Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБУЙРУҒИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 9 августда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 271]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2013 йил 9 апрелдаги 40-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.02.03-12 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 30 сентябрдаги 447-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.02.03-12 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 1-сон ўзгартириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Б. ЗАКИРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 9 июль,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-28-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 11 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий пардозбоп тошлар ва бошқа тош маҳсулотлари ишлаб чиқаришни ривожлантириш бўйича раис ўринбосари Б. БОБОКУЛОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 12 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 13 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 9 июлдаги 01/2-28-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янгидан ва қайта қурилаётган бино ва иншоотларнинг қозиқли пойдеворларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚ доимий музлайдиган грунтларда қуриладиган бинолар ва иншоотлар ҳамда динамик юкламали дастгоҳларнинг қозиқли пойдеворларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.08-22 «Ёғоч конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар асослари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоялаш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш талаблари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник изланишлар. Асосий қоидалар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-09 «Қурилиш учун муҳандислик геология изланишлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.05.03-22 «Кўприклар ва қувурлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.06.06-98 «Бетон ва темир-бетонли тўғонлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.06.08-97 «Гидротехник иншоотларнинг бетон ва темир-бетон конструкциялари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 5686-2020 «Қозиқлар. Дала шароитида синаш усуллари» (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний сваями);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 19804-2021 Заводда ишлаб чиқарилган темир-бетон қозиқлар. Умумий техник шартлар (расмий манба: Сваи железобетонные заводского изготовления. Общие технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 9463-2016 Игнабаргли турларнинг думалоқ ёғочлари. Техник шартлар (расмий манба: Лесоматериалы круглые хвойных пород. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 24942-81 «Грунтлар. Эталон қозиқ билан дала шароитида синов усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний эталонной сваей);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20522-2012 «Грунтлар. Синов натижаларини статик қайта ишлаш усуллари» (расмий манба: Грунты. Методы статической обработки результатов испытаний);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12248-2010 «Грунтлар. Лаборатория шароитида мустаҳкамлигини
ва деформацияланиш кўрсаткичларини аниқлаш усуллари» (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
ва деформацияланиш кўрсаткичларини аниқлаш усуллари» (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 27751-2014 Қурилиш иншоотлари ва пойдеворларининг ишончлилиги. Асосий қоидалар (расмий манба: Надежность строительных конструкций и оснований. Основные положения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 53778-2010 Бинолар ва иншоотлар. Техник ҳолатни текшириш ва назорат қилиш қоидалари (расмий манба: Здания и сооружения. Правила обследования
\и мониторинга технического состояния);
\и мониторинга технического состояния);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 19912-2012. Тупроқлар. Статик ва динамик зондлаш орқали дала синови усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний статическим
и динамическим зондированием);
и динамическим зондированием);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20276-2012 Тупроқлар. Деформация характеристикаларини далада аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевого определения характеристик деформируемости).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар — темир-бетон, металл ёки ёғочли конструкциялардан иборат бўлиб, бино ва иншоотларнинг пойдевори сифатида ишлатиладиган, тайёр бурғиланган, қудуққа қоқиладиган, бурғилаб киритиладиган, квадрат, тўғритўртбурчак, доирасимон, яхлит ёки ҳалқали кўндаланг кесим юзали конструкциялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемир-бетон қозиқлар — йиғма, яхлит кўндаланг кесим юзаси квадрат ёки тўғри тўртбурчак, доирасимон бўшлиқли кўндаланг кесим юзаси квадрат, йиғма ёки яхлит кўндаланг кесим юзаси доирасимон шаклли, шунингдек кўндаланг кесим юзаси ҳалқасимон ҳамда йиғма қобиқсимон қувурлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпўлат қозиқлар — пўлат қувурлар, пўлат таврлар ва қўштаврлар, бутун ёки пайвандланган таркиблардан ташкил топган қозиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч қозиқлар — бутун устунлар, таркибий уланган қозиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ устунлар — қоятошли ва кам сиқиладиган грунтларга таянадиган, тушириладиган, тайёр, олдиндан бурғиланган қудуқларга қозиқ ва қудуқ деворлари орасидаги бўшлиқни цемент қоришмаси билан тўлдирган ҳолда ўрнатиладиган қозиқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭУЛ — электр узатиш линиялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОТҚ — очиқ тақсимлаш қурилмалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Қозиқларни лойиҳалашда уларга тушадиган юкламалар тўғрисидаги маълумотлар ва маҳаллий қурилиш шароити ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Қозиқларнинг турлари ва ўлчамлари (қозиқ кесими ва узунлиги, ҳисобий юклама)ни қурилиш майдонининг муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларида (қурилиш ва фойдаланиш жараёнида) бўлиши мумкин бўлган ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда танланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Табиий ёки сунъий асосдаги қозиқлар ва қозиқли пойдеворлари (масалан, қозиқли (куст) тўпламлар, тасмасимон, қозиқли майдон)нинг конструкциясини турига мувофиқ асосий материалларни техник-иқтисодий талабларни инобатга олиб бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Пойдеворларнинг лойиҳавий ечимларини қуйидагилардан келиб чиққан ҳолда танланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг мустаҳкамлигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформациясидан ва уларнинг физик-механик хусусиятларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвариантларни (келтирилган харажатлар бўйича баҳолашни инобатга олиб) техник-иқтисодий таққослаш натижаларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонидаги муҳандислик изланишлар ҳамда пойдеворларга таъсир қилувчи ҳисобий юкламаларни тавсифловчи материаллардан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда қурилиш майдонининг геодезик, геологик, гидрометеорологик изланишлар натижалари, лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг вазифаси, конструктив, технологик хусусиятлари, улардан фойдаланиш шароитлари, шунингдек пойдеворларга тушадиган юкламаларнинг маълумотлари ҳамда сейсмик
ва маҳаллий қурилиш шароитлари ҳисобга олиниши керак.
ва маҳаллий қурилиш шароитлари ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Муҳандислик изланишлар натижаларида қуйидагилар танланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқли пойдевор;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларнинг турлари ва ўлчамлари (қозиқ кесими ва узунлиги, қозиққа тушиши мумкин бўлган ҳисобий юклама);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларида (қурилиш ва фойдаланиш жараёнида) бўлиши мумкин бўлган ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Изланишлар материалларида грунтларни дала ва лаборатория шароитида синаш ҳамда қозиқларни статик ва динамик юкланишларга синаш натижалари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Синовларни якуний лойиҳавий ечим қабул қилингунга қадар ўтказиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Грунтларнинг қатламланиши ҳамда уларнинг чегаравий ҳолатларининг иккинчи гуруҳи бўйича ҳисобларда фойдаланиладиган физик-механик кўрсатгичларининг ҳисобий қийматлари тўғрисидаги маълумотлар бўлган геологик қирқимлар келтириши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Ер ости сувларининг аниқланган ва кутилаётган сув сатҳларини ҳолати ва зондлаш жадваллари тўлиқ кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Хавфли, агрессив муҳит шароитида фойдаланиш учун мўлжалланган қозиқли пойдеворлар ҚМҚ 2.03.11-96 талабларига мувофиқ лойиҳаланилиши, бунда уларнинг ёғоч конструкцияларини чиришдан, ёғоч кемирувчилар (термитлар)дан асрашга доир талаблар амалга оширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Қозиқларнинг турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Қозиқлар грунтга жойлаштириш чуқурлигига кўра қуйидаги турларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни ўймасдан босқонлар, титрама (вибрация) ботиргичлар, титрама босиб киргичлар ва босим билан киргизиш ускуналари ёрдамида ботириладиган қоқма темир-бетон, ёғоч ва пўлат қозиқлар, шунингдек грунтни ўймасдан ва қисман ўйиб, бетон қоришмаси билан тўлдирилмасдан титрама ботиргичлар билан ботириладиган темир-бетон қозиқ-қобиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни ўйиб ҳамда бетон қоришмаси билан қисман ёки тўлиқ тўлдириб, титрама ботиргичлар билан ботириладиган темир-бетон қозиқ-қобиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтитрама ботиргичлар билан ёки учи очиқ оғир болға билан уриб киритиладиган қозиқ-қобиқларга (қобиқлар ичидан грунтни танлаш грунтнинг турига қараб грейфер, шнек ёки эрлифт ёрдамида амалга оширилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтга бетон қоришмасини қуйиш йўли билан ўрнатиладиган тиқма бетон ва темир-бетон қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳимоя қувурларини қўллаган ҳолда ва уларсиз олдиндан бурғиланган қудуқларга ўрнатиладиган қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзарб билан очилган қудуқларга ёки пастки учи ёпиқ бўлган ва темир-бетон ёки металл бошмоқ (учлик) билан қолдириладиган инвентарьли қувурларни титрама ботириш йўли билан ҳосил қилинадиган қудуқларга ўрнатиладиган қозиқларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғиланган қудуқларни бетон қоришмаси билан тўлдириш ёки уларга темир-бетон элементлар ўрнатиш йўли билан ҳосил қилинадиган бурғилама темир-бетон қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурама (винтсимон) қозиқлар таркиби металлдан винтсимон парракли ва танаси найсимон металлдан бўлиб, кўндаланг кесимининг юзасига нисбатан солиштирилганда парракларни кесимидан кичик, уни грунтга бураб босим билан киргазиладиган қозиқларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Қозиқларнинг грунт билан ўзаро таъсир шартлари бўйича уларни устун-қозиқлар ва осма қозиқларга бўлиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Устун-қозиқлар қоятошли грунтларга таянадиган барча турдаги қозиқларни, қоқма-қозиқлар учун эса кам сиқиладиган грунтларга таянадиган қозиқларни киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Кам сиқиладиган грунтлар учун ўртача зич ва зич қум тўлдиргичи йирик донали грунтларни, шунингдек деформация модули Э ³ 50000 kPa (500 kgf/cm2) бўлган сувга тўйинган қаттиқ ҳолатдаги лойларни киритиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Замин грунти бўйича сиқувчи кучга устун қозиқларининг юк кўтариш қобилияти ҳисобларида грунтларнинг қаршилик кучлари (устун қозиқларнинг ён сиртларидаги манфий кучлар бундан мустасно) ҳисобга олинмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Осма қозиқларга сиқилувчи грунтлардаги ён сирти ва учи билан замин грунтига юкламани узатадиган барча турдаги қозиқларни киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Кўндаланг кесим ўлчами 0,8 m гача бўлган тўртбурчак шаклдаги қоқма темир-бетон қозиқлар ва диаметри 1 m ва ундан катта бўлган қозиқ-қобиқлар қуйидагича бўлиниши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматуралаш усулига кўра;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзўриқтирилмаган бўйлама арматурали кўдаланг арматураланмаган қозиқлар ва қозиқ-қобиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолдиндан зўриқтирилган бўйлама арматурали (мустаҳкамлиги юқори сим ва сим арқонлардан тайёрланган) кўндаланг арматураланган ёки арматураланмаган қозиқлар
ва қозиқ-қобиқларга;
ва қозиқ-қобиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўдаланг кесими шакли бўйича квадрат, тўғри тўртбурчак, тавр, қўштавр кесимли, доирасимон бўшлиқли квадрат ҳамда доирасимон кесимли ичи бўш қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама кесими шакли бўйича призмасимон, цилиндрсимон ҳамда ромбсимон қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузилиш хусусиятлари бўйича яхлит ва таркибий (айрим қисмлардан йиғилган) қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпастки учининг тузилиши бўйича ўткир ёки ясси учли, ости ясси ёки ҳажмий кенгайган ва пастки учи очиқ ёки ёпиқ ичи бўш ёки комуфлет товонли қозиқларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Камуфлет товонли қоқма қозиқлар қуйидагича ўрнатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдумалоқ кесимли ичи бўш қозиқларни унга бириктириладиган ёпиқ учлик билан қоқиш ва учлик доирасида портлатиш ёрдамида камуфлет кенгайтириш орқали;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ бўшлиқларини бетон қоришмаси билан тўлдириш йўли орқали.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Камуфлет товонли қоқма қозиқлар қўлланиладиган қозиқли пойдеворларнинг лойиҳасида қуйидаги хавфсизлик қоидалари талабларига риоя қилиниши тўғрисида талаблар бўлиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилаш-портлатиш ишларини бажаришда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бино ва иншоотлардан портлатиш жойигача бўлган масофани аниқлашда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Қуриш усулига кўра тиқма қозиқлар қуйидаги турларга бўлиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпастки учлари грунтда қолдириладиган бошмоқ ёки бетон тиқин билан беркитилган инвентарь қувурларни ботириш ва қудуқлар бетон қоришмасига тиқилган сари қувурларни чиқариб олиш йўли билан ҳосил қилинадиган тиқма қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзарблаб очилган қудуқларга қуюқ бетон қоришмасини тўлдириб, пастки учи ўткирланган ва унга титрама ботиргич ускунаси маҳкамланган қувур кўринишидаги титрама штамп ёрдамида зичлаш йўли билан ҳосил қилинадиган тиқма қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтда штамплаш йўли билан пирамида ёки конус шаклидаги қудуқларни очиб, кейин уларга бетон қоришмаси тўлдириб ҳосил қилинадиган штамплаш асосдаги тиқма қозиқларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Қуриш усулига кўра тиқма ва бурғилама қозиқлар қуйидагиларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпастки учлари грунтда қолдириладиган бошмоқ ёки бетон тиқин билан беркитилган инвентарь қоқиладиган ва титрама ускуна ёрдамда ботириладиган қувурларни ботриш
ва қудуқлар бетон қоришмасига тўлган сари бу қувурларни чиқариб олиш йўли билан ҳосил қилинадиган тиқин қозиқларга;
ва қудуқлар бетон қоришмасига тўлган сари бу қувурларни чиқариб олиш йўли билан ҳосил қилинадиган тиқин қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзарблаб очилган қудуқларга қуюқ бетон қоришмасини тўлдириб, пастки учи ўткирланган ва унга титрама ботиргич ускунаси маҳкамланган қувур кўринишидаги титрама штамп ёрдамида зичлаш йўли билан ҳосил қилинадиган тиқин қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтда штамплаш йўли билан пирамида ёки конус шаклидаги қудуқларни очиб, кейин уларга бетон қоришмаси тўлдириб ҳосил қилинадиган штампли асосдаги тиқма қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойли грунтларда ер ости сувлари сатҳидан юқорида бурғиланган, деворлари маҳкамланмаган қудуқларни бетонлаб ҳосил қилинадиган, бошқа исталган грунтларда ер ости сувларини сатҳидан пастки деворлари лойли қоришма ёки кейин чиқариб олинадиган ҳимоя қувурлари билан маҳкамланган қудуқларни бетонлаб ҳосил қилинадиган кенгайиб борувчи ёки ўзгармас бурғилама тиқма қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғиланган қудуқларга майда донали бетон қоришмаси ёки цемент-қумли қоришмани ҳайдаш йўли билан ҳосил қилинадиган 0,15 — 0,25 m диаметрли бурғилама қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғиланган қудуқларни кенгайтириб ёки кенгайтирмасдан уларга яхлит кўринишдаги цемент-қумли қоришмани тўлдириш ва қудуқларга томонлари ёки диаметрлари 0,8 m ва катта яхлит кесимли цилиндр ёки призма шаклида элементларни тушириш йўли билан ҳосил қилинадиган устун қозиқларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкамуфлет товонли бурғилама-туширма қозиқлар, камуфлет товонли бурғилама-тиқма қозиқлардан шуниси билан фарқ қиладики, қудуқлар камуфлет кенгайтирилганидан сўнг қудуқларга темир-бетон қозиқларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Грунтда сув сизилиши оқимининг тезлиги суткасига 200 m/d дан ортиқ бўлган грунтларнинг қатламларида бурғилама-тиқма қозиқлар ҳосил қилишга, ўпирилиб турадиган ёнбағирларни маҳкамлаш учун бурғилама-тиқма қозиқларни қўлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Қудуқларнинг деворларини маҳкамлаш учун чангсимон-лойли грунтларда бурғилама-тиқма қозиқларни тайёрлашда ортиқча сув босимидан фойдаланиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Темир-бетон ва бетон қозиқларни тайёрлашда оғир бетон ишлатилишини мўлжаллаб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Зўриқтирилмаган бўйлама арматурали қоқма темир-бетон, тиқма ва бурғилама қозиқлар учун синфи В 15 дан паст бўлмаган бетон, шунингдек зўриқтирилган арматурали қоқма темир-бетон қозиқлар учун эса В 22,5 дан паст бўлмаган бетон қоришмасини қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Узунлиги 3,5 m дан кичик бўлган калта тиқма ва бурғилама қозиқлар учун асосланган ҳолларда синфи В 15 дан паст бўлмаган оғир бетон ишлатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Қозиқли пойдеворларнинг темир-бетон росткверкларини барча бино ва иншоотлар учун (кўприклар гидротехник иншоотлар ва электр узатиш ҳаво линияларининг таянчлари бундан мустасно) қуйидаги синфдан паст бўлмаган оғир бетонга мўлжаллаб лойиҳалаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғма пойдевор плиталари (ростверк) учун — В 20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishяхлит (қуйма) пойдевор плиталари (ростверк) учун – В 15.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Кўприклар таянчи учун қозиқлар ва қозиқларнинг росткверклари бетони ШНҚ 2.03.01-24, ШНҚ 2.05.03-22 ҳамда гидротехника иншоотлар учун ҚМҚ 2.06.08-97 га мувофиқ белгиланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Қозиқлар росткверкларининг ўрнатиш чуқурларидаги темир-бетон устунларни, шунингдек тасмасимон йиғма росткверклар қўлланган ҳолда қозиқлар каллагини яхлитлаш учун мўлжалланган бетонни йиғма конструкцияларнинг чокларини беркитиш учун ишлатиладиган бетонга қўйиладиган ШНҚ 2.03.01-24 талабларига мувофиқ амалга оширилиши, бироқ бетоннинг синфи В 12,5 дан паст бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Кўприклар ва гидротехника иншоотларини лойиҳалашда қозиқли пойдеворларнинг йиғма элементларини яхлитлаш учун мўлжалланган бетоннинг синфи бириктириладиган йиғма элементларнинг бетон синфидан бир поғона юқори бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Қозиқлар ва қозиқли пойдеворларнинг совуққа чидамлилиги ва сув ўтказувчанлиги бўйича бетон маркасини ГОСТ 19804-2021 ва ШНҚ 2.03.01-24 талабларига мувофиқ, кўприклар ва гидротехника иншоотлари учун эса ШНҚ 2.05.03-22 ва ҚМҚ 2.06.08-97га асосан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Ёғоч қозиқлар ГОСТ 9463-2016 талабларига мос келадиган игна баргли дарахтлар (қарағай, арча ва оқ қарағай) нинг диаметри 0,22 — 0,34 m ва узунлиги 6,5 ва 8,5 m ли ходалардан тайёрланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларни тайёрлаш учун мўжалланган ходалар пўстлоғидан, шох-шаббалардан тозаланиши, шунингдек ён сиртининг табиий қиялиги сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқлар тўпламининг кўндаланг кесимлари, узунлик ўлчамлари ва тузилиши ҳисоблаш натижаларига ва лойиҳаланаётган объектнинг хусусиятларига асосан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Узунлик бўйича туташтирилган ёғоч қозиқлар ва қозиқлар тўпининг ходалари ёки ғўлалари бир-бирига бирлаштирилиб (тақаб) туташтирилиши, бунда туташув жойлари металл қопламалар ёки қувурлар билан ёпилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқлар тўпламидаги туташувлар бир-биридан камида 1,5 m оралиғида жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Ҳисоблашга доир асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Қозиқли пойдеворлар ва уларнинг заминлари қуйидаги чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) биринчи гуруҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ қозиқлар ва қозиқ пойдевор плиталари (ростверк) мустаҳкамлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 66-бандига асосан қозиқлар замини грунтнинг юк кўтарувчанлик қобилияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқли пойдеворлардан заминга катта горизонтал юкламалар (тиргак деворлар, устунлар, тиргак конструкцияларининг пойдеворлари) тушганда ёки заминлар қияликлар билан чекланган ёки тик нишабликдаги қатламларидан иборат бўлганда, заминининг юк кўтарувчанлик қобилияти мазкур ШНҚнинг 77-бандига мувофиқ ҳисобланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) иккинчи гуруҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 79-бандига мувофиқ қозиқлар замини ва қозиқли пойдеворларнинг тик юкламалардан чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚнинг 3-иловасига асосан қозиқларнинг замин грунт билан бирга горизонтал юкламалар ва моментлар таъсирида силжишлари (горизонтал Up, қозиқлар каллагининг бурилиш бурчаклари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 57-бандига кўра қозиқли пойдеворларнинг темир-бетон конструкциялари элементларида дарзлар ҳосил бўлиши ва очилиши ҳисобланиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Қозиқли пойдеворларнинг заминларини ҳисоблашда ҳаракатлантирувчи кучлар таъсири ва ноқулай ташқи таъсир қилувчи омилларни ҳисобга олиш керак (масалан, ер ости сувларининг таъсири ва улардаги грунтларнинг физик-механик хусусияти).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Тизимни ҳисоблашда қуйидагилар танланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«иншоот-замин» ёки «пойдевор-замин» схемасига асосан мавжуд бўлган омилларни, зўриққан ҳолатини аниқлаш ва заминнинг деформацияланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот конструкциялари (иншоотни қуришда унинг статик схемасини хусусиятларини, грунтлар қатламининг барқарорлиги, замин грунтларини хусусиятини уларни қуриш ва фойдаланиш жараёнида ўзгариши)ни ҳисобга олган ҳолда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Пойдевор остидаги зоналарда деформациялар ривожланиши ва грунтларни реологик таркибий хусусиятлари, физик нотекислиги, анизотроплиги, эгилувчанлиги ва конструкцияларни геометрик бўшлиқлари ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Ҳисобий модел аналитик ёки сонли кўринишларда кўрсатилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Катта ўлчамдаги қозиқлар тўпламини ва уйғунлашган қозиқли плита пойдевор асосан алоҳида тартибда ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Ҳисоблаш кетма-кетлигини тузишда қуйидагиларни инобатга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуриш майдонидаги грунтларнинг (замин) ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг гидрогеологик тартиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ тузилишининг ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ остида шламлар (майдаланган майда кукунлар) нинг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Якка тартибда ҳисоблашда, ҳисоблаш тартиби пойдевор плиталари (ростверк)-қозиқ-замин грунтлари схемаси асосида аниқ аҳамиятга эга бўлган фактларга асосланган, якунда қаршилигини аниқлаш ҳисоби келтирилган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Қозиқли пойдеворларни ҳисоблаш учун ҳисобий моделни қуришда уни хатолиги фақат ишончлилик заҳираси лойиҳаланиётган конструкцияларни ер устки қисмининг томонини ўз ичига олган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Ҳисоблаш ишларини бажаришда, якка қозиқнинг йўл қўйилган қаршилиги, қозиқлар гуруҳи, қозиқ плитали пойдеворларни, аналитик ечимлар схемаси билан ҳисобланган элементларни ҳисобий ечимлар натижалари билан таққослаш, шунингдек шунга ўхшаш турли геотехник дастурлар асосида бажарилган ҳисоблар натижаларини солиштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Қозиқли пойдеворларни ҳисоблашда инобатга олинадиган юкламалар ва таъсирлар, юклама бўйича ишончлилик коэффициентларини, шунингдек юкламаларнинг бўлиши мумкин бўлган уйғунлашувини ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ қабул қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Юкламалар қийматларининг вазифаси ҚМҚ 2.01.07-96 га мувофиқ ишончлилик коэффициентларига кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Қозиқлар, қозиқли пойдеворлар ва уларнинг заминларини юк кўтарувчанлик қобилияти бўйича ҳисоблаш қуйдагиларга асосан амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюкламаларнинг асосий ва алоҳида жамламаларига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформациялар бўйича ҳисоблашни асосий жамламаларига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Кўприклар ва гидротехника иншоотларининг қозиқли пойдеворларини ҳисоблашда юклар, таъсирлар, уларнинг жамланиши (қўшилиши) ва ишончлилик коэффициентларини ШНҚ 2.05.03-22 ва ҚМҚ 2.06.08-97 талабларига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Қозиқлар, қозиқли пойдеворлар ва уларнинг заминларига доир барча ҳисоблашларни материаллар ва грунтлар кўрсаткичларининг ҳисобий қийматларидан фойдаланган ҳолда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Қозиқлар ва қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)лар материаллари ҳисобий кўрсаткичларининг қийматларини ШНҚ 2.03.01-24, ШНҚ 2.03.05-23, ШНҚ 2.05.03-22, ҚМҚ 2.06.08-97 ва ШНҚ 2.03.08-22 талабларига мувофиқ қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Грунт кўрсаткичларининг ҳисобий қийматларини ШНҚ 2.02.01-19 бўйича, қозиқни ўраб турган грунт коэффициентларининг ҳисобий қийматларини эса мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Қозиқнинг учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги R ва қозиқнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршилиги ¦i ни мазкур ШНҚнинг 6-боби бўйича қабул қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Ушбу ШНҚнинг 7-боби талабларига мувофиқ ўтказилган дала шароитидаги амалий тадқиқотлар натижалари мавжуд бўлганда, қозиқлар замини грунтининг юк кўтариш қобилияти, грунтларни статик юкламалар таъсирида зондлаш, грунтларни намуна (эталон) қозиқлар билан синаш маълумотларини ҳисобга олиб ёки қозиқларни динамик юкламалар таъсирида синаш натижалари бўйича аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтатик юклама билан қозиқлар синовини ўтказиш ва қозиқ асосидаги грунтнинг юк кўтариш қобилиятини уларнинг натижаларига кўра қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Қозиқлар ва қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)лари материалининг мустаҳкамлиги бўйича ҳисоблашларни қуйдагиларлан амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.01-24, ШНҚ 2.03.05-23, ШНҚ 2.03.08-22 ларга мувофиқ кўприклар ва гидротехника иншоотларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.05.03-22 ва ҚМҚ 2.06.08-97 га ҳамда мазкур ШНҚнинг 39, 40, 44, 46-бандларида ва ушбу ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган қўшимча талабларни ҳисобга олиб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Қозиқли пойдеворларнинг темир-бетон конструкциялари элементларининг ёриқлар ҳосил бўлиши ва очилиши бўйича ҳисобларни ШНҚ 2.03.01-24, кўприклар ва гидротехника иншоотлари учун ШНҚ 2.05.03-22 ва ҚМҚ 2.06.06-98 талабларига асосан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Барча қозиқларни уларнинг материали бўйича ҳисоблашда қозиқларни пойдевор плиталари (ростверк) товонидан қуйидаги формула бўйича аниқланадиган l1 масофада ётган кесимда грунтга бикр маҳкамланган стержен сифатида аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl0 — қозиқнинг баланд пойдевор плиталари (ростверк) товонидан грунтни текислаш сатҳигача бўлган қисми узунлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishαϵ — деформацияланиш коэффициенти 1/m мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Қоятош бўлмаган қатламга ботирилган ва қоятош грунт билан маҳкамлаб қўйилган бурғилама қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар учун нисбат 
бўлса, у ҳолда фақат вертикал юкламалар тушадиган қозиқли пойдеворлар учун l1 = l0 + h деб қабул қилиниши лозим.
бўлса, у ҳолда фақат вертикал юкламалар тушадиган қозиқли пойдеворлар учун l1 = l0 + h деб қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — қозиқлар ёки қозиқ-қобиқларни ботириш чуқурлиги, товони грунт устида ётган пойдевор плиталари (ростверк) учун h-қозиқнинг пастки учидан грунтни текислаш сатҳигача, товони қоятош бўлмаган грунтга таянадиган ёки унга ботирилган пойдевор плиталари (ростверк) қуйида жойлашган бўлса, h қозиқнинг пастки учидан пойдевор плиталари (ростверк)нинг товонигача бўлган масофа ҳисобланади, m (кучли сиқиладиган грунтлар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал оғирликни қабул қилувчи бир қатор қозиқли таянчлар учун қозиқларнинг узунлиги (2/αϵ)=4,0 m (кўприклар учун) ва (2/αϵ)=3,0 m (бино ва бошқа иншоотлар учун) олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Деформацияланиш модули Е=5000 kPa (50 kgf/cm2) ва ундан кам бўлган кучли сиқиладиган грунтларни ўйиб кирадиган бурғилама-инъекцион қозиқларни ва уларнинг материалларининг мустаҳкамлиги бўйича ҳисоблашда қозиқларнинг диаметри d га кўра бўйлама эгилишга қозиқларнинг ҳисобий узунлиги ld ни қуйидагига тенг деб олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishE = 500 - 2000 kPa (5 - 20 kgf/cm2) да ld = 25 d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishE = 2000 - 5000 kPa (20 - 50 kgf/cm2) да ld = 15d.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар ld кучли сиқиладиган грунт қатлами қалинлиги hg дан катта бўлса, ҳисобий узунликка 2hg деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Тиқма ва бурғилама қозиқларни (устун-қозиқлар ва бурғилама-туширма қозиқлар бундан мустасно) уларнинг материалини мустаҳкамлиги бўйича ҳисоблашда бетоннинг ҳисобий қаршилигини ШНҚ 2.03.01-24 талабларига мувофиқ иш шароитлари коэффициенти gcb = 0,85 ни ва қозиқ ишларини бажариш усулининг таъсирини ҳисобга оладиган қуйидаги иш шароитлари коэффициентини ҳисобга олиб қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчангли-лойли грунтларда (агар қурилиш олиб борилаётган даврда ер ости сувларини сатҳи қозиқлар таглигидан паст бўлса, қудуқларни қуруқ деворларни маҳкамламай бурғилаш ва бетонлашнинг имкони бўлса) gcb = 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқудуқларни бурғилаш ва бетонлаш қуруқ ҳолда амалга ошириладиган грунтларда (кейин чиқариб олинадиган ҳимоя қувурларини қўллаганда) gcb = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқудуқларни бурғилаш ва бетонлаш сув мавжуд бўлган ҳолатда амалга ошириладиган грунтларда (кейин чиқариб олинадиган ҳимоя қувурлари қўлланганда) gcb = 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқудуқларни бурғилаш ва бетонлаш лойли қоришма ёки сувнинг ортиқча босими остида амалга ошириладиган грунтларда (ҳимоя қувурларини қўлламасдан) gcb= 0,7.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Сув ёки лойли қоришма остида бетонлашни фақат қувурни тик силжитиш усулида ёки бетон насослари ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Барча турдаги қозиқ қурилмаларига бинолар ёки конструкциялардан тушадиган юкламалар таъсирига ҳисоблаш, қоқма қозиқларни тайёрлаш, тахлаш, ташиш, шунингдек каллагидан 0,3l (l-қозиқ узунлиги) масофада ётган бир нуқтага қоқиш мосламасига кўтаришда ўз оғирликларидан пайдо бўладиган зўриқишга ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Ўз оғирлиги таъсиридан қозиқда (тўсин сифатида) пайдо бўладиган зўриқишни динамиклик коэффициенти қуйидагиларга мувофиқ ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлик бўйича ҳисоблашда — 1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзлар ҳосил бўлиши ва очилиши бўйича ҳисобланганда — 1,25.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқларнинг ўз хусусий оғирликларига юклама бўйича ишончлилик коэффициенти бирга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Пойдевор таркибидаги ва ундан ташқаридаги якка қозиқни замин грунтларининг юк кўтариш қобилияти қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиққа узатиладиган ҳисобий юклама (энг ноқулай уйғунлашувда пойдеворга тушадиган ҳисобий юкламалардан қозиқда вужудга келадиган бўйлама зўриқиш) аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — якка қозиқ замини грунтининг ҳисобий юк кўтариш қобилияти, қозиқнинг кўтарувчанлик хусусияти деб юритилади 6 ва 7-бобларга мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγk — ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Ишончлилик коэффициенти юкнинг таъсири ва ҳолатига кўра қуйидагича қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг юк кўтариш қобилияти статик юкламада дала синовлари натижалари бўйича аниқланган бўлса — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг юк кўтариш қобилияти грунтни статик зондлаш натижалари бўйича, грунтнинг эластик деформацияланишини ҳисобга олиб бажарилган қозиқни динамик синовлар натижалари бўйича, шунингдек грунтларни эталон қозиқ ёки қозиқ-зонд билан далада синаш натижалари бўйича ҳисоблашлар орқали аниқланган бўлса — 1,25;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг юк кўтариш қобилияти ҳисоблаш орқали, грунтнинг эластик деформацияланишини ҳисобга олмасдан бажарилган қозиқни динамик синаш натижалари бўйича ҳисоблашлар орқали аниқланган бўлса — 1,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор плиталари (ростверк) паст бўлганда, осма қозиқлар ва устун-қозиқлар кўприклар таянчларининг пойдеворлари учун пойдевор плиталари (ростверк) баланд бўлганда пойдеворда қозиқлар сонидан қатъий назар сиқувчи кучни қабул қилувчи устун-қозиқларда — 1,4 (1,25).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Ишончлилик коэффициенти товони ўта сиқилувчан грунтга таянадиган баланд пойдевор плиталари (ростверк) ёки паст пойдевор плиталари (ростверк)да ҳамда сиқувчи кучни қабул қилувчи осма қозиқларда, шунингдек пойдевор плиталари (ростверк) ва осма қозиқларда, суғурувчи кучни қабул қилувчи устун-қозиқларда пойдевордаги қозиқлар сонига қараб қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар сони 21 та ва ундан кўп бўлганганда – 1,4 (1,25);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар сони 11 дан 20 тагача бўлганганда – 1,55 (1,4);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар сони 6 дан 10 тагача бўлганганда – 1,65 (1,5);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар сони 1 дан 5 тагача бўлганганда – 1,75 (1,6).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Якка қозиқли пойдеворлар учун квадрат кесимли қоқма қозиқ устуни остига тушадиган юк 600 kN ҳамда тиқма қозиқ остига тушадиган юк 2500 kN бўлганда, қозиқнинг юк кўтариш қобилияти статик юклама билан синаш натижалари бўйича аниқланган бўлса gk коэффициент қийматини gk =1,4, га тенг деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар қозиқнинг юк кўтариш қобилияти бошқа усуллар билан аниқланган бўлса gk =1,6 га тенг қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Қозиқнинг юк кўтариш қобилияти статик синовлар натижалари бўйича аниқланган бўлса, чегаравий чўкиш қиймати 30 cm ва ундан кўп бўлган бикр иншоотларнинг яхлит қозиқлар майдони (қозиқлар сони 100 тадан кўп) бўлган ҳолда gk = 1,0 деб олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Барча турдаги қозиқлар, ботирувчи, суғурувчи кучларга ҳисоблашда ҳисобий юклама N дан қозиқда вужудга келадиган бўйлама зўриқишни қозиқнинг хусусий оғирлигини ҳисобга олиб аниқлаш лозим (хусусий оғирлик ҳисобий зўриқишни кучайтирадиган юклама бўйича ишончлилик коэффициенти билан қабул қилиниши керак).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Қозиқли пойдеворларни ҳисоблаш шамол ва крандан тушадиган кучларни ҳисобга олиб амалга оширилса, четки қозиққа тушадиган ҳисобий юкламани 20 фоизга кўпайтиришга йўл қўйилади (электр узатиш тармоқлари таянчларининг пойдеворлари бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Кўприк таянчи пойдевори қозиқлари ташқи таъсирлар йўналишида бир ёки бир неча қаторни ташкил этса, энг кўп юклама тушадиган қозиқлар қабул қиладиган тормозланиш кучлари, шамол, муз ва кемаларнинг босим кучини ҳисобга олишда қатордаги қозиқлар сони 4 та бўлганда, ҳисобий юкламани 10 фоизга, қатордаги қозиқлар сони 8 та ва ундан кўп бўлганда, 20 фоизга оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОралиқ қатордаги қозиқлар сонида ҳисобий юкмаларни ошириш фоизи интерполяция усулида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Вертикал қозиқли пойдеворлар учун қозиққа тушадиган юкламани қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNdʼ, Mx, My — тегишлича ҳисобий сиқувчи куч, kN пойдевор плиталари (ростверк) товони текислигида қозиқлар тархида бош марказий ўқлар x ва y га нисбатан эгувчи моментлар, kN m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — пойдевордаги қозиқлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxi, yi — бош ўқлардаги қозиқ ўқигача бўлган масофа, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx, y — ҳисобий юк ҳисобланаётган қозиқ ўқидан бош ўққача бўлган масофа, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Бир хил кўндаланг кесимли вертикал қозиқли пойдеворга таъсир қиладиган горизонтал юкни барча қозиқлар орасида тенг тақсимланган деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Қозиқдаги эгувчи момент қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТ — қозиқ каллаклари усти бўйича горизонтал таъсир қилувчи куч (пойдевор плиталари (ростверк) ёки таянч учлиги остида), kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН — мазкур ШНҚнинг 40-бандига мувофиқ аниқланадиган қозиқнинг ҳисобий узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — горизонтал куч йўналиши ўқига кўндаланг қатордаги қозиқлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўприклар учун — таянчлар ўқига нисбатан олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK — кўприк ўқига нисбатан кўндаланг бўлган бир қатордаги қозиқларнинг сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Қозиқли пойдевор ва унинг замин турғунлигини текшириш ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ ҳамда грунтнинг силжийдиган қисмига қўйилган қозиқлардан тушадиган қўшимча горизонтал таъсирларни ҳисобга олиб амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Замин музлаган грунтлардан иборат бўлса, қозиқ ва қозиқли пойдеворларни уларнинг материалини мустаҳкамлик бўйича ҳисоблаш ва пойдеворларнинг чидамлилигини совуқдан кўчиш ҳолатдаги кучлар таъсирини ҳисобга олиб текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Қозиқлар ва қозиқли пойдеворларни деформациялар бўйича ҳисоблашни қуйидаги формула орқали амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS £ Su (5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — қозиқ, қозиқли пойдевор ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши (чўкиши, сўрилиши, қозиқлар, қозиқли пойдеворлар чўкишидаги нисбий фарқ) мазкур ШНҚнинг 54, 55-бандлари, 9-боб ва ушбу ШНҚнинг 3-иловаси талаблари бўйича ҳисоблашлар орқали аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu — қозиқлар, иншоотнинг қозиқли пойдеворлар ва биргаликда деформацияланишининг чегаравий қиймати ШНҚ 2.02.01-19, кўприклар учун эса ШНҚ 2.05.03-22 талаблари бўйича белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Устун — қозиқлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Қоятошли грунтга таянадиган қоқма қозиқлар, қозиқ-қобиқлар, тиқма ва бурғилама қозиқлар, шунингдек кам сиқиладиган грунтга мазкур ШНҚнинг 9-бандига мувофиқ таянадиган қоқма қозиқнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN ни қуйидаги формула билан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd= gc∙R∙A (6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — қозиқнинг грунтда ишлаш коэффициенти, gc=1 деб қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — устун қозиқнинг пастки учидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa , 1-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — қозиқнинг грунтга таяниш юзаси бўлиб, m2 яхлит кесимли қозиқлар учун кўндаланг кесим юзасига тенг деб, думалоқ кесимли бўш қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар учун уларнинг бўшлиғига бетон тўлдирилмаган учун ичи уларнинг соф кўндаланг кесим юзасига тенг деб ва уларнинг бўшлиғига камида уч диаметрига тенг баландликда бетон брутто (бетонни ҳам ҳисобга олиб) кўндаланг кесим юзасига тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Устун-қозиқнинг учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги R, kPa ни қуйидагича қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоятошли ва кам сиқиладиган грунтларга таянадиган барча турдаги қоқма қозиқлар учун R=20000 kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўшлиқларга бетон тўлдирилган ва нурамаган қоятошли грунтга камида 0,5 m чуқурликда маҳкамланган тиқма ва бурғилама қозиқлар ҳамда қозиқ-қобиқлар учун қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRc,n — сувга тўйинган ҳолатдаги қоятошли грунтнинг бир ўқи бўйлаб сиқишига мустаҳкамлик чегарасининг меъёрий қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти, gg = 1,4 деб қабул қилиниши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishld — тиқма ва бурғилама қозиқлар ҳамда қозиқ-қобиқларни қоятошли грунтга маҳкамлашнинг ҳисобий чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdf — тиқма ва бурғилама қозиқлар ҳамда қозиқ-қобиқнинг қоятошли грунтга маҳкамланган қисми ташқи диаметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкамида қозиқ-қобиқнинг уч диаметри қалинликда қоятошсиз ювилиб кетмайдиган грунт билан ёпилган, нурамаган қоятошли грунт сиртига текис тираладиган қозиқ-қобиқлар учун қуйидаги формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRc,n gg — мазкур ШНҚнинг 7-формуласида келтирилганидек.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТиқма, бурғилама қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар заминида нураган ҳамда юмшалиб кетадиган қоятошли грунт мавжуд бўлса, уларнинг бир ўқли сиқишга мустаҳкамлик чегарасини штамплар билан синаш натижалари бўйича ёки қозиқлар ва қозиқ-қобиқларни статик юклама билан синаш натижалари бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Барча турдаги қозиқлар ва грунтларни ўймасдан ботириладиган қозиқ — қобиқлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Сиқувчи юкга ишлайдиган қоқма осма қозиқлар ва грунтни ўймасдан ботириладиган қозиқ қобиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN ни қозиқнинг пастки учи тагидаги ва ён сиртидаги грунтнинг ҳисобий қаршиликлари кучлари йиғиндиси сифатида қуйидаги формула билан аниқлаши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgс — қозиқнинг грунтда ишлаш коэффициенти, gс = 1 деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — қозиқнинг пастки учидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa ушбу ШНҚнинг 1-жадвали бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — қозиқнинг грунтга таяниш юзаси, m2 бўлиб, қозиқнинг умумий кўндаланг кесими юзаси бўйича ёки унинг энг катта диаметри бўйича камуфлет кенгайиш кўндаланг кесими юзаси бўйича, ёки қозиқ-қобиқнинг соф юзаси бўйича нетто ёки мазкур ШНҚнинг 62-бандига мувофиқ қозиқ-қобиқни бетон билан тўлдиргандаги брутто бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқнинг кўндаланг кесимининг ташқи периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfi — қозиқнинг ён сиртидаги замин грунти i-қатламининг ҳисобий қаршилиги, kPa, 2-жадвал бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — қозиқнинг ён сиртидан туташадиган грунт i-қатламининг қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcR, gcf — қозиқнинг пастки учи ва ён сиртидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициентлари, қозиқни ботириш усулини грунтнинг ҳисобий қаршилигига таъсирини ҳисобга олиб, мазкур ШНҚнинг 3-жадвали бўйича олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 9-формуласига кўра грунтнинг қаршилигини қозиқ ўтган барча грунт қатламлари бўйича жамлаш керак (лойиҳада майдонни кесиб текисланадиган ёки грунтнинг ювилиб кетиши эҳтимоли бўлган ҳоллар бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, текислаш (кесиш) сатҳидан ва сув ҳавзасининг ҳисобий тошқиндан сўнг ювилиб кетган тубидан паст жойлашган грунтнинг барча қатламлари қаршиликларини мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Пармасимон қоқма қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини 9-формуладан аниқланиши, бунда қозиқ танаси қисмида периметр сифатида қозиқ танаси кўндаланг кесими периметрини, кенгайиш қисмида эса кенгайиш кўндаланг кесими периметрини қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Қозиқлар 5 m дан ортиқ чуқурликда ботирилган ҳолда чангли-лойли лёссимон грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 9-формуласида грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R ва fi ни ушбу ШНҚнинг 1 ва 2-жадвалларида 5 m чуқурлик учун келтирилган қийматлар бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунтлар учун уларни қўллаш имкони бўлган ҳолда мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадвалларида келтирилган ҳисобий қаршиликлар R ва fi қийматларини грунтнинг тўлиқ сувга тўйинган ҳолатига мос оқувчанлик кўрсаткичида бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Т/р |
Грунтни ўймасдан ботириладиган қоқма қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар пастки учи тагидаги ҳисобий қаршилиги, R, kPa (tf/m2) |
|||||||||
|
ўртача зичликдаги қумлоқ грунтлар |
||||||||||
|
шағалли |
йирик |
- |
ўртача йирик |
майда |
чангли |
- |
||||
|
чангли-лойли грунтлар, оқувчанлик кўрсаткичи IL, қуйидагича |
||||||||||
|
0 |
0,1 |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
||||
|
3. |
7500 (750) |
6600 (660) 4000 (400) |
3000 (300) |
3100 (310) 2000 (200) |
2000 (200) 1200 (120) |
1100 (110) |
600 (60) |
|||
|
4. |
8300 (830) |
6800 (680) 5100 (510) |
3800 (380) |
3200 (320) 2500 (250) |
2100 (210) 1600 (160) |
1250 (125) |
700 (70) |
|||
|
5. |
8800 (880) |
7000 (700) 6200(620) |
4000 (400) |
3400 (340) 2800 (280) |
2200 (220) 2000 (200) |
1300 (130) |
800 (80) |
|||
|
7. |
9700 (970) |
7300 (730) 6900 (690) |
4300 (430) |
3700 (370) 3300 (330) |
2400 (240) 2200 (220) |
1400 (140) |
850 (85) |
|||
|
10. |
10500 (1050) |
7700 (770) 7300 (730) |
5000 (500) |
4000 (400) 3500 (350) |
2600 (260) 2400 (240) |
1500 (150) |
900 (90) |
|||
|
15. |
11700 (1170) |
8200 (820) 7500 (750) |
5600 (560) |
4400 (440) 4000 (400) |
2900 (290) |
1650 (165) |
1000 (100) |
|||
|
20. |
12600 (1260) |
8500 (850) |
6200 (620) |
4800 (480) 4500 (450) |
3200 (320) |
1800 (180) |
1100 (110) |
|||
|
25. |
13400 (1340) |
9000 (900) |
6800 (680) |
5200 (520) |
3500 (350) |
1950 (195) |
1200 (120) |
|||
|
30. |
14200 (1420) |
9500 (950) |
7400 (740) |
5600 (560) |
3800 (380) |
2100 (210) |
1300 (130) |
|||
|
35. |
15000 (1500) |
10000 (1000) |
8000 (800) |
6000 (600) |
4100 (410) |
2250 (225) |
1400 (140) |
|||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ — чизиқча устида қумли грунтлар учун, чизиқча тагида чангсимон-лойли грунтлар учун R нинг қийматлари берилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадвалларига мувофиқ қозиқнинг пастки учини ботириш чуқурлигини ва грунт қатламининг жойлашиши ўртача чуқурлигинининг майдонни қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3 m гача кесиб текислаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтупроқ солиб текислашда ва сув ювганда табиий рельефдан бошлаб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3 дан 10 m гача кесиб текислаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтупроқ олиб текислашда ва сув ювганда-кесиш сатҳидан 3 m юқорида солинган тупроқ сатҳидан 3 m пастда ётган шартли белгидан бошлаб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Сув ҳавзасида қозиқнинг пастки учини ботириш чуқурлиги ва грунт қатламининг жойлашиши ўртача чуқурлигини ҳисобий тошқин билан умумий ювилгандан сўнг сув ҳавзаси тубидан бошлаб, ботқоқликларда эса ботқоқлик сатҳи тубидан бошлаб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Чуқурлиги 6 m гача бўлган жарлик орқали йўл ўтказгични лойиҳалашда тубини сув ювмасдан ёки етакловчи қудуқлар очмасдан тўқмоқ билан қоқиладиган қозиқлар учун мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ қозиқнинг пастки учини грунтга ботириш чуқурлигини пойдевор қурилаётган жойдаги табиий рельеф сатҳидан бошлаб олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Чуқурлиги 6 m дан ортиқ жарликлар учун қозиқларни ботириш чуқурлигини худди чуқурлиги 6 m бўлган жарликлардагидек олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Чангли-лойли грунтларда қозиқларни ботириш оралиқ чуқурликлари ва оқувчанлик кўрсаткичи IL нинг оралиқ қийматлари учун R ва fi қийматлари мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадвалидаги интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Зичлик даражаси статик зондлаш маълумотлари бўйича аниқланган зич қумли грунтлар учун сув ювмасдан ёки етакловчи қудуқлар очмасдан ботирилган қозиқлар учун мазкур ШНҚнинг 1-жадвалдаги R қийматларини 100 фоизга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Грунтнинг зичлик даражасини бошқа хил муҳандислик изланишлари маълумотлари бўйича аниқлашда ва зич қумлар учун статик зондлаш маълумотлари бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 1-жадвалидаги R қийматини 60 фоизга, бироқ кўпи билан 20000 kPa (2000 t/m2) гача ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Мазкур ШНҚнинг 1-жадвали бўйича ҳисобий қаршиликлар R қийматидан ювилмайдиган ва кесилмайдиган грунтга ботирилган қозиқларнинг чуқурлашуви қуйидаги қийматлардан кам бўлмаган ҳоллардагина фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўприклар ва гидротехника иншоотлари учун — 4,0 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолар ва иншоотлар учун — 3,0 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Бир қаватли ишлаб чиқариш биноларининг ички пардеворлар остидаги пойдеворлар сифатида фойдаланиладиган, кесими 0,15х0,15 m ва ундан кичик бўлган қоқма қозиқларнинг пастки учи остидаги ҳисобий қаршилик қийматини 20 фоизга оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Юмшоқлик сони Ip £ 4 ва ғоваклик коэффициенти е < 0,8 бўлган лойли қум грунтлар учун ҳисобий қаршилик R ва fi ни ўртача зичликдаги чангсимон қумлар учун қабул қилинганидек олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Бино ва иншоотларни лойиҳаларида грунтнининг оқувчанлик кўрсатгичини, уни фойдаланиш давридаги маълумотларга мувофиқ ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Грунт қатламининг жойлашиши ўртача чуқурлиги, m |
Қоқма қозиқлар ва қозиқ-қобиқларнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршиликлар, fi, kPa (tf/m2) |
||||||||
|
ўртача зичликдаги қумли грунтлар |
|||||||||
|
йирик ва ўртача йирик |
майда |
чангли |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
чангли-лойли грунтлар, оқувчанлик кўрсаткичи IL қуйидагича |
|||||||||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
0,9 |
1,0 |
|
|
1 |
35 (3,5) |
23 (2,3) |
15 (1,5) |
12 (1,2) |
8 (0,8) |
4 (0,4) |
4 (0,4) |
3 (0,3) |
2 (0,2) |
|
2 |
42 (4,2) |
30 (3,0) |
21 (2,1) |
17 (1,7) |
12 (1,2) |
7 (0,7) |
5 (0,5) |
4 (0,4) |
4 (0,4) |
|
3 |
48 (4,8) |
35 (3,5) |
25 (2,5) |
20 (2,0) |
14 (1,4) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
5 (0,5) |
|
4 |
53 (5,3) |
38 (3,8) |
22 (2,2) |
22 (2,2) |
16 (1,6) |
9 (0,9) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
5 (0,8) |
|
5 |
56 (5,6) |
40 (4,0) |
29 (2,9) |
24 (2,4) |
17 (1,7) |
10 (1,0) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
6 |
58 (5,8) |
42 (4,2) |
31 (3,1) |
25 (2,5) |
18 (1,8) |
10 (1,0) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
8 |
62 (6,2) |
44 (4,4) |
33 (3,3) |
26 (2,6) |
19 (1,9) |
10 (1,0) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
5 (0,5) |
|
10 |
65 (6,5) |
46 (4,6) |
34 (3,4) |
27 (2,7) |
19 (1,9) |
10 (1,0) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
15 |
72 (7,2) |
51 (5,1) |
38 (3,8) |
28 (2,8) |
20 (2,0) |
11 (1,1) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
20 |
78 (7,8) |
56 (5,6) |
41 (4,1) |
30 (3,0) |
20 (2,0) |
12 (1,2) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
25 |
86 (8,6) |
61 (6,1) |
44 (4,4) |
32 (3,2) |
20 (2,0) |
12 (1,2) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
6 (0,6) |
|
30 |
93 (9,3) |
66 (6,6) |
47 (4,7) |
34 (3,4) |
21 (2,1) |
12 (1,2) |
9 (0,9) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
|
35 |
100 (10,0) |
70 (7,0) |
50 (5,0) |
36 (3,6) |
22 (2,2) |
13 (1,3) |
9 (0,9) |
8 (0,8) |
7 (0,7) |
|
Изоҳлар: 1. Ушбу жадвал бўйича қозиқларнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршилик fi ни аниқлашда 1-жадвалга оид 2 ва 3-изоҳларда келтирилган талабларни ҳисобга олиш лозим. 2. Мазкур жадвал бўйича қозиқларнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршилик fi ни аниқлашда грунтларнинг қатламларини 2 m дан ошмайдиган бир жинсли қатламларга ажратиш лозим. 3. Қозиқларнинг ён сиртидаги зич қумли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги fi қийматини мазкур жадвалда келтирилган қийматларга нисбатан 30 фоизга ошириш лозим. 4. Ғоваклик коэффициенти е < 0,5 бўлган лойли қум ва қумли лой грунтлар ҳамда ғоваклик коэффициенти е < 0,6 бўлган лойларнинг ҳисобий қаршиликларини мазкур жадвалда келтирилган қийматларга нисбатан (оқувчанлик кўрсаткичи қиймати қандайлигидан қатъий назар) 15 фоизга ошириш лозим. |
|||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Грунтнинг ўймасдан ботириладиган қоқма қозиқлар ва қозиқ-қобиқларни ботириш усуллари грунтларнинг турлари |
Қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблашда грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти |
|
|
Пастки учи остида, gcR |
Ён сиртида, gcR |
|
|
1. Пастки учи берк яхлит ва ичи бўш қозиқларни механик (осма) ҳаво ва дизель тўқмоқлар билан ботириш |
1,0 |
1,0 |
|
2. Диаметри қуйидагига тенг бўлган қозиқларни олдиндан бурғиланган етакловчи қудуқларга қоқиш ва ботириш усулларида киритиш (қозиқнинг учи қудуқ ичига камида 1 m кириши) |
|
|
|
а) квадрат қозиқ томонларига тенг |
1,0 |
0,5 |
|
б) квадрат қозиқ томонларидан 0,05 m кичик |
1,0 |
0,6 |
|
в) квадрат қозиқ томонидан ёки доирасимон қозиқ диаметридан 0,15 m кичик (электр узатиш тармоқлари таянчлари учун) |
1,0 |
1,0 |
|
3. Қумли грунтларга сув билан ювиб туриб ботириш (ботиришнинг охирги босқичда сув билан ювиб турмасдан 1 m ва бундан кўп ботириш). |
1,0 |
0,9 |
|
4. Қуйидаги грунтларга қозиқ-қобиқларни титрама усулда ботириш, қозиқларни титрама ва титрама-ботирма усулда ботириш: а) ўртача зичликдаги қумли грунт: |
|
|
|
йирик ва ўртача йирик |
1,2 |
1,0 |
|
Майда |
1,1 |
1,0 |
|
Чангли |
1,0 |
1,0 |
|
б) оқувчанлик кўрсаткичи IL=0,5 бўлган чангли-лойли грунт: |
|
|
|
лойли қум |
0,9 |
0,9 |
|
қумли лой |
0,8 |
0,9 |
|
Лойлар |
0,7 |
0,9 |
|
в) оқувчанлик кўрсаткичи IL£0,5 бўлган чангли-лойли грунт |
1,0 |
1,0 |
|
5. Пастки учи очиқ ичи бўш темир-бетон қозиқларнинг исталган тузилишдагиларини тўқмоқ билан ботириш: |
|
|
|
а) қозиқ бўшлиғининг диаметри 0,4 m ва бундан кам |
1,0 |
1,0 |
|
б) қозиқ бўшлиғининг диаметри 0,4 дан 0,8 m гача |
0,7 |
1,0 |
|
6. Пастки учи берк доирасимон кесимли ичи бўш қозиқлари 10 m ва ундан ортиқ чуқурликка исталган усулда ботириш ҳамда кейинчалик қозиқларнинг пастки учида оқувчанлик кўрсаткичи IL£0,5 бўлган ўртача зичликдаги қумли грунтлар ва чангли-лойли грунтларда камуфлет кенгайиш ҳосил қилиш; кенгайиш диаметрлари: |
|
|
|
а) айтилган грунтларнинг туридан қатъий назар — 1,0 m |
0,9 |
1,0 |
|
б) қумлар ва лойли қум грунтларда — 1,5 m |
0,8 |
1,0 |
|
в) қумли лой грунтлар ва лойларда — 1,5 m |
0,7 |
1,0 |
|
7. Қозиқларни ботириш усулида киритиш: |
|
|
|
а) ўртача зичликдаги йирик, ўртача йирик ва майда қумларга |
1,1 |
1,0 |
|
б) чангли қумларга |
1,1 |
0,8 |
|
в) оқувчанлик кўрсаткичи IL < 0,5 бўлган чангли-лойли грунтларга |
1,1 |
1,0 |
|
г) оқувчанлик кўрсаткичи IL >0,5 |
1,0 |
1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Оқувчанлик кўрсаткичи 0,5 > IL > 0 бўлган чангли-лойли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 3-жадвалнинг 4-банди бўйича gcR ва gcf коэффициентлар интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,6 бўлган сийрак қумли грунтларга ёки чангли-лойли грунтларга пастки учи билан таянадиган қоқма қозиқлар учун юк кўтариш қобилиятини қуйида келтирилган формула орқали тортиб кетиш коэффициентини (Кз) аниқлаган ҳолда қозиқларни статик синаш натижалари бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishеД — cm, ГОСТ 24942-81 талабларига асосан қозиқни қоқишдаги бир зарбадан қайтиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishез — cm, ҳақиқий қоқишдаги бир зарбадан қайтиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Қумли ва чангли-лойли грунтларни ўйиб кирадиган, ён томонларининг қиялиги ip £ 0,025 бўлган қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN (tf) ни қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc, R, A, Fd, hi, fi — 9-формуладагидек ui-қозиқ i-кесимининг периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu0,i — қозиқ i-кўндаланг кесимининг қозиқ ўқига қия томонлари ўлчамлари йиғиндиси, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola oliship — қозиқ ён томонларининг бир улушларидаги қиялиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEi — қозиқнинг ён сиртини ўраб турган грунтнинг i-қатлами деформацияланиш модули, кПа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкомпрессия синовлар натижалари бўйича аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishki — грунтнинг турига боғлиқ бўлган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушуб ШНҚнинг 1-жадвали бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzr — реологик коэффициент; zr =0,8 деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Ромбсимон қозиқларнинг тескарига қия қисмлари ён сиртларига грунтнинг қаршиликларини жамлаш мазкур ШНҚнинг 11-формуласига кўра амалга оширилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Ён ёқларининг қиялиги ip > 0,025 бўлган пирамида қозиқларни ҳисоблашни прессиметрик синовлар натижалари мавжуд бўлганда, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси талабларига мувофиқ, бундай натижалар бўлмаганда эса, ip = 0,025 деб олиниши, ушбу ШНҚнинг 11-формуласи бўйича амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Грунтлар |
Коэффициент ki |
|
қумлар ва лойли қумлар |
0,5 |
|
қумли лойлар |
0,6 |
|
лойлар: |
|
|
ip= 18 да |
0,7 |
|
ip = 25 да |
0,9 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Юмшоқлик сони 18p<25 бўлган лойлар учун коэффициент ki нинг қиймати интерполя усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Осма қоқма қозиқ ва грунтни ўймасдан ботириладиган, суғурувчи юкламага ишлайдиган қозиқ қобиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fdu, kN (tf) ни қуйидаги формуладан аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu, gcf, fi, hi — мазкур ШНҚнинг 9-формуласи каби қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароитлари коэффициенти, грунтга 4 m кам чуқурликда ботириладиган қозиқлар учун gc=0,6; 4 m ва ундан кўп ботириладиган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар учун gc=0,8 — барча бинолар ва иншоотлар учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Кўприкларнинг таянч пойдеворларига битта доимий юкламалар таъсир қиладиган ҳолларда қозиқларни суғуришга ишлашига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Осма тиқма ва бурғилама қозиқлар ҳамда бетон тўлдириладиган қозиқ-қобиқлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Кенгайтириладиган ва кенгайтирилмайдиган тиқма ва бурғилама қозиқлар, ҳамда грунтни ўйиб ботириладиган ва бетон тўдириладиган қозиқ-қобиқлар (сиқувчи юкламага ишлайдиган)нинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN ни қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — қозиқнинг ишлаш шароитлари коэффициенти, қозиқ намлик даражаси Sr < 0,85 бўлган чангли-лойли грунтларга ва лесс грунтларга таянганда, gc = 0,8, бошқа барча ҳолларда g = 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcR — учи қозиқнинг пастки остидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти (барча ҳолларда gcR=1, камуфлет кенгайишли қозиқлар бундан мустасно ва буроинъекционли қозиқлар учун gcR = 1,3 деб, сув остида бетонланадиган кенгайишли қозиқлар учун gcR = 0,9 деб олинади, шунингдек электр узатиш тармоқларининг таянчлари учун қиймати мазкур ШНҚнинг 15-боби бўйича қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — мазкур ШНҚнинг 58-бандига мувофиқ қозиқ пастки учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa (tf/m2) (ушбу ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ қабул қилинади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA — қозиқнинг таяниш юзаси, m2, қуйидагига тенг деб олинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишсиз тиқма ва бурғилама қозиқлар учун қозиқнинг кўндаланг кесими юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишли тиқма ва бурғилама қозиқлар учун диаметри энг катта жойда кенгайиш кўндаланг кесими юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон тўлдириладиган қозиқ қобиқлар учун қобиқнинг кўндаланг кесими умумий юзаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ танасининг кўндаланг кесими периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcf — қозиқнинг ён сиртидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти (қудуқни ҳосил қилиш усулига ва бетонлаш шароитига боғлиқ бўлиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 5-жадвалига мувофиқ қабул қилинади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfi — қозиқ танаси ён сиртидаги грунт i-қатламининг ҳисобий қаршилиги, kPa (tf/m2), учун мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — худди учун мазкур ШНҚнинг 9-формуласидан олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Кенгайтилган қозиқларни ён сиртига қумли грунтларнинг қаршилигини, майдонни текислаш сатҳидан токи қозиқ танаси конус шаклидаги сирти билан кесишадиган сатҳгача бўлган қисмини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонус шаклини кенгайиш сирти қозиқ ўқига φi/2 бурчак остида уринадиган ясовчи сифатидаги чизиққа эга бўлиши, бунда φi келтирилган конус чегарасида (қатламлар бўйлаб) утувчи грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги деб ҳисобланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Чангли-лойли грунтларнинг қаршилигини қозиқ танасининг бутун узунлиги бўйича ҳисобга олишиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқни кенгайган қисмини кўндаланг кесмини периметри ва инъекцион бурғилаш қозиқларни кенгайган қисмининг ўлчамлари қудуқнинг периметрага тенг қилиб олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Инъекцион бурғилаш қозиқни таяниш майдони қозиқни кенгайтирилган қисмини кўндаланг кесимини майдонини қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКенгайган қисмини кўдаланг кесимини периметрини қозиқни периметрини dji диаметрини ўртача қийматини разряд импулс орқали кенгайтирилган i қатламни тўлдириш учун сарифланган бетон аралашмасининг ҳажми сифатида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқлар ва уларни урнатиш усуллари |
Қозиқнинг ишлаш шароити коэффициенти, gcR |
|||
|
қумларда |
лойли қумларда |
қумли лойларда |
лойларда |
|
|
1. Учликли махсус қувурлар қоқиб тайёрланадиган тиқма қозиқлар, мазкур ШНҚнинг 24-банди бўйича |
0,8 |
0,8 |
0,8 |
0,7 |
|
2. тиқма, тебранма штампланган |
0,9 |
0,9 |
0,9 |
0,9 |
|
3. бурғилама, кенгайишли, бетонланадиган: |
|
|
|
|
|
а) қудуқда сув бўлмаганда (қуруқ усулда), шунингдек ҳимояловчи махсус қувурлардан фойдаланилганда |
0,7 |
0,7 |
0,7 |
0,6 |
|
б) сув остида ёки лойли қоришма остида |
0,6 |
0,6 |
0,6 |
0,6 |
|
в) чуқур титратма усул (қуруқ усул) ёрдамида ётқизиладиган қаттиқ бетон қоришмаси билан |
0,8 |
0,8 |
0,8 |
0,7 |
|
4. Бурғилама-тиқма, думалоқ, ичи бўш, қудуқда сув бўлмаганда титрама арматура ёрдамида |
0,8 |
0,8 |
0,8 |
0,7 |
|
5. Қозиқ-қобиқлар, грунтни ўйиб, титрама усулда ботирилади |
1,0 |
0,9 |
0,7 |
0,6 |
|
6. Устун-қозиқлар |
0,7 |
0,7 |
0,7 |
0,6 |
|
7. Бурғилама-ҳайдама (инъекция) ҳимояловчи қувур ёки бентонитли қоришмани 200-400 kPa босим остида зичлаб тайёрланади |
0,9 |
0,8 |
0,8 |
0,8 |
|
8. Инъекцион бурғилаш қозиқ разрядли импульс технологиялар ёрдамида бажарилади. |
1,3 |
1,3 |
1,1 |
1,1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Қозиқнинг пастки учи остидаги ҳисобий қаршилик R, kPa (tf/m2) ни қуйидагича қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишли ва кенгайишсиз тиқма ва бурғилама қозиқлар, грунт ўзагини бутунлай чиқариб ташлаб ботириладиган қозиқ-қобиқлар заминидаги қум тўлдиргичли йирик бўлакли грунтлар ва қумли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 14-формуласи бўйича, юқорида айтилган грунтлардан иборат грунт ўзагини 0,5 m ва бундан ортиқ баландликда сақлаган ҳолда ботириладиган қозиқ-қобиқлар заминидаги грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 15-формула бўйича қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha1, a2, a3, a4 — ўлчамсиз коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 6-жадвали бўйича замин грунтининг ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қийматига кўра пасайтириш коэффициенти 0,9 қабул қилиниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 39-бандига мувофиқ аниқланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg 1I — қозиқ заминидаги грунтнинг солиштирма оғирлиги ҳисобий қиймати, kN/m3 (tf/m3) (сувга тўйинган грунтларда, сувнинг кўтариш таъсирини ҳам ҳисобга олиш керак);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI — қозиқ пастки учидан юқорида жойлашган грунтлар солиштирма оғирлигининг ўрталаштирилган (қатламлар бўйича) ҳисобий қиймати (сувга тўйинган грунтларда сувнинг муаллақ кўтариш таъсирини ҳисобга олиш лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — диаметр, m, тиқма ва бурғилама қозиқлар диаметри, кенгайиш диаметри (кенгайишли қозиқлар учун), қозиқ-қобиқлар диаметри ёки грунтга цементли қоришма билан қотирилган устун-қозиқлар учун қудуқ диаметри;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — жойлаштириш чуқурлиги, (m) қозиқ ёки унинг кенгайишини жойлаштириш чуқурлиги, табиий рельефдан ёки майдонни текислаш сатҳидан (кесиб текислашда) бошлаб, кўприкларнинг таянчлари учун ҳисобий тошқинда умумий ювилган сув ҳавзаси тубидан бошлаб ҳисобланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминдаги чангли — лойли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 7-жадвали бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Мазкур ШНҚнинг 58-бандига мувофиқ қозиқларни пастки учларининг замин учун қабул қилинган грунтга қозиқларнинг камида қозиқ диаметрига, бироқ камида 2 m ботиши таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Қоқма қозиқлар учун R ни қийматини ҳам узунлиги ва ҳудди уша грунтлар шароитида мазкур ШНҚнинг 14 ва 15-формулалари орқали аниқланиши бироқ мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Коэффициентлар |
Грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қийматлари, ji, даража |
||||||||
|
23 |
25 |
27 |
29 |
31 |
33 |
36 |
37 |
39 |
|
|
a1 |
9,5 |
12,6 |
17,3 |
24,4 |
34,6 |
48,6 |
71,3 |
108,0 |
163 |
|
a2 |
18,6 |
24,8 |
32,8 |
45,5 |
64,0 |
64,0 |
127,0 |
185,0 |
260 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4,0 |
0,78 |
0,79 |
0,80 |
0,82 |
0,84 |
0,85 |
0,85 |
0,85 |
0,87 |
|
5,0 |
0,75 |
0,76 |
0,77 |
0,79 |
0,81 |
0,82 |
0,83 |
0,84 |
0,85 |
|
7,5 |
0,68 |
0,70 |
0,71 |
0,74 |
0,76 |
0,78 |
0,80 |
0,82 |
0,84 |
|
10,0 |
0,62 |
0,65 |
0,67 |
0,70 |
0,73 |
0,75 |
0,77 |
0,79 |
0,81 |
|
12,5 |
0,58 |
0,61 |
0,68 |
0,67 |
0,70 |
0,73 |
0,75 |
0,78 |
0,80 |
|
15,0 |
0,55 |
0,58 |
0,61 |
0,65 |
0,68 |
0,71 |
0,73 |
0,76 |
0,79 |
|
17,5 |
0,51 |
0,55 |
0,58 |
0,62 |
0,66 |
0,69 |
0,72 |
0,75 |
0,78 |
|
20,0 |
0,49 |
0,53 |
0,57 |
0,61 |
0,65 |
0,68 |
0,72 |
0,75 |
0,78 |
|
22,5 |
0,46 |
0,51 |
0,55 |
0,60 |
0,64 |
0,67 |
0,71 |
0,74 |
0,77 |
|
25,0 ва ортиқ |
0,44 |
0,49 |
0,54 |
0,59 |
0,63 |
0,67 |
0,70 |
0,74 |
0,77 |
|
d да a4, m: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0,8 ва |
0,34 |
0,31 |
0,29 |
0,27 |
0,26 |
0,25 |
0,24 |
0,23 |
0,22 |
|
4,0 дан кам |
0,25 |
0,24 |
0,23 |
0,22 |
0,21 |
0,20 |
0,19 |
0,18 |
0,17 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ички ишқаланиш бурчагини ҳисобий қиймати φ = ji деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Оралиқ қийматлари учун ji, 
ва d ларнинг a1 a2 a3 a4 коэффициентларнинг қийматлари интерполяция усулида аниқланади.
ва d ларнинг a1 a2 a3 a4 коэффициентларнинг қийматлари интерполяция усулида аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқ пастки учини жойлаш-тириш чуқурлиги, h, m |
Кенгайишли ва кенгайишсиз тиқма ва бурғилама қозиқларнинг ҳамда грунтни ўйиб ва бетон тўлдириб ботириладиган қозиқ-қобиқларнинг пастки учлари остидаги ҳисобий қаршилик R, kPa (tf/m2), чангли-лойли грунтларда (лёсс грунтлар бундан мустасно), оқувчанлик кўрсаткичи IL |
||||||
|
0,0 |
0,1 |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
|
|
3 |
850 |
750 |
650 |
500 |
400 |
300 |
250 |
|
5 |
1000 |
850 |
750 |
650 |
500 |
400 |
350 |
|
7 |
1150 |
1000 |
850 |
750 |
600 |
500 |
450 |
|
10 |
1350 |
1200 |
1050 |
950 |
800 |
700 |
600 |
|
12 |
1550 |
1400 |
1250 |
1100 |
950 |
800 |
700 |
|
15 |
1800 |
1650 |
1500 |
1300 |
1100 |
1000 |
800 |
|
18 |
2100 |
1900 |
1700 |
1500 |
1300 |
1150 |
950 |
|
20 |
2300 |
2100 |
1900 |
1650 |
1450 |
1250 |
1050 |
|
30 |
3300 |
3000 |
2600 |
2300 |
2000 |
- |
- |
|
³ 40 |
4500 |
4000 |
3500 |
3000 |
2500 |
- |
- |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Кўприклар таянчлари пойдеворлари қозиқлари учун ушбу жадвалда келтирилган қийматларни:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ошириш (таянчлар сувда жойлашганда — 1,5gwhw га тенг қийматга, бунда gw — сувнинг солиштирма оғирлиги — 10 kN/m3 (1 tf/m3); hw -ҳисобий тошқинда сув ҳавзасидаги сув сатҳидан сув ҳавзаси туби сатҳигача сув қатлами чуқурлиги; (агар сув ювиши эҳтимоли бўлса, умумий ювилгандан сўнг туб сатҳигача);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) грунтнинг ғоваклик коэффициенти e>0,6 да камайтириш; бунда пасайиш коэффициентини e=0,6 да m=1,0 қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур жадвалда қозиқнинг пастки учини ботириш чуқурлигини ва грунт қатламининг жойлашувини ўртача чуқурлиги майдонни 3 m гача кесиб текислаш, тупроқ солиб текислашда ва сув ювганда табиий рельефдан бошлаб қабул қилиш, 3 m гача кесиб текислаш тупроқ олиб текислашда ва сув ювганда-кесиш сатҳидан 3 m юқорида солинган тупроқ сатҳидан 3 m пастда ётган шартли белгидан бошлаб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув ҳавзасида қозиқнинг пастки учини ботириш чуқурлиги ва грунт қатламининг жойлашиши ўртача чуқурлигини ҳисобий тошқин билан умумий ювилгандан сўнг сув ҳавзаси тубидан бошлаб, ботқоқликларда эса ботқоқлик сатҳи тубидан бошлаб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧуқурлиги 6 m гача бўлган жарлик орқали йўл ўтказгични лойиҳалашда тубини сув ювмасдан ёки етакловчи қудуқлар очмасдан тўқмоқ билан қоқиладиган қозиқлар учун 1-жадвалда қозиқнинг пастки учини грунтга ботириш чуқурлигини пойдевор қурилаётган жойдаги табиий рельеф сатҳидан бошлаб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧуқурлиги 6 m дан ортиқ жарликлар учун қозиқларни ботириш чуқурлигини 6 m бўлган жарликлардагидек қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Чангли-лойли грунтларда қозиқларни ботириш оралиқ чуқурликлари ва оқувчанлик кўрсаткичи IL нинг оралиқ қийматлари учун R интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Бино ва иншоотларни лойиҳаларида грунтнининг оқувчанлик кўрсатгичини уни фойдаланиш даврида олдин қайд этилган маълумотларга мувофиқ ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Грунтни чиқариб ташламай ботириладиган ёки ботиришнинг охирги босқичида қобиқнинг камида уч диаметрича баландликда грунт ўзагини сақлаган ҳолда ботириладиган ва бетон тўлдирилмайдиган (грунт ўзаги қозиқнинг учи замини сифатида қабул қилинадиган грунтнинг кўрсаткичларига ўхшаш кўрсаткичли грунтдан иборат бўлса) қозиқнинг қобиқларнинг пастки учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги R, kPa (tf/m2)ни мазкур ШНҚнинг 1-жадвали бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, мазкур ШНҚнинг 3-жадвали 4-бандига мувофиқ қозиқ-қобиқларни ботириш усулини ҳисобга оладиган ишлаш шароитлари коэффициенти олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Суғурувчи кучларга ишлайдиган тиқма ва бурғилама қозиқ-қобиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fdu, kN (tf) ни қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — мазкур ШНҚнинг 12-формуласидан олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu, gcf, fi, hi — ШНҚнинг 13-формуласидек олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Бурама қозиқлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Паррагининг диаметри d£1,2 m ва узунлиги l < 10 m бўлган, сиқувчи ёки суғурувчи кучларга ишлайдиган бурама (винтсимон) қозиқнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN (tf) ни мазкур ШНҚнинг 17-формуласидан, паррагининг диаметри d >1,2 m ва узунлиги l >10 m бўлганда, бурама қозиқни статик юклама билан синовлар маълумотлар бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароитлари коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиққа таъсир қиладиган юклама турига ва грунт шароитларига боғлиқ бўлиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 8-жадвалидан аниқланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha1, a2 — ўлчамсиз коэффициентлар, бурама қозиқнинг ишлаш жойидаги грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қийматларига кўра мазкур ШНҚнинг 9-жадвалидан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishCi — ишлаш жойида чангли-лойли грунтнинг солиштирма боғланиши ҳисобий қиймати ёки қумли грунтнинг чизиқлилик кўрсаткичи, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI — қозиқ паррагидан юқорида ётган грунтлар солиштирма оғирлигининг ўртачалаштирилган ҳисобий қиймати (сувга тўйинган грунтларда сувнинг кўтариш таъсирини ҳисобга олиб);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh1 — қозиқ паррагининг табиий рельефдан, майдонни кесиб текислашда эса текисланган сатҳдан бошлаб жойлашиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — бурама қозиқ сиқувчи кучга ишлаганда, ташқи диаметр бўйича ҳисобланган паррак юзасининг проекцияси, m2 ва бурама қозиқ суғурувчи кучга ишлаганда паррак иш юзасининг проекцияси (қозиқ танаси кесим юзасини айириб ташлангандаги проекция);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfi — бурама қозиқ танасининг ён сиртидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa (tf/m2) мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича қабул қилинади (қозиқни ботириш чуқурлиги чегарасида барча қатламлар учун ўртачалаштирилган қиймати);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ танасининг периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — грунтга ботирилган қозиқ танасининг узунлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — қозиқ паррагининг диаметри, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Грунтлар |
Қуйидаги юкламалар таъсиридаги винтсимон қозиқлар ишлаш шароитлари коэффициенти |
||
|
сиқувчи |
суғурувчи |
ишорасини ўзгартирувчи |
|
|
1. Лойлар ва қумлоқ тупроқлар: |
|
|
|
|
а) қаттиқ, ярим қаттиқ ва қаттиқ пластик |
0,8 |
0,7 |
0,7 |
|
б) юмшоқ пластик |
0,8 |
0,7 |
0,6 |
|
в) оқувчан пластик |
0,7 |
0,6 |
0,4 |
|
2. Қумлар ва қумлоқ тупроқлар: |
|
|
|
|
а) намлиги кам қумлар ва қаттиқ қумлоқ тупроқлар |
0,8 |
0,7 |
0,5 |
|
б) нам тупроқлар ва пластик қумлоқ тупроқлар |
0,7 |
0,6 |
0,4 |
|
в) сувга тўйинган қумлар ва оқувчан қумлоқ тупроқлар |
0,6 |
0,5 |
0,3 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Ишлаш жойида гурунтни ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қиймати jI, даража |
Коэффициентлар |
Ишлаш жойида гурунтни ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қиймати jI, даража |
Коэффициентлар |
||
|
a1 |
a2 |
a1 |
a2 |
||
|
13 |
7,8 |
2,8 |
24 |
18,0 |
9,2 |
|
15 |
8,4 |
8,4 |
26 |
23,1 |
12,3 |
|
16 |
9,4 |
3,8 |
28 |
29,5 |
16,5 |
|
18 |
10,1 |
4,5 |
30 |
38,0 |
22,5 |
|
20 |
12,1 |
5,5 |
32 |
48,4 |
31,0 |
|
22 |
15,0 |
7,0 |
34 |
64,9 |
44,4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ботирувчи кучлар таъсиридаги бурама қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини аниқлашда 9-жадвалдаги грунтларнинг кўрсаткичлари паррак остида ётган грунтларга тегишли, суғурувчи кучларга ишлаганда паррак устида ётган грунтларга тегишли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Парракнинг майдонни текислаш сатҳидан паст жойлашган чуқурлиги чангли-лойли грунтларда камида 5d; қумли грунтларда эса камида 6d бўлиши лозим (бунда d-паррак диаметри).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Заминнинг ички ишқаланиш бурчаги j1 ва грунтнинг илашуви Ci -ҳисобий қийматлари 16-формула бўйича ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 38-банди талабларига мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Грунтнинг қозиқлар ён сиртига салбий ишқаланиш кучларини ҳисобга олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Қозиқ атрофидаги грунтни чўкиши натижасида ён сиртида вужудга келадиган ва пастга тик йўналган салбий (зарарли) ишқаланиш кучларини қуйидаги ҳолларда ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдонга 1,0 m дан ортиқ қалинликда тупроқ солиб текислаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishомборхоналарнинг полларига 20 kN/m2 (2 tf/m2) дан ортиқ фойдали юклама тушадиган ҳолларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар яқинида полга жиҳозлардан 100 kN/m2 (10 tf/m2) дан ортиқ фойдали юклама тушадиган ҳолларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳи пасайганда, сувнинг кўтариш таъсири ҳисобига грунтда таъсирли зўриқишлар кучайганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳозирги ва техноген қатламлар грунтларининг тугалланмаган консолидациясида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик таъсирларда боғланмаган грунтлар зичлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳўлланиш таъсирида грунтлар ўта чўкканда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бўлган бинолар яқинига янги бинолар қурилганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎта чўкадиган грунтларда вужудга келадиган салбий ишқаланиш кучларини ҳисобга олишни мазкур ШНҚнинг 11-боби талабларига мувофиқ амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Салбий ишқаланиш кучлари чуқурликда қозиқли пойдевор кўтарилгандан ва ва юклангандан сўнг қозиқ атрофидаги грунтнинг чўкиш қиймати пойдевор чегаравий қийматининг ярмидан ошиб, грунтнинг ҳисобий қаршилиги fi мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича манфий ишора билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Қозиқли пойдевор кўтарилгандан грунтнинг чўкиш қиймати қозиқли пойдеворнинг чегаравий чўкиш қийматининг ярмидан кам бўлган қозиқнинг пастки қисми чегарасида грунтнинг ҳисобий қаршиликлари fi ни мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича мусбат деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Бинолар ёки иншоотларнинг ер устидаги қисми (қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)ларни қуриш бошланган пайтда текислаш учун майдонга тўкилган тупроқдан ёки ҳудуднинг юкланишидан грунтнинг консолидацияси тугаган ҳолда ёки қолдиқ консолидация натижасида қозиқ атрофидаги грунтнинг мумкин бўлган чўкиш қиймати лойиҳаланаётган бино ёки иншоот учун чегаравий чўкиш қийматининг ярмидан ошмаган ҳолда қозиқнинг ён сиртидаги грунтнинг қаршилигини мусбат деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини дала шароитида ўтказилган тадқиқотлар натижалари бўйича аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Қозиқларни статик ва динамик юкламалар билан синовларда ГОСТ 5686-2020, грунтларни статик зондлашда ва эталон қозиқлар билан синашларда ГОСТ 24942-81га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Узунлиги 12 t дан ортиқ бўлган қоқма осма қозиқлар учун грунтларни эталон қозиқлар билан синаш ўрнига диаметри 127 mm бўлган металл қозиқ-зонд ёрдамида статик юклама билан синашларга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Грунтларни қозиқ-зонд билан синашлар ГОСТ 24942-81 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Бино ва иншоотларнинг I-даражали мустаҳкамлигини аниқлашда, қозиқни юк кўтариш қобилиятини тензометрик қозиқни статик синовдан ўтказиш ҳамда хисоблар махсус дастурий таъминотлар ёрдамида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Дала шароитида бино ёки иншоотлари қозиқларининг юк кўтариш қобилиятини аниқлаш учун қуйидагилардан кам бўлмаган синовларни ўтказиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар ва қозиқ — штампларни статик синаш — 2 марта;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни динамик усулларда синаш динамик синаш — 6 марта;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни эталон қозиқ билан синаш — 6 марта;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ — зондлаш билан синаш — 6 марта;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстатик — зондлаш усулида синаш — 6 марта.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Қозиқларни ботирувчи, суғурувчи ва горизонтал статик юкламалар билан синашлар натижалари бўйича ҳамда динамик синашлар натижалари бўйича уларнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN (tf) ни қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγс — ишлаш шароитлари коэффициенти; ботирувчи ёки горизонтал юкламаларда γс = 1; суғурувчи юкламаларда 
ни мазкур ШНҚнинг 56-банд талаблари бўйича қабул қилиш керак;
ни мазкур ШНҚнинг 56-банд талаблари бўйича қабул қилиш керак;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu,n — мазкур ШНҚнинг 69-72-бандлари ва 74-76-бандига мувофиқ қозиқнинг чегаравий қаршилигини меъёрий қиймати, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти, мазкур ШНҚнинг 69-банди мувофиқ қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Бир хил грунтда синалган қозиқлар сони олтидан кам бўлганда, мазкур ШНҚнинг 18-формуласидаги қозиқнинг чегаравий қаршилиги меъёрий қийматини синовлар натижалари бўйича олинган энг кичик чегаравий қаршиликка тенг, Fu,n=Fu,min деб грунт бўйича ишончлилик коэффициентини γg = 1 деб олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Бир хил грунтда синалган қозиқлар сони олтита ва ундан ортиқ бўлганда қуйидагиларга амал қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu,n ва γg ни аниқлашда ГОСТ 20522-2012 нинг вақтинчалик қаршиликни аниқлаш учун келтирилган ишочлик эҳтимоли α=0,95 бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсинашлар маълумотлари бўйича олинган қозиқлар чегаравий қаршиликлари Fu нинг хусусий қийматларига статик ишлов берилган натижаларига асосланишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 70-бандига мувофиқ чегаравий қаршиликларнинг хусусий қийматларини аниқлаш учун ботирувчи юкларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚнинг 72-бандига асосан суғурувчи ва горизонтал юкламаларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 71-бандига кўра ва динамик синашларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Қурилиш участкасини жойида ноқулай шароитда битта қозиқни синовдан ўтказиш, махсус кўрсатмалар асосида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Қозиқларни ботиришга статик синашда юкламани оширмай туриб ҳам уларнинг чўкиши s (s £ 20 mm да) узлуксиз ошаверса, шу юклама синаладиган қозиқнинг чегаравий қаршилиги Fu хусусий қиймати сифатида қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Бинолар ва иншоотларнинг (кўприклар ва гидротехника иншоотлари бундан мустасно) пойдеворлари учун қозиқнинг ботирувчи кучга чегаравий қаршилиги хусусий қиймати сифатида синаладиган қозиққа таъсир эттирилганда у s га тенг даражада чўкадиган юкламани қабул қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS ни қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu,mt — лойиҳаланаётган бино ёки иншоот пойдеворининг ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ аниқланадиган ўртача чўкиши чегаравий қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz — бино ёки иншоот пойдеворининг ўртача чўкиши чегаравий қиймати Su,mt дан статик синашларда қозиқнинг чўкишига (сўндириб) ўтиш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтатик синашларда қозиқнинг чўкишига ўтиш коэффициенти z ни қуйидагиларда олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни синаш 1 h (агар қозиқларнинг пастки учи остида ҳолати қаттиқдан қаттиқ юмшоққача бўлган қумли ёки чангли-лойли грунт бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2 h да (агар қозиқларнинг пастки учи остида ҳолати майин юмшоқдан оқувчигача бўлган чангли-лойли грунт бўлса) 0,1 mm га тенг шартли барқарорликда ўтказилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкоэффициент қийматини 0,2 га тенг деб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКоэффициент қийматига грунт шароитларида қозиқли пойдеворларга қурилган биноларнинг чўкишини кузатишлар натижалари бўйича аниқлик киритишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Мазкур ШНҚнинг 19-формуласи бўйича аниқланган чўкиш 40 mm дан ортиқ бўлса, қозиқнинг чегаравий қаршилиги хусусий қиймати сифатида s = 40 mm га тенг юкни қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Кўприклар ва гидротехника иншоотлари учун ботирувчи юкларда қозиқнинг чегаравий қаршилиги Fu сифатида қуйидагиларни вужудга келтирадиган юкламадан бир поғона кам юкламани қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир поғона юклашда олдинги юклаш поғонасида олинган чўкишдан 5 марта ва ундан ортиқ чўкиш (чўкишнинг умумий қиймати 40 mm ортиқ бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир сутка ва ундан ортиқ вақт мобайнида чўкиш (чўкишнинг умумий қиймати 40 mm дан ортиқ бўлганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Синовларда эришилган 1,5 Fd га тенг (бунда Fd — қозиқнинг мазкур ШНҚнинг 6, 9, 11, 13 ва 17-формулалари бўйича ҳисобланган қозиқнинг кўтарувчанлик хусусияти) ёки бундан катта максимал юкламада синашларда қозиқнинг чўкиши s мазкур ШНҚнинг 19-формуласи бўйича аниқланган қийматидан, кўприклар ва гидротехника иншоотлари учун 40 mm дан кичик бўлиб чиқса, бунда қозиқнинг чегаравий қаршилиги Fu хусусий қиймати учун синовларда олинган максимал юкламани қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Синовларда, эришилган Fd га тенг максимал юкламани қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Қозиқларни ботирувчи статик юклама билан синашларда юклаш поғоналари қозиқнинг тахмин қилинаётган чегаравий қаршилиги Fu нинг 1/10 - 1/15 улуши чегарасида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Қозиқларни суғурувчи ёки горизонтал статик юклама билан синашда чегаравий қаршилик Fu нинг хусусий қиймати сифатида мазкур ШНҚнинг 69-бандига мувофиқ силжишларнинг юкламага боғлиқлик чизмалари бўйича юклама оширмасдан туриб ҳам қозиқнинг силжиши узлуксиз ошиб бораверадиган юкламадан бир поғона паст бўлиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларни горизонтал юкламаларга статик синашлар натижаларидан «қозиқ-грунтда» тизими мазкур ШНҚнинг 3-иловасидаги ҳисоблар бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Қоқма қозиқларни динамик синашларда чегаравий қаршиликлар Fu, kN нинг хусусий қийматини мазкур ШНҚнинг 69-бандига мувофиқ уларни амалдаги (ўлчаган) қолдиқ рад Sa ³ 0,002 m да ботириш маълумотлари бўйича қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Амалдаги (ўлчанган) қолдиқ рад Sa < 0,002 m бўлса, у ҳолда қозиқли пойдевор лойиҳасида қозиқларни ботириш учун катта (қолдиқ рад Sa ³ 0,002 m бўладиган) зарб энергияли тўқмоқ қўллаш, бунда қозиқни қоқиш жиҳозини алмаштиришнинг имкони бўлмаганда ва радни ўлчаш асбоблари мавжуд бўлганда, қозиқ чегаравий қаршилиги Fu, kN нинг хусусий қийматини қуйидаги формула орқали аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 20 ва 21-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — қозиқ ашёсига қараб мазкур ШНҚнинг 10-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент, kN/m2 (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — қозиқ танаси яхлит ёки ичи бўш кўндаланг кесими ташқи чегараси билан чекланган юза (қозиқда ўткир уч бор-йўқлигидан қатъий назар), m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ — зарбавий таъсири 1 га тенг бўлган тўқмоқ билан қозиқлар қоқилганда қабул қилинадиган, қозиқлар титрама усулда ботирилганда, уларнинг учлари грунт хилига кўра 11-жадвал бўйича қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEd — тўқмоқ зарбининг ҳисобий энергияси, kJ мазкур ШНҚнинг 12-жадвалидан, титрама ботиргичларнинг ҳисобий энергияси ушбу ШНҚнинг 13-жадвалидан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsa — тўқмоқ бир зарбидан, титрама ботиргичлар қўлланилганда эса, улар 1 дақиқа мобайнида ишлаганда қозиқнинг ботишига тенг амалдаги рад қилинган қолдиғи, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsel — қозиқнинг элстик (қайишқоқ) ради (грунт ва қозиқнинг қайишқоқ силжиши); радни ўлчаш асбоби ёрдамида аниқланади, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm1 — тўқмоқ ёки титрама ботиргичнинг массаси, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm2 — қозиқ ёки каллакликнинг массаси, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm3 — подбобка массаси (қозиқларни титрама усулда ботиришда m3=0), t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm4 — босқон зарб берувчи қисмининг массаси, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishε — зарбни тиклаш коэффициенти, ёғоч вкладишли каллакликни қўллаган ҳолда зарбий тўқмоқ билан темир-бетон қозиқларни қоқишда ε2 = 0,2 титрама усулда ботиришда ε2 = 0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishq — коэффициент; 1/kN(1/тc) қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA — мазкур ШНҚнинг 20 ва m4, m2 21-формуласидагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnp, nf — грунтнинг динамик (қайишқоқ қаршиликни ҳам ўз ичига олади) қаршилигидан статик қаршилигига ўтиш коэффициентлари тегишлича қуйидагиларга тенг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг пастки остидаги грунт учун nр= 0,00025 с∙m/kN (0,0025 с×m/tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиртидаги грунт учун nf = 0,025 с∙m/kN (0,25 с×m/tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAf — қозиқнинг грунтга тегиб турадиган ён сирти юзаси, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg — эркин тушиш тезланиши, 9,81 m/с2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — тўқмоқ зарб қисмининг тушиши амалдаги баландлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — дизель-тўқмоқ зарб қисмининг биринчи урилиб қайтиши баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ қабул қилинади, тўқмоқларнинг бошқа турлари учун h=0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Хандақ қазишда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолиб ташланадиган грунтга ёки хандақ тубидаги қийматини қозиқларнинг олиб ташланмаган ёки сув ювиб кетиши мумкин бўлган грунтни эътиборга олиб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоблаб топиладиган юклама кўтариш қобилиятидан келиб чиқиб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсалбий ишқаланиш кучлари ўтиш эҳтимоли бор жойларда эса шу кучларни ҳисобга олиб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятларини статик зондлаш ёки статик синашлар натижалари бўйича қуйидагича қўшимча текширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 20-21-формулалари бўйича аниқланган юк кўтариш қобилияти қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚнинг 6-бобига мувофиқ (грунтларнинг физик-механикавий хоссаларини лабораторияда аниқлаш натижалари бўйича) ҳисоблаб топилган, юк кўтариш қобилиятлари қийматларидан 1,4 мартадан ортиқ фарқ қилганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Ҳисоблаш |
Коэффициент h, kN/m2 |
|
Қозиқларнинг қуйидаги турларида қозиқларни қоқиб ва охиригача қоқиб синаш |
1500 |
|
темир-бетон қозиқ (каллаги билан) |
1000 |
|
ёғоч қозиқ (подбабкасиз), (подбабка билан) |
800 |
|
қуйидаги қийматларда ишлаб чиқариш қоқишлари натижалари бўйича қозиқларнинг юк кўтариш қобилятини назорат қилиш 1000 ва ундан кичик 2000 4000 8000 ва ундан катта |
2500 1500 950 700 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқнинг пастки учи остидаги гурунтлар |
коэффициент, М |
|
1. Қум тўлдиргичли йирик бўлакли гурунтлар |
1,3 |
|
2. Ўртача йирикликдаги қумлар ва ўртача зичликдаги йирик қумлар ҳамда қаттиқ ҳолатдаги лойли қумлар |
1,2 |
|
3. Ўртача зичликдаги майда қумлар |
1,1 |
|
4. Ўртача зичликдаги чангсимон қумлар |
1,0 |
|
5. Юмшоқ ҳолатдаги лойли қумлар қаттиқ ҳолатдаги қумли лойлар ва лойлар |
0,9 |
|
6. Ярим қаттиқ ҳолатдаги қумли лойлар |
0,8 |
|
7. Дағал юмшоқ ҳолатдаги қумли лойли грунтлар |
0,7 |
|
Изоҳ. Зич қумларда мазкур ШНҚнинг 11-жадвалнинг 2 — 4-бандларида коэффициент М ни қийматларини 60 фоиз га, статик зондлаш маълумотлари бўлганда эса 100 фоиз га ошириш лозим. |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Тўқмоқ |
Тўқмоқ зарбининг хисобий энергияси |
|
1. Осма ёки якка зарбли тўқмоқ |
GH |
|
2. Трубкали дизель тўқмоқ |
0,9 GH |
|
3. Штангали дизель тўқмоқ |
0,4 GH |
|
4. Дизель тўқмоқ ёнилғи бермасдан якка зарблар билан охирига етказишда |
G(H-h) |
|
Изоҳлар: 1. G — тўқмоқни зарб берувчи қисмининг оғирлиги, kN. 2. h — дизель-тўқмоқ зарб берувчи қисмининг ҳаво ёстиғидан биринчи урилиб қайтиши баландлиги, ўлчов рейкаси бўйича аниқланади. Дастлабки ҳисоблар учун қуйидагича қабул қилишга йўл қўйилади: штангали тўқмоқлар учун h=0,6 m; қувурли тўқмоқлар учун h=0,4 m. |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Титрама ботиргичнинг қузғатувчи куч, kN |
Титрама ботиргич зарбининг мутаносиб ҳисобий энергияси, kJ |
|
100) |
45,0 |
|
200 |
90,0 |
|
300 |
130,0 |
|
400 |
175,0 |
|
500 |
220,0 |
|
600 |
265,0 |
|
700 |
310,0 |
|
800 |
350,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Сиқувчи юкламага ишловчи қоқма осма қозиқнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN ни грунтларни эталон қозиқ билан синашлар, қозиқ-зондларни синашлар ёки статик зондлаш натижалари бўйича қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgс — ишлаш шароитлари коэффициенти, gс =1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — эталон қозиқ билан синашлар, қозиқ зондни синашлар ёки зондлаш нуқталари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu — грунтларни эталон қозиқ билан синаш, қозиқ зондни синаш жойида ёки зондлаш нуқтасида қозиқнинг чегаравий қаршилиги хусусий қиймати бўлиб, мазкур ШНҚнинг 74, 75 ёки 76-бандларига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти (грунтларни эталон қозиқ билан синаш, қозиқ зондни синаш жойида ёки зондлаш нуқталарида қозиқнинг олинган чегаравий қаршилиги хусусий қийматларининг Fu - ўзгарувчанлигига ёки шу синашлар ёки нуқталар сонига ишончлилик эҳтимолий қиймати a = 0,95 да қараб, ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ аниқланади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Грунтларни эталон қозиқ билан синаш жойида қоқма қозиқнинг чегаравий қаршилиги Fu, kN (tf) хусусий қийматини қуйидагича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни I турдаги ГОСТ 24942-81 талабларига мувофиқ эталон қозиқ билан синашда қуйидаги формула бўйича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgsp — коэффициент; gsp = 1, 25 — қозиқ ҳар қандай йирикликдаги зич қумларга ёки йирик бўлакли грунтларга ботирилганда ва gsp = 1,0 — бошқа грунтлар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu, usp — қозиқ ва эталон қозиқнинг кўндаланг кесими периметри;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFu,sp — эталон қозиқ чегаравий қаршилиги, kN хусусий қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 70-бандига мувофиқ статик юклама билан синашлар натижалари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Грунтларни II тур ёки III турдаги ГОСТ 24942-81 га мувофиқ эталон қозиқ билан синашда қуйидаги формула орқали бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳақиқий қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти (эталон қозиқнинг пастки учи остидаги чегаравий қаршилик Rsp га қараб мазкур ШНҚнинг 14-жадвали бўйича қабул қилинади);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRsp — эталон қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRsp — эталон қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — ҳақиқий ўлчамдаги қозиқнинг кўндаланг кесими юзаси, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcf — ҳақиқий қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти (эталон қозиқнинг ён сиртидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги fcp ўртача қийматига қараб, 14-жадвал бўйича қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfsp — эталон қозиқнинг ён сиртидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги ўртача қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — ҳақиқий қозиқнинг ботиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ танаси кўндаланг кесими периметри, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турдаги эталон қозиқ қўлланилганда, эталон қозиқнинг пастки учи ва ён сиртидаги грунт қаршилигининг чегаравий қийматлари йиғиндисининг унинг чегаравий қаршилиги қийматига мослигини текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар улар орасидаги фарқ 20 фоиздан ошса, ҳақиқий қозиқнинг чегаравий қаршилигини худди I турдаги эталон қозиқники каби ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Қозиқ-зонд синалаётган жойдаги қоқма қозиқнинг чегаравий қаршилиги Fu, kN (tf) хусусий қийматини қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcR — қозиқ пастки учи остидаги грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти, 0,8 га тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRsp — қозиқ-зонднинг пастки учи остидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcf — қозиқ ён сиртидаги грунтнинг i - қатлами ишлаш шароитлари коэффициенти; қозиқ-зонднинг ён сиртидаги грунтнинг i-қатлами чегаравий солиштирма қаршилиги fps,i ўртача қийматига кўра мазкур ШНҚнинг 14-жадвали бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfps,i — қозиқ-зонд ён сиртидаги грунтнинг i-қатлами чегаравий қаршилигининг ўртача қиймати, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — грунтнинг i-қатлами қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — мазкур ШНҚнинг 25-формуласи каби олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Rsp, kPa |
Rsp га боғлиқ коэффициент gcR |
fsp>fps,i, kPa |
II ва III турдаги эталон қозиқлар учун fsp га боғлиқ коэффицентgcR |
Қозиқ зондлар учун fps,I га боғлиқ gcf |
||
|
II турдаги эталон қозиқлар учун |
III турдаги эталон қозиқлар учун |
Қумли грунтлар учун |
Чангсимон лойли грунтлар учун |
|||
|
≤2000 |
1,15 |
1,44 |
<20 |
2,00 |
1,20 |
0,90 |
|
3000 |
1,05 |
1,20 |
30 |
1,65 |
0,95 |
0,85 |
|
4000 |
1,00 |
0,90 |
40 |
1,40 |
0,80 |
0,80 |
|
5000 |
0,90 |
0,80 |
50 |
1,20 |
0,70 |
0,75 |
|
6000 |
0,80 |
0,75 |
60 |
1,05 |
0,65 |
0,70 |
|
7000 |
0,75 |
0,70 |
80 |
0,80 |
0,55 |
- |
|
10000 |
0,65 |
0,60 |
>120 |
0,50 |
0,40 |
- |
|
³13000 |
0,60 |
0,55 |
- |
- |
- |
- |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:1. Rsp ва fsp ларнинг оралиқ қийматлари учун gcR ва gcf қийматлари интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Агар қозиқнинг ён сирти қумли ва чангсимон-лойли грунтлар ётганда, коэффициенти қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тегишлича қумли ва чангсимон-лойли грунтлар қатламларининг умумий қалинлигиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgʻcf, g¢¢cf — тегишлича қумли ва чангсимон-лойли грунтларда эталон қозиқлар ва қозиқ-зондларнинг ишлаш шароитлари коэффициентлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Қоқма қозиқнинг зондлаш нуқтасидаги чегаравий қаршилиги Fu, kN хусусий қийматини қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRs — қозиқ пастки учи остидаги грунтнинг кўриб чиқилаётган нуқтада зондлаш маълумотлари бўйича чегаравий қаршилиги, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishf — қозиқ ён сиртидаги грунтнинг кўриб чиқилаётган нуқтада зондлаш маълумотлари бўйича чегаравий қаршилиги ўртача қиймати, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — қозиқ атрофидаги грунт сиртидан қозиқнинг ботиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ танаси кўндаланг кесими периметри, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Қоқма қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг кўриб чиқилаётган нуқтада зондлаш маълумотлари бўйича чегаравий қаршилиги, Rs, kPa ни қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRs = b1qs, (28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb1 — qs дан Rs га ўтиш коэффициенти (зонд туридан ГОСТ 5686-2020 ҳамда мазкур ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqs — зонд каллаклиги остидаги грунтнинг қаршилиги kPa ўртача қиймати; лойиҳаланаётган қозиқнинг ўткир учи белгисидан бир диаметр d чегарасида юқори ва тўрт диаметр паст жойлашган жойларида тажрибадан олинади (бунда d — думалоқ қозиқ диаметри ёки квадрат қозиқ томони, бўлмасà, тўғри тўртбурчак кесимли қозиқнинг катта томони, m).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Қоқма қозиқнинг ён сиртидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги f, kPa ўртача қийматини кўриб чиқилаётган нуқтада грунтни зондлаш маълумотлари бўйича қуйидагича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI турдаги зондлар қўлланилганда, қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishf= b2 fs, (29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII ёки III турдаги зондлар қўлланилганда қуйида формуладан топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb2, bI — мазкур ШНҚнинг 15-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRsp — эталон қозиқнинг пастки учи остидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfs — зонднинг ён сиртига нисбатан грунтнинг қаршилиги, kPa (tf/m2).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУ зондлаш нуқтаси юзасидан, юк кўтарувчи қатламнинг қозиқ учи жойлашувчи қуйи сатҳгача бўлган оралиқда, зонднинг ён сирти бўйлаб аниқланган умумий қаршилигининг қисми кўринишида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfs,i — i-қатламдаги грунтнинг, зонд ёки сиртига нисбатан ўртача қаршилиги, kN (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — i-қатламнинг қалинлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
qs, kPa |
b1- qs дан Rs га ўтиш коэффициенти |
fs, fsi, kPa |
b2 fs дан f га ўтиш коэффициенти (I тур зонд учун ) |
b1- fs дан f га га ўтиш коэффициенти (II ёки III тур зонд учун) |
||||
|
Қоқма қозиқлар учун |
қуйидаги юкламалар бурама қозиқлар учун |
|||||||
|
сиқувчи |
суғурувчи |
қумли грунтларда |
чангли лойли грунтда |
қумли грунт ларда |
чангли лойли грунтда |
|||
|
£1000 (100) |
0,90 |
0,50 |
0,40 |
£20 |
2,40 |
1,50 |
0,75 |
1,00 |
|
2500 |
0,80 |
0,45 |
0,38 |
40 |
1,65 |
1,00 |
0,60 |
0,75 |
|
5000 |
0,65 |
0,32 |
0,27 |
60 |
1,20 |
0,75 |
0,55 |
0,60 |
|
7500 |
0,55 |
0,26 |
0,22 |
80 |
1,00 |
0,60 |
0,50 |
0,45 |
|
10000 |
0,45 |
0,23 |
0,19 |
100 |
0,85 |
0,50 |
0,45 |
0,40 |
|
15000 |
0,35 |
- |
- |
³120 |
0,75 |
0,40 |
0,40 |
0,30 |
|
20000 |
0,30 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
|
³30000 |
0,20 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Сувга тўйинган қумли грунтларда бурама қозиқлар учун b1 коэффициент қийматлари 2 марта кичрайтириб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Сиқувчи ва суғурувчи кучларга ишлайдиган бурама қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти, статик тарзда зондлаш маълумотлари бўйича мазкур ШНҚнинг 23-формуладан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг зондлаш нуқтасидаги чегаравий қаршилиги ушбу ШНҚнинг 27-формуласи билан аниқланиши, бунда чуқурлик парракли қисмнинг узунлигига қисқартирилган ҳолда олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Қозиқ парраги остидаги (устидаги) грунтнинг чегаравий қаршилигини кўриб чиқилаётган нуқтада грунтни зондлаш маълумотлари бўйича мазкур ШНҚнинг 28-формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb1 — коэффициенти иш зонасида, зонд каллаклиги остидаги грунтнинг қаршилигининг ўртача қийматига кўра 15-жадвал бўйича аниқланади, у парракнинг диаметрига тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурама қозиқ танасининг ён сиртидаги грунтнинг чегаравий қаршилиги ўртача қийматини кўриб чиқилаётган нуқтада грунтни зондлаш маълумотлари бўйича мазкур ШНҚнинг 29 ёки 30-формуладан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Қозиқли пойдеворларни ва уларнинг заминларини деформациялар бўйича ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Қозиқ пойдеворларининг чўкишини ҳисоблаш (чегаравий ҳолатнинг иккинчи гуруҳи бўйича) мазкур ШНҚнинг 6-бобига мувофиқ бажарилганда чизиқли-деформацияланган муҳит сифатида грунт моделига асосланган ҳисобий схемалари ёрдамида амалга оширилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Якка осма қозиқнинг чўкиши мазкур ШНҚнинг 78 ва 79-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Кичик бир гуруҳи (п ≤ 25) осма қозиқларнинг чўкиши (қозиқ тўплами) тўпламдаги қозиқларнинг ўзаро таъсирини мазкур ШНҚнинг 80 ва 81-бандлари асосида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКатта гуруҳ осма қозиқлар (қозиқ майдончаси)нинг чўкишини мазкур ШНҚнинг 82 — 84-бандларига мувофиқ табиий заминда пойдевор модели ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Мазкур ШНҚнинг 85 — 89-бандларига кўра уйғунлашган (комбинациялашган) (бирлаштирилган) қозиқ плита пойдеворларнинг чўкишини ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Қозиқ пойдеворининг чўкишининг ҳисобланган қийматлари мазкур ШНҚнинг 80-бандига мувофиқ чегара қийматларидан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Вертикал ва горизонтал кучлар ва моментларнинг биргаликдаги таъсиридан қозиқларни деформацияга ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Қозиқли пойдеворларни деформацияга ҳисоблашни чизиқли бўлмаганда грунтнинг сиовдан ўтказилган (апробация бўлган) моделлари ва рақамли (сонли) усуллари ёрдамида ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Қозиқлар ва қозиқли пойдеворларни деформациялар бўйича ҳисоблашни қуйидаги формуладан келиб чиқиб амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs £ su(31)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — қозиқ, қозиқли пойдевор ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши (чўкиши, сурилиши, қозиқлар, қозиқли пойдеворлар чўкишидаги нисбий фарқ) мазкур ШНҚнинг 36-37-бандлари, 8-боби ва мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ ҳисоблашлар орқали аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu — қозиқлар, қозиқли пойдеворлар ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши чегаравий қиймати ШНҚ 2.02.01-19га, кўприклар учун эса ШНҚ 2.05.03-22га мувофиқ белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Якка қозиқнинг чўкишини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Силжиш модули G1 MPa, ва Пуассон коэффициенти ν1 га эга бўлган грунт қатламини кесиб ўтадиган ва модуль силжиши G2 MPa ва Пуассон коэффициенти ν2 орқали тавсифланадиган чизиқли деформацияланувчи ярим фазога таяниб турган якка қозиқларнинг чўкишини ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 6-боби, (32) ва (36) формулалари ҳамда қуйидагилар асосида амалга оширилишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl/d > G1l/G2d > 1
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl — қозиқларнинг узунлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — формулалар бўйича аниқланадиган қозиқлар кўндаланг кесим юзасининг ташқи диаметри, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишсиз якка қозиқлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиқка узатиладиган вертикал юклама бўлиб, мазкур ШНҚнинг 3-формуласи ёрдамида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishβ — қуйидаги формуладан аниқланадиган коэффициент:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishβ' = 0,17ln(kvG1l/G2d) — мутлақ қаттиқ (бикр) қозиқка мос коэффициент (ЕА = ∞);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishα' = 0,17ln(kv1l/d) - G1 ва v1 тавсифлари бир жинс (хил)ли замин ҳолати учун ўша коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishχ = EA/G1l2 — қозиқнинг нисбий қатиқлиги (бикрлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕА — қозиқ танасининг сиқилиш бикрлиги, MN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishλ1 — қозиқ танасининг сиқилиши ҳисобига чўкишнинг ортишини белгилайдиган параметр, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkv, kv1 — формула орқали аниқланадиган коэффициентлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkv = 2,82 — 3,78v + 2,18v2 (35)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv = (v1 + v2) /2 ва v = v1 бўлганларида мос равишда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишли якка қозиқлар ёки тиргак-қозиқлар учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdb — қозиқ кенгайиши диаметри.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Якка бурғилама тиқма қозиқлар чўкишининг ҳисоби учун бирчизиқли масала қўринишида якка қозиқли пойдеворларни ҳисоби мазкур ШНҚнинг 6-иловаси бўйича амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Силжиш модули G1 ва Пуассон коэффициенти ν1 ҳусусиятлари қозиқларнинг чўкиши чуқурлиги ичидаги барча грунт қатламлари учун ўртача қийматларда ҳамда G2 ва v2 учун эса 0,5l, чегарасида, бунда қозиқларнинг юқори қисмидаги l дан 1,5l гача бўлган чуқурликда, шунингдек қозиқларнинг остида суюқ ҳолдаги гилли грунтлар, органоминерал ва органик грунтлар йўқ бўлиши шарти билан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг силжиш модули G = E0 /2(1 + v) ни 0,4E0 га (бу ерда E0 – умумий деформация модули) тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади kv коэффициент эса 2,0 га тенг деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Кесими доирасимон бўлмаган қозиқлар ҳамда заводда тайёрланган қоқма қозиқлар учун ҳисобий диаметри d, қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — қозиқ кўндаланг кесимининг юзаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Қозиқ тўпламнинг чўкишини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Қозиқлар гуруҳининг чўкишини ҳисоблашда бир бирига таъсирини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN юк қўйилган қозиқдан (қозиқ ўқлари орасидаги ўлчанадиган масофа) а масофада жойлашган қозиқнинг қўшимча чўкиши қуйидагича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(38)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Чўкишини ҳисоблаш, қозиқлар ичидан i - ли қозиқларни n гуруҳдаги қозиқлараро юкларни маълум тақсимланиши қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs (N) — (32) формула бўйича аниқланадиган якка қозиқнинг чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdij — i — ва j — ли (38) формула бўйича аниқланадиган қозиқлар орасидаги масофага боғлиқ бўлган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNj — j — ли қозиқга тушадиган юк.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Қозиқлар орасидаги юкнинг тақсимланиши номаълум бўлган ҳолатда мазкур ШНҚнинг 39-формуласидан қозиқ пойдеворининг юқоридаги конструкцияси билан ўзаро таъсирини ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Қозиқ тўпламларини жойлаштиришнинг ўзаро таъсири бурчак нуқталари усули билан ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Қозиқли пойдеворнинг чўкишини шартли пойдевор каби ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Қозиқли пойдеворларни чўкишини (қозиқли майдон) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs = sef + Dsp + Dsc, (41)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsef — пойдеворнинг шартли чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDsp — шартли пойдеворнинг таглик даражасида қозиқларни босиб юбориш ҳисобидан қўшимча чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDsc — қозиқлар танасининг сиқилиши ҳисобидан қўшимча чўкиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Пойдевор чегаралари қуйидаги 1-расмга мувофиқ аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Қозиқли пойдеворларни чўкишини ҳисоблашда шартли пойдевор чегараларини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпастидан — АБ текислиги, қозиқнинг пастки қисми-учидан ўтиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishён томонидан АВ ва БГ бўйлама текисликлари — вертикал қозиқларнинг четки қаторлари ўқларидан 0,5 қозиқ қадам оралиғидан (1а — расм), бироқ 2d дан ошмаслиги керак (d — қозиқ кесимининг ён томони) ва қия қозиқлар мавжуд бўлганда — бу қозиқларнинг пастки учлари орқали ўтиши (1б — расм), юқоридан — ВГ замин сатҳининг юзаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Пойдеворнинг чўкишишини ҳисоблаш чизиқли деформацияланган заминнинг деформацияларини қатламли жамлаш усули билан сиқиб олинадиган қалинликнинг чекланиши ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиқиладиган қалинликнинг деформациялари ва чуқурлигини аниқлайдиган вертикал нормал кучланиш szp фақат қозиқ пойдеворига қўлланиладиган юк таъсиридан ҳисобланишида, пойдевор чегарасидаги грунтнинг оғирлиги ҳисобга олинмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishszи — бошланғич кучланишлар хандак (котлован)нинг қазилишини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнизотроп масса сифатида пойдеворни вертикал текисликлари бўйлаб силжишнинг охирги бикрлигини ҳисобга олган ҳолда чўкишни уч ўлчовли рақамли (сонли) ҳисобидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Кўприк таянчларининг заминларини ҳисоблашда, шартли пойдеворни вертикал қозиқларнинг ташқи чекка қаторларидан h масофада жойлашган АВ ва БГ вертикал текисликлари билан ёнма-ён чегараланган ҳолда олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Босимдан ҳосил бўлган чўкиш қиймати Dsp қозиқлар майдонидаги қозиқларнинг қадамига боғлиқ, шунингдек қадамлар ўзгарувчан бўлиши, ҳисоб цилиндрик ҳажм (катак) га нисбатан амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУнинг ичида барча нуқталар бошқа қозиқларнинг ўқларига қараганда берилган қозиқ ўқига яқинроқ бўлиши катакнинг горизонтал кесимининг майдони а2 га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — қозиқ атрофидаги қозиқ майдонининг қадами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкатак ҳажмидаги грунт бир ҳил икки бўлакларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishL — қозиқ узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ1, Е2 — деформациянинг умумий бўлими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv1, v2 кўндаланг деформация коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Заминнинг чуқурлиги бир хил бўлмаганда мазкур ШНҚнинг кўрсатгичлари ўртача ҳисобга олиниши, мазкур ШНҚнинг 79-банди ва 2-расмларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм. Катак усулининг ҳисобий схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир катакка ташқи юк оғирлиги Р = pW. Га тенг. Замин бир жинсли бўлган ҳолатда босимдан бўлган чўкиш (Е1 = Е2, v1 = v2) га тенг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — қозиқ диаметри;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмукаммал қозиқ учун (Е1 = 0):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкиш натижасида эзилиши умумий ҳолда 0<Е1<Е1 £ Е2 тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ танасининг сиқилиши ҳисобидан чўкиш қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Уйғунлашган (комбинациялашган) қозиқли-плита пойдеворини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Қозиқлар ва плиталар қаршилигини уйғунлашган (комбинациялашган) қозиқли-плита пойдеворини (бундан буён матнда КҚПП деб юритилади) бинонинг умумий ва нотекис чўкишларини камайтиришда фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Катта ўлчамдаги қозиқлар тўпламлари ва қозиқлар майдонлари агар уларнинг замини ўрта зичликдаги ва зич қумлардан иборат бўлса, шунингдек оқувчанлик кўрсаткичи Il < 0,5 дан паст бўлган лойли грунтларда КҚППларни лойиҳаланишига йўл қуйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор плиталари (ростверк)лар билан бирлаштирилган қозиқларнинг пойдеворлари қоя ва ярим қоя грунтларда улар пойдевор плитасининг заминидн юкни узатишни ҳисобга олмаган ҳолда фақат қозиқ пойдеворлари сифатида ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. КҚППлар ҳисоби қуйидагиларни аниқлашни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив тизимнинг элементларида (оддий ва ўрта қозиқларда, шунингдек пойдевор плиталари (ростверк) кучланишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив тизимнинг умумий ва унинг алоҳида элементларни силжишларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар томонидан қабул қилинган ва уларни бирлаштирадиган юкнинг нисбатларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. КҚПП таркибида қозиқлар узунлиги ва уларнинг қадамини танлаш ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ қурилаётган бинонинг чўкишлари, кренлар ва нисбий чўкишларининг йўл қўйилган қийматини таъминлаш деформациялар бўйича ҳисоблаш асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Сиқилувчи қатламни H қиймати бирлаштирилган КҚППларининг чўкишини мазкур ШНҚнинг 83-бандига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Қозиқли-плита пойдеворини ҳисоби грунтнинг эластик қаршилик коэффициенти жиҳатидан ўзгарувчан ҳолда эластик асосида пластинка сифатида амалга оширилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг ўртача қаршилик қиймати тўғридан-тўғри фазовий чизиқли бўлмаган ҳисоблардан ва катак (ячейка) учун осесимметрия орқали, шунингдек қозиқ ва унинг атрофидаги грунт қатори мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ белгиланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Чекка ҳудудлардаги кучланишлар концентрациясининг эластиклик қаршилик коэффициентининг қиймати белгилашда, пойдеворларнинг фазовий ишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бикрлик таснифларнинг режалаштирилган тақсимланиши геотехник дастурлар ёки бошқа ечимлар ёрдамида рақамли моделлаш асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Қозиқли плита пойдеворни чўкишининг Skcn дастлабки ҳисобларни амалга ошираётганда унинг қиймати ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ аниқланган плитали пойдеворининг чўкишидан ошиб кетмаслиги ва шартли пойдевор схемасига мувофиқ олинган қозиқли пойдевор чўкишидан камроқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Осма қозиқлардан тайёрланган пойдевор ва унинг заминини деформациялар бўйича ҳисоблашни табиий заминдаги пойдевор сифатида ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ амалга оширилиши, бунда пойдеворнинг чегаралари мазкур ШНҚнинг 3-расмига мувофиқ қуйидагича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг пастки учи орқали ўтадиган АБ текислик билан-пастдан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтик қозиқларнинг четки қаторлари ташқи ўқларидан 
ён томонлардан. Мазкур ШНҚнинг 3а-расмига мувофиқ, бироқ 2d дан катта бўлмаган масофадан ўтадиган (қозиқларнинг пастки учлари остида оқувчанлик кўрсаткичи IL>0,6 бўлган чангсимон-лойли грунтлар ётган ҳолларда) ёки шу қозиқларнинг пастки учлари орқали ўтадиган (қия қозиқлар мавжуд бўлган ҳолларда) мазкур ШНҚнинг 1б-расмига мувофиқ АВ ва БГ тик текисликлар билан;
ён томонлардан. Мазкур ШНҚнинг 3а-расмига мувофиқ, бироқ 2d дан катта бўлмаган масофадан ўтадиган (қозиқларнинг пастки учлари остида оқувчанлик кўрсаткичи IL>0,6 бўлган чангсимон-лойли грунтлар ётган ҳолларда) ёки шу қозиқларнинг пастки учлари орқали ўтадиган (қия қозиқлар мавжуд бўлган ҳолларда) мазкур ШНҚнинг 1б-расмига мувофиқ АВ ва БГ тик текисликлар билан;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтни текислаш сирти ВГ билан — юқоридан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— грунтнинг ички ишқаланиш бурчагининг ўртачалаштирилган ҳисобий қиймати қуйидаги формуладан аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— грунтнинг қозиқ ўтган 
қалинликдаги айрим қатламлари ҳисобий қийматлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — қозиқнинг грунтга ботиш чуқурлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Пойдеворнинг чўкишини аниқлашда шартли пойдеворнинг хусусий оғирлигига қозиқлар ва пойдевор плиталари (ростверк) оғирлиги, шунингдек пойдевор ҳажмидаги грунтнинг оғирлиги қўшилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Қозиқли пойдевор ва заминнинг ҳисоблаб топилган деформацияланиш (чўкиш) қийматлари мазкур ШНҚнинг 5-формуласига мувофиқ чегаравий қийматлардан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-расм. Қозиқли пойдеворлар чўкишини ҳисоблашда шартли пойдевор чегараларини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Қурилишда ҳудудни 2 m дан юқори бўлган тупроқ ётқизиш (намлов) ёки бошқа доимий (узоқ муддатли) юклама назарда тутилса ва қозиқлар қадаладиган чуқурликда 30 cm дан юқори бўлган торф ёки гил қатламлари мавжуд бўлса, осма қозиқлардан иборат қозиқли фундаментнинг чўкиш қиймати шарти йўқ қилиб белгиланган фундаментнинг ўлчамлари кичрайишига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, вертикал ва эгилган қозиқлар учун фундамент чегаралари вертикал текисликлар билан чекланган бўлиб, улар вертикал қозиқларнинг энг четки қаторларининг ташқи четларидан 
масофада жойлашганда hmt қозиқнинг тагидан 30 cm дан юқори бўлган торф ёки гил қатлами остигача бўлган масофани англатиши зарур.
масофада жойлашганда hmt қозиқнинг тагидан 30 cm дан юқори бўлган торф ёки гил қатлами остигача бўлган масофани англатиши зарур.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Деформациялар бўйича ҳисоблашлар қуйидагилар учун талаб қилинмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустун-қозиқлар сифатида ишлайдиган қозиқлардан тайёрланган пойдеворлар,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар тўпламидан ташқарида жойлашган суғурувчи кучларни қабул қилувчи якка осма қозиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуғурувчи кучларга ишлайдиган қозиқлар тўплами.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Қозиқларни тик ва горизонтал кучлар ҳамда моментнинг биргаликдаги таъсирига деформациялар бўйича ҳисоблашни мазкур ШНҚнинг 3-иловасидаги талаблар бўйича амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКам юкланган тасмасимон қозиқли пойдеворлар ва якка қозиқларни мазкур ШНҚнинг 5–8-иловалари бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Қозиқларнинг катта ўлчамдаги тўпламлари, қозиқли майдонлар ва пойдевор плиталари (ростверк) плиталарни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Қозиқлар ва пойдевор плиталари (ростверк)даги ички кучларни аниқлаш ҳисоблаш дастурлардан фойдаланган ҳолда рақамли усуллар билан амалга оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Катта ўлчамдаги қозиқ пойдеворларини ҳисоблашда қозиқлар, пойдевор плиталари (ростверк) ва пойдевор устидаги конструкциялар материалининг деформацион таснифлари эластик деб ҳисобланиши, бунда ҳисобий кучланишларини чизиқли мутаносиблик чегараларига чеклаши, грунтнинг механик ҳаракати асосан чизиқли бўлмаган моделлар билан тафсивланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Катта ўлчамдаги қозиқ пойдеворларининг бир қисми сифатида қозиқлардаги ички кучланишларни аниқлашда қуйидагилардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг механик иши асосан грунт хусусиятлардан фойдаланган моделлар билан тафсивланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар ва ер усти иншоотларининг механик ишлашининг хусусиятларини аниқлаш учун баъзи ҳолларда грунтларнинг мустаҳкамланиши ва юмшаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдилатанстлиги ҳамда бошқаларни ҳисобган олган ҳолда анча мураккаб эластик пластик моделлардан (кўп параметрли эластик пластик моделлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳа доирасида кўп параметрли эластик пластик моделлардан фойдаланган ҳолларда ҳисобларни амалга оширишда ҳар хил моделлар бўйича ҳисоблаш натижаларини таққослаш ва барча элементлар учун ички кучланишларнинг кўпайишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Пойдеворнинг ҳисобий моделини қуришда ҳисоблаш майдонининг ўлчамлари ва чекланган элементнинг конфигурацияси ёки сонли-фарқнинг бузилиши тайинланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ пойдеворини ҳисоблашда ҳисобга олинадиган қозиқ пойдеворига туташган таглик майдонининг ўлчамлари чегаравий шартлари ҳисоблаш натижаларига сезиларли таъсир кўрсатмаслигини таъминлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Пойдеворларни ҳисоблашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхандакларнинг таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсувчи конструкциялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishблокларнинг ўрнатилиши кетма-кетлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот қисмлари ва босқичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик тузилишдаги бир хил эмаслигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Ҳисобий моделлининг мақсади ва пойдевор грунтларининг деформацияси ва мустаҳкамлик параметрларини танлаш билан боғлиқ мумкин бўлган ноаниқларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларнинг катта ўлчамдаги тўпламлар ва майдонларининг ҳисобий модели лойиҳалаштирилган пойдевор ва ер усти конструкцияларининг ишончлилик захираси бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар бундай хатоликни олдиндан аниқлаш мумкин бўлмаганла, аниқлик ҳисобларини амалга ошириш ва конструкцияга энг ноқулай таъсирларни аниқлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Катта ўлчамдаги қозиқ ва қозиқ пойдеворли гуруҳларнинг компьютер ҳисобларини амалга оширишда ҳисобий схемаси элементларини ҳисоблашнинг индивидуал натижаларини аналитик ечимлар билан таққослаш, турли геотехника дастурлари бўйича таққослаш ёки муқобил ҳисобларни бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Ҳар бир i — чи грунт қатлами учун грунтларнинг фақат деформация параметрларидан фойдаланган ҳолда ҳисобларда қуйидаги ҳисобий чуқурликка йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕi — биринчи юкланиш шохи бўйича i — чи грунт қатламининг деформация модули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕе,i — иккинчи юкланиш шохи бўйича i — чи грунт қатламининг деформация модули ва vi — i — чи грунт қатламининг Пуассон коэффициенти ҳисоблашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Кўп параметрли моделлар бўйича ўтказилган ҳисоблар сиқилган қатламнинг чуқурлиги ўтказилган ҳисоблар асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Қозиқ майдонининг турли қисмларида жойлашган қозиқлар ишининг хусусиятларидан келиб чиқиб қуйидагиларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ гуруҳи (майдон, тўплам) таркибида ишлайдиган қозиқларнинг эгилувчанлигигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбитта қозиқнинг ишлашига нисбатан кўпайишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар ва грунтнинг уларнинг жойлашишига кўра гуруҳда ўзгарувчанлигини:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчекка бурчак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмарказий, оралиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкамдан-кам учрайдиган ёки қалинлашган қисмда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Биноларнинг ер усти ва пойдевор конструкцияларини ҳисоблашда қозиқ пойдеворини мувофиқлигининг чизиқли ва чизиқли бўлмаган контакт (алоқа) элементлари ёрдамида тавсифлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу элементларни қозиқ бошлари ва пойдевор плиталари (ростверк) плитасининг қозиқлараро тагликлари учун тавсифловчи «юк – чўкиш» боғлиқларини қозиқ бошлари ва қозиқлараро грунтдаги ҳисобий реакцияларни мумкин бўлган фарқларни тавсифловчи юк диапозонидаги деформациялар билан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдеворнинг қаттиқлик хусусиятларини аниқлаш учун қозиқ пойдеворининг фазовий ҳисобини унинг характерли бўлакларини ҳисоблаш билан алмаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ҳисобларни амалга ошираётганда эгилувчан пойдевор плиталари (ростверк)ни қаттиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Силжиш деформациялари концентрацияси ва «қозиқ-грунт» чегараси бўйлаб грунтнинг пластик оқими махсус «интерфейс» (алоқа) элементлари ёрдамида ёки зарур бўлган зичланишни чекланган элементнинг тўғри (чекли фарқи) бўлишиш (разбивка) билан тавсифланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Масъуллиги биринчи даражали иншоотлар учун ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ катта ўлчамдаги қозиқ пойдеворларнинг ҳисоби фақат чизиқли бўлмаганда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII ва III даражали иншоотлари учун тархдаги ўзгарувчан қаттиқлик коэффициентлари билан тавсифланган эгилувчан пойдевор плиталари (ростверк)ни эластик пойдевор модели ёрдамида ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу коэффициентлар деформациялар учун қозиқ пойдеворини ҳисоблаш натижаларига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПлиталарнинг пойдевор плиталари (ростверк) конструкциясини лойиҳалашда, қозиқ қаршилигини тарҳда тақсимлашнинг энг ноқулай ҳолатларини танлаши, пойдевор плиталари (ростверк) қалинлигини танлаш босиб юбориш (эзилиш) хисоби орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Пойдевор плиталари (ростверк) плитасининг арматураланиши ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ арматурали тўрлар ёки алоҳида стержень билан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, пойдевор плиталари (ростверк)нинг ишчи арматурасининг зарур бўлган қиймати ҳамда унинг кесимдаги таъсир этаётган кучланишлар ушбу бобда келтирилган талабларга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Қозиқли-плита пойдеворлар, қозиқларнинг катта ўлчамдаги тўпламлар (кустлар) ва майдонларнинг таркибидаги қозиқ танасининг ашё (материал) бўйича мустаҳкамликка ҳисоблар қозиқлардаги ортиқча юкланиши бўлиб қолишининг ҳисобга олган ҳолда бажариш керак, бунинг учун қозиқларни ашёнинг бўйича мустаҳкамлигини ҳисоблашда қозиқлардаги кучланишларнинг ҳисобий қийматидан 1,5 баравар юқори бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелтирилган ҳисобларни бажаришда қозиқларнинг пойдевор таркибидаги жойлашувини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Катта ўлчамдаги тўпламлар ва қозиқ майдонлари юкни тўғридан-тўғри пойдевор плиталари (ростверк) плитасининг таглиги орқали грунтга етказиш имкониятини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш, бунда ушбу лойиҳада заминни мос равишда тайёрлаш бўйича чоралар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Қозиқли плита пойдеворининг плита қисмининг чуқурлигини белгилашда грунтнинг мавсумий музлашини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Масуллиги биринчи даражали иншоотларнинг қозиқ ва плита-қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда иншоотнинг энг юкланган қозиқларида кучланишларни ўлчаш учун махсус датчиклар билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДатчиклар камида 2 қаторли, 2-бурчакли ва 2-қиррали қозиқларга иншоотнинг энг юкланган қисмларига ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Бурғилама-туширма қозиқларни ўрнатишда диаметри 800 mm дан ошадиган уларнинг камида 10 фоиз (500 kN дан ортиқ юкга — барча қозиқлар) узлуксизлик назорат имкониятини ва бузилиш бўлмайдиган усуллари орқали қозиқ танасининг бетон мустаҳкамлигини махсус кўзда тутилган трубкалар билан жиҳозланган арматураланган каркасли қилиб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Бино ва иншоотлар қайта таъмирлашда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Бино ва иншоотларни қайта таъмирлашда заминга тушадиган юкни кўпайишида ҳамда заминда бўш грунтлар мавжудлигида қозиқли пойдеворлар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. Тегишли асослар мавжудлигида қозиқли пойдеворлар учун қоқма, тиқма, ҳайдама ва бошқа турдаги қозиқлар ишлатилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. Бино ва иншоотларни қайта таъмирлашда қозиқли пойдеворлар ушбу бўлим ва мазкур ШНҚнинг 5 — 8-боблари талабларига мувофиқ лойиҳаланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳалаш учун берилган маълумотлар мазкур ШНҚнинг 3-бобидан ташқари қайта таъмирланаётган бинонинг ва мавжуд бўлган қурилишида мазкур ШНҚнинг 1-иловаси, шунингдек қайта таъмирлашнинг зона таъсирига кириб қолган бино ва иншоотларларнинг ГОСТ 53778-2010га мувофиқ замин, пойдеворлар ва конструкцияларни текшириш натижаларига эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Қайта таъмирлаш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар мазкур ШНҚнинг 1-иловаси ҳамда 11 — 14-бобларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Бино ва иншоотларнинг замин ва пойдеворлари қайта таъмирлаш лойиҳаларида мавжуд бўлган пойдевор конструкциялари ва грунтларни юк кўтариш қобилиятидан максимал фойдаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Бино мавжуд бўлган қурилиш шароитдаги қайта тиклаш учун лойиҳаланаётган қоқма қозиқлардан пойдеворлар мазкур ШНҚнинг 3-бобига мувофиқ яқин жойлашган бино ва иншоотлар конструкцияларига динамик таъсирлар бўйича ҳамда киритилаётган қозиқлар атрофидаги грунтлар силжишига, хавфсизликка текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. Бино ёки иншоотларгача киритиладиган қозиқлар динамик таъсирлари бўйича хавфсиз масофа r, m, 25 m дан кам бўлмаган ҳолатда тайинланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Агар энг яқин киритиладиган қозиқлардан r масофа 25 дан кам бўлса, бино ёки иншоотнинг конструктив хусусиятларига ва уларнинг ҳолати тоифасига қараб рухсат этилган хавфсиз масофалар пойдеворнинг вертикал тебраниш тезлиги V cm/s киритиладиган қозиқлардан r масофада ушбу бино ва иншоот учун йўл қўйилган максимал қийматдан ошмаслиги асосида ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚониқарли ҳолатга эга бўлган бинолар учун болғалар ёрдамида қиритиладиган қозиқларни тебраниш тезлигининг йўл қўйилган қийматлари қуйидаги 16-жадвалга мувофиқ аниқланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Иншоот конструкцияси |
Замин грунтида йўл қўйилган тебраниш тезлиги, cm/s |
||
|
Қум |
|||
|
зич |
ўрта зичликда |
юмшоқ |
|
|
Гилли грунтлар оқувчанлик кўрсаткичи |
|||
|
IL < 0,5 |
0,5 ≤ IL ≤ 0,75 |
IL > 0,75 |
|
|
Монолит темир бетон ва пўлат синчли |
4,5 |
3,0 |
1,0 |
|
Монолит темир бетон рама синчли |
3,0 |
1,5 |
0,5 |
|
Панел ва ғиштли, блокли |
2,0 |
1,5 |
0,4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Қозиқларни тебраниш пайтида, қозиқларни синовдан ўтказиш пайтида грунт ва структура тебранишларининг параметрларини инструментал тадқиқотлар асосида йўл қўйилган хавфсиз масофалар аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. Бино ва иншоотлар конструкциялари замин грунтларда рухсат этилган тебранишлар тезлиги cm/s қумлар зич ўртача зичликда бўшлойли грунтларнинг қуйидаги оқувчанлик кўрсатгичи монолит темир-бетонли ва пўлат каркаслари монолит темир-бетондан рама каркасли каркаслар ғишт блокли ва панелли бино ва иншоотларни тебранишнинг тезлик қиймати V, cm/s қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV = 2·p·a·d, (47)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha ва d — мос равишда, қозиқларни синовли қоқиш жараёнида экспериментал аниқланадиган тебранишнинг амплитуда ва частотаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Мавжуд бўлган бино ва иншоотлар яқинида қоқма қозиқларнинг динамик таъсирлар бўйича қўлланишининг иложи бўлмаганда, улар махсус қозиқларни босиб киритадиган асбоблар ёки домкратлар ёрдамида босилиб киритиладиган қозиқларга алмаштирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Киритиш учун минимал зарур куч F kN қуйидаги формула бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF ³ gcFd, (48)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — иш шароити коэффициенти, қозиқ киритиш тезлиги 3 m/min гача тенг бўлганда 1,2 қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг ҳар хил чуқурликларда қурилиш майдончани грунт шароитларида киритилишининг кўтариш қобилияти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Қайта таъмирланаётган биноларнинг заминларини кучайтиришда босиб киритадиган қозиқларни қўллашда уларнинг пойдеворлари ва ер ости коммуникациялари F босиб киритиш кучни қабул қилишни текширилиши ва зарур бўлганда мустаҳкамланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Бино ва иншоотларни қайта таъмирлашда бурғилама қозиқларни қўллаш ҳолатларда қозиқларни ўрнатишда технологик чўкишни аниқлаш ҳамда технологик чўкишни камайтириш бўйича чоралар, шунингдек қозиқни ён атрофини ўровчи (обсадной) инвентарь труба билан таъминланган ускуналар ишлатилиши инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Қайта таъмирланаётган бинонинг қозиқли пойдеворларини кучайтиришда мавжуд бўлган пойдевор плиталари (ростверк)га қўшимча қозиқларни юбориш йўли билан юклар ва уларнинг тушган жойлари ўзгарилиши муносабати билан охиргилар мустаҳкамликка текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Қайта қуришда, қайта таъмирлашда бино ва иншоотларнинг пойдеворларининг қўшимча бино ва иншоотлари ушбу қурилишнинг ўзи ва унинг тузилмалари ҳолати тоифасининг жавобгарлиги даражасида ва атрофдаги биноларнинг қўшни объектларига кўра махсус техник шартлар талабларига мувофиқ белгиланиб чегаравий қўшимча қийматлардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Қозиқ турини, материалини ва ўрнатиш усулини танлашни ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдончадаги грунт ва гидрогеологик шароитлар, шунингдек заминдаги тўсиқлар мавжуд ёки мавжуд бўлиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрнатиш пайтида қозиқдаги кучланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрнатиш пайтида қозиқни яхлитлигини текшириш ва сақлаш имкониятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқни ўрнатиш усули ва кетма-кетлигининг олдиндан ўрнатилган ва туташган иншоот ва коммуникацияларга таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқни технологик чўкишни ҳисобга олган ҳолда ишончли тарзда ўрнатиш мумкин бўлган қўйим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминдаги ҳалокатли кимёвий таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларнинг турли горизонтлари орасидаги мумкин бўлган боғланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар билан юк ташиш ва транспорт операциялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар ўрнатилиши қўшни (яқин жойлашган) биноларга таъсири.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Мазкур ШНҚнинг 130 — 141-бандларидаги талабларни бажаришда қуйидагилар инобатга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар ўрнатилишда қўшни биноларни силжиши ва тебранишиси (вибрация);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлатиладиган болға ёки вибратор тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ қоқишда динамик кучланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилама қозиқларни ўрнатиш учун қудуқ ичида ишлатиладиган суюқликни қудуқ деворлари устуворлигини таъминлайдиган ва гидравлик портлаш эҳтимолини истисно қиладиган суюқлик босимини етарли даражада ушлаб туриши;.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқудуқ тубини, танасини шламдан, бентонит эритмаси билан тўлдирилганда тозалаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетонлаш пайтида қудуқ танасининг маҳалий устувор эмаслиги, бу қозиқ танасига грунт тушишига олиб келиши мумкин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтиқма қозиқлар танасига грунт ва сув тушиши ва сув оқими билан хом бетоннинг бузилиши мумкинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетондан сув тортиб оладиган қозиқ атрофидаги тўйинмаган қум қатламларининг таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдаги ва грунтли сувлардаги кимёвий моддаларининг секинлаштириладиган (пасайтирадиган) таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдаги ва грунтли сувлардаги кимёвий моддаларининг секинлаштириладиган (пасайтирадиган) таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар учун қудуқларни бурғилашда грунтнинг бузилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Қозиқли пойдеворларни конструктив тузилишига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Тархда қозиқни қандай жойлаштиришга кўра қозиқли пойдеворларни қуйидаги кўринишда лойиҳалаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishякка қозиқларни — алоҳида турган таянчлар тагига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар тасма — пойдеворга бино ва иншоотларнинг деворлари тагига қозиқларни бир, икки ва кўп қаторли қилиб жойлаштириб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар тўпламини — қозиқлар тархда квадрат, тўғри тўртбурчак, трапециясимон шаклдаги майдонларга жойлаштириб устунлар тагига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishяхлит қозиқлар майдонини-қозиқларни бутун иншоот тагига текис жойлаштириб ва таглик грунтга таянадиган яхлит пойдевор плиталари (ростверк) билан бирлаштириб оғир иншоотлар тагига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish220. Қозиқли пойдеворлар лойиҳасини ишлаб чиқишда қуйидаги маълумотларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ёки иншоотнинг тузилиши ва чизмасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўтарувчи қурилмаларнинг ўлчамларини ва улар лойиҳаланадиган материални;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчуқурлаштирилган хоналарнинг мавжудлиги уларни бинолар ва иншоотларнинг пойдеворларига яқинлашиш қамровларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishполларнинг конструктив тузилиши ва уларга тушадиган технологик юкламаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот қурилмаларидан пойдеворларга тушадиган юкламаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехнологик жиҳозларни жойлаштириш, улардан иншоот қурилмаларига тушадиган юкламаларни, шунингдек жиҳозлар остидаги иншоот қурилмалари ва пойдеворларнинг чегаравий чўкишлари ва оғишларига қўйиладиган талабларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish221. Пойдевордаги қозиқлар сонини белгилашда мазкур ШНҚнинг 50-бандига мувофиқ четки қозиқлар учун йўл қўйиладиган зўриқишларни ҳисобга олиб, қозиққа тушиши йўл қўйиладиган ҳисобий юкламада қозиқлар материалларнинг мустаҳкамлик хоссаларидан тўлиқ фойдаланишдан келиб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish222. Қозиқларнинг тузилиши ва ўлчамларини танлашда пойдеворларга тушадиган юкламаларнинг (технологик юкламаларнинг), шунингдек бинолар ва иншоотларни қуриш технологиясини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish223. Қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)анинг қозиқлар билан бирикиши, эркин таянувчи, бикир туташувчи шаклда лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish224. Эркин таянишда асосдаги грунтлар бўш бўлганда пирамида конструкцияли қозиқларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish225. Пойдевор плиталари (ростверк)нинг қозиқларга эркин таянишини ҳисоблашларда шартли равишда шарнирли туташув сифатида ҳисобга олиш, бунда яхлит қуйма пойдевор плиталари (ростверк)ларда бундай туташув призмали ва тўғри бурчак кесимли қозиқ каллагини пойдевор плиталари (ростверк) 5–10 cm чуқур киритиб бириктириш йўли билан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish226. Қуйидаги ҳолларда қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)ининг қозиқларга бикир туташувчи назарда тутилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларнинг танаси бўш грунтлар (сийрак қумлар, оқувчан ҳолатдаги чангли-лойли грунтлар, балчиқлар, торфлар)да жойлашганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтуташув жойида қозиққа тушадиган сиқувчи куч унинг кесими ўзаги чегарасидан чиқадиган эксцентриситет билан қўйилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиққа горизонтал кучлар таъсир қилганда эркин таянишда улар вужудга келтирадиган силжишлар қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-иловаси талабларига мувофиқ ҳисоблаб аниқланган лойиҳаланаётган бино ёки иншоот учун чегаравий қийматлардан катта бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворда қия жойлашган ёки таркибий қисмлардан иборат қозиқлар бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар суғурувчи кучларга ишласа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish227. Темир-бетон қозиқларнинг яхлит қуйма темир-бетон пойдевор плиталари (ростверк) билан бикр туташувида қозиқнинг каллагини пойдевор плиталари (ростверк)га темир арматураларни анкерлаш узунлигига мос чуқурликда бириктириш ёки темир арматуранинг чиққан учларини пойдевор плиталари (ростверк)ни, уларни анкерлаш узунлигига мос узунликда ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ бириктириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish228. Олдиндан зўриқтирилган қозиқлар каллагида зўриқтирилмаган темир арматура синчи (ундан кейинчалик анкер темир арматура сифатида фойдаланилади) бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish229. Қўйма пўлат қисмлар ёрдамида бикр туташувни ҳосил қилишга йўл қўйилиши, бунда мустаҳкамликни таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish230. Суғурувчи кучларга ишлайдиган қозиқларни пойдевор плиталари (ростверк)ка анкерлашда мазкур ШНҚнинг 151-бандига мувофиқ қозиқлар темир ўзагини пойдевор плиталари (ростверк)ка суғуришга ҳисоблаб топиладиган чуқурликда бириктириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish231. Мавжуд пойдеворлар заминини бурғилама-ҳайдама қозиқлар ёрдамида кучайтиришда қозиқларни пойдеворга бириктириш узулиги ШНҚ 2.02.01-19га мувофиқ ҳисоблаб қабул қилиниши ёки қозиқнинг беш диаметрига тенг қилиб белгиланиши, бу шартни бажаришнинг имкони бўлмаганда, пойдевор плиталари (ростверк)ка туташадиган жойда қозиқ танасини кенгайтириш инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish232. Қозиқларни йиғма пойдевор плиталари (ростверк)ка бикр бириктириш қўнғироқсимон каллаклар ёрдамида таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор плиталари (ростверк) йиғма бўлганда, пойдевор плиталари (ростверк)ка махсус тешикларга қозиқларни тиқиб, бетон билан яхлитлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish233. Ботирувчи юклар кичик 400 kN (40tf) гача бўлганда, пойдевор плиталари (ростверк)ни қозиқнинг цементли қоришма билан текисланган каллагига ёки мазкур ШНҚнинг 225 — 228-бандларидаги талабларга биноан оралиқ ёстиқча орқали эркин таянтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish234. Номарказий юкланган пойдевор қозиқлари, тўпидаги қозиқларни жойлаштиришда пойдеворга таъсир қиладиган доимий юкламаларнинг тенг таъсир этувчилари қозиқлар тархи оғирлик марказига иложи борича яқинроқдан ўтиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish235. Тик юкламалар ва моментларни, шунингдек горизонтал юкламаларни (уларнинг қийматлари ва йўналишларига кўра) қабул қилиш учун тик, қия ва (козловые) чорпоя қозиқларни бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish236. Қозиқларнинг қиялиги қуйидаги 17-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Диаметри 1,0 m дан кам қозиқларнинг қиялиги |
Бурғиланма қозиқлар ва қозиқ-қобиқларнинг қиялиги, m |
|||
|
1,0 — 1,2 |
1,6 |
2,0 |
3,0 |
|
|
1:1 |
4:1 |
5:1 |
6:1 |
7:1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish237. Кенгайишларсиз қоқма осма қозиқларнинг пастки учлари текислигида уларнинг ўқлари орасидаги масофа 3d дан, устун-қозиқларда эса 1,5d дан кам бўлмаслиги (d-думалоқ қозиқ диаметри ёки квадрат қозиқнинг томони ёки тўғри тўртбурчак қозиқнинг катта томони) лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish238. Бурғилама тиқма қозиқлар ва устун-қозиқлар таналари, шунингдек устун-қозиқларнинг қудуқлари орасидаги масофа 1,0 m дан кам бўлмаслиги, бунда қозиқларнинг кенгайишлари қаттиқ ва ярим қаттиқ чангли-лойли грунтларга маҳкамланганда, улар орасидаги масофа 0,5 m, бошқа қоятош бўлмаган грунтларда 1,0 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish239. Пойдевор плиталари (ростверк) таглиги сатҳида қия қозиқлар орасидаги ёки қия ва тик қозиқлар орасидаги масофа пойдеворларнинг тузилиш хусусиятларини ҳамда уларни грунтга ботириш, пойдевор плиталари (ростверк)ни темир арматуралаш ва бетонлаш ишончлилигини таъминлашини ҳисобга олиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish240. Қозиқларнинг узунлигини танлашда қурилиш майдонининг грунтларини, пойдевор плиталари (ростверк) таглигини жойлаштириш сатҳини ҳисобга олиш, қозиқли пойдеворлар қилиш учун мўлжалланган жиҳозларнинг имкониятини аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларнинг пастки учини мустаҳкам грунтларга етказиш, бунда грунтнинг бўш қатламларини ўйиб олиб ташлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларнинг пастки учлари учун замин деб қабул қилинган грунтга қозиқларнинг ботиш чуқурлиги қуйидагича бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳолат кўрсаткичи IL£0,1 бўлган йирик бўлакли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшағалли, йирик ва ўртача йирикликдаги қумли, чангли — лойли грунтларда камида 0,5 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа қоятош бўлмаган грунтларда камида 1,0 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish241. Масуллиги III синф бинолари ва иншоотларининг пойдеворлари учун қозиқларнинг пастки учларини таркибида органик модда нисбий миқдори Iom£ 0,25 бўлган қумли ва чангли-лойли грунтларга таянтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти уларни статик юклама билан синашлар натижалари бўйича аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОқувчан консистенцияли гилли грунтлар қатлами мавжуд бўлганда қозиқларнинг пастки учи шу қатлам этагидан камида 2 m чуқурлаштирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish242. Қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)и таглигининг жойлаштириш чуқурлигини бино ёки иншоот ер ости қисмининг тузилиши ечимига (ертўла, техник ертўла бор-йўқлигига) ва майдонни текислаш лойиҳасига (кесиб ёки тупроқ тўкиб) кўра, шунингдек пойдевор плиталари (ростверк)нинг ҳисоблаб аниқланган баландлигига кўра белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish243. Кўприкларнинг пойдеворлари учун пойдевор плиталари (ростверк) таглигини қуйидагича бажарилиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув ҳавзаси сиртидан, унинг тубидан ёки грунт юзасидан юқорироқ ёки пастроқ жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаҳаллий иқлим шароитларидан, пойдеворларнинг тузилиши хусусиятларидан, кемаларнинг қатнаши ва ёғоч оқизиш талабларидан, қозиқларни атроф муҳит ҳароратининг ўзгаришлари, муз кўчиши салбий таъсирларидан, чўкиндиларнинг емиришидан самарали асрашга доир тадбирларнинг ишончлилигидан келиб чиқиб;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг ҳисобий юк кўтариш қобилияти ва узоққа чидашини инобатга олиб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish244. Кўпчийдиган грунтларда қурилиш олиб борганда, грунтнинг музлашдан кўпчишини қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)га таъсирининг олдини олиш ёки уни камайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish245. Ҳаво ҳарорати минус 40 0С дан юқори бўладиган жойларда сув ҳавзалардан ташқарида яхлит кесимли қозиқлардан, ичи бўш қозиқлар ва қозиқ-қобиқлардан (камида 3 cm ли ҳимоя бетон қатлами билан) фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бетон қатламида дарзлар пайдо бўлмаслиги тадбирлари кўрилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув сатҳи доимий ўзгариб турадиган анҳорлар, дарёларда, юқори қисмида темир-бетон ёки металл кожухда қолдириладиган бурғилама-тиқма устунларни ёки бетон билан тўлдирилган металл ёки темир-бетон қозиқ қобиқларни қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғилама-тиқма устунларнинг конструкцияларида кожухни пойдевор плиталари (ростверк) остидан сув ҳавзасидаги таянчлар олдидаги сув ювадиган чизиққача бўлган масофада ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish246. Кўприклар пойдеворларнинг бурғилама-қуйма қозиқлари учун ҳимоя бетон қатламининг қалинлиги камида 10 cm бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish247. Мусбат ҳарорат таъсирида (грунтнинг мавсумий музлаш сатҳидан ёки муз қатлами тагидан камида 0,5 m пастда) бетоннинг совуққа чидамлилиги бўйича чекловларсиз барча турдаги қозиқларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish248. Қозиқли пойдеворлар лойиҳасини ишлаб чиқишда қозиқларни қоқишда грунт сиртининг кўтарилиши мумкинлигини қуйидаги ҳолларда бўлишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдони майин юмшоқ ва оқувчан юмшоқ ҳолатдаги чангли-лойли грунтлардан ёки сувга тўйинган чангсимон ва майда қумлардан иборат бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар хандак тубидан ботириладиган бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқли пойдеворнинг тузилиши қозиқлар майдони ёки қозиқлар тўпи тарзида қабул қилиниб, четки қозиқлар орасидаги масофа 9 m дан кам бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 12-бобига мувофиқ қурилиш майдончаси кўпчийдиган грунтлардан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish249. Грунт сиртининг кўтарилиши ўртача қиймати, h, m ни қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(49)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — грунтнинг намлик даражаси 0,9-1,0 га тенг бўлганда 0,5 — 0,7 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVp — грунтга ботириладиган барча қозиқлар ҳажми, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAe — қозиқлар қоқиладиган юза ёки хандақ туби юзаси, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Ўта чўкувчан грунтларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish250. Ўта чўкувчан грунтлар шароитида қозиқли пойдеворларни қўллашни қозиқли пойдеворлар ва табиий заминдаги пойдеворлар лойиҳа ечимларининг мумкин бўлган вариантларини техник-иқтисодий асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish251. Ўта чўкувчанлик бўйича II-турдаги грунтларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаштириш ишлари қуйидагиларни бажарган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳада қурилиш йилнинг қуруқ мавсумида амалга оширилишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхандақ (котлован) туби табиий асосдаги пойдеворни ёки пойдевор плиталари (ростверк)ка мослаб хандақ этагини тайёрлаш ишлари тугаллангандан сўнг 1 сутка давомида хандақнинг вертикал ёнбағирларига горизонтал йўналишда камида 10 cm қалинликдаги бетон билан ёпилишини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish252. Ўта чўкувчан грунтлардан ташкил топган қурилиш майдонларида муҳандис-геологик изланишларни олиб борганда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг хусусий оғирлиги таъсирида ўта чўкишида мумкин бўлган хусусий ва энг катта қийматларини кўрсатган ҳолда грунтлар турини (майдон тупроқ солиб текисланганда солинган тупроқ- оғирлигини ҳам ҳисобга олиш) аниқлашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 177-бандига мувофиқ қозиқлар ботирилиши мумкин бўлган грунт қатламларини ажратишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish253. Грунтларни ШНҚ 1.02.07-19 ва ШНҚ 1.02.09-09 га мувофиқ қудуқлар бурғиланиши ва шурфлар қазилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚудуқлар бурғиланаётган жойлар ўртасидаги масофани шу жойларнинг муҳандис-геологик шароитлари мураккаблиги даражасига кўра белгиланиши, ушбу масофа 50 m дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАлоҳида турган бино ва иншоот чегарасида камида тўртта қудуқ, қурилиш майдони 1300 m2 дан кичик бўлган бинолар учун учта қудуқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish254. Бино ва иншоотлар қуриладиган майдонда қуйидаги маълумотлар берилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг гидрогеологик тартиби синчиклаб ўрганилиши ҳақидаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган ва мавжуд бинолар ва иншоотлардан фойдаланишда ўша тартибнинг ўзгариши мумкинлиги ҳақидаги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish255. Намланганда ўз хоссаларини ўзгартирувчи ўта чўкувчан ва бошқа тур грунтларнинг физик-механик, шунингдек мустаҳкамлик ва деформацияланиш хоссалари табиий намлик ҳолати учун ва сувга тўлиқ тўйинган ҳолати учун аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish256. II турдаги чўкувчан грунтларда қозиқли пойдеворларни ўта чўкувчанлик бўйича аниқлашда (грунтларнинг хусусий оғирликларидан 30 cm дан ортиқ ўта чўкиши эҳтимоли бўлганда), грунтни кесиш ёки олдиндан ҳўллаб шиббалаш, ҳўллаб портлатиш, грунт қозиқлари қоқиб мустаҳкамлаш билан II турдаги грунтлар шароитини I турга ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехник-иқтисодий жиҳатдан асосланганда бино ёки иншоот эгаллайдиган майдон чегарасида ва унинг атрофидаги ўта чўкувчан қатламнинг ярмига тенг масофада грунт қатламининг ўз хусусий оғирлигидан ўта чўкишини олдини олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish257. Намланганда мустаҳкамлик ва деформацияланиш кўрсаткичлари пасаювчи ўта чўкадиган ва бошқа тур грунтларнинг барча қатламларини қозиқлар тешиб ўтиши имкони бўлган ҳоллардагина ҳўлланиши мумкин бўлган ўта чўкадиган грунтли майдонларда қозиқли пойдеворларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish258. Қозиқларнинг пастки учлари қуйидаги грунтларга ботирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI турдаги грунтларда барча турдаги қозиқлар учун сувга тўйинган ҳолатдаги кўрсаткичи IL<0,6 бўлган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турдаги грунтларда Ssl,g £ Su да қоқма қозиқлар учун IL<0,4 ва бурғилама қуйма қозиқлар учун IL<0,2 бўлган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII турдаги грунтларда Ssl,g £ Su да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоқма қозиқлар учун IL<0,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилама қоқма қозиқлар учун IL£0 бўлган қоятошли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзич ва ўртача зичликдаги қумли грунтлар, чангли-лойли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, юқоридаги Ssl,g тўкиб текисланган тупроқ ва бошқа қўшимча юк ҳисобга олинганда грунтнинг хусусий оғирлигидан чўкиши деб ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу банддаги грунтларга қозиқларни ботириш чуқурлиги қозиқнинг чўкиши чегаравий чўкиш Su дан ошмаслиги ва қозиқнинг зарур юк кўтариш қобилияти таъминланишидан энг каттаси сифатида ҳисоблашлар бўйича белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish259. Грунтларни тешиб ўтиш иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаганда, қуйидагилар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII синф бино ва иншоотлари учун ўта чўкувчанлик бўйича I турдаги грунтларда нисбий ўта чўкувчанлиги Ssl<0,02 бўлган (босим камида 300 kPa (3 kgf/cm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг хусусий оғирлиги ҳамда унинг сиртига тушадиган юкламадан пайдо бўладиган босимдан кам;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларнинг (қозиқ-қобиқлардан ташқари) пастки учи грунт қатламига камида 1 m чуқур ботиши (бунда қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти таъминланиши, заминнинг мумкин бўлган ўта чўкиш ва чўкиш (умумий қийматлари) грунтлар нотекис ҳўллангандаги бинолар ва иншоотлар учун чегаравий қийматлардан ошмаслиги шартлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish260. I турдаги грунтларда III синф бир қаватли биноларнинг устун-қозиқларининг пастки учини Ssl ³ 0,2 грунтларга (агар қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини синалганда) таянтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish261. Чўкувчан қалинликни тўп-тўп қозиқлар билан ва қозиқларнинг > 0,6 консистенцияли (оқувчанлик кўрсаткичи) чангсимон-гилли грунтларга, шунингдек намланган чангсимон қумларга таяниб ўтишида ШНҚ 2.05.03-22нинг мазкур ШНҚнинг 78 ва 190-бандларига мувофиқ таянч атрофидаги грунтни намлашдаги салбий босимни ҳисобга олган ҳолда пойдевор текширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish262. Муҳандислик изланишлари натижасида қоқма қозиқларни ўта чўкувчан грунтларга қоқиб ботириш қийинлиги аниқланганда, лойиҳада йўналтирувчи қудуқлар қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙўналтирувчи қудуқлар I турдаги грунтларда йўналтирувчи қудуқлар диаметрини қозиқ кесими ўлчамида камроқ (50 mm гача), II турдаги грунтларда унга тенг ёки ундан кичикроқ (50 mm гача) қилиб белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙўналтирувчи қудуқлар чўкувчи қатлам чегарасидан чиқмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish263. I турдаги грунтларда қўлланиладиган қозиқларни ҳисоблашни мазкур ШНҚнинг 6, 8-боблари ва ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқнинг пастки учи ва ён сиртидаги грунтларнинг ҳисобий қаршиликлари R ва fi мазкур ШНҚнинг 1, 2 ва 7-жадвалларига мутаносиблик коэффициенти K ва a мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ деформация модули Е, ички ишқаланиш бурчаги j ва солиштирма боғланиши c қиймати қуйидагилар бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар грунт ҳўлланиши мумкин бўлганда, грунтни тўлиқ сувга тўйинтириб, бунда жадвалдаги ҳисобий кўрсаткичларни қуйидаги формуладан аниқланадиган ҳолат кўрсаткичида қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе — табиий зичликдаги грунтнинг ғоваклик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги, gw=10 kN/m3 (1 tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgs — қаттиқ зарраларнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3 (tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishWp, WL — қотиш чегарасида ва оқувчанлик чегарасида грунтнинг намлиги, бирлик улушларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар мазкур ШНҚнинг 50-формуласи бўйича IL<0,4 бўлса, IL= 0,4 деб қабул қилиш агар грунт ҳўлланмайдиган бўлса, табиий ҳолатдаги грунтнинг намлиги W ва ҳолат кўрсаткичи IL (W < Wp бўлса, Wp) қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish264. I турдаги грунтлар шароитида қўлланиладиган, шиббалаб ҳосил қилинган тўшамада қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти, мазкур ШНҚнинг 72-банди талабларига мувофиқ, ёқлари қия қоқма қозиқлардагидек, мазкур ШНҚнинг 179-бандида келтирилган талабларга мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish265. I турдаги грунтлар шароитида қўлланиладиган қозиқларнинг бутун узунлиги чегарасида грунтни чекланган тарзда ҳўллаб, ГОСТ 5686-2020га мувофиқ ўтказилган статик синовлар натижалари бўйича уларнинг юк кўтариш қобилиятини мазкур ШНҚнинг 7-бобига кўра аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish266. Қурилиш олиб борилаётган майдонда қозиқларни статик синовлари мавжуд бўлганда, уларни синамасдан ишлатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish267. Ўта чўкадиган грунтларда қўлланиладиган қозиқлар ва қозиқ-қобиқларнинг юк кўтариш қобилиятини қуйидагиларга мувофиқ аниқлашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларни динамик синовлар натижалари асосида аниқлашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ пастки учи ва ён сиртидаги ўта чўкадиган грунтларнинг ҳисобий қаршиликлари (R ва fi) ни шу грунтларни дала шароитида зондлаб синашлар натижаларига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish268. Статик зондлаш усулини мазкур ШНҚнинг 177-бандига мувофиқ қозиқларни таянтириш учун грунт қатламларини танлашда ўта чўкувчан қатлам чегарасидан пастда қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish269. I турдаги грунтлар шароитида мазкур ШНҚнинг 4-бобида келтирилган қозиқлардан ташқари қуйма бетон ва темир-бетон қозиқларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай қозиқлар шағални камида 3d (d-қудуқ диаметри) чуқурликка қудуқ ичида шиббалаб зичланган бурғилама қудуқларда қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish270. II турдаги грунтлар шароитида қозиқ танасининг ўта чўкувчан қатлам чегарасининг қисмидаги ишқаланишга қарши қопламали қозиқларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish271. Қозиқларни II-турдаги грунтларда замин грунтларининг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — бир қозиққа тўғри келадиган ҳисобий юклама, kN (tf); бино ва иншоотларнинг қозиқ пойдеворларини лойиҳалашда аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — мазкур ШНҚнинг 187-бандига мувофиқ юк кўтариш қобилияти, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgk — ишончлилик коэффициенти, мазкур ШНҚнинг 50-банд талаблари бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароитлари коэффициенти, қиймати грунт ўта чўкишининг мумкин бўлган қийматига боғлиқ (Ssl): Ssl=5 cm да gc = 0, Ssl ³ 2su да gc=0,8; Ssl нинг оралиқ қийматлари учун интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishPn — мазкур ШНҚнинг 187-бандига мувофиқ манфий ишқаланиш кучи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish272. Манфий ишқаланиш кучи Pn ни тўлиқ сувга тўйинган грунт учун (грунтлар юқоридан намланиши мумкин бўлганда) аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар грунтлар пастдан (ер ости сувлари сатҳи кўтарилаганда) намланадиган бўлса, нисбий ишқаланиш кучи P'n табиий намликдаги грунтлар каби аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish273. Қозиқларни мустаҳкамлиги бўйича hsl чуқурликда таъсир қиладиган мазкур ШНҚнинг 187-бандига мувофиқ N+Pn (грунтлар юқоридан намланганда) ёки N+P'n (грунтлар пастдан намланганда) юкламага ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish274. Сувга тўйинган грунтларда қозиқнинг ён сиртига таъсир қиладиган манфий ишқаланиш кучи Pn ва табиий намликдаги грунтларда нисбий ишқаланиш кучи P'n ГОСТ 5686-2020га мувофиқ сувга тўйинган грунтлар ва табиий намликдаги грунтларда суғурувчи куч билан синашлар бўйича hsl узунликдаги қозиқнинг энг катта чегаравий қаршилигига тенг деб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish275. Суғуришга синашларни ўтказишдан олдин манфий ишқаланиш кучи Pn ни қуйидаги формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ танаси кўндаланг кесимининг периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsl — грунтнинг ўта чўкувчан қатламларининг ёнлама ишқаланиш кучлари жамланадиган ҳисобий чуқурлик, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг хусусий оғирлиги таъсиридан унинг ўта чўкиши қиймати 0,05 m га тенг бўлган чуқурликка тенг деб қабул қилиниши, бунда замин грунтининг ўта чўкиш қиймати ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishti — ҳисобий қаршилик, kPa, қуйидаги формула бўйича h=6 m чуқурликкача аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz — ёнлама босим коэффициенти, 0,7 га тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjI, cI — ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма боғланиш ҳисобий қийматлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsI — чуқурлик бўйича ўрталаштирилган ва ГОСТ 12248-2010га мувофиқ консолидацияланган дренажли қирқиш усулида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчуқурлик 6 m <h £hsI да қиймати доимий ва 6 m чуқурликдаги қийматига тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishszg — сувга тўйинган грунтнинг хусусий оғирлигидан тик зўриқиш, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — ҳўлланганда чўкадиган ва қозиқнинг ён сиртига тегиб турадиган ўта чўкадиган грунт i-қатлами қалинлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish276. Сиқувчи кучга ишлайдиган қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN (tf) ни қуйидагича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчекланган жойни ҳўллаб қозиқларни статик синашлар натижалари бўйича l узунликдаги қозиқларни ботирувчи кучга юк кўтариш қобилияти билан hsI узунликдаги қозиқларни суғурувчи кучга юк кўтариш қобилияти орасидаги фарқ сифатида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 179-бандига мувофиқ hsI чуқурликдан пастдаги грунт қатламлари чегарасида грунтлар тўлиқ сувга тўйинган шароитларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish277. II турдаги грунтларда тўлиқ узунлиги бўйича жойлаштириладиган қозиқларни ўта чўкиш бўйича статик синашлардан ўтказиш мажбурий ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish278. Грунтлари ўрганилмаган жойларда алоҳида муҳим иншоотлар учун чўкиш юз бергунга қадар заминни узоқ ҳўллаш йўли билан синовлар ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish279. Қозиқларнинг ён сиртида салбий ишқаланиш кучлари вужудга келиши эҳтимоли бўлганда, осма қозиқлардан қилинган қозиқли пойдеворларнинг чўкишини ён томонларидан тик қозиқлар четки қаторлари ташқи ёқларидан масофада ўтадиган тик текисликлар билан чекланган деб қабул қилинадиган пойдевор сифатида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, hmt — қозиқнинг пастки учидан hsI чуқурликкача бўлган масофа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish280. Юкламаларни ҳисоблашда пойдеворнинг хусусий оғирлигига салбий ишқаланиш кучларини қўшиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу кучлар пойдевор плиталари (ростверк) баландлиги чегарасида унинг периметрига тенг ва қозиқларнинг ташқи ёқлари бўйича қозиқлар тўпи периметрига тенг периметр u, m да мазкур ШНҚнинг 52-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish281. Бино ва иншоотларнинг қурилмаларини ҳисоблаш учун ўта чўкувчан грунтларда қозиқли пойдеворларнинг нотекис чўкишларини аниқлашда қурилиш майдонининг гидрогеологик шароитлари ўзгаришлари ҳамда ҳисобланаётган пойдевор ёки умуман иншоотга нисбатан ҳўллаш манбаининг энг ноқулай тури ва жойлашиши тўғрисидаги тахминларни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish282. II турдаги грунтларда грунтнинг хусусий оғирлигидан ўта чўкиш эҳтимоли бўлганда қозиқли пойдеворларни қўллашда сувдан муҳофаза қилиш тадбирларини бажариш, бунда чўкиш чоклари биноларни оддий шаклдаги бўлакларга қирқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСаноат корхоналарининг кранлар билан жиҳозланган ишлаб чиқариш биноларида, кран ости изларини қозиқли пойдеворлар ҳисобий чўкиши иккиланган қийматига, бироқ грунтнинг ўз хусусий оғирлигидан ўта чўкиши ярмидан кам бўлмаган қийматга текислаш имконини берадиган конструктив тадбирлар назарда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish283. Грунт хусусий оғирлигидан 30 cm дан ортиқ ўта чўкканда, ўта чўкиш ўрасининг эгри чизиқли қисми чегарасига тушиб қоладиган қозиқли пойдеворларнинг горизонтал силжиши имкони бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтни танлаш, грунтни чуқур намлаш, грунт намланишининг олдини олиш ва қозиқларга тушадиган горизонтал оғирликни ҳисобга олган ҳолда бошқа махсус статик ҳисоб-китоблар қабул қилинишини керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish284. II турдаги грунтлар шароитида қозиқли пойдеворга таъсир қиладиган юкламаларни аниқлашда салбий ишқаланиш кучларини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу кучлар бинолар ва иншоотларнинг грунтга кирган ва қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)и таглигидан юқорида ётган ён сиртларида пайдо бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish285. Қозиқли пойдеворларни қўллашда ўта чўкувчан грунтлардан ташкил топган майдонларни текислаш учун фақат махсус асослангандан кейингина 1 m дан ортиқ тупроқ тўкишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish286. II-турдаги грунтлар шароитида қилинадиган қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда тайинланиши бўйича ишончлилик коэффициенти ҳисобга олинмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Шишадиган грунтларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish287. Шишадиган грунтлардаги қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда қозиқлар шишадиган грунтларнинг барча қатламини ўйиб ўтиши (қозиқларнинг пастки учлари шишмайдиган грунтга таяниши) ҳамда қисман ўйиб ўтиши (пастки учлар бевосита шишадиган грунтга таяниши)га йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish288. Шишадиган грунтлар учун қозиқли пойдеворларни ҳисоблашни чегаравий ҳолатлар бўйича ушбу ШНҚнинг 5-6-бобида келтирилган талабларга мувофиқ бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШишадиган грунтлар учун қозиқли пойдеворларни деформациялар бўйича ҳисоблашда, грунт шишганда қозиқларнинг кўтарилишини аниқлашга доир қўшимча ҳисоблашни мазкур ШНҚнинг 200 — 203-бандларига мувофиқ бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish289. Шишадиган грунтлар учун қозиқли пойдеворларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда қозиқ ёки қозиқ қобиқнинг учлари остидаги ва ён сиртидаги ҳисобий қаршиликлар R ва fi қийматларини қозиқлар ва қозиқ-штампларни қурилиш майдонида ёки шунга ўхшаш грунтли қўшни майдонда шишадиган грунтларни ҳўллаб ўтказиладиган синашлар натижалари асосида қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish290. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалашни бошлаш пайтида статик синашлар натижалари мавжуд бўлмаса, диаметри 1 m дан кичик бўлган қозиқлар ва қозиқ-қобиқларнинг пастки учлари остидаги ва ён сиртидаги шишадиган грунтларнинг ҳисобий қаршилигини мазкур ШНҚнинг 1, 2 ва 7-жадваллари бўйича худди шишмайдиган грунтлардагидек қўшимча грунтнинг ишлаш шароитлари коэффициенти gc=0,5 ни киритиб қабул қилиш, бунда коэффициент мазкур ШНҚнинг 3 ва 5-жадвалларида келтирилган бошқа коэффициентлардан қатъий назар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish291. Олдиндан бурғиланган йўналтирувчи қудуқларга ботирилган қоқма қозиқлар, кенгайишсиз қуйма қозиқлар, шунингдек грунтларнинг шишадиган қисми ўйиб кирмайдиган қозиқ-қобиқларнинг кўтаришини hsw,p m ни қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsw — шишадиган грунт сиртининг кўтарилиши, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhswр — қозиқларнинг пастки учи жойлашган сатҳда грунт қатламининг кўтарилиши (шишадиган грунтни ўйиб ўтган ҳолда hswр =0), m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW, w — мазкур ШНҚнинг 18-жадвалидан аниқланадиган коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунт шишганда грунт чуқурлиги бўйича деформациянинг камайишини формулададиган кўрсаткичга боғлиқ бўлади ва шишадиган лойлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойлар учун — 0,31 m-1,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishорол лойлари учун — 0,36 m1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — қозиқ кўндаланг кесими периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиққа тушадиган ҳисобий юк, kN (tf) юк бўйича ишончлилик коэффициенти gf = 1 қилиб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish292. Иншоотларнинг кўтарилишини чегаравий қийматларини, шунингдек шишадиган грунт сиртининг кўтарилиши hsw ва қозиқларнинг пастки учи hswр жойлашган сатҳда грунт қатламининг қийматларини ШНҚ 2.02.01-19 га мувофиқ аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқнинг чуқурлиги, m |
Коэффициент W а, m1 нинг қуйидаги қийматларида |
Коэффициент w, m2/kN (m2/tf) |
||||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
||
|
3 |
0,72 |
0,62 |
0,53 |
0,46 |
0,40 |
|
|
4 |
0,64 |
0,53 |
0,44 |
0,36 |
0,31 |
1,5 (15) |
|
5 |
0,59 |
0,46 |
0,36 |
0,29 |
0,24 |
1,1 (11) |
|
6 |
0,53 |
0,40 |
0,31 |
0,24 |
0,19 |
0,7 (7) |
|
7 |
0,48 |
0,35 |
0,26 |
0,20 |
0,15 |
0,5 (5) |
|
8 |
0,44 |
0,31 |
0,22 |
0,17 |
0,13 |
0,4 (4) |
|
9 |
0,40 |
0,27 |
0,19 |
0,14 |
0,11 |
0,3 (3) |
|
10 |
0,37 |
0,24 |
0,17 |
0,12 |
0,09 |
0,2 (2,5) |
|
11 |
0,34 |
0,21 |
0,15 |
0,10 |
0,08 |
0,2 (2) |
|
12 |
0,31 |
0,19 |
0,13 |
0,09 |
0,07 |
0,1 (1,5) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish293. Қозиқлар шишадиган грунтларни кесиб ўтганда ва улар шишмайдиган грунтларга ботганда ва қуйидаги шарт бажарилганда, қозиқли грунтнинг кўтарилиши юз бермаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFsw — қозиқнинг ён сиртига таъсир қиладиган ҳисобий кўтарилиш кучларининг тенг таъсир этувчиси, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни шишадиган грунтларда дала синовлари натижалари бўйича ёки грунтнинг шишиш кучлари учун юклама бўйича ишончлилик коэффициенти γf = 1,2 ни ҳисобга олиб ушбу ШНҚнинг 2-жадвалидан фойдаланиб аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFdu — қозиқнинг шишмайдиган грунтда жойлашган қисми юк кўтариш қобилияти, kN (tf) cуғурувчи кучлар таъсир этганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgk — мазкур ШНҚнинг 2-формуладагидек аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish294. Диаметри 1 m дан катта бўлган, шишадиган грунтлар қатламини кесиб ўтмайдиган қозиқларнинг кўтарилишини худди табиий грунтдаги пойдевордагидек ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, кенгайган қозиқнинг кўтарилиши қуйидагига тенг бўлган юклама Fu таъсир қилган ҳол учун аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(56)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу урда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN, Fsw — мазкур ШНҚнинг 55-формуладагидек аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgII — грунт солиштирма оғирлиги ҳисобий қиймати, kN/m3 (tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVg — қозиқнинг кўтарилишига қаршилик қиладиган грунт ҳажми, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг кўтарилишига қаршилик қиладиган грунт ҳажми Vg, пастки (кичик) диаметри кенгайиш диаметри d га, юқори даиметри d'=h+d га тенг бўлган, h баландликдаги кенгаювчи кесик конусдаги грунт ҳажмига тенг деб қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — грунтнинг табиий сиртидан қозиқнинг кенгайган жойи ўртасигача бўлган масофа, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish295. Шишадиган грунтлар учун қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда грунт сатҳи билан пойдевор плиталари (ростверк)нинг пастки текислиги орасида мазкур ШНҚнинг 169-бандига мувофиқ тирқиш қолдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТирқишнинг ўлчами грунт шишганда, унинг кўтарилиши энг катта қийматига тенг ёки ундан катта қилиб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШишадиган грунтнинг қатлами қалинлиги 12 m дан кам бўлганда, бевосита грунтга таянадиган пойдевор плиталари (ростверк) қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 55-формуласига асосан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13- боб. Ишлов берилаётган ҳудудларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish296. Ишлов берилаётган майдонлар учун қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда мазкур ШНҚ талабларидан ташқари ШНҚ 2.01.09-19 га ҳам риоя қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш учун мўлжалланган муҳандислик изланишлари маълумотлари билан бирга кон-геология изланишлари маълумотлари ва ер сиртининг кутиладиган деформацияланиши маълумотларидан ҳам фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish297. Ишлов берилаётган майдонлар учун қозиқли пойдеворларни лойиҳалашга доир топшириқда қуйидаги маълумотлар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонида ер сиртининг кутиладиган энг катта деформацияланиши ҳақида маркшейдерлик ҳисоби натижалари бўйича олинган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўтириш, оғиш, нисбий горизонтал чўзилиш ёки сиқилиш деформациялари, ер сиртининг эгрилик радиуси, ўйиқлар ўлчами ҳақидаги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish298. Ишлов берилаётган майдонда қуриладиган бинолар ва иншоотлар қозиқли пойдеворларини ҳисоблашни ишлов берилганда, деформацияланадиган замин томонидан кўрсатиладиган таъсирларни ҳисобга олиб белгиланадиган юкламаларнинг алоҳида уйғунлашуви чегаравий ҳолати бўйича бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish299. Қозиқлар каллагининг пойдевор плиталари (ростверк)ка қандай туташтирилганига ва майдонга ишлов берилганда заминда горизонтал деформацияланиш пайдо бўлиши жараёнида пойдеворларнинг замин грунти билан таъсирлашувчига кўра қозиқли пойдеворларнинг қуйидаги турларга бўлиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбикр-қозиқлар каллакларини пойдевор плиталари (ростверк)ка бикр маҳкамлаш (қозиқлар темирўзаги чиқиқларини анкерлаб қўйиш ёки динамик ва статик юклама билан синашлар ва грунтни зондлаш натижалари бўйича аниқланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмослашувчан (қимирлайдиган) қозиқларни пойдевор плиталари (ростверк)ка шартли-шарнирли 5 — 10 cm туташтириш ёки қозиқлар чоклари орқали туташтириб бириктириши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish300. Ишлов берилаётган майдонларда қозиқли пойдеворлар ва уларнинг заминларини ҳисоблаш қуйидагиларни ҳисобга олиб бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдонга ишлов бериш туфайли грунтларнинг физик-механикавий хоссалари ўзгаришини мазкур ШНҚнинг 210-бандига мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер сиртининг оғиши, қийшайиши ва унда ўйиқлар ҳосил бўлиши туфайли айрим қозиқларга тушадиган тик юкламаларнинг қайта тақсимланишини мазкур ШНҚнинг 211-бандига мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтларининг нисбий горизонтал деформацияланиши туфайли горизонтал текисликда вужудга келадиган қўшимча юкламаларни мазкур ШНҚнинг 212-бандига мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish301. Ишлов берилаётган майдонда сиқувчи кучга ишловчи барча турдаги қозиқларнинг замин грунти бўйича юк кўтариш қобилиятини қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcr — майдонга ишлов берилганда грунтларнинг физик-механик ўзгаришларини ва тик юкламаларнинг қайта тақсимланишини ҳисобга оладиган ишлаш шароитлари коэффициенти:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот пойдеворларидаги устун-қозиқлар учун gcr =1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмослашувчан турдаги бинолар ва иншоотлар (масалан, шарнирли таянчли бир қаватли синчли иморатлар) пойдеворларидаги осма қозиқлар учун gcr = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбикр турдаги бинолар ва иншоотлар (масалан, бикр тугунли кўп қаватли синчсиз бинолар, силос корпуслари) пойдеворларидаги осма қозиқлар учун gcr = 1,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг юк кўтариш қобилияти, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 6-бобига мувофиқ ҳисоблаб ёки дала тадқиқотлари натижалари асосида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни динамик ва статик юклама билан синашлар ва грунтни зондлаш мазкур ШНҚнинг 7-боби натижалари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish302. Тик қоя қатламларда, бундан ташқари, нисбий горизонтал деформацияланиш εh , mm/m га боғлиқ бўлган қўшимча коэффициент gcr=1/(1+100·εh) ни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish303. Бикр турдаги тузилишли бинолар ва иншоотларнинг қозиқлари ва қозиқ-қобиқларига тушадиган қўшимча тик юкламалар ±
N ни ер сиртининг оғиши, қийшайиши, унда ўйиқлар ҳосил бўлиши, шунингдек грунтларининг горизонтал деформацияланиши билан боғлиқ равишда қозиқларнинг тик ҳисобий қийматларига кўра, қуйидагилар асосида аниқланиши лозим:
N ни ер сиртининг оғиши, қийшайиши, унда ўйиқлар ҳосил бўлиши, шунингдек грунтларининг горизонтал деформацияланиши билан боғлиқ равишда қозиқларнинг тик ҳисобий қийматларига кўра, қуйидагилар асосида аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishосма қозиқлардан тайёрланган қозиқли пойдеворлар ва уларнинг замини мазкур ШНҚнинг 8-бобига мувофиқ табиий заминдаги пойдевор билан алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшартли пойдеворнинг замини бино (иншоот) ёки унда ажратилган бўлма узунлиги бўйича деформация модули ва грунт тўшамаси коэффициенти доимий бўлган чизиқли деформацияланадиган қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish304. Қўшимча вертикал юкламалар бинонинг бўйлама ва кўндаланг ўқлари бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish305. Ишлов берилаётган майдонларда қуриладиган қозиқли пойдеворларни ҳисоблашда майдонга ишлов бериш туфайли замин грунтининг қозиқларнинг лойиҳадаги вазиятига нисбатан горизонтал силжиши таъсирида эгилишга ишлаши натижасида қозиқларда вужудга келадиган қўшимча зўриқишларни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish306. Майдонга ишлов беришда грунтнинг ҳисобий силжиши ucr, mm ни қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgf, gc — нисбий горизонтал деформация учун юклама ва ишлаш шароитлари бўйича ишончлилик коэффициентлари ШНҚ 2.01.09-20 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishÎh — нисбий горизонтал деформациянинг кутилаётган қиймати маркшейдерлик ҳисоби натижалари бўйича аниқланади, mm/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishх — қаралаётган қозиқнинг ўқидан токи бутун бино (бўлма) узунлигида қилинган пойдевор плиталари (ростверк)ли бино (иншоот)нинг марказий ўқигача ёки алоҳида устунлар тагига қилинган пойдевор плиталари (ростверк)ли синчли бино (бўлма)нинг бикрлик бўлгигача бўлган масофа, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish307. Ишлов берилаётган майдонларга қуриладиган бино ва иншоотларнинг қозиқли пойдеворларини лойиҳалашда ер сиртининг деформацияланиши натижасида қозиқлардан пойдевор плиталари (ростверк)ка тушадиган зўриқишлар энг паст бўлиштдан келиб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу талабни бажариш учун лойиҳаларда қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтининг горизонтал силжишлари таъсирини камайтириш учун бино ёки иншоотни бўлмаларга бўлишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг қийшайишидан тик текисликда вужудга келадиган зўриқишларни камайтриш учун бикр тузилишли бинолар ва иншоотлар учун асосий осма қозиқлар ишлатишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиложи борича бикрлиги кам қозиқлар, масалан, призматик, квадрат ёки тўғри тўртбурчак кўндаланг кесимли қозиқларни ишлатиш, тўғритўртбурчак кесимли қозиқларни, бинони бўйлама йўналишида кичик томони билан жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқни пойдевор плиталари (ростверк)ка туташтиришнинг мослашувчан турини мазкур ШНҚнинг 208-бандига мувофиқ қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиноларни домкратлар ёки бошқа тўғриловчи қурилмалар ёрдамида тўғрилаб қўйиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish308. Бино ёки иншоотни бўлмаларга бўлганда, улар орасида пойдевор плиталари (ростверк)да тирқишлар (деформация чоклари)ни бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу тирқишларнинг ўлчами бинолар ва иншоотларнинг пастки қурилмаларидагидек ШНҚ 2.01.09-19 га мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish309. Қозиқли пойдеворларни I — IV гуруҳдаги ишлов берилаётган қуйидаги майдонларда қўллаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishосма қозиқли бинолар ва иншоотларнинг исталган тури учун I — IV гуруҳдаги майдонларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустун-қозиқли — замин қийшайганда — мослашувчан турдаги тузилишли қилиб лойиҳаланаётган бинолар ва иншоотлар учун III ва IV гуруҳдаги, бикр тузилишли бинолар ва иншоотлар учун IV гуруҳдаги майдонларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish310. Ишлов берилаётган майдонларни гуруҳларга бўлишда ШНҚ 2.01.09-19га асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish311. Диаметри 600 mm дан катта бўлган қуйма ва бурғилама қозиқлар, қозиқ-қобиқлар ва бикр қозиқларнинг бошқа турларини фақат пойдевор плиталари (ростверк)ка сирпаниш чоки орқали туташтириладиган мослашувчан тузилишли қозиқли пой-деворларда мазкур ШНҚнинг 208-бандига асосан қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish312. Ишлов берилаётган майдонларда қозиқлар қоятошли грунтларга таянадиган ҳоллардан ташқари улар грунтга камида 4 m чуқур ботирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish313. Ўйиқлар ҳосил бўлиши мумкин бўлган I — IV гуруҳлардаги ишлов берилаётган майдонларда, шунингдек геологик бузилишлар мавжуд бўлган майдонларда махсус асослантирилганда қозиқли пойдеворларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish314. Қозиқларни пойдевор плиталари (ростверк)ка туташтиришнинг тузилишини кутилаётган замин грунтининг горизонтал силжиши қийматига қараб белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқлар учун горизонтал силжишнинг чегаравий миқдорига пойдевор плиталари (ростверк) билан қуйидагича туташувда мазкур ШНҚнинг 208-бандига мувофиқ берилган миқдоридан ошмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбикр туташув — 2 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмослашувчан, шартли-шарнирли туташув — 5 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмослашувчан, сирпаниш чоки орқали туташув — 8 cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish315. Замин грунтнинг горизонтал силжишидан қозиқлар ва пойдевор плиталари (ростверк)да вужудга келадиган зўриқишларни камайтириш, шунингдек бино (иншоот) қозиқли пойдеворларининг умумий фазовий устуворлигини таъминлаш учун грунтнинг кичик (2 cm гача) силжишлари таъсири жойидаги қозиқлар майдонини бикр туташувли қилишни, бошқа ҳолларда эса мослашувчан (шарнирли ёки сирпанувчи чок орқали) туташувли қилишни кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish316. Қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)лари марказдан ташқари чўзилиш ва сиқилишга, шунингдек ишлов берилганда деформацияландиган замин грунтининг ёнлама босимидан қозиқларда пайдо бўладиган горизонтал таянч қаршиликлар (кўндаланг куч ва эгувчи момент) таъсирида бурилишга ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish317. Грунт сиртига қўйиладиган бетон майдонлар ёки бошқа бикр қурилмалардаги баланд пойдевор плиталари (ростверк)ли қозиқли пойдеворларни қўллашда қозиқларнинг бутун периметри бўйича эни камида 8 cm ва қалинлиги бикр қурилманинг бутун қалинлигича келадиган тирқишлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТирқишни уфқий силжишлари таъсирида қозиқлар учун бикр таянч ҳосил қилмайдиган юмшоқ ёки қайишқоқ ашёлар билан тўлдириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-боб. Сейсмик ҳудудларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish318. Зилзила содир бўладиган ҳудудларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг талабларидан ташқари ҚМҚ 2.01.03-19 га ҳам риоя қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқли пойдеворларни лойиҳалаш учун бажариладиган муҳандислик изланишлари маълумотларидан қўшимча равишда қурилиш майдонини сейсмик микроҳудудлаш маълумотларидан ҳам фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish319. Бинолар ва иншоотларнинг қозиқли пойдеворларига зилзила таъсирларни ҳисобга олиб, биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича юкламаларнинг алоҳида уйғунлашувига ҳисобланиши керак. Бунда, қуйидагиларни назарда тутиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 6-бобига мувофиқ қозиқнинг сиқувчи ва суғурувчи юкламаларга юк кўтариш қобилиятини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ қозиқларнинг ён сиртлари грунтга узатадиган босимни чеклаш бўйича грунтнинг турғунлигини текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг қозиқларни материалини мустаҳкамлиги бўйича ҳисобий зўриқишлар (бўйлама куч, эгувчи момент ва кўндаланг куч)нинг биргаликдаги таъсирига ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларнинг қиймати зилзила юкламаларнинг ҳисобий қийматларига кўра мазкур ШНҚнинг 1-иловаси бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish320. Бино ёки иншоотга таъсир қиладиган зилзила юкламаларининг ҳисобий қийматларини аниқлашда, баланд жойлашган пойдевор плиталари (ростверк)ни, қуйи қават синчи (каркаси) кўринишида қараш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish321. Қозиқларни юк кўтариш қобилиятини, сиқувчи ёки суғурувчи юклама Feq га кўтарувчанлик хусусиятини ҳисоблашда R ва fi ларнинг қийматини, замин грунтини мазкур ШНҚнинг 19-жадвалида келтирилган geq1 ва geq2 пасайтирувчи коэффициентларига кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR қийматини, шунингдек иш шароитлари коэффициенти geq3 га ҳам кўпайтириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishi³3 да geq3=1, ва i<3 да geq3 = 0,9 деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, i — қозиқнинг келтирилган узунлиги мазкур ШНҚнинг 1-иловаси бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish322. Ҳисобий чуқурлик hd гача қозиқнинг ён сиртига грунтнинг қаршилиги fi ни мазкур ШНҚнинг 227-бандига мувофиқ нолга тенг деб олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish323. Қозиқнинг ён сиртига грунтнинг қаршилиги ҳисобга олинмайдиган ҳисобий чуқурлик hd қуйидаги 59-формуладан аниқланиши, бунда 3/aε дан ортирмай қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа1,а2,а3 — ўлчамсиз коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтегишлича 1,5; 0,8 ва 0,6 (пойдевор плиталари (ростверк) баланд бўлса ва қозиқ алоҳида турса) ва 1,2; 1,2 ва 0 (қозиқ паст пойдевор плиталари (ростверк)ка қаттиқ туташтирилса) деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH,M — горизонтал куч, kN (tf) ва эгувчи момент, kN∙m (tf×m) (булар грунт сирти сатҳида сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб юкламаларнинг алоҳида уйғунлашувида қозиққа қўйилган) нинг ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaε — деформация коэффиценти, 1/m мазкур ШНҚнинг 1-иловасидан аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbp — қозиқнинг шартли эни, m мазкур ШНҚнинг 1-иловасидан аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI — грунт солиштирма оғирлигининг ҳисобий қиймати, kN/m3 (tf/m3), сувга тўйинган грунтларда сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олиб аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjI, cI — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги, град ва грунтнинг солиштирма илашиши, kN/m2 (tf/m2) мазкур ШНҚнинг 36 ва 228-бандларига мувофиқ ҳисобий қийматлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish324. Сейсмик юкламалар таъсир қилганда ҳисобий чуқурлик hd ни аниқлашда ички ишқаланиш ҳисобий бурчаги қийматини ҳисобий сейсмиклик 7 балл бўлганда, 2о га, 8 баллда 4о га, 9 баллда 7о га камайтириб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish325. Кўприкларнинг қозиқли пойдеворларини ҳисоблашда оқувчанлик кўрсаткичи IL>0,5 бўлган сувга тўйинган қумли грунтларда, қилинадиган мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган К мутаносиблик коэффициентлари қийматларини 30 фоизга камайтириш йўли билан ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларни юк кўтариш қобилиятига горизонтал юклама таъсир қилганда, қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини ҳисоблашларда сейсмик юкламанинг қисқа муддат таъсир қилишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун мазкур ШНҚнинг 3-иловаси бўйича (24) формуладаги h2 коэффициент қийматини катталаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир қаторли пойдеворларни шу қаторга перпендикуляр текисликда таъсир қиладиган юкламаларга ҳисоблашларда h2 коэффициенти қийматини 10 фоиз, бошқа ҳолларда 30 фоизга катталаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Бино ва иншоотларнинг хисобий сейсмиклиги, балл |
Қуйидаги гурунтларда R қийматларига тузатиш киритиш учун ишлаш шароитлари коэффициенти, geq1 |
Қуйидаги гурунтларда fi қийматларига тузатиш киритиш учун ишлаш шароитлари коэффициенти, geq2 |
|||||||||
|
Қумли зич гурунтлар |
Ўртача зичликдаги кумли гурунтлар |
Қуйидаги оқувчанлик кўрсаткичида чангли лойли гурунтлар |
Зич ўртача зичликдаги кумли гурунтлар |
Қуйидаги оқувчанлик кўрсаткичида чангли лойли гурунтлар |
|||||||
|
|
Намлиги кам ва нам |
Сувга тўйинган |
Намлиги кам ва нам |
Сувга тўйинган |
IL< 0 |
0 |
Намлиги кам ва нам |
Сувга тўйинган |
IL< 0 |
0 |
0,75 |
|
7 |
1 0,9 |
0,9 - |
0,95 0,85 |
0,8 - |
1 1 |
0,95 0,9 |
0,95 0,85 |
0,9 - |
0,95 - |
0,85 0,8 |
0,75 0,75 |
|
8 |
0,9 0,8 |
0,8 - |
0,85 0,75 |
0,7 - |
0,95 0,95 |
0,9 0,8 |
0,85 0,75 |
0,8 0,75 |
0,9 0,8 |
0,8 0,7 |
0,7 0,65 |
|
9 |
0,8 0,7 |
0,7 - |
0,75 0,6 |
- |
0,9 0,85 |
0,85 0,7 |
0,75 0,65 |
0,7 - |
0,85 0,65 |
0,7 0,6 |
0,6 - |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Чизиқ устида келтирилган geq1, geq2 қийматлари қоқма қозиқларга, чизиқ тагидагилари тиқма қозиқларга тегишли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Такрорланувчанлик тегишлича 1,2,3 бўлган ҳудудларда қуриладиган бинолар ва иншоотлар учун (транспорт ва гидротехникага доир бинолар ва иншоотлардан ташқари) geq1 ва geq2 коэффициентлар қийматларини 0,85;1,0 ёки 1,15 га кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Қоятошли ва йирик бўлакли грунтларга таянадиган устун-қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини аниқлашда қўшимча ишлаш шароитлари geq1, geq2 коэффициентлари киритилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish326. Веритикал сиқувчи ва суғурувчи юкламаларга ишловчи қозиқнинг кўтарувчанлик хусусияти Fed, kN (tf) дала шароитидаги синашлар натижалари бўйича сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб қуйидаги формуладан аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkeq — сейсмик таъсирларда қозиқнинг кўтарувчанлик хусусияти пасайишини ҳисобга оладиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик таъсирларни ҳисобга олиб, мазкур ШНҚнинг 224 — 227-бандлари талабларига мувофиқ ҳисобланган қозиқ кўтарувчанлик хусусияти қийматининг сейсмик таъсирларини ҳисобга олмасдан ушбу ШНҚнинг 6-бобига мувофиқ ҳисобланган қозиқ кўтарувчанлик хусусияти қийматига нисбати сифатида ҳисоблаб аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг кўтарувчанлик хусусияти, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстатик ёки динамик синашлар натижалари бўйича ёки грунтни статик зондлаш маълумотлари бўйича мазкур ШНҚнинг 7-бобига мувофиқ (сейсмик таъсирларни ҳисобга олмасдан) аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish327. Ўта чўкадиган ва шишадиган грунтларда қозиқларни сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб юкламаларнинг алоҳида уйғунлашувига ҳисоблашни табиий намликда (агар грунтни ҳўллашнинг иложи бўлмаса) ва тўлиқ сувга тўйинган, оқувчанлик кўрсаткичи мазкур ШНҚнинг 50-формуладан аниқланадиган грунтда (агар грунтни ҳўллашнинг иложи бўлса) амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини II турдаги грунт шароитларида ўта чўкиш бўйича аниқлаш грунтнинг салбий ишқаланиш кучлари ривожланиши имкониятини ҳисобга олмасдан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish328. Қозиқларни сейсмик таъсирларга ҳисоблаш уларни мазкур ШНҚнинг 6 — 8-бандларига мувофиқ ҳисоблаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish329. Сейсмик ҳудудлардаги қозиқли пойдеворлар учун кўндалангига арматураланмаган ва чўкморсимон қозиқлардан ташқари барча турдаги қозиқларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish330. Қудуқларнинг деворини мустаҳкамлашни талаб қилмайдиган барқарор грунтлардагина бурғилама тиқма қозиқларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқларнинг диаметри камида 40 cm бўлиши, қозиқ узунлигининг диаметрига нисбати 25 дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИстисно тариқасида кейин тортиб олинадиган ўрнатилган қувурларини қўллаган ҳолда сувга тўйинган грунтларга тиқма ва бурғилама қозиқларни ботиришда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish331. Сейсмик ҳудудларда қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда қозиқларнинг пастки учини оқувчанлик кўрсаткичи IL £ 0,5 бўлган қоятошли, йирик бўлакли, зич ва ўртача зичликдаги қумли ва чангли-лойли грунтларга таянтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish332. Бир қаторли ва 5 диаметрдан ортиқ қадамли кўп қаторли қозиқларнинг пастки учини оқувчанлик кўрсаткичи IL>0,5 бўлган сувга тўйинган ғовак қумларга, чангли-лойли грунтларга таянтиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish333. Грунтга динамик таъсир кўрсатишнинг махсус шарт-шароитларини қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish334. Қозиқли пойдевор плиталари (ростверк)ининг кўтарувчанлик қобилияти мазкур ШНҚнинг 8-боби ва ШНҚ 2.05.03-22 га мувофиқ текширилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish335. Сейсмик ҳудудларда қозиқларни грунтга камида 4 m чуқурлаштириш, қозиқларнинг пастки учлари остидаги заминда ўртача зичликдаги сувга тўйинган қумли грунтлар мавжуд бўлганда, камида 8 m чуқурлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish336. Қозиқларни сунъий ҳосил қилинган сейсмик таъсирларда дала шароитида синашлар натижасида олинган маълумотлар билан асосланганда қозиқларни камроқ чуқурлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish337. Қозиқлар қоя грунтларга таянган ҳолда уларнинг грунтга киритилиши носейсмик ҳудудларидагидек қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish338. Бинонинг юк кўтарувчи деворлари остидаги қозиқли пойдеворнинг пойдевор плиталари (ростверк)и бўлми чегарасида узлуксиз ва бир сатҳда жойлашган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish339. Қозиқларнинг юқори учини пойдевор плиталари (ростверк)ка бириктириш чуқурлиги ҳисоблаб топилади ва сейсмик таъсирлар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish340. Бинолар ва иншоотларни пойдевор плиталари (ростверк)сиз қозиқли пойдеворларни қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish341. Техник-иқтисодий жиҳатдан тегишлича асосланганда, қозиқли пойдеворларни сочилувчан материаллар (майда шағал, шағал, йирик ва ўртача қум) дан қилинган оралиқ ёстиқчали қилиб қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай пойдеворларни биоген грунтларда, II турдаги ўта чўкадиган грунтларда, ишлов берилаётган майдонларда, геологик жиҳатдан нобарқарор (ўпирилиш, сел келиши мумкин бўлган карстли) майдонларда ва барқарорлаштирилмаган грунтли майдонларда қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish342. Оралиқ ёстиқли қозиқли пойдеворлар учун худди носейсмик ҳудудлардагидек қозиқлар қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish343. Оралиқ ёстиқчали қозиқли пойдевор таркибига кирадиган қозиқларни горизонтал юкламаларга ҳисобланмаслиги, сиқувчи юкламага ишлайдиган бундай қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб, мазкур ШНҚнинг 225-бандига мувофиқ аниқлаш, бунда грунтнинг қаршилигини қозиқнинг бутун ён сирти бўйлаб ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, hd = 0, сейсмик таъсирларда қозиқ пастки учининг ишлаш шароитлари коэффициенти geqf = 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish344. Оралиқ ёстиқли қозиқли пойдеворларни деформациялар бўйича ҳисоблашда пойдеворнинг чўкишини мазкур ШНҚнинг 8-бобига мувофиқ аниқланадиган пойдеворнинг чўкиши билан оралиқ ёстиғининг чўкиши йиғиндиси сифатида ҳисоблаб топиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-боб. Электр узатиш ҳаво линияларининг таянчларидаги қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish345. Электр узатиш ҳаво линияларининг (бундан буён матнда ЭУЛ деб юритилади) таянчлари ва кичик станцияларнинг қозиқли пойдеворларини қозиқларни ботишига имкон берадиган ва техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлган барча турдаги грунтларда қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish346. ЭУЛнинг қозиқли пойдеворлари учун пирамидал ва ромбсимон қозиқларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish347. Суғурувчи ёки горизонтал юкламаларни қабул қиладиган қозиқларни грунтга ботириш чуқурлиги камида 4,0 m, ёғоч таянчларнинг пойдеворлари учун эса, камида 3,0 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish348. ЭУЛнинг ёғоч таянчлари пойдеворлари учун ёғоч қозиқларни ер ости сувлари мавжудлиги ва сатҳнинг ҳолати қандайлигидан қатъий назар қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамлиги ўзгарувчан жойларда ёғочни чиришдан ҳимоялаш чоралари кўриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish349. Сиқувчи юкламага ишлайдиган осма қоқма ва тиқма қозиқларнинг юк кўтарувчанлик хусусиятини мазкур ШНҚнинг 252-253-бандларида келтирилган талабларни ҳисобга олиб, ушбу ШНҚнинг 9 ва 12-формулаларига мувофиқ аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ишлаш шароитлари коэффициенти gс ни мазкур ШНҚнинг 9 ва 12-формуласида қуйидагича қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмеъёрий оралиқ таянчлар учун — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ҳолларда — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish350. Суғурувчи юкламага ишлайдиган қоқма ва тиқма қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини мазкур ШНҚнинг 253-254-бандларида келтирилган талабларни ҳисобга олиб, ушбу ШНҚнинг 11 ва 15-формулалар бўйича аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ишлаш шароитлари коэффициентини таянчлар учун мазкур ШНҚнинг 11 ва 15-формулаларида қуйидагича қабул қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмеъёрий оралиқ таянчлари учун — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерли ва бурчакдаги таянчлар учун —1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish351. Катта қадамли таянчлар учун қуйидагилар аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар ва пойдевор плиталари (ростверк)ани тутиб турувчи оғирлиги ҳисобий суғурувчи кучга тенг бўлса — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар тутиб турувчи юклама 65 фоизни ташкил қилса ва суғурувчи юкламадан кичик бўлса — 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ҳолларда эса интерполяция қилиш йўли билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish352. ЭУЛ пойдеворларида қоқма қозиқларнинг пастки учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги R ва қоқма қозиқларнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршилик fi мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадваллари бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМеъёрий таянчларнинг пойдеворларида оқувчанлик кўрсаткичи IL ³ 0,3 бўлган чангли-лойли грунтлар учун fi нинг ҳисобий қийматларини 25 фоизга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish353. Қоқма қозиқлар ён сиртидаги грунтнинг мазкур ШНҚнинг 252-банди талабларига мувофиқ ҳисобланган ҳисобий қаршилиги fi ни 20-жадвалда келтирилган ишлаш шароитлари қўшимча коэффициенти gc га кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Пойдеворларнинг турлари гурунт ва юкламаларнинг кўрсаткичлари |
Ишлаш шароитларининг қўшимча коэффициентлари , g |
||||
|
l ³ 25d |
l<25d ва нисбатлар |
||||
|
|
|
|
|||
|
1. Қуйидагиларни ҳисоблашда меъёрий оралиқ таянч остидаги пойдевор: а) якка қозиқлар суғурувчи юкламаларга: қумли грунтлар ва қумлоқ тупроқларда лойлар ва қумлоқ тупроқларда IL £ 0,6 да; лойлар ва қумлоқ тупроқларда IL > 0,6 да. б) якка қозиқларни сиқувчи юкламаларга ва тўп таркибидаги қозиқларни суғурувчи юкламаларга: қумли грунтлар ва қумлоқ тупроқларда лойлар қумлоқ тупроқларда IL £ 0,6 да; қумли грунтлар ва қумлоқ тупроқларда лойлар IL > 0,6 да. 2. Қуйидагиларни ҳисоблашда анкерли, бурчакдаги охирги таянчлар, катта қадамли таянчлар остидаги пойдевор: а) якка қозиқлар суғурувчи юкламаларга: - қумли грунтлар ва кумлоқ тупроқларда - лойлар ва қумлоқ тупроқларда |
0,9 1,15 1,5
0,9 1,15 1,5
0,8 1,0
|
0,9 1,15 1,5
0,9 1,15 1,5
0,8 1,0
|
0,8 1,05 1,35
0,9 1,15 1,5
0,7 0,9
|
0,55 0,7 0,9
0,9 1,15 1,5
0,6 0,6 |
|
|
б) тўп таркибидаги қозиқларни суғурувчи юкламаларга: қумли гурунтлар ва қумлоқ тупроқларда лойлар ва қумлоқ тупроқларда в) барча грунтлар сиқувчи юкламаларга |
0,8 1,0 1,0 |
0,8 1,0 1,0 |
0,8 1,0 1,0 |
0,8 1,0 1,0 |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20 — жадвалда қуйидаги белгилар қабул қилинган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — думалоқ қозиқнинг диаметри, квадрат қозиқнинг томони, тўғри тўртбурчак кесимли қозиқнинг катта томони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — ҳисобий юкламанинг горизонтал ташкил этувчиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — ҳисобий юкламанинг вертикал ташкил этувчиси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Якка қозиқли юклам горизонтал ташкил этувчиси томонга қиялатиб ботиришда (вертикалга нисбатан қиялик бурчаги 10 дан катта бўлганда) ишлаш шароитларининг қўшимча коэффициентини тўпда ишлайдиган вертикал қозиқларда (1б ёки 2б позиция бўйича) қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish354. Тўртта қозиқ ва бундан кам қозиқдан иборат тўпда ишлайдиган қозиқни суғурувчи юкламага ҳисоблашда қозиқнинг ҳисобий кўтарувчанлик хусусиятини
20 фоизга камайтириш лозим.
20 фоизга камайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish355. Суғурувчи юкламани қабул қиладиган қозиқлар учун уларни лидер қудуқларга ботиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқнинг кўндаланг кесими билан лидер қудуқнинг диаметри орасидаги фарқи 0,15 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-боб. Кам қаватли қишлоқ биноларининг қозиқли пойдеворларини лойиҳалаш хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish356. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш хусусиятлари кам қаватли қишлоқ биноларининг қуйидаги турларга бўлиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчорвачилик ва паррандачилик учун қўрғон туридаги уйлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва қишлоқ хўжалиги техникаси омборхоналари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар хил мақсадларга мўлжалланган бостирмалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБулар учун бинолар девори цоколи сатҳида ҳисобий юклама 150 kN/m (15 tf/m), устунга эса — 400 kN (40 tf).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish357. Кам қаватли қишлоқ биноларининг қозиқли пойдеворларини лойиҳалашда асосан устун-қозиқларни, кўндалангига арматураланмаган, олдиндан зўриқтирилган арматурали калта пирамидал қозиқларни, узунлиги 3 m гача бўлган бурғилама қозиқларни (зичлаб шиббаланган забойли) ва ўйилган қудуқларга ботириладиган тиқма қозиқларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish358. Тиргакли конструкциядаги қишлоқ биноларининг пойдеворларида консолли, тавр ва қўштавр кесимли қозиқларни қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish359. Сейсмик ҳудудларда кўтариладиган кам қаватли қишлоқ бинолари учун устун-қозиқларни қўллашда улар грунтга камида 2 m чуқурликда ботирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish360. Узунлиги 3 m гача бўлган бурғилама қозиқларни ишлатишда қудуқлар забойини зичлашда грунтга камида 10 cm қалинликдаги шағал қатлами шиббалаб зичланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish361. Ўта чўкадиган (хусусий оғирлигидан 15 cm гача чўкадиган) грунтларда кам қаватли қишлоқ бинолари қозиқли пойдеворларининг лойиҳаларида қозиқлар ўта чўкадиган қатламли тўлиқ ўйиб киришини кўзда тутмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, биноларнинг ер устидаги конструкциялари пойдеворларнинг ҳисоблаб аниқланган нотекис чўкишлари ва ўта чўкишларида бинолардан фойдаланишни таъминлайдиган конструктив тадбирларни лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish362. Қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини мазкур ШНҚнинг 9-формуласи бўйича ҳисоблашда грунтга 2 дан — 3 m гача чуқурликда ботириладиган қоқма қозиқларнинг пастки учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги R, kPa (tf/m2) ни мазкур ШНҚнинг 21-жадвалидан, ён сиртларидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги fi, kPa (tf/m2) ни мазкур ШНҚнинг 22-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish363. Зичлаб уланган, қозиқлар 2 дан 3 m гача чуқурликда ботириладиган ҳолда тиқма ва бурғилама қозиқларнинг пастки учи остидаги грунтнинг ҳисбий қаршилиги R, kPa (tf/m 2) ни мазкур ШНҚнинг 23-жадвалидан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, зич қумли грунтларда жадвалдаги қийматларни 1,3 марта кўпайтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТиқма ва бурғилама қозиқларнинг ён сиртидаги ҳисобий қаршилик fi, kPa (tf/m2) ни мазкур ШНҚнинг 22-жадвалдан 0,9 га тенг ишлаш шароитлари қўшимча коэффициенти билан қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқни ботириш чуқурлиги, m |
Ғоваклик коэффициенти, е |
Қоқма қозиқларни пастки учлари остидаги гурунтнинг солиштирма қаршилиги, R, kPa (tf/m2) |
|||||||||
|
Қумли гурунтлар |
Чангсимон-лойли гурунтлар, оқувчанлик кўрсаткичли, IL |
||||||||||
|
Йирик |
Ўртача йириликдаги |
Майда |
Чанг симон |
0,0 |
0,2 |
0,4 |
0,6 |
0,8 |
1,0 |
||
|
2 |
£ 0,55 |
8300 (830) |
3900 (390) |
2500 (250) |
1500 (150) |
6500 (650) |
3900 (390) |
2000 (200) |
1000 (100) |
600 (60) |
300 (30) |
|
0,70 |
6400 (640) |
3000 (300) |
1900 (190) |
1200 (120) |
5400 (540) |
3200 (320) |
1700 (170) |
900 (90) |
500 (50) |
250 (25) |
|
|
1,00 |
|
|
|
|
3200 (320) |
1900 (190) |
1000 (100) |
600 (60) |
300 (30) |
150 (15) |
|
|
3 |
£ 0,55 |
8500 (850) |
4100 (410) |
2700 (270) |
1600 (160) |
6600 (660) |
4000 (400) |
2100 (210) |
1100 (110) |
650 (65) |
350 (35) |
|
0,70 |
6600 (660) |
3200 (320) |
2100 (210) |
1300 (130) |
5500 (550) |
3300 (330) |
1800 (180) |
1000 (100) |
550 (55) |
250 (25) |
|
|
1,00 |
- |
- |
- |
- |
3300 (330) |
2000 (200) |
1100 (110) |
700 (70) |
350 (35) |
200 (20) |
|
|
Изоҳ. IL ва е ларнинг оралиқ қийматлари учун R нинг қиймати интерполяция усулида аниқланади. |
|||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Гурунт қатламининг жойлашиш чуқурлиги, hi |
Қатламдаги гурунтнинг ғоваклик коэффициенти е |
Қоқма қозиқлар, шу жумладан, тавр ва қуштавр кесимли қозиқларнинг ён сиртидаги гурунтнинг ҳисобий қаршилиги fi, kPa (tf/m2) |
||||||||
|
Қумли гурунт |
Чангсимон-лойли гурунтлар, оқувчанлик кўрсаткичли fi қуйидагига тенг |
|||||||||
|
Йирик Ўртача йирикликдаги |
Майда |
Чангсимон |
0,0 |
0,2 |
0,4 |
0,6 |
0,8 |
1,0 |
||
|
1 |
£ 0,55 |
80 (8,0) |
55 (5,5) |
45 (4,5) |
46 (4,6) |
39 (3,9) |
32 (3,2) |
25 (2,5) |
18 (1,8) |
11 (1,1) |
|
0,7 |
60 (6,0) |
40 (4,0) |
30 (3,0) |
45 (4,5) |
37 (3,7) |
30 (3,0) |
23 (2,3) |
16 (1,6) |
9 (0,9) |
|
|
1,0 |
- |
- |
- |
- |
32 (3,2) |
23 (2,3) |
15 (1,5) |
10 (1,0) |
6 (0,6) |
|
|
2-3 |
£ 0,55 |
85 (8,5) |
60 (6,0) |
50 (5,0) |
68 (6,8) |
53 (5,3) |
40 (4,0) |
29 (2,9) |
20 (2,0) |
13 (1,3) |
|
0,7 |
65 (6,5) |
45 (4,5) |
35 (3,5) |
65 (6,5) |
50 (5,0) |
37 (3,7) |
26 (2,6) |
18 (1,8) |
11 (1,1) |
|
|
1,0 |
- |
- |
- |
60 (6,0) |
45 (4,5) |
32 (3,2) |
21 (2,1) |
13 (1,3) |
7 (0,7) |
|
|
Изоҳ. hi, е ва IL ларнинг оралиқ қийматлари учун fi қиймати интерполяция усулида аниқланади. |
||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Гурунтлар |
Ғоваклик коэффициенти е |
2-3 m чуқурликда ботирилган тиқма ва бурғилама қозиқларнинг пастки учи остидаги ҳисобий қаршилик, R, kPa ва устун-қозиқларнинг консоллари ҳисобий қаршилик, Rcon (tf/m2) |
|||
|
Қумли гурунтлар |
|||||
|
Йирик |
Ўртача йирикликдаги |
Майда |
Чангсимон |
||
|
Чангсимон – лойли гурунтлар оқувчанлик кўрсаткичи IL, кўрсаткичидà |
|||||
|
0,0 |
0,2 |
0,4 |
0,5 |
||
|
Ўртача зич қумлар |
0,55-0,8 |
2000 (200) |
1500 (150) |
800 (80) |
500 (50) |
|
Қумлоқ ва қумоқ |
0,5 0,7 1,0 |
800 (80) 650 (65) 550 (55) |
650 (65) 550 (55) 450 (45) |
550 (55) 450 (45) 350 (45) |
450 (45) 350 (35) 250 (25) |
|
Лойлар |
0,5 0,6 0,8 |
1400 (140) 1100 (110) 700 (70) |
1100 (110) 900 (90) 600 (60) |
900 (90) 750 (75) 500 (50) |
700 (70) 600 (60) 400 (40) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish364. Сиқувчи кучга ишлайдиган, грунтга темир-бетон консоллар билан ботириладиган устун-қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини қозиқларнинг пастки учи остидаги, консоллар остидаги ва ён сиртидаги грунтнинг қаршиликлари йиғиндиси сифатида қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (61)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgcon — ишлаш шароитлари қўшимча коэффициенти, қумли грунтлар учун gcon = 0,4 ва чангли-лойли грунтлар учун g con = 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRcon — консоллар остидаги грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa (tf/m2); улар грунтга 0,5-1,0 ботириганда ушбу ШНҚнинг 23-жадвалига асосан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAcon — консолларнинг горизонтал текисликка проекцияси юзаси, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish365. Юкламанинг вертикал ташкил этувчиси таъсир қиладиган ҳолда тавр ва қўштавр кесимли қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини (9) формуладан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, токча ва деворнинг ён сиртидаги fi қийматини ушбу ШНҚнинг 22-жадвалига асосан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish366. Уч шарнирли рамалардан иборат караксли бинолар учун қўлланиладиган тавр ва қўштавр кесимли қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини ҳисоблашда, тиргак (распор)ларнинг горизонтал ташкил этувчилари қозиқларнинг ён сиртларидаги ҳисобий қаршиликка таъсирини инобатга олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish367. Бир қаватли қишлоқ биноларининг қозиқли пойдеворлари ва устун-қозиқлари учун грунтларнинг совуқдан кўпчиши таъсирига пойдеворларнинг устуворлигини текшириб кўриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish368. Қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини аниқлашда грунтларнинг ҳисобий кўрсаткичларини биноларни ва улардан фойдаланиш жараёнида уларнинг энг ноқулай мавсумий ўзгаришлари учун қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқли пойдеворларни лойиҳалаш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар ҳажмларни аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Қозиқли пойдеворлар учун тадқиқотлар ҳажмини аниқлашда жойлашиш ва хоссалар шартлари бўйича грунтлар бир хил таркибига кўра ўрнатилган грунтининг мураккаблигини уч тоифага ажратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиринчи тоифа амалда горизонтал ёки озгина мойил қатламлари бўлган (қиялик 0,05 дан кўп бўлмаган), шунингдек ҳар бир қатлам ичида хоссалари бўйича бир таркибли бўлган тартибида қалинлиги бир қатламли ёки кўп қатламли бўйича грунтларни киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИккинчи тоифага қатламлар орасидаги чегаралар етарлича изчил бўлмаган (қиялик 0,1 дан ошмаган), шунингдек ҳар бир қатлам ичида хоссалари бўйича ҳар хил таркибли бўлган тартибида қалинлиги бир қатламли ёки кўп қатламли грунтларни киритиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУчинчи тоифага тартибида кўп қатламли ва қатламлар орасидаги нотекис чегаралари бўлган (0,1 дан ортиқ қияликка эга) ҳар хил таркибли хусусиятларга эга ва алоҳида қатламлар чиқиб кетиши мумкин бўлган грунт қатламини киритиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Қурилиш майдончанинг грунт шароитларини мураккаблик тоифасини баҳолаш, геологик фондлар асосида бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Объектларни масъулиятлик даражаси ва грунт шароитларни мураккаблик тоифасига боғлиқ бўлган қозиқли пойдеворлар учун тадқиқотлар ҳажмини аниқлаш жадвалидан фойдаланган ҳолда ўтказиш йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Тадқиқот тури |
Грунт шароитларнинг мураккаблик тоифаси |
||
|
биринчи |
иккинчи |
учинчи |
|
|
Бино ва иншоотларнинг масъулият даражаси III (пасайтирилган) |
|||
|
Бурғилаш қудуғи |
70х70 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида битта қудуқ |
50х50 m тўр бўйича фақат ҳар бир бинога камида иккита қудуқ |
30х30 m тўр бўйича фақат ҳар бир бинога камида учта қудуқ |
|
Грунтларни лаборатория тадқиқотлари |
Бир муҳандис-геологик элемент ичидаги камида олтита синов |
||
|
Грунтларни зондлаш |
35х35 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида икки нуқта |
25х25 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида уч нуқта |
15х15 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида олти нуқта |
|
Бино ва иншоотлар масъулият даражаси II (нормал) |
|||
|
Бурғилаш қудуғи |
50х50 m тўр фақат ҳар бир бинога камида иккита қудуқ |
40х40 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида учта қудуқ |
30х30 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида тўртта қудуқ |
|
Грунтларни лаборатория тадқиқотлари |
Ҳар бир инженерлик –геология элементлари-ичида камида олтита синов кўрсатгичларини аниқлаш |
||
|
Грунларни зондлаш |
25х25 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида олти нуқта |
20х20 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида етти нуқта |
15х15 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида ўн нуқта |
|
Прессиометр синовлари |
- |
Бир муҳандис-геологик элемент ичидаги камида олтита синов |
|
|
Грунтни намунавий қозиқ билан синови |
Ҳар бир инженерлик –геология элементлари-ичида камида олтита синов кўрсатгичларини аниқлаш |
||
|
Грунтни табиий қозиқ билан синови |
- |
1000 дан ортиқ қозиқлар бўлган ҳолда ҳар бир чуқурликда камида иккита синов |
100 дан ортиқ қозиқлар бўлган ҳолда ҳар бир чуқурликда камида иккита синов |
|
Бино ва иншоотлар масъулият даражаси I (юқори) |
|||
|
Бурғилаш қудуғи |
40х40 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида уч қудуқ |
30х30 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида тўрт қудуқ |
20х20 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида беш қудуқ |
|
Грунтларни лаборатория тадқиқотлари |
Ҳар бир инженерлик –геология элементлари-ичида камида олтита синов кўрсатгичларини аниқлаш |
||
|
Грунларни зондлаш |
25х25 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида олти нуқта |
15х15 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида саккиз нуқта |
10х10 m тўр бўйича, фақат ҳар бир бинога камида ўн нуқта |
|
Прессиометр синовлари |
Ҳар бир инженерлик –геология элементлари-ичида камида олтита синов кўрсатгичларини аниқлаш |
||
|
Штамп синовлари |
Натижаларнинг ўртача 30 фоиз дан ошган ҳолатда бир муҳандислик-геологик элемент ичида камида иккита синов |
||
|
Грунтни намунавий қозиқ билан синови |
Ҳар бир берилган чуқурликда камида олтита синов ўтказиш |
||
|
Грунтни табиий қозиқ билан синови |
Қозиқлар 100 дан ортиқ бўлганда ҳар бир чуқурликда камида иккита синов ўтказиш |
||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик — геология синовларга қўйиладиган асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Геология, геомлофология, зилзила ҳамда пойдевор турини танлаш учун муҳандислик тадқиқотлар натижалари тўғрисида мукаммал ахборотларни ўз ичига олган, шунингдек қозиқлар тури ва уларнинг ўлчамлари, қозиқ мумкин бўлган ҳисобий юкларни аниқлашда ва қурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва экологик шароитлари ҳамда уни ўзлаштириш бўйича муҳандислик тадбирларининг тури ва ҳажмини ҳисобга олган ҳолда, чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоб-китобларини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Қозиқли пойдеворлар учун тадқиқотлар қуйидаги ишларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамуналарни танлаш ва ўтадиган грунтларнинг тавсифлаш учун қудуқларни бурғилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт ва ер ости сувларнинг физик-механик хусусиятларни лаборатория тадқиқотлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни зондлаш — статик ва динамик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни прессиометрик синовлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни штамплар билан синаш (статик юклар билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни намунавий ва (ёки) табиий қозиқлар билан синаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ пойдеворлари жойлаштирилиши атроф-муҳитга, шу жумладан бино яқинида жойлашган таъсирини ўрганиш бўйича тажрибали ишлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Қурилиш объектларининг масъулият даражасидан ва қозиқ пойдеворларининг турларидан қатъий назар, мажбурий иш турларига қудуқларни бурғилаш, лаборатория тадқиқотлари ва статик динамик зондлаш ўтказиш ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗондлаш усулида статик усули афзаллик деб қабул қилиниши, ушбу жараёнда грунтларни статик зондлаш кўрсаткичларидан ташқари уларнинг зичлиги ва намлиги радиоактив ёзув ёрдамида (каротаж) аниқланади (ГОСТ 19912-2012).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 2 ва 3-бандида келтирилган масъулияти юқори ва нормал даражадаги объектлар учун ишларни прессиометр ва штамплар (ГОСТ 20276-2012), намунавий ва табиий қозиқлар (ГОСТ 5686-2020) мазкур ШНҚнинг 1-иловаси тавсияларига мувофиқ ўтказилган грунтлар синовларини тўлдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, жойлашиш ва хусусият шартлари бўйича грунтлар бир хил таркиблигига кўра ўрнатилган грунт шароитининг мураккаблик тоифаларини ҳисобга олиш керак. (мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМасъулияти юқори даражали баланд бинолар ва чуқур ер ости қисми бўлган биноларни қуришда геофизик тадқиқотлар қудуқлар орасидаги грунт массивларининг геологик тузилишини аниқлаштириш, заиф грунтларнинг қатламларини қалинлигини, унинг чуқурлигини, ер ости сувларларнинг ҳаракат йўналиши ва тезлигини аниқлаш учун тадқиқот ишларини олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКарст хавфли жойларда эса қоя ва карст жинсларининг жойлашиш чуқурлиги, уларнинг ёрилиши ва карстланганлигини аниқлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Янги турдаги қозиқ конструкцияни киритилиш режасига ва лойиҳалаш учун белгиланган ўлчамларни аниқлашда ҳамда ушбу қозиқларни статик юклар билан табиий синовларини ўтказиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзаро комбинатлаштирилган(қўшилган) қозиқли-плита пойдеворларни қўллашда иш тартибига штамплар ва табиий қозиқлар билан грунтлар синовларини ўтказиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Қозиқларга суғурувчи, горизонтал ёки ўзгарувчан юкларнинг узатилиши аниқловчи тажриба ишларни олиб борилишлик ҳамда асосий таъсир этувчини ҳисобга олган ҳолда ҳар бир ҳолат учун аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Қозиқларни юк кўтариш қобилиятини табиий ва эталон қозиқлар билан, шунингдек статик зондлаш билан грунтларни дала синовларни натижалари бўйича мазкур илованинг 5-бандига мувофиқ аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Грунтларни қозиқлар, штамплар ва босим ўлчагич (прессиометр)лар билан синовдан ўтказиш, қудуқларни бурғилаш (ва зондлаш) натижаларига кўра танланган тажриба майдончаларида ва энг ўзига хос грунт шароитлари бўйича жойлашган жойларда, энг кўп жойлашган пойдеворлар зоналарида ҳамда грунт шароитлари бўйича қозиқларни киритиш имконияти шубҳали жойларда ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтатик юклар билан грунт синовлари қудуқларда деформация модулини аниқлаш мақсадида асосан 600 cm2 ли винтли штамплар билан тажриба ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗондлаш прессиометрик синовлари маълумотлари бўйича грунтларни модуль деформациясини аниқлаш ва тадқиқот майдончасида тавсия этиладиган ўтиш коэффициентларларни аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Қурилиш объектининг масъулият даражасига ва ер ости шароитларининг мураккаблиги тоифасига кўра мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ қозиқли пойдеворлари учун изланишлар ҳажмини белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Муҳандис-геологик қазилмалар (қудуқлар, зонд нуқталари, грунтларни синов ўтказиш жойлари) ҳисоблар билан бажарилиши, улар лояланаётган бино шакли чегарасида ёки грунт шароитлари бир ҳил бўлса 5 m дан узоқ бўлмаганда, қозиқлар ҳандақнинг тўсувчи конструкциялари сифатида қўлланган ҳолда ўқларидан 2 m дан ошмаган масофада жойлашган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Муҳандислик ва геологик қазилмаларнинг чуқурлиги лойиҳаланаётган чуқурликдан агар қозиқларнинг пастки учлари оддий жойлашган бўлиб ва қозиқлар тўпламига 3 МН гача юк тушган ҳолда камида 5 m дан ва қозиқ майдонининг ўлчами 10х10 m гача тенг бўлганда ва қозиқ тўпламига тушадиган юк оғирлиги 3 МН дан ортиқ бўлса — 10 m дан паст бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ майдонининг ўлчами 10х10 m катта бўлганда ва плита-қозиқли пойдеворларни қўллаганда қазилмалар чуқурлиги қозиқлар мўлжал бўлган киритилиши сиқилган қатлам қалинлиги чуқурлигидан ошмаслиги, бироқ қазиқ майдонини ёки плитани ярим энидан ва 15 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш майдончасида ўзига хос хоссаларга эга бўлган грунт қатламлари (чўкувчан, шишган, бўш лойли органоминералли ва органик грунтлар, юмшоқ қумлар ва техноген грунтлар) мавжуд бўлса, тушама мустаҳкам грунтларнинг чуқурлиги ва уларни таснифларини аниқлаш мақсадида қазилмалар чуқурлиги қатламнинг бутун қалинлигидан уларнинг ўтиши зарурлиги олинган ҳолда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Қозиқли пойдеворлари изланишларини олиб борилганда чегаравий ҳолатлар бўйича қозиқли пойдеворларини ҳисоблаш учун зарур бўлган физик, мустаҳкамлик
ва деформация хусусиятлари аниқлаш керак.
ва деформация хусусиятлари аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир муҳандислик-геологик элемент учун тупроқ (грунт) хусусиятларнинг аниқлаш сони ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ статистик ишлов учун етарли бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Қумлар учун бузилмаган тузилманинг намуналарини танлашдаги қийинчиликларни ҳисобга олган ҳолда, барча масъулият даражасидаги объектлар учун уларнинг физик ҳолати, мустаҳкамлиги ва деформацияланиш хусусиятларини аниқлашнинг асосий усули сифатида статик ёки динамик зондлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗондлаш, маъсулият даражаси III объектлари учун қумли ва лойли тупроқларининг деформация модулини аниқлашнинг асосий усули ҳисобланиши ва маъсулият даражаси I ва II бўлган объектлари учун деформация модулини (прессометрик ва штамплаш синовлари билан биргаликда) аниқлаш усулларидан бири ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Қозиқли пойдеворларни қўллашда қайта таъмирланадиган бинолар ва иншоотларининг заминларини мустаҳкамлигини ошириш учун муҳандис-геологик тадқиқотлар, пойдевор заминини текшируви ва бино конструкцияларининг ҳаракатланиши бўйича асбобли (инсрументал) геодезик кузатув ишлари ШНҚ 1.04.01-21 кўра амалга оширилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯнги тадқиқот материалларининг архив маълумотларига мувофиқлиги аниқлаш (агар улар мавжуд бўлса) ва қайта таъмирланаётган иншоотни қуриш ва фойдаланиш оқибатида муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларнинг ўзгариши тўғрисидаги ҳулоса тузилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинони ва унинг пойдевор конструкциясини техник ҳолатини текшириш, буюртмачининг махсус техник топшириғига биноан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚайта таъмирланаётган бинонинг пойдеворларида мавжуд бўлган қозиқларнинг узунлигини баҳолаш радар типидаги асбоблар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Замин пойдеворларини текширишдан олдин қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг юқори конструкцияни ҳолати юзаки (визуал) баҳолаш, шунингдек мавжуд бўлган ёриқларни, уларни ўлчамлаири ва хусусиятларни, ёриқларда маёқлар ўрнатилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминга салбий таъсир этувчи факторларни аниқлаш мақсадида бинони фойдаланиш режимини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости инженерлик коммуникацияларини ва дренаж тизими ва уларни ҳолатини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаъмирлаш ишларни олиб бориладиган қурилиш майдонининг инженерлик-геологик қидирув ишлари тўғрисида архив маълумотлари билан танишиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаъмирланадиган (реконструкция қилинадиган) бино конструкциларини ҳолатини ва унинг цокол қисмини нотекис чўкиши (оғиш, эгилиш, силжиш) ҳолатлари рўй беришини аниқлаш учун геодезия съёмка қилиниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаъмирланадиган биноларни текширишда, унинг атрофидаги шунингдек унга яқин жойлашган ҳудуддаги биноларнинг ҳолатини инобатга олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Пойдевор асосини ва пойдевор конструкцияр ҳолатини текширганда тўғридан —тўғри пойдевор тагликлари ва шурф деворларидан монолит грунтларни танлаб олиш шурфларни кесиб ўтиш билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШурфлар чуқурлиги остида грунтларнинг муҳандис-геологик тузилмаси, гидрогеологик шартлари ва хоссалари бурғилаш ва зондлаш орқали ўрганилиши бунда бурғилаш қудуқлари (скважина) ва зондлаш нуқталари бино ёки иншоотнинг периметри бўйича 5 m дан кам бўлмаган масофада жойлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Қайта таъмирлашда иншоотларнинг заминларини кучайтирганда қоқма, босим остида киритилган, бурғилама ёки бурғилама-ҳайдама қозиқларни маълум масофагача етказилиш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 11-бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда муҳандислик- геологик тадқиқотларнинг натижалари бўйича техник ҳисобот ШНҚ 1.02.09-15 ва ШНҚ 1.02.07-19 га асосан тузилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш майдони тўғрисидаги ҳисоботда, грунтларнинг ҳамма таснифлари муҳандислик - геологик ва гидрогеологик шароитлари (бинонинг қурилиш ва фойдаланиш жараёнида) мумкин бўлган ўзгаришларни олдиндан айтишни ҳисобга олган ҳолда келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗондлашнинг натижалари қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти бўйича маълумотларни ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМайдонда агрессив хоссаларга эга бўлган ер ости сувлар мавжуд бўлса қозиқларни коррозияга қарши ҳимояланиши бўйича тавсиялар берилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалаш ва ўрнатишда муҳандис-геологик тадқиқотлар ва грунтлар хусусиятларини ўрганиш учун мазкур ШНҚнинг 12 — 17-бандларида келтирилган қўшимча талабларни ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқларни вертикал ва горизонтал кучлар ва моментнинг биргаликдаги таъсирига ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Схемада келтирилган қозиқларни вертикал ва горизонтал кучлар ва моментнинг биргаликдаги таъсирига ҳисоблашда "қозиқ-грунт" тизими зўриққан-деформацияланган ҳолатининг икки босқичини фарқ қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1- расм. Қозиқнинг юкланиш схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиринчи босқичда қозиқ атрофидаги грунтни эластик (қайишқоқ) чизиқли-деформацияланадиган муҳит сифатида у тўшама коэффициенти Cz, kN/м3 (tf/m3)билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ ён сиртидаги грунтнинг тўшама коэффициенти Сz ҳисобий қийматини қуйидаги формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК — мутаносиблик (пропорционаллик) коэффициенти, kN/m4 (тc/m4), қозиқ атрофидаги грунтнинг турига кўра, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 1-жадвалидан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZ — тўшама коэффициенти аниқланадиган қозиқ кесимининг грунт сиртига нисбатан пойдевор плиталари (ростверк) баланд бўлганда ёки пойдевор плиталари (ростверк) таглигига нисбатан (пойдевор плиталари (ростверк) паст бўлганда) грунтда жойлашиш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — ишлаш шароитлари коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИккинчи босқичда қозиқ атрофидаги грунтнинг юқори чегаравий мувозанат зонаси (пластиклик зонаси) ҳосил бўлиши, у мутаносиблик мустаҳкамлик коэффициенти α билан аниқланади (мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 1-жадвалда келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтга таянадиган пойдевор плиталари (ростверк)ли пойдеворда кўп қаторли қозиқлар жойлашганда уларни ҳисоблашда (сейсмик таъсирлар бўлмаганда) грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати биринчи ва иккинчи босқичлари бирин-кетин ривожланиши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, қозиқлар икки босқичда ҳисобланади, (1) формуладаги ишлаш шароитлари коэффициенти gc=1 деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚолган бошқа барча ҳолларда "қозиқ -грунт" тизими зўриққан-деформацияланган ҳолатининг фақат биринчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган шароит учун қозиқлар бир босқичда ҳисобланади, (1) формуладаги ишлаш шароитлари коэффициенти gc=3 деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Қозиқларни вертикал ва горизонтал кучлар ва моментнинг биргаликдаги таъсирига ҳисоблашда қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйидаги шартга мувофиқ грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати иккинчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳол учун қозиқларнинг юк кўтарувчанлик хусусиятини ҳисоблаш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, Н — бир қозиққа таъсир қиладиган кўндаланг юкламанинг ҳисобий қиймати, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 10-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган юк кўтарувчанлик хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgk — 1.4 га тенг деб қабул қилинадиган ишончлилик коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш фақат грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати биринчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳол учун бажарилган ҳолда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 13-бандига мувофиқ грунтнинг устуворлигини текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни деформациялар бўйича ҳисоблаш, қозиқ каллагининг горизонтал силжиши up ва бурилиш бурчаги yp ҳисобий қийматларига йўл қўйиш мумкинлиги шартларига риоя қилинишини текширишни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishup £ uu (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyp £ yu (4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, up, yp — қозиқ каллагининг горизонтал силжиши (m) ва бурилиш бурчаги (rad) ҳисобий қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 5-бандига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishuu, yu — қозиқ каллагининг горизонтал қийматлари, бино ёки иншоотни лойиҳалаш топшириғида белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқ атрофидаги гурунтлар ва уларнинг кўрсаткичлари |
Мутаносиблик коэффициенти, К, kN/m4 (tf/m4) |
Мутаносиблик мустаҳкамлик коэффициенти, a, kN/m3 (tf/m3) |
|
|
Йирик қумлар (0,55 £ e £ 0,7, лойли ва қумоқ гурунтлар (IL < 0) |
18 000 — 30 000 (1800 — 3000) |
71 — 92 (7,1 — 9,2) |
|
|
Майда қумлар (0,6 £
e £ 0,75,
ўртача йирик қумлар (0,55 £
e £ 0,7),
қаттиқ қумалоқ гурунт (IL < 0); қаттиқ
пластик ва ярим қаттиқ лойлар ва қумоқ гурунтлар |
12 000 — 18 000 (1200 — 1800) |
60 — 71 (6,0 — 7,1) |
|
|
Чангсимон (0,6 £ e £ 0,8), пластик қумлоқ гурунтлар (0 £ IL £ 1), юмшоқ пластик лойлар ва қумоқ гурунтлар (0,5 £ IL £ 0,75) |
7 000 — 12 000 (700 — 1200) |
44 – 60 (4,4 – 6,0) |
|
|
Оқувчан пластик лойлар ва қумоқ гурунтлар (0,75 £ IL £ 1) |
4 000 — 7 000 (400 — 700) |
26 – 44 (2,6 – 4,4) |
|
|
Шағалли қумлар (0,55£e£0,7); қум тўлдиргичли йирик бўлакли гурунтлар |
50 000 — 100 000 (5000 — 10000) |
100 — 120 (10 — 12) |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Коэффициент К нинг кичик қийматлари лойли грунтларнинг қавс ичида берилган оқувчанлик кўрсаткичи IL ва қумли грунтларнинг ғоваклик коэффициенти е нинг катта қийматларига, коэффицент К нинг катта қийматлари тегишлича IL ва е нинг кичик қийматларига эга грунтлар учун коэффициент К қийматлар интерполяция орқали топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. К-коэффициенти, зич қумлар учун қиймати мазкур ШНҚнинг 3-иловаси
1-жадвалда зич қумлар учун берилган грунттурининг қийматлардан 30 фоизга катта олиниши керак.
1-жадвалда зич қумлар учун берилган грунттурининг қийматлардан 30 фоизга катта олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий зўриқишлар вертикал юклама, эгувчи момент ва кўндаланг кучнинг биргаликдаги таъсирига биринчи ва иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича (мустаҳкамлик бўйича, дарзлар ҳосил бўлиши ва очилиши бўйича) материалнинг қаршилигига қозиқлар кесимини текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг ҳар кесимларида таъсир қиладиган эгувчи моментлар ва кўндаланг кучларнинг ҳисобий қийматлари грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати иккинчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳолда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 8 ва 9-бандларига мувофиқ, бошқа ҳолларда эса мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 14 ва 15-бандларига асосан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолатида иккинчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳолда ҳисоблаш "қозиқ-грунт" тизимининг чегаравий ҳолати сифатида Zz чуқурликда (пластик зона ичида ёки чегарасида) пластик шарнир ҳосил бўлиши қабул қилинади, бу шарнирда момент Mu, kN ∙ m (tf×m) вужудга келади ва қозиқнинг кўндаланг кесими қабул қиладиган чегаравий эгувчи моментига тенг бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ пойдевор плиталари (ростверк)ка маҳкамлаб бириктириб қўйилганда, кетма-кет иккита шарнир ҳосил бўлади: биринчиси - қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)ка бириктирилган жойда, иккинчиси – пластик зона ичида ёки чегарасида. «қозиқ-грунт» тизимининг чегаравий ҳолати сифатида иккинчи пластик шарнирнинг ҳосил бўлиш моменти қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Қозиқларни иккала грунтнинг чегаравий ҳолатлари бўйича ҳисоблашда қуйидаги параметрлардан фойдаланилади: қозиқ кесимининг грунтда жойлашиши келтирилган чуқурлиги 
, қозиқнинг грунтга ботиши келтирилган чуқурлиги 
; грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати иккинчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳолда эса, булардан ташқари, пластик зонанинг келтирилган чуқурлиги 
, пойдевор плиталари (ростверк) томондан қозиқ каллагига таъсир қиладиган кўндаланг куч ва эгувчи моментнинг келтирилган ҳисобий қийматлари 
ва 
, 
= 0 да "қозиқ-грунт" тизимининг қайишқоқ ишлаши чегарасида мос келадиган чегара кўндаланг юкламанинг келтирилган қиймати 
, =0 да паст пойдевор плиталари (ростверк)нинг таглиги сатҳида чегарада горизонтал силжиш ва чегарада бурилиш бурчагининг 
келтирилган қийматлари 
ва қозиқнинг силжишлари 
ва бурилиш бурчагининг 
келтирилган қийматлари ва булар қуйидаги формуладан аниқланади;
, қозиқнинг грунтга ботиши келтирилган чуқурлиги ; грунтнинг зўриққан-деформацияланган ҳолати иккинчи босқичи ривожланиши мумкин бўлган ҳолда эса, булардан ташқари, пластик зонанинг келтирилган чуқурлиги , пойдевор плиталари (ростверк) томондан қозиқ каллагига таъсир қиладиган кўндаланг куч ва эгувчи моментнинг келтирилган ҳисобий қийматлари ва , = 0 да "қозиқ-грунт" тизимининг қайишқоқ ишлаши чегарасида мос келадиган чегара кўндаланг юкламанинг келтирилган қиймати , =0 да паст пойдевор плиталари (ростверк)нинг таглиги сатҳида чегарада горизонтал силжиш ва чегарада бурилиш бурчагининг келтирилган қийматлари ва қозиқнинг силжишлари ва бурилиш бурчагининг келтирилган қийматлари ва булар қуйидаги формуладан аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish (6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, z, zi, l — қозиқ кесимининг грунтда жойлашиши ҳақиқий чуқурлиги, пластик зонанинг ҳақиқий чуқурлиги ва қозиқни (пастки учини) грунтга ботириш ҳақиқий чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaÎ — деформация коэффициенти, 1/m, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, К — худди (1) формуладагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ — қозиқ материалининг эластиклик модули, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — қозиқ кўндаланг кесимининг инерция моменти,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBр — қозиқнинг шартли эни, m; қуйидагига тенг деб қабул қилинади: танасининг диаметри 0,8 m ва бундан катта бўлган қозиқлар учун bр= d+1, қолган қозиқлар кесимининг бошқа ўлчамлари учун bр =1,5d +0.5, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgс — ишлаш шароитлари коэффициенти, мазкур ШНҚнинг 3-илова 1-бандга мувофиқ қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — думалоқ қозиқ диаметри ёки квадрат қозиқ томони, ёки бўлмаса, тўғри тўртбурчак қозиқнинг куч таъсирига перпендикуляр текислигидаги томони, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — мутаносиблик мустаҳкамлик коэффициенти, kN/m3 (tf/m3), мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 1-жадвалидан аниқланади; ва қийматлари =0 да мазкур ШНҚнинг 3-иловамси 2 ва 3-жадваллари орқали аниқланади.
ва қийматлари =0 да мазкур ШНҚнинг 3-иловамси 2 ва 3-жадваллари орқали аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Пойдевор плиталари (ростверк) таглиги сатҳида қозиқнинг горизонтал силжиши up, m, ва бурилиш бурчаги yр раднинг ҳисобий қийматларини қуйидаги формулалардан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, Н, М — қозиқ каллагига таъсир қиладиган кўндаланг куч, kN ва эгувчи момент, kNm (tfm)нинг ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl0 — қозиқ участкасининг узунлиги, м; пойдевор плиталари (ростверк) таглигидан грунт сиртигача бўлган масофага тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ, I — (11) формуладагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishU0, y0 — пойдевор плиталари (ростверк) баланд бўлганда, грунт сирти сатҳида, пойдевор плиталари (ростверк) паст бўлганда, унинг таглиги сатҳида қозиқ кўндаланг кесимининг горизонтал силжиши, m ва бурилиш бурчаги, рад; икки босқичли ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 7 банди, бир босқичли ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 12-банди талаблари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу иловада қуйидагилар мусбат ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмомент ва куч тегишлича соат мили йўналишида ва ўнгга йўналган бўлса, қозиқ каллагига қўйилган момент ва горизонтал куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқнинг шартли кесилган юқори қисми пасткисига узатиладиган момент ва куч тегишлича соат мили йўналишида ва ўнгга йўналган бўлса, қозиқ кесимидаги эгувчи момент ва кўндаланг куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishулар соат мили йўналишида ва ўнгга йўналган бўлса, қозиқ кесимининг горизонтал силжиши ва бурилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. «Қозиқ-грунт» тизими эластик (қайишқоқ) иши чегарасига тўғри келадиган горизонтал куч, Н, kN (tf) икки босқичли ҳисоблашда қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Горизонтал силжиш u0, m ва бурилиш бурчаги yр (rad) ни икки босқичли ҳисоблашда қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) агар H£ Hel бўлганда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) агар H>Hel бўлса
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН — қозиқ каллагига қўйиладиган кўндаланг кучнинг ҳисобий қиймати, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHel — (14) формуладан аниқланадиган кўндаланг кучнинг чегаравий қиймати; бунда 
— ушбу zi= 0 да 
қийматига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-илова 2 банд ва мазкур ШНҚнинг 3-илова 3 жадваллар бўйича аниқланади;
— ушбу zi= 0 да қийматига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-илова 2 банд ва мазкур ШНҚнинг 3-илова 3 жадваллар бўйича аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (8) формула бўйича ҳисобланадиган H кучнинг қийматига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-илова 2 ва 3-жадваллар бўйича аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг келтирилган узунлиги <2,6 да = 2,6 учун мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 2 ва 3-жадваллардан фойдаланиш керак, бунда грунт сирти сатҳида қозиқнинг йўл қўйиладиган қиймати 2 cm дан ошмаслиги лозим.
<2,6 да = 2,6 учун мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 2 ва 3-жадваллардан фойдаланиш керак, бунда грунт сирти сатҳида қозиқнинг йўл қўйиладиган қиймати 2 cm дан ошмаслиги лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. z чуқурликда қозиқ кесимига таъсир қиладиган ҳисобий эгувчи момент Mz, kN m, кўндаланг куч Hz, kN ни грунтнинг қайишқоқ зонаси ичида "қозиқ-грунт" тизими ишининг икки босқичи бўлиши мумкинлиги ҳолати учун қуйидаги формулалардан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(В19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(В20)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, 
— сохта бошланғич параметрларнинг келтирилган қийматлари; H ва l қийматларига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 2 ва 3-жадваллар бўйича аниқланади;
— сохта бошланғич параметрларнинг келтирилган қийматлари; H ва l қийматларига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 2 ва 3-жадваллар бўйича аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAi,Bi,Ci,Di — қийматлари 
чуқурликка қараб, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 4-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициентлар.
чуқурликка қараб, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 4-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициентлар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқ
участкасининг келтирилган узунлиги
|
Пойдевор плиталари (ростверк)ка қозиқларнинг шарнирли таянган ҳолатида қозиқларни ҳисоблаш кўрсаткичлари |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2,6 |
0,316 0,388 0,478 0,578 0,682 0,785 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,238 1,603 2,174 3,108 4,772 |
0,642 0,802 1,032 1,377 1,904 2,767 |
1,000 1,238 1,602 2,170 3,082 4,631 |
-0,642 -0,801 -1,030 -1,359 -1,804 -2,340 |
0,316 0,392 0,513 0,730 1,155 2,086 |
0,000 0,000 -0,010 -0,067 -0,279 -0,960 |
|
2,8 |
0,344 0,422 0,520 0,631 0,748 0,864 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,236 1,594 2,142 2,997 4,389 |
0,643 0,795 1,020 1,349 1,826 2,541 |
1,000 1,236 1,593 2,139 2,973 4,266 |
-0,643 -0,795 -1,018 -1,331 -1,734 -2,168 |
0,344 0,426 0,555 0,778 1,191 2,009 |
0,000 0,000 -0,010 -0,065 -0,260 -0,840 |
|
3,0 |
0,366 0,450 0,556 0,678 0,808 0,939 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,237 1,593 2,134 2,955 4,216 |
0,644 0,797 1,022 1,347 1,806 2,454 |
1,000 1,237 1,593 2,131 2,932 4,103 |
-0,644 -0,797 -1,020 -1,329 -1,717 -2,110 |
0,366 0,454 0,591 0,823 1,238 2,007 |
0,000 0,000 -0,010 -0,064 -0,252 -0,780 |
|
3,2 |
0,383 0,472 0,585 0,716 0,860 1,008 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,238 1,598 2,141 2,956 4,167 |
0,648 0,803 1,031 1,360 1,819 2,446 |
1,000 1,238 1,598 2,138 2,932 4,056 |
-0,648 -0,803 -1,029 -1,342 -1,730 -2,114 |
0,383 0,475 0,619 0,862 1,287 2,046 |
0,000 0,000 -0,010 -0,064 -0,250 -0,755 |
|
3,4 |
0,395 0,487 0,606 0,746 0,903 1,067 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,241 1,604 2,155 2,978 4,183 |
0,653 0,810 1,043 1,379 1,848 2,480 |
1,000 1,241 1,604 2.152 2,955 4,075 |
-0,653 -0,810 -1,141 -1,361 -1,759 -2,150 |
0,395 0,491 0,641 0,893 1,333 2,102 |
0,000 0,000 -0,010 -0,065 -0,251 -0,750 |
|
3,6 |
0,403 0,497 0,620 0,768 0,935 1,115 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,243 1,611 2,170 3,009 4,233 |
0,658 0,817 1,054 1,398 1,881 2,531 |
1,000 1,243 1,611 2,167 2,985 4,124 |
-0,658 -0,817 -1,052 -1,381 -1,791 -2,199 |
0,403 0,501 0,656 0,916 1,370 2,160 |
0,000 0,000 -0,010 -0,065 -0,254 -0,757 |
|
3,8 |
0,407 0,503 0,629 0,782 0,967 1,150 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,244 1,616 2,183 3,038 4,321 |
0,661 0,823 1,064 1,415 1,910 2,583 |
1,000 1,244 1,616 2,108 3,014 4,181 |
-0,661 -0,823 -1,062 -1,397 -1,819 -2,247 |
0,407 0,507 0,665 0,932 1,398 2,211 |
0,000 0,000 -0,010 -0,066 -0,258 -0,768 |
|
4,0 |
0,409 0,507 0,634 0,790 0,941 1,174 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,245 1,620 2,193 3,061 4,342 |
0,664 0,827 1,070 1,427 1,933 2,626 |
1,000 1,245 1,620 2,189 3,037 4,231 |
-0,664 -0,827 -1,068 -1,409 -1,841 -2,285 |
0,409 0,510 0,670 0,941 1,417 2,250 |
0,000 0,000 -0,010 -0,067 -0,260 -0,778 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқ
участкасининг келтирилган узунлиги
|
Пойдевор плиталари (ростверк)ка қозиқларнинг бикр маҳкамланган ҳолатида қозиқларни ҳисоблаш кўрсаткичлари |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2,6 |
0,927 0,963 1,061 1,210 1,407 1,656 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,039 1,158 1,374 1,733 2,337 |
-0,943 -0,980 -1,089 -1,275 -1,552 -1,960 |
1,000 1,039 1,158 1,372 1,718 2,258 |
0,000 0,000 0,000 0,009 0,054 0,234 |
0,927 0,964 1,074 1,281 1,644 2,314 |
-0,943 -0,981 -1,094 -1,308 -1,700 -2,471 |
|
2,8 |
0,947 0,984 1,083 1,232 1,425 1,660 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,039 1,156 1,365 1,709 2,256 |
-0,938 -0,975 -1,081 -1,260 -1,522 -1,890 |
1,000 1,039 1,156 1,363 1,692 2,183 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,052 0,217 |
0,947 0,985 1,096 1,301 1,652 2,273 |
-0,938 -0,975. -1,086 -1,292 -1,663 -2,365 |
|
3,0 |
0,972 1,010 1,111 1,263 1,457 1,687 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,039 1,155 1,361 1,690 2,202 |
-0,940 -0,977 -1,083 -1,259 -1,512 -1,856 |
1,000 1,039 1,155 1,359 1,676 2,133 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,050 0,204 |
0,972 1,011 1,124 1,331 1,678 2,268 |
-0,940 -0,977 -1,087 -1,291 -1,649 -2,304 |
|
3,2 |
0,998 1,036 1,141 1,298 1,496 1,729 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,039 1,156 1,361 1,684 2,174 |
-0,947 -0,984 -1,092 -1,269 -1,519 -1,852 |
1,000 1,039 1,156 1,359 1,670 2,108 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,049 0,197 |
0,998 1,037 1,154 1,365 1,714 2,291 |
-0,947 -0,984 -1,096 -1,300 -1,655 -2,286 |
|
3,4 |
1,021 0,061 1,169 1,331 1,537 1,777 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,040 1,157 1,363 1,685 2,168 |
-0,957 -0,995 -1,105 -1,285 -1,538 -1,870 |
1,000 1,040 1,574 1,361 1,672 2,102 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,049 0,194 |
1,021 1,062 1,182 1,398 1,755 2,333 |
-0,957 -0,995 -1,109 -1,316 -1,673 -2,298 |
|
3,6 |
1,040 1,081 1,192 1,360 1,574 1,825 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,040 1,159 1,367 1,692 2,174 |
-0,968 -1,007 -1,118 -1,303 -1,562 -1,900 |
1,000 1,040 1,159 1,365 1,678 2,109 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,049 0,194 |
1,040 1,082 1,206 1,428 1,794 2,382 |
-0,968 -1,007 -1,123 -1,334 -1,698 -2,328 |
|
3,8 |
1,054 1,096 1,210 1,383 1,606 1,867 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,040 1,160 1,371 1,700 2,188 |
-0,977 -1,017 -1,131 -1,320 -1,586 -1,933 |
1,000 1,040 1,160 1,369 1,686 2,122 |
0,000 0,000 0,000 0,008 0,050 0,195 |
1,054 1,097 1,224 1,452 1,827 2,429 |
-0,977 -1,017 -1,136 -1,352 -1,723 -2,364 |
|
4,0 |
1,064 1.107 1,223 1,400 1,629 1,901 |
0,00 0,30 0,60 0,90 1,20 1,50 |
1,000 1,041 1,162 1,375 1,708 2,203 |
-0,982 -1,026 -1,142 -1,334 -1,606 -1,964 |
1,000 1,041 1,162 1,373 1,694 2,137 |
0,000 0,000 0,000 0,009 0,050 0,197 |
1,064 1,108 1,237 1,470 1,853 2,469 |
-0,985 -1,026 -1,146 -1,366 -1,775 -2,399 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг иккинчи иш босқичида Zi чуқурликда грунтнинг пластик зонаси ичида таъсир қиладиган ҳисобий эгувчи момент Mz, kN · m, кўндаланг куч Нzi, kN ни қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, zi — паст пойдевор плиталари (ростверк) таглигига нисбатан пластик зона ичида қозиқ кесимининг грунтда жойлашиш чуқурлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Қозиқ каллаги бурилиш имкони бўлмайдиган қилиб пойдевор плиталари (ростверк)ка қаттиқ (бикр) бириктирилган ҳолда (масалан, горизонтал куч йўналишида ўрнатилган икки ёки бундан кўп қатор қозиқлар бириктирилган қаттиқ пойдевор плиталари (ростверк)) (21) формулада М ўрнига қозиқлар пойдевор плиталари (ростверк)ка туташтирилган жойда таъсир қилувчи бириктириш ҳисобий моменти Mf ни қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБириктириш ҳисобий моменти Mf, kN ∙ m (тc×м) қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, 
— келтирилган момент, 
қийматларига қараб, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 3 жадвали бўйича аниқланади.
— келтирилган момент, қийматларига қараб, мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 3 жадвали бўйича аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Горизонтал куч таъсир қилганда қозиқ-грунт тизимининг кўтарувчанлик хусусияти қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор плиталари (ростверк)а қаттиқ бириктирилмаган қозиқлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, zz — грунт сиртидан пластик шарнирли жойгача бўлган масофа, m; қуйидаги тенгламадан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, е — қозиқнинг кўндаланг кесими қабул қиладиган чегаравий эгувчи момент (бўйлама куч ҳам ҳисобга олинганда), kN · m (тc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishη1 — бирга тенг бўлган коэффициент; тиргак иншоотлар пойдеворларини ҳисоблашда η1= 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishη2 — йиғинди юкламадаги доимий юклама улушини ҳисобга оладиган коэффициент; қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда Mc — қозиқларнинг пастки учи сатҳида пойдевор кесимидаги доимий ташқи кучлардан пайдо бўладиган момент, kN м (тc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMt — вақтинчалик ташқи ҳисобий кучлардан, kN · m (тc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— коэффициент =2,5 деб қабул қилинадиган бўлиши, қуйидаги ҳисоблаш ҳоллари бундан мустасно:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида муҳим бинолар; булар учун £2,6 да =4 ва ³5 да n=2,5 қабул қилинади; нинг оралиқ қийматларида 
интерполяция орқали аниқланади:
£2,6 да =4 ва ³5 да n=2,5 қабул қилинади; нинг оралиқ қийматларида интерполяция орқали аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқлар бир қатор жойлашган пойдеворларни марказдан ташқарига қўйилган тик сиқувчи кучга ҳисоблашда; булар учун дан қатъий назар =4 деб олиш лозим;
дан қатъий назар =4 деб олиш лозим;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпаст пойдевор плиталари (ростверк)ка қаттиқ (бикр) бириктирилган қозиқлар учун кўтарувчанлик хусусияти Fd ни қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Қозиқ-грунт тизимининг зўриққан-деформацияланган ҳолати иккинчи босқичининг ривожланиши мумкин бўлса, тўп таркибидаги қозиқларни статик ҳисоблашда уларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олиш лозим. Бу ҳолда ҳисоблаш худди якка қозиқлардагидек олиб борилади, лекин коэффициентлар К ва а пасайтирувчи коэффициент α1 га кўпайтирилади қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда gc — қозиқларни ботирганда, грунтнинг зичлашишини ҳисобга оладиган
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкоэффициент, қуйидагича қабул қилинади: яхлит кесимли қоқма қозиқлар учун gс=1,2 ва қозиқларнинг бошқа хиллари учун gс=1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — қозиқнинг диаметри ёки кўндаланг кесими томони, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxi, yi — планда i-қозиқнинг ўқи координаталари; бунда горизонтал куч x ўқи йўналишида жойлашган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxj, yj — шунинг ўзи, j-қозиқ учи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(28) формуладаги келтирилган 
фақат i-қозиққа тегиб турадиган қозиқларига тегишли.
фақат i-қозиққа тегиб турадиган қозиқларига тегишли.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқ кесиминин грунтда жойлашиши
келтирилган |
Коэффициентлар |
||||||||||||
|
A1 |
B1 |
C1 |
D1 |
A3 |
B3 |
C3 |
D3 |
A4 |
B4 |
C4 |
D4 |
||
|
0,0 |
1,000 |
0,000 |
0,000 |
0,000 |
0,000 |
0,000 |
1,000 |
0,000 |
-0,000 |
-0,000 |
0,000 |
1,000 |
|
|
0,1 |
1,000 |
0,100 |
0,005 |
0,000 |
0,000 |
0,800 |
1,000 |
0,100 |
-0,005 |
-0,800 |
0,000 |
1,000 |
|
|
0,2 |
1,000 |
0,200 |
0,020 |
0,001 |
-0,001 |
0,000 |
1,000 |
0,200 |
-0,020 |
-0,003 |
0,000 |
1,000 |
|
|
0,3 |
1,000 |
0,300 |
0,045 |
0,005 |
-0,005 |
-0,001 |
1,000 |
0,300 |
-0,045 |
-0,009 |
-0,001 |
1,000 |
|
|
0,4 |
1,000 |
0,400 |
0,080 |
0,011 |
-0,011 |
-0,002 |
1,000 |
0,400 |
-0,080 |
-0,021 |
-0,003 |
1,000 |
|
|
0,5 |
1,000 |
0,500 |
0,125 |
0,021 |
-0,021 |
-0,005 |
0,999 |
0,500 |
-0,125 |
-0,042 |
-0,008 |
1,000 |
|
|
0,6 |
0,999 |
0,600 |
0,180 |
0,036 |
-0,036 |
-0,011 |
0,998 |
0,600 |
-0,180 |
-0,072 |
-0,016 |
0,999 |
|
|
0,7 |
0,999 |
0,700 |
0,245 |
0,057 |
-0,057 |
-0,020 |
0,996 |
0,699 |
-0,245 |
-0,114 |
-0,030 |
0,997 |
|
|
0,8 |
0,997 |
0,799 |
0,320 |
0,085 |
-0,085 |
-0,034 |
0,992 |
0,799 |
-0,320 |
-0,171 |
-0,051 |
0,994 |
|
|
0,9 |
0,995 |
0,899 |
0,405 |
0,167 |
-0,121 |
-0,055 |
0,985 |
0,897 |
-0,404 |
-0,243 |
-0,082 |
0,989 |
|
|
1,0 |
0,992 |
0,997 |
0,499 |
1,826 |
-0,167 |
-0,083 |
0,975 |
0,994 |
-0,499 |
-0,333 |
-0,125 |
0,980 |
|
|
1,1 |
0,987 |
1,095 |
0,604 |
0,222 |
-0,222 |
-0,122 |
0,960 |
1,090 |
-0,603 |
-0,443 |
-0,183 |
0,946 |
|
|
|
0,979 |
1,192 |
0,718 |
0,288 |
-0,287 |
-0,173 |
0,938 |
1,183 |
-0,716 |
-0,575 |
-0,259 |
0,917 |
|
|
1,3 |
0,969 |
1,287 |
0,841 |
0,365 |
-0,365 |
-0,238 |
0,907 |
1,273 |
-0,838 |
-0,730 |
-0,356 |
0,876 |
|
|
1,4 |
0,955 |
1,379 |
0,974 |
0,456 |
-0,455 |
-0,319 |
0,866 |
1,358 |
-0,967 |
-0,910 |
-0,479 |
0,821 |
|
|
1,5 |
0,937 |
1,468 |
1,115 |
0,560 |
-0,559 |
-0,420 |
0,811 |
1,437 |
-1,105 |
-1,116 |
-0,630 |
0,747 |
|
|
1,6 |
0,913 |
1,553 |
1,264 |
0,678 |
-0,676 |
-0,543 |
0,739 |
1,507 |
-1,248 |
-1,350 |
-0,815 |
0,652 |
|
|
1,7 |
0,882 |
1,633 |
1,421 |
0,812 |
-0,808 |
-0,691 |
0,646 |
1,566 |
-1,396 |
-1,613 |
-1,036 |
0,529 |
|
|
1,8 |
0,843 |
1,706 |
1,584 |
0,961 |
-0,956 |
-0,867 |
0,530 |
1,612 |
-1,547 |
-1,906 |
-1,299 |
0,374 |
|
|
1,9 |
0,795 |
1,770 |
1,752 |
1,126 |
-1,118 |
-1,074 |
0,385 |
1,640 |
-1,699 |
-2,227 |
-1,608 |
0,181 |
|
|
2,0 |
0,735 |
1,823 |
1,924 |
1,308 |
-1,295 |
-1,314 |
0,207 |
1,646 |
-1,848 |
-2,578 |
-1,966 |
-0,057 |
|
|
2,2 |
0,575 |
1,887 |
2,272 |
1,720 |
-1,693 |
-1,006 |
0,271 |
1,575 |
-2,125 |
-3,360 |
-2,849 |
-0,692 |
|
|
2,4 |
0,347 |
1,874 |
2,609 |
2,195 |
-2,141 |
-2,663 |
-0,949 |
1,352 |
-2,339 |
-4,228 |
-3,973 |
-1,592 |
|
|
2,6 |
0,033 |
1,755 |
2,907 |
2,724 |
-2,621 |
-3,600 |
-1,677 |
0,917 |
-2,437 |
-5,140 |
-5,355 |
-2,821 |
|
|
2,8 |
-0,385 |
1,490 |
3,128 |
3,288 |
-3,103 |
-4,718 |
-3,108 |
0,197 |
-2,346 |
-6,023 |
-6,990 |
-4,445 |
|
|
3,0 |
-0,928 |
1,037 |
3,225 |
3,858 |
-3,540 |
-6,000 |
-4,688 |
-0,891 |
-1,969 |
-6,765 |
-8,840 |
-6,520 |
|
|
3,5 |
-2,928 |
-1,272 |
2,463 |
4,980 |
-3,919 |
-9,544 |
-10,340 |
-5,854 |
1,074 |
-6,789 |
-13,692 |
13,826 |
|
|
4,0 |
-5,853 |
-5,941 |
-0,927 |
4,548 |
-1,614 |
-11,73 |
-17,919 |
-5,076 |
9,244 |
-0,358 |
-15,611 |
23,140 |
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қозиқни ботириш
келтирилган чуқурлиги |
Қозиқ қоятошсиз грунтга таянганда |
Қозиқ қоятошга таянганда |
Қозиқ қоятошга қаттиқ (бикр) бириктирилганда |
||||||
|
A0 |
B0 |
C0 |
A0 |
B0 |
C0 |
A0 |
B0 |
C0 |
|
|
0,5 |
72,004 |
192,026 |
576,243 |
48,006 |
96,037 |
192,291 |
0,042 |
0,125 |
0,500 |
|
0,6 |
50,007 |
111,149 |
278,069 |
33,344 |
55,609 |
92,942 |
0,072 |
0,180 |
0,600 |
|
0,7 |
36,745 |
70,023 |
150,278 |
24,507 |
35,059 |
50,387 |
0,114 |
0,244 |
0,699 |
|
0,8 |
28,140 |
46,943 |
88,279 |
18,775 |
23,533 |
29,763 |
0,170 |
0,319 |
0,798 |
|
0,9 |
22,244 |
33,008 |
55,307 |
14,851 |
16,582 |
18,814 |
0,241 |
0,402 |
0,896 |
|
1,0 |
18,030 |
24,106 |
36,486 |
12,049 |
12,149 |
12,582 |
0,329 |
0,494 |
0,992 |
|
1,1 |
14,916 |
18,160 |
25,123 |
9,983 |
9,196 |
8,836 |
0,434 |
0,593 |
1,086 |
|
1,2 |
-12,552 |
14,041 |
17,944 |
8,418 |
7,159 |
6,485 |
0,556 |
0,698 |
1,176 |
|
1,3 |
10,717 |
11,103 |
13,235 |
7,208 |
5,713 |
4,957 |
0,695 |
0,807 |
1,262 |
|
1,4 |
9,266 |
8,954 |
10,050 |
6,257 |
4,664 |
3,937 |
0,849 |
0,918 |
1,342 |
|
1,5 |
8,101 |
7,349 |
7,838 |
5,498 |
3,889 |
3,240 |
1,014 |
1,028 |
1,415 |
|
1,6 |
7,154 |
6,129 |
6,268 |
4,887 |
3,308 |
2,758 |
1,186 |
1,134 |
1,480 |
|
1,7 |
6,375 |
5,189 |
5,133 |
4,391 |
2,868 |
2,419 |
1,361 |
1,232 |
1,535 |
|
1,8 |
5,730 |
4,456 |
4,299 |
3,985 |
2,533 |
2,181 |
1,532 |
1,321 |
1,581 |
|
1,9 |
5,190 |
3,878 |
3,679 |
3,653 |
2,277 |
2,012 |
1,693 |
1,397 |
1,617 |
|
2,0 |
4,737 |
3,418 |
3,213 |
3,381 |
2,081 |
1,894 |
1,841 |
1,460 |
1,644 |
|
2,2 |
4,032 |
2,756 |
2,591 |
2,977 |
1,819 |
1,758 |
2,080 |
1,545 |
1,675 |
|
2,4 |
3,526 |
2,327 |
2,227 |
2,713 |
1,673 |
1,701 |
2,240 |
1,586 |
1,685 |
|
2,6 |
3,163 |
2,048 |
2,013 |
2,548 |
1,600 |
2,687 |
2,330 |
1,596 |
1,687 |
|
2,8 |
2,905 |
1,869 |
1,889 |
2,453 |
1,572 |
1,693 |
2,371 |
1,593 |
1,687 |
|
3,0 |
2,727 |
1,758 |
1,818 |
2,406 |
1,568 |
1,707 |
2,385 |
1,586 |
1,691 |
|
3,5 |
2,502 |
1,641 |
1,757 |
2,394 |
1,597 |
1,739 |
2,389 |
1,584 |
1,711 |
|
4,0 |
2,441 |
1,621 |
1,751 |
2,419 |
1,618 |
1,750 |
2,401 |
1,600 |
1,732 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Бир босқичли ҳисоблашда горизонтал силжиш u0, m ва бурилиш бурчаги Y0 (rad)ни қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
;(30)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (31)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, H0, M0 — қозиқнинг кўриб чиқилаётган кесимида кўндаланг куч, kN (tf) ва эгувчи момент, kN ∙m (тc×m) нинг ҳисобий қийматлари; H0=H ва M0=M+H·l0 [бунда Н ва М - худди (12) ва (13) формулалардагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεНН — грунт сирти сатҳида қўйилган H=1 куч таъсирида кесимнинг горизонтал силжиши, m/kN (m/тc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεНМ — грунт сирти сатҳида таъсир қиладиган M=1 моментда кесимнинг горизонтал силжиши, 1/kN (1/тc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεМН — H=1 кучдан кесимнинг бурилиш бурчаги, 1/kN (1/тc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεММ — М=1 моментдан кесимнинг бурилиш бурчаги, 1/kN ∙ m [1/(tf×m)].
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεНН, εМН= εНМ ва εММ силжишлар қуйидаги формулалар бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда aε , E, I — (11) дагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA0, B0, C0 — (7) формула бўйича аниқланадиган қозиқнинг грунтга ботиши келтирилган чуқурлигига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 5-жадвали бўйича қабул қилинадиган ўлчамсиз коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 3-иловаси 5-жадвалда келтирилган нинг оралиқ қийматга мос қийматида уни жадвалдаги энг яқин қийматгача яхлитлаш лозим.
нинг оралиқ қийматга мос қийматида уни жадвалдаги энг яқин қийматгача яхлитлаш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Қозиқ атрофидаги заминнинг устуворлигини ҳисоблаш қозиқларнинг ён сиртлари грунтга кўрсатадиган ҳисобий босимни чеклаш шарти (35) формула бўйича бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(35)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, sZ — қозиқнинг ён сирти грунтга кўрсатадиган ҳисобий босим, kPa
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор плиталари (ростверк) баланд бўлганда, грунт сиртидан, пойдевор плиталари (ростверк) паст бўлганда, унинг таглигидан бошлаб ўлчанадиган қуйидаги z чуқурликларда формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[z£2,5 да 
ва z=l ларга мос иккита чуқурлик; >2,5 да z=0,85/ae чуқурликда, бунда ae (11) формула бўйича аниқланади];
ва z=l ларга мос иккита чуқурлик; >2,5 да z=0,85/ae чуқурликда, бунда ae (11) формула бўйича аниқланади];Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgI — структураси бузилмаган грунтнинг ҳисобий солиштирма (ҳажмий) оғирлиги, kN/m3 (tf/m3) сувга тўйинган грунтларда сувнинг муаллақ тутиб турувчи кучини ҳисоб га олиб аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjl, cl — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги (град) ва грунтнинг солиштирма илашиши kPa (tf/m2) нинг ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx — коэффициент; қоқма қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар учун x=0,6, қозиқларнинг бошқа хиллари учун x=0,3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh1,h2 — бу коэффициентларнинг қийматлари худди (24) формуладагидек.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар грунтга тушадиган ҳисобий горизонтал босимлар (35) шартни қониқтирмаса, лекин бунда қозиқларнинг материал бўйича кўтарувчанлик хусусиятдан тўлиқ фойдаланилмаган ва қозиқларнинг силжиши чегаравий йўл қўйиладиган қийматдан кичик бўлса, у ҳолда қозиқларнинг келтирилган чуқурлиги 
да ҳисоблашни такрорлаш ва бунда мутаносиблик коэффициенти К нинг кичрайтирилган қийматини қабул қилиш лозим.
да ҳисоблашни такрорлаш ва бунда мутаносиблик коэффициенти К нинг кичрайтирилган қийматини қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Қозиқнинг ён сиртига текканда z чуқурликда грунтга тушадиган ҳисобий босим, kPa (tf/m2) ни, шунингдек z чуқурликда қозиқ кесимига таъсир қиладиган ҳисобий эгувчи момент Mz, kN m (тc×m), кўндаланг куч Hz, kN (tf) ва бўйлама куч N, kN (tf) ни бир босқичли ҳисоблашда қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(38)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, К — мутаносиблик коэффициенти; мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 1-жадвалидан аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaÎ, E, I — худди (11) формуладагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— келтирилган чуқурлик; босим, момент Mz ва кўндаланг куч Hz қиймати аниқланадиган ҳақиқий чуқурлик z қийматига қараб (В5) формуладан аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH0, M0, l0, u0, y0 — мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 5 ва 12-бандлардагидек;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA1, A2, A4, B1, B2, B4, C1, C2, C4, D1, D2, D4 — коэффициентлар; қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-илова 4 жадвал бўйича қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиқнинг каллагига таъсир қиладиган ҳисобий ўқ бўйлаб йўналган юклама, kN (tf).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγс — мазкур ШНҚнинг 3-иловасига кўра олинадиган иш шароит коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Қозиқнинг каллаги бурила олмайдиган қилиб пойдевор плиталари (ростверк)ка бириктириб қўйилган жойдаги, қозиқларни бир босқичли ҳисоблашда ҳисобга олинадиган ҳисобий момент Mf, кНm (тc×m) ни қуйидаги формуладан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, барча ҳарфий белгилар худди олдинги мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 12-бандидаги формулалардагидек.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундаги минус ишораси чапдан ўнгга йўналган горизонтал куч Н да қозиқ пойдевор плиталари (ростверк)ка бириктирилган томондан қозиқ каллагига соат мили йўналишига қарши йўналган момент узайтирилишини билдиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁн сиртилари ip>0,025 қияликдаги пирамидал қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусиятини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁн сиртилари ip>0,25 қияликдаги пирамидал қозиқларнинг кўтарувчанлик хусусияти Fd, kN (kgf) ни қозиқ ён сиртидаги ва унинг пастки учи остидаги грунтнинг ҳисобий қаршиликларни кучлар йиғиндиси сифатида қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAi — грунтнинг i- қатлами чегараси қозиқнинг ён сирти юзаси, m2 (cm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — қозиқнинг конуслилик бурчаги, grad;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjI,i, cI,i — грунт i-қатламининг ички ишқаланиш бурчаги (град) ва илашиш, kPa (kgf/cm2) ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — қозиқ пастки учининг кесими томони, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn1,n2 — қийматлари қуйидаги жадвалда келтирилган коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқнинг учи остидаги ва ён сиртидаг и грунтнинг қаршиликлари pj ва pj', kPa (kgf/cm2) қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEi — грунтнинг i-қатлами деформацияланиш модули, kPa (kgf/cm2); прессиометрик синашлар натижалари бўйича аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishni — грунтнинг i-қатлами Пуассон коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx — қийматлари мазкур ШНҚнинг 4-иловаси 1-жадвалида келтирилган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг босимлари p0,j ва pp,j kPa (kgf/cm2) қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgj,i — грунт i-қатламининг солиштирма оғирлиги, kN/m3 (kgf/cmЗ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhj — грунт i-қатламининг ўртача жойлашган чуқурлиги, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Коэффициент |
Грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги jI,i, grad |
|||||||||
|
4 |
8 |
12 |
16 |
20 |
24 |
28 |
32 |
36 |
40 |
|
|
п1 |
0,53 |
0,48 |
0,41 |
0,35 |
0,30 |
0,24 |
0,20 |
0,15 |
0,10 |
0,06 |
|
п2 |
0,94 |
0,88 |
0,83 |
0,78 |
0,73 |
0,69 |
0,65 |
0,62 |
0,58 |
0,54 |
|
x |
0,06 |
0,12 |
0,17 |
0,22 |
0,26 |
0,29 |
0,32 |
0,35 |
0,37 |
0,39 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Ички ишқаланиш бурчаги jI,i нинг оралиқ қийматлари учун n1, n2 и x коэффициентларнинг қийматлар интерполяция усулида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛентасимон қозиқли пойдеворларнинг чўкишини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқлар бир ва икки қаторли жойлашган (қозиқлар орасидаги масофа 3-4d) лентасимон қозиқли пойдеворларнинг чўкиши s, m қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — қозиқли пойдеворга узунасига тушадиган юклама, юқоридан текисланган ер сирти билан, ён томонлардан қозиқлар четки қаторларининг ташқи ёқлари бўйича ўтадиган тик текисликлар билан, пастдан қозиқларнинг пастки учлари орқали ўтадиган текислик билан чекланган пойдевор (қозиқлар ва уларнинг атрофидаги грунт массиви кўринишидаги) оғирлигини ҳам ҳисобга олинган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕ,n — сиқиладиган қалинлик чегарасида деформацияланиш модули, kPa (kgf/cm2) ва Пуассон коэффициенти қийматлари юқорида айтилган пойдевор учун ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd0 — Пуассон коэффициенти n, пойдеворнинг келтирилган эни 
(бунда b-четки қозиқлар қаторининг ташқи ёқлари бўйича қабул қилинадиган пойдевор эни;
(бунда b-четки қозиқлар қаторининг ташқи ёқлари бўйича қабул қилинадиган пойдевор эни;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — қозиқларни ботириш чуқурлиги ҳамда сиқиладиган қатламнинг келтирилган чуқурлиги Hc/h (Hc-сиқиладиган қатлам чуқурлиги) га боғлиқ равишда номограмма ( мазкур ШНҚнинг 4-илова 1 чизмага қаранг) бўйича қабул қилинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Коэффицент d0 қийматларини аниқлаш учун номограмма
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНомограммада сиқиладиган қатлам келтирилган чуқурлигининг ҳисоблаб топилган қийматига мос нуқта орқали абцисса ўқига параллел тўғри чизиқ ўтказилади (бу чизиқ пойдеворнинг келтирилган эни 
чизиғибилан кесишгунча давом эттирилади) ва грунтнинг Пуассон коэффициенти n чизиғига перпендикуляр туширилади.
чизиғибилан кесишгунча давом эттирилади) ва грунтнинг Пуассон коэффициенти n чизиғига перпендикуляр туширилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесишиш нуқтасидан абцисса ўқига параллел чизиқ ўтказилади, бу чизиқ коэффициент d0 қийматлари келтирилган ординаталар ўқи билан кесишгунча давом эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБичизиқли масаланинг қўйилишида бурғиланган - тиқма қозиқнинг чўкишини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғуланган тиқма қозиқнинг N < Nc+No биринчи босқич юкланишида чўкиши қуйидаги формула ёрдамида аниқланиши керак
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(1) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиққа узатиладиган вертикал юк, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNo — чегаравий қаршилик Nc, нинг қозиқнинг ён юзалари бўйлаб тўлиқ ҳосил бўлган вақтдаги товонига узатиладиган юк, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishG1 ва G2 — қозиқ бўшлиғига яқин жойлардаги грунтлар учун силжиш модулининг ўртача қиймати ва қозиқнинг пастки учидаги силжиш модулининг энг кичик қийматлари, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl ва d — қозиқнинг узунлиги ва диаметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkv — грунтлар учун Пуассон коэффициентининг ўртача қийматига боғлиқ бўлган коэффициент (ҳисоб учун kv = 2 қабул қилиш мумкин).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғиланган тиқма қозиқлар учун бу формула фақат қозиқ юкланишининг биринчи босқичида ўринли бўлади, айниқса қозиқ ён юзаларида No тўлиқ чегаравий қаршилик пайдо бўлгунига қадар ҳар доим қозиқнинг чегаравий ҳолати тамомила сезиларли даражада олдиндан пайдо бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ товони ва танасининг чўкиш қийматининг доимо тенглиги шартини ҳисобга олган ҳолда No қийматни қуйидаги шартдан фойдаланиб аниқлаш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(2) |
|
|
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ юкланишнинг иккинчи босқичида N > Nc + No бўлган ҳолда унинг чўкиши қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(3) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSc — чўкиш бўлиб, N = N0 + Nс бўлганда (1) бўйича аниқланади, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. 1 — (1); 2 — (3) формулалар бўйича қозиқ юкланиш ҳисобининг босқичлар схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкувчан грунтларда қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини уларнинг мустаҳкамлик
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Қозиқнинг юк кўтариш қобилияти грунтнинг мустаҳкамлик кўрсаткичларига боғлиқ: ички ишқаланиш бурчаги j ва солиштирма боғланши с. Чўкувчан грунтларни намланиши билан қозиқнинг юк кўтариш қобилиятини сезиларли даражада ўзгариши асосан грунтдаги боғланиш с нинг қийматини камайиши ҳисобига содир бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Чўкувчан грунтларда қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш қозиқнинг заминдаги грунтини чегаравий мувозанати эластик-пластик масаласининг тақрибий ечимига асосан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl узунликдаги қозиқ заминининг чегаравий мувозанат ҳолатидаги умумий юзаси уч қисмдан ташкил топади: 1 юқори участкаси l1 + l2 қозиқ стволи узунлигидан; 2 пастки участкаси — b узунликдаги қозиқ стволи узунлиги йўналишида қисқарган конуснинг сиртидан; 3 участка - шарсимон сирти қисми бўйича қозиқнинг пастки учидан ташкил топади (мазкур ШНҚнинг 7-иловаси 1-расм).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 - расм. Ҳисобий схема
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтариш қобилияти Fd қуйидаги формула ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(1) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — иш шароити коэффициенти бўлиб, 1 га тенг қиймат қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF1 — қозиқнинг l0 + l2 стволи участкасига қаршилиги, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl0 — қаршиликнинг чизиқли кўринишда ортиши 0 дан 12d гача, лекин 6 m дан кўп бўлмаган узунликдаги участкасида, ундан кам бўлган қийматларда - ўзгармас қийматдаги участкаларда l0 узунлик бўйича якуний қийматга тенг деб қабул қилинади, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF2 — қозиқ стволи конусининг қисқарган юзаси бўйича участкасидаги қаршилик, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF3 — қозиқнинг пастки учи остидаги қаршилик, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(2) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishи — қозиқнинг периметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx — грунт босимининг ён томонлардан кўрсатадиган босим коэффициенти бўлиб, 0,5 га тенг деб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj — ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати, grad;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishс — грунтнинг солиштирма боғланиш коэффициентининг ҳисобий қиймати, kN/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl2 — қозиқнинг қисм узунлиги бўлиб, қуйидагига тенг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(3) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, l — қозиқнинг юкланган қисмининг узунлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd — кўндаланг кесим томони ёки диаметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(4) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl1 — ер сатҳидан l2 узунлик бошланишигача бўлган узунлик, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(5) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — юкланган қозиқнинг энг юқори участкаси, бу ерда ён томондан грунтнинг босими 0 га тенг, қоқиладиган қозиқлар учун a = 2,5 m, қуйиладиган қозиқлар учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha = 1,0 m қиймат қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(6) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, grad×m2/kN; к = 1°;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishс0 — боғланишнинг минимал қиймати бўлиб, ҳисобда 5 kN/m2 га тенг қийматда қабул қилинади, унда х = 0,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 7-иловаси 6-формуланинг қўлланилиш чегараси 
ўзаро муносабат билан берилади.
ўзаро муносабат билан берилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ узунлиги l2 участкаси катта бўлган ҳолда грунтнинг j ва с кўрсаткичлари турлича бўлган қатламларга ажратилади, бу ҳолда l2 қиймат қуйидаги қатламлар йиғиндисидан ташкил топади 
.
.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF1 қуйидаги формула ёрдамида ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(7) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishт — турли кўрсаткичларга эга бўлган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар l1 = l0 + а участка узунлигининг қиймати 6 m дан кўп бўлмаган чегарада бўлса, грунт қатлами j ва с кўрсаткичлари турлича бўлган ҳисобий қийматларни қабул қилади, унда 3 m дан кам бўлмаган қалинликдаги пастки қатлам учун уларнинг қийматлари ҳисоб учун қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(8) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(9) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(10) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(11) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(12) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭнг катта бош кучланиш қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, kN/m2, (13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭнг кичик бош кучланиш қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, kN/m2, (14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, g — грунтнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг j, с ва g кўрсаткичлари сувга тўйинган ҳолатда аниқланади. Мумкин бўлган намланишда грунтнинг тўлиқ сувга тўйинган ҳолатида оқувчанлик кўрсаткичи қуйидаги формула ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, е — табиий тузилишда грунтнинг ғоваклик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgw — сувнинг солиштирма оғирлиги бўлиб, 10 kN/m3 га тенг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgs — қаттиқ бўлакнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishWp, WL — грунтнинг ёйилиш ва оқиш чегарасида намлиги, улуш ҳисобида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚудуқлар қазилган жойларнинг грунтларини зичламасдан ўрнатиладиган чўкувчан грунтлардаги бурғиланган узун қозиқларнинг пастки учи сезиларли чўкишни олгандан кейин ва критик юкни қозиқ қабул қилгандан кейин тўлиқ иш ҳолатига ўтади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПастки учи тўлиқ иш ҳолатига қўшилмаган узун бурғиланган-тиқма қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти биринчи яқинлашиш бўйича қуйидаги формула ёрдамида аниқланишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(16) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда gc — (1) формула келтирилган каби аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF1н — (2) формула бўйича қоқма қозиқ учун l0 + lн қозиқ стволи участкасининг қаршилиги, бунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(17) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда l0 — қоқма қозиқ учун ҳам қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — тиқма қозиқ учун 1 m га тенг қиймат қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF2н — қозиқнинг пастки учининг қаршилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(18) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда k — қозиқнинг диаметри 1 m ³ d ³ 0,5 m бўлганда қиймати 3 тенг қабул қилинадиган экспериментал коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishА — қозиқнинг остки юзаси, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs1 — (13) формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт кўрсаткичларининг қийматлари намланган ҳолатда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғиланган — тиқма қозиқнинг кенгайган товони билан юк кўтариш қобилияти қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(19) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgc — (16) формуладагидек қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF1у — қозиқ стволининг l0 + lу участкасидаги қаршилиги бўлиб, (2) формула ёрдамида қоқма қозиқ учун аниқланади, бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(20) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishly — кенгайиш қисмигача бўлган қозиқнинг узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа ва l0 қийматлари товонининг кенгайиши мавжуд бўлмаган тиқма қозиқ каби қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(21) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — тажриба йўли билан аниқланган коэффициент бўлиб, қозиқнинг узунлиги 20 m дан кўп бўлмаганда 3,5 ³ dу/d ³ 2 ва 1 m ³ d ³ 0,5 m тенг бўлганда 2 га тенг қиймат қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdy — кенгайган товоннинг энг катта кўндаланг кесимининг диаметри, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs1 — (3) формула бўйича аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАу — кенгайган товоннинг энг катта кўндаланг кесим юзаси, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. II тоифа грунт шароитидаги заминдаги қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти қуйидаги формуладан келиб чиқиб қарши ишқаланиш кучини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(22) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — битта қозиққа қўйилган ҳисобий юк, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг юк кўтариш қобиляти бўлиб, kN, (5) га мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgk — ишончлилик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgс — қозиқнинг иш шароитинини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРn — қарши ишқаланиш кучи бўлиб, (4) га мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРn қийматини қоидага кўра, тўлиқ сувга тўйинган грунт учун аниқлаш керак (грунтларни юқоридан намлаш имкони мавжуд бўлганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқ материалининг мустаҳкамлиги бўйича N+Рn юкка ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Сувга тўйинган грунтларда қозиқнинг ён сирти бўйлаб таъсир қилувчи тескари ишқаланиш кучи Рп , kN ер сиртидан нейтрал қатламгача бўлган масофадаги hsl узунликдаги қозиқ чегаравий қаршилигининг энг катта қийматининг ярми каби қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қатламдан юқорида жойлашган қозиқнинг ён сиртларига манфий ишқаланиш кучлари таъсир қилади, пастки қисмига эса мусбат ишқаланиш кучи таъсир қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНейтрал қатламнинг жойлашишини аниқлаш учун чўкиш Ssl (абсцисса ўқи бўйлаб) ҳамда чуқурлик h (ордината ўқи бўйлаб) га боғлиқ график қурилади (мазкур ШНҚнинг 7-иловаси 2-расмида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм. Ssl = f(h) га боғлиқлик графиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзидан юқоридан ётган қатлам хусусий оғирлигидан чукувчан грунтнинг ҳар бир i — қатламида юзага келиши мумкин бўлган чўкиш қиймати 
қуйидаги формула ёрдамида аниқланади, cm
қуйидаги формула ёрдамида аниқланади, cmHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(23) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishεsl,i — нисбий чўкувчанлик бўлиб, қатламдан юқорида ётган қатламнинг ўртасига табиий босим таъсир қилган ҳолда ҳар бир i — қатлам учун сиқилишга лаборатория тажрибалари ёки дала шароитида чуқур маркаларнинг чўкиши натижалари бўйича синов маълумотлар орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — чўкувчан грунтнинг i — қатлами қалинлиги, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishп — қаралаётган қатламдан юқорида жойлашган чўкувчан қатламларга бўлинган қатламлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНейтрал қатламнинг жойлашиш чуқурлиги hsl қуйидаги формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(24) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu — заминнинг чегаравий деформацияси бўлиб, ШНҚ 2.02.01-19 бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsl чуқурлиги Ssl=f(h) эгри чизиғидан бино ёки иншоотлар учун Su ординаталарининг кесишиш нуқтаси орқали аниқланади (мазкур ШНҚнинг 7-иловаси 2-расмида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsl чуқурликдаги нейтрал қатламни аниқлашда, қарши ишқаланиш кучи қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(25) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkот — қиймати 0,5 га тенг қабул қилинадиган, захира қиймати билан дала шароитида тадқиқотлар орқали аниқланадиган ҳисоб пайтида қозиқ узунлиги бўйича тўлиқ қаршилик кучини камайтирадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қозиқнинг юқори участкасидан hsl нейтрал қатламгача ён сирти бўйлаб қаршиликнинг чегаравий қиймати бўлиб, бир жинсли грунт учун (2) формула ёрдамида, турли кўрсаткичларга эга қатламлар учун (7) формула ёрдамида аниқланади. Унда l2 £ hsl — l0 — а га тенг бўлади (мазкур ШНҚнинг 7-иловаси 1-расмида келтирилган).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг фаол чўкиши даврида hsl грунтнинг мувозанатлашган даврига мос келувчи нейтрал қатлам сўнгги ҳолатгача пастга томон силжийди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳалашда қозиқнинг узунлиги қуйидаги шартни бажариш орқали ўрнатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
(26) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — қозиққа қўйилган фойдали юк, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРn — қарши ишқаланиш кучи, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFd — қозиқнинг юк кўтариш қобилияти бўлиб, (1) формула ёки қозиқ заминини ҳудудининг намланган шароитида статик синов маълумотлари бўйича аниқланади, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар кўрилаётган ҳолда (26) шартни таъминламаса, қозиқнинг узунлигини узайтириш ёки унинг конструкцияси ўзгартирилиши керак бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўкувчанлиги бўйича II тоифадаги грунтли шароитда жойлашган, сиқилишга ишлайдиган қозиқларнинг юк кўтариш қобилияти Fd, kN, қозиқлар замин грунтининг сувга тўйинган ҳолатларида (2), (3) ва (4) шартларига мувофиқ ҳисоб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУнда қозиқ заминини қисман намлаш орқали қозиқларнинг статик синовлари натижаларидан фойдаланиш керак бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай синовларга фонд материаллари етарли бўлмаганда юқоридаги кўринишдаги синовларни ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Қозиқлар билан чўкувчанлик бўйича II тоифадаги грунт шароитида чўкувчан грунтлар қатламларининг барчасини қирқиб олиб ташлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮқоридан узоқ муддат узлуксиз равишда грунт қатламини намланиши натижасида чўкувчан қатлам қисмида грунтларнинг сиқилиши натижасида деформациялар пайдо бўлишини ҳисобга олиш керак, қозиқ ости қатламларда сувга тўйиниши ҳамда грунт зичлигининг етарли эмаслиги ҳисобига рўй беришини ҳам инобатга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу қатлам қалинлигини аниқлаш учун қуйидаги шарт бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe ³ 0,03 (27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, e — бутун сувга тўйинган қатламнинг табиий босими таъсирида лаборатория шароитида сиқилишга синов натижалари бўйича грунт намунасининг нисбий сиқилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚозиқли пойдеворда деформациялар бўйича ҳисоб орқали қозиқ ости қатламларда қўшимча чўкишлар вужудга келишини аниқланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка қозиқнинг чўкишини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСилжиш модули G1, MPa (tf/m2) ва Пуассон коэффициенти n1 бўлган грунтга ўйиб кирувчи ҳамда силжиш модули G2 ва Пуассон коэффиценти n2 билан формулаланадиган, чизиқли-деформацияланадиган ярим бўшлиқ деб қараладиган грунтга таянувчи якка қозиқларнинг чўкишини ҳисоблашни N£Fd/nk ва l/d>5, G1l/G2>1 да (бунда l-қозиқ узунлиги, m; d-қозиқ диаметри ёки кўндаланг кесими томони, m) қуйидаги формулалар бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишсиз якка қозиқлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, N — қозиққа узатиладиган тик юклама, МН;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb - қуйидаги формуладан аниқланадиган коэффициент:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, b = 0,17 ln (kvG1l/G2d) — мутлақ қаттиқ (бикр) қозиққа мос коэффициент (еа = ¥);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа = 0,17 ln(kv1l/d) — G1 ва v1 тавсифлари бир жинсли замин ҳолати учун ўша коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
= EA/G1l2 — қозиқнинг нисбий қат-тиқлиги (бикрлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕА — қозиқ танасининг сиқилишга бикрлиги, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl1 — қозиқ танасининг сиқилиши ҳисобига чўкишнинг ортишини белгилайдиган параметр;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishформула бўйича аниқланадиган коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкенгайишли якка қозиқлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда db — қозиқнинг кенгайиши диаметри.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўрсаткичлар G1 ва n1 қозиқнинг ботиш чуқурлиги чегарасида, G2 ва n2 учун эса қозиқ ёки кенгайиш (кенгайишли қозиқлар учун) нинг 10 диаметр чегарасида грунтнинг барча турлари учун ўртача қабул қилинади, бироқ қозиқларнинг пастки учлари остида тор ёки оқувчан таркибли грунтлар бўлмаслиги керак.