09.08.2024 йилдаги 01/2-51-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 09.08.2024 йилдаги 01/2-51-сон
Kuchga kirish sanasi
01.10.2025
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 7 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 302]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қуйидагилар ўз кучи йўқотган деб топилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1996 йил 13 августдаги 67-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар» қурилиш меъёрлари ва қоидалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2003 йил 30 декабрдаги 91-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар» қурилиш меъёрлари ва қоидалари киритилган 1-сон ўзгартиришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Мазкур буйруқ 2025 йил 1 октябрдан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 9 август,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-51-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Келишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 4 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 11 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 5 август
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 9 августдаги 01/2-51-сон буйруғига
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) бино ва иншоотларнинг қурилиш конструкциялари ва асосларини лойиҳалашда уларга тушадиган доимий ва вақтинчалик юкламалар ҳамда таъсирларни аниқлашга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 25546-82 Юк кўтарадиган кранлар. Ишлаш режимлари (расмий манба: «Краны грузоподъемные. Режимы работ»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 12.1.005-88 Меҳнат хавфсизлиги стандартлари тизими. Умумий санитария-гигиена талаблари (расмий манба: «Система стандартов безопасности труда. Общие санитарно-гигиенические требования»).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таъсирлар — юкламалар, ҳарорат ўзгаришлари, қурилиш объектига атроф-муҳит таъсири, заминнинг чўкиши, таянчларнинг силжиши (қўзғалиши), вақт ўтиши билан материалларни хусусиятларининг деградацияси ва қурилиш конструкцияларнинг кучланиш-деформация ҳолатини ўзгаришига олиб келадиган омиллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкламалар — қурилиш объектларига таъсир қилувчи ташқи механик кучлар (конструкцияларнинг, жиҳозлар, қор қатламлари, одамлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
махсус юкламалар — авария ҳолатини келтириб чиқариш натижасида ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган юкламалар ва таъсирлар (портлаш, транспорт воситалари билан тўқнашуви, асбоб-ускунанинг ишдан чиқиши, ёнғин, зилзила).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Конструкцияларни лойиҳалашда, уларни қуриш ва фойдаланишда ҳамда қурилиш конструкцияларини ишлаб чиқариш, сақлаш ва ташишда юзага келадиган юкламалар ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ушбу ШНҚда белгиланган юкламаларнинг норматив (базавий) қийматлари ҳисобланиши, муайян турдаги юклама битта норматив қиймат билан тавсифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бино ва иншоотларнинг ораёпмаларига одамлар, ҳайвонлар, жиҳозлар, транспорт воситалари, кўприклар, осма кранлар, қор, шамол, ҳарорат ва иқлим таъсирларидан тушадиган юкламалар учун тўлиқ ҳамда камайтирилган норматив қийматлар белгиланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Хавфсизлик омилининг минимал қийматлари қуйидагича олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-гуруҳнинг чегара қийматларини ҳисоблашда (куч ва барқарорлик учун) мазкур ШНҚнинг 26, 33, 36, 42, 47, 56 ва 74-бандларига асосан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чидамликка ҳисоблаганда бирга тенг деб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-гуруҳнинг чегаравий ҳолатларини ҳисоблашда (деформациялар учун) конструкциялар ҳамда асосларни лойиҳалашга доир норматив ҳужжатларда бошқа қиймат белгиланмаган бўлса, бирга тенг деб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бошқа чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда конструкция ва асосларни лойиҳалашга доир норматив ҳужжатларга мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Статистик маълумотлар мавжуд бўлганда юкламаларнинг ҳисоб қийматлари уларнинг ошиб кетмаслик эҳтимоли бўйича тўғридан-тўғри қабул қилинишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Конструкция ва асосларни ҳисоблашда бинолар ва иншоотларни қуриш шароитлари учун қор, шамол, музлик юкламалари ҳамда ҳароратли иқлим таъсирларининг ҳисоблаш қийматларини 20 фоизга пасайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ёнғин шароитида конструкцияларни мустаҳкамлик ва барқарорликка ҳисоблаш, портлаш таъсирлари, транспорт воситаларининг иншоот қисмлари билан тўқнашуви ҳолатларида зарур бўлганда, ҳисобга олинадиган барча юкламалар учун юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари 1 (бир)га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Доимий, давомий ва қисқа муддатли юкламалар учун махсус юкламаларнинг ҳисобий жамланмаларида юкламалар бўйича ишончлилик коэффициенти 1 (бир)га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Иқлимий юкламаларнинг ҳисобланган қийматлари (қор, музлама, шамол, ҳарорат таъсири) қурилиш майдончаси бўйича ШНҚ 2.01.01-22 бўйича қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Юкламаларнинг норматив ва ҳисобий қийматларини белгилашда қўшимча талаблар, юкламалар ишончлилиги ҳамда жамланма коэффициентлар бино ва иншоотлар, қурилиш конструкциялари ва асосларни лойиҳалашга оид норматив ҳужжатларга мувофиқ қабул қилинишига лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Масъулият даражаси юқори бўлган иншоотлар учун, шунингдек ушбу ШНҚда келтирилмаган барча ҳолатларда лойиҳалашга доир норматив ҳужжатларга мувофиқ юкламалар бўйича қабул қилинадиган қўшимча талаблардан ташқари илмий-техник тадқиқотлар асосида ишлаб чиқилган тавсияларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштириш топшириғида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Иккита норматив қийматга эга бўлган юкламалар учун ҳисобий қийматлар юклама бўйича ишончлилик коэффициенти (кўриб чиқилаётган чегаравий ҳолати учун) бир хил қилиб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Юкламаларни таснифлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Юкламаларнинг таъсир қилиш муддатига кўра, доимий ва вақтинчалик (узоқ муддатли , қисқа муддатли , махсус ) юкламаларни ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Конструкцияларни ишлаб чиқаришда, сақлашда ва ташиш жараёнида, шунингдек иншоотларни қуришда вужудга келадиган юкламалар ҳисоб-китобларда қисқа муддатли юкламалар сифатида ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иншоотлардан фойдаланиш даврида вужудга келадиган юкламаларни ушбу ШНҚнинг 15 — 20-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Доимий юкламалар таркибида қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоотнинг қисмлари оғирлиги, шунингдек юк кўтарувчи ва тўсувчи қурилиш конструкцияларнинг оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
грунтларнинг оғирлиги ва босими (тўкмалар, тўлдиришлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
гидростатистик (тоғ) босим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструкция ёки асосларда олдиндан зўриқтиришдан сақланиб қолинадиган кучланишлар доимий юкламалардан келиб чиқадиган кучланишлар сифатида ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Давомий юкламалар таркибида қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вақтинчалик пардеворларнинг ҳамда ускуналар остига қуймаларнинг ва бетон тагликларнинг оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
стационар ускуналарнинг оғирлиги (дастгоҳлар, сиғим (резервуар)лар, қувур ўтказгичлар (таянчлари ва изоляцияси билан), тасмали транспортерлар, конвейерлар, доимий юк кўтарувчи мосламалар (пўлат канатлари ва йўналтирувчилари билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ускуналарни тўлдирувчи суюқликлар ва қаттиқ моддаларнинг оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сиғим (резервуар) ва қувурлардаги газлар, суюқликлар ва тўкма қаттиқ моддаларнинг босими, шахталарни шамоллатишда юзага келадиган ҳавонинг ортиқча босими ёки босим камайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
омборлар, музлаткичлар дон омборлари, кутубхоналар, архивлар ва шунга ўхшаш хоналарда сақланадиган материаллар ва стеллажлардан қаватлар ораёпмаларига тушадиган юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
стационар ускуналарнинг технологик ҳароратлари таъсирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сув билан тўлдирилган ясси қопламалардаги барча сув қатламлари оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
саноат чангларининг йиғилиши, уларнинг тўпланиши тегишли чора-тадбирлар билан бартараф этилмаган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-жадвалда келтирилган пасайтирилган норматив қийматларга эга бўлган иншоотларнинг ораёпмаларига одамлар, ҳайвонлар, жиҳозлар ва транспорт воситаларидан келиб тушадиган юкламалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Кўприкли ва осма кранлардан келиб тушадиган вертикал юкламаларининг пасайтирилган норматив қийматлари иншоотнинг ҳар бир оралиқ (пролёти)даги битта крандан тушадиган вертикал юкламанинг тўлиқ норматив қийматни қуйидаги кранларнинг ишлаш режимлари гуруҳлари учун коэффициентларига кўпайтириш йўли билан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 — 1К — 3К;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,5 — 4К — 6К;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,6 — 7К;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,7 — 8К.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кранларнинг ишлаш режимлари гуруҳлари ГОСТ 34017-2016 бўйича қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Қордан тушадиган юкламанинг пасайтирилган норматив қийматлари ушбу ШНҚнинг 50-бандида келтирилган талабларга мувофиқ тўлиқ норматив қийматни қуйидаги коэффициентларга кўпайтириш йўли билан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,3 — қор юкламаси 100 kgf/m2 бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,5 — қор юкламаси 150 kgf/m2 бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,6 — қор юкламаси 200 kgf/m2 ва ундан ортиқ бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бино асосларининг грунт тузилмаси ўзгариши билан боғлиқ бўлмаган деформациялар, шунингдек музлаган грунтларнинг эриши натижасида юзага келадиган таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
материалларнинг намлиги ўзгариши, чўкиши ва сурилиши туфайли вужудга келадиган таъсирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иқлим ҳарорати таъсирининг пасайтирилган норматив қийматлар бўлганда 79 — 83-бандларга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Қисқа муддатли юкламалар таркибида қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ускуналарни ишга тушириш (тўхтатиш), ўтиш даври ва синов режимларида, шунингдек уларни бошқа жойга кўчириш ёки алмаштиришда юзага келадиган юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ускуналарга хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш зоналарда одамларнинг ҳамда таъмирлаш учун қўлланиладиган материаллар ва мосламаларнинг оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоотларнинг ораёпмаларига одамлар, ҳайвонлар, жиҳозлар ва транспорт воситаларидан келиб тушадиган тўлиқ норматив қийматларга тенг бўлган юкламалар (ушбу ШНҚнинг 16-бандида келтирилган юкламалар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мобил юк кўтариш воситаларидан (юклагичлар, электрокаралар, кран-штабелёр, тельфеллар (таллар), кўприкли ва осма кранлар келиб тушадиган тўлиқ норматив қийматларга тенг бўлган) юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситаларидан тушадиган юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўлиқ норматив қийматга тенг бўлган қор юкламалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўлиқ норматив қийматга тенг бўлган иқлим ҳароратининг таъсирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамол юкламалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
музламалар юкламалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Махсус юкламалар таркибида қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сейсмик таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
авариявий таъсирлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
портлашдан таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳосил бўладиган таъсирлар (чўкувчан грунтларнинг ҳўлланиши ёки уларнинг тоғ конлари ва карстлар атрофида чўкиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнғин таъсирида ҳосил бўладиган юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситаларининг иншоотнинг қисмлари билан тўқнашиш натижасида ҳосил бўладиган юкламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таъсирлари ҳисобий авариявий ҳолатга олиб келиши мумкин бўлган иқлимий юкламалар (қор, шамол, ҳарорат ва музламалар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Юкламалар комбинацияси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Асос конструкцияларини биринчи ва иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашни энг ноқулай юкланишлар бирикмаси ёки уларга мос келувчи кучланишларни инобатга олган ҳолда амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур жамланмалар вақтинчалик юкламаларнинг турли кўринишларда келиб тушиши ёки баъзи юкламаларнинг бўлмаслиги эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда конструкция ёки асослар учун кўриб чиқилаётган ишлаш босқичи даврида бир вақтнинг ўзида турли хил юкламалар таъсирининг вариантларини таҳлил қилиш асосида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу комбинациялар, конструкция ёки пойдеворнинг кўриб чиқилаётган иш босқичида турли хил юкламаларнинг бир вақтнинг ўзида таъсир этишининг реал вариантларини таҳлил қилиш асосида аниқланиши лозим. Бунда, вақтинчалик юкламаларнинг турли хил қўлланиш схемаларини пайдо бўлиш эҳтимоли ёки айрим юкламаларнинг мавжуд бўлмаслиги инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Ҳисобга олинаётган юкламаларнинг таркибига кўра юкламаларнинг асосий жамланмалари доимий, узоқ муддатли ва қисқа муддатлига бўлиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
доимий, давомий ва қисқа муддатли ҳамда махсус юкламанинг биридан иборат бўлган махсус жамланмалар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— асосий жамланмалар учун юклама;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— махсус жамламалар юклама;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(i=1,2,3) — узоқ муддатли юкламалар учун (жамламалар) коэффициентлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(i=1,2,3) — қисқа муддатли юкламалар учун жамланма коэффициентлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Икки норматив қийматга эга бўлган вақтинчалик юкламалар норматив қийматни ҳисобга олганда давомий, тўлиқ норматив қийматни ҳисобга олганда эса қисқа муддатли юклама сифатида жамланма таркибига киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Портлаш ва транспорт воситаларининг иншоот қисмлари билан тўқнашишидан ҳосил бўладиган юкламаларни ўз ичига оладиган махсус жамланмаларда ушбу ШНҚнинг 19-бандида келтирилган қисқа муддатли юкламаларни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Доимий ва камида иккита кучланишли юкламаларни ўз ичига олган жамланмаларни ҳисобга олишда вақтинчалик юкламаларнинг ҳисобий қийматларини ёки уларга мос келадиган кучларни қуйидаги коэффициентларга кўпайтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
асосий жамламаларда узоқ муддатли юкламалар учун ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қисқа муддатли юкламалар учун ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
махсус жамламаларда узоқ муддатли юкламалар учун ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қисқа муддатлилар учун .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.03-19да ҳамда конструкция ва асосларни лойиҳалашга доир норматив ҳужжатларда назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно. Бунда, махсус юкламани пасайтирмасдан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Доимий ҳамда битта вақтинчалик (давомий ёки қисқа муддатли) юкламаларни ўз ичига оладиган асосий жамламаларни ҳисобга олишда , коэффициентларни киритиш талаб этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асосий жамламаларда, уч ёки ундан ортиқ қисқа муддатли юкламаларни ҳисобга олинганда уларнинг ҳисобланган қийматларини биринчи (таъсир даражасига кўра) қисқа муддатли юкламалар учун қабул қилинадиган жамлама коэффициентига кўпайтириб аниқлашга йўл қўйилади, иккинчи юклама учун 0,8, қолган юкламалар учун эса 0,6.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Мазкур ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ жамламаларни ҳисобга олган ҳолда, битта вақтинчалик юклама учун қуйидагиларни қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир манбадан маълум турдаги юкламаларни (сиғимдаги босим ёки вакуум, қор, шамол, музламалар юкламалари, иқлим таъсири, битта юк ортгичдан юклама, электрокарадан, кўприксимон ва осма крандан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир нечта манбалардан юклама, агар уларнинг биргаликдаги ҳаракати юкламанинг норматив ва ҳисобий қийматларида ҳисобга олинган бўлса, (мазкур ШНҚнинг 37 ва 39-бандларида келтирилган , ва коэффициентларни ҳисобга олган ҳолда бир ёки бир нечта ораёпмалардаги ускунаналар одамлар ва сақланадиган материаллардан келиб тушадиган юкламалар) мазкур ШНҚнинг 66-бандида келтирилган ψ коэффициентни ҳисобга олган ҳолда бир нечта кўприкли ва осма кранлардан юкламаларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Конструкция ва грунтларнинг оғирлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Корхоналарда ишлаб чиқилган конструкцияларнинг норматив оғирлигининг қиймати ишчи чизмалари, бошқа қурилиш конструкциялари ва грунтлар учун эса лойиҳа ўлчамлари, шунингдек материал ҳамда грунтларнинг иншоотларни қуриш ва фойдаланиш шароитида уларнинг намлигини ҳисобга олган ҳолда солиштирма оғирлиги бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Заводда тайёрланган конструкция оғирлигининг норматив қиймати стандартлар, ишчи чизмалар ёки ишлаб чиқарувчи заводларнинг маълумотлари асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бошқа қурилиш конструкциялари ва тупроқларнинг оғирлиги эса лойиҳавий ўлчамлар ҳамда материаллар ва грунтларнинг солиштирма оғирлиги бўйича белгиланиши, бунда иншоотларни қуриш ва фойдаланиш шароитларида уларнинг намлиги ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Қурилиш конструкциялари ва грунтларнинг оғирлиги учун юкламаларнинг ишончлилик коэффициентлари қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

1-жадвал

Қурилиш конструкциялари ва грунт турлари

Юклама бўйича ишончлилик коэффициенти —

Конструкциялар:

металл

1,05

бетон (ўртача зичлиги > 1600 kg/m3), темир-бетон, тош, арматурали тош, ёғоч

1,1

бетон (ўртача зичлиги < 1600 kg/m3),

изоляцион, текислаш ва пардозлаш қатламлари (плиталар,

рулонли материаллар, тўлдириш, қопламалар ва бошқалар):

корхонада бажариладиган

1,2

қурилиш майдонида бажариладиган

1,3

Грунтлар:

табиий шароитда жойлашиши

1,1

қурилиш майдончасида тўкилмаларда

1,15

Конструкциялар:

металл

1,05

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Конструкциянинг ағдарилиб кетишига қарши барқарорлигини текширишда, шунингдек конструкциялар ва грунтлар оғирлигининг камайиши конструкциянинг иш шароитларини ёмонлашувига олиб келиши мумкин бўлган бошқа ҳолатларда (бундай конструкцияларни лойиҳалашга доир норматив ҳужжатларида бошқа қийматлар берилмаган бўлса) ҳисоблашлар конструкциянинг ёки унинг бир қисми оғирлиги учун юкламага γ_f=0,9 ишончлилик коэффициентини қўллаган ҳолда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қисқа муддатли юкламаларнинг пасайтирилган қийматлари ҳам инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Грунтдан тушадиган юкламаларни аниқлашда сақланган материаллардан, ускуналардан ва транспорт воситаларидан грунтга тушадиган юкламалар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ўз оғирлигидан келадиган кучлар металл конструкциялардаги умумий кучларнинг 50 фоиздан ортиқ бўлганда ишончлилик коэффициентини γ_f=1,1 тенг деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Одамлардан, ҳайвонлардан, ускуналардан, транспорт воситаларидан, тўпланадиган материал ва маҳсулотлардан тушадиган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Ушбу бобнинг талаблари қуйидагилардан тушадиган юкламаларга нисбатан қўлланилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
одамлардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳайвонлардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ускуналардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситаларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
материаллар ва буюмлардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бино ва иншоотларнинг ораёпмаларига, қопламаларга, зинапояларига ҳамда грунтдаги полларга вақтинчалик пардеворлардан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ораёпмаларнинг бундай юкламалар билан юкланиш вариантларини иншоотларни қуриш ва фойдаланиш жараёнларининг энг ноқулай ҳисоб-китоб ҳолатлари учун белгиланган шароитлардан келиб чиқиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лойиҳалаш босқичида бундай шароитлар тўғрисида маълумотлар етарли бўлмаса, конструкция ва асосларни ҳисоблашда айрим ораёпмалар юкланишининг қуйидаги вариантларини кўриб чиқиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қабул қилинган юкламалар билан узлуксиз юклаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бундай юкланиш схемасига сезгир бўлган конструкция ва асосларни ҳисоблашдаги қисман ноқулай юкланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вақтинчалик юкламанинг мавжуд эмаслиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, кўп қаватли иншоотнинг қисман ноқулай юкламаларидан ораёпмаларга тушадиган умумий вақтинчалик юкламалар қийматлари мазкур ШНҚнинг 22 ва 23-формулалари бўйича аниқланадиган жамлама коэффициентини инобатга олиб ҳисобланган ораёпмаларни яхлит юклашдаги юкламалардан ошиб кетмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Ускуналардан, тўпланадиган материал ва маҳсулотлардан тушадиган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Ускуналардан (қувур ўтказгичлардан, транспорт воситаларидан), сақланадиган материаллар ва буюмлардан тушадиган юкламалар технологик ечимларга асосланган ҳолда лойиҳалаштириш топшириғида белгиланиши ҳамда уларда қуйидаги маълумотлар келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳар бир қаватда (ёки грунтдаги полларда) ускуналарнинг туриш жойлари ҳамда материаллар ва буюмларни сақлаш жойларининг жойлашуви ва уларнинг ўлчамлари, фойдаланиш ёки қайта жиҳозлаш пайтида ускуналарнинг яқинлашиш эҳтимоли бўлган жойлар ҳақидаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
динамик юкламаларга эга бўлган ускуналар учун ушбу ШНҚга мувофиқ қабул қилинадиган юкламаларнинг норматив қийматлари ҳамда юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари, инерция кучларининг норматив қийматлари ва инерция кучлари учун юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари ҳақидаги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Ораёпмаларга тушадиган ҳақиқий юкламалар бир текис тақсимланган эквивалент юкламалар билан алмаштирилганда, улар ҳисоблаш йўли билан аниқланиши ва турли конструктив элементлар (плита, иккинчи даражали ригель, колонна ва пойдеворлар) дифференциал тарзда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эквивалент юкламалар учун қабул қилинган қийматлар конструкция элементларининг ҳақиқий юкланганлик шароитидаги юк кўтариш қобилияти ва бикрлигини (қаттиқлигини) таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Омборхоналарда юкламаларнинг норматив қийматларини белгилашда ораёпмаларга, қопламаларга ва грунтдаги полларга бир текис тақсимланган эквивалент юкламаларни, шунингдек ҳосил бўлиш эҳтимоли бўлган маҳаллий юклама ва таъсирларнинг салбий таъсирларини ҳисобга олиш учун вертикал, зарур ҳолларда эса горизонтал жамланган юкламаларни ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу юкламалар сақланадиган материал ва буюмларнинг солиштирма оғирлигини, уларни омбор хоналарининг майдони бўйлаб жойлашувини ва максимал сақлаш баландлигини инобатга олган ҳолда, технологик ечимларга асосланган лойиҳалаштириш топшириғига мувофиқ белгиланиши ва мазкур ШНҚнинг 2-жадвалда келтирилган норматив қийматларидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Техник-иқтисодий асосларда ускуналар ва сақланадиган материаллардан тушадиган юкламаларнинг келгусида ортишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

Бинолар ва иншоотлар

Бир текис тақсимланган юкламаларнинг норматив қийматлари , kPа

Жамланган юкламаларнинг норматив қийматлари , k№

Савдо омборлари

5,0 кам бўлмаган

6,0 кам бўлмаган

Ишлаб чиқариш ва саноат омборлари

Лойиҳа топшириғи бўйича, бироқ:

плиталар ва иккинчи даражали балкалар учун — 3 дан кам бўлмаган;

ригель, колонна ва пойдеворлар учун — 2 дан кам бўлмаган

Лойиҳа топшириғи бўйича, бироқ 3,0 дан кам бўлмаган

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Ускуналардан тушадиган юкламалар таркибига қурилма ёки ускунанинг ўз оғирлигини (ҳаракатга келтирувчи қисмлар, доимий ишлатиладиган мосламалар, таянч қурилмалар, ускуналар остига қуймалар ва бетон тагликларнинг оғирлиги), изоляциянинг, ускунани ишлатишда уни тўлдирувчи модда (муҳит)ларнинг, ишлов бериладиган энг оғир деталь ёки ташиладиган юкнинг оғирлиги номинал юк кўтариш қобилиятига мос равишда киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ускуналардан ораёпмаларга ва грунтдаги полларга тушадиган юкламалар уларнинг жойлашуви ва ишлатиш жараёнида ҳаракатланиш эҳтимолини инобатга олиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Технологик ускуналарни монтаж қилиш ёки иншоотдан фойдаланиш чоғида ускунани бошқа жойга кўчириш билан боғлиқ ҳолларда юк кўтарувчи конструкцияларни кучайтириш (мустаҳкамлаш) заруратини истисно қилувчи чоралар кўрилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Турли элементларни ҳисоблашда бир вақтнинг ўзида ҳисобга олинадиган юк кўтарувчилар ёки электромобиллар сони ва ораёпмага жойлаштириш технологик ечимларга асосланган лойиҳалаштириш топшириғига мувофиқ олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклагичлар ва электрокаралардан вертикал юкламаларнинг динамик таъсирини статистик юкламаларнинг норматив қийматларини 1,2 га тенг динамик коэффициентига кўпайтириш орқали ҳисобга олинишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Ускуналар ва материалларнинг оғирлиги учун юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

3-жадвал

Ускуналар ва материаллар

Юклама бўйича ишончлилик коэффициенти

Муқим (стационар) ускуналар

1,05

Муқим (стационар) ускуналар изоляцияси

1,2

Ускуналарни тўлдирувчи моддалар

(резервуарлар ва қувур ўтказгичларни):

суюқликлар

1,0

суспензиялар, шламлар, сочилувчан моддалар

1,1

Юклагичлар ва электрокаралар (юки билан)

1,2

Сақланадиган материаллар ва буюмлар

1,2

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Бир текис тақсимланган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Иншоотларнинг ораёпмаларига, қопламаларига, зинапояларига ҳамда грунтдаги полларига бир текис тақсимланган вақтинчалик юкламаларнинг норматив қийматлари қуйидаги 4-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-жадвал

Т/р

Бино ва иншоотларнинг хоналари

Бир текис тақсимланган юкламаларнинг норматив қийматлари  kPa (kgf/m2)

тўлиқ

пасайтирилган

1.

Турар жой объектлари хонадонлари, мактабгача таълим ташкилотлари ва мактаб-интернатлардаги ётоқхоналар, дам олиш уйлари, пансионатлар, меҳмонхоналар ва ётоқхоналарда яшаш хоналари, шифохоналарда ва санаториялардаги хоналар ва террасалар

1,5 (150)

0,5 (50)

2.

Ташкилот ва муассасаларнинг маъмурий, муҳандислик-техник ва илмий ходимлар хоналари; таълим ташкилотларида синф хоналари; ишлаб чиқариш (саноат) корхоналари ва жамоат биноларида маиший хоналар (гардероб, душ ва ювиниш хоналари, ҳожатхоналар)

2,0 (200)

0,7 (70)

3.

Илмий-тадқиқот ташкилотларининг лабораториялари, электрон-ҳисоблаш ускуналари хоналари, жамоат биноларидаги ошхоналар, аҳолига маиший хизмат кўрсатиш муассасалари хоналари (сартарошхона, баландлиги 75 m дан кам бўлмаган турар жой ва жамоат биноларининг техник қаватлари, ертўла хоналари

2,0 (200)

0,7 (70)

4.

Заллар:a

а) китоб ўқиш заллари

2,0 (200)

0,7 (70)

б) овқатланиш (кафе, ресторан ва ошхоналарда)

3,0 (300)

1,0 (100)

в) йиғилиш ва конференция, кутиш жойи, томоша, концерт, спорт, фитнес, бильярд

4,0 (400)

1,4 (140)

г) савдо, кўргазмалар ва экспозициялар

4,0 (400)

1,4 (140)

5.

Китоб сақлаш хоналари, архивлар

5,0 (500)

5,0 (500)

6.

Томоша муассасаларининг саҳналари

5,0 (500)

1,8 (180)

7.

Трибуналар:

а) маҳкамланган ўриндиқлари билан

б) тик турадиган томошабинлар учун

4,0 (400)

5,0 (500)

1,4 (140)

1,8 (180)

8.

Чордоқдаги хоналар (мансардалар)

0,7 (70)

0,7 (70)

9.

Майдончалардан фойдаланиш:

а) одамларнинг кўп миқдорда жамланиш эҳтимоли бўлган (ишлаб чиқариш хоналаридан, заллардан, аудиториялар)

4,0 (400)

1,4 (140)

б) дам олиш мақсадларда фойдаланиладиган

1,5 (150)

0,5 (50)

в) бошқа мақсадларда фойдаланиладиган

0,5 (50)

0,5 (50)

10.

Балконлар (лоджиялар) қуйидаги юкламаларни ҳисобга олган ҳолда:

а) балкон (лоджия) тўсиғи бўйлаб кенглиги 0,8 m бўлган майдончада, чизиқли бир маромда

4,0 (400)

1,4 (140)

б) балкон (лоджия) майдонида бир маромда, унинг таъсири 10-а позицияси билан белгиланиши

2,0 (200)

0,7 (700)

11.

Ишлаб чиқариш хоналарида ускуналарга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш жойлари

1,5 (150)

1,5 (150)

12.

Вестибюллар, фойелар, йўлаклар, зинапоялар (улар билан боғлиқ ўтиш жойлари билан) қуйидаги позициялар кўрсатилган хоналарга туташган:

а) 1, 2 ва 3

3,0 (300)

1,0 (100)

б) 4, 5, 6 ва 11

4,0 (400)

1,4 (140)

в) 7

5,0 (500)

1,8 (180)

13.

Вокзаллар перронлари

4,0 (400)

1,4 (140)

14.

Чорва учун хоналар:

а) майда шохли қорамол учун

2,0 (200)

0,7 (70)

б) йирик шохли қорамол учун

5,0 (500)

1,8 (180)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. 8-позицияда келтирилган юкламалар ускуна ва материаллар билан банд бўлмаган майдонда ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 9-позицияда кўрсатилган юкламалар қор юкламаларисиз ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. 10-позицияда келтирилган юкламалар балкон (лоджия)ларнинг ҳамда улар қистирилган жойлардаги девор қисимларининг кўтариб турувчи конструкцияларини ҳисоблашда ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Деворларнинг пастки қисмларини, пойдеворларини ва асосларини ҳисоблашда балкон (лоджия)ларга тушадиган юкламалар биноларнинг туташган асосий хоналарига тушадиган юкламаларга тенг қийматларда камайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. 3, 4г, 5, 6, 11 ва 14-позицияларда келтирилган бино ва хоналар учун юкламаларнинг норматив қийматлари технологик ечимлар асосида лойиҳалаштириш топшириғига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. 1 — 4, 6, 7, 9 а ва б, 10, 12 — 14-позицияларида келтирилган бир текис тақсимланган қисқа муддатли юкламаларнинг пасайтирилган норматив қийматлари 0,35 коэффициентига кўпайтириш йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5, 8, 9 ва 11-позицияларда келтирилган юкламалар учун пасайтирилган қийматлари уларнинг норматив қийматларига тенглаштириб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Вақтинчалик тўсиқларнинг оғирлигидан ригеллар ва плиталарга тушадиган юкламаларнинг норматив қийматлари уларнинг конструкцияси, жойлашиши ҳамда деворлар ва ораёпмаларга тиралиш хусусиятларига кўра қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай юкламаларнинг норматив қийматларини тўсиқларнинг жойлашуви схемалари бўйича ҳисобланган қийматлар асосида, бир текис тақсимланган қўшимча юкламалар сифатида ҳисобга олинишига йўл қўйилади (0,5 kPa (50 kgf/m2)дан кам бўлмаслиги лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Бир текис тақсимланган юкламалар учун юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари қуйидагича қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўлиқ норматив қиймати 2,0 kPa (200 kgf/m2) дан кам бўлганда — 1,3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўлиқ норматив қиймати 2,0 kPa (200 kgf/m2) дан кўп бўлганда — 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вақтинчалик тўсиқларнинг оғирлигидан юклама учун хавфсизлик коэффициенти мазкур ШНҚнинг 26-бандидаги талабларга мувофиқ олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Бир ораёпмадан юкламаларни қабул қиладиган конструкцияларни (балка, ригель, плита, колонна, пойдевор) ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган тўлиқ норматив юкламаларнинг қийматлари, ҳисобланаётган элементнинг юк қабул қилиш майдони , m2 дан келиб чиқиб қуйидаги ёки жамлама коэффициентларига кўпайтириш орқали камайтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1, 2, 12а (бу ерда, m2) позицияларида келтирилган бинолар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4, 11, 12б (бу ерда, m2) позицияларида кўрсатилган бинолар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Бир ораёпмадан юкламаларни қабул қиладиган деворларни ҳисоблашда уларга таянадиган ҳисобланаётган элементларининг (плита, балка) юк қабул қилиш майдони A дан келиб чиқиб камайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Икки ва ундан ортиқ ораёпмалардан юкламаларни қабул қиладиган колонналар, деворлар ва пойдеворларни ҳисоблаш учун кўндаланг кучланишларни аниқлашда мазкур ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган юкламаларнинг тўлиқ норматив қийматлари, ёки жамлама коэффициентига кўпайтириш орқали камайтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1, 2, 12а позицияларида келтирилган бинолар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4, 11, 12б позицияларида келтирилган бинолар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 37-бандига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ёпмаларнинг умумий сони (мазкур ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган хоналар учун 1,2,4,11,12 а,б), устун, девор, пойдеворларни кўриб чиқилаётган қисмини ҳисоблашда юкламалар ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянчлар (колонналар) ва деворларда эгилиш вақтларини аниқлашда ушбу ШНҚнинг 37-банди талабларига мувофиқ балка ва ригеллар учун юкламаларнинг камайиши ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Панжара тўсиқларига тушадиган ва жамланган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Ёпмалар, қопламалар, зинапоялар ва балкон (лоджия)ларнинг тутиб турувчи элементлари ён томонлари 10 cm дан ошмайдиган квадрат майдонда ноқулай ҳолатда элементга қўлланиладиган концентрланган вертикал юклама учун текширилиши (бошқа вақтинчалик юкламалар йўқ бўлганда) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лойиҳалаштириш топшириғида технологик ечимлардан келиб чиқиб, жамланган юкламаларнинг юқорироқ норматив қийматлари белгиланмаган бўлса, улар қуйидагиларга тенг деб қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ораёпма ва зинапоялар учун — 1,5 k№ (150 kgf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чордоқли ораёпма, қоплама, терасса ва балконлар учун — 1,0 k№ (100 kgf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фақат трап ва кўприкчалардан фойдаланган ҳолда ҳаракатланиш мумкин бўлган қопламалар учун — 0,5 k№ (50 kgf).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Қуриш ва фойдаланиш жараёнларида ускуналар ва транспорт воситаларидан келиб тушиши мумкин бўлган маҳаллий юкламаларга ҳисобланган элементлар қайд этилган жамланган юкламалар бўйича текширилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Зинапоя ва балкон (лоджия) панжараларининг тутқичларига тушадиган горизонтал юкламаларнинг норматив қийматлари қуйидагича қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турар жой объектлари бинолари, мактабгача таълим ташкилотлари, дам олиш уйлари, санаториялар, шифохоналар ва бошқа тиббиёт муассасалари учун — 0,5 k№/m (50 kgf/m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
спорт заллари ва трибуналар учун — 1,5 k№/m (150 kgf/m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бошқа бинолар ва хоналар учун (махсус талаблар бўлмаганда) — 0,8 k№/m (80 kgf/m) ёки лойиҳа топшириғига (ёки махсус техник шартларга) мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қуйидагиларга тушадиган горизонтал жамланган юкламанинг норматив қиймати лойиҳалаштириш топшириғида технологик ечимлардан келиб чиққан ҳолда юқорироқ норматив қийматлари белгиланмаган бўлса, 0,3 k№/m (30 kgf/m) деб қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
одамларнинг қисқа муддат давомида бўлиши учун мўлжалланган хизмат кўрсатиш майдончалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўприкчалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
томларнинг тўсиқлари учун тутқичларига (тутқичнинг узунлиги бўйлаб ҳар қандай жойида).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур ШНҚнинг 40 ва 42-бандларида келтирилган юкламалар учун юклама хавфсизлиги коэффициенти олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Транспорт воситаларидан тушадиган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Вертикал ва горизонтал юкламалар, уларни қўллаш усуллари ва жойлашуви лойиҳа топшириғи орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автотураргоҳларда ораёпмалар, қопламалар ва грунтдаги полларга тушадиган бир текис тақсимланган эквивалент вертикал ҳамда маҳаллий жамланган юкламаларнинг норматив қийматлари қуйидаги 5-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-жадвал

Т/р

Бино ва иншоотларнинг хоналари

Бир текис тақсимланган юкламаларнинг норматив қийматлари  kPa, дан кам эмас

Жамланган юкламаларнинг норматив қийматлари  k№, дан кам эмас

1.

Умумий оғирлиги 3 tf гача бўлган автомобиллар учун тўхташ жойлари:

а) тўхташ туриш майдончалари

3,5

20,0

б) пандуслар ва кириш-чиқиш йўллари

5,0

25,0

2.

Умумий оғирлиги 3 — 16 tf бўлган автомобиллар учун тўхташ жойлари:

а) тўхташ туриш майдончалари

5,0

90,0

б) пандуслар ва кириш-чиқиш йўллари

7,0

100,0

3.

Умумий оғирлиги 16 tf ортиқ бўлган автомобиллар учун тўхташ жойлари

Лойиҳалаштириш топшириғига асосан

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Умумий оғирлиги — автомобилнинг ўзининг оғирлиги ва максимал фойдали юкламанинг йиғиндиси орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 2а ва 2б-бандларида келтирилган бино ва хоналар учун юкламаларнинг норматив қийматлари лойиҳалаштириш топшириғига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Гараж ичидаги ўтиш йўллари автотураргоҳда жойлашмаган транспорт воситаларининг ўтиши учун очиқ бўлса, уларни кириш-чиқиш йўллари сифатида қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Қоплама плиталарни сиқилишга ҳисоблашда ҳамда маҳаллий таъсирлар ҳисобга олинадиган бошқа ҳолатларда, бир-биридан 1,8 m масофада энг ноқулай ҳолатда жойлашган майдончаларга тушадиган жамланган юкламалар 0,5қийматида қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазкур ШНҚнинг 5-жадвалнинг 1а ва 1б-позициялари учун томонлари 100 mm бўлган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ушбу ШНҚнинг 5-жадвалнинг 2а ва 2б-позициялари учун томонлари 200 mm бўлган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу юкламаларни бир хил тақсимланган юклама билан бир вақтнинг ўзида ҳисобга олмаслик керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Транспорт воситаларининг техник маълумотларига кўра юкламаларнинг ҳисобий қийматларига аниқлик киритилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Транспорт воситаларидан бир текис тақсимланиб тушадиган юкламаларнинг пасайтирилган қийматлари уларнинг норматив қийматларига 0.35 коэффициентини қўллаш йўли билан белгиланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Мазкур ШНҚнинг 43-бандида келтирилган юкламалар учун юкламалар ишончлилик коэффициентини олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Кўприкли ва осма кранлардан тушадиган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Кўприкли ва осма кранлардан тушадиган юкламалар ГОСТ 34017-2016 билан белгиланган иш режимларига, ҳаракатга келиш турига ва юкни осиб қўйиш усулига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўприкли ва осма кранларнинг иш режимлари бўйича гуруҳлари мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Кўприкли электр краннинг тормозланиши натижасида юзага келадиган ва кран йўли бўйлаб йўналтирилган горизонтал юкламанинг норматив қиймати краннинг ҳар бир томонидаги тормозланиши ғилдиракларига тушадиган вертикал юкламаларнинг тўлиқ норматив қийматининг 10 фоиз миқдорида қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Краннинг электр аравачасининг тормозланиши натижасида юзага келадиган горизонтал юкламанинг кран йўлига кўндаланг келадиган горизонтал юкламанинг норматив қиймати қуйидагиларга тенг бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эгилувчан юк-осмали кранлар учун — 5 фоиз миқдорида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қаттиқ юк-осмали кранлар учун — 10 фоиз миқдорида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу юкламалар биноларнинг кўндаланг рамалари ҳамда кран йўлларининг балкаларини ҳисоблашда инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Юкламалар кран йўлининг бир томонига (балкага) тушиши, уларга таянган барча кран ғилдираклари ўртасида тенг тақсимланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Кран йўлига кўндаланг йўналган ва кўприк электр кранларининг қийшайиши ҳамда кран йўлларининг параллел эмаслиги (ёнбошдан таъсир қилувчи куч, бундан буён матнда ёнбош қуч деб юритилади) натижасида юзага келадиган горизонтал юкламанинг меъёрий қиймати, краннинг ҳар бир юриш ғилдираги учун ғилдиракка тушадиган вертикал юкламанинг тўлиқ меъёрий қийматининг 0,1 қисмига тенг бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу юкламаларни фақат 7К ва 8К иш режимидаги кранли биноларда кран йўллари тўсинларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳамда уларнинг устунларга маҳкамланишини ҳисоблашда ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклама краннинг бир томонининг барча ғилдиракларидан кран йўли тўсинига узатилиши ва бинонинг кўриб чиқилаётган оралиғида хам ичкарига хам ташқарига йўналтиришига йўл қўйилиши, мазкур ШНҚнинг 15-бандида келтирилган юкламаларни ёнбош кучлар билан бирга ҳисобга олмаслик лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Кран кўприги ва аравачасининг тормозланишидан ҳосил бўладиган горизонтал юкламалар ва ёнбош кучлар краннинг ҳаракатланувчи ғилдираклари рельс билан туташиш нуқтасига қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Кран йўли бўйлаб йўналтирилган ҳамда краннинг тўхташ тиргагига келиб урилиши натижасида ҳосил бўладиган горизонтал юкламанинг норматив қийматлари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган талабларга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу юкламани фақат тўхташ тиргакларини ва уларни тўсинларга маҳкамланишини ҳисоблашда инобатга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Тўсинлар деворларининг маҳаллий барқарорлигини текширишда, кранларнинг барча иш режимлари ва кран юкламалари учун юклама бўйича ишончлилик коэффициенти деб қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Кран йўллари тўсинларининг мустаҳкамлигини ҳисоблашда битта кран ғилдирагидан тушадиган жамланган вертикал юкламанинг маҳаллий ва динамик таъсирлари уларнинг тўлиқ норматив қийматларини қуйидаги , коэффициентига кўпайтирган ҳолда ҳисобга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қаттиқ юк-осмали 8К иш режимли кранлар гуруҳлари учун — 1,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эгилувчан юк-осмали 8К иш режимли кранлар гуруҳлари учун — 1,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7К иш режимли кранларнинг бошқа гуруҳлари учун — 1,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6К иш режимли кранлар гуруҳлари учун — 1,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қолган иш режимли кранлар гуруҳлари учун — 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Кран йўллари тўсинларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳамда уларнинг юк кўтарувчи конструкцияларга маҳкамланишини ҳисоблашда крандан тушадиган вертикал юкламаларнинг ҳисобланган қийматларини қуйидаги динамик коэффициентларга кўпайтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
колонналар ораси 12 m дан ортиқ бўлмаганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8К иш режимли кўприкли кранлар гуруҳлари учун — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6К ва 7К иш режимли кўприкли кранлар гуруҳи учун, шунингдек қолган барча иш режимлари осма кранларнинг гуруҳлари учун — 1,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
колонналар ораси 12 m дан ортиқ бўлганда — 8К иш режимли кўприкли кранлар гуруҳлари учун — 1,1.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8К иш режимли гуруҳидаги кўприкли кранлардан тушадиган горизонтал юкламаларнинг ҳисобланган қийматлари 1,1 га тенг бўлган динамик коэффициенти билан ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қолган ҳолларда динамик коэффициенти 1,0 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Конструкциялар чидамлилигини ҳисоблашда, кран йўллари балкалари эгилишини ва колонналарнинг силжишини текширишда, шунингдек бир кран ғилдирагидан тушадиган жамланган вертикал юкламанинг маҳаллий таъсирини ҳисобга олганда динамик коэффициентини ҳисобга олмаслик лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Кран йўллари балкаларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблашда вертикал юкламалар иккитадан ортиқ бўлмаган, таъсир жиҳатдан энг ноқулай бўлган осма ёки кўприкли кранлардан ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Бир нечта оралиқда (пролет) ўрнатилган кўприкли кранлари (ҳар бир оралиқ (пролёт)да, бир текисликда) бўлган иншоотларнинг рамалари, колонналари, пойдеворлари, шунингдек асосларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблашда ҳар бир йўналишда иккитадан ортиқ бўлмаган энг ноқулай таъсир этувчи кранлар, бир чизиқда (текисликда) жойлашган ҳар хил оралиқ (пролётда)ги кранларнинг жамланишини ҳисобга олганда эса тўрттадан ортиқ бўлмаган энг ноқулай таъсир этувчи кранлар ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Бир ёки бир нечта йўналишда ҳаракатланадиган осма кранлари бўлган иншоотларнинг рамалари, колонналари, стропиллари ва стропил остидаги конструкциялари, пойдеворлари ҳамда асосларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблашда вертикал юкламалар ҳар бир йўналишда иккитадан кўп бўлмаган энг номақбул таъсир этувчи кранлардан ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Ҳар хил йўлда ҳаракатланадиган бир чизиқда (текисликда) жойлашган осма кранларнинг жамламаси ҳисобга олинганда вертикал юкламалар қуйидагича қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иккитадан кўп бўлмаган кранлардан — бир оралиқда (пролёт) иккита кран йўли бўлган чекка қатордаги колонналар, стропил остидаги конструкциялар, пойдеворлар ва асослар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўрттадан кўп бўлмаган кранлардан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўрта қатордаги колонналар, стропил остидаги конструкциялар, пойдеворлар ва асослар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир оралиқда (пролёт) учта кран йўли бўлган чекка қатордаги колонналар, стропил остидаги конструкциялар, пойдеворлар ва асослар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир оралиқ (пролёт) иккита ёки учта кран йўли бўлганда стропил конструкциялар учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Кран йўли балкалари, колонналари, рамалари, стропила ва стропила остидаги конструкциялари, пойдеворлари ҳамда асосларнинг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблашда горизонтал юкламалар битта йўналишида ёки ҳар хил йўлларда ҳаракатланадиган бир чизиқда (текисликда) жойлашган иккитадан кўп бўлмаган энг ноқулай таъсир этувчи кранлардан ҳисобга олиниши, бунда ҳар бир кран учун фақат битта горизонтал (кўндаланг ёки бўйлама) юклама ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Қуйидаги ҳолатларда кранлар сони ҳисобга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кран балкаларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
икки ёки учта ярусда жойлашган кўприкли кранлардан тушадиган вертикал ва горизонталь юкламаларни аниқлашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир вақтнинг ўзида бир оралиқда (пролёт) осма, кўприкли кранлар жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкларни узатиш кўприкчалар ёрдамида бир крандан иккинчисига ўтказиш учун мўлжалланган осма кранлардан фойдаланганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу талаблар технологик ечимларга асосланган лойиҳалаштириш топшириғига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Кран йўлининг балкаларини вертикал ва горизонтал эгилишларини ҳамда колонналарнинг горизонтал силжишларини аниқлашда кран таъсиридан ҳосил бўладиган энг ноқулай юкламанинг бирини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар кран йўлида битта кран бўлса ва иншоотдан фойдаланиш пайтида иккинчи кран ўрнатилмайдиган бўлса, ушбу йўлда юкламани фақат битта крандан ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Иккита кран ҳисобга олинганда улардан тушаётган юкламани қуйидаги жамлаш коэффициентига кўпайтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 1К — 6К кранлар гуруҳи иш режимлари учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— К, 8К кранлар гуруҳи иш режимлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўртта кран ҳисобга олинганда улардан тушаётган қуйидаги жамлаш коэффициентига кўпайтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 1К — 6К кранлар гуруҳи иш режимлари учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 7К, 8К кранлар гуруҳи иш режимлари учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Битта кран ҳисобга олинганда ундан тушаётган вертикал ва горизонтал юкламаларни пасайтирмасдан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Электр ва кўтарувчи кранлар учун кран йўлларининг тўсинларининг чидамлилигини ҳисоблашда ва бу тўсинларни юк кўтарувчи тизимларга маҳкамлашда номинал юкламанинг қийматларининг пасайиши ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кран ғилдирагидан жамланган вертикал юкламанинг таъсир қилиш соҳасидаги тўсин деворларининг чидамлилигини текшириш учун ғилдиракнинг вертикал кучининг камайтирилган норматив қийматларини ушбу ШНҚнинг 56-бандига мувофиқ кран йўлларининг тўсини мустаҳкамлигини ҳисоблашда олинган коэффициентга кўпайтириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Қордан тушадиган юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Қопламанинг горизонтал проекцияси бўйича қор юкламасининг тўлиқ номинал қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 71-бандига мувофиқ қабул қилинган ернинг горизонтал юзасининг 1 m2 учун қор қопламининг оғирлигининг норматив қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ушбу ШНҚнинг 72 — 78-бандларига мувофиқ олинган ернинг қор қопламининг оғирлигидан қопламадаги қор юкига ўтиш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Ернинг горизонтал юзасининг 1 m2 учун қор қопламининг оғирлигининг норматив қиймати қорли ҳудудларга кўра мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Қор юкламасининг тақсимлаш схемалари ва коэффициенти қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ қабул қилиниши, коэффициентининг оралиқ қийматлари эса чизиқли интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструктив элементларнинг энг номақбул иш шароитлари уларни қисман юкланганда юзага келса қор юкламаси (фонарли томлар учун — эни b кенгликдаги ҳудудларда) оралиқнинг (пролёт) яримига ёки тўртдан бир қисмига таъсир қиладиган схемалар бўйича кўриб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зарурат бўлганда, қор юкини иншоотнинг келажакдаги кенгайишини эътиборга олган холда аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган қор юкламасининг оширилган қийматлари плиталар, том қопламаларнинг ёғоч тўсинлари ва ёпмаларни ҳисоблашда, шунингдек келтирилган қийматлар юк кўтарувчи конструкцияларнинг элементлари (фермалар, балкалар, колонналар) учун кесимларни аниқлашда инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструкцияларни ҳисоблашда ушбу ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган юклама схемаларига таъсири жиҳатдан эквивалент бўлган қор юкламасининг соддалаштирилган схемасидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ишлаб чиқариш иншоотларининг рамалари ва колонналарини ҳисоблашда қорнинг фақат бир текис тақсимланган юкламасини ҳисобга олиниши, томларнинг паст-баланд жойларида эса юкламалар оширилган қийматлар инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасининг 1, 2, 5 ва 6-схемаларининг талабларига мувофиқ лойиҳалаштирилаётган бир ва кўп оралиқли биноларнинг қўшимча ёруғлик қурилмаси (фонари) бўлмаган (нишаби 12 фоиз ёки с ) қопламалари учун белгиланган охирги энг совуқ уч ойдаги шамолли ҳудудларда ўртача шамолнинг тезлиги m/s бўлганда тезликни коэффициентига кўпайтириш йўли билан камайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамолнинг тезлиги m/s бўлган ҳудудлар учун лойиҳалаштирилаётган бир ва кўп оралиқли биноларнинг фонарсиз томларининг нишаблиги 12 — 20 фоиз атрофида бўлганда, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 1 ва 5-схемалари бўйича аниқланган коэффициенти 0,85 коэффициентга кўпайтириш йўли билан камайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Энг совуқ уч ой ичида шамолнинг ўртача тезлиги мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 2 харитасидан олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ҳолларда кенглиги гача ва баландлиги m бўлган бинолар учун коэффициентини қўшимча равишда қуйидаги коэффициентга кўпайтириш йўли билан камайтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, бироқ 0,7дан кам бўлмаганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қор юкламасини қуйидаги ҳолларда камайтирилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
январь ойида ҳавонинг ўртача ҳарорати минус 5℃ дан юқори бўлган ҳудудлардаги иншоотларнинг томларидаги қорлар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
орасидаги масофа дан кўп бўлмаган, лойиҳаланаётган иншоотдан баландроқ бўлган қўшни иншоотлар эсаётган шамол йўналишини тўсадиган бўлса, бу ерда қўшни биноларнинг баландликлари бўйича фарқи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоот баландлигининг ўзгариш жойлари ва периметрлар атрофида узунлиги, ва бўлган том участкалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Катта иссиқлик ажратадиган цехларнинг иситилмаган томларига тушадиган кор юкламаларни ҳисоблашда, томнинг нишаби 3 фоиздан ортиқ бўлиб, эриган сувларни олиб чиқиб кетилиши таъминланса, коэффициенти 20 фоизга камайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қор юкламаси учун юклама бўйича ишончлилик коэффициенти γ_f=1,4 деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Том конструкцияси элементларини ҳисоблашда томёпма оғирлигидан ҳосил бўладиган бир текис тақсимланган юкламанинг (стационар ускуналарнинг вазни билан бирга) норматив қийматини қор қатлами оғирлигининг норматив қийматига нисбати s_0 < 0,8 бўлса, 1,6 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Шамол таъсири
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Бино ва иншоотларга таъсир қилувчи қуйидаги шамол таъсирлари инобатга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамол юкламасининг асосий тури (бундан буён матнда шамолнинг асосий юкламаси деб юритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўсиқларнинг конструктив ва уларни маҳкамлаш элементларига таъсир қилувчи шамол юкламасининг энг юқори қийматлари (бундан буён матнда чўққи шамол юкламаси деб юритилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Шамол юкламасининг асосий тури ва чўққи шамол юкламасининг қурилиш майдончалари учун максимал бўрон шамолларининг иншоотларга бевосита таъсири билан боғлиқ ва барча иншоотларни лойиҳалашда ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Асосий ва чўққи шамол юкламалари учун юклама бўйича ишончлилик коэффициенти деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Шаҳар мавзелари учун архитектура-режалаштириш ечимларини ишлаб чиқишда, шунингдек мавжуд мавзелари ичида бинолар қурилишини режалаштиришда пиёдалар зоналаридаги шамол юкламалари ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Шамол юкламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Асосий шамол юкламасининг норматив қиймати w иккита вариантдан бирига қўлланилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоотнинг ёки элементнинг ташқи юзасига қўлланиладиган нормал босим ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ишқаланиш кучи ташқи юзага тангенциал (уринма) равишда йўналтирилган ва юза майдонига горизонтал (кетма-кет жойлашган қияли ёки фонарли тўлқинли томлар учун) ёхуд вертикал (лоджияли ва деворлар учун) проекциялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
очиладиган ёки доим очиқ турадиган проёмлари мавжуд бўлган, тўсиқлари ҳаво ўтказадиган иншоотларнинг ички юзасига қўлланиладиган нормал босим .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иккинчи ҳолда, юкламасига қуйидагиларнинг жамламаси сифатида қаралади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
х ва у ўқлари йўналиши бўйича иншоотнинг умумий қаршилиги туфайли ва ташқи кучлар проекцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўқига нисбатан айланма моменти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамол юкламасини ўртача ва пульсация таъсир этувчи кучлар йиғиндиси сифатида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ички босим ни аниқлашда, шунингдек баландлиги 40 m гача бўлган кўп қаватли биноларни ва баландлиги 36 m гача бўлган бир қаватли ишлаб чиқариш иншоотларини ҳисоблашда, бино баландлиги оралиқ (пролёт) энига нисбати 1,5 дан кам бўлганда А ва Б туридаги ҳудудларда шамол юкламасининг пульсация таъсирини инобатга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Ер сатҳидан баландликда шамол юкламасининг ўртача таркибининг норматив қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамол босимининг норматив қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— баландлик билан шамол босимининг ўзгаришини ҳисобга олиб ишлайдиган коэффициент
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— аэродинамик коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Шамол босимининг норматив қиймати қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ шамол минтақасига кўра олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-жадвал

Ўзбекистон Республикасининг шамол ҳудудлари

(ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 3-харитаси бўйича қабул қилинади)

I

II

kPа (kgf/m2)

0,38 (38)

0,48 (48)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 3-харитасида келтирилган тоғ олди ва кам ўрганилган ҳудудлар учун шамол босимининг норматив қиймати фойдаланиш тузилмалари тажрибасини ҳисобга олган ҳолда қурилиш майдонларини ўрганиш натижалари асосида белгиланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамол босимининг норматив қиймати, Pа қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— шамол тезлиги, m/s, А туридаги ердан 10 m баландликда, ўртача 10 дақиқалик оралиққа тўғри келади ва ўртача ҳар 5 йилда бир марта ошади (агар техник шартлар ва шамол тезлигининг бошқа даврлари тартибга солинмаса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— баландлиги бўйича шамол босимининг ўзгаришини ҳисобга оладиганкоэффициенти ушбу ШНҚнинг 7-жадвалида кўра аниқланиши керак. Бунда, қуйидаги ер турлари қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
А — кўлларнинг очиқ қирғоқлари, сув омборлари, чўллар, даштлар, ўрмон-даштлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — шаҳар ҳудудлари, ўрмонлар ва баландлиги 10 m дан ортиқ тўсиқлар билан тенг равишда қопланган бошқа ҳудудлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С — баландлиги 25 m дан ортиқ бўлган шаҳар туманлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жой иншоотнинг шамол томонида 30масофада сақланган бўлса ҳамда иншоот баландлиги 60 m гача ва 2 km баландликда жойлашган бўлса, иншоот ушбу турдаги жойларда жойлашган деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-жадвал

Баландлик  m

Жой турлари учункоэффициенти

А

В

С

≤5

0,75

0,5

0,4

10

1,0

0,65

0,4

20

1,25

0,85

0,55

40

1,5

1,1

0,8

60

1,7

1,3

1,0

80

1,85

1,45

1,15

100

2,0

1,6

1,25

150

2,25

1,9

1,55

200

2,45

2,1

1,8

250

2,65

2,3

2,0

300

2,75

2,5

2,2

350

2,75

2,75

2,35

≥480

2,75

2,75

2,75

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Шамол юкламасини аниқлашда турли хил ҳисобланган шамол йўналишлари учун жой турлари ҳар хил бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Шамол юкламасининг таркибий қисмларини аниқлашда аэродинамик коэффициентларнинг қийматларидан қуйидагича фойдаланиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, — ташқи босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ишқаланиш ички босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва рўпарадан қаршиликёки мос равишда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёкикоэффициентларининг «плюс» белгиси мос келадиган юзадаги шамол босимининг йўналишига мос келади, «минус» белгиси — юзадан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оралиқ юклама қийматлари чизиқли интерполяция билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бинонинг бурчакларидаги ва қопламанинг ташқи контури бўйлаб тўсиқ элементларини тутиб турувчи тузилмаларга маҳкамлашни ҳисоблашда, юза бўйлаб тақсимланган аэродинамик коэффициент , бўлган маҳаллий салбий шамол босимини 1,5 m кенглигида ҳисобга олиш лозим (ушбу ШНҚнинг 1-расмида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган ҳолатларда, яъни тузилмалар шаклининг бўлиши тўғри асосланган ҳолда (жумладан, шамол оқимининг бошқа йўналишлари, тананинг умумий қаршилигининг таркибий қисмлари ва бошқаларни ҳисобга олган ҳолда), аэродинамик коэффициентларни белгиланган норматив қийматлардан фарқ қилувчи ҳолда қўллашга йўл қўйилади. Бунда, ушбу коэффициентлар тегишли илмий-тадқиқот маълумотлари, ҳисоб-китоблар, амалий тажрибалар натижалари ёки шамол оқимидаги конструктив моделларни синовдан ўтказиш орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ташқи тўсиқ бўлмаганда (бинони ўрнатиш босқичида) ички деворлар ва бўлинмалар юзаларида шамол юкламасини аниқлашда ташқи босим ёки фронтал қаршилик аэродинамик коэффициентларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм. Салбий шамол босими ортган ҳудудлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Шамол юкламасининг пулсацияланувчи компонентининг норматив қиймати баландликда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, Гц табиий тебранишларнинг биринчи частотаси табиий частотасининг чегара қийматидан катта бўлган тузилмалар (ва уларнинг структуравий элементлари) учун қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 79-бандига мувофиқ аниқланиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z — даражасида шамол босимининг тебраниш коэффициенти мазкур ШНҚнинг 8-жадвалига мувофиқ олиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— шамол босими ўзгаришининг масофавий пульсация коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир эркинлик даражасига эга тизим сифатида қаралиши мумкин бўлган тузилмалар (ва уларнинг конструктив элементлари) учун (бир қаватли саноат биноларининг кўндаланг рамалари, сув миноралари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
билан қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
параметрига ва логарифмик тебраниш камайиши га кўра, мазкур ШНҚнинг 2-расмидан аниқланган коэффициент динамиклик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— юклама хавфсизлиги коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— шамол босимининг норматив қиймати, Pа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

8-жадвал

Баландлик  м

Жой турлари учун шамол босими пульсация коэффициенти

А

В

С

≤5

0,85

1,22

1,78

10

0,76

1,06

1,78

20

0,69

0,92

1,50

40

0,62

0,80

1,26

60

0,58

0,74

1,14

80

0,56

0,70

1,06

100

0,54

0,67

1,00

150

0,51

0,62

0,90

200

0,49

0,58

0,84

250

0,47

0,56

0,80

300

0,46

0,54

0,76

350

0,46

0,52

0,73

≥480

0,46

0,50

0,68

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-расм. Динамиклик коэффициенти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — темир-бетон ва тош конструкциялар, шунингдек бинолар учун ўраб турган тузилмалар мавжудлигида пўлат рамка билан ();
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 — пўлат миноралар, мачталар, футерланган тутун қувурлари устун туридаги қувурлар, шунингдек темир-бетон пойдеворлари ()
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Режада симметрик бўлган бинолар учун , шунингдек бўлган барча тузилмалар учун (бу ерда, тузилманинг иккинчи табиий частотаси), қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даражасидаги тузилманинг массаси, шамол юкламаси қўлланиладиган юза майдонига бўлинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— динамиклик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— табиий тебранишларнинг биринчи шакли бўйича тузилманинг горизонтал ҳаракатланиши даражасида (режа бўйича симметрик бўлган доимий баландликдаги бинолар учун бир текис тақсимланган горизонтал қўлланиладиган статистик юкламадан ҳаракатни сифатида олишга йўл қўйилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— формула бўйича шамол юкламаси доимий деб қабул қилинган тузилмани қисмга бўлиш йўли билан аниқланадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— иншоот майдончасининг массаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесим марказининг горизонтал силжиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамол юкламасининг пулсацияланувчи компонентининг иншоот майдончаси учун мазкур ШНҚнинг 10-формуласи бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Доимий баландликдаги қаттиқлик, шамол юзасининг оғирлиги ва кенглиги бўлган кўп қаватли бинолар учун даражасида шамол юкламасининг пулсацияланувчи компонентининг норматив қиймати қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
формула бўйича аниқланадиган тузилманинг юқори қисмининг баландлигидаги шамол юкламасининг пулсацияланувчи таркибининг норматив қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Табиий шаклдаги тебранишлардан келиб чиқадиган инерция кучлари (, Нz) ни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади ва табиий тебранишлар частотасининг чегаравий қиймати мазкур ШНҚнинг 9-жадвалига асосан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-жадвал

Шамол ҳудудлари (мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 3-харитаси билан қабул қилинади) ёки шамол босимида  kPа (kgf/m2)

, Нz, да

I

1,2

3,8

II

1,4

4,3

0,6 (60)

1,6

5,0

0,73 (73)

1,7

5,6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлган цилиндрсимон тузилмалар учун уюрмали қўзғалишнинг шамол резонанси қўшимча равишда ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Логарифмик тебраниш декрементининг қиймати ни олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир-бетон ва тош тузилмалар учун, шунингдек, ўраб турган конструкциялар мавжуд бўлганда пўлат каркасли бинолар учун ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пўлат миноралар, мачталар, футерланган тутун қувурлари, устун туридаги қувурлар, шу жумладан темир-бетон пойдеворлари учун, .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Босим тебранишларининг масофавий пульсация коэффициенти тузилманинг юзаси учун аниқланиши, бунда тебранишлар корреляцияси ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисобланган юза шамол босимининг тузилманинг ҳисобланган элементига ўтказиладиган шамолга қарши, ён деворлар, томлар ва шунга ўхшаш тузилмалар юзасининг қисмларини ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисобланган юза тўртбурчакка яқин бўлса, унинг томонлари асосий ўқларга параллел бўлиши учун бунда коэффициентини мазкур ШНҚнинг 11-жадвалидан аниқланиши, шунингдек вапараметрларига кўра 12-жадвалга мувофиқ олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тузилмани бир бутун ҳисоблашда ҳисобланган юзанинг ўлчамлари мазкур ШНҚнинг 4-иловаси талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши, панжара тузилмасини ҳисоблашда эса унинг ташқи контури бўйлаб ҳисобланган юзанинг ўлчамлари олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-расм. Асосий координаталар тизими корреляция коэффициентини аниқлашда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

10-жадвал

, m

 да коэффициенти m, тенг

5

10

20

40

80

160

350

0,1

0,95

0,92

0,88

0,83

0,76

0,67

0,56

5

0,89

0,87

0,84

0,80

0,73

0,65

0,54

10

0,85

0,84

0,81

0,77

0,71

0,64

0,53

20

0,80

0,78

0,76

0,73

0,68

0,61

0,51

40

0,72

0,72

0,70

0,67

0,63

0,57

0,48

80

0,63

0,63

0,61

0,59

0,56

0,51

0,44

160

0,53

0,53

0,52

0,50

0,47

0,44

0,38

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

11-жадвал

Бош координат текислиги, ҳисобланган юзага параллел равишда жойлашган

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. бўлган тузилмалар учун табиий тебранишларнинг биринчи шаклларини ҳисобга олган ҳолда, динамик ҳисоблаш амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, сони қуйидаги шарт орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Энг юқори шамол юкламаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Тўсиқ элементлари ва уларни бириктириш жойлари учун норматив қийматлари қуйидаги формула билан белгиланадиган шамол юкламасининг энг юқори ва салбий таъсирини ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамол босимининг норматив қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
коэффициентлари, босимнинг ўзгаришини ва баландликда шамол босимининг ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ижобий босим (+) ёки сўрилиш (-) аэродинамик коэффициентларининг энг юқори қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ижобий босим (+) ва сўрилиш (-) га мос келадиган шамол юкламасининг корреляция коэффициентлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу коэффициентларнинг қийматлари қуйидаги 12-жадвалда келтирилган шамол юкламаси йиғиладиган А тўсиқнинг майдонига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

12-жадвал

, m2

< 2

5

10

> 20

1,0

0,9

0,8

0,75

1,0

0,85

0,75

0,65

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
c_(p,+) ва c_(p,-) аэродинамик коэффициентлари аэродинамик қувурларда тузилмаларни намунавий синов натижалари асосида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўғри тўртбурчак шаклидаги алоҳида турган бинолар режасида ушбу коэффициентларнинг қийматлари мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамолнинг энг юқори юкламасини аниқлашда мазкур ШНҚнинг 15-формуласи, тўсиқнинг конструкцияси элементлари ва уларни бинога бириктириш нуқталари етарлича қаттиқ эканлиги ҳамда уларда сезиларли динамик кучлар ва ҳаракатлар йўқлиги текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тизимнинг табиий частоталари тўсиқ элементлари, уларнинг юк кўтарувчи тузилмалари, маҳкамлаш элементлари 1,5 Нz дан кам бўлса, шамол юкламасининг ҳисобланган қийматлари келтирилган динамик ҳисоблаш натижаларига кўра конструкцияси элементлар тизими аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Асосий ва энг юқори шамол юкламалари учун юкламанинг хавфсизлик коэффициенти 1,4 га тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-боб. Музламали юкламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Диаметри 70 mm гача бўлган (кабель симлари, арқонлар, мачталар, тортгич вантлар), №/m гача бўлган диаметрли думалоқ кесимнинг элементлари учун чизиқли муз юкламасининг норматив қийматини қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, Pа юза музламаси юкламасининг норматив қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16 ва 17-формулаларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b-муз девори қалинлигининг норматив қиймати (ҳар 5 йилда бир марта ошиб кетади) қуйидаги 11-жадвалга мувофиқ, 200 m ва ундан ортиқ баландликда жойлашган муз девори қалинлигининг норматив қиймати эса ушбу ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бошқа қайтиш даврлари учун девор қалинлиги махсус техник шартларга мувофиқ олиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
баландлик бўйича муз девори қалинлигининг ҳисобга олинадиган ва мазкур ШНҚнинг 13-жадвалида келтирилганидек қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сим, арқон диаметри, mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— думалоқ кесим элементларининг диаметрига кўра муз девори қалинлигининг ўзгаришини ҳисобга олинадиган ва ушбу ШНҚнинг 14-жадвалида келтирилганидек қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 0.6 га тенг бўлган, музлашаётган элементнинг юза майдонининг элементнинг умумий юза майдонига нисбатини ҳисобга оладиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 0,9 g/cm3 тенг деб қабул қилинадиган муз зичлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— эркин тушиш (падения) тезланиши m/s2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Музлама юкламасининг барқарорлик юкламаси1,3 га тенг деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Муз билан қопланган элементлардаги шамол босими мазкур ШНҚнинг 80-бандига мувофиқ аниқланган шамол босимининг норматив қийматининг 25 фоизига тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Катта ўлчамдаги музли муз қатламлари билан сезиларли шамол тезлигининг комбинацияси кузатилган баъзи ҳудудларда муз деворининг қалинлиги ва унинг зичлиги, шунингдек шамол босими ҳақиқий маълумотларга мувофиқ олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ердан 100 m дан ортиқ баландликда жойлашган иншоотларнинг элементларга шамол юкламасини аниқлашда, қуйидаги 13-жадвалда келтирилган муз деворининг қалинлигини ҳисобга ҳолда у ўрнатилган музлаган симлар ва трослар диаметрини 1.5 коэффициентга кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

13-жадвал

Ўзбекистон Республикасининг музламали туманлари (мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 4-харитасидан қабул қилинади).

I

II

III

IV

V

Музлама деворининг қалинлиги , mm

Энг камида 3

5

10

15

Энг камида 20

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

14-жадвал

Ер юзидан баландлиги, m

Ўзбекистон Республикасининг ҳар хил туманлари учун музламалар деворининг қалинлиги , mm.

I музламали туман

V тоғли ҳудудлар ва музламали туманлар

200

15

махсус текширишлар асосида қабул қилинади

300

20

махсус текширишлар асосида қабул қилинади

400

25

махсус текширишлар асосида қабул қилинади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

15-жадвал

Ер юзидан баландлиги, m

5

10

20

30

50

70

100

Коэффициент

0,8

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

2,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

16-жадвал

Сим, арқон (трос) ёки канатнинг диаметри, mm

5

10

20

30

50

70

Коэффициент

1,1

1,0

0,9

0,8

0,7

0,6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. V-минтақада, ушбу ШНҚнинг 4-иловасининг 4-харитасида келтирилган ҳудудларда, шунингдек баланд пастликларда (тоғлар ва адирлар, чўққиларда, баланд сочмаларда, ёпиқ тоғ водийларида, чуқурликларда) муз деворининг қалинлиги махсус тадқиқотлар ва кузатишлар асосида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Миқдорнинг оралиқ қийматини чизиқли интерполяция билан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Думалоқ кесмаларнинг осилган горизонтал элементларида (кабеллар, симлар, трослар) музламанинг девор қалинлигини уларнинг қисқарган оғирлик маркази баландлигида олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Диаметри 70 mm гача бўлган думалоқ цилиндрсимон шаклдаги горизонтал элементларга музламалар юкини аниқлаш учун мазкур ШНҚнинг 14-жадвалида келтирилган музламалар деворининг қалинлигини 10 фоизга камайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Музлама пайтида ҳаво ҳарорати иншоотлар баландлигидан қатъи назар, тоғли ҳудудларда қуйидаги белги билан ўлчаниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2000 m дан баланд — минус 15 °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1000 m дан — 2000 m гача минус 10 °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
республиканинг қолган ҳудудларидаги баландлиги 100 m гача бўлган иншоотлар учун — минус 5 °C, 100 m дан баланд бўлганда эса минус 10 °C.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Музлама пайтида ҳарорат 15 °C, паст бўлган жойларда ҳақиқий маълумотлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-боб. Ҳарорат иқлим таъсирлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Ҳароратнинг кунлик ва мавсумий ўзгаришидан ҳимояланмаган конструкциялар учун ўртача ҳароратнинг вақт ўзгариши ва элементнинг кесимида ҳароратнинг пасайишини ҳисобга олиниши (конструкцияларнинг лойиҳа талаблари назарда тутилмаган ҳоллар бундан мустасно) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кундалик ва мавсумий ҳарорат ўзгаришидан ҳимояланган конструкциялар учун ҳароратнинг иқлимий таъсирини ҳисобга олиш талаб этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Иссиқ ва совуқ фаслларда мос равишда элементнинг кесимида ўртача ҳарорат ўзгаришининг норматив қийматлари қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ушбу ШНҚнинг 98-бандига мувофиқ қабул қилинган иссиқ ва совуқ мавсумларда элементнинг кесимида ўртача ҳароратнинг норматив қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазкур ШНҚнинг 102-бандига мувофиқ қабул қилинган иссиқ ва совуқ мавсумдаги бошланғич ҳароратлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Бир қаватли конструкциялар учун ваўртача ҳароратларнинг норматив қийматлари ва элементнинг кесими бўйлаб ҳарорат фарқлари иссиқ ва совуқ фаслларда бир қаватли конструкциялар учун мазкур ШНҚнинг 17-жадвалига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Кўп қаватли конструкциялар ни ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

17-жадвал

Бинолар конструкциялари

Фойдаланиш жараёнидаги бинолар ва иншоотлар

Иситилмайдиган бинолар (технологик иссиқлик манбаисиз) ва очиқ конструкциялар

Иситиладиган бинолар

Сунъий иқлим ёки доимий технологик иссиқлик манбаига эга бинолар

Қуёш радиацияси таъсиридан ҳимояланмаган (ташқи тўсиқлар билан ўралган ҳолда)

Қуёш радиацияси таъсиридан ҳимояланган (ички)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу жадвалда қабул қилинган белгилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ушбу ШНҚнинг 100-бандига мувофиқ қабул қилинган иссиқ ва совуқ мавсумларда ўртача кунлик ташқи ҳаво ҳарорати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ГОСТ 12.1.005-88 га мувофиқ ёки технологик ечимларга асосланган лойиҳа топшириғига асосан мос равишда иссиқ ҳамда совуқ мавсумда биноларнинг ички ҳавосининг ҳарорати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элементнинг кесимида ўртача ҳисобланган ҳарорат ўсиши ва ташқи ҳаво ҳароратининг кунлик тебранишларидан ҳарорат фарқи мазкур ШНҚнинг 18-жадвалига мувофиқ олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101-бандига мувофиқ қабул қилинган элементнинг ўртача ҳисобланган ҳароратнинг ўсиши ва қуёш радиациясидан ҳарорат фарқи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Технологик иссиқлик манбалари бўлган биноларни ишлатиш босқичида тузилмаларнинг ҳарорати тўғрисида дастлабки маълумотлар мавжуд бўлса, ушбу маълумотлар асосида қийматлари олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қурилаётган бинолар ва иншоотлар учун фойдаланиши жараёнида ишламайдиган бинолар учун аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

18-жадвал

Бинолар тузилмалари

Ҳароратнинг кўтарилиши, °C

Металл

8

6

4

Темир-бетон, бетон, мустаҳкамланган тош ва тош қалинлиги:

15 гача

8

6

4

15дан 39 гача

6

4

6

40 дан юқори

2

2

4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Иссиқ ва совуқ мавсумларда ўртача кунлик ташқи ҳаво ҳарорати формулалар бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 5 ва 6-хариталаридан мос равишда олинган январь ва июль ойларида узоқ муддатли ўртача ойлик ҳаво ҳарорати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ўртача кунлик ҳароратнинг ўртача ойликдан оғиши ( — мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 7-харитаси бўйича олинган, °C).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қуёш радиацияси таъсиридан ҳимояланган иншоотлар учун фойдаланиш босқичида иситиладиган саноат биноларида ҳисобга олинмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур ШНҚнинг 5-иловасининг 5 — 7-хариталарида келтирилган тоғли ва кам ўрганилган ҳудудлар учун қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мутлақ қийматларининг ўртача кўрсаткичлари, мос равишда январь ойида минимал ҳаво ҳарорати ва максимал — июлда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мусаффо осмон билан мос равишда январь ва июль ойларида ҳаво ҳароратининг ўртача кунлик амплитудалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
идрометерологик маълумотларига кўра олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. и , °C ўсишлари қуйидаги формулалар билан аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазкур ШНҚнинг 17-жадвалига мувофиқ олинган тузилманинг ташқи юзаси материалли томонидан қуёш радиациясини ютиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— умумий (тўғридан-тўғри ва тарқоқ) қуёш радиациясининг максимал қиймати, W/m2, ҚМҚ 2.01.01-22 бўйича қабул қилинган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
коэффициенти ушбу ШНҚнинг 18-жадвалига мувофиқ олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— коэффициенти мазкур ШНҚнинг 19-жадвалига мувофиқ олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бино тўсиқларининг ташқи юзаси материални қуёш радиациясининг ютиш коэффициентлари қуйидаги 19-жадвал асосида олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

19-жадвал

Ташқи юза материали тўсиқлари тузилмаси

Қуёш радиациясини ютиш коэффициенти

1.

Альюминий

0,5

2.

Асбоцемент листлари

0,65

3.

Асфалт-бетон

0,9

4.

Бетонлар

0,7

5.

Бўялмаган ёғоч

0,6

6.

Енгил шағалдан ясалган ўрамли (рулонли) томнинг ҳимоя қатлами

0,65

7.

Лойли қизил ғишт

0,7

8.

Силикат ғишт

0,6

9.

Оқ табиий тош қопламаси

0,45

10.

Силикатли тўқ кулранг бўёқ

0,7

11.

Оҳакли оқ бўёқ

0,3

12.

Керамика билан қопланган плиткалар

0,8

13.

Кўк шиша билан қопланган плиткалар

0,6

14.

Оқ ёки оч сариқ қопламали плиткалар

0,45

15.

Қум билан қопланган рубероид

0,9

16.

Оқ бўёқ билан бўялган пўлат листлар

0,45

17.

Тўқ қизил бўёқ билан бўялган пўлат листлар

0,8

18.

Яшил бўёқ билан бўялган пўлат листлар

0,6

19.

Пўлатдан ясалган том қопламалари

0,65

20.

Қопламали ойна

0,7

21.

Оҳакли гипс, тўқ кулранг ёки қизғиш жигарранг

0,7

22.

Оч кўк рангдаги цемент гипслар

0,3

23.

Тўқ яшил рангдаги цемент гипслар

0,6

24.

Крем рангдаги цемент гипслар

0,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юзаларнинг тури ва йўналишига кўра қуёш радиациясининг ютиш коэффициентлари қуйидаги 20-жадвал асосида олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

20-жадвал

Юзанинг (юзаларнинг) тури ва йўналиши

 коэффициенти

Горизонтал

1,0

Вертикал, йўналтирилган:

жануб

1,0

ғарб

0,9

шарқ

0,7

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иншоотларнинг конструкциялари турига кўра қуёш радиациясининг ютиш коэффициентлари қуйидаги 21-жадвал асосида олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

21-жадвал

Иншоотлар тузилмалари

 коэффициенти

Металл

0,7

Темир-бетон, бетон, мустаҳкамланган тош ва тош қалинлиги:

15 гача

0,6

15 дан 39 гача

0,4

40 дан юқори

0,3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Иссиқ ва совуқ мавсумларда конструкциянинг ёки унинг бир қисмини тўлиқ тизимга тугатилишига мос келадиган бошланғич ҳарорат қуйидаги формулалар ёрдамида аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструкцияни тугатиш учун календарь муддати, иш тартиби ҳақида маълумотлар мавжуд бўлса, бошланғич ҳарорат 26, 27-формулаларга мувофиқ белгиланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Камайтирилган норматив қийматлар билан ҳароратнинг иқлимий таъсири 98 — 102-бандлари талабларига мувофиқ қуйидагилар асосида: ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. ваҳароратли иқлим таъсирлари учун юклама хавфсизлиги коэффициенти 1,1 га тенг бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Ушбу ШНҚга киритилмаган юкламалар ва таъсирлар (махсус технологик таъсирлар, барча транспорт воситалари келтириб чиқарадиган тебранишли юкламалар, намлик ва сиқилиш таъсирлари, (масалан, бафтинга каби аэродинамик беқарор тебранишлар) қурилиш объектларини лойиҳалаш учун бошқа нормаларда, илмий техник — таъминот доирасида ишлаб чиқиладиган тавсиялар ёки махсус техник шартларда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-боб. Эгилишлар ва силжишлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Ушбу бобнинг талаблари ишлатиладиган қурилиш материалларидан қатъий назар, иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар учун ҳисоб-китобда бинолар ҳамда иншоотларнинг юк кўтарувчи ва ўраб турувчи конструкцияларнинг чегаравий эгилишлари ва силжишларини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Ушбу бобнинг талаблари гидротехника иншоотлари, транспорт, атом электростанциялари, шунингдек ҳаво электр узатиш линиялари миноралари, очиқ тақсимлаш қурилмалари ва антеннали алоқа иншоотларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Эгилишлар (бўртиб чиқишлар) ва силжишлар учун қурилиш конструкцияларини ҳисоблашда қуйидаги шарт бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 6-иловасининг 1 — 3-бандларига мувофиқ, уларнинг қийматларига таъсир қилувчи омилларни ҳисобга олган ҳолда аниқланган конструктив элементнинг (ёки тўлиқ конструкциянинг) эгилиши (бўртиб чиқиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ушбу нормалар билан белгиланган эгилиш (бўртиб чиқиш) ва силжишлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоб-китобни қуйидаги талабларга мувофиқ ишлаб чиқиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
технологик (технологик ва кўтарма-транспорт ускуналарининг ўлчов-назорат асбобларининг фойдаланиш учун шароитлар яратиб бериш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
конструктив (бир-бирига туташган конструктив элементларнинг ва уларнинг бўғинларини яхлитлигини ва белгиланган қияликларни таъминлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
физиологик (зарарли таъсирларнинг ва тебранишлар пайтида ноқулайлик ҳиссиётини олдини олиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эстетик ва психологик (конструкцияларни ташқи кўринишидан ижобий таассурот қолдириш, хавф-хатар ҳиссини олдини олиш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу талабларнинг ҳар бири бир-биридан мустақил равишда ҳисоб-китобда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструкцияларни тебранишларни чеклаш мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Ҳисоб-китоб ҳолатлари учун аниқланилиши лозим бўлган эгилишлар ва силжишлар уларга мос келадиган юкламалар мазкур ШНҚнинг 6-иловасининг 5-бандига мувофиқ бажарилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Технологик, конструктив ва физиологик талаблар асосида чекланган қопламалар ва ораёпмаларни конструктив элементларининг чегаравий эгилиши элементнинг ҳолатига мос келадиган эгри ўқдан, эгилиши ҳисобланган ўқни қўллаш вақтида ва эстетик-психологик талаблар асосида чекланганлар эса ушбу элементларнинг таянчларини боғлайдиган тўғри боғламадан (мазкур ШНҚнинг 6-иловасининг 7-бандида келтирилган) ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Конструкциялар (мембрана қопламлар, эгик соябонлар, осилиб турувчи ёки кўтарилиб турувчи пастки белбоғли конструкциялар)нинг ташқи кўринишини ёмонлаштирмайдиган ёки конструктив элементлар кўздан яширилган ҳолларда, ушбу элементларнинг эгилишларини эстетик ва психологик талаблар асосида чеклашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Одамлар қисқа вақт бўладиган хоналар (масалан, трансформатор подстанциялари, чордоқлар) устидаги ёпмалар ва том ёпмалари иншоотлари учун белгиланган талаблар асосида эгилишлар чекланишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барча турдаги қопламалар учун том ёпиш қопламаларининг яхлитлиги конструктив чоралар (компенсаторлардан фойдаланиш, қоплама элементларининг узлуксизлигини яратиш) билан таъминлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Кўриб чиқилаётган барча юкламалар учун юкламанинг хавфсизлик коэффициенти ва юк кўтарувчилар, электрокаралар, кўприкли ва осма кранлар юкламалари учун динамиклик коэффициенти бирга тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ишончлилилик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ олиниши ва юкламаларнинг норматив қийматга кўпайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Бино ва иншоотларнинг конструктив элементлари учун чегара эгилишлари, доимий вертикал ва горизонтал эгилишлар, узоқ муддатли силжишлар муддатли юкламалар оралиғининг 1/150 қисмидан ёки консолнинг 1/75 қисмидан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Конструкция элементларининг вертикал чегаравий эгилишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Конструктив элементларнинг вертикал чегаравий эгилишлари ва юкламалари аниқланишлари керак бўлган юкламалар ушбу ШНҚнинг 20-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мураккаб элементлар орасидаги бўшлиқларга қўйиладиган талаблар эса мазкур ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

22-жадвал

Конструкция элементлари

Қўйилаётган талаблар

Вертикал чегаравий эгилишлар

Вертикал эгилишларни аниқлаш учун юкламалар

1. Кранларнинг йўлларининг тўсинлари кўприкли ва осма кранлар учун, бошқариладиганлар:

 

 

полдан, тельферлар (таллар)

Технологик

Битта крандан

Иш режими гуруҳлари бўлган кабинадан (ГОСТ 25546-82 бўйича:

Физиологик ва технологик

 

1К-6К

Битта крандан

Битта крандан

Битта крандан

2. Тўсинлар, фермалар, сарровлар (ригели), плиталар, ёпмалар прогонлар (плита ва ёпмаларнинг кўндаланг қирралари):

 

 

а), м оралиқда кўришга очиқ ёпмалар ва том ёпмалари:

Эстетик-психологик

 

Доимий ва вақтинчалик узоқ муддатли

б) остида тўсиқ бўлган ёпмалар ва том ёпмалари

Конструктив

Мазкур ШНҚнинг 6-иловаси асосан қабул қилинади

Юк кўтарувчи конструктив элементлар ва элементлар остида жойлашган тўсиқлар орасидаги бўшлиқнинг камайишига олиб келади

в) ёрилишга мойил бўлган элементлар мавжуд бўлган том ёпмалари ва ёпмалар (пол стяжкалари, тўсиқлар)

Конструктив

Пол текисловчи қатлам (стяжка)лари, тўсиқлар бажарилгандан сўнг ишга туширилади

г) ёпмалар том ёпмалари бошқариладиган телферлар (таллар) осма кранлар бўлган ҳолда:

 

 

полдан

Технологик

 ёки  (иккисидан энг ками)

Вақтинчалик бир йўлда бир крандан ёки тельфердан (талдан) келадиган юкламани ҳисобга олган ҳолда

кабинадан

Физиологик

 ёки  (иккисидан энг ками)

Бир йўлда битта крандан ёки телфердан (талдан)

д) қуёшдаги ҳаракатларга дучор бўлган ёпмалар:

Физиологик ва технологик

 

Кўчирилувчи юклар, материаллар, бўғинлар, асбобларнинг элементлари ва бошқа ҳаракатланувчи юкламалар (шу жумладан полда ҳаракатланувчи релссиз транспортда):

Қуйидаги икки хонали қийматлардан энг ёқимлиси: ҳар бир юклама билан битта юкнинг юкламасига 0,7 тўлиқ меъёрий қийматлари

 

Тор изли

Битта вагонлар жамламасидан (ёки битта пол машинасидан) бир йўлдан

Кенг изли

Битта вагонлар жамламасидан (ёки битта пол машинасидан) бир йўлдан

е) оралиқ , м га тенг бўлган бинолар автотураргоҳи ёпмалари ва том ёпмалари:

Физиологик ва технологик

 

Доимий ва узоқ муддатли

3. Зинапояларнинг элементлари (маршлар, площадкалар, косоурлар), балконлар, лоджиялар.

Эстетик-психологик

Ушбу жадвалнинг 2а бандига асосан

Физиологик

Ушбу ШНҚнинг 116-бандига асосан аниқланади

4. Ёпма плиталар, майдончалар зинапоялар маршлари уларнинг эгилишига қўшни элементлар томонидан тўсқинлик қилинмайди

Физиологик

0,7 mm

Марказга жамланган оралиқнинг юкламаси 1 кН (100 кгс).

5. Осма девор панелларидаги эшик ва ром бўшлиқларидаги (сарровлар, ригеллар) ва прогонлар ойналаш

Конструктив

Элементлар остида жойлашган эшик ёки ром тўлдирувчилари ва юк кўтарувчи элементларнинг орасидаги бўшлиқни камайишига олиб келадиган

Эстетик-психологик

Ушбу жадвалнинг 2а бандига мувофиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу жадвалда қабул қилинган белгилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— конструктив элементнинг оралиқ ҳисоб оралиғи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— осма кран йўллари маҳкамланадиган тўсин ёки ферма оралиқлари (шаг).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Консоль учун ни ўрнига унинг икки баробарлик чиқиб туришини қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 2а-ҳолатидаги нинг оралиқ қийматлари учун чегара эгилишлари тавсия этилган ушбу ШНҚнинг 6-иловаси талабларини ҳисобга олган ҳолда чизиқли интерполяция билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. 2а-позициясида қавс ичида келтирилган рақамлар хоналарнинг баландлиги 6 m гача (6м ҳам ҳисобга киради) бўлган баландлиги олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. 2г-позицияси учун эгилишларни ҳисоблаш хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Эгилишларни эстетик ва психологик талаблар билан чекланган бўлса, юк кўтарувчи деворлари (ёки устунлар) ички юзалари орасидаги масофага тенг оралиғини олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Кран аравачасининг юқори нуқтасидан ёпмаларининг (ёки уларга бириктирилган нарсаларнинг) эгилган юк кўтарувчи конструкцияларининг пастки нуқтасигача бўлган масофа камида 100 mm бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Том ёпиш элементларининг эгилишлари томнинг нишаби йўналишлардан бирида 1/1200 дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Физиологик талаблардан келиб чиққан ҳолда, ёпиқ элементлар (тўсинлар, сарровлар, плиталар), зинапоялар, балконлар, лоджиялар, турар жой объектлари ва саноат биноларининг хоналари ва маиший хоналари қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— эркин тушиш тезланиши, м/с2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тебранишларни келтириб чиқарадиган одамлардан юкламанинг норматив ҳамда ёпмаларга юкламанинг камайтирилган қийматлари мазкур ШНҚнинг 23-жадвалига мувофиқ олиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисобланган элемент ва унга тиралган тизимлар оғирлигидан юкламанинг норматив қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
одам юрганда юкламанинг қуйиш частотаси ушбу ШНҚнинг 4 ва 23-жадвалига мувофиқ олиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 23-жадвалига мувофиқ олинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эгилишлар юкламаларнинг йиғиндисидан аниқланиши лозим , бу ерда — қуйидаги 8-формула бўйича аниқланадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

23-жадвал

Ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинадиган хоналар

 kPа (kgf/m2)

 kPа (kgf/m2)

 Нz

1, 2-поз. синфлар ва маиший хоналардан ташқари; 3, 4а, 9б, 10-поз.

0,25 (25)

ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинади

1,5

2-поз. синфлар ва маиший хоналардан; 4 б-г — поз. Рақс хонасидан ташқари; 9а, 10а, 12, 13-поз.

0,5 (50)

ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинади

1,5

4-поз — рақс хоналари; 6, 7-поз.

1,5 (150)

0,2 (20)

2,0

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур жадвалда қабул қилинган белгилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бир одамнинг вазни қуйидагича қабул қилинган 0,8 k№ (80 kgf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўсинлар схемаси бўйича ҳисобланган элементлар учун 1.0-га тенг олинган коэффициент, бошқа ҳолларда-0.5 (уч ёки тўрт томондан плиталарнинг тиралиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўсинлар, сарровлар (ригели) оралиқ масофаси, плиталарнинг эни (настилларнинг), m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— конструкция элементининг ҳисобланган оралиғи, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Кран юкламаларидан устун ва тормоз конструкцияларининг горизонтал эгилишлар чегараси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Кўприкли кранлар, кран эстакадалари, кран йўлларининг тўсинлари, тормоз, шунингдек конструкцияларининг тўсинлари (тўсинлар ёки фермалар) билан жиҳозланган қурилиш устунларининг горизонтал эгилишларининг чегараси 6 mm дан кам бўлмаган ҳолда мазкур ШНҚнинг 24-жадвалига мувофиқ олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Технологик талаблар асосида чекланган, горизонтал ва эксцентрик равишда қўлланиладиган вертикал юкламаларидан бир крандан (пойдеворининг эгилишини (крен) ҳисобга олмаган ҳолда) кран йўлларининг яқинлашишининг горизонтал чегараси 20 mm деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

24-жадвал

Кранларнинг ишлаш режими гуруҳлари

Чегаравий эгилишлар

устунлар

тўсин кран йўллари ва тормоз конструкциялари бино ва кран эстакадалари (ёпиқ ва очиқ)

бино ва ёпиқ кранли эстакадалар

очиқ кранли эстакадалар

1К — 3К

4К — 6К

7К — 8К

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ушбу жадвалда қабул қилинган белгилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— пойдеворнинг юқори қисмидан кран рельсининг бошигача бўлган масофа (бир қаватли бинолар ёпиқ ва очиқ кран эстакадалари учун) ёки сарровнинг (ригель) ўқидан кран рельсининг бошигача бўлган масофа (кўп қаватли биноларнинг юқори қаватлари учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Шамол юкламаси, пойдевор эгилиши ва ҳароратнинг иқлим таъсиридан каркасли бинолар, транспортёр галереяларнинг алоҳида конструктив элементлари ва таянчларнинг горизонтал чегара силжишлари ҳамда эгилишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Конструктив талаблари (конструктив деворлар, қисимлар, дераза ва эшик элементлари билан тўлдирилишининг яхлитлигини таъминлаш) асосида чекланган конструктив биноларнинг горизонтал чегара силжишлари ушбу ШНҚнинг 25-жадвалида келтирилганидан ошмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Силжишни аниқлаш мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Каркасли биноларнинг горизонтал силжишлари пойдеворларнинг эгилиши (айланишини)ни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пойдеворларнинг эгилиши норматив қийматнинг 30 фоиз миқдорида олинган шамол юкламасини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I-II-шамолли ҳудудларда жойлашган баландлиги 40 m гача бўлган бинолар (ва ҳар қандай баландликдаги конвейер галереяларининг таянчлари) учун шамол юкламасидан келиб чиқадиган пойдеворнинг эгилишини ҳисобга олинмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Шамол юкламасидан каркассиз биноларнинг горизонтал ҳаракати уларнинг деворлари, тўсиқлари, ва бирлаштирувчи элементлари мустаҳкамлик ва ёрилишга чидамли бўлиши учун мўлжалланган бўлса чекланмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

25-жадвал

Бинолар, деворлар ва тўсиқлар

Девор ва тўсиқларни бино каркасига маҳкамланиши

Чегаравий силжишлар

1. Кўп қаватли бинолар

Ҳар қандай

2. Кўп қаватли биноларнинг бир қавати:

Эгилувчан

а) девор ва тўсиқлар ғиштдан, гипсобетондан, темир-бетон панеллардан.

Қаттиқ

б) табиий тош, керамик блоклар, шиша (витражлар)

Қаттиқ

3. Бир қаватли бинолар (ўзини ушлаб турувчи деворлар билан) қаватнинг баландлиги , m:

Эгилувчан

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур ШНҚнинг 25-жадвалида қабул қилинган белгилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кўп қаватли биноларнинг баландлиги пойдеворнинг юқори қисмидан то ёпманинг сарровигача (ригеля) бўлган масофага тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бир қаватли биноларда қаватнинг баландлиги, пойдеворнинг юқори қисмидан стропил конструкциясининг пастки қисмигача бўлган масофага тенг; кўп қаватли биноларда: пастки қават учун пойдеворнинг юқори қисмидан ёпманинг сарров (ригель) ўқигача бўлган масофага тенг; қолган қаватлар учун — қўшни сарровларнинг (ригель) ўқлари орасидаги масофага тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. қийматлари учун горизонтал чегара силжишлари чизиқли интерполяция билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Бир қаватли биноларнинг ёпмалари элементларидан фойдаланган ҳолда мўлжалланган кўп қаватли биноларнинг юқори қаватлари учун горизонтал чегара силжишлари бир қаватли бинолар билан бир хил бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ҳолда, юқори қаватнинг баландлиги қаватлар орасидаги ёпманинг саррови ўқидан конструкцияси старапулининг (ригель) пастки қисмига қадар олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мослашувчан маҳкамлагичлар конструкциянинг силжишига тўсқинлик қилмайди (конструктив элементларга зарар етказиш мумкин бўлган деворларга ёки қисимларга кучларни ўтказмайди).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қаттиқларга-деворлар ёки бўлинмаларнинг ўзаро силжишини олдини олувчи қаттиқ маҳкамлагичлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Осма деворлари бўлган бир қаватли бинолар учун (қаттиқ диск қопламаси бўлмаганда) ва кўп қаватли этажеркалр учун чегаравий силжишларни 30 фоизга оширилишига йўл қўйилади (бироқ ).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Устунлар ва сарровлар фахверкалар эгилишининг горизонтал чегараси, шунингдек шамол юкламасидан конструктив талаблари асосида чекланган осма девор панелларини га тенг деб қабул қилиш керак, бу ерда устун ёки панелларнинг ҳисоб оралиғи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Технологик талаблар асосида чекланган конвейер галереялари таянчларининг шамол юкламасининг горизонтал максимал эгилишлари — h/250 га тенг бўлиши (бу ерда h-устунларнинг пойдеворнинг юқори қисмидан ферма ёки тўсинларнинг пастки қисмигача бўлган баландликдир) лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Каркасли биноларнинг устунлари қуйидаги ҳолатларда ҳарорат, иқлим ва чўкишлар таъсиридан горизонтал чегара эгилишларига тенг деб қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ғишт, гипс-бетон, темир-бетон ва осма панеллардан бўлган деворлар ва тўсиқлар бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деворлари табиий тош билан қопланган, шишадан тайёрланган (витражлар), (бу ерда — қаватнинг баландлиги, бир қаватли кўприкли кранлари бор бинолар учун эса-пойдеворнинг юқори қисмидан кран йўлларининг тўсинларининг пастки қисмигача бўлган баландлик).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарорат, иқлим ва чўкиш таъсиридан горизонтал эгилишларни аниқлашда уларнинг қийматлари шамол юкламалари ва пойдевор чўкишидан келиб чиқадиган эгилишлар билан умумлаштирмаслик керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Қаватлараро ёпмаларнинг норматив чегара букилишлари m да 15 mm ва m да 40 mm га тенг бўлиши ( нинг оралиқ қийматлари учун чегара букилишлари чизиқли интерполяция билан аниқланиши керак) лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Букилишлар олдиндан сиқилиш кучлари, ёпмалар элементининг ўз оғирлиги ва полнинг оғирлигидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўприкли ва осма кранларнинг иш режимлари бўйича гуруҳлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Кранлар

Иш режимлари гуруҳлари

Фойдаланиш шартлари

Барча турдаги механик

1К — 3К

Ҳар хил

Қўзғалувчан осма кўтаргичлар, шунингдек осма ушлагичлар билан

Чекланган интенсивликдаги таъмирлаш ва қайта юклаш ишлари

Лебедкали юк аравачалари ҳамда осма ушлагичлар билан

Электростанцияларнинг машина заллари, монтаж ишлари, чекланган интенсивликдаги қайта юклаш ишлари

Лебедкали юк аравачалари билан, шу жумладан осма ушлагичлар билан

4К — 6К

Ўрта зичликдаги қайта юклаш ишлари, механика цехларида технологик ишлар, қурилиш материаллари корхоналари, тайёр маҳсулотлар омборлари, металл сотиш омборлари

Грейферли икки контактли турдаги, магнитли-грейферли

Аралаш омборлар, ҳар хил турдаги юклар билан ишлаш

Магнитли

Ярим тайёр маҳсулотлар омборлари ҳар хил турдаги юклар билан ишлаш

Закалкали тобланувчи найзасимон қуювчи

Металлургия корхоналарининг цехлари

Икки арқон турдаги грейферли, магнитли-грейферли

Сочма юклар ва бир хил юклар билан металпарчалар учун омборлар (бир ёки икки сменада ишлаганда)

Лебедкали юк аравачалари билан, шу жумладан осма ушлагичлар билан

Туну-кун ишлаганда технологик кранлар

Траверсли, мульдогрейферли, мульдозавалочли, қуймаларни ечиш учун, копровли, вагранкали, қудуқли

Металлургия корхоналарининг цехлари

Магнитли

Металлургия корхоналарининг цехлари ва омборлари, бир хил юкларга эга йирик металл базалари

Икки арқон турдаги грейферли, магнитли-грейферли.

Сочма юклар ва бир хил юклар билан металлпарчалар учун омборлар (бир ёки икки сменада ишлаганда)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Краннинг тўхташ жойига бўлган урилишдан келиб чиққан юклама
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Краннинг йўлаги бўйлаб йўналтирилган ва краннинг тўхташ жойига бўлган урилишдан келиб чиққан юклама (F, kN)нинг норматив қиймати қуйидаги 1-формула билан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v — номиналнинг ярмига тенг қабул қилинган зарба вақтидаги краннинг ҳаракат тезлиги, m/s;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f — буфернинг мумкин бўлган энг кўп чўкиши 1К — 7К гуруҳ режимлари ва 0,2 m кўтариш қуввати 50 тоннадан кўп бўлмаган юк кўтариш қувватига эга бўлган эгилувчан юк кранлари учун 0,1 m га тенг деб қабул қилинган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — краннинг кўрсатилган массаси қуйидаги 2-формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

m

=

mb

+

(mc + kmq)

l – l1

 

(2)

2

l

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mb — кран кўпригининг массаси, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mc — аравачанинг массаси, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mq — краннинг юк кўтариш қуввати, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k — коэффициент; k = 0 — эгилувчан осма кранлар учун; k = 1 — қаттиқ юк осма кранлари учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l — кран оралиғи, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l1 — аравачанинг яқинлашиши, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Кўриб чиқилаётган юкламанинг ҳисобланган қиймати γf юклама хавфсизлиги коэффициентини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги жадвалда келтирилган чегаравий қийматларидан кўп бўлмаган ҳолда олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Кранлар

Юклама чегаралари F, kN (tf)

Осма ва қўлда ишлатиладиган кўприкли

10 (1)

Электр кўприкли:

Иш режимларининг умумий мақсадли гуруҳлари 1К — 3К

50 (5)

4К — 7К иш режимларининг умумий мақсади ва махсус гуруҳлари, шунингдек қуймачилик

150 (15)

осма юк билан 8К иш режимининг махсус гуруҳлари

Эгилувчан

250 (25)

Қаттиқ

500 (50)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қор юкламалари схемаси ва µ коэффициенти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

Қоплама профиллари ва қор юкламаси схемалари

коэффициенти ва схемаларни қўллаш соҳалари

1.

Бир нишабли ва икки нишабли бинолар

а)

б)

1 вариант

2 вариант

3 вариант

µ = 1 бўлганда, α ≤ 25°;

µ = 0 бўлганда, α ≥ 60°.

2 ва 3 вариантларни икки нишабли қопламалари (б профили) бўлган бинолар учун ҳисобга олиш керак.

(2-вариант  да, 3-вариант да фақат томнинг чўққиси қопламаси бўйлаб юриш кўприги ёки шамоллатиш ускуналари мавжуд бўлса)

Изоҳ:

1) қор юкламасининг маҳаллий нотекис тақсимланишига сезгир бўлган қопламаларнинг конструктив схемалари учун кўндаланг йўналишдаги иккита қияликда ёки қўшни оралиқларда  ва коэффициентли қўшимча схемани ва бинонинг узунлиги бўйлаб қопламани кўриб чиқиш лозим.

2). иккала йўналишда ҳам умумий ўлчамлари 100 m дан ошадиган қопламалар учун, бир хил тақсимланган қор юкламасига қўшимча равишда, икки нишабли қопламалар учун 2 ёки 3-вариантларга мувофиқ нотекис тақсимланган қор юкламасини бир нишабли қопламалар уларнинг қулайлигидан қатъий назар ҳисобга олиш лозим.

2.

Гумбазли бинолар ва контурли қопламалар

 

бу ерда,  — қоплама қиялиги

3.

Чўққили арка шаклидаги қопламалар

бу ерда ни олиб, 1б схемасидан фойдаланиш лозим

4.

Бўйлама фонарли тепаси ёпиқ бинолар

1-вариант

А зонаси учун

С зонаси учун

2-вариант

А зонаси учун

С зонаси учун

:

4,0 — қопламанинг норматив оғирлиги 1,5 kPа ёки ундан кам бўлган фермалар ва тўсинлар учун;

2,5 — қопламанинг норматив оғирлиги 1,5 kPа дан ортиқ бўлган фермалар ва тўсинлар учун;

2,0 — темир-бетон плиталари қопламалари учун 6 m ёки ундан кам ва пўлат профилли тўшама учун;

2,5 — 6 m дан ортиқ бўлган темир-бетон плиталар учун, шунингдек масофадан қатъи назар таянч учун;

, дан ортиқ эмас

В зонаси учун фонарнинг ён томонидаги юкламани аниқлашда иккала вариантда коэффициентининг қиймати 1,0 га тенг бўлиши лозим

Изоҳ:

1) 1,2-вариантларнинг схемалари, шунингдек биноларнинг ўртасидаги фонарлар ўрнатилган икки ёки уч оралиқли биноларнинг икки нишабли ва гумбазли қопламалар учун фойдаланиш лозим

2) шамол тўсувчи шитлар фонарлар яқинидаги қор юкламасининг тақсимланишига таъсирини ҳисобга олмаслик лозим

3)  m бўлган текис нишаблар учун, даражалар фарқи каби, фонарга маҳаллий ортиб бораётган юкламани ҳисобга олиш лозим

5.

Бўйлама фонарли тепаси очиқ бинолар

Бўйлама фонарли тепаси очиқ бинолар учун:

 () ва қийматлари 8-схема бўйича аниқланиши, оралиқ фонарларнинг қирралари орасидаги масофага тенг равишда олиниши керак

6.

Шедовли қопламалар

Схемалар шедовли қопламалар ҳамда нишабли ойналар ва гумбазли томлар учун фойдаланилиши лозим

7.

Икки ва кўп оралиқли бинолар икки нишабли қопламалар билан

1 вариант

2 вариант

Икки нишабли қопламалари бўлган икки ва кўп оралиқли бинолар учун 2-вариант  да ҳисобга олиниши, икки йўналишда габарит ўлчамлари 100 m дан ортиқ,  бўлган қопламалар учун қўшни оралиқларда  ва  коэффициентли қор юкламасининг нотекис тақсимланишини ҳисобга олиш лозим

8.

Икки ва кўп оралиқли бинолар, гумбазли ва уларга яқин бўлган конрут қопламалар билан

1 вариант

2 вариант

 бўлганда 2-вариантни ҳисобга олиш лозим

Темир-бетон плиталари қопламалари учун  коэффициентларининг қийматлари 1,4 дан ошмаслиги лозим

9.

Икки ва кўп оралиқли бинолар икки нишабли ва гумбазли бўйлама фонарли қопламалар

коэффициенти фонарли оралиқлар учун 3-схеманинг 1 ва 2 вариантларига мувофиқ, фонарсиз оралиқлар учун 5 ва 6 схемаларнинг 1 ва 2 вариантлари билан олиниши лозим

 m бўлган текис икки нишабли () ва гумбазли  қопламалар учун мутаносибликлар каби маҳаллий ортиб бораётган юкни ҳисобга олиш лозим

10.

Баландлиги турлича бўлган бинолар

а)

б)

в)

Қопламанинг юқори қисмидаги қор юкламасини 1 — 7-схемаларга мувофиқ, пастки қисмида эса 1 — 7 схемалар ва 8-схемаларнинг энг ноқулайи сифатида қабул қилиш керак (бинолар учун — профиллар а, б, соябонлар учун — профил с)

коэффициенти қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:

Бу ерда-баландликнинг мутаносиблиги, m, қопламанинг юқори парапети ёки карнизнинг юқори қисмидан пастки томига қадар ҳисобланади 8 m дан ортиқ бўлса, ни аниқлашда

 — баландликлар мутаносиблиги зонасига қор ўтказиладиган юқори ва пастки қопламалар майдончаларининг узунлиги, m, улар олиниши лозим:

а) бўйлама фонарлар ёки поғонали баландликлар мутаносиблиги билан қопламалар учун

б) бўйлама фонарларсиз ёки кўндаланг фонарлар билан қопламалар учун

ваэса камида 0 олиниши лозим.

 — шамол билан олиб ўтадиган қорнинг баландликлар мутаносиблигига нисбати;

юқори () ва пастки () қопламалар учун қийматлари уларнинг профилига кўра олиниши лозим:

0,4 — с бўлган текис қоплама ва  бўлган гумбазли қопламалар учун;

0,3 — бўлган текис қопламали ва бўлган гумбазли ва кўндаланг фонарли қопламалар учун

Кенглиги  m (б профиль) бўлган пасайтирилган қопламалар учун қийматини олиш лозим:

, бироқ 0,1 кам эмас, бу ерда,  (тескари қиялик билан, чизмада нуқта чизиқ билан келтирилган ); бироқ камида 0,3 ( — м да;  — даражаларда)

катталашган қор конлари зонасининг узунлигига тенг бўлиши лозим:

бу ерда , бироқ 16 м дан кўп эмас;

бу ерда  , бироқ дан ортиқ эмас ва 16 m дан ортиқ эмас

ҳисоблаш учун олинган  коэффициентлари, (учта вариант учун схемаларда кўрсатилган) ошмаслиги лозим:

 (бу ерда — в m;  — в kPа);

4 — агар пастки қоплама бинонинг қопламаси бўлса;

6 — агар пастки қоплама соябон бўлса

 коэффициентини қуйидагича қабул қилиш лозим:

Изоҳ:

1)  m да,  узунликдаги пасайиши учун қийматини фонарларнинг катталашган қопламага таъсирини ҳисобга олмасдан аниқлаш лозим.

2) агар юқори (пастки) қопламанинг оралиқлари бошқа профилга эга бўлса, бунда  ни аниқлашда  ичидаги ҳар бир оралиқ учун мос келадиган  қийматини олиш керак

3) икки қўшни қопламалар орасидаги м даги пасайиш баландлиги  дан кам бўлса (бу ерда  — kPа да бўлса) пасайишдаги маҳаллий юкламани ҳисобга олмаслик лозим

11.

Икки баландлик мутаносиблигидаги бинолар

Вариант 1 (при )

Вариант 1 (при )

Юқори ва пастки қопламалардаги қор юкламаси 8-схема бўйича олиниши лозим

, , , қийматлари ҳар бир фарқ учун мустақил равишда аниқланиши лозим, бунда:

( ва  мутаносиблигидаги юкламаларни аниқлашда) 8-схемадаги  ва (қуйи қопламадаги шамол билан олиб ўтиладиган қорнинг улуши) 8-схемадаги га мос келади

Бу ерда:

12.

Парапетли қопламалар

Схемадан қуйидагича фойдаланиш лозим:

 ( — в м;  — в kPа);

 , бироқ 3 дан ортиқ эмас

13.

Туташ қопламалар майдончалари томдан баланд кўтарилиши учун вентиляция шахталари ва бошқа устки тузилмалар

Схема устқурма диагонали 15 m дан ортиқ бўлмаган устки тузилмалари бўлган майдончаларни назарда тутади.

Ҳисоблаш лозим бўлган тузилмага (қоплама плиталари, пастки стропилга оид конструкциялар) кўра, ортиб бораётган юклама зонасининг энг ноқулай ҳолатини (ихтиёрий  бурчак остида) ҳисобга олиш лозим

Белгиланган зонада доимий бўлган коэффициентини қуйидагиларга тенг деб ҳисоблаш лозим:

1,0 бу ерда  m;

 бу ерда  m,

бироқ 1,0 кам эмас ва кўп эмас:

1,5 бу ерда  m;

2,0 бу ерда  m;

2,5 бу ерда  m;

, бироқ

Диагонали 5 m дан ошмайдиган, томдан 0,4 m дан ортиқ бўлмаган баландликдаги ёруғлик ва устқурма иншоотларининг мавжудлиги ҳисобга олинмайди

14.

Цилиндрсимон шаклдаги осма қопламалар

1 вариант

2 вариант

3 вариант

Цилиндрсимон шаклдаги осма қопламалар учун қуйидагиларни қабул қилиш лозим:

15.

Гумбазли ва контурли биноларнинг қопламалари

Гумбазли айлана шаклли ва контурли, қопламали бинолар учун  коэффициенти қуйидаги жадвалдан аниқланади:

Қоплама қиялиги, ҳарорат

1

0

Оралиқ қийматлар чизиқли интерполяция билан аниқланади

 бўлган нишабли гумбазлар учун фақат 1-вариантни кўриб чиқиш лозим.

 бўлган гумбазлар учун  қияликлардаги 1, 2 ва 3-вариантларни ҳисобга олиш лозим.

Схемадаги 2-вариантни қуйидагича қабул қилиш лозим:

бу ерда

бу ерда

бу ерда

бу ерда

 бу ерда.

Оралиқ қийматлар чизиқли интерполяция билан аниқланади.

3-вариант учун қуйидагини қабул қилиш лозим

3-вариант  га тенг бўлган қопламанинг баланд бинолар, қўшимча ёруғлик қурилмалари ёки қорни ушлаб турувчи тўсиқлар мавжудлиги, шунингдек қўшни баланд бинолар ёки атрофидаги ривожланиш объектлари томонидан шамолидан ҳимояланган қопламалар учун

16.

Конусли биноларнинг айлана қопламалари

Конуссимон айлана қопламали бинолар учун коэффициентли жадвалдан аниқланади:

Қоплама қиялиги , ҳарорат

1

0

Оралиқ қийматлар чизиқли интерполяция билан аниқланади.

бўлган нишабли гумбазлар учун фақат 1-вариантни кўриб чиқиш лозим.

2-вариант учун да камроқ нишабли гумбазлар учун

бу ерда

2-вариант учунда олиниши лозим

Бу ерда — даражаларда.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамол юкламаси схемаси ва аэродинамик коэффициентлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

Бино профили, иншоотлар, элементлар ва шамол юкламасининг схемаси

Таърифлаш бўйича кўрсатмалар аэродинамик коэффициентлар

1.

Бир бутун турган яхлит, текис конструкциялар (деворлар, тўсиқлар)

Реклама шитлари

Тузилмаларнинг турли бўлимлари учун коэффициенти ушбу жадвалдан аниқланади:

Ердаги бир бутун текис тузилмалар

А

B

C

D

2,1

1,8

1,4

1,2

z = h

Ер юзасидан камида  баландликда кўтарилган реклама шитлари учун:

, бу ерда — ушбу илованинг 19-позициядан аниқланади

Қалқон (щит) нормал бўйлаб йўналтирилган натижавий юклама унинг геометрик марказининг баландлигида горизонтал йўналишда экссентриклик билан  қўлланилиши лозим

2.

Икки нишабли қопламали бинолар

Коэффициент

α, ҳарорат

Қийматларбу ерда га тенг

0

0,5

1

≥ 2

0

0

-0,6

-0,7

-0,8

20

+0,2

-0,4

-0,7

-0,8

40

+0,4

+0,3

-0,2

-0,4

60

+0,8

+0,8

+0,8

+0,8

≤60

-0,4

-0,4

-0,5

-0,8

Қийматлар бу ердага тенг

≤0,5

≤0,5

≤ 1

-0,4

≤ 1

-0,4

≥ 2

-0,5

≥ 2

-0,5

Изоҳ. Биноларнинг ён томонига перпендикуляр шамол билан, қопламанинг бутун юзаси учун коэффициенти эса

3.

Гумбазли ва контурли биноларнинг қопламалари

Коэффициент

Қийматлар бу ерда га тенг

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0

+0,1

+0,2

+0,4

+0,6

+0,7

0,2

-0,2

-0,1

+0,2

+0,5

+0,7

≥1

-0,8

-0,7

-0,3

+0,3

+0,7

Ихтиёрийлик

-0,8

-0,9

-1

-1,1

-1,2

қиймати 2-схема бўйича олинади

4.

Бўйлама фонарли бинолар

вакоэффициентлари 2-схема бўйича аниқланиши лозим

Изоҳ:

1) фонар ва шамол тўсувчи шитлари бўлган биноларнинг кўндаланг рамкаларини ҳисоблашда «фонар-шитлар» тизимининг умумий қаршилик коэффициенти қиймати 1,4 га тенг деб қабул қилиниши лозим;

2) коэффициенти

5.

Бўйлама фонарли бинолар

АВ майдончасидаги бинони қопламаси учун коэффициентлари 4-схема бўйича олиниши лозим

ВС майдончасидаги фонарлар учун:

бу ерда 

бу ерда ҳар бир фонарь учун

бу ерда 

бу ерда

Қопламанинг бошқа майдончалари учун

Изоҳ:

1) Биноларнинг шамолга рўпара, шамолга тескари ва ён деворлари учун босим коэффициентлари 2-схемадаги кўрсатмаларга мувофиқ аниқланиши лозим;

2)  коэффициенти

6.

Турли баландликдаги бўйлама фонарли бинолар

ва коэффициентлари 2 схема аниқланиши лозим, бу ерда учунни аниқлашда бинонинг шамолга рўпара турган деворининг баландлигини олиш керак

АВ майдончаси учун 5 схеманинг майдончаси билан бир хил тарзда аниқланиши лозим, бу ерда учун фонар баландлигини олиш лозим

7.

Шедовли қопламали бинолар

АВ майдончаси учун 2-схема бўйича аниқланиши лозим

ВС майдончалари учун.

Изоҳ. Ихтиёрий шамол йўналиши учун ишқаланиш кучини ҳисобга олиш керак,

8.

Зенит фонарли бинолар

Шамолга рўпара фонар учун коэффициенти 2-схема бўйича қопламанинг қолган қисми учун — 5 схеманинг ВС майдончаси учун аниқланиши лозим.

9.

Доимий равишда бир

Бу ерда ;

да 2-схема бўйича аниқланган  га тенг бўлиши лозим;

Изоҳ:

1) ташқи юзадаги коэффициентлари 2-схема бўйича олиниши лозим;

2) деворнинг ўтказувчанлиги, ундаги тешикларнинг умумий майдонининг, тўсиқнинг умумий майдонининг нисбати аниқланиши лозим;

3) бинонинг ҳар бир девори учун да коэффициенти учун «плюс» ёки «минус» белгиси энг ноқулай юклама ҳолатини амалга ошириш шарти асосида аниқланиши лозим

10.

α < 15°да бинолар токчалари

CD майдончаси учун. майдончаси учун В ва С нуқталарида олинган қийматларнинг чизиқли интерполяцияси билан олиниши лозим

АВ майдончадаги вакоэффициентлари 2-схема бўйича олиниши лозим (бу ердава — бутун бинонинг ўлчамлари)

Вертикал юзалар учун коэффициенти 1 ва 2-схемалар бўйича аниқланиши лозим

11.

Соябонлар

Схема турлари

 дўл

Коэффициентлар қийматлари

I

10

20

30

+0,5

+1,1

+2,1

I

10

20

30

+0,5

+1,1

+2,1

II

10

20

30

0

+1,5

+2,0

II

10

20

30

0

+1,5

+2,0

III

10

20

30

+1,4

+1,8

+2,2

III

10

20

30

+1,4

+1,8

+2,2

Изоҳ:

1) коэффициентлари соябонларнинг юқори ва пастки юзасидаги босимларнинг йиғиндисига тааллуқли бўлиши лозим;

нинг салбий қийматлари учун схемалардаги босим йўналиши тескари бўлиши лозим;

2) тўлқинсимон қопламали соябонлар учун

12.

Сфера

β, дўл

0

15

30

45

60

75

+1,0

+0,8

+0,4

-0,2

-0,8

-1,2

β, дўл

105

120

135

150

175

180

-1,0

-0,6

-0,2

+0,2

+0,3

+0,4

бу ерда

бу ерда

бу ерда

бу ерда — Рейнолдс рақами:

;

 — сфера диаметри, м;

 — ушбу ШНҚнинг 80-бандига мувофиқ аниқланади, Pа;

 — ушбу ШНҚнинг 80-бандига мувофиқ аниқланади;

 — ер юзасидан сферанинг марказигача, m, бўлган масофа;

 — ушбу ШНҚнинг 87-бандига мувофиқ аниқланади

Изоҳ. бу ердакоэффициентлари учун

 коэффициентини аниқлашда қабул қилиш лозим

13.

Айлана юзали цилиндрсимон юзалар

бу ердаучун

0,2

0,5

1

2

5

10

25

0,8

0,9

0,95

1,0

1,1

1,15

1,2

12б позицияси охирида берилган жадвалга мувофиқ да олиниши керак.

Қопламалар

текис,  да конуссимон,  да сферасимон

 қиймати билан , га тенг

 қиймати билан , га тенг

 қиймати билан , га тенг

1/6

1/6

1/6

-0,5

-0,5

-0,5

1/6

1/4

1/2

1

2

≥ 5

-0,5

-0,55

-0,7

-0,8

-0,9

-1,05

Изоҳ:

1) 12а схема учун формула бўйича z =h1

 

 

2) коэффициентини аниқлашда қабул қилиш лозим:

3)  коэффициенти пасайтирилган қопламаларда (сузувчи қоплама), шунингдек у бўлмаганда ҳисобга олиниши лозим

14.

Призматик иншоотлар

 

5

10

20

35

50

100

0,6

0,65

0,75

0,85

0,9

0,95

1

2 жадвалдан аниқланиши керак.

Изоҳ:

1) Ушбу деворларга параллел шамолли лоджияли деворлар учун тўлқинсимон қопламалар учун.

2) ва

натижада шамол юкламаси  нуқтада қўлланилади, эксцентриклик билан ;

3) ни принимая ни ҳисобга олган ҳолда 12а схема учун формула бўйича аниқлаш лозим,  — чегараланган доира диаметри;

4)  коэффициентини аниқлашда — иншоотнинг баландлиги,  ўқи бўйлаб режадаги ўлчам

15.

Изоҳ. , бу ерда ,  — мос равишда, шамол йўналишига перпендикуляр текисликдаги иншоотнинг ёки унинг элементининг максимал ва минимал ўлчамлари.

Шамол йўналишлари ва кесимларининг эскизлари

 , дўл

Тўғри тўртбурчак

0

≤1,5

≥3,0

2,1

1,6

40-50

≤0,2

≥0,5

2,0

1,7

Ромб

0

≤0,5

1,0

≥2,0

1,9

1,6

1,1

Тўғри учбурчак

0

180

-

-

2

1,2

 

Шамол йўналишлари ва кесимларининг эскизлари

 , дўл

(томонлар сони)

Тўғри кўпбурчак

Ихтиёрий

5

6-8

10

12

1,8

1,5

1,2

1,0

16.

Иншоотлар ва уларнинг айланали элементлари цилиндрсимон юзаси (резервуарлар, совитиш миноралари, миноралар, тутун қувурлари) симлар ва трослар, шунингдек думалоқ қувурли ва бир бутун икки томони очиқ иншоотлар элементлари

бу ерда  — 13-схеманинг 1-жадвали бўйича аниқланади;

 — 14-позициядаги жадвалга мувофиқ белгиланади

Симлар ва трослар учун (шу жумладан музлама билан қопланган)

Изоҳ:

1)  ни 12а-схемага мувофиқ формула бўйича аниқлаш лозим, ,  — иншоотнинг диаметри.

қийматлари қуйидагилар учун қабул қилинади:

ёғоч конструкциялар учун  m;

ғишт терилган девор m;

бетон ва темир-бетон конструкциялар учун m;

пўлат конструкциялар учун m;

 диаметрли симлар ва трослар учун;

баландлиги бўлган қовурғали юзалар учун

2) тўлқинсимон қопламалар учун

3) симлар ва трослар  mm, музламадан холи бўлса, қийматини 10 фоизга камайтиришга йўл қўйилади

17.

18.

Алоҳида турган панжарали конструкциялар

бу ерда — конструкция элементнинг аэродинамик коэффициенти;

профиллар учун;

қувурли элементлар учун 14-схема бўйича аниқланиши, шунингдек ни олиш керак;

 — элементнинг конструкция текислигига проекция майдони;

 — конструкциянинг контури билан чегараланган майдон

Изоҳ:

1) 15 — 17 схемалар учун аэродинамик коэффициентлар контурнинг ихтиёрий шаклига эга бўлган панжара конструкциялари учун келтирилган:

2) шамол юкламаси контур билан чегараланган ҳудудга ҳудудга тегишли

3)  ўқининг йўналиши шамол йўналишига тўғри келади ва конструкциянинг текислигига перпендикуляр

19.

Бир қатор текис параллел панжарали конструкциялар

Шамолга рўпара турган конструкциялар учун коэффициенти 15-схемадаги каби аниқланади

Иккинчи ва кейинги конструкциялар учун

 бўлган қувур фермалари учун

ва га тенг бўлган профил ва қувур фермалари учун  қийматлари

1/2

1

2

4

6

0,1

0,93

0,99

1

1

1

0,2

0,75

0,81

0,87

0,90

0,93

0,3

0,56

0,65

0,73

0,78

0,83

0,4

0,38

0,48

0,59

0,65

0,72

0,5

0,19

0,32

0,44

0,52

0,61

0,6

0

0,15

0,30

0,40

0,50

Изоҳ:

1) 15-схема бўйича 1 — 3-изоҳда келтирилган

2) 12а схемаси учун формула бўйича аниқланиши лозим, бу ерда  — қувурли элементларнинг ўртача диаметри;  — ер юзасидан ферманинг юқори белбоғигача бўлган масофага тенг равишда олишга йўл қўйилади

3) 16-схема бўйича жадвалда:

 — минимал контур ҳажми; тўғри тўртбурчак ва трапеция кўринишига эга фермалар учун  — контурнинг энг кичик томонининг узунлиги; думалоқ панжарали конструкциялар учун — уларнинг диаметри; эллиптик ва шунга ўхшаш конструкциялар учун  — кичик ўқнинг узунлиги;  — қўшни фермалар орасидаги масофа;

4)  коэффициенти 15-схема бўйича аниқланиши лозим

20.

Панжарали миноралар ва масофавий фермалар

бу ерда  — 15 схемадаги каби аниқланади;

 — 16-схемадаги каби аниқланади.

Кўндаланг кесим контур шаклларининг эскизлари ва шамол йўналиши

1,0

0,9

1,2

Изоҳ:

1) 15-схема бўйича;

2) шамолга рўпара заррачаларнинг контур майдонига ишора қилади;

3) шамол йўналиши тўрт томонли квадрат миноралар диагональ бўйлаб бўлганда, битталик элементлардан пўлат миноралар учун коэффициенти 10 фоизга камайтирилиши лозим;

қўшма элементлардан тайёрланган ёғоч миноралар учун — 10 фоизга ошади

21.

Оқим текислигида жойлашган вантлар ва нишабли қувурли элементлар

бу ерда — 14-схема бўйича аниқланади

22.

Нисбий узайишни ҳисобга олиш

Элемент ёки конструкциянинг нисбий узайишига кўракоэффициентининг қийматлари диаграммада кўрсатилган

Нисбий узайишпараметрига боғлиқ ва 13-схемага 2-жадвалдан аниқланади

Тўлдириш даражаси

23.

Тўғри тўртбурчак бинолар режалари аэродинамиканинг энг юқори қийматлари учун коэффициентлар

а) бинолар жиҳатидан тўғри тўртбурчаклар бўлган деворлар учун аэродинамик коэффициентнинг энг юқори ижобий қиймати

б) девор ва текис қопламалар учун салбий аэродинамик коэффициентнинг энг юқори қийматлари жадвалда келтирилган:

Майдон

А

B

C

D

E

-2,2

-1,2

-3,4

-2,4

-1,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳудудларни иқлимий хусусиятларга кўра ҳудудлаштириш хариталари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

1-жадвал

Т/р

Вилоятлар, туманлар, аҳоли пунктлари, шаҳарлари номи

 kPа (kgf/m2)

0,5

(50)

0,7

(70)

1,0

(100)

1,5

(150)

2,0

(200)

2,5

(250)

I. Наманган вилояти

1

Поп тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Олтинкон

+

Жарутан

+

Мозор

+

Чодак

+

Чоркесар

+

Қамчиқ

+

Курнасай

+

Сулка

+

2

Янгикўрғон тумани

 Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Кўкёр

+

Мамай

+

Заркент

+

Узоқ

+

Ходжакент

+

3

Чортоқ тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Хазратишо

+

Поромон

+

Торука

+

II. Тошкент вилояти

1

Оҳангарон тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Алдин

+

Ангрен шаҳар

+

Соцгород

+

Сусам

+

Увак

+

Чинор

+

Чувулдоқ

+

Бешкўл

+

Гумсай

+

Иртош

+

Кўксарой

+

Саридола

+

Сайяка

+

Янгиобод

+

2

Бўстонлиқ тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Оқтош

+

Галасой

+

Журекба

+

Қизилсув

+

Сазаул

+

Сойлиқ

+

Бурчмулло

+

Хўжакент

+

Чорвоқ

+

Арбулок

+

Боғустон

+

Дехқонобод

+

Жанажурек

+

Испай

+

Карауптир

+

Кошбулок

+

Муллала

+

Сиджам

+

Сажак

+

Така-ёнғоқ

+

Тепар

+

Хумсон

+

Чакак

+

Яккатут

+

Каптаркумуш

+

Кизил ажар

+

Янгикўрғон

+

3

Қибрай тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Хайдалик

+

4

Тошкент тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Нурек ота

+

Сурен ата

+

Кумушкон

+

III. Фарғона вилояти.

1

Қува тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Аназор

+

Келовит

+

Қирғиз

+

Сойкелди

+

Салиш

+

Султонобод

+

Учтепа

+

Янгисой

+

2

Соҳ тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар, аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Девайрен

+

Дамерсат

+

Кала

+

Калача

+

Равон

+

Сизил Қиёқ

+

Сох

+

Тул

+

Хушёр

+

3

Фарғона тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Иордан

+

Шохимардон

+

IV. Қашқадарё вилояти.

1

Дехқонобод тумани

Зохчаота

+

Қизилча

+

Хўжаарна

+

Хўжабулоқ

+

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ пунктлари:аҳоли

+

Декмаран

+

Дуоб

+

Иаракчи

+

Қайирма

+

Куюкдара

+

Сибатлик

+

Тиллатепа

+

Хаджабузурук

+

Каджакухна

+

Оққишлоқ

+

Дўконхона

+

Кизил сой

+

Полвонсой

+

Чакмозор

+

2

Қамаши тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Лангар

+

Кўкбулоқ

+

Қизилқишлоқ

+

Ўртадара

+

Янгиқишлоқ

+

Каракчи

+

Теракли

+

Бакирчи

+

Уари

+

Кошкуль

+

Нуга

+

Тошқўрған

+

Игарсу

+

Каранкул

+

Кизилтоам

+

3

Китоб тумни

-

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Обиканда

+

Ашкан

+

Башир

+

Биркунлак

+

Варганза

+

Ваткана

+

Жовуз

+

Жайрахона

+

Дўнгқишлоқ

+

Қавзахона

+

Қушчи

+

Мигул

+

Натлас

+

Нуйни

+

Ташкала

+

Тошқишлоқ

+

Шатир

+

Шириман

+

Девонбола

+

Матмон

+

Мусабала

+

4

Шаҳрисабз тумани

-

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Аччиғи

+

Бўзариқ

+

Ваткана

+

Камар

+

Карагандитор

+

Мироқи

+

Мшуш

+

Натиган

+

Тошбулоқ

+

Уланг

+

Хазара

+

Хисорак

+

Хитой

+

Шавкан

+

Шурхасан

+

 

Оммоғон

+

Бошқоп

+

Мингучар

+

Сатушар

+

Чунгуран

+

Яккахона

+

Кул

+

Ғелон

+

Сарчашма

+

Чалик

+

5

Яккабог тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Бешқалла

+

Гулда

+

Жийда

+

Зогмит

+

Ишкент

+

Қорамурча

+

Кўштол

+

Куман

+

Нав

+

Наймансарай

+

Палаэар

+

Пахтакор

+

Сассиқбулоқ

+

Сероб

+

Сурнайтепа

+

Турон

+

Хайдарбулак

+

Шортепа

+

Эсат

+

Зогмит

+

Калтақўл

+

Татар

+

V. Самарқанд вилояти.

1

Нурабод тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Оксой

+

Анжирли

+

Иброхимота

+

Қизилкарвон

+

Меҳнаткаш

+

Миранқул

+

Сазағон

+

Сарипул

+

Тепақул

+

Товоқбулоқ

+

Бешбармоқ

+

Чунқаймиш

+

Юргабулак

+

2

Самарқанд тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Оғалик

+

Сойқудуқ

+

Янгиариқ

+

3

Ургут тумани

-

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Омонқўтон

+

Гузичи

+

Қизилбош

+

Шурат

+

Почвон

+

Сойғўс

+

Севак

+

VI. Сурхондарё вилояти.

1

Олтинсой тумани

-

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар, аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Вахшивор

+

Сина

+

Куёвсув

+

Пожур

+

Ушор

+

2

Бойсун тумани

-

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари,қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Алячакан

+

Гуматак

+

Готелхаки

+

Диҳиболо

+

Қўрғонча

+

Қайроқ

+

3

Сариосиё тумани

-

-

Нилу

+

Панола

+

Халк

+

Хуфар

+

Агарыказа

+

Баҳча

+

Вачах

+

Хисорак

+

Дибодам

+

Завар

+

Замбаг

+

Карш

+

Кштут

+

Муш

+

Тамшуш

+

Хават

+

Хандиза

+

Хурнатан

+

Тулшоб

+

Чермаксо

+

Шатрут

+

Горный

+

Загхона

+

Сангардак

+

Тамархут

+

Устач

+

Пштыбарак

+

Урак

+

Чош

+

4

Шеробод тумани.

Оққўрғон

+

Хўжақия

+

Шеробод

+

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлоқ аҳоли пунктлари:

+

Шалқон

+

Қизил олма

+

Шержон

+

5

Узун тумани

Қуйидагилардан ташқари барча шаҳарлар,аҳоли пунктлари, қишлок аҳоли пунктлари:

+

Бойбича

+

Бордимкўл

+

Дугаб

+

Каттабош

+

Курусой

+

Пистамазар

+

Терак

+

Жийдабулоқ

+

Хўжакулусин

+

Шар-шар

+

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ 1-иловага киритилмаган вилоятлар, туманлар, ҳудудлар учун қор қопламининг вазни 1-харитада, ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳудудлар

Тоғ тизмалари ва аҳоли пунктлари ҳудудларининг номи

Баландликлар диапазони, m

S0, kPа (kgf/m2)

1

А. Тян-Шан тоғ тизими

Тошкент вилояти

Бўстонлиқ тумани

1000

1001 — 1200

1201 — 1400

1401 — 1600

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

2,5 (250)

2

Наманган вилояти

Поп тумани

Янгиқўрғон тумани

Тошкент вилояти

Оҳангарон тумани

1000 — 1300

1301 — 1500

1501 — 1700

1701 — 1900

1901 — 2000

0,7 (70)

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

2,5 (250)

3

Б. Хисор-Олой тоғ тизими

Қашқадарё вилояти

Китоб тумани

Шаҳрисабз тумани

Самарқанд вилояти

Нуробод тумани

Ургут тумани

1000 — 1100

1101 — 1300

1301 — 1600

1601 — 1700

1701 — 1900

0,7 (70)

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

2,5 (250)

4

Қашқадарё вилояти

Деҳқонобод тумани

Қамаши тумани

Яккабоғ тумани

1500 — 1700

1701 — 1900

1901 — 2000

2001 — 2200

2201 — 2300

0,7 (70)

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

2,5 (250)

5

Сурхондарё вилояти

Сариосиё тумани

Олтинсой тумани

Узун тумани

1200 — 1300

1301 — 1500

1501 — 1800

1801 — 2000

2001 — 2100

0,7 (70)

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

2,5 (250)

6

Сурхондарё вилояти

Бойсун тумани

Шеробод тумани

1500 — 2000

2001 — 2200

2201 — 2400

2401 — 2500

0,7 (70)

1,0 (100)

1,5 (150)

2,0 (200)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-жадвал

Шамол тезлиги бўйича биринчи минтақага киритилган шаҳарлар ва аҳоли пунктлари, kPa (kg/m2)

0,38 (38)

Шамол тезлиги бўйича иккинчи минтақага киритилган шаҳарлар ва аҳоли пунктлари, kPа (kg/m2) 0,48 (48)

Бошқа шаҳар ва қишлоқлар учун норматив шамол босими kPа (kg/m2)

Андижон

Зомин

Бекобод 0,73 (73)

Ангрен

Пискент

Лангар 0,73 (73)

Ғаллаорол

Чорвоқ 0,60 (60)

Жиззах

Янгиер 0,73 (73)

Косонсой

Янги қишлоқ 0,60 (60)

Қўқон

Қўшрабод

Наманган

Насриддинбек

Нурота

Ойгаинг

Поп

Федченко

Фарғона

Чимён

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Силжиш ва эгилишларни аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Эгилишлар ва силжишларни аниқлашда уларнинг қийматига таъсир қилувчи омилларни (материалларнинг эластик бўлмаган деформациялари, ёрилиш, деформация схемасини ҳисобга олган ҳолда, бирикмалар ва асосларнинг мувофиқлиги) ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Силжувчан материаллардан тайёрланган конструкцияларда вақт ўтиши билан эгилиш ортиб бориши инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Физиологик талаблар асосида эгилишни чеклаш, асосан юклама таъсирида дарҳол юз берадиган қисқа муддатли деформация хусусиятига эга материаллар орқали таъминланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Эстакадаларнинг ва бир қаватли биноларнинг устунларининг горизонтал кран юкламасини аниқлашда, устунларнинг ҳисоб схемаси уларни маҳкамлаш шартларини ҳисобга олган ҳолда устун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эстакадалар ва бир қаватли бинолар устунларига таъсир этувчи горизонтал кран юкламаларини аниқлашда, устунларнинг ҳисоб схемаси уларнинг маҳкамланиш шартларига мувофиқ танланиши лозим. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бинолар ва ёпиқ йўл ўтказгичларда устуннинг юқори таянчи горизонтал йўналишда кўчишига йўл қўйилмайди (қоплама горизонтал текисликда қаттиқ дискни ҳосил қилмаганда, ушбу таянчнинг горизонтал ҳаракатчанлиги ҳисобга олиниши керак) йўл қўйилмайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
очиқ йўл ўтказгичларда эса устун юқори қисмдан эркин, яъни у консоль сифатида қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Бино ва иншоотларнинг қурилиш конструкцияларида юзага келувчи тебранишлар, уларнинг таснифи ҳамда нормалаштирилган параметрлари турар жой объектлари, жамоат ва ишлаб чиқариш биноларининг фойдаланиш талабларига мувофиқ равишда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар мазкур иншоотларда тебранишларга сезгир бўлган юқори аниқликдаги асбоб-ускуналар мавжуд бўлса, тебраниш натижасидаги силжиш, тезлик ва тезланишнинг чегаравий қийматлари махсус техник шартлар ёки лойиҳа топшириғи асосида аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Эгилишлар ва силжишларни аниқлаш керак бўлганда ҳисоб вазиятлари ҳамда ҳисоб-китоб қилинган талабларга асосан тегишли юкламалар олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ҳисоблаш технологик талабларга асосланса, ҳисоблаш натижаси технологик ускуналарнинг ишлаш шароитидаги юкламалар таъсирига мос бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ҳисоблаш конструктив талабларга асосланса, ҳисоблаш натижаси юкламаларнинг таъсирига мос келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш физиологик талаблар асосида амалга оширилганда, ҳисоблаш ҳолати тузилмаларнинг тебранишига мос келиши ҳамда чекланган тузилмаларнинг тебранишларига таъсир этувчи барча юкламалар ҳисобга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш эстетик ва психологик талаблар асосида амалга оширилса, ҳисоблаш ҳолати доимий ва қаттиқ юкламаларнинг таъсирига мос келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қурилиш кўтарилиши билан лойиҳалаштирилган қоплама ва ёпмаларнинг конструкциялари учун эгилишлар эстетик ҳамда психологик талаблар билан чекланган бўлса, аниқланган вертикал эгилиш қурилиш кўтарилишининг ўлчамига мос равишда камайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Тузилмавий талаблар асосида чекланган қоплама ва ёпма элементларнинг эгилиши ушбу элементларнинг пастки юзаси билан тўсиқларнинг остида жойлашган қисмлари, витражлар, дераза ва эшик ромлари ҳамда бошқа конструктив элементларнинг юқори қисми орасидаги масофадан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қоплама ва пол элементларининг пастки юзаси ҳамда элементлар остида жойлашган қисмларнинг юқори қисми орасидаги бўшлиқ 40 mm дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Деворлар ўртасида пардеворлар мавжуд бўлса (деворлар билан бир хил баландликда), l қиймат ушбу ШНҚнинг 22-жадвалининг 2а-позициясида келтирилган юк кўтарувчи деворлар (ёки устунлар) ички юзалари ҳамда бу қисмлар (ёки қисмларнинг ички юзалари) орасидаги тенг масофани ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Тўхтатилган кран йўллари мавжуд бўлганда, стропила конструкцияларининг эгилишлари қўшни старапул тизимларининг f1 ва f2 эгилишлари орасидаги фарқ сифатида қабул қилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Каркаснинг горизонтал ҳаракатлари деворлар ва тўсиқлар текисликда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баландлиги 40 m дан ортиқ бўлган кўп қаватли биноларнинг боғловчи каркаслари билан f1/h2 + f2/l га тенг бўлган қаттиқлик диафрагмаларига улашган қават ҳужайраларининг қиялиги очмаслиги (ушбу ШНҚнинг 23-жадвалидаги 2 позиция учун 1/300, 2а позиция учун 1/500 ва 2б позициялар учун 1/700) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм. l (l1, l2, l3) қийматларини аниқлаш схемалари агар деворлар орасидаги тўсиқлар мавжуд бўлса
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а — битта оралиқда, б — иккита оралиқда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-юк кўтарувчи деворлар (ёки устунлар), 2-асосий қисмлар, 3-юклама қўлланишидан олдин бир-бирининг устига чиқиши (қоплама) , 4-юклама қўлланилгандан кейин бир-бирини устига чиқиши (қоплаши), 5-эгилиш учун мос ёзувлар чизиқлари, 6-бўшлиқ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-расм. Стропила эгилишларини аниқлаш схемаси тўхтатилган кран йўллари мавжуд бўлган конструкциялар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-стропила конструкциялари, 2-осма кран йўлининг тўсини, 3-осилган кран, 4-стропила конструкцияларининг бошланғич позицияси, f1 — энг кўп юкланган старапул конструкциясининг эгилиши, f2 — энг кўп юкланган стропила конструкцияларида қўшни эгилишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-расм. Қўшни икки қаватли катакларни бурилиш схемаси, боғланган каркасли биноларда қаттиқ диафрагма 1га (нуқта чизиқ юкламани қўллашдан олдин каркаснинг асл схемасини кўрсатади)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-қаттиқлик диафрагмаси, 2-қаватлар ҳужайралари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Биноларнинг конструкцияларини лойиҳалашда жавобгарлик даражасини ҳисобга олиш қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Yn мақсадига мувофиқ ишончлилик коэффициенти билан бўлиниши керак: қаршиликнинг чегара қийматлари, деформациялар ва ёриқларнинг очилишининг чегара қийматлари ёки кўпайтирилиши — юклар, кучлар ёки бошқа таъсирларнинг ҳисобланган қийматлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Yn мақсадига мувофиқ ишончлилик коэффициентининг қийматлари қуйидаги жадвал бўйича бино ва иншоотларнинг жавобгарлик синфига кўра белгиланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бино ва иншоотларнинг жавобгарлик синфи

Yn — коэффициент дастурий таъминотнинг ишончлилиги белгиланган

I синф. Муҳим миллий иқтисодий ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлган объектларнинг асосий бинолари ва иншоотлари:

Иссиқлик электр Станцияси ва атом электр станцияси бинолари, атом электростанциялари;

баландлиги 200 м дан ортиқ бўлган миноралар, телевизион миноралар;

Ягона автоматлаштирилган алоқа тармоғи магистраль бирламчи тармоғининг иншоотлари;

сиғими 10 минг м3 дан ортиқ бўлган нефть ва нефть маҳсулотлари учун резервуарлар;

трибунали ёпиқ спорт иншоотлари, театрлар, кинотеатрлар, цирклар, ёпиқ бозорлар бинолари;

таълим ташкилотлари, касалхоналар, туғруқхоналар;

музейлар, давлат архивлари

1,0

II синф.

Муҳим миллий иқтисодий ва (ёки) ижтимоий аҳамиятга эга бўлган объектларнинг бино ва иншоотлари (I ва III синфларга киритилмаган саноат, қишлоқ хўжалиги, уй-жой, фуқаролик ва алоқа объектлари).

0,95

III синф.

Чекланган миллий иқтисодий ва (ёки) ижтимоий аҳамиятга эга объектларнинг бино ва иншоотлари:

қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, ўғитлар, кимёвий моддалар, кўмир, торф ва бошқаларни сақлаш учун саралаш ва қадоқлаш жараёнларисиз омборлар;

иссиқхоналар;

бир қаватли турар жой бинолари;

симли алоқа устунлари;

аҳоли пунктларининг ёритиш устунлари;

тўсиқлар;

вақтинчалик бинолар;

қурилиш ва бошқа иншоотлар

0,9

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11 хизмат муддати 5 йилгача бўлган вақтинчалик бино ва иншоотлар учун Yn = 0,8 олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Юк кўтармайдиган ғиштли деворлар, ўз-ўзини ушлаб турувчи панеллар, бўлинмалар, донали материалли деворларидаги тешиклар устидаги перемичкалар, пойдевор тўсинлари, дераза тешикларини тўлдириш, ёруғлик-аэрациияси чироқлари, дарвоза конструкциялари, шамоллатиш шахталари ва қутилари, замин поллари, ташиш ва ўрнатиш жараёнида конструкция тузилмалар, ўрнатиш босқичида ҳисоблашда барча турдаги тузилмалар, жадвалда келтирилган Yn коэффициентнинг қийматлари 0.95 га кўпайтирилиши лозим.