиши | - | - | +1 |
5. Қозиқ қадами тубидаги заминдаги ва қозиқ танасидаги кучланиш | - | - | +2 |
6. Ер ости қисми конструкциясидаги (пойдеворлар, устунлар ва ёпмалар) кучланиш | - | - | +1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Бино ва иншоот баландлиги 75 m дан юқори бўлганда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Пойдеворни кучайтирувчи қозиқлар учун бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу илованинг 2-жадвалдаги 1-ҳолатда пойдеворларга котлованни қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетондан тайёрланган («грунт қаридаги девор» технологияси, бурғилаб қоқиб киргизиладиган қозиқлар) юк кўтарувчи ва ўровчи конструкцияларини ҳам киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоот котловани ўровчи конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | |||||
Назорат қилинаётган параметрлари | Котлован чуқурлиги Нк, m бўлганда | ||||
5 £ Нк < 10 | 10 £ Нк < 15 | Нк ³ 15 | |||
Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси | |||||
II | III | I-III | III | I-III | |
1. Ўровчи дамба устки қисмини горизонтал кўчиши | + | + | + | + | + |
2. Ўровчи дамбани баландлиги бўйича горизонтал кўчиши | + | + | + | + | + |
3. Пўлат тиргакдаги кучланиш | - | - | +1 | +1 | + |
4. Анкер қурилма тортқичидаги кучланиш | - | - | - | + | + |
5. Ўровчи конструкция арматураси ва бетонидаги кучланиш | - | - | - | - | +2 |
6. Ёпма ҳимоясида котлованни қазишда ёпма арматураси ва бетонидаги кучланиш | - | - | - | - | +2 |
7. Ўровчи конструкция ташқарисида грунтни музлаш чуқурлиги ва ҳарорати | +3 | +3 | +3 | +3 | +3 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Тиргакнинг умумий узунлиги 25 m дан катта бўлганда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Котлован чуқурлиги 20 m дан катта бўлганда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ўровчи конструкция ташқарисида кўпчувчи грунтлар мавжуд бўлганда ва ишларни қиш даврида бажарганда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотни ўраб турган грунт массивини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | |||||
Назорат қилинаётган параметрлари | Котлован чуқурлиги Нк, m | ||||
5 £ Нк < 10 | 10 £ Нк < 15 | Нк ³ 15 | |||
Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси | |||||
II | III | I-II | III | I-III | |
1. Юзадаги грунт маркасини вертикал кўчиши | + | + | + | + | + |
2. Юзадаги грунт маркасини горизонтал кўчиши | - | + | + | + | + |
3. Ер ости сувлари сатҳи | - | +1 | +1 | + | + |
4. Грунт массивини чуқурлиги бўйича вертикал кўчиши | - | - | - | +2 | +2 |
5. Грунт массивини чуқурлиги бўйича горизонтал кўчиши | - | - | - | +2 | +2 |
6. Ер ости сувлари ҳарорати ва кимёвий таркиби | +2 | +2 | +2 | +2 | +2 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ер ости сувларининг прогноз қилинаётган сув сатҳи котлован тубидан юқорида жойлашганда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Махсус техник шарт асосида бажарилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилган (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар ёки ер ости муҳандислик коммуникацияларининг таъсир доирасида жойлашган қурилишни ўраб турувчи (ер ости муҳандислик коммуникацияларини ҳисобга олмаган ҳолда) иншоотларни геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | |||
Назорат қилинадиган параметрлари | Котлован чуқурлиги Нк, m да | ||
Нк < 10 | Нк ³ 10 | ||
Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси | |||
I-II | III | ||
1. Пойдеворни қўшимча чўкиши ва уларнинг нисбий фарқи | + | + | + |
2. Конструкция деформацияланиши, шу жумладан дарзни очилиш кенглиги ва ҳосил бўлиш чуқурлиги | + | + | + |
3. Қўшимча қийшайиш | - | +1 | + |
4. Конструкция ва пойдеворни горизонтал кўчиши | - | - | + |
5. Динамик ва тебранма таъсирни ўлчаш | +2 | +2 | +2 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Атрофдаги биноларнинг баландлиги 75 m дан ортиқ бўлганда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Махсус техник шарт асосида бажарилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Геотехник кузатув жараёнида иншоотларнинг конструкциясини бузилишини аниқлаш учун атрофдаги биноларнинг даврий равишда кўз билан кузатиш ишларини ўтказиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги қурилган бино ва иншоот ёки ер ости муҳандислик коммуникациялар таъсир доирасида жойлашган ер ости муҳандислик коммуникацияларини геотехник кузатувларини бажаришда назорат қилинадиган параметрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | |||
Назорат қилинадиган параметрлари | Котлован чуқурлиги Нк, m | ||
Нк < 10 | Нк ³ 10 | ||
Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси | |||
III | |||
1. Люк, қудуқ ва бошқа юзага чиқиб турган конструкциялар қопқоқларини қўшимча чўкиши | + | + | + |
2. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси қўшимча чўкиши | - | + | + |
3. Люк, қудуқ ва бошқа юзага чиқиб турган конструкциялар қопқоқларини горизонтал кўчиши | - | + | + |
4. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси деформацияси | - | +1 | + |
5. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси горизонтал кўчиши | - | - | + |
6. Динамик ва тебранма таъсирни ўлчаш | +1 | +1 | +1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Махсус техник шарт асосида бажаришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ер ости муҳандислик коммуникацияларининг геотехник мониторинги жараёнида муҳандислик коммуникациялари йўналиши бўйлаб ер юзасининг ҳолатини ҳамда ўтиш ва ярим ўтиш коллекторларининг қоплама конструкцияларини кўз билан (визуал) кузатиш ишлари олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
11-ИЛОВА
11-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёсс ва лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари жадваллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари қуйидаги мақсадлар учун мўлжалланган бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг чегаравий ҳолатлари бўйича дастлабки ҳисоблашлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI ва II синфга мансуб бино ва иншоотларнинг заминлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳаво электр тармоғи ва алоқа линиялари таянчларининг заминларини, уларнинг қайси синф тоифасига мансублигидан қатъий назар, узил-кесил ҳисоблашларини амалга ошириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Кўрсаткичларни танлаш тартибини аниқлаш белгилари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш тартиби уларнинг турлари, келиб чиқиши, ёши ва зичлиги ҳамда намлигига кўра аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Лёссимон грунтларнинг келиб чиқиши ва ёшига тааллуқлилигини белгилашда, уларга тегишли номлар уларнинг келиб чиқиши ва ундан кейинги вақт давомида ўзгариш шароитларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинганлигини эътиборга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида кенг тарқалган қуйидаги генезис ва ёшдаги лёссимон грунтлар учун келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрта тўртламчи давр пролювиал ётқизиқлари — пQ2 — тоғолди ва қадимги террасаларда муваққат (вақтинчалик) оқимлар ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори тўртламчи давр пролювиал-аллювиал ётқизиклари — паQ3 — муваққат (вақтинчалик) оқимлар ва қисман дарё оқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳозирги замон даври аллювиал ётқизиқлари — αQ4 — дарё оқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishажратилмаган юқори тўртламчи ва ҳозирги замон даврлари аллювиал ётқизиқлари — аQ3-4 — дарё окқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Лёссимон грунтларнинг турлари қайишқоқлик сонига (Ir, фоиз) боғлиқ равишда ГОСТ 25100-2020 асосан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу таснифнома бўйича лёссимон грунтлар қуйидаги турларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли қум (супес)лар - Iп; ≤ 7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқумли лой (суглинок)лар - Iп; ≤ 7-17;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгиллар — Iп; > 17.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚайишқоқлик сони ГОСТ 5180-2015 талабларига кўра грунт намлигининг оқиш чегарасидан (ωЛ, фоиз) ёйиш чегарасини (ωп, фоиз) айириш орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп = ωЛ — ωп.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Лёссимон грунтларнинг зичлиги уларнинг умумий ғоваклиги (не, %) бўйича намлиги эса Ср, ўлчамсиз бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУмумий ғоваклик ва намлик даражаси қуйидаги формулалар ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr= W‧ρс /э‧ρw;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishρд — қуруқ ҳолатдаги грунт зичлиги, kg/cm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishρс — грунт заррачаларининг зичлиги, kg/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW — грунтнинг табиий намлиги, ўлчамсиз;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе — ғоваклик коэффициенти, ўлчамсиз;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishρw — сувнинг зичлиги, ρw ≈1g/cm3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуруқ грунт зичлиги, грунт зарралари зичлиги ва грунтнинг табиий намлиги ГОСТ 5180-2015 талабларига мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Ўзбекистон Республикадаги лёссимон грунтларнинг меъёрий ва ҳисобий кўрсаткичлари сифатида қуйидагилар қабул қилинган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички ишқаланиш бурчаги (φ) — меъёрий ва ҳисобий миқдорлари, gon.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштирма илашиш (С) — меъёрий ва ҳисобий миқдорлари, kPA;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishумумий деформация модули (Е), MPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация модулнинг ўзгарувчанлик даражаси α (α = Этаб/Есув ) — меъёрий миқдорлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0,1, 0,2, 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлик (εсл) — норматив миқдорлари, ўлчамсиз;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанликнинг бошланғич босими (Рпр) — норматив миқдорлар, MPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари ҳар бир муҳандис геологик элемент учун танлаб олинади ва белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Муҳандис-геологик элементлар мазкур ШНҚда қабул қилинган аниқлаш белгилари тизимлари асосида ва ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ ажратилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик геологиясида лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш учун, уларга ажратилган махсус белгиларнинг хусусий миқдорларини умумлаштириш орқали олинган меъёрий кўрсаткичлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг миқдорий жиҳатдан тафсифланувчи аниқлаш белгилари турли (турдош бўлмаган) ҳолларда, уларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш аниқлаш белгиларининг хусусий миқдорлари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш керак бўлган ҳолларда, грунтларнинг умумий ғоваклиги (н0) ва уларни бурғқудуқлардан грунт-намуна олгич (грунтонос)лар ёрдамида олиш жараёнида содир бўладиган тизимли ўзгаришлар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу аниқлик грунтларнинг зичлиги миқдорига 1-жадвалда келтирилган тузатишлар (Δн0) ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | ||
Монолитлар олинадиган чуқурлик, m | Iп, фоиз | + Δн0 |
≤ 5,0 | ≤7,0 7,1-17,0 >17,0 | 4,0 3,4 3,0 |
5,1 — 10,0 | <7,0 7,1-17,0 >17,0 | 3,0 3,0 2,6 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лёссимон грунтларнинг меъёрий ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш керак бўлган ҳолларда, лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятлари (φ, С, Е)га 2-жадвалда келтирилган тузатишлар ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | ||||
Монолитлар олинадиган чуқурлик, m | Iп, фоиз | φ | С | Е |
Тузатишлар коэффициентларининг норматив миқдорлари | ||||
≤5,0 | 1-7,0 7,1-17,0 >17,0 | 0,96 0,94 0,95 | 0,57 0,65 0,77 | 0,80 0,82 0,84 |
5,1-10,0 | 1-7,0 7,1-17,0 >17,0 | 0,96 0,95 0,95 | 0,58 0,59 0,60 | 0,85 0,85 0,86 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Қуруқ, сувга тўйинмаган, қалинлиги 15 m дан ортиқ бўлган лёссимон грунтларнинг чўкувчанлигини баҳолаш, уларнинг грунт шароитига мувофиқ қайси турга киришини аниқлаш мақсадида қўшимча лаборатория аниқлашлари натижалари бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун бу грунтларнинг 5 m дан ортиқ чуқурликдан ер ости сувлари сатҳигача, ёки чўкувчан бўлмаган қатлам тўшамасининг томигача бўлган оралиқдан монолитлар олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу монолитлар ёрдамида лаборатория шароитида грунтларнинг нисбий чўкувчанлиги аниқланиши керак. Бунда, монолитлар ҳар 2 m дан ошмайдиган оралиқлардан олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
12-ИЛОВА
12-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг лёссимон грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари жадваллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТОШКЕНТОЛДИ — МИРЗАЧЎЛ ТУМАНИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon. | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 24 | 19 | 15 | 12 | 9 | 7 | 5 | 5 | 5 | |||
CИИ | 18 | 14 | 10 | 7 | 6 | 5 | 3 | 3 | 3 | ||||
Cи | 13 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 1 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon. | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 35 | 29 | 24 | 20 | 17 | 14 | 10 | 8 | 8 | |||
CИИ | 22 | 19 | 16 | 13 | 11 | 9 | 5 | 4 | 4 | ||||
Cи | 15 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 3 | 2 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon. | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | ||||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | ||||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | ||||||
CҲ | kPa | 45 | 39 | 34 | 29 | 25 | 22 | 16 | |||||
CИИ | 30 | 26 | 22 | 18 | 15 | 13 | 8 | ||||||
Cи | 20 | 17 | 13 | 11 | 9 | 7 | 4 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пαQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, % | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon. | 28 | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | ||
φИИ | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||||
φИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
CҲ | kPa | 20 | 17 | 14 | 12 | 10 | 9 | 8 | 8 | 7 | |||
CИИ | 13 | 11 | 9 | 07 | 6 | 5 | 5 | 5 | 4 | ||||
Cи | 10 | 7 | 6 | 05 | 4 | 3 | 3 | 2 | 2 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 28 | 24 | 21 | 18 | 15 | 13 | 11 | 10 | 9 | |||
CИИ | 20 | 17 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | ||||
Cи | 14 | 11 | 9 | 07 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 45 | 38 | 32 | 27 | 24 | 21 | 18 | 16 | ||||
CИИ | 29 | 24 | 20 | 17 | 14 | 12 | 10 | 8 | |||||
Cи | 23 | 18 | 14 | 11 | 9 | 7 | 6 | 5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, αQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | |||
φИИ | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||||
φИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 24 | 20 | 17 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | ||||
CИИ | 18 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||||
Cи | 13 | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | |||||
7 — 17 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | |||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | |||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | |||||
CҲ | kPa | 30 | 26 | 22 | 19 | 17 | 15 | 13 | 11 | ||||
CИИ | 22 | 18 | 15 | 13 | 11 | 9 | 7 | 6 | |||||
Cи | 14 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 3 | |||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 14 | 35 | 31 | 27 | 23 | 19 | 16 | 13 | ||||
CИИ | 32 | 27 | 23 | 19 | 15 | 12 | 9 | 7 | |||||
Cи | 20 | 16 | 13 | 10 | 8 | 6 | 4 | 3 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 1,9 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,6 | 2,8 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | |||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | ||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,6 | 1,6 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,0 | 2,5 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 152,0 | 11,0 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | |||
α | — | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,7 | 3,0 | 3,2 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | |||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,8 | 1,8 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | 2,5 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | ||||
α | — | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 2,0 | 2,1 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | ||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,5 | 1,6 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | |||||
α | — | 1,1 | 1,1 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | 3,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | |||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 2,3 | 2,4 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | |||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,7 | 1,8 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | 3,5 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,0 | 2,5 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,3 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | |||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | ||||
α | — | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 2,0 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | 3,5 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп Қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | ||||
α | — | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 2,0 | 2,2 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | ||||
α | — | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 2,2 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | ||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | 1,4 | 1,7 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | 3,5 | 2,5 | |||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | ||||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,2 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | |||||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | 2,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
≤0.40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,009 | 0,013 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,034 | 0,041 | |||
εсл2 | 0,09 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,033 | 0,041 | 0,051 | 0,065 | |||||
εсл3 | 0,015 | 0,022 | 0,029 | 0,037 | 0,045 | 0,055 | 0,065 | 0,080 | |||||
Псл | МРа | 0,22 | 0,12 | 0,08 | 0,05 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | ||||
0.41 — 0.60 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | ||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | 0,039 | ||||
εсл3 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | 0,043 | 0,052 | ||||
Псл | МРа | 0,30 | 0,23 | 0,18 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,05 | |||
0.61 — 0.80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | |||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | |||||
εсл3 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | |||||
Псл | МРа | <0,30 | <0,30 | <0,30 | 0,23 | 0,16 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
≤0.40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,033 | 0,040 | |||
εсл2 | 0,010 | 0,015 | 0,021 | 0,027 | 0,033 | 0,040 | 0,049 | 0,031 | |||||
εсл3 | 0,015 | 0,021 | 0,028 | 0,036 | 0,045 | 0,054 | 0,064 | 0,075 | |||||
Псл | МРа | 0,20 | 0,10 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | ||||
0.41 — 0.60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,025 | ||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,026 | 0,032 | 0,040 | ||||
εсл3 | 0,008 | 0,011 | 0,015 | 0,019 | 0,024 | 0,030 | 0,037 | 0,045 | 0,055 | ||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,28 | 0,20 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,05 | 0,04 | |||
0.61 — 0.80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | |||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | |||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | 0,031 | |||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,18 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = >17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,022 | |||||
εсл2 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,022 | 0,028 | 0,035 | |||||||
εсл3 | 0,011 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,033 | 0,041 | 0,050 | |||||||
Псл | МРа | 0,26 | 0,18 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,028 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,029 | 0,034 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,18 | 0,13 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,008 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,22 | 0,18 | 0,12 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, апQ3, Iп = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | 0,034 | ||||
εсл2 | 0,012 | 0,016 | 0,022 | 0,028 | 0,035 | 0,042 | 0,049 | 0,057 | ||||||
εсл3 | 0,018 | 0,025 | 0,032 | 0,039 | 0,046 | 0,055 | 0,065 | 0,075 | ||||||
Псл | МРа | 0,17 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | |||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | |||||
εсл3 | 0,007 | 0,011 | 0,016 | 0,021 | 0,026 | 0,031 | 0,037 | 0,045 | 0,055 | |||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,28 | 0,20 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004. | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,008 | 0,011 | ||||
εсл2 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,025 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,22 | 0,18 | 0,15 | 0,13 | 0,09 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл райони, апQ3 Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | ||||
εсл2 | 0,009 | 0,013 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,033 | 0,040 | 0,049 | ||||||
εсл3 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | 0,057 | 0,068 | ||||||
Псл | МРа | 0,22 | 0,15 | 0,12 | 0,08 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,039 | 0,024 | |||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,0! 9 | 0,024 | 0,029 | 0,036 | |||||
εсл3 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,038 | 0,023 | 0,029 | 0,035 | 0,043 | 0,053 | |||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,27 | 0,35 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,028 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,26 | 0,20 | 0,16 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, апQ3, Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | ||||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,023 | 0,032 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | 0,002 | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,033 | |||||
εсл2 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | ||||||
εсл3 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,024 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,22 | 0,16 | 0,10 | 0,08 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | |||||
εсл2 | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | |||||||
εсл3 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,15 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл райони, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | |||||
εсл2 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,038 | |||||||
εсл3 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | 0,034 | 0,040 | 0,047 | |||||||
Псл | МРа | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,009 | 0,013 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,035 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,24 | 0,18 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,20 | 0,15 | 0,10 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4 Iп =7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | |||||
εсл2 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | |||||||
εсл3 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | |||||||
Псл | МРа | 0,25 | 0,20 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,024 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,26 | 0,20 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | .0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,20 | 0,10 | 0,08 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4, Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | ||||
εсл2 | 0,005. | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,17 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,018 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,15 | 0,09 | 0,07 | ||||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,018 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,15 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФАРҒОНА ВОДИЙСИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 28 | 28 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | ||
φИИ | 26 | 26 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | ||||
φИ | 25 | 25 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 22 | 18 | 15 | 12 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | |||
CИИ | 15 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | 4 | 3 | ||||
Cи | 10 | 4 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | ||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 29 | 24 | 19 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | 7 | |||
CИИ | 19 | 15 | 12 | 10 | 8 | 7 | 7 | 6 | 5 | ||||
Cи | 13 | 10 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 38 | 33 | 28 | 25 | 21 | 18 | 15 | 13 | ||||
CИИ | 29 | 24 | 20 | 17 | 14 | 12 | 9 | 7 | |||||
Cи | 21 | 17 | 13 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIn қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||
CҲ | kPa | 18 | 15 | 13 | 9 | 9 | 8 | 7 | 7 | 6 | |||
CИИ | 13 | 10 | 8 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 3 | ||||
Cи | 9 | 7 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | ||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 26 | 22 | 19 | 12 | 14 | 12 | 10 | 9 | 8 | |||
CИИ | 21 | 16 | 13 | 7 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | ||||
Cи | 15 | 11 | 9 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 35 | 30 | 27 | 18 | 20 | 18 | 16 | 14 | ||||
CИИ | 26 | 22 | 18 | 10 | 13 | 10 | 8 | 7 | |||||
Cи | 20 | 16 | 13 | 7 | 9 | 7 | 6 | 4 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIn қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | |||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 21 | 18 | 15 | 133 | 11 | 10 | 9 | 8 | ||||
CИИ | 15 | 12 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||||
Cи | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | |||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 27 | 23 | 20 | 17 | 15 | 13 | 12 | 11 | ||||
CИИ | 19 | 16 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | |||||
Cи | 12 | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | |||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 40 | 35 | 30 | 26 | 23 | 20 | 18 | 16 | ||||
CИИ | 30 | 25 | 21 | 18 | 15 | 13 | 11 | 9 | |||||
Cи | 17 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIn қайишқоқлик сони | Sr Намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Фарғона водийси, пQ2 Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | |||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,1 | 2,1 | 2,2 | 2,3 | 2,3 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 10,0 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | |||
α | — | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | ||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | |||
α | — | 2,3 | 2,3 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 1,4 | 2,6 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | |||
α | — | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIn қайишқоқлик сони | Sr Намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 2,3 | 2,3 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | |||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,1 | 1,1 | 1,1 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | |||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,1 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | |||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIn қайишқоқлик сони | Sr Намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 2,1 | 2,3 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,7 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | |||||
α | — | 1,1 | 1,1 | 1,1 | 1,1 | 1,1 | 1,2 | 1,2 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,1 | 2,4 | 2,5 | 2,8 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,8 | 2,0 | 2,0 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | 2,5 | |||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | ||||
α | — | 2,1 | 2,1 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | |||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, пQ2 In = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,011 | 0,05 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | 0,043 | 0,050 | ||||
εсл2 | 0,019 | 0,024 | 0,030 | 0,036 | 0,042 | 0,049 | 0,057 | 0,065 | ||||||
εсл3 | 0,027 | 0,033 | 0,039 | 0,046 | 0,053 | 0,060 | 0,068 | 0,078 | ||||||
Псл | МРа | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | |||
εсл2 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | 0,046 | |||||
εсл3 | 0,012 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,032 | 0,038 | 0,045 | 00,54 | 0,064 | |||||
Псл | МРа | 0,26 | 0,20 | 0,15 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,019 | 0,024 | 0,031 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,0015 | 0,019 | 0,024 | 0,030 | 0,037 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,19 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, пQ2 In = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,037 | 0,045 | 0,055 | ||||
εсл2 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | 0,043 | 0,051 | 0,061 | 0,075 | ||||||
εсл3 | 0,026 | 0,032 | 0,038 | 0,045 | 0,053 | 0,062 | 0,072 | 0,085 | ||||||
Псл | МРа | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,007 | 0,008 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,018 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | |||
εсл2 | 0,010 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,029 | 0,029 | 0,035 | 0,041 | |||||
εсл3 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,031 | 0,042 | 0,042 | 0,049 | 0,058 | |||||
Псл | МРа | 0,20 | 0,14 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,037 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | 0,034 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,20 | 0,16 | 0,13 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, пQ2 In >17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,008 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | |||||
εсл2 | 0,009 | 0,013 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,035 | 0,042 | |||||||
εсл3 | 0,013 | 0,019 | 0,024 | 0,030 | 0,036 | 0,042 | 0,053 | |||||||
Псл | МРа | 0,24 | 0,14 | 0,08 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,030 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | 0,036 | ||||||
Псл | МРа | — | >0,30 | >0,30 | 0,23 | 0,35 | 0,09. | 0,98 | 0,06 | 0,05 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003' | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,012 | 0,016 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,021 | 0,026 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,20 | 0,14 | 0,08 | 0,07 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, апQ3 In = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 9,023 | 0,027 | 0,032 | 0.038 | ||||
εсл2 | 0,014 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,037 | 0,043 | 0,052 | 0,063 | ||||||
εсл3 | 0,022 | 0,030 | 0,036 | 0,044 | 0,952 | 0,061 | 0,070 | 0,082 | ||||||
Псл | МРа | 0,13 | 0,09 | 0,007 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,02! | 0,027 | |||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | 0,040 | |||||
εсл3 | 0,010 | 0,14 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | 0,040 | 0,048 | 0,058 | |||||
Псл | МРа | 0,30 | 0,24 | 9,19 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,083 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,01.0 | 0,012 | 0,014 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,907 | 0,009 | 0,912 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0, 03 | 0,23 | 0,15 | 0,10 | 0,09 | 0,08 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, апQ3 In = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,833 | 0,040 | ||||
εсл2 | 0,016 | 0,021 | 0,026 | 0,831 | 0,037 | 0,044 | 0,053 | 0,065 | ||||||
εсл3 | 0,025 | 0,030 | 8,036 | 6,043 | 0,059 | 0,058. | 0,067 | 0,078 | ||||||
Псл | МРа | 0,14 | 0,10 | 0,88 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 8,011 | 0,014 | 11017 | 0,021 | 0,026 | |||
εсл2 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 8,021 | 9,025 | 0,029 | 0,035 | 0,042 | |||||
εсл3 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 8,025 | 0,030 | 0,035 | 0,042 | 0,050 | 0,059 | |||||
Псл | МРа | 0,25 | 0,19 | 0,14 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 6,003 | 0,004 | 0,005 | 0,086 | 3,90С | 0,019 | 0,013 | 0,016 | ||||
εсл2 | 0,007 | 0,008 | 0,01Г | 0,013 | 0,016 | 9,018 | 0,021 | 0,025 | ||||||
εсл3 | 0,009 | 0,011 | 0,0014 | 0,017 | 0,820 | 0.024 | 0,028 | 0,033 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,20 | 0,16 | 0,14 | 0,10 | 8,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, апQ3 In = 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,020 | |||||
εсл2 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,027 | 0,033 | |||||||
εсл3 | 0,011 | 0,035 | 0,019 | 0,024 | 0,029 | 0,036 | 0,043 | |||||||
Псл | МРа | 0,27 | 0,20 | 0,14 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,037 | 0,021 | 0,026 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,24 | 0,18 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,035 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,0174 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,20 | 0,14 | 0,10 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | |||||
εсл2 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024. | 0,029 | . 0,034 | 0,041 | |||||||
εсл3 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | . 0,033 | 0,039 | 0,046 | 0,053 | |||||||
Псл | МРа | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05. | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,031 | ||||||
εсл3 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,25 | 0,18 | 0,14 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,24 | 0,18 | 0,10 | 0,08 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, аQ4 Iп =7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,029 | |||||
εсл2 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | 0,037 | 0,046 | |||||||
εсл3 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | 0,042 | 0,050 | 0,061 | |||||||
Псл | МРа | 0,15 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | 0,033 | ||||||
εсл3 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | 0,040 | ||||||
Псл | МРа | 0,28 | 0,24 | 0,16 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | |||||
εсл2 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,023 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,23 | 0,17 | 0,09 | 0,06 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФарғона водийси, аQ4, Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,014 | 0,01.7 | 0,021 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | ||||||
εсл3 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,023 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | 0,041 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,25 | 0,18 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,031 | 0,014 | 0,017 | 0,023 | |||||||
εсл3 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,027 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,29 | 0,22 | 0,18 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | ||||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,18 | 0,13 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | ||
φИИ | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||||
φИ | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
CҲ | kPa | 18 | 15 | 13 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | 3 | |||
CИИ | 14 | 10 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | 3 | ||||
Cи | 11 | 8 | 6 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | ||||
CҲ | kPa | 22 | 18 | 15 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||
CИИ | 15 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | ||||
Cи | 12 | 9 | 6 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 31 | 27 | 23 | 20 | 17 | 15 | 13 | 10 | ||||
CИИ | 25 | 20 | 17 | 14 | 11 | 9 | 7 | 5 | |||||
Cи | 19 | 15 | 12 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | ||
φИИ | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||||
φИ | 25 | 25 | 24 | 23 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
CҲ | kPa | 14 | 11 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 5 | 4 | |||
CИИ | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | 3 | 2 | ||||
Cи | 7 | 5 | 4 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 | 0,00 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | ||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | ||||
CҲ | kPa | 22 | 17 | 15 | 12 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | |||
CИИ | 15 | 12 | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | ||||
Cи | 12 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | ||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 29 | 25 | 22 | 20 | 18 | 15 | 14 | 12 | ||||
CИИ | 22 | 19 | 16 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | |||||
Cи | 17 | 14 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | |||
φИИ | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | |||||
φИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 18 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | 6 | 5 | ||||
CИИ | 14 | 11 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | |||||
Cи | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | |||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 23 | 20 | 17 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | ||||
CИИ | 19 | 16 | 14 | 12 | 10 | 8 | 6 | 5 | |||||
Cи | 13 | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | |||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 20 | 22 | 22 | |||
φИИ | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | |||||
φИ | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | 20 | 20 | 20 | |||||
CҲ | kPa | 38 | 33 | 29 | 25 | 21 | 18 | 15 | 12 | ||||
CИИ | 28 | 25 | 21 | 18 | 16 | 13 | 11 | 9 | |||||
Cи | 18 | 15 | 13 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr Намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,5 | 12,5 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | |||
α | — | 2,2 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 11,0 | 10,0 | 10,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 1,9 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,1 | 2,1 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 7,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 5,0 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 14,0 | 13,0 | 12,0 | 12,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | |||
α | — | 2,8 | 2,8 | 2,8 | 2,8 | 2,9 | 2,9 | 2,9 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 10,0 | 9,5 | 9,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | |||
α | — | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,2 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,5 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 5,5 | 5,0 | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 10,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | ||||
α | — | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,4 | 2,5 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 8,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | ||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 1,9 | 2,0 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 7,0 | 6,0 | 6,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 4,5 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | |||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,5 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | |||
α | — | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 1,9 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,1 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | |||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | ||||
α | — | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,4 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | 3,0 | 2,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | ||||
α | — | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | ||||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | |||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | ||||
α | — | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,4 | 2,5 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | ||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 2,1 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | 1,4 | 1,5 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | |||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | ||||
α | — | 2,7 | 2,7 | 2,7 | 2,7 | 2,7 | 2,8 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | |||||
α | — | 2,2 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,4 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | 3,0 | 2,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,009 | 0,013 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,038 | 0,045 | ||||
εсл2 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,034 | 0,040 | 0,047 | 0,055 | 0,063 | ||||||
εсл3 | 0,024 | 0,030 | 0,037 | 0,045 | 0,053 | 0,060 | 0,070 | 0,080 | ||||||
Псл | МРа | 0,11 | 0,07 | 0,06 | 0,04 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,016 | 0,019 | 0,022 | 0,025 | |||
εсл2 | 0,010 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,029 | 0,033 | 0,038 | 0,046 | |||||
εсл3 | 0,013 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,037 | 0,043 | 0,049 | 0,055 | |||||
Псл | МРа | 0,20 | 0,33 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,035 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,17 | 0,13 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, пQ2, Iп >17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | |||||
εсл2 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | 0,041 | |||||||
εсл3 | 0,014 | 0,020 | 0,026 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | 0,056 | |||||||
Псл | МРа | 0,20 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,037 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,20 | 0,13 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, пQ2 , Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,011 | 0,015 | 0,039 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,040 | 0,047 | ||||
εсл2 | 0,019 | 0,024 | 0,029 | 0,035 | 0,041 | 0,048 | 0,056 | 0,067 | ||||||
εсл3 | 0,025 | 0,031 | 0,037 | 0,045 | 0,053 | 0,062 | 0,070 | 0,082 | ||||||
Псл | МРа | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,026 | |||
εсл2 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | 0,030 | 0,034 | 0,039 | 0,045 | |||||
εсл3 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,029 | 0,034 | 0,039 | 0,044 | 0,050 | 0,056 | |||||
Псл | МРа | 0,15 | 0,13 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,04 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | ||||
εсл2 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | ||||||
εсл3 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | 0,029 | 0,035 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,25 | 0,18 | 0,15 | 0,13 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, апQ3, Iп = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | 0,040 | ||||
εсл2 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | 0,041 | 0,048 | 0,055 | 0,064 | ||||||
εсл3 | 0,026 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | 0,055 | 0,064 | 0,074. | 0,085 | ||||||
Псл | МРа | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | |||
εсл2 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | 0,041 | |||||
εсл3 | 0,012 | 0,016 | 0,021 | 0,026 | 0,031 | 0,037 | 0,043 | 0,050 | 0,060 | |||||
Псл | МРа | 0,25 | 0,19 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,03 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | ||||
εсл2 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | ||||||
εсл3 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,15 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, апQ3, Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 3С — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | 0,038 | 0,047 | ||||
εсл2 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | 0,056 | 0,068 | ||||||
εсл3 | 0,024 | 0,031 | 0,038 | 0,045 | 0,053 | 0,062 | 0,072 | 0,084 | ||||||
Псл | МРа | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | 0,031 | |||
εсл2 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | 0,030 | 0,035 | 0,041 | 0,047 | |||||
εсл3 | 0,016 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,035 | 0,041 | 0,047 | 0,053 | 0,060 | |||||
Псл | МРа | 0,17 | 0,14 | 0,11 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,10 | 0,012 | 0,015 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | 0,033 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,23 | 0,18 | 0,14 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, апQ3 Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,004 | 0,006 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | |||||
εсл2 | 0,008 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,038 | |||||||
εсл3 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,029 | 0,035 | 0,042 | 0,052 | |||||||
Псл | МРа | 0,23 | 0,17 | 0,14 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,030 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,010 | 0,015 | 0,019 | 0,024 | 0,030 | 0,037 | 0,045 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | 0,025 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,24 | 0,20 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,005 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,029 | |||||
εсл2 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | 0,041 | |||||||
εсл3 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | 0,046 | 0,055 | |||||||
Псл | МРа | 0,17 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | 0,036 | ||||||
εсл3 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | 0,045 | ||||||
Псл | МРа | 0,30 | 0,24 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,018 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,20 | 0,15 | 0,09 | 0,07 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, аQ4, Iп =7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,031 | |||||
εсл2 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,037 | 0,045 | |||||||
εсл3 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | 0,034 | 0,040 | 0,047 | 0,055 | |||||||
Псл | МРа | 0,17 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | ||||
εсл2 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,037 | ||||||
εсл3 | 0,011 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,040 | 0,048 | ||||||
Псл | МРа | 0,27 | 0,17 | 0,14 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | |||||||
εсл3 | 0,07 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,022 | 0,026 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,24 | 0,17 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖанубий Ўзбекистон, аQ4 Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | |||||
εсл2 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | |||||||
εсл3 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | 0,033 | 0,038 | 0,045 | |||||||
Псл | МРа | 0,22 | 0,17 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | |||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 . | 0,023 | |||||||
εсл3 | 0,010 | 6,013 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,029 | 0,034 | |||||||
Псл | МРа | 0,30 | 0,24 | 0,20 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | ||||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 6,002 | 0,001 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,004 | 6,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | |||||||
Псл | МРа | >0,13 | >0,13 | 0,27 | 0,20 | 0,17 | 0,13 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗАРАФШОН ВОДИЙСИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 25 | 25 | ||
φИИ | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 22 | 17 | 14 | 11 | 9 | 7 | 6 | 5 | 5 | |||
CИИ | 15 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | 4 | 3 | ||||
Cи | 11 | 7 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 29 | 24 | 20 | 16 | 13 | 11 | 9 | 8 | 7 | |||
CИИ | 20 | 16 | 13 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | ||||
Cи | 14 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | |||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 40 | 35 | 30 | 26 | 22 | 19 | 16 | 14 | ||||
CИИ | 28 | 24 | 20 | 17 | 14 | 12 | 9 | 7 | |||||
Cи | 20 | 17 | 14 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | |||
φИИ | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||||
φИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 21 | 17 | 15 | 13 | 11 | 10 | 9 | 8 | ||||
CИИ | 16 | 13 | 11 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | |||||
Cи | 12 | 10 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | |||||
7 — 17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | |||||
φИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
CҲ | kPa | 30 | 25 | 20 | 17 | 15 | 13 | 11 | 10 | ||||
CИИ | 21 | 17 | 14 | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | |||||
Cи | 16 | 12 | 9 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | |||||
>17 | φҲ | gon | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | |||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | |||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 35 | 30 | 26 | 23 | 20 | 17 | 14 | 11 | ||||
CИИ | 27 | 23 | 19 | 16 | 14 | 11 | 8 | 6 | |||||
Cи | 19 | 16 | 13 | 11 | 9 | 7 | 6 | 5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | |||
1 — 7 | φҲ | gon | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 27 | 27 | 26 | 26 | ||
φИИ | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||
CҲ | kPa | 18 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||
CИИ | 12 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | ||||
Cи | 8 | 6 | 4 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | ||||
7 — 17 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 24 | 24 | ||
φИИ | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | ||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | ||||
CҲ | kPa | 25 | 21 | 18 | 15 | 13 | 11 | 10 | 9 | 8 | |||
CИИ | 19 | 15 | 13 | 11 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | ||||
Cи | 14 | 11 | 9 | 7 | 5 | 4 | 3 | 3 | 2 | ||||
>17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |||
φИИ | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | |||||
φИ | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | |||||
CҲ | kPa | 32 | 26 | 22 | 18 | 16 | 14 | 12 | 10 | ||||
CИИ | 27 | 21 | 17 | 14 | 11 | 9 | 8 | 7 | |||||
Cи | 20 | 16 | 13 | 10 | 8 | 7 | 6 | 5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, пQ2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | |||
α | — | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,2 | 2,5 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | |||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 12,0 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | |||
α | — | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | 2,4 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | |||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | ||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | ||||
α | — | 1,8 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,2 | 2,5 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,8 | 2,0 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | 1,5 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, паQ3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | |||
α | — | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 2,0 | 2,1 | 2,1 | 2,2 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | |||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 2,0 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 4,5 | 4,5 | 3,5 | ||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 3,5 | 3,5 | 2,5 | ||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,5 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,0 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | |||
α | — | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,3 | 2,3 | 2,3 | ||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 6,5 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | |||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | |||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | ||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | |||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | ||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 7,0 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 2,8 | 2,8 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,5 | 9,5 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,0 | 6,0 | 5,0 | ||||
α | — | 1,7 | 1,7 | 1,8 | 1,7 | 1,9 | 2,4 | 2,4 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 3,5 | 3,5 | |||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 2,5 | 2,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси, аQ4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 12,0 | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,0 | ||||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,8 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 6,0 | 6,0 | 5,0 | ||||
α | — | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,8 | 1,9 | 1,9 | 2,4 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 3,5 | |||||
α | — | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,3 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 7,0 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 2,5 | |||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,5 | 10,5 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | ||||
α | — | 1,9 | 2,0 | 2,2 | 2,2 | 2,7 | 3,0 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,7 | 1,7 | 2,1 | 2,2 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,4 | 1,4 | 1,5 | 1,6 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | 4,0 | 3,0 | 2,5 | |||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 11,0 | 10,0 | 9,0 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | ||||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,1 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 9,5 | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | |||||
α | — | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | 4,0 | |||||
α | — | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | 0,047 | ||||
εсл2 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,037 | 0,043 | 0,050 | 0,059 | 0,070 | ||||||
εсл3 | 0,026 | 0,033 | 0,040 | 0,048 | 0,057 | 0,066 | 0,077 | 0,090 | ||||||
Псл | МРа | 0,10 | 0,07 | 0,06 | 0,04 | 0,03 | 0,03 | 0,02 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | |||
εсл2 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | 0,032 | 0,038 | 0,045 | |||||
εсл3 | 0,012 | 0,016 | 0,021 | 0,026 | 0,031 | 0,036 | 0,042 | 0,049 | 0,057 | |||||
Псл | МРа | 0,23 | 0,17 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,013 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | ||||||
εсл3 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | 0,030 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,22 | 0,17 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,009 | 0,012 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | ||||
εсл2 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,033 | 0,040 | 0,048 | 0,057 | 0,068 | ||||||
εсл3 | 0,020 | 0,027 | 0,035 | 0,043 | 0,052 | 0,063 | 0,071 | 0,085 | ||||||
Псл | МРа | 0,12 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,027 | |||
εсл2 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,027 | 0,031 | 0,036 | 0,043 | |||||
εсл3 | 0,008 | 0,013 | 0,017 | 0,023 | 0,029 | 0,035 | 0,041 | 0,048 | 0,057 | |||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,20 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,036 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,028 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,020 | 0,025 | 0,032 | 0,040 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,23 | 0,17 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси пQ2, Iп >17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | |||||
εсл2 | 0,008 | 0,011 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,034 | 0,043 | |||||||
εсл3 | 0,012 | 0,017 | 0,022 | 0,028 | 0,035 | 0,044 | 0,054 | |||||||
Псл | МРа | 0,25 | 0,18 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,038 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,23 | 0,15 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | 0,06 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,015 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,18 | 0,13 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,009 | 0,012 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,032 | 0,039 | 0,047 | ||||
εсл2 | 0,015 | 0,020 | 0,026 | 0,033 | 0,040 | 0,048 | 0,057 | 0,068 | ||||||
εсл3 | 0,020 | 0,027 | 0,035 | 0,043 | 0,052 | 0,063 | 0,071 | 0,085 | ||||||
Псл | МРа | 0,12 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,027 | |||
εсл2 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,027 | 0,031 | 0,036 | 0,043 | |||||
εсл3 | 0,008 | 0,013 | 0,017 | 0,023 | 0,029 | 0,035 | 0,041 | 0,048 | 0,057 | |||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,20 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,036 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,028 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,020 | 0,025 | 0,032 | 0,040 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,23 | 0,17 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси апQ3, Iп = 7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,038 | ||||
εсл2 | 0,012 | 0,016 | 0,021 | 0,027 | 0,034 | 0,041 | 0,050 | 0,063 | ||||||
εсл3 | 0,020 | 0,026 | 0,033 | 0,039 | 0,047 | 0,055 | 0,065 | 0,080 | ||||||
Псл | МРа | 0,16 | 0,11 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | |||
εсл2 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | 0,043 | |||||
εсл3 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,041 | 0,049 | 0,060 | |||||
Псл | МРа | 0,25 | 0,20 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,23 | 0,16 | 0,12 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси апQ3, Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | |||||
εсл2 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,032 | |||||||
εсл3 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | 0,034 | 0,042 | |||||||
Псл | МРа | 0,27 | 0,21 | 0,16 | 0,11 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | ||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,008 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | ||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | 0,02 | 0,034 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,15 | 0,10 | 0,08 | 0,07 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | |||||
εсл2 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,014 | 0,019 | |||||||
εсл3 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,024 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,20, | 0,10 | 0,07 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси аQ4, Iп =1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,022 | 0,027 | |||||
εсл2 | 0,011 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | 0,042 | |||||||
εсл3 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,037 | 0,046 | 0,057 | |||||||
Псл | МРа | 0,18 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,06 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | 0,017 | 0,023 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,029 | ||||||
εсл3 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,025 | 0,030 | 0,037 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,22 | 0,17 | 0,09 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,06 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,18 | 0,12 | 0,08 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси аQ4, Iп =7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | |||||
εсл2 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | 0,034 | 0,042 | |||||||
εсл3 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | 0,038 | 0,046 | 0,055 | |||||||
Псл | МРа | 0,18 | 0,13 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | 0,03 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,020 | 0,025 | ||||
εсл2 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | 0,032 | ||||||
εсл3 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,029 | 0,035 | 0,042 | ||||||
Псл | МРа | 0,30 | 0,24 | 0,18 | 0,12 | 0,08 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,027 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,28 | 0,20 | 0,13 | 0,08 | 0,07 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарафшон водийси аQ4, Iп > 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,019 | ||||
εсл2 | 0,006 — | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | 0,031 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,033 | 0,040 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,27 | 0,18 | 0,13 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,09 | 0,011 | 0,013 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,018 | 0,022 | 0,026 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,15 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | ||||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,015 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,23 | 0,18 | 0,13 | 0,09 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмударё делтаси аQ3+4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | |||||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||||
1 — 7 | φҲ | gon | 29 | 29 | 28 | 28 | 28 | 28 | 27 | 27 | ||||||
φИИ | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | ||||||||
φИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||||||
CҲ | kPa | 22 | 19 | 15 | 15 | 13 | 11 | 10 | 9 | |||||||
CИИ | 12 | 9 | 6 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | ||||||||
Cи | 5 | 4 | 2 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | ||||||||
7 — 17 | φҲ | gon | 27 | 27 | 26 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | ||||||
φИИ | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 23 | 23 | 23 | ||||||||
φИ | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 | 21 | 21 | ||||||||
CҲ | kPa | 28 | 25 | 20 | 20 | 18 | 16 | 14 | 13 | |||||||
CИИ | 15 | 13 | 9 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | ||||||||
Cи | 8 | 6 | 4 | 4 | 3 | 2 | 2 | 2 | ||||||||
>17 | φҲ | gon | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | ||||||
φИИ | 23 | 23 | 23 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | ||||||||
φИ | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | 20 | 20 | 20 | ||||||||
CҲ | kPa | 42 | 37 | 30 | 30 | 27 | 24 | 22 | 18 | |||||||
CИИ | 28 | 24 | 17 | 17 | 15 | 12 | 9 | 7 | ||||||||
Cи | 20 | 16 | 14 | 11 | 8 | 6 | 4 | 3 | ||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмударё делтаси, аQ3+4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIп қайишқоқлик сони | Sr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | ||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | ||||
1 — 7 | ≤0.40 | Е | МРа | 13,0 | 12,0 | 11,5 | 10,5 | 9,5 | 8,5 | 8,0 | ||||
α | — | 2,0 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | 2,2 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | ||||
α | — | 1,5 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 5,5 | 5,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
7 — 17 | ≤0.40 | Е | МРа | 10,0 | 9,5 | 9,0 | 8,5 | 7,5 | 7,0 | 6,5 | ||||
α | — | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 8,0 | 7,5 | 7,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 5,0 | ||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 6,0 | 5,5 | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 4,5 | 4,0 | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | |||||
>17 | ≤0.40 | Е | МРа | 8,5 | 8,0 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 4,5 | ||||
α | — | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,1 | |||||||
0.41 — 0.60 | Е | МРа | 7,5 | 7,0 | 6,5 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | 4,0 | |||||
α | — | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | ||||||
0.61 — 0.80 | Е | МРа | 5,5 | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 4,0 | 3,5 | 3,0 | |||||
α | — | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | 1,3 | ||||||
>0.80 | Е | МРа | 4,0 | 4,0 | 3,5 | 3,5 | 3,0 | 3,0 | 2,5 | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмударё аQ3+4, Iп =1 — 7 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 — | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | |||||
εсл2 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | 0,033 | |||||||
εсл3 | 0,016 | 0,019 | 0,023 | 0,027 | 0,031 | 0,036 | 0,042 | |||||||
Псл | МРа | 0,20 | 0,14 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,05 | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,017 | 0,021 | 0,026 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,023 | 0,028 | 0,034 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,24 | 0,15 | 0,10 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,008 | 0,009 | |||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,032 | 0,014 | |||||||
εсл3 | 0,007 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,014 | 0,017 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,30 | 0,25 | 0,20 | 0,15 | 0,12 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмударё аQ3+4 Iп =7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,019 | 0,023 | |||||
εсл2 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,031 | |||||||
εсл3 | 0,014 | 0,017 | 0,020 | 0,024 | 0,028 | 0,033 | 0,038 | |||||||
Псл | МРа | 0,22 | 0,19 | 0,14 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,04 | ||||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,007 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,011 | 0,014 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | ||||||
εсл3 | 0,007 | 0,009 | 0,012' | 0,015 | 0,018 | 0,021 | 0,026 | 0,031 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,19 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | |||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | |||||||
εсл3 | 0,005 | 0,07 | 0,009 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | 0,021 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,25 | 0,20 | 0,15 | 0,10 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмударё аQ3+4 Iп >7 — 17 фоиз
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSr намлик даражаси | Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари | Ўлчов бирлиги | Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида | |||||||||||
32 — 34 | 34 — 36 | 36 — 38 | 38 — 40 | 40 — 42 | 42 — 44 | 44 — 46 | 46 — 48 | 48 — 50 | 50 — 52 | 52 — 54 | 54 — 56 | |||
<0,40 | εсл1 | — | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,017 | 0,021 | ||||
εсл2 | 0,005 | 0,007 | 0,010 | 0,032 | 0,015 | '0,018 | 0,022 | 0,027 | ||||||
εсл3 | 0,008 | 0,010 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,036 | ||||||
Псл | МРа | >0,30 | 0,30 | 0,20 | 0,15 | 0,10 | 0,07 | 0,06 | 0,05 | |||||
0,41 — 0,60 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | |||||
εсл2 | 0,004 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | 0,012 | 0,015 | 0,018 | |||||||
εсл3 | 0,06 | 0,008 | 0,011 | 0,013 | 0,016 | 0,020 | 0,024 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | 0,27 | 0,20 | 0,15 | 0,30 | 0,09 | ||||||
0,61 — 0,80 | εсл1 | — | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,005 | 0,006 | 0,008 | 0,010 | |||||
εсл2 | 0,04 | 0,005 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,013 | 0,014 | |||||||
εсл3 | 0,006 | 0,007 | 0,009 | 0,011 | 0,013 | 0,015 | 0,018 | |||||||
Псл | МРа | >0,30 | >0,30 | >0,30 | 0,29 | 0,24 | 0,17 | 0,10 | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
13-ИЛОВА
13-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг сейсмик хусусиятлари бўйича такомиллаштирилган таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТ/р | Грунтлар | Еврокод 8 бўйича грунтларнинг тури | Сейсмик хусусиятлар | Грунт тоифаси | Ҳудуднинг фон (дастлабки) сейсмиклигида қурилиш майдонининг ҳисобий сейсмиклиги, баллар |
| ||||
Кўндаланг тўлқинлар тезлиги, Вс, m/s | Сейсмик бикрлик (ρ Вс*), | |||||||||
6 | 7 | 8 | 9 |
| ||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|
Қоятошли грунтлар: |
| |||||||||
1. | Нурамаган ва кам нураган қоя тошли — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Рc>50 MPa) | А | ≥900 | ≥2000 | I | — | — | 7 | 8 |
|
2. | Нураган қоятошли — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси 15<Рc≤50MPa). Нураган қатлам қалинлиги 5 метргача. | А | ≥900 | ≥2000 |
| |||||
3. | Нураган ва ўта нураган — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Рс≤15 MPa). Нураган қатлам қалинлиги 5 m дан ортиқ. Алевролитлар, тошли лёсслар, мергеллар ва бошқалар. | Б | 500 — 900 | 1000 — 2000 | II | 6 | 7 | 8 | 9 |
|
Йирик синиқтошли грунтлар: |
| |||||||||
4. | Сувга тўйинган, зич, таркибида 30 фоиз гача қум тўлдирувчили ўткир қиррали йирик тошлар (валун) — шағаллар | А | ≥750 | ≥1500 | I | — | — | 7 | 8 |
|
5. | Нам ҳолатда, таркибида 30 фоиз гача қум — гил аралашмали тўлдирувчили силлиқланган чақиқтош, шағал — силлиқланган чақиқтош, (чақиқтош, ўткир қиррали майда шағал (дресва) — чақиқтош) | Б | ≥750 | ≥1500 |
| |||||
6. | Таркибида 30 фоиздан кўп бўлган қум — гил аралашмали тўлдирувчили силлиқланган чақиқтош, шағал, (чақиқтош, ўткир қиррали майда шағал (дресва)) | C | 500 — 750 | 1100 — 1400 | II | 6 | 7 | 8 | 9 |
|
Қумли грунтлар: |
| |||||||||
7. | Ғоваклик коэффициенти е<0,55 бўлган, кам намланган, намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган зич ҳолатдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар | C | ≥500 | ≥900 | II | 6 | 7 | 8 | 9 |
|
8. | Ғоваклик коэффициенти е=0,55 — 0,7 бўлган кам намланган, намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган ўртача зичликдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар | C | 400 — 600 | 750 — 1300 | II | 6 | 7 | 8 | 9 |
|
9. | Намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е≤0,6 бўлган зич ҳолатдаги майда ва чангсимон қумлар. | Д | 350 — 550 | 750 — 1300 |
| |||||
10. | Ғоваклик коэффициенти е≥0,7 ҳамда намлик даражаси Sr≥ 0,5 бўлган ўртача зичликдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар, бўш қумлар | Д, Е | 300 — 350 | 500 — 650 | III | 7 | 8 | 9 | 9* |
|
11. | Ғоваклик коэффициенти е=0,6 — 0,75 бўлган намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган кам намланган, ўртача зичликдаги майда ва чангсимон қумлар. | Е | 200 — 300 | 350 — 550 |
| |||||
12. | Ғоваклик коэффициенти е=0,6 — 0,75 бўлган намлик даражаси Sr≥0,5 бўлган майда ва чангсимон қумлар, бўш қумлар | С1 | 150 — 200 | 250 — 350 |
| |||||
13. | Ғоваклик коэффициенти е≥0,75 бўлган намлик даражаси Sr>0,8 бўлган майда ва чангсимон қумлар, бўш қумлар | С2 | ≤150 | ≤250 | IV* | 7* | 8* | 9* |
| |
Гилли грунтлар: |
| |||||||||
14. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL ≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е<0,7 бўлган зич гиллар (қуруқ неогенли, палеогенли) | Д | ≥350 | ≥900 | II | 6 | 7 | 8 | 9 |
|
15. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL ≤0,25 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е<0,8 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ ва қумлоқлар) | Д, Е | 350 — 650 | 600 — 900 |
| |||||
16. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL=0,5 — 1,0 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е≤0,8 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар) | Е | 250 — 350 | 400 — 550 | III | 7 | 8 | 9 | 9* |
|
17. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е=0,8 — 1,0 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар) | Е, С1 | 200 — 250 | 350 — 400 | III | 7 | 8 | 9 | 9* |
|
18. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL=0,5 — 1,0 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е=0,8 — 1,0 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар) | С1 | 150 — 200 | 250 — 350 | III | 7 | 8 | 9 | 9* |
|
19. | Оқувчанлик кўрсаткичи IL>1 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти боғлиқ бўлмаган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар) | С2 | ≤150 | ≤250 | IV* | 7* | 8* | 9* | — |
|
Тўкма грунтлар: |
| |||||||||
20. | Намлик даражаси Sr ≤0,5, ғоваклиги коэффициенти е≥0,8 бўлган ҳамда таркибида қўшимчалар 30 фоиздан кам бўлган қайта жойлаштирилган табиий ётиб зичланган қумли ва чангсимон гилли грунтлар | С1 | 150 — 200 | 200 — 350 | III | 7 | 8 | 9 | 9* |
|
21. | Худди шундай, фақат намлик даражаси Sr >0,5 бўлган қумли ва чангсимон гилли грунтлар | С2 | ≤150 | ≤250 | IV* | 7* | 8* | 9* | — |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Интенсивлиги 6 балл ва ундан катта бўлган зилзилаларда грунтлар қуйқаланиш ва юк кўтариш қобилиятини йўқотишига йўл қўйилади. Бундай ҳудудларни лойиҳалаш ва қуриш учун ушбу жараёнларни бартараф этиш бўйича муҳандислик тадбирлари ўтказилиши ва қўшимча муҳандислик-геологик ва муҳандислик-сейсмологик тадқиқотлар натижалари асосида ҳудуднинг ҳисобланган сейсмиклиги белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Кўндаланг тўлқинлар тезлиги (Вс) ва грунтнинг сейсмик бикрлиги (Вс*ρ) нинг қийматлари ўртача ўлчанган қийматлар сифатида қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV тоифали объектлар (хавф омили жуда юқори бўлган объектлар)* нинг қурилиш майдончаси учун камида 30 m грунтли қатлам қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII тоифали объектлар (хавф омили юқори бўлган объектлар) нинг қурилиш майдончаси учун камида 20 m грунтли қатлами қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI ва II тоифали объектларнинг қурилиш майдончаси учун камида 10 m грунтли қатлами қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Грунт қатлами кўп қатламли тузилишга эга бўлса, майдоннинг грунт шароити қуйидаги ҳолларда ноқулай деб таснифланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори 30 m қатлам чегарасида (IV тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 10 m дан ортиқ бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори 20 m қатлам чегарасида (III тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 7 m дан ортиқ бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори 10 m қатлам чегарасида (I ва II тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 5 m дан ортиқ бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Оқувчанлик, намлик, сейсмик бикрлик, Вс тезлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд бўлмаса, ер ости сувлари сатҳида 4 m дан юқори бўлган гил ва қумли грунтлар сейсмиклик хусусиятлари бўйича III ёки IV тоифаларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛёссимон қатламлар учун Вс тезлик қиймати мавжуд бўлмаганда, Вс=16,868*С+63 ифодадан фойдаланишга йўл қўйилади. (бу ерда С — лаборатория шароитида консолидацияланган — дренажлаш усули билан аниқланган илашиш кучига тўғри келадиган катталик).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Грунт қатламида лёссимон чўкишга мойил қатлам мавжуд бўлганда, объектнинг чўкишини бартараф этиш учун ушбу қатламни олиб ташлаш чораларини қўллаш лозим. Маҳаллий участкада пойдевор ости грунтларини мустаҳкамлаш бўйича махсус муҳандислик чора-тадбирларини амалга ошириш жараёнида сейсмик хусусиятларга кўра грунт тоифаси майдоннинг муҳандислик-сейсмологик тадқиқотлар натижаларига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Ер ости сувлари сатҳининг кўтарилишини ва гилли грунтларни сув босиш (жумладан чўкувчанлиги) бўйича олдиндан прогноз қилинадиган бўлса, грунтнинг сейсмиклик хусусиятларига кўра тоифаси намланган ҳолатдаги грунт хусусиятларига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Хавфлилик омили III ва IV тоифадаги объектларни лойиҳалашда ўта мураккаб муҳандислик-геологик шароитларда, грунтнинг сейсмиклик хусусиятларига кўра тоифасини аниқлаштириш батафсил муҳандислик-геологик ва сейсморазведка тадқиқотларини ўтказиш орқали амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий ҳудудларда замин грунтларини мустаҳкамлаш бўйича махсус муҳандислик чора-тадбирларини амалга ошириш вақтида, қурилиш майдончасидаги муҳандислик ва сейсмологик тадқиқотлар орқали грунт тоифаси аниқланиши керак.