Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.06-23 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 2 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 300]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.06.06-23 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 20 мартдаги 28-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.06-98 «Бетон ва темирбетон тўғонлар» қурилиш меъёрлари ва қоидалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2002 йил 11 декабрдаги 73-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.06-98 «Бетон ва темирбетон тўғонлар» қурилиш меъёрлари ва қоидаларига киритилган 1-сонли ўзгартиришлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Фанлар академияси, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ушбу буйруқ 2025 йил 1 августдан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 9 август,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-52-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 26 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 29 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 27 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФанлар академиясининг президенти в.в.б. С. МИРЗАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 1 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 5 август
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 12 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 9 августдаги 01/2-52-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.06-23 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) бетон ва темир-бетон тўғонларни (бундан буён матнда тўғон деб юритилади) лойиҳалаш, қуриш ва реконструкция қилишга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.02.02-98 «Гидротехника иншоотларининг заминлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш талаблари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехника иншоотлари. Лойиҳалаштиришнинг асосий низомлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига юклар ва таъсирлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.05-21 «Грунт материалларидан тўғонлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон тузилмалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.11-04 «Сейсмик туманларда қурилиш. Гидротехника иншоотлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 26633-15 «Оғир ва майда тўлдирувчили бетонлар. Техник шартлар» (расмий манба: ГОСТ 26633-15 — Бетоны тяжелые и мелкозернистые. Технические условия).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосим фронти — босимни қабул қиладиган сув тўсувчи иншоотлар тўплами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосим сатҳи — сув оқими тўсилиши натижасида ҳосил бўлган сув сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидротехника иншоотининг асоси (иншоот асоси) — иншоот пойдевори, сув ўтказмайдиган элементлар ва дренаж қурилмалари тагида жойлашган ёки уни ўз ичига олган, тупроқнинг табиий ёки сунъий равишда ҳосил бўлган (техноген) қатлами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуффозия — грунт ичидаги филтрлаш оқими сабабли грунтнинг алоҳида зарраларининг ҳаракатланиши ёки уларнинг ювилиши ёки грунт таркибидаги сувда эрувчан тузилиш ҳосил қилувчи минералларнинг эриши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон — сув сатҳини кўтариш учун сув оқимини ва унинг водийсини тўсиб қўядиган сувни тўсиб турувчи иншоот.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Конструкцияси ва технологик мақсадидан келиб чиқиб тўғонлар мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган асосий турларга бўлинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидроузел тирқишларида (створ) қуриладиган тўғонларнинг тури, конструкцияси ва ўрнашган жойи ҳамда уларни қуриш услублари вариантларини техник-иқтисодий жиҳатдан таққослаш асосида қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар синфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ҳудудининг топографик, муҳандислик-геологик, гидротехнологик, геокриологик ва иқлимий шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг қурилиш ва фойдаланиш сарфларини ўтказиш шартлари, ҳудуднинг сейсмик жиҳати, гидроузелнинг ўзаро жойлашиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг қирғоқ ва бошқа иншоотларга туташиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш муддатлари ва унинг ташкил этилиши (зинапоя);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳаллий қурилиш материалларининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонлар ва гидроузел иншоотларидан фойдаланиш шартлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик талаблар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Қоя бўлмаган асосларда тўғонлар сувни чиқариб ташлаш иншооти сифатида лойиҳалаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТегишли равишда асослашлар билан босим фронтининг ёпиқ қисмлари учун тўғонларни лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ*) — асос бўйича тўғоннинг кенглиги,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — тўғоннинг баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Қояли асосларда кенг тирқиш (створ) бўлганда (lch /h≥10 бу ерда lch — тўғон юқори қирраси сатҳидаги хорда бўйича кенглик, h — тўғон баландлиги) бетонли, гравитацион ва контрфорсли тўғонлар лойиҳалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТирқиш (створ) тор (lch /h ≤ 5 бўлганда) шароитларда аркали ва аркали-гравитацион тўғонларни лойиҳалаш вариантлари кўриб чиқилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚоятошли асосларда 5<lch /h <10 бўлган шароитда тўғонларнинг гравитацион, контрфорс, аркали-гравитацион ва аркали турларини лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Тўғонларни лойиҳалашда атроф-муҳитга етказиладиган зарарни имкон қадар камайтирувчи тадбирларни ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Тўғонлар синфлари ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон синфини аниқлашда унинг баландлиги тирқишнинг (створ) энг чуқур қисмидан тўғон баландлигигача бўлган масофага тенг бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Тўғоннинг юқори қиррасининг узунлиги қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асосда бўлган тўғонлар учун — бир бўлинма узунлигига тенг деб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда бўлган тўғонлар учун — бир бўлинма узунлигига ёки юқори қирраси бўйича тўғон узунлигининг 1/50 қисмига (кичик қиймат қабул қилинади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон баландлиги юқори қирра сатҳидан (панжара бундан мустасно) ва юқориги қирра остидаги иншоот туби орасидаги фарқи бўйича аниқланиши (йирик ёриқларни беркитиш учун асосдаги маҳаллий чуқурликларни, тиш ускуналари бундан мустасно) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар устуннинг энг чуқур қисми тўғон учун асос бўлиб хизмат қилувчи яхлит тиқин (пробка) кўринишида бўлса, бунда унинг баландлиги тиқин устидан тўғоннинг юқори қирраси сатҳигача аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосим фронтининг айрим қисмлари турли кўринишдаги тўғонлардан ташкил топган бўлса, бунда уларнинг синфи тирқишнинг (створ) энг чуқур қисмида жойлашган тўғон синфига тенг деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-чизма. Қояли асослар устидаги тўғонларнинг асосий кўринишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГравитацион: а — яхлит, б — кенг чоклар билан, в — асос ёнидаги узунасига текислик билан, г — босимли ён қиррадаги экран билан, д — асосдаги анкерлаш билан. Контрфорсли: ж — яхлит-контрфорсли, з — кўп аркали, и — босимли текис тўсиқ билан. Аркали: к — сиқилган товонли, л — контурли (периметрланган) чок билан, м — уч ёқлама шарнирли белбоғлардан, н — гравитацион устунлар билан, 1 — кенг чок, 2 — узунасига бўшлиқ, 3 — экран, 4 — олдиндан кучланган анкер, 5 — контрфорслар, 6 — яхлит каллаклар, 7 — аркали босимли тўсиқлар, 8 — текис босимли тўсиқлар, 9 — контурли (периметрли) чок, 10 — уч шарнирли бебоғлар, 11 — шарнирлар, 12 — гравитацион устунлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-чизма. Қоясиз асос устидаги ортиқча сувни чиқариб ташлайдиган тўғонларнинг асосий кўринишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — оқова ариқли, б — чуқур ортиқча сувни чиқариб ташлайдиганлар билан, в — икки қаватли
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. I, II, III синф тўғонларда ҳамда уларнинг қирғоқларга туташ ерларида иншоотлар ва уларнинг асослари устидан қурилиш даврида бўлганидек фойдаланиш даврида ҳам дала кузатувлари ва тадқиқотлар олиб борилиши учун назорат-ўлчов ускуналари (НЎУ) ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV синфдаги тўғонлар ва уларнинг асослари учун НЎУ ускунани асосланган ҳолларда ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Барча тўғонларни реконструкция қилиш учун қуйидагилар таъминланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоот ҳолатини тизимли кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланиш даврида тўғон асосининг мустаҳкамлиги ва хавфсизлигини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфавқулодда таъсирлар натижасида авария вазияти юзага келиши мумкинлигини ва аниқланган хавф даражасига мос келадиган чораларни кўришни енгиллаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш мобайнида зарур бўлганда ишлаб чиқариш шартларига тузатишлар киритиш ҳамда мазкур ШНҚнинг 8-бандига мувофиқ ташкил этилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНазорат кузатувларининг ҳажми ушбу ШНҚ талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланиш давридаги тўғоннинг ҳолатини ўрганиш учун қуйидаги кўрсаткичлар бўйича назорат кузатув ишлари олиб борилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонлар ва уларнинг асосларини вертикал чўкишлари, горизонтал букилишлари ва қия сурилишлари (фаол ва яқин алоқа зоналари атрофида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосим қаршилигини ва фильтрланиш сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонлар ва уларнинг асосларида кучланиш ва иссиқлик кучланишларининг ҳолати (бетонда, арматурада, тупроқда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий ва вақтинчалик чокларнинг очилиши (тўғонлар ва асоси ўртасидаги уланиш чоклари ортидаги арматура кучланишлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ташлаш иншоотлари ва бьефлардаги оқим гидравликаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик ва бошқа динамик таъсирларда тўғонларнинг ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрловчининг механик ва кимёвий таркиби.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Ҳисоблаш усулларини, моделли тадқиқотларни такомиллаштириш, бетоннинг асосий механик хусусиятларини аниқлаш учун тўғонларда махсус кузатишлар амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Дала кузатувлари қурилиш даврида, сув омборини тўлдириш ҳамда ундан фойдаланиш даврларида ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДала кузатувлар ва тадқиқотлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларни қуриш ва фойдаланишнинг аниқ шартларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларга максимал юк ва таъсирларда унинг мустаҳкамлигини лойиҳа бўйича нормал ҳолатига мос келишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилаётган ва фойдаланилаётган тўғонлардаги ўлчанадиган миқдорлар хусусиятларининг таркиби ва назорат қийматларини ҳамда унинг қурилиши ва фойдаланилишининг турли босқичлари учун тўғонларнинг текширув бўйича талабларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Етти ва ундан ортиқ балли сейсмик ҳудудларда жойлашган I синф тўғонларни ҳамда 8 баллдан кам бўлмаган сейсмик ҳудудларда жойлашган II синф тўғонларни лойиҳалаштиришда қуйидагилар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонлар ва қирғоқ туташишларида (сейсмометрик мониторинг) муҳандислик-сейсмометрик кузатувлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборининг тўғон устуни яқинидаги ўзанида ва ёндош ҳудудларда (сейсмологик мониторинг) муҳандислик-сейсмологик кузатувлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмологик кузатувлар зилзила таъсири натижасида авария ҳолати вужудга келиши эҳтимолини аниқлаши ва чоралар кўриш учун аниқланган хавфнинг мос даражасини белгилашни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Муҳандислик сейсмометрик кузатувларни ўтказиш учун зилзилалар пайтида тўғонлар ҳолатни кузатиш пунктларида унинг ҳамда қирғоққа туташган ҳудудларининг кинематик хусусиятларини (силжишлар, чизиқли бурчак тезликлари ва тезланишлар) ўрганиш ҳамда олинган маълумотларни қайта ишлаш имконини берувчи автоматлаштирилган ускуналар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмометрик кузатув пунктларининг жойлашиш чизмаси тўғонларнинг динамик ҳисоблари ва моделга оид тадқиқотлар асосида ишлаб чиқилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг конструкцияларига кўра, тўғон танасида 10÷15 унинг таянч контурида 6÷8 кузатув пунктлари жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Тўғонлар яқинида ва сув омбори қирғоқларида муҳандислик-сейсмологик кузатувларни ўтказиш учун марказий маълумотни йиғиш ва қайта ишлаш пункти ҳамда ягона сейсмологик кузатув хизмати билан алоқа ўрнатилган автоном сейсмологик станцияларни бир-биридан 5 — 30 km масофада лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг жойлашган ҳудуднинг муҳандислик-геологик ва сейсмотектоник шароитидан келиб чиқиб, иншоотлардан 50 — 100 km радиусли ҳудудда сейсмологик станциялар тармоғини лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик тўлқинларнинг хусусиятларини аниқлаш, сув омборини тўлдиришдан олдин ва уни тўлдириш пайтида ҳудуднинг сейсмик фаоллигини кузатиш, шунингдек иншоот яқинида сейсмик тўлқинларнинг тарқалиш хусусияти ҳақидаги маълумотни олиш мақсадида сейсмологик кузатув пунктларини тўғонлардан 3 — 8 km узоқликда лойиҳалаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмологик станцияларнинг умумий сони 3 тадан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Тўғонлар ҳолатини баҳолашни лойиҳада белгиланган максимал йўл қўйилган кўрсаткичларни тўғонда жойлашган назорат-ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан таққослаш асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаксимал йўл қўйилган кўрсаткичлардан фойдаланган ҳолда тўғонларнинг ҳолатини ўрганиш билан бирга, тўғонларда ҳолати ва ишлашини даврий мажмуавий таҳлил қилишни, мунтазам кўз билан (визуал) ва ғаввослик кузатувларини олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Қурилиш материалларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Тўғонлар ҳамда уларнинг элементлари учун қурилиш материаллари ШНҚ 2.06.08-21, ШНҚ 2.03.05-23 ва ушбу боб талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Тўғонлар ва уларнинг элементларининг алоҳида қисмларида бетоннинг, фойдаланиш давридаги иш шароитларига кўра қуйидагиларга бўлиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — тўғонларнинг ташқи қисмлари ва уларнинг атмосфера таъсири остида бўлган, сув омборлари сув билан ювилмайдиган элементларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII — сув сатҳининг тебранишлари оралиғида жойлашган юқори ва қуйи бьефларнинг ташқи қисмлари, шунингдек вақти-вақти билан сув оқимининг таъсирига учрайдиган тўғонлар қисмлари ва уларнинг элементлари (ортиқча сувни чиқариб ташлаш иншооти, сув ўтказгичлар, тўғондан кейинги мустаҳкамланган қурилмалар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-чизма. Тўғонларнинг танаси зоналари бўйича тақсимланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — ёпиқ тўғон, б — оқова сув чиқариш тўғони, I — IV — тўғонларнинг зоналари, III — ташқи ва тўғон қисми асосига туташган, юқори ва қуйи тўғонолди қисмлар сувидан минимал фойдаланиш сатҳларидан пастда жойлашган қисмлар; IV — тўғонларнинг ички қисми, I — III зоналар билан чегараланган ва тўғон ичидаги ёпиқ бўшлиқларга туташган бетон конструкциялар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Тўғонларни лойиҳалашда барча синфлардаги турли зоналарнинг бетонларига қуйидаги 2-жадвалда келтирилган талабларни қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
| 2-жадвал |
Тўғоннинг турлича зоналари учун бетонга бўлган талаблар | Тўғон зоналари | |
бетон | темир-бетон | |
Сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича | I, II, III, IV | I, II, III |
Чўзилишга мустаҳкамлиги бўйича | I, II, III | I, II, III |
Сув ўтказмаслиги бўйича | II, III | II, III |
Совуққа бардошлилиги бўйича | I, II | I, II |
Чегаравий чўзилувчанлик бўйича | I, II, III, IV | татбиқ этилмайди |
Сувнинг зарарли таъсирига қарши бардошлиги бўйича | II, III | II, III |
Сувнинг зарарли таъсирларига қарши бардошлилиги бўйича муаллақ ва оқиб келувчи лойқалар бўлганда сув оқими орқали ишқаланиш қаршилиги, шунингдек бетон юзаси бўйича сувнинг 15 m/s ва ундан ортиқ тезлигидаги кавитацияга қарши турғунлиги | II | II |
Бетоннинг қотишида иссиқлик чиқариши бўйича | I, II, III, IV | Тегишли асослашда тақдим этилади |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. IV синф тўғонлари учун чегаравий чўзилиш ва иссиқлик ажратиш бўйича бетонга бўлган талаб қўйилмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Тўғонлар ташқи зоналарининг қалинлиги тўғонларнинг кўринишини, кучланганлик ҳолатини, тўғонларнинг конструктив қисмлари ва элементларининг ўлчамларини, таъсир этувчи босимнинг катталигини, суткалик ҳарорат ўзгаришларининг кириб бориш чуқурлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, шунингдек уларнинг қалинлиги 1,5 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Тўғонлар бетонига сиқилишига ва ўқ чўзилишига, сув ўтказмаслигига, совуққа чидамлилигига, қурилиш ва фойдаланиш даврида турли зоналарда бетоннинг ҳақиқий иш шароитларига мувофиқ дифференциал тарзда ўрнатилиши, бунда уларнинг баландлиги бўйича ички ва ташқи зоналар бетонига бўлган талаблар даражасидаги фарқни ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги ва ўқ бўйлаб чўзилиши ҳамда сув ўтказмаслик бўйича маркасига мос келадиган бетоннинг ёшини (қотиши даври) сув омборини қуриш ва тўлдириш муддатини ҳисобга олган ҳолда ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамлиги ва сув ўтказмаслиги бўйича синфига мувофиқ тўғон монолит бетонининг ёшини 180 d га тенг, совуққа бардошлилик бўйича ёшини эса 28 d га тенг деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m дан ортиқ ва бетон ҳажми 50 минг m3 дан ортиқ бетон тўғонлар учун мустаҳкамлик ва сув ўтказмаслик бўйича ёши бир йилга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Сув ўтказмаслик бўйича бетон маркасини қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
| 3-жадвал |
Босимнинг градиентида сув ўтказмаслик бўйича бетоннинг русуми | ||||
5 гача | 5 — 10 | 10 — 15 | 15 — 20 | 20 — 30 |
W 2 | W 4 | W 6 | W 8 | W 10 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Сув ўтказмаслик бўйича бетоннинг маркаси босим градиентларидан келиб чиқиб, ШНҚ 2.06.08-21 талабларига мувофиқ бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Босим қиррасини гидроизоляцияни (экран билан) лойиҳалашда сув ўтказмаслик бўйича бетоннинг маркаси экран орти градиентларига боғлиқ равишда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Даврий равишда сув билан ювиладиган тўғонларнинг қисмлари ва элементлари учун (II зона) бетоннинг сувга чидамлилик бўйича маркаси W4 дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Бетонга чўкиндили сув оқими таъсири ва бетоннинг кавитацияга қарши чидамлилиги талаблари қўйилганда, бетон маркасининг сувга чидамлилик даражаси камида W8 бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Зарарли сув муҳитида сув ўтказмаслик бўйича бетон маркасини ҚМҚ 2.03.11-96га мувофиқ ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Совуққа бардошлилик бўйича бетон маркасини тўғонлар қурилаётган ҳудуднинг иқлим шароитларидан келиб чиқиб ва йил давомида кетма-кет тарзда музлаш ва эриш даврларини ҳисобга олиб ҳамда ШНҚ 2.06.08-21 талабларига мувофиқ белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. II зонанинг бетонга таъсир этувчи лойқали сув оқими билан ишқаланишига бўлган қаршилиги ёки кавитацияга қарши чидамлилиги, сув ўтказмаслик бўйича бетон маркаси W8 дан, совуққа бардошлилиги бўйича F300 дан, бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синфи эса B30 дан паст бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Сиқилиш ва чўзилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича бетоннинг синфлари ШНҚ 2.06.08-21 талабларига мувофиқ тўғонларнинг ҳисобий қисмларидаги кучланиш даражасига кўра конструкцияларнинг амалий юкланиш вақтини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонлар қурилишининг ҳар бир босқичида бир вақтнинг ўзида бетоннинг тўрттадан кўп бўлмаган синфларидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Бетон ҳажми 1,0 mln.m3 дан ортиқ бўлган тўғонлар бетони учун ШНҚ 2.06.08-21да сиқиш мустаҳкамлиги бўйича ўрнатилган бетон синфлари билан бир қаторда синфларнинг оралиқ қийматлари қабул қилиниши, бунда бетонлар тавсифлари (ҳисобий ва норматив қаршиликлар, таранглик модули) интерполяция бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Тўғонлар бетонининг 180 d марка ёшидаги ҳисобий қаршиликлари юкланиш вақтида талаб қилинувчи, бетоннинг ҳисобий қаршиликлари таъсирида бетонда мавжуд бўлувчи ёшини ҳамда тўғон барпо қилиниши шартларини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсиқишга:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb | = | Rb4 |
| (1) |
g tcgr |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb,ser | = | Rbt,ser |
| (11) |
g tcgr |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўзишга:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRbt | = | Rbtt |
| (2) |
gtc · gr |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb,ser | = | Rbtt, ser |
| (21) |
gtt · gr |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb, Rbt, Rb,ser ва Rbt,ser — бетоннинг сиқиш ва чўзишга биринчи ва иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун 180 d (ёки 1 йил) марка ёшидаги ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— биринчи ва иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун, тўғонларни фойдаланиш юкланишлари билан юклаш вақтига тўғонларни мустаҳкамликка бўлган ҳисоблар бўйича талаб қилинадиган ҳамда мазкур ШНҚнинг 8, 9, 10 ва 11-бобларига мувофиқ аниқланувчи бетоннинг сиқиш ва чўзишга бўлган ҳисобий қаршиликлари;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 4-жадвали орқали аниқланадиган бетон ёшининг сиқилишида ва чўзилишида унинг мустаҳкамлигига таъсирини ҳисобга оладиган коэффициентлар;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyr — бетоннинг назорат намуналарида ва тўғонлар мустаҳкамлигидаги тафовутларни ҳисобга олувчи ва қуйидагиларга тенг этиб қабул қилувчи коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,0 — бетон қоришмасини механизациялашган ҳолда тайёрлашда, етказиб бериш ва тарқатишда қўл вибраторлари билан тарқатиш ва зичлаштиришда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,1 — бетон қоришмасини автоматлаштирилган ҳолда тайёрлаш, тўлиқ механизациялашган ҳолда етказиб бериш, ётқизиш ва зичлаштиришда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
| 4-жадвал |
Иншоотни юкланиш вақтига бўлган бетоннинг ёши, йил | Ташқи ҳавонинг ўртача йиллик ҳарорати 0 °С ва ундан юқори бўлган ҳудудлар учун gtc коэффициент | gtt коэффициент |
0,5 1,0 2,0 3,0 ва ундан ортиқ | 1,0/0,9 1,1/1,0 1,15/1,10 1,20/1,15 | 1,0/0,9 1,05/1,0 1,10/1,05 1,15/1,1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Суратда 180 d лик марка ёшидаги бетоннинг ytc ва yrt коэффициентлари қийматлари, махражда 360 суткалик ёшидагиси келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Секцияларга қирқишда yrc коэффициенти ташқи ҳавонинг ўртача йиллик ҳарорати 0°С ва ундан ортиқ бўлган ҳудудлар учун бўлгани каби қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 I синф тўғонлар учун yrc ва yrt коэффициентларни қабул қилинган таркибли бетонлар билан тажрибавий тадқиқотлар ўтказиш орқали аниқланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Бетон ва бетон қоришмаси синфи, монолит ҳолга келтирилувчи тузилмалар бетони синфидан (В25 дан кам бўлмаса) паст бўлмаслиги, бошқа ҳолларда бетон ва бетон қоришмаси синфи монолит тузилма бетони синфидан бир поғона баланд бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Тўғонларни қурилиши учун портландцемент, сульфатбардош портландцемент ва маъданли қўшимчалар қўшилган портландцемент қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча ҳолларда ҳам клинкердаги 3СаОА103 миқдори 8 фоиздан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг сув усти ва сув ости зоналари учун (I ва III зона) портландцементнинг бошsа турларидан ҳам фойдаланишга йўл қўйилади ер ости (III зона) ва ички қисм учун (IV зона) эса шлакли портландцемент қўлланилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. I ва II синфдаги тўғонлар учун цементга бўлган махсус техник шартлар ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200 ва ундан юқори маркали бетоннинг талаб қилинадиган совуққа чидамлилигини таъминлаш, шунингдек унинг зичлиги ва сувга чидамлилигини ҳамда унинг технологик хусусиятларини ошириш учун ҳаво чақирувчи (газ ҳосил қилувчи) ҳамда комплекс қўшимчалардан фойдаланиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Гравитацияли ва аркали-гравитацияли тўғонларнинг ички зоналари учун учувчи кул қўшилган паст цементли бетон қоришмалардан ҳамда бостириб зичлаштирилган (бостирилган бетон) қаттиқ бетон қоришмаларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Умумий конструктив талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Тўғонлар кўринишини, қурилиш ишларини амалга ошириш шароитларини, фойдаланиш давомида чўққидан ўтиш йўли сифатида фойдаланиш шартларини ҳисобга олиб ёпиқ унинг чўққисининг кенглиги ва конструкцияси танланиши, бунда унинг чўққиси кенглиги 2 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Ёпиқ тўғонлар чўққисини юқори бьеф сув сатҳидан кўтаришни ШНҚ 2.06.05-21га асосан аниқланиши, бунда уларнинг чўққиси кўтарилишининг захиравий қисмининг миқдори, а m (парапетни ҳисобга олган ҳолда) қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI синфли тўғонлар учун — 0,8;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII синф учун — 0,7;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV синфлар учун — 0,4.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Сувни чиқариб ташловчи тўғонлар устунларининг ўлчамлари қуйидагиларга мувофиқ белгиланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзатворлар тури ва конструкциясига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни чиқариб ташлайдиганларнинг тешиклари ўлчамларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланиш ва авария чиқиш бўйлама йўлакларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприк оралиқ қурилмалар ўлчамлари ва конструкцияларига боғлиқ равишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон устунининг ҳалқасимон ўйиқ бўйин қисмининг қалинлиги барча ҳолатларда камида 0,8 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Юқори бьеф сув тўкиладиган тўғон устунлари чўққисининг сатҳини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёпиқ тўғоннинг чўққиси сатҳини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзатворларнинг турини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзатворларни манёвр қилиш шартларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтариш ва транспорт механизмларини, кўприк ўтиш жойининг мавжудлигини ва унинг баландлиги бўйича ўлчамларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонлар устунларининг юқори сатҳида мазкур шартлар бўйича аниқланган энг катта кўрсаткич қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Режада юқори бьефдан тўғонлар устунларининг кўриниши сувнинг сув чиқариб ташлаш иншоотига майин киришини ва оқимнинг минимал сиқилишини таъминлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМузни ўтказиб юбориш шартлари бўлганда, тўғонлар устунининг боши учли шаклда лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Тўғонлар устунларининг режадаги кўриниши ва қуйи бьеф томонидан баландлиги мустаҳкамлик ва гидравлик шароитларни, кўприк конструкциялари ва бошқа иншоотларнинг жойлашишини ва улар устунларининг юқори қисмини сув босмаслигини ҳисобга олган ҳолда умумий конструктив талаблар асосида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Тўғонларнинг сув чиқариш иншоотлари чегараларида жойлашган ажратувчи ва қирғоқ таянчлари, тўғонлар устунларининг текисланган юзаларига қўйиладиган талабларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Гидроэлектростанцияларнинг босимли турбинали қувурларини, пастки қирралари бўйлаб жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли турбинали қувурларини тўғонлар танасига жойлаштирилиши техник-иқтисодий ҳисоблаш билан асосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Тўғонларнинг алоҳида қисмларининг туташишида (ёпиқ ва станцияли сув чиқариб ташлаш қисмини) тўғоннинг бир қисмини иккинчисига нисбатан босимли қиррасини туртиб чиқишига йўл қўймаслик керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Тўғонларнинг юқори қирраси бўйлаб бўйлама йўлакларга (галерея) чиқиш жойи мавжуд бўлган вертикал қудуқлар (дренажлар) кўринишида дренаж мосламасини кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал дреналар бетонлар қаватларига тўғри келтирилган бўлиши, шунингдек кузатув шахталарида чиқиш жойига эга бўлиши, тўғоннинг секциялараро оралиқларида жойлашиши ва бу ечимлар лойиҳада махсус асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Вертикал дренаж қудуқларининг диаметри 10 — 30 cm, зовур ўқлари орасидаги масофа 2-3 m бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўндаланг кесимлари майдони 400 — 800 cm2 бўлган горизонтал зовурларни тўғон баландлиги бўйича ҳар 2-3 m да жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Бетон тўғонларнинг босим қиррасидан дренажнинг ўқигача бўлган масофа adr, шунингдек бўйлама йўлак (галерея) юқори қиррасигача бўлган масофа қуйидаги шартга асосан 2 m дан кам бўлмаган ҳолда тайинланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНdgn | ≤ | Icr,m |
|
adr | , |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНd — ҳисобий кесим устидаги босим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIcr,m — тўғон бетони учун чегаравий (критик) босим градиенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn — иншоотнинг масъулияти бўйича, ушбу ШНҚнинг 113-бандига мувофиқ қабул қилинадиган ишончлилик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКритик градиент босимининг миқдори гравитацион ва массив-контрфорс тўғонлар учун — 25, аркали, аркали-гравитацион ва кўп аркали тўғонларнинг аркали босимли тўсиқлари учун — 50 деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарур ҳолларда тўғонларнинг асосида дренаж мосламалари лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Дренаж мосламаларни фойдаланиш даврида ижобий ҳароратларга эга бўлган бетон ва темир бетон тўғонларнинг ва асосларнинг танаси зоналарида жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Тўғонларнинг танасида кўндаланг ва бўйлама йўлаклар (галерея) бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг баландлиги бўйича йўлакларни ҳар 12¸25 m дан кейин жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўйлама йўлаклардан бирини тўғоннинг бутун устки қисмидан ўтувчи ўз оқими бўйича оқиб чиқиб кетишини таъминлаш учун пастки бьефнинг максимал сатҳидан юқорида жойлаштирилиши, пастда жойлашган йўлаклардан сувни тортиб чиқарилиши ҳамда барча ҳолатларда қуйи бьефга сув чиқариш, минимал сатҳдан пастда амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Сув йиғиш ва ўтказиш, тўғонлар бетони ва чокларини зичлаштириш, НЎУ ва турлича хилдаги коммуникацияларни жойлаштиришга мўлжалланган йўлакларнинг кенглиги 1,2 m дан ҳамда баландлиги 2,0 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув йиғиш ва ўтказиш учун йўлаклар 1:40 дан катта бўлмаган нишаб остида сув оқиб тушувчи ариқча томонга лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Бир нечта қават йўлакларига эга бўлган тўғонларда олиб чиқувчи зинапоялар ёки лифт мосламалари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙўлакларнинг пастда жойлашган қавати ўзидан юқорида жойлашган авария чиқишларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўйлама йўлак бир-биридан 300 m дан кўп бўлмаган масофада жойлашган, камида иккита авария чиқиш жойларига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Тўғонларни лойиҳалашда ишлаб чиқариш қобилиятини ошириш мақсадида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи юзалари минимал майдонга эга бўлган тўғон профилларини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшахталар, зинапоя ва потерналар минимал зарурий сони, шунингдек уларнинг йиғма темир-бетондан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларни йириклаштирилган қисмларга кесик-чоклар билан қирқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйиғма темир-бетон қўлланиши билан секциялараро чоклар ва кесик чоклар ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни чиқариб ташлаш ва сув ўтказиш конструкцияларини бетон ётқизишнинг асосий ҳажмларидан ташқарида, четки қисмларда жойлаштириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Тўғонларда гидроизоляция мосламасини бўлиши, (асфальтли штукатуркали, қуйма асфальтли, шимдирилган битумли, штукатуркали маъданли, полимер бўяш билан ва полимер битумли) бунда бетоннинг сув ўтказмаслик бўйича маркаси ушбу ШНҚнинг 22-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Йилнинг энг совуқ ойида ташқи ҳавонинг ўртача ойлик ҳарорати минус 25 °C дан паст бўлганда, сув сатҳи ўзгарувчан қисмларда бетон юзаси бўйлаб енгил асфальт-бетон, эпоксидли, тошли, кўмирли ва поливинилхлоридли пенопластларини ва бошқа (иссиқлик гидроизоляция сув ўтказгичдан ташқари) мосламаларни ўрнатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Сувни ўтказиш ва сувни чиқариб ташлаш иншоотларининг едириладиган ва кавитацияга бардошли сирти қопламаларининг қалинлигини 1,0 — 2,0 m оралиқда олиниши, бунда сирт қопламасини бетонлаш билан бир вақтда тўғон танасига туташган ён қисмларга ҳам бетон ётқизиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Атмосфера ёғинлари ва манфий-мусбат белгилари ўзгарувчан ҳароратлар таъсирига учрайдиган тўғонларнинг ташқи қисмлари учун ҳимоя зонасининг қалинлиги камида 1,0 m этиб тайинланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар тўғонларнинг ташқи қисмлари бетонига совуққа чидамлилиги 75 дан юқори бўлмаган талаблар қўйилган бўлса, ички қисм бетонининг совуққа чидамлилиги ушбу талабни қондириш шарти билан ҳимоя зонасини ажратмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тўғонларнинг деформация чоклари ва уларни зичлаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Тўғонларни лойиҳалашда доимий ва вақтинчалик (қурилиш) деформация чоклари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДоимий деформация чоклари икки боши очиқ (секциялараро) ҳамда икки боши ёпиқ бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки боши ёпиқ бўлган чокларни шимолий қурилиш-иқлим зоналарида қуриладиган тўғонларда қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг секциялари ва блокларини бетонлаш ўлчамлари қуйидагиларга боғлиқ равишда аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг кўриниши ва унинг баландлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГЭС биноси секциясининг ўлчамидан ҳамда тўғонларда сув ўтказувчи тешиклар, турбинали қувурларнинг жойлашишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон секциялари чоклари оралиғидаги бетон монолитлигини таъминланишини ҳисобга олиб қурилиш ҳудудини иқлим шароитларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларни қуриш услубларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзаннинг кўндаланг кесими шакллари, тўғон асосини геологик ва геокриологик тузилиши ва деформацияланишига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Деформация чокларини ва улар орасидаги масофаларни танлашда ШНҚ 2.06.08-21 талабларига риоя қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Доимий деформация чокининг кенглиги тўғонларнинг ёндош секцияларининг деформациялари бўйича ҳисобий маълумотларни солиштириш, лойиҳадаги чоклар конструкциясини, материалнинг деформация хусусиятларини ва унинг тўлдирилиши ҳамда тўғонлар секцияларининг бир-бирига нисбатан мустақил силжишини таъминлаш асосида тайинланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Доимий деформация чоклари конструкцияларини олдиндан белгиланишида уларнинг кенглиги қуйидагича бўлиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳароратли — 0,5 — 1 cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонлар танаси ичида — 0,1 — 0,3 cm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонлар асосининг қоясиз ва ярим қояли тупроқларидаги тўғонларнинг ва ундан кейинги мустаҳкамланган қисми пойдевор плитаси чегараларида ҳарорат-чўкадиган чоклар — 1-2 cm узунликда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Тўғонларнинг қоясиз тупроқли асосида жойлашган пойдевор плитасидан 5 cm дан кам бўлмаган баландликда ўрнатилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Доимий деформация чокларининг конструкцияларида қуйидагилар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказмасликни таъминловчи зичлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишайланиб ўтиш орқали сувни чиқариб юбориш учун фильтрлаш дренаж ускунаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчокнинг ҳолатини кузатиш ва зичлаштиришни таъмирлаш учун кузатув шахталари ва йўлаклар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Тўғонларнинг доимий деформация чокларини зичлаштиришда қуйидагиларга бўлиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчокда жойлашиши бўйича вертикал, горизонтал ва контурлилар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкцияси ва материаллари бўйича металлдан, резинадан ва пластик массалардан тайёрланган диафрагмалар (ушбу ШНҚнинг 5-а расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасфальтли материаллардан бўлган шпонкалар ва таглик (ушбу ШНҚнинг 5-б расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинъекционли (цементлаш ва битумлаш) (ушбу ШНҚнинг 5-в расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ва темир-бетондан чорқирралар ва плиталар (ушбу ШНҚнинг 5-г расмида келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV синфдаги тўғонлар учун ҳажм сатҳидан паст зоналаридаги сув таъсирига чидамли бўлган, ёғочдан тайёрланган антисептланган ёғоч элементлардан (УМО) тайёрланган зичлаштиришлар қўлланилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Тўғонларнинг деформация чокларининг зичлаштирилиш конструкцияларини лойиҳалашда қуйидаги шартларга риоя қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзичлаштириш материали секциялар чокини ҳосил қилувчи бетонга бевосита туташиб туришига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўриб чиқилаётган кесимдаги бетон билан асфальт материал зичлаш қисмидаги кучланишлар катталиги ўша кесимдаги сувнинг ташқи гидростатик босими катталигидан кам бўлмаслигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон орқали зичлаштириш контури бўйича фильтрланиш босими ўртача градиентлари ушбу ШНҚнинг 44-бандида келтирилган катталикдан ортиқ бўлмаслигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Тўғонларнинг доимий чокларига таъсир кўрсатувчи ўртача босим градиентини аниқлашда фильтрланишнинг умумий йўли қуйидагиларга тенг қилиб олиниши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ҳароратини чоклар зонасидаги 6 °С гача ўзгаришида — диафрагма ва шпонкалар орасидаги чокларнинг цементланадиган ёки битумланган қисмлари узунлиги бўйлаб фильтрлаш йўлини ҳисобга олган ҳолда асфальт шпонкалар, металл ёки резина диафрагмаларни четлаб ўтувчи фильтрлаш йўлига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ҳароратини чоклар зонасидаги 6 С дан ортиқ ўзгаришида — чокларнинг цементланадиган ёки битумланган қисмлари узунлиги бўйлаб фильтрлаш йўлини ҳисобга олмаган ҳолда асфальт шпонкалар, металл ёки резина диафрагмаларни четлаб ўтувчи фильтрлаш йўлига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-чизма. Қояли (а, б) ва қоясиз (в, г) асослар устида бўлган тўғонлар доимий деформация чокларидаги зичлаштиришлар жойлашиш схемалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — чок, t =0,5 — 1 cm, 2 — чок, t=0,1 — 0,3 cm, 3 — чок, t =1-2 cm, 4 — чок, t ≥5 cm, 5, 6, 7 — мувофиқ равишдаги вертикал, горизонтал ва контурли зичлашишлар, 8 — дренаж ускунаси, 9 — кузатиш шахтаси, 10 — кузатиш йўлаги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-чизма. Тўғонларнинг деформация чоклари асосий зичлаштиришлари схемалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — металлдан, резинадан ва пластик массалардан тайёрланган диафрагмалар; б — асфальт материаллардан тайёрланган шпонкалар ва прокладкалар; в — инъекцион (цементлаш ва битумлаш) зичлаштиришлар; г — бетон ва темир-бетондан бўлган чорқирралар ва плиталар; 1 — металл тунукалар; 2 — резина ёки синтетик материаллардан тайёрланган профилланган элементлар; 3 — асфальтли мастика; 4 — темир-бетон плита; 5 — цементлаш тизимини йиғилувчи қувурлари; 6 — цементлаш клапанлари; 7 — темир-бетон чорқирра; 8 — асфальтли гидроизоляцион таглик
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Тўғон олдида сув сатҳи кўтарилишидан олдин вақтинчалик вертикал қурилиш чокларини бир бутун ҳолга келтириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУстунлараро чокларни массивнинг бир бутун ҳолга келтириш лойиҳавий ҳароратидан келиб чиқиб тайинланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли қирраси томонида бўлган вақтинчалик горизонтал чокларни (латундан, зангламайдиган пўлатдан бўлган) эни 15 — 20 cm ва қалинлиги 1,0÷1,5 mm текис металл тунукалар билан зичлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV синф тўғонлар учун зичлаштиргич сифатида ёғочдан антисептланган чорқирралар ёки профилланган резинадан ёки синтетик материаллардан тайёрланган тасмаларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал қурилиш чоклари секциялараро ва ҳароратли-чўкиш чоклар билан мустаҳкам туташтирилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Тўғонларни лойиҳалашда бетон билан тўлдириладиган (туташувчи блоклар) вақтинчалик кенг чоклар ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКенг чокларни бир бутун ҳолга келтиришнинг муддатлари бетон массивлари ва атроф-муҳит ўртасидаги ҳароратни тенглаштириш, чўкиндиларни барқарорлаштириш ва сув омборини тўлдиришни ҳисобга олган ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Ортиқча сувни чиқариб ташлаш, сув тушириш ва сув ўтказиш иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Тўғонларнинг ортиқча сувни чиқариш фронт узунлигини, юзаки ва қуйи сув чиқариш иншоотлари оралиқларининг ўлчамлари ҳамда сонини ҚМҚ 2.06.01-97га мувофиқ, асосий ҳисобий ҳолатнинг сувни чиқариб ташлаш сарфи тезлиги ва ушбу геологик шароитларда йўл қўйилган сув оқимининг тезлигига кўра вариантларнинг техник-иқтисодий кўрсаткичларини таққослаш асосида белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОқимнинг дарё ўзанига ва гидроузелнинг бошқа иншоотларига таъсири, бьефларда ўзанли оқимнинг гидравлик тартиби ҳамда ўзан ва қирғоқларнинг деформациясини келтириб чиқарадиган қуйи бьефда сув сатҳининг ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI, II, III тоифали тўғонлар учун ишлаб чиқилган вариантларнинг техник-иқтисодий кўрсаткичларини гидравлик ҳисоб-китоблар ва лаборатория тадқиқотлари натижаларига кўра таққослаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV синф тўғонлар учун вариантларни гидравлик ҳисоб-китоблар ва аналогларнинг натижалари билан таққослаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Барча синфлардаги сув ташлайдиган тўғонларнинг каллакларининг асосий кесими, гидравлик ҳисоб-китоблар ёки тадқиқотлар орқали асосланганда, сув ташлайдиган қирра билан силлиқ ёки поғона билан боғланган вакуумсиз кесим сифатида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПоғона билан бирлашганда ҳаво поғона остида берилиши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Сув ташлайдиган қирранинг қиялиги ва унинг узунлиги тўғон профилининг конструктив хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда тайинланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОстона устида 12 m гача босим бўлишида сув ташлайдиган тўғонларнинг каллакларининг кўриниши трапецеидал ёки тўғри тўртбурчакли шаклда бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВакуумли каллакларни ҳамда остона устида 12 m дан юқори босимдаги трапецеидал ёки тўғри тўртбурчакли каллаклар қўлланилиши, техник-иқтисодий ҳамда гидравлик ҳисоблар ва тажрибавий тадқиқотлар билан асосланган бўлиши, шунингдек кавитация вужудга келишини олдини олувчи вакуум қийматини таъминлаш лозим (босим пульсациясини ҳисобга олган ҳолда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. 15 m/s дан ортиқ тезликда кам қаршилик кўрсатадиган оқимлар билан тўғонларнинг сувни чиқариб ташлайдиган (сувни туширувчи, сувни чиқарувчи) иншоотларни, уларнинг механик ускуналарини ва пастки бьефини маҳкамлашларни лойиҳалашда иншоотларини кавитациядан ва кавитация эрозиясидан ҳимоя қилиш учун қуйидаги чоралар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвакуум ҳосил бўлмайдиган ёки йўл қўйилган (босим пульсациясини ҳисобга олган ҳолда) қийматларини таъминлайдиган сиртларни силлиқ текислаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳаллий нотекисликларни текислаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкавитация юзага келиши эҳтимоли бўлган зонада ҳаво етказиш (ўйиқ жойлар, дефлекторлар, аэратор-ўйиқчалар ва уларни транзит оқимининг тузилишини ҳамда унинг табиий ва деворолди қатламларини ҳаво билан тўйинишини таъминловчи ҳаво етказиш мосламалари ўрнатиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштирқишларни (затвор) ва камераларнинг эрозиясиз махсус конструкциялардан тайёрлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергия ўчирувчилар сифатида гидравлик сакрашини тўғондан кейинги мустаҳкамланган қисмидаги силлиқ сув ўзанида сўндириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув қудуғидан, сув деворида ёки эрозиясиз ўчирувчилардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори кавитацияга бардош бетонлардан, шунингдек полимер боғловчилар асосидаги махсус бетонлардан (полимер бетонларни), зарурий ҳолларда эса металл устки қопламалардан фойдаланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI, II, III синф тўғонлар учун гидравлик тадқиқотлар ва ҳисоблар натижаларини инобатга олган ҳолда бажарилган техник-иқтисодий ҳисоблар билан, IV синф тўғонлар учун эса ҳисоблар ва аналоглар билан солиштириш орқали асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Қуйи сув чиқариш иншооти оқимининг марказий ўқи тўғри чизиқли ҳолда лойиҳалаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭгри чизиқли ўқ махсус гидравлик ҳисоблар ва тадқиқотлар ўтказилишини талаб қилган ҳолларда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйи сув чиқариш иншооти кириш каллаги сатҳини унинг ўқининг қиялиги, профилнинг шакли ва сув чиқиш йўлидаги (тракт) гидравлик тартибини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларнинг конструктив хусусиятлари жиҳатидан ўзига хослигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқариб ташлаш иншоотини тугалланиш қисмини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўлланиладиган механик ускуналарни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сарфларини ўтказиш тартибини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори бьефда сув сатҳлари ўзгариш оралиғи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосим тартибида ишлайдиган қуйи сув чиқариш иншоотларининг кириш кесимининг чеккалари силлиқ кўринишга эга бўлиши ва бундай иншоотларнинг ишчи кесимининг майдони (сув тўкишлар, сув чиқариб ташлаш жойлари) чиқиш кесимида камайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа турдаги босимли қуйи сув чиқариш иншоотларини қўллаш техник-иқтисодий асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗатворларнинг камералари кириш каллагида ёки қуйи сув чиқариш иншооти трактининг ўрта қисмида жойлашганида, ҳаво таъминотини затвордан ташқарида ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Ер усти ва қуйи сув чиқариш иншоотлари охирги қисмларининг конструкциясини қуйидагиларни инобатга олган ҳолда лойиҳалаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг чиқиш жойидаги солиштирма сув сарфи қийматини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосидаги тупроқларнинг хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбьефларнинг асосий гидравлик тартиблари йиғиндисига қўйиладиган талабларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Бьефларни сиртда бирлаштиришни лойиҳалашда, чиқарилган сув сарфларидан тўлқинлар ҳосил бўлишини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Бьефларнинг тубда бирлашган жойида сувни чиқариб ташлаш юзасини силлиқ ёки унча катта бўлмаган ўйиқ билан туташиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув оқими ва рисберма юзасининг баландлиги, уларнинг узунлиги ҳамда қалинлиги, қуйи бьефдаги гидравлик шароитларга таъсир қилувчи чора-тадбирлар мажмуасини ҳисобга олган ҳолда гидравлик тадқиқотлар ва вариантларни (затворлардан фойдаланиш учун қулай шароитлар яратиш, бетон рисбермасидан маҳкамланмаган ўзанга ўтиш) техник-иқтисодий таққослаш асосида танлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаҳкамлаш элементларини қаттиқ материаллар (тошлар, металл) билан шикастланишини олдини олувчи тадбирларни амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарур ҳолларда бетон ва темир бетон тўғонлар қурилиши даврида сув ва майда муз парчаларини ўтказиш бўйича тадбирларни қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Бьефларни бирлашганда ингичка оқим отилишини лойиҳалашда сув ташлаш иншоотининг охирги қисмининг конструкциясини ингичка оқимни иншоотга хавфсиз узоқликка отилишини таъминловчи ва тор створларда оқимнинг қирғоқларга зарарли таъсир етказмаслигини таъминловчи-трамплин шаклида бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув пастга тушадиган жойда тўғон асосининг ёрилишларидан келиб чиқиб, гидравлик ҳисоб-китоблар ва тадқиқотлар асосида сув энергиясини сўндирилишини таъминлаш учун сув ўзанидаги энергия сўндирувчи қудуқ иншооти, сунъий ўнқир-чўнқир чуқурларнинг мосламаси, кўп қатламли трамплинлар, сочувчи трамплинлар, ажраткичлар ёрдамида тўкиладиган оқимни каттароқ майдонга тарқатиб юбориш каби махсус чоралар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Сув ўтказиш иншоотларининг механик ускуналарини ҚМҚ 2.06.01-97 га асосан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказиш иншоотларининг механик ускуналари таркибида асосий, авария-таъмирлаш ва таъмирланадиган затворлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТехник-иқтисодий асосланган ҳолларда авария-таъмирлаш ёки таъмирланадиган затворларни ўрнатмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮзаки сувни чиқариш иншоотлари учун сувга чўктирилмайдиган таянч-юрадиган қисмларга эга бўлган затворлардан (масалан, сегментли затворлар) фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув чиқариб ташлайдиган иншоотларнинг барча иш тартибларида механик ускунанинг конструкцияси, ўйиқ конструкцияларнинг шакли ва ўрнатилган қисмлар минимал тебраниш билан кавитациясиз таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсосий затворлар учун механизмлар сифатида гидравлик кўтаргичларни асосан марказлаштирилган ёғ-босимли мослама ўрнатилган турларини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Тўғонларнинг асос билан бирикиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Тўғонларнинг мустаҳкамлиги ва барқарорлиги ҳисоблар билан асосланган ҳолларда уларнинг пойдеворидаги тупроқни минимал даражада олиб ташлашга (йиғиш) йўл қўйилиши, бунда пойдевор тупроғининг мустаҳкамлаш чора-тадбирларини амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Бетон тўғонлари тош асосларининг алоқа юзаларини текислашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркали, аркали-гравитация ва асосининг қиялик қисмлари билан фазовий ишлайдиган гравитация тўғонларнинг бириктириш токчаларсиз амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Тўғонларнинг асоси тупроқларининг мустаҳкамлиги, деформацияси ва фильтрлаш хусусиятларини аниқлашда ҳамда уларнинг ҳисоблаш схемаларини танлашда тупроқ массивларида кўтарилган ва минераллашган тупроқларнинг мавжудлигига, шунингдек қуйидаги заифлашув зоналари мавжудлиги ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз тупроқли асосларда — чўкма тупроқли жойлар, юмшоқ пластик ёки суюқ консистенцияли, юмшоқ тузилишли тупроқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли тупроқли асосларда — кичик ва ўрта ёриқлар тизимлари (йирик ёриқлар ва парчалар, емирилган ва кучли емирилган юзалар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Тўғонлар асосларининг физик-механик (мустаҳкамлик, фильтрация) хусусиятларини ҚМҚ 2.02.02-98 га асосан аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Тўғонларни лойиҳалаш, қуриш ва фойдаланишда тупроқ хусусиятларини ҳамда геокриологик шароитларнинг ўзгаришини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқларнинг мустаҳкамлик, деформация ва фильтрация хусусиятларини яхшилаш учун қуйидаги чораларни амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосидаги тупроқларнинг бир қисмини цементловчи ёки бошқа боғловчи қоришмалар билан мустаҳкамлаш ва зичлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмассивларнинг ён-бағирлари ва қияликларига тиргак деворлар ўрнатиш ҳамда турғун бўлмаган қояли массивларни анкерлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик ёриқлар, қояли массивлардаги синиқликлар ва бўшлиқларни қазиб олиш ва уларни бетон ёки темир-бетон билан алоҳида беркитиш, шпонкалар, узунасига бўлган тасма ёки панжара кўринишида тўлдириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Тўғонларнинг асоси фильтрловчи кучсиз сувга чидамли ва тез эрувчи тупроқлардан иборат бўлган барча ҳолатларда, суффозия жараёнларини олдини олувчи ёки уларни камайтирувчи фильтрланишга қарши махсус тадбирлар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКимёвий ва механик суффозияга қарши чидамли тупроқлар бўлганда, фильтрланишга қарши мосламалар техник-иқтисодий ҳисоблар билан асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонлар асосларидаги фильтрланишга қарши мосламалар, қирғоқлар ва уларга бирлашиб турувчи гидроузел иншоотларидаги ўхшаш мосламалар билан туташтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Филтрланишга қарши девор кучсиз сув ўтказувчи тупроқларгача бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувбардош мавжуд бўлмаганда девор чуқурлиги муҳандислик-геология шарт-шароитлари, тупроқларнинг ўтказишлари, бетон ва темир бетон тўғонлар асосидаги қарши босим миқдори, сув қочириш дренажининг мавжудлигини инобатга олган ҳолда ҳисоблар орқали аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланишга қарши девор чуқурлигини ҳисобий асосланишида иншоотнинг геокриологик шароитлари ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Тўғонларнинг асосида фильтрланишга қарши девор лойиҳалаштирилишида босимнинг критик градиентлари Icr,m деворда қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асос тупроқлари учун ушбу ШНҚнинг 173-бандига мувофиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асос тупроқлари учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIcr,m = Iad,myn ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIad,m — ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ девордаги йўл қўйилган босим градиенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn — ушбу ШНҚнинг 118-бандига мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Юкланишлар ва таъсирлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Тўғонларга юкланишлар, таъсирлар ва уларни йиғиндиси ҚМҚ 2.06.01-97, ШНҚ 2.06.04-21, ҚМҚ 2.02.02-98, ҚМҚ 2.01.03-19 га ва ушбу бобга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Тўғонларнинг юкланишлар ва таъсирлар асосий мужассамлигига бўлган ҳисобларида қуйидагилар инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) доимий юкланишлар ва таъсирлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотнинг ўз оғирлиги, фойдаланиш жараёнида жойлашуви ўзгармайдиган доимий технологик ускуналарнинг оғирлиги (затворлар, кўтариш механизмлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори бьефнинг мўътадил босим сатҳидаги сувнинг қуйи бьефга куч таъсири (иншоот орқали технологик ва экологик талабларга мувофиқ минимал сарф ўтказилиши ҳамда дренаж ва фильтрланишга қарши жиҳозлар нормада ишлаши кўзда тутилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг юқори ва қуйи қирраларига бўлган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори ва қуйи бьефлар томонидан асос юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланувчи сувнинг куч билан таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ва темир бетон тўғонлар билан бирга ҳаракатланувчи тупроқнинг оғирлиги ва юқори ҳамда қуйи бьефлар томонидан тупроқнинг ён томон босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) вақтинчалик давомий кучлар ва таъсирлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон олдида ётқизилган насосларнинг босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача узоқ муддатли иқлим хусусиятларида иншоотни қуриш ва фойдаланиш учун лойиҳа шартлари учун белгиланган ҳарорат таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан тўйинган ҳамда дренаж ва фильтрлашга қарши қурилмаларнинг нормал ишлаши пайтида кучли музли тупроқ эриётган даридаги ғовак босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) қисқа муддатли юкламалар ва таъсирлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ асосий ҳисобий ҳолатда иншоот орқали ўтувчи оқимга мос келадиган, юқори ва қуйи бьефлар сатҳларидаги сув кучининг таъсири (дренаж ва фильтрлашга қарши қурилмаларнинг нормал ишлашида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг юқориги ва пастки қирраларига бўладиган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқориги ва пастки бьефлар томонидан асоснинг юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрловчи сувнинг куч билан таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуширилаётган сувнинг оқимидан динамик юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамолнинг ўртача кўп йиллик тезлиги билан аниқланадиган тўлқин босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтариш, қайта юклаш ва транспорт қурилмалардан ҳамда бошқа конструкциялар ва механизмлардан (кўприкли ҳамда осилган кранлар) юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсузувчи жисмлардан тушадиган юкланишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Бетон ва темир бетон тўғонларни юкланиш ва таъсирнинг алоҳида йиғиндисини ҳисоблашда доимий, вақтинчалик, давомли, қисқа муддатли юкланиш ва таъсирлар ҳамда қуйидаги юкланишлардан бири ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.06.01-97 ҳамда дренаж ва фильтрланишга қарши мосламаларга ушбу бобнинг 89-бандига мувофиқ равишда ўрнатилувчи, иншоот орқали қиёсий ҳисобий ҳолат сарфини ўтказилишига тўғри келувчи, юқори бьеф жадаллашган тўсиқ сатҳида (ЖТС) қуйи бьеф сатҳидаги сувнинг кучли таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг юқори қуйи қирраларига бўладиган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори ва қуйи бьефлар томонидан асоснинг юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланувчи сувнинг куч билан таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдинамик юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик ва экологик талаблар бўйича минимал сарфга мувофиқ келувчи, юқори бьефнинг ЖТС ва қуйи бьеф сатҳидаги фильтрланишга қарши мосламаларнинг бирини (цементацион парда, шпунт, понур) ҳисобий элемент узунлигининг ярмисига тўғри келадиган қисмини (тўғон секциясини ёки бутун тўғонни) ишдан чиқиши туфайли келиб чиқувчи сувнинг куч билан таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонинг юқори ва қуйи қирраларига бўладиган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори ва қуйи бьефлар томонидан асоснинг юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланувчи сувнинг куч билан таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувга тўйинган асосдаги ғовакли босим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик ва экологик талаблар бўйича минимал сарфига мувофиқ келувчи, юқори бьефнинг ЖТС ва қуйи бьеф сатҳидаги асос дренажининг ишдан чиқиши туфайли келиб чиқувчи куч билан бўлган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг юқори ва қуйи қирраларига бўладиган сув босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори ва қуйи бьефлар томонидан асоснинг юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланувчи сувнинг куч билан бўладиган таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувга тўйинган асос тупроғидаги ғовакли босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 фоиз таъминланганлик билан музнинг кўп йиллик максимал қалинлиги бўйича аниқланувчи муз босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 фоиз таъминланганлик билан шамолнинг кўп йиллик максимал тезлиги бўйича аниқланувчи тўлқин босими — I ва II синф иншоотлари учун — 2 фоиз ҳамда III ва IV синф иншоотлари учун — 4 фоиз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик таъсирлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Юкланиш ва таъсирларнинг асосий ва алоҳида мужассамликларига қисқа муддатли юкланишлар ва таъсирларнинг фақат бир вақтнинг ўзида амал қилувчилари киритилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Юқори ва қуйи бьефлардаги сув билан асоснинг юкланиш миқдорини аниқлашда асосдаги сув босимининг иншоотни барпо этилишигача ва барпо этилгандан сўнг сув босимининг фарқи ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Тўғоннинг қурилиш даври ва таъмирлаш ҳолати учун юкланиш ва таъсирлар асосий ва алоҳида мужассамликлар бўйича қабул қилиниши, бу юкланиш ва таъсирлар миқдори эса иншоотни барпо этиш ва таъмирлашнинг муайян шарт-шароитларидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Юкланиш ва таъсирлар фойдаланиш ва қурилиш даврлари учун алоҳида энг ноқулай, бироқ бўлиши мумкин бўлган мужассамликларда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Тўғонларни ҳисоблашда юкланишлар бўйича ишончлилик коэффициенти ШНҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Тўғонларнинг умумий мустаҳкамлиги ва турғунлигини ҳисоблашда ҳарорат, намлик ва динамик таъсирлар учун юкланиш бўйича ишончлилик коэффициенти, шунингдек барча тупроқ юкланишлари учун KМK 2.02.02-98 га мувофиқ аниқланувчи тупроқлар тавсифлари ҳисобий қийматларида 
тенг деб олиниши лозим.
тенг деб олиниши лозим. Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Бетон зичлиги I, II ва III синф тўғонлари учун танлаб олинган бетон таркибларидан тайёрланган намуналарни синаш натижалари асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСовуқбардошликни таъминлаш шартлари бўйича 200 ва ундан ортиқ бетон маркаси кўзда тутилган тўғонларнинг ташқи зоналарининг бетони учун ГОСТ 26633-15 га мувофиқ бетон таркибига ҳаво тортувчи қўшимчалар қўшилиши сабабли бетон мустаҳкамлигини 4-5 фоизга камайиши ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетон зичлиги IV синф бетон ва темир бетон тўғонлар учун барча ҳолларда, I, II ва III синф бетон ҳамда темир-бетон тўғонлар учун эса лойиҳалаштиришнинг дастлабки босқичларида мазкур ШНҚнинг 5-жадвали бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлдирувчининг зичлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд бўлмаганда бетон зичлиги тўлдирувчининг 2650 — 2700 kg/m3 миқдорда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
| 5-жадвал |
Тўлдирувчининг зичлиги, kg/m3 | Тўлдирувчининг максимал йириклигидаги (mm) бетоннинг ўртача зичлиги, kg/m3 | ||
40 | 80 | 120 | |
2600-2650 2650-2700 2700-2750 | 2370 2400 2440 | 2410 2450 2490 | 2430 2470 2500 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Тўғонларнинг ташқи қирраларига сув босими таъсирлари p'(1 - a2,d) га тенг этиб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp' — гидростатик босим, Па,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa2,d — ушбу ШНҚнинг 99-бандига мувофиқ аниқланувчи, бетон ва темир-бетон тўғон материалидаги қарши босимнинг самарали майдони коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Юқори ва қуйи бьефлардаги асоснинг эркин юзаларига бўлган сув босими таъсири (асоснинг юкланиши) p' (1 - a2,f) га тенг этиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa2,f — асос тупроғидаги қарши босимнинг самарали майдони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги тўғонлар турғунлик ва мустаҳкамлик ҳисобларида юқори ва қуйи бьефлардаги асос юкланиши инобатга олинмаслигига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда жойлашган, 60 m дан кам баландликка эга бўлган барча синф бетон ва темир бетон тўғонларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асосда жойлашган III ва IV синф бетон ва темир бетон тўғонларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда жойлашган, 60 m дан юқори баландликка эга бўлган I ва II синф тўғонлар лойиҳалаштиришнинг дастлабки босқичларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз тупроқларда жойлашган I ва II синф тўғонлар лойиҳалаштиришнинг дастлабки босқичларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Филтрланувчи сувнинг куч билан бўладиган босими қуйидаги кўринишда ҳисобга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) p (a2,f - a2,d) жадаллик билан тўғон пойдеворига нормал қўйилган (қарши босим) ташқи кучлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — ушбу ШНҚнинг 101-бандига мувофиқ аниқланувчи фильтрланувчи сув оқимидаги гидродинамик босим, Pа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-чизма. Сувнинг куч билан таъсири схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — тўғоннинг қуруқ қисми; 2 — тўғоннинг сувга тўйинган қисми; 3 — тўғон дренажи; 4 — асосининг дренажи; 5 — цементация девори; 6 — тўғоннинг юқори қиррасига босим; 7 — тўғоннинг пастки қиррасига босим; 8 — юқори бьеф томонидан асосини қўшимча юклаш; 9 — қуйи бьеф томонидан асосининг қўшимча юклаш; 10 — тўғон пойдевори бўйича қарши босим; 11 — тўғоннинг сувга тўйинган зоналарида сувни фильтрлашнинг ҳажмли кучлари; 12 — асосдаги фильтрланадиган сувни ҳажмли кучлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) тўғонларнинг асосидаги ҳажмий кучларни горизонтал qfx ва вертикал qfy вектор проекциялари 
бўлиб, у қуйидагига тенгдир:
бўлиб, у қуйидагига тенгдир:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, асоснинг тупроғи солиштирма оғирлиги сувга тўйинган ҳолатда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa2,f=const бўлганда асосининг ҳисобий соҳасида ҳажмий кучлар жадаллиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
га тенгҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда: 
— гидродинамик босим градиенти;
— гидродинамик босим градиенти;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) босимли қирралар ва сув қочириш дренажи орасида ҳамда тўғон пойдевори ва қуйи бьеф сатҳи орасида 
жадаллик билан, бунда горизонтал qdx ва вертикал qdy,
жадаллик билан, бунда горизонтал qdx ва вертикал qdy,Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвекторнинг проекциялари жойлашган тўғон қисмларини ўз ичига олувчи, унинг сувга тўйинган зоналаридаги ҳажмий кучлари қуйидагиларга тенг бўлади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, бетоннинг солиштирма оғирлиги сувга тўйинган ҳолатда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa2,d=const бўлганда тўғоннинг сувга тўйинган зоналари ҳисобий соҳасида ҳажмий кучларнинг жадаллиги 
га тенг бўлиши лозим.
га тенг бўлиши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— гидродинамик босим градиенти.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланувчи сувнинг куч билан бўладиган таъсири тўлиқ ҳажмда қуйидаги ҳолатларда ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосида жойлашган, босимли қирраси гидроизоляция экранисиз, баландлиги 60 m дан юқори бўлган I синф тўғонларини мустаҳкамлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфақат қарши босим кўринишида ва асосидаги ҳажмий кучларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда жойлашган, босимли қиррасининг гидроизоляция экрани бўлган, баландлиги 60 m дан юқори бўлган I синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда жойлашган, баландлиги 60 m дан юқори бўлган II синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асосда жойлашган II-III синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфақат қарши босим кўринишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли асосда жойлашган баландлиги 60 m дан кичик бўлган барча синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асосда жойлашган, III-IV синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисобларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтранувчи сувнинг куч билан бўладиган босими, қояли асосда жойлашган баландлиги 60 m дан юқори бўлган I ва II синф тўғонлари ва қоясиз асосда жойлашган I ва II синф тўғонларни лойиҳалаштирилишининг дастлабки босқичларида фақат қарши босим кўринишида ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Тўғон ва асосининг сувга тўйинган қисмларида a2 коэффициенти қиймати a'2 қийматдан a''2 қийматгача ҳамда a'2 > a''2 ҳолда ўзгарадиган бўлса, бунда a2 нинг турли қийматларидаги қисмлар чегарасида a''2 қисм томонга p(a'2 -a''2 ) йўналтирилган қисмлар бўлиниш чизиғига мўътадил бўлган юза кучларини қўйиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. a2 коэффициентининг қиймати мазкур ШНҚнинг 6-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги ҳолатларда a2,d = 0 этиб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбарча синф ва кўринишдаги тўғонларнинг турғунлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосимли қиррада назорат қилинувчи гидроизоляцияловчи экранли барча синф тўғонларининг мустаҳкамлик ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўп йиллик музлаган тупроқлар тарқалган ва йилнинг 8 ойидан ортиқ вақт давомида ҳаво билан туташиб турувчи ҳудудларда барпо этилувчи, тўғонларнинг ташқи қирраларига жипслашиб турувчи бетон учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз асосда жойлашган, барча синф тўғонларининг мустаҳкамлик ҳисобларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚояли асосда жойлашган II, III, IV синф тўғонларининг мустаҳкамлик ҳисобларида a2,d=0 этиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Тўғон асосини ва жисмини фильтрланиш ҳисобий соҳаларида фильтрланувчи сув оқимидаги гидродинамик босим p ва унинг градиенти қийматлари ушбу ШНҚнинг 132 — 135-бандларига мувофиқ фильтрация ҳисоблари орқали аниқланиши лозим.
қийматлари ушбу ШНҚнинг 132 — 135-бандларига мувофиқ фильтрация ҳисоблари орқали аниқланиши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқори ва қуйи бьефлардаги асосининг эркин юзаларидаги ва тўғоннинг ташқи қирраларидаги p қийматлар гидростатик босим миқдори билан мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг сувга тўйинган ҳамда қуруқ қисмини ажратиб турувчи чизиқда (депрессия эгри чизиғи), Р=0 деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон пойдеворидаги гидродинамик босим, Па қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhv — қуйи бьефнинг ҳисобий (муаллақлаштирувчи таъсири остида кўриб чиқилувчи) нуқтасидаги пьезометрик босим ординатаси, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhf — қуйи бьефнинг ҳисобий босим Н таъсири остида фильтрланишда, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyw — сувнинг солиштирма оғирлиги, Н/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhv — қуйи бьефдаги сув сатҳи ва кўриб чиқилаётган нуқта айирмасига тенг қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhf — қиймат 132 — 135-бандларга мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-чизма. Тўғон пойдевори бўйича пьезометрик босим эпюралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА — асосида цеметация деворли гравитацион тўғон; б — цементацион деворсиз гравитацион тўғон; в — асоси олдида бўлган бўйлама бўшлиқли гравитацион тўғон; г — кенгайтирилган чокли гравитацион тўғон ва массив контрофорс тўғон; д — текис деворли контрофорс тўғон; е — аркали тўғон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
| 6-жадвал |
Т/р | Бетон, асос тупроқлари ва уларнинг кучланиш ҳолати тавсифлари | Лойиҳалаштириш босқичида | |
лойиҳа, ишчи лойиҳалаштириш | дастлабки босқич | ||
1. | Чўзилган қисмлар бетон, шунингдек очилган қурилиш чоклари | 1,0 | 1,0 |
2. | Бир ўқли ёки икки ўқли сиқиш шароитидаги бетон | тадқиқотлар натижалари бўйича | 0,40 |
3. | Ҳажмий сиқиш шароитидаги бетон | тадқиқотлар натижалари бўйича | Мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-иловасига асосан |
4. | Музлаган бетон | 0,0 | 0,0 |
5. | Йирик бўлакли, қумли, ярим қояли кучли ёрилгансимон тупроқлар, шунингдек чўзилган қисмдаги қояли тупроқлар | 1,0 | 1,0 |
6. | Сиқилган қисмдаги ёриқсимон қояли тупроқлар | тадқиқотлар натижалари бўйича | 0,75 |
7. | Зич лойтупроқли ва қумоқ тупроқлар | тадқиқотлар натижалари бўйича | 0,60 |
8. | Сиқилган қисмдаги кучсиз ва ўртача ёриқсимон қояли тупроқлар | тадқиқотлар натижалари бўйича | 0,50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Бетон ва асос тупроқлари учун коэффициентни аниқлаш бўйича тажрибавий тадқиқотлар, текширилаётган материалларнинг сув ўтказмаслик хусусияти, сув омборининг тўлдирилиш режими ва сув сатҳининг ўзгариб туриши, босимли қиррадаги фильтрланишга қарши жиҳозларнинг самарадорлиги, тўғон ва сос чокларини, туташ қирғоқларни ўз ичига олган ҳолда ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
| 7-жадвал |
Тўғон кўринишлари | Юкланишлар мужассамлигидаги Нas /Нd қийматлар | Юкланишларнинг барча мужассамликларидаги Нdr/Нd қийматлар | |
ФБС ва фильтрланишга қарши жиҳозларнинг мўътадил ишлашидаги асосий ва алоҳида | Филтрланишга қарши жиҳозларнинг мўътадил ишлашининг бузилиш ҳолатида алоҳида | ||
Асос олдида бўшлиқларсиз, гравитацион қуйидаги синф тўғонлари: |
|
|
|
I II III ва IV | 0,40 0,40 0,30 | 0,50 0,50 0,35 | 0,20 0,15 0,05 |
Асосида гравитацион узунасига бўшлиқ билан I — IV синфлар | 0,30 | 0,35 | 0,10 |
Гравитацион кенг чоклар билан ва массив-контрфорсли (7,г чизма) I — IV синфлар | 0,20 | 0,25 | 0,05 |
Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлар (7е чизма) I — IV синфлар | 0,40 | 0,60 | 0,20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Текис ёки аркали босимли девори бўлган контрфорс тўғонлар учун Нd ҳисобий босим таъсири остида фильтрланишда пьезометрик босим Нd эпюраси тўғоннинг юқориги понасининг (клин) қуйи қиррасида Нf ординатали учбурчак бўйича қабул қилинади (7, д чизма).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Сув ташлашни амалга оширилишидаги динамик юкланишлар I ва II синф тўғонлари учун ҳисоблар ва тажрибавий тадқиқотлар натижалари бўйича, III ва IV синф тўғонлари учун эса ҳисоблар натижалари бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Тупроқлардаги ғовак босимларнинг силжишга бўлган турғунликларини текширишда ва тўғонни ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ лойтупроқлар устида қурилишида тўғоннинг чўкиши ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Тўғонларнинг турғунлик ҳисобида чўкиндилар босимини Pws,кН, юқори бьеф томондан тўғоннинг 1 m узунлиги учун қуйидаги 4-формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyws — муаллақ ҳолатдаги чўкиндилар тупроғининг солиштирма оғирлиги, кН/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhws — тўғон олдидаги чўкиндилар баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфws — чўкиндилар тупроғи ички ишқаланиш бурчаги, град.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Ҳарорат таъсирларини сув омборининг тўсиқ чизиғидаги асосининг тупроқлари ва ҳаво ҳарорати устидан бўладиган кўп йиллик кузатув маълумотлари бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон асосида фильтрланувчи сувнинг ҳарорат таъсирлари сув омборининг қуйи қатламидаги юқори ва қуйи бьефлардаги фильтрланувчи сув ҳароратлари орасидаги чизиқли интерполяция асосида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Тўғонлар ҳисоблари бўйича асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Тўғонлар ҳисоблари ҚМҚ 2.06.01-97, ҚМҚ 2.02.02-98, ШНҚ 2.06.08-21 талабларига мувофиқ ҳамда ушбу боб талабларига асосан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Тўғонлар ҳисоби икки гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари (фойдаланишга яроқсизлиги бўйича) — иншоотларнинг умумий мустаҳкамлик ва унинг элементлари турғунлиги ҳисоблари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари (нормал ҳолда фойдаланишга яроқсизлиги бўйича) — иншоотларни ёриқлар пайдо бўлиши ва деформациялар, шунингдек бетон ва темир-бетон конструкцияларда қурилиш чокларининг очилиши бўйича ҳисоблар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Тўғонларнинг I ва II синфлари учун ҳисобларга қўшимча тарзда тажрибавий тадқиқотлар ўтказилиши лозим (тўғонларнинг III ва IV синфлари учун бундай тадқиқотлар тегишли асослашлар бўлганда амалга оширилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Деформациялар ва ёриқларни очилиши бўйича умумий мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари, шунингдек,тўғонларни барпо этиш навбатини инобатга олган ҳолда қурилиш чокларининг очилиши бўйича ҳисоблар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ҳисоблар тўғоннинг умумий қисми, алоҳида қисмлари ёки устунлари бўйича алоҳида бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Маҳаллий мустаҳкамлик ва ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблар иншоотнинг алоҳида конструктив элементлари учун амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетон конструкциялар учун ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблар эса фақат қурилиш ва конструктив чоклари билан чекланган элементларга нисбатан бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Тўғонлар, уларнинг асослари ҳамда алоҳида элементларининг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари тўғонларни барпо этиш тартиби, юкланиш кетма-кетлиги, ҳарорат режимларининг ўзгаришлари инобатга олинган ҳолда қурилиш ва фойдаланиш даврларининг энг ноқулай ҳисобий ҳолатлари учун амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Лойиҳа бўйича гидроузелни барпо этиш ва фойдаланишга топшириш алоҳида навбатма-навбат кўзда тутилган бўлса, тўғон қисмлари мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари (ишга тушириш профили) ҳар бир қурилиш босқичи бўйича барча синфлар учун ўрнатилган юкланиш ва таъсирларни ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим. Бунда, тўғонларнинг мустаҳкамлик шартлари вақтинчалик ва доимий фойдаланиш даврлари учун белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Қояли асослар устида барпо этиладиган I ва II синф тўғонларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари иншоотдаги қурилиш чоклари ҳамда қояли асосдаги ёриқларнинг мумкин қадар очилишини ҳисобга олган ҳолда, геомеханика ва таранглик назарияси ҳисоблаш услублари асосида бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚоясиз асосда барпо этиладиган тўғонларнинг I ва II синфлари мустаҳкамлик ҳисоблари пойдевор плитаси ва конструкциянинг бошқа тутиб турувчи элементларининг фазовий ишлашини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши, бунда ички кучланишлар бетонда ёриқ пайдо бўлиши сабабли келиб чиққан конструкциянинг таранг бўлмаган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ кесимлар қаттиқлигини ўзгартириш билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг III ва IV синфлари мустаҳкамлик ҳисоблари ҳамда I ва II синф тўғонларнинг дастлабки ҳисоблари қурилиш механикасининг соддалаштирилган услублари орқали бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Сув тўсиш иншоотларидан фойдаланишдан сўнг уларнинг бузилиши инобатга олинган ҳолда, I ёки II синфли тўғонлар мустаҳкамлик ҳисобларини бажаришда қурилиш механикасининг соддалаштирилган усулларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Тўғонлар ва асосларнинг кучланиш-деформацияланиш ҳолатларини таранглик ва геомеханика назарияси усуллари орқали аниқлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон ўқи бўйлаб йўналган бўшлиқлар (бўйлама йўлаклар, гидростанция машина зали хоналари) мавжудлиги, бўшлиқнинг кўндаланг кесимдаги максимал ташқи ўлчамлари тўғон пойдевори ҳисобий кесими кенглигининг 10 фоиздан ортиқ бўлмаган қисмини ташкил этиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал йўналишда ёки оқим бўйлаб йўналган бўшлиқлар (кенгайган чоклар, турбинали сув ўтказгичлар, кўндаланг йўлаклар) горизонтал кесими юзаси тўғоннинг горизонтал ҳисобий кесимининг 5 фоиздан ортиқ юзасини ташкил этиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон ва асос материали мустаҳкамлик ҳамда деформация тавсифларининг фарқланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдеворнинг бир жинсли эмаслиги, катта ёриқлар ва бўлинганликлар ҳамда фойдаланиш жараёнида эрийдиган кўп йиллик музлаган жинсларнинг (текис ёки оролнинг музлиги) мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш бўғинлари ва ёриқларни очиш имконияти ҳамда чўзилган зоналарда пойдевор текислигининг бузилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш жараёнининг кетма-кетлиги ва тўғонларнинг яхлитланиш муддатлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетонни изотроп материал сифатида кўриб чиқишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Иншоотда қурилиш чокларининг очилиши, ёриқлар пайдо бўлиши ва кенгайиши асосида чўзилган зоналарда текислик бузилиши мумкин бўлса, ҳосил бўладиган иккиламчи схемаларни инобатга олган ҳолда иншоотларни мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотнинг статик ишлашининг иккиламчи схемасини белгилашда унинг кучланиш-деформация ҳолати, ҳисоблашда қўлланилаётган материалларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг ўртача статистик кўрсаткичлари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккиламчи схема бўйича иншоотнинг мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 121-бандида келтирилган коэффициентлар ҳисобга олинган ҳолда, материаллар механик хусусиятларининг ҳисобланган қийматлари асосида аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Тўғоннинг қуйи қиррасидан устунлараро ва блоклараро чоклар, шунингдек узлуксиз тўғонлардаги кесмалараро чокларнинг очилиш зоналари ва ўлчамлари қуйидагиларни инобатга олинган ҳолда белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг ўз оғирлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидростатик босим ва ҳарорат таъсирини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетоннинг дастлабки қотиб қолиш режими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш чокларининг ёпилиш ҳароратини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон деворининг ўртача узоқ муддатли иш ҳароратигача бўлган умумий совиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи ҳаво ҳароратининг мавсумий тебранишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ва фойдаланиш даврларида сув омборидаги сув ҳароратининг мавсумий ўзгаришлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Сейсмик таъсирлар учун бетон тўғонларни ҳисоблаш ҚМҚ 2.01.03-19 ва ушбу ШНҚнинг 6, 7, 8-бобларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча синф тўғонларни ҳисоблаш чизиқли-спекториал назария асосида бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 7 баллдан юқори бўлган ҳамда I ва II синфларга мансуб ҳудудларда жойлашган тўғонлар учун асоснинг базавий тезланишлари инструментал қайдлар ва синтезланган акселерограммалардан фойдаланган ҳолда ҳисоб-китоблар бажарилиши, бунда конструкцияда эгилувчан бўлмаган деформациялар пайдо бўлишини ҳисобга олиш ва динамик таъсирлар остида бетоннинг норматив қаршилиги учун тажриба қийматларидан фойдаланиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Тўғонларни ҳисоблашда қуйидаги коэффициентлар ҳисобга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотнинг мақсадга мувофиқ ишончлилик коэффициенти yn ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилинадиган юкланиш коэффициенти ylc;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишушбу ШНҚнинг 8-жадвалига асосан қабул қилинадиган иш шароитлари коэффициенти ycd.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Тўғонларнинг умумий мустаҳкамлиги ва турғунлиги ҳамда алоҳида элементларининг маҳаллий мустаҳкамлиги ҳисобида қуйидаги шартлардан бирига риоя қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn, ylc, ycd — ушбу ШНҚнинг 121-бандига мувофиқ қабул қилинадиган коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF, R — умумлаштирилган куч билан таъсирлар ва иншоотнинг умумлашган тутиб туриш қобилиятига мувофиқ ҳисобий қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кучланишларнинг ҳисобий қийматлари;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФ — кўриниши тўғоннинг кучланиш-деформацияланган ҳолати тавсифига боғлиқ равишда аниқланувчи функция;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRs, Rc — ШНҚ 2.06.08-21 га асосан аниқланувчи, мувофиқ равишда арматура ва бетоннинг ҳисобий қаршиликлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоот ҳажми ёки унинг қийматини аниқловчи ҳисобий ҳолатда, тенгсизликнинг ўнг қисми чап қисмидан кўпи билан 10 фоиз ортиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
| 8-жадвал |
Тўғонлар ҳисоблари кўриниши ва иш шароитлари коэффициентлари киритилишини шарт қилиб қўйувчи омиллар | Иш шароитлари коэффициенти, gcd |
Яримқоя ва қоясиз асослардаги тўғонлар турғунлик ҳисоблари |
|
Қояли асослардаги гравитацион ва контрофорс тўғонлар турғунлик усти ҳисоблари: | 1 |
асос массивидаги ёриқлардан ўтувчи силжиш юзалари учун; | 1 |
бетон-қоя туташиши ҳамда асос массивидаги қисман ёриқлар, қисман бир бутун яхлитликдан ўтувчи силжиш юзалари учун. | 0,95 |
Бетон тўғонларнинг умумий ва маҳаллий мустаҳкамлиги ҳисоблари: |
|
чўзилганлик бўйича: |
|
юкланиш ва таъсирларнинг асосий мужассамлиги учун; | 0,90 |
юкланиш ва таъсирларнинг сейсмик таъсирларни ҳисобга олмаган ҳолда алоҳида мужассамликлари учун; | 1,00 |
сейсмик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда; | 1,10 |
сиқилиш бўйича: |
|
юкланиш ва таъсирларнинг асосий мужассамлиги учун; | 1,00 |
юкланиш ва таъсирларнинг алоҳида мужассамлиги учун. | 1,10 |
Тўғонлар ва уларнинг элементлари умумий ҳамда маҳаллий мустаҳкамлик ҳисоблари қуйидаги конструкциялар учун бажарилиши лозим: |
|
темир-бетон плитали ҳамда плитаси қалинлиги (қовурға) 60 см ва ундан ортиқ бўлган қовурғалилар учун; | 1,15 |
темир-бетон плитали ҳамда плитаси қалинлиги (қовурға) 60 см дан кичик бўлган қовурғалилар учун; | 1,00 |
шунингдек, олдиндан зўриқтирилган арматурага эга бўлган ҳолатларда: |
|
темир-бетон элементлар; | 1,1 |
пўлат-темир-бетон конструкциялар. | 0,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Аркали ва арка-гравитацион тўғонларнинг мустаҳкамлиги ва турғунлик ҳисобларида ушбу жадвалга мувофиқ ишлаш шароитлари коэффициентларини мазкур ШНҚнинг 269-бандида келтирилган ycda коэффициентига кўпайтириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Олдиндан зўриқтирилган арматура мустаҳкамлиги аниқланган ва тўғон элементларига кўп марта такрорланувчи юкланишлар ҳисобга олинган ҳолатларда, уларнинг барча кўринишлари бўйича умумий ва маҳаллий мустаҳкамлигини ҳисоблашда ишлаш шароитлари коэффициенти ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Бетон тўғонларнинг умумий мустаҳкамлик ва деформацияларга бўлган ҳисобларида, чоклар мавжудлиги ҳисобга олинмаган тақдирда, тўғон бетон девори деформация модулининг ҳисобий қиймати Ebd, МPa, қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) устунли массивлар ёки бетонлаш блокларини боғлаш тарзида барпо этилган тўғонлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) бетонлашнинг қатламли услуби орқали қуриладиган тўғонлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEb — бетоннинг бошланғич эгилувчанлик модули, МPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnj — тўғон пойдеворидаги бетонлашнинг вертикал чоклар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnjs — технологик сиқиш тадбирлари қўлланилган устунлараро ва секциялараро чоклар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhbl — блокни бетонлашнинг баландлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтатистик ҳисобларда деформациянинг ҳисобий модули Еbd, МPa, 0,65Eb≤Ebd≤30000 чегараларида бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДинамик ҳисоб-китобларда бетон девор деформация модули ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ бўлиши, бунда Ebd қиймат 40000 МPa миқдор билан чегараланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Чоклар мавжуд бўлганда бетон тўғонларнинг умумий мустаҳкамлик ва деформациялар бўйича ҳисобларида, ёриқларни ҳамда қурилиш чокларининг очилиши бўйича бетон тўғонларнинг термокучланишли ҳолати ҳисобларида ҳамда иншоотнинг кучланиш ҳолатига оид амалий кузатувлар маълумотларини таҳлил қилишда, бетон деворнинг деформация модули ҳисобий қиймати Еbd=Еb этиб сифатида ёки иншоотда аниқланган маълумотларга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Тўғонларнинг темир-бетон элементларининг мустаҳкамлик ҳисобларида деформация модули Еbd қиймати ШНҚ 2.06.08-21 бўйича қабул қилинадиган бетоннинг бошланғич таранглик модули Еb тенг этиб белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. 180 d дан кам t ёшдаги бетоннинг бошланғич таранглик модули Еb, МPa тўғонларда қуйидаги 7-формула билан аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда, а — ушбу ШНҚнинг 9-жадвали бўйича қабул қилинувчи ўлчамсиз параметр.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетоннинг 180 d ва ундан ортиқ ёшида бетон тўғонларининг бошланғич таранглик модули мазкур ШНҚнинг 10-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Иншоот материалининг ҳажмий сиқилиш таъсирига учрайдиган зоналари учун бетоннинг ҳисобий қаршиликлари ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир ишорали кучланишлар таъсиридаги текис кучланиш ҳолатида бетоннинг ҳисобий қаршиликлари бир ўқли юкланишдагидек қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотга турли белгили кучланишлар таъсирида материал текис ёки ҳажмий кучланиш ҳолатида бўлса, бетоннинг сиқиш ва чўзишга бўлган ҳисобий қаршиликлари бир ўқли юкланишлар ҳисобига мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m дан ортиқ бетон тўғонлар учун мураккаб кучланиш ҳолатида бетоннинг мустаҳкамлик хусусиятлари тажрибавий тадқиқотлар асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Тўғонлар асосини ташкил этувчи тупроқ массивларида мустаҳкамлик, деформация ва фильтрация хусусиятларини аниқлаш ҳамда ҳисобий схемаларни танлашда қуйидаги бўшашган зоналар мавжудлигини инобатга олиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоясиз тупроқли асосларда — чўкувчи ёки кўп йиллик музлаган тупроқлар, юмшоқ қайишқоқ, оқувчи консистенцияли, торфлашган тупроқлар, юмшоқ-ғовак тузилишли тупроқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқояли тупроқлардан бўлган асосларда — майда ва ўрта ёриқлар тизимлари, якка ҳолда йирик ёриқлар ва синиқлар, нураган ҳамда кучли нураган қисмлар ва енгиллашган зоналар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Тўғонларнинг фильтрланиш ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Тўғонлар асослари тупроқларининг умумий фильтрланиш мустаҳкамлиги ҳисобларини, фильтрланиш ҳисобий соҳасидаги ўртача босим градиентларига ва ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
|
|
|
|
| 9-жадвал | |
Бетон қоришмаси конусининг чўкиши, cm | Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами Dmax, макс, mm | Бетоннинг сиқилиш мустаҳкамлиги бўйича лойиҳавий синфидаги а параметр | |||||||
В5 | В7,5 | В10 | В12,5 | В15 | В20 | В25 | В30 | ||
< 4,0 | 40 80 120 | 27 32 37 | 37 44 52 | 45 56 66 | 54 66 77 | 62 77 90 | 77 98 116 | 90 116 139 | 106 133 162 |
4-8 | 40 80 120 | 20 25 29 | 28 37 40 | 35 42 50 | 41 50 60 | 47 58 68 | 58 71 86 | 68 86 102 | 80 102 116 |
> 8 | 40 80 120 | 12 14 17 | 15 19 23 | 18 24 29 | 22 29 35 | 26 33 40 | 35 42 50 | 42 52 60 | 50 60 68 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
|
|
|
|
| 10-жадвал | |
Бетон қоришмаси конусининг чўкиши, cm | Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами Dmax, макс, mm | Бетоннинг сиқиш ва чўзишдаги, бетоннинг сиқиш мустаҳкамлиги бўйича лойиҳавий синфидаги бошланғич таранглик модуллари Eb×10-3, МPa | |||||||
В5 | В7,5 | В10 | В12,5 | В15 | В20 | В25 | В30 | ||
< 4,0 | 40 80 120 | 23,5 26,0 28,0 | 28,0 30,5 33,0 | 31,0 34,0 36,5 | 33,5 36,5 38,5 | 35,5 38,5 40,5 | 38,5 41,5 43,5 | 40,5 43,5 45,5 | 42,5 45,0 47,0 |
4-8 | 40 80 120 | 19,5 22,5 24,5 | 24,0 28,0 29,0 | 27,0 30,0 32,0 | 29,5 32,5 35,0 | 31,5 34,5 37,0 | 34,5 37,5 40,0 | 37,0 40,0 42,0 | 39,0 42,0 43,5 |
> 8 | 40 80 120 | 13,0 15,0 17,5 | 16,0 19,0 21,5 | 18,0 22,0 24,5 | 21,0 24,5 27,0 | 23,0 26,5 29,0 | 27,0 30,0 32,5 | 30,0 33,0 35,0 | 32,5 35,0 37,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча ҳолларда умумий фильтрланиш мустаҳкамлиги ҳисоблари тўғонларнинг ер ости контурини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Тўғоннинг фильтрланишга қарши элементлари (понурлар, тишлар, инъекцион деворлар) ҳамда асос тупроғи мустаҳкамлик ҳисоблари ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ, босимнинг кескинлик градиентлари мавжуд бўлган қуйидаги қисмларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланган оқимнинг қуйи бьеф ва дренаж ускуналарига чиқиш қисмида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли жинсли тупроқлар чегарасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик ёриқлар жойлашган жойларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Ер ости сувларининг қияликлар бўйлаб сизиб чиқиши ҳамда иншоот атрофининг сув билан тошиши ҳолатлари юзага келмаслиги учун фильтрланиш оқими депрессия юзасининг ҳисобий ва йўл қўйилувчи сатҳларини солиштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМузлаган тупроқлар ҳолатида эса уларнинг эриши эҳтимолини инобатга олган ҳолда таҳлил амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Тўғонларнинг фильтрланиш ҳисоблари фильтрланиш чизиқли талабига бўйсунувчи ва фильтрланиш тартиби ўрнатилган деб ҳисобланган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБьефлардаги тез ўзгарувчи сув сатҳларида ўрнатилмаган фильтрланиш режими бўйича ҳисоблар бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Тўғонларнинг I, II ва III синфлари учун фильтрланиш оқими тавсифлари (сатҳлар, босимлар, босим градиентлари, сарфлар) ҳисоблаш машиналарида ЭГДА усули орқали қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг ўзанли қисмлари учун — икки ўлчамли вертикал кесимларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқ қисмлар учун — режада оқим чизиқлари бўйича вертикал кесимларда икки ўлчамли ёки фазовий.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV синфи тўғонлари учун ҳамда I, II ва III синф тўғонларининг дастлабки ҳисоблари учун фильтрланиш оқими тавсифлари яқинлаштирилган таҳлилий услублар орқали (қаршилик коэффициентлари, парчалар) аниқланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Филтрланиш оқими тавсифлари аниқланишида қуйидагиларнинг таъсири ҳисобга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж ва фильтрланишга қарши мосламаларнинг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг асос билан туташиш жойларидаги йўлаклар (потерна), бўшлиқлар ва кенг чокларнинг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ва қурилиш чокларининг сув ўтказмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон асоси ва жисмининг кучланиш-деформацияланган ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари ҳарорати ва уларни маъданлашганлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасоснинг ҳарорат режими ҳамда тупроқларнинг фильтрланиш тавсифларини ўзгариши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. II ва III синфли тўғонлар фильтрланиш ҳисобларини фақат сув тўсувчи иншоотларнинг фойдаланиш даврида бузилиши оқибатларини ҳисобга олиб яқинлаштирилган таҳлилий усул орқали бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Тўғонларнинг гидравлик ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Тўғонларнинг сув ташлаш, сув чиқариш ва сув тушириш иншоотларининг гидравлик ҳисоблари, қурилиш ва фойдаланиш сарфларини ўтказиш шартларига мувофиқ қуйидаги мақсадларда бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтказиш қобилиятини аниқлашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрактлар ва улардаги механик ускуналарнинг энг самарали кўринишлари, ўлчамлари ва конструкцияларини асослашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори ва қуйи бьефларнинг турли сатҳларида оқим тартибларини ўрнатишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбьефларни туташтириш ва энергияни сўндириш усулларини асослашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйи бьефда маромсиз оқимга қарши кураш усулларини асослашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштракт элементлари ва механик ускуналарига бўладиган гидродинамик юкланишлар ва таъсирларни аниқлашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуз бўлаклари ва бошқа сузувчи жисмларни ўтказиш усулларини асослашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбьефлардаги ўзанлар маҳаллий ва умумий деформацияларининг, (сув омборларини лойқа ва чўкиндилар билан тўлишини ҳисобга олиб) сув сатҳларини сув сарфига боғлиқ ҳолда ўзгаришига таъсирини аниқлашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкавитация ва кавитациявий емирилиш тахминлари ҳамда улар билан курашиш тадбирларни асослашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзатворлардан фойдаланиш схемалари ва усулларини ишлаб чиқишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Гидравлик ҳисоблар ва тажрибалар ҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ асосий ва қиёсий ҳолатлар учун ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа ҳисобий ҳолатлар техник ечимларни асослаш учун қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Тўғонларнинг I ва II синфлари сув ўтказиш иншоотларини лойиҳалашда техник ечимларни асослаш учун ҳисобларга қўшимча равишда физик ва математик моделлардан иборат гидравлик тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг III ва IV синфлари учун бундай тадқиқотлар тегишли асослашлар бўлган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-боб. Қоясиз асослар устида бўлган тўғонлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Тўғонлар ва уларнинг элементларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Сув ташлаш тўғонлари ва улар элементларини бир нечта асос устида лойиҳалаш ушбу ШНҚнинг 5-боби ҳамда ушбу боб талабларига асосан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Бир нечта асос устидаги сув ташлаш тўғонлари қуйидаги асосий элементларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфундаментли плиталар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприк устунлари ва сув ташлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформация чоклари ва уларнинг зичлаштиргичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув урилма ва рисберма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланишга қарши мосламалар (понур, шпунтлар, бетонли бурғилаш қозиқлари ва деворлари, тишлар, фильтрланишга қарши деворлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж мосламалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Қоясиз асос устидаги сув ташлаш тўғонлари ҳарорат-чўкиш чоклари орқали 1, 2, 3 ва ундан ортиқ сув ташлаш тешикларини ўз ичига олувчи қисмларга ажратилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон қисмлари узунлиги асос тупроғига боғлиқ равишда вариантларни техник-иқтисодий жиҳатдан таққослаш орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲарорат-чўкиш чоклари кўприк устунининг ўқи бўйича жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсоси бир жинсли бўлган тўғонларни баъзи ҳолларда қисмларга ажратмасдан, кесик-чоклар билан лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Тўғоннинг пойдевор плитасининг асос ичига кириш чуқурлигини, статик турғунлик талаблари, гидравлик ва фильтрланиш шартларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Боғловчи тупроқлардан бўлган понурли тўғонларнинг пойдевор плитаси ён томони юқори бьеф томонга қия қилиб лойиҳалаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Тўғон қисми чегараларида кўприк тўғон устунларини пойдевор плитаси билан маҳкам бирлаштирилишини лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўприк устунларни ҳамда пойдевор плиталари чокларни кейинчалик бир бутун ҳолга келтиришни кўзда тутган ҳолда алоҳида барпо этиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Тўғоннинг қирғоқ қисми таркибига кирувчи туташиш устунларини пойдевор плитаси устида умумий қирғоқ секцияси билан жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТуташиш устунларини тўсувчи девор кўринишида лойиҳаланиши, бунда сув туширгич ва пойдевор плитаси ораларидаги ҳарорат-чўкиш чокларида кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Понур, сув урилма ва рисберма чегараларидаги туташиш устунлари, оқим йўналтирувчи деворлар сифатида ҳам фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-чизма. Тошли бўлмаган пойдеворда анкер понурли сув тўкиш тўғонининг алоҳида қисмлари ва элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — пойдевор плитасини юқориги қисми; 2 — пойдевор плитасининг пастки қисми; 3 — дастлабки кўприк устуни; 4 — асосий затворнинг оғзи; 5 — таъмирланадиган затворнинг оғзи; 6 — сув тушириш; 7 — сув туширишнинг чўққиси; 8 — сув уриш (водобой); 9 — энергияни сўндирувчилар; 10 — рисберма; 11 — ўтувчи деформацияланадиган мустаҳкамлагич; 12 — ҳимоя қилувчи ковш; 13 — анкерли понур; 14 — анкерли понурнинг эгилувчан участкаси; 15 — понурни юклаш; 16 — юклашни мустаҳкамлаш; 17 — понурли шпунт; 18 — шпунт устидаги хода; 19 — юқориги тўғоности шпунти; 20 — понурнинг горизонтал дренажи; 21 — пойдевор плитасининг горизонтал дренажи; 22 — сув уриш ва рисбермани горизонтал дренажи; 23 — тескари фильтр; 24 — асосининг вертикал дренажи; 25 — дренаж йўли; 26 — дренаж қудуқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Тўғонларни лойиҳалашда, сув тушириш иншоотини қурилиш ҳудудининг, иқлимий, муҳандислик-геология ва геокриологик шароитларига боғлиқ ҳолда кўприк тўғон устунига қаттиқ маҳкамлашни ёки улар орасида ҳарорат чоклари бўлиши, бунда ҳарорат чоки кўприк тўғон устуни юза текислигидаги сув туширгични пойдевор плитаси юқори қисмидан тўғон чўққисигача кесиб ўтиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тушириш тешиклари оралиқлари 30 m дан ортиқ бўлганда сув туширгич танасида ҳарорат чоклари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Қоясиз асослардаги тўғонларнинг чуқур сув ташлагичлари берк темир-бетон ромлар кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Қоясиз асосларда сув ташлаш тўғонларини лойиҳалашда бьефларни асосий туташиш шакллари сифатида, гидравлик сакраш сўндирилган туб режим ҳамда энергия сўндирувчи ва оқимни тарқатувчиларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТегишли асослашлар бўлган ҳолда сувга ботмаган устки ёки сув ости гидравлик сакраш режими қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Бьефлар туташиш туб режимида асосий энергия сўндиргич сифатида қуйидагилар қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишяхлит сув урилма девори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув урилма қудуғи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйи қисмида саёз сув қудуғи жойлашган сув урилиш девори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкесувчи сув урилиш девори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир нечта қаторли шашка ёки пирслар кўринишидаги сўндиргичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехник-иқтисодий асосланганда, мазкур бандда келтирилган сўндиргич ва бошқа сўндиргичлардан иборат уйғунлашган сўндиргичлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСўндиргич конструкцияси энергия сўндириши билан бир қаторда оқим маромини таъминлаши ва маромсиз оқим вужудга келиши хавфини олдини олиши лозим. Оқимнинг сиқилган қисми кесимидан сўндиргичгача бўлган масофа 3,0 дан 4,5 гача сакраш баландлигига тенг қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСўндиргич конструкцияси энергияни сўндириши билан бирга оқим маромини таъминлаши ва маромсиз оқимнинг вужудга келиши хавфини олдини олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОқимнинг сиқилган қисми кесими билан сўндиргичгача бўлган масофа сакраш баландлигига тенг қилиб, 3,0 дан 4,5 m олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКатта масофалар сўндиргичларнинг кавитацияга қарши хавфсизлигини ошириш ёки уларнинг емиришсиз шаклларидан фойдаланиш мақсадида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Бьефларни устки туташиш режимларида талаб этиладиган шакл сиқилган кесимдаги баландлиги оқим чуқурлигидан 3 поғонада энергия сўндиргичлар ёки уларсиз тўғон олдидаги мослама орқали таъминланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйи бьефдаги сув сатҳлари катта оралиқда ўзгариши натижасида оқимнинг маромда бўлишини таъминлаш учун қуйидаги мосламалар қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишяхлит сув урилма девори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув урилма қудуғи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкелтирилган турлардан бўлган уйғунлик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПоғонадан сўндиргичгача бўлган минимал масофа қуйи бьефда оқим чуқурлигининг камида 5 бараваридан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Бьефлар туташиши режимини техник-иқтисодий жиҳатдан солиштириш асосида белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу жараёнда қуйи бьефдаги чуқурликлар, сув урилиш конструкциялари, рисбермалар ва ўтиш маҳкамланишлари, кавитациянинг юзага келиши шарт-шароитлари, оқимнинг маромсизлиги ҳамда затворларни бошқаришнинг турли босқичларида қуйи бьефдаги ўзан деформацияси тахминлари ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Рисбермалар узунлиги ва кесими ҳамда рисбермадан маҳкамланмаган ўзангача бўлган ўтиш маҳкамлагич конструкцияси гидроузел иншоотидан фойдаланиш ва қурилиш даврларида ювилиб кетишдан сақланишини таъминловчи вариантларни техник-иқтисодий жиҳатдан солиштириш орқали аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Тўғонларнинг I, II ва III синфлари учун рисбермалар монолит бетон ёки темир-бетон кўринишида лойиҳалаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг IV синфи учун рисбермалар тош ташлаш, габион сим тўрлар, йиғма бетон ёки темир-бетон плиталар, ўзаро арматуралар билан бирлаштирилган, металл тўрлар кўринишида бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Сув урилиш ва рисберма плиталарининг қалинлиги уларнинг ағдарилиб кетиши ҳамда қалқиб чиқишга қарши турғунлигини таъминлаши, шунингдек ўртача ва тез-тез ўзгариб турувчи юкланишлар таъсирида мустаҳкамлиги ҳисобларидан келиб чиқиб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув урилма ва рисберма плиталари ҳарорат-чўкиш чоклари орқали кесилишини ҳамда плитаости қисмида дренаж қудуқлари ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Сув урилма ва рисбермалар плитаости соҳаси дренаж зовури тури ва конструкцияси, дренаж қудуқлари ўлчамлари ва жойлашиши тўғон орқали турли хил сув ташлаш сарфларидаги гидродинамик босим катталиги ва тақсимланишига боғланган ҳолда танланиши лозим. Бунда дренаж мосламаларининг музлаши, плитаости соҳасида юқори босимининг пайдо бўлиши, тескари фильтр тупроқларида суффозия содир бўлиши ҳолатлари бартараф этилган бўлиши лозим. Бунинг учун сув урилманинг пьезометрик босимини турғунлик билан пасайиш юзаларида юксизлантирувчи тешиклар жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув урилиш ва рисбермалар плитаости соҳасидаги дренаж тури ва конструкцияси, дренаж қудуқлари ўлчамлари ҳамда жойлашиши тўғон орқали турли хил сув ташлаш шароитларидаги гидродинамик босимнинг катталиги ва тақсимланишига боғлиқ ҳолда танланиши, дренаж мосламаларининг музлаши, плитаости соҳасида юқори босим пайдо бўлиши ва тескари фильтр тупроқларида суффозия содир бўлиши ҳолатлари бартараф этилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, сув урилишнинг пьезометрик босими турғунлик билан пасайиш юзаларида юксизлантирувчи тешиклар билан жиҳозланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланувчи сув ёпиқ плитаости дренажлари туташиш устунлари, ажратувчи девор ёки кўприк тўғон устуни орқали чиқарилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренажлар паст босимли зоналарда, қуйи бьефнинг минимал сатҳидан пастда жойлашиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғма плиталардан иборат бўлган рисбермаларда дренаж қудуқлари ўрнатилмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Бетон маҳкамланишининг охирида вертикал девор, сақловчи ковш, деформацияланувчи ўтиш маҳкамланмаси ёки шу конструкцияларнинг йиғиндиси кўринишидаги мослама кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Рисберма ёки сув урилма турғунлигини таъминлаш мақсадида охиридаги вертикал деворлар (бетон, темир-бетон, шпунтли деворлар, ғовлар ёки тош тўлдирмалари) тупроқнинг ювилиб кетишининг максимал чуқурлиги ҳисобга олинган ҳолда лойиҳалаштирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқ ювилиши эҳтимоли мавжуд ҳудудларда жойлашган деворлар пойдевори сатҳи, девор ортидаги маҳкамлагичнинг деформация ҳолати ва унинг конструктив тузилмасини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Ўтувчи деформацияланувчи маҳкамланишлар қуйидаги турларда ёки уларнинг бирикмалари кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзаро шарнирли ёки шунга ўхшаш боғланишли бетон ва темир-бетон плиталар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшағалли ёки тош ташламалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзаро шарнир ёки шу каби боғланишли бетонли ва темир бетонли плиталар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшағалли ёки тош ташламалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгабионлар ёки тош-шағалли юкламалар билан тюфяк конструкциялари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур маҳкамланишларнинг бирикмалар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаҳкамланиш тури гидравлик шартлар, йўл қўйилувчи ювилиш чуқурлиги ва тупроқнинг криоген бўртиши ҳисобга олинган ҳолда ишлаб чиқилган вариантларни техник-иқтисодий солиштириш асосида белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Ер ости контури
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Қоясиз асослар устида қуриладиган тўғонларнинг ер ости контури муҳандислик-геология ва геокриологик шартларга мувофиқ равишда қуйидаги элементлардан ташкил топиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпонурлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиш, шпунт ёки фильтрланишга қарши парда кўринишидаги вертикал тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал ёки вертикал дренаж.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Ер ости контурининг қуйидаги асосий схемалари ўрганилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренажсиз пойдевор плитаси ва понури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор плитаси остидаги горизонтал дренажи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор плитаси ва понур остидаги горизонтал дренаж;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказувчи асоснинг бутун чуқурлиги бўйича кесиб ўтувчи вертикал тўсиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал тўсиқ орқасида ўрнатилувчи, сув ўтказмайдиган қатламгача ва дренажгача етиб бормайдиган понур ҳамда вертикал тўсиқ бирикмаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар тўғон асосида ҳаракатланувчи қумли ва лойтупроқли қатламлар ҳамда босимли ер ости сувлари мавжуд бўлса, бунда тўғоннинг ер ости контурида чуқур дренаж қудуқларини лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Тўғоннинг умумий турғунлиги фильтрланиш босимини пасайтириш тадбирларисиз таъминланса, асос тупроқларининг фильтрланиш турғунлиги шартлари бўйича эса узайтирилган ер ости контури талаб этилса, тўғонларни қумли тупроқлар устида ҳамда сув ўтказмайдиган қатламни чуқурликда (20 m дан ортиқ) ётиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсосдаги лойтупроқлар иншоотнинг сурилишга қарши турғунлигини таъминлаш мақсадида анкерли понур қўллаш талаб қилинса, понур шпунти ёки тиш мосламасидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларни қумли тупроқлар устида ҳамда сув ўтказмайдиган қатлам 20 m дан ортиқ бўлмаган чуқурликда ётса, бунда понур бўлмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Понурлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Понурлар конструкцияси бўйича қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқаттиқ бетон ва темир-бетон қопламаси кўринишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайишқоқ — деформацияланиш, сув ўтказмаслик, мустаҳкамлик, кимёвий таъсирга чидамлилик талабларига жавоб берувчи тупроқлар, асфальтли, полимер ва бошқа материаллардан тайёрланадиган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайишқоқ ва қаттиқ қисмлардан бўлган аралаш конструкцияли (анкерли понурлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Понурнинг фильтрланиш коэффициенти асос тупроқларининг фильтрланиш коэффициентидан 50 марта кам ёки ундан кам бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсоси тупроқлари лойтупроқ ёки қумоқ тупроқдан иборат бўлган сув ўтказмайдиган понурлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКам сув ўтказувчи понурлар (К=10-3 m/сут фильтрланиш коэффициенти бўлган) қумли тупроқлар ва қумлоқ тупроқларда қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Понур узунлиги асос тупроғи фильтрланиш мустаҳкамлиги ва тўғон турғунлиги ҳисоблари натижалари асосида белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Тупроқли понур қалинлиги ta:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшартни қаноатлантириши, бироқ камида 0,5 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ер ости контури бошидан бошлаб босим йўқотилиши (бьеф юқорисидан понурнинг кўриб чиқилаётган вертикал кесимигача);Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIcr,m — понур материали учун ШНҚ 2.06.05-21 га мувофиқ аниқланувчи кескин ўртача босим градиенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn — ушбу ШНҚнинг 121-бандида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Қайишқоқ сув ўтказмайдиган понурлар сезиларли ва нотекис деформацияланишга эга тупроқлар устида (лёс тупроқлари, муздан тушаётган ва кучли музлаган тупроқларда) тўғонлар барпо этилишида қўлланилиши ҳамда қуйидагича лойиҳалаштирилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйма ҳолда — арматураловчи ўрама шиша матоли кетма-кет сурилувчи қуйма гидроизоляция материалидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишелимлаш ҳолатида — бир неча қаватдан иборат ўрама гидроизоляция материалидан, ҳар бир кейинги қават пастдаги қаватнинг туташ жойини қоплаш билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Бетон понурлар босимли ётқи бўйлаб гидроизоляцияланган плиталар кўринишида, плиталар орасида ҳамда понур билан чегараловчи иншоот ўртасида зичлаштирувчи чоклар назарда тутилган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг IV синфлари учун асоснинг бўш деформацияланувчи тупроқларида гидроизоляция қопламасисиз бетон понурлар қўлланилишига йўл қўйилиши, бунда понур қалинлиги кескин ўртача босим градиенти Icr,m=30 бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Анкерли понур лойтупроқларда жойлашган тўғонлар учун қўлланилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАнкерли понурнинг қаттиқ қисмлари елимланган ёки қуйма гидроизоляция ва анкерланувчи иншоотга ўрнатилувчи арматуранинг чиққан ерлари бўлган темир-бетон плита кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайишқоқ қисм анкерланувчи иншоот билан туташиш жойида вужудга келувчи барча деформацияларни (сурилиш ва чўкиш) қабул қилиши ва тўлиқ сув ўтказмасликни сақлаб қолиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Понурларнинг барча кўринишлари учун (бетонликлари бундан мустасно) ювилиб кетишдан сақловчилар бетон плиталари ёки тош ташламлари кўринишидаги маҳкамланишлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Понур ости учун асосни қуйидаги тарзда тайёрлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқумли ва қумлоқ тупроқли асослар бўлганда маҳаллий материаллардан бўлган понурлар учун — асос юзасини зичлаштириш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасос тупроқлари йирик бўлакли бўлган ҳолларда қалинлиги камида 10 cm бўлган қумли ўтиш қатлами кўринишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ёки анкерли понур учун — асос юзасини текислаш ва 5 — 10 cm қалинликда бетон ётқизиш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасфальтли ёки полимер материаллардан бўлган понурлар учун — битум шимдирилган шағал ёки майда тош ётқизиш ёки 5 — 10 cm қалинликда бетон ётқизиш йўли билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Понурни тўғон, тўсувчи деворлар, ажратувчи устун ва понурли шпунт билан туташиш юзаларида ҳамда понурнинг айрим қисмларини ўзаро туташтиришда ушбу ШНҚнинг 56 — 60-бандларига мувофиқ зичлаштириш ишлари олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗичлаштириш конструкцияларини танлашда бир-бири билан чегараланувчи иншоотларнинг бўлиши мумкин бўлган деформация миқдорлари ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Шпунтлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Шпунтнинг тури (металл, темир-бетон ёки ёғоч) геологик шароитлар, ҳисобий босим ва сувга кўмилиш чуқурлигига кўра танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Шпунтни умумий сувга кўмилиш чуқурлиги камида 2,5 m, унинг сув ўтказмаслик қатлами ичига ботиш чуқурлиги эса камида 1 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Куч юкланишлари иншоотдан фильтрланишга қарши шпунтларга ўтказилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Юқори бьеф тўғоностида понур мавжуд бўлмаганида шпунт бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости контурининг шпунтсиз схемаларини қўллашга қуйидаги ҳолатларда йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпонур мавжуд бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдевор плитасининг юқори тиши сув ўтказмайдиган тупроққа кирганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор плитасининг пастки тиши билан асоснинг фильтрланиш мустаҳкамлиги таъминланганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Тўғоннинг ер ости контурида осма (сув ўтказмайдигангача етиб бормайдиган) шпунтлар қўлланилса, уларнинг икки ёндош қаторлари орасидаги масофа сувга кўмилиш чуқурликлари йиғиндисидан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Тишлар ва фильтрланишга қарши деворлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Қоясиз асослар устида тўғонларни лойиҳалаштиришда турғунлигини ошириш мақсадида юқори ва паст тўғоности тишлари бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланишга қарши бетон ва темир-бетон тишлар (тўсиқлар) муҳандислик-геологик ва геокриологик шартлар сабабли шпунт қўлланилиши мумкин бўлмаган ҳолатларда кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Тўғоннинг фильтрланишга қарши тиши ва пойдевор плитаси орасидаги ҳарорат деформация чоки тегишли асослашлар мавжуд бўлганда жиҳозланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Асосларида қумли ва йирик бўлакли тупроқлар бўлган тўғоннинг юқориги қирраси олдида бетон ёки лойтупроқдан, бурғилаш йўли билан бажарилган фильтрланишга қарши бетон девори ёки тўсиқ бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМузлаган ва муздан тушишда кучли сизиб ўтувчи тупроқлардаги инъекция фильтрлашга қарши деворлар асоснинг дастлабки муздан тушиш босқичида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТегишли асослаш мавжуд бўлган ҳолларда инъекция пардалар иншоотдан фойдаланиш даврида асоснинг муздан тушишида ўрнатилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁпиқ ўзаности жойларда музлаган жинсларнинг паст ҳароратларида фильтрланишга қарши девор тегишли асослашлар бўлганда ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланишга қарши девор чуқурлиги ва сув ўтказмаслик хусусиятлари тўғонга бўлган босим, асос тупроғининг фильтрланиш ва суффозияланиш хоссалари ҳамда тўғон пойдеворига бўлган қарши босимни камайтириш талаблари асосида белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Филтрланишга қарши девор қалинлиги tc, қуйидаги шартга мувофиқ бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— деворнинг берилган кесимида босим йўқотилиши;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn — ушбу ШНҚнинг 121-бандида келтирилган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIcr,m — тупроқнинг туридан келиб чиқиб ҚМҚ 2.02.02-98 бўйича қабул қилинадиган девордаги кескин ўртача босим градиенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Дренаж мосламалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Йирик доначали материаллар (шағал, тош), геотекстиль материаллар, ғовакли бетонлардан тайёрланган ҳамда тескари фильтрдан лойқаланишдан ҳимояланган горизонтал дренаж конструкцияси қуйидаги ҳолатларда кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойтупроқ асосли тўғонлар учун ҳамда қумли тупроқларда, тўғоннинг барқарорлигини таъминлаш мақсадида понур қурилмаси ёки вертикал фильтрга қарши тўсиқ етарли бўлмаганида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув урилма остида, рисберма остида, қияликларни маҳкамлаш плиталари остида, тўлқин таъсири зонасида ҳамда тўғон асосида ювилувчи тупроқлар мавжуд бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуздан тушаётган асосдаги дренаж мосламаси иссиқлик техникаси ва фильтрланиш ҳисоблари орқали асосланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Тескари фильтр қатламлари сони ва доначалар таркиби ШНҚ 2.06.05-21 бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал дренаж қатлами қалинлиги тўғон конструкцияси ва ишлаб чиқариш шароитларига боғлиқ равишда, бироқ 20 смдан кам бўлмаган қилиб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Горизонтал дренаждан сув қуйи бьефдаги сув урилма дренажига ёки тўғон жисмидан ўтувчи дренаж тизими орқали туташувчи ёки ажратиш устуни билан қуйи бьефга тушиши кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренаж тизими чиқиш тешиклари сокин режимли оқим бўлган ерларда кўзда тутилиши ҳамда қуйи бьефнинг минимал сатҳидан пастда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунликка бўлган ҳисоб-китоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Қоясиз асосли тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунликка бўлган ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 5-боби ва ушбу параграфда белгиланган талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Қоясиз асосли тўғонлар пойдевори бўйича туташ кучланишлар миқдори, асослар мустаҳкамлигини аниқлаш мезонлари ва услублари ҚМҚ 2.02.02-98 ҳамда ушбу параграфнинг талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. Қумтупроқли асос устидаги тўғонларда кўприк тўғон устуни, устунлар ва пойдевор плиталарини алоҳида барпо этишда, тўлалигича барпо этилган иншоотнинг асосий кучланишлари (реакциялар) қурилиш давридаги юкланишлардан келиб чиққан кучланишлар асосида аниқланиши, иншоот бутун ҳолга келтирилгандан сўнг, ҳар бир элементга тушган кучланишлар ва уларнинг эпюралари асосида туташиш кучланишлари эпюралари қўшилиб ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг лойтупроқли асоси учун туташ кучланишлар уларнинг вақт давомидаги ўзгаришларини, шунингдек тупроқларнинг силжиши ва фильтрланишини инобатга олган ҳолда махсус тадқиқотлар натижасида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Тўғонларнинг I ва II синфларига кирувчи бўлимлари умумий мустаҳкамлик нуқтаи назаридан, қурилиш механикаси ва таранглик назарияси усуллари асосида, ёриқлар пайдо бўлиши натижасида кучланишларнинг қайта тақсимланишини ҳисобга олган ҳолда, фазовий тузилмаларни таранг ҳолатдаги асос билан биргаликда ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг I ва II синфлари дастлабки мустаҳкамлик ҳисобларини, III ва IV синф тўғонларининг эса барча ҳолатларини улар ишини алоҳида кўндаланг (оқим бўйича) ҳамда бўйлама (оқимга кўндаланг) йўналишларда ушбу ШНҚнинг 190-191-бандлари талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш189. Тўғоннинг умумий мустаҳкамлик бўйича ҳисоблаш схемасида, конструкциянинг алоҳида элементлари (пойдевор плитаси, кўприк тўғон устуни, сув туширгич) ишининг ўзига хос хусусиятлари ҳамда уларга маҳаллий юкланишлар таъсири ҳисобга олинмаган ҳолларда, мазкур элементлар қўшимча равишда маҳаллий мустаҳкамликка ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий кучайишлар, кучланишлар ҳамда тўғоннинг турли кесимларидаги арматура миқдори, тўғон секцияларининг умумий мустаҳкамлиги билан бир қаторда, конструкциянинг алоҳида элементлари бўйича маҳаллий мустаҳкамлик ҳисоблари натижаларини ҳам ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Тўғоннинг умумий мустаҳкамликка бўлган ҳисоб-китоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш190. Тўғоннинг кўндаланг йўналишдаги умумий мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари қуйидаги конструктив схемалар асосида амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тушириш тўғонлари — кўприк тўғон устунлари ва ярим устунлари қаттиқлик қовурғалари вазифасини бажарадиган қовурғали конструкция сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки қаватли тўғонлар ва чуқур сув тушириш тўғонлари — қутичасимон кўринишдаги (қутисимон) конструкциялар сифатида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий кесимда кўприк тўғон устуни ва ярим кўприк тўғон устунларининг фақат белгиланган қисми, уларнинг баландлиги бўйича инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу элементларнинг ҳисобий баландлиги, горизонтал текисликка 45° бурчак остида пойдевор плитаси билан туташиш нуқтасидан ўтувчи оғма текисликлар орқали чекланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув туширгичнинг ҳисобий кесими ҳам шу тарздаги баландлик билан чекланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш191. Тўғон секциясининг бўйлама йўналишдаги умумий мустаҳкамлик ҳисоб-китоби қуйидаги усуллар бўйича бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув туширадиган тўғон — қаттиқ асос устидаги тўсинлар сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки қаватли тўғон ва чуқур сув ташлагичли тўғон — қаттиқ асос устидаги рамали конструкция сифатида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув туширгичли тўғон секциясининг узунга йўналишдаги умумий мустаҳкамлик ҳисоб-китобларида сув туширгич массивининг ҳисобий кесимига фақат сув туширгич оралиғида ҳарорат чоклари мавжуд бўлмаган ҳолатдагина киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув туширгич жисми билан кўприк тўғон устуни ёки ярим кўприк тўғон устуни ўртасида ҳарорат чоклари мавжуд бўлганда, ҳисобий кесимга чок асосидан горизонталга нисбатан 45° бурчак остида ўтувчи текисликлар билан чегараланган сув туширгичнинг тегишли қисми киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон устунлари ва ярим кўприк тўғон устунлари, икки қаватли тўғон бўлинмалари бўйлама йўналишда, шунингдек тубли сув ташлагичли тўғоннинг пойдевор плитаси ва сув ташлагич оралиқ тузилмалари умумий мустаҳкамлик ҳисобларида ҳисобий кесимга тўлиқ ҳолда киритилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Анкерли понур ҳисоби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш192. Анкерлар, понур ва тўғон орасидаги тўлиқ горизонтал сурувчи кучнинг тақсимланиши, асос тупроғининг туридан қатъи назар, уларнинг деформация хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПонур арматурасининг чўзилишини сурилиш коэффициенти усули ва таранг қатламнинг охирги чуқурлиги асосида аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСурилиш коэффициенти услуби понурнинг барча узунлиги бўйича чегаравий мувозанат ҳолати мавжуд бўлмаган ҳолда қуйидаги шарт бажарилишида анкерли понур орқали қабул қилинувчи кучайишни аниқлашда қўлланилиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— понур остидаги энг катта уринма кучланиш, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— чегаравий мувозанат ҳолатига мос келувчи понур ости уринма кучланиши, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPua — понурга бўлган вертикал кучланиш жадаллиги, МPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— асос тупроғининг мувофиқ равишдаги ички ишқаланиш бурчаги ҳисобий қиймати, ℃ ҳамда солиштирма илашиши МPa.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобларда 
этиб олинишига йўл қўйилади.
этиб олинишига йўл қўйилади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш193. Силжиш коэффициенти усули бўйича понур бўлинмаси томонидан қабул қилинувчи МН горизонтал куч, арматура кесим юзаси понур узунлиги бўйлаб тақсимланиш тавсифига кўра қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) учбурчак бўйича тақсимланишда қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) тўғри тўртбурчак бўйича тақсимланишида қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) трапеция бўйича тақсимланишида қуйидаги формула бўйича аниқланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQ — тўғон бўлинмасига таъсир этувчи тўлиқ силжитувчи куч, МН;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKx , K1,x — асос тупроқлар учун понур ва тўғонга мувофиқ ҳолда силжишдаги тўшама коэффициентлар, МН/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишla, b — мос равишда понур узунлиги ва тўғон кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI0, I1 — Бессель функцияларининг фаразий аргументи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAls, Ais — мос равишда понурнинг охири ва бошланишидаги (тўғонга туташ жойида) арматуранинг кесим юзаси, m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— понур ва унинг асосининг таранглик хусусиятларини тавсифловчи катталик бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланиши зарур:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEs — ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ қабул қилинувчи, арматуранинг таранглик модули, МPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbda — тўғон секциясига тенг этиб олинувчи, понурнинг ҳисобий кесими кенглиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўшаманинг силжишдаги коэффициенти, МН/m3, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKy — тўшаманинг силжишдаги коэффициенти, МН/m3
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тупроқнинг Пуассон коэффициенти;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— пойдевор асоси томонининг (понурни ёки тўғонни) силжиш кучи таъсири йўналиши бўйича тўғон секцияси узунлиги нисбатига боғлиқ бўлган ҳамда ушбу ШНҚнинг 11-жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициент.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиқишдаги тўшама коэффициенти миқдори Ky дала кузатувларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш194. Понур орқали қабул қилинувчи горизонтал куч миқдори, тўғонни силжишга бўлган турғунлиги ҳисобларида умумлаштирилган чегаравий қаршилик кучининг ҳисобий қийматини аниқлашдаги текширилишида ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
| 11-жадвал |
Пойдевор асоси томонлари нисбати | Коэффициент y |
0,10 | 0,73 |
0,20 | 0,68 |
0,33 | 0,63 |
0,50 | 0,59 |
1,0 | 0,50 |
2,0 | 0,41 |
3,0 | 0,37 |
5,0 | 0,32 |
10,0 | 0,27 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-боб. Қояли асослар устида бўлган гравитацион тўғонлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Гравитацион тўғонлар ва уларнинг элементларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш195. Гравитацион тўғонлар ва уларнинг элементларини лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 6-боби талаблари ва ушбу параграф талаблари бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш196. Қояли асос устида лойиҳалаштирилаётган гравитацион тўғонларда массив тўғонлар билан бир қаторда, мазкур ШНҚнинг 1-б-д чизмасида келтирилган енгиллаштирилган кўринишдаги гравитацион тўғонларни қўллашнинг техник имкониятлари ва иқтисодий мақсадга мувофиқлиги ҳам кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМассив гравитацион тўғонлар ички зоналари учун кам цементли қаттиқ бетон ҳамда юмалатиш билан зичлантирилувчи бетон қўлланилиши кўриб чиқилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш197. lch /h ≤ 5 (бу ерда: lch — тўғоннинг юқори қирраси сатҳидаги хорда бўйича йўлак кенглиги, h — тўғон баландлиги) бўлган устунлар учун доимий ҳарорат чокларига эга бўлган (кесимли) тўғонлар билан бир қаторда, қисман ёки тўлиқ ҳолда кўндаланг ҳарорат чоклари билан бир бутун қилиб боғланган ёки умуман чоксиз (кесимсиз) тўғонларни қўллашнинг мақсадга мувофиқлиги ҳам кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-чизма. Қояли асос устида бўлган гравитацион тўғонларнинг алоҳида қисмлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — берк тўғон; б — сув туширгичли тўғон; 1 — юқориги қирра; 2 — босимли ёқи; 3 — қуйи ёқи; 4 — фильтрланишга қарши девор; 5 — асоснинг дренаж қудуқлари; 6 — тўғон учун дренлар; 7 — цементацион йўлак; 9 — кузатиш йўлаклари; 10 — ҳарорат чоклари; 11 — фильтрланишга қарши зичлаштирилишлар; 12 — сув туширгич юқори қирраси; 13 — сув тушириш ёқи; 14 — товон — трамплин; 15 — сув туширгичли тўғоннинг оралиқ кўприги; 16 — асосий затворнинг ариқчаси; 17 — таъмирланадиган (аварияда таъмирланадиган) затворнинг ариқчаси; 18 — тушириш бўшлиғи; 19 — пойдевор асоси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш198. Гравитацион тўғоннинг бошланғич кўндаланг кесимига кўра юқори бьефдаги сув мўътадил босим сатҳи билан учбурчак шаклига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш199. Бетон гравитацион тўғонларининг сейсмик жиҳатдан турғунлигини таъминлаш учун қуйидагилар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпастки чегаранинг катта (1:0,70 дан ортиқ) нишаби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори чегаранинг унинг пастки қисми нишаби ҳисобига асос билан туташиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнисбатан катта бўлмаган каллак ёки енгиллаштирилган каллаги (қутичасимон, контрфорс);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғонларни бетонлаш блоклари бўлинмаларига ажратиш билан қирқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўндаланг ҳарорат чокларини қисман ёки тўла ҳолда бир бутунлаш ёки чоксиз тўғонларни қўллаш (қирқимсиз тўғонлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон кенглиги бўйича бетонни зоналарга тақсимлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200. Гравитацион тўғонларда фильтрацияга қарши босимни пасайтириш учун асос дренажини ўрнатиш, зарур ҳолларда эса тўғон пойдевори асосида маҳаллий тушириш бўшлиқларини ташкил этиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201. Тўғон асосига фильтрланиш ўртача коэффициенти k ≥0,1 m/d бўлган тупроқлар мавжуд бўлса, тўғоннинг ер ости контури қисмида фильтрацияга қарши мосламалар (цементация девори, понур) ва дренаж бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, агар ер ости контури фақат цементация девори ва дренаждан иборат бўлса, тўғоннинг босимли ёнбошидан цементация девори ўқигача бўлган масофа (0,05÷0,25) b (бу ерда b — тўғон пойдевори асоси кенглиги) бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренажлар ва цементация қудуқлари орасидаги масофа цементация радиусидан катта ва 4 m кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПонур ва цементация деворининг бир вақтда қўлланилиши фильтрланиш бўйича тажрибалар ҳамда мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари асосида асослантирилган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказмас (ёки кам сув ўтказувчи, K<0,1 m/сут), асос тупроқларида ер ости контури учун дренаж билан бирга цементация деворини қўллаш фильтрация тажриба натижаларига асосланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар цементация девори ўрнатилмаса, тўғоннинг асос билан туташиш қисмида маҳкамлаш цементациясини амалга ошириш кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш202. Қояли асосдаги йирик бузилишларни тўғрилаш чуқурлигини аниқлашда тўғон кучланиш ҳолати ҳисоблари, асоснинг бир жинсли эмаслиги (мустаҳкамлик шартлари бажарилиши лозим) ҳамда махсус тадқиқотлар натижалари ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш203. Ярим қояли тупроқлардан иборат асослар устида қуриладиган гравитацион тўғонлар, қояли тупроқ асослар устидаги тўғонлар каби лойиҳаланиши, бунда ҳисобларга ярим қояли тупроқларнинг физик-механик тавсифлари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш204. Сув ташлагичли гравитацион тўғонларда бьефларни туташтириш усули қуйидагилар асосида белгиланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув оқимини товон-трамплинлар орқали ташлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштубдаги гидравлик сакраш ёки сувга кўмилмаган юзаки сакраш усуллари орқали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотнинг баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишустуннинг кенглиги, умумий ва солиштирма сув ташлаш сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан ёки тўғонолди гидротехника иншоотларининг ўлчамлари ҳамда туб ва қуйи бьефдаги қирғоқ тупроқларининг физик-механик хусусиятлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ташлагичли I ва II синф тўғонлар учун бьефлар туташтирилиши ҳамда қуйи бьефдаги иншоотлар конструкцияларини танлаш гидравлик ҳисоблар ва тажрибавий тадқиқотлар асосида асослантирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш205. Бьефларни туб гидравлик сакраш орқали туташтиришда, баландлиги 25 m ортиқ бўлган I, II ва III синф тўғонлар учун қувват сўндиргичлар сифатида сув урилма қудуқлари, сув урилмали деворлар ёки эрозияга чидамли сўндиргичлар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОқим тезлиги 25÷30 m/s дан ошувчи баланд тўғонлар учун сув урилма қудуғи тубини полимербетон билан қопланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 25 m дан кам бўлган барча синф тўғонлари учун ушбу ШНҚнинг 150-бандида келтирилган сўндиргичлар ҳамда тегишли асослашлар бўлганда бошқа турдаги сўндиргичларни лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув урилгич плиталарининг қалинлигини камайтириш учун қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишплиталарнинг асосга анкерли маҳкамланиши (тўғон баландлигидан қатъий назар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПлиталарда дренаж қудуқлари мосламалари ўрнатилиши (баландлиги 25 m гача бўлган тўғонларда, гидравлик жиҳатдан асосланганда эса баландлиги 40 m гача бўлган тўғонларда ушбу ШНҚнинг 156, 184-бандларидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш206. Тўғон ва асоснинг туташиш қисмидаги кучланиш ҳолатини яхшилаш ҳамда ҳароратли ёриқларнинг пайдо бўлишини олдини олиш мақсадида юқори томонидан чокларга зичлаштиришлар ўрнатилиши ҳамда бир ёки бир неча горизонтал қирқимлар орқали ажратиш усули қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш207. Тўғонлар ва улар элементларининг мустаҳкамлик, турғунлик ва ёриқбардошлилик ҳисоблари, шунингдек уларнинг темир-бетон конструкцияларининг ёриқлар очилишига бўлган ҳисоблари ШНҚ 2.06.08-21, ҚМҚ 2.02.02-98 ва мазкур ШНҚнинг 7-боби ҳамда ушбу параграф талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш208. Текис доимий кўндаланг чокларга эга бўлган қирқимли конструкцияли гравитацион тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари алоҳида бир секцияси ёки шартли равишда 1 m кенгликда қирқилган тўғон қисми учун, текис вазифа схемаси асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг кучланиш ҳолати ҳар бир секция (берк, сув туширгичли, стационар) учун алоҳида тартибда, уларнинг барпо этилиш хусусиятлари ва статик иш режимлари ҳисобга олинган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирқимсиз тўғонларнинг турғунлик ҳисоблари иншоот учун бутунлигича ўтказилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирқимсиз тўғонларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари амалдаги ШНҚнинг 8-боби талабларига мувофиқ равишда, шунингдек таранглик назарияси доирасида ҳажмий масалаларни ечиш усуллари асосида, аркали тўғонлар ҳисоблаш услубига ўхшаш тарзда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМураккаб муҳандислик-геология, геокриологик ва фазовий шароитларда ишловчи қирқимсиз тўғонларнинг кучланиш ҳолати (тирқишлар таъсиридаги юкланишлар, асос реакцияси ва қирғоқ таянчларининг носимметриклиги) фазовий масалаларга хос бўлган тажрибавий ёки ҳисоблаш усуллари орқали аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш209. Бетон гравитацион тўғонлар умумий мустаҳкамлик ҳисоблари юкланиш ва таъсирларнинг асосий ҳамда алоҳида бирикмаларининг тўла ҳолдаги таркибига бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m дан катта бўлган тўғонларни лойиҳалашнинг бошланғич босқичларида, баландлиги 60 m дан кам бўлган тўғонларнинг эса барча лойиҳалаш босқичларида юклар ҳамда таъсирларнинг асосий ва алоҳида бирикмалари таркибини қисқартириб ҳисоблашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш210. Тўғонларга юкланиш ва таъсирларни тўлиқ ҳисобга олишда ушбу ШНҚнинг 89 — 92-бандлари талабларига мувофиқ равишда қуйидаги омиллар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳарорат таъсирлари сифатида асоснинг бошланғич ва лойиҳавий фойдаланиш ҳарорат ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетоннинг қотиш режими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш чокларининг охирги ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон девор кўтармасининг тўғоннинг лойиҳавий фойдаланиш ҳолатигача совиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборидаги сув ва ташқи ҳаво ҳароратининг мавсумий ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоот фойдаланиш жараёнида иситилиш ёки совитилиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотни фойдаланиш даврида иситиш ёки совитилишининг бузилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотнинг ҳарорат режими лойиҳавий ҳолатдан табиий ҳолатга ўтиши муносабати билан юзага келадиган ҳарорат ҳолатининг ўзгариши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон жисми ва асосидаги фильтрланувчи сувнинг механик таъсири ШНҚнинг 97-бандига мувофиқ равишда ҳажмий ва устки кучлар кўринишида ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотнинг статик таъсирлари ҳисобларини схемалаштиришга мувофиқ равишда, сейсмик таъсирлар ҚМҚ 2.01.03-19 талабларига асосан икки ёки уч ўлчамли ҳисоб схемалари орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланиш давридаги юкланиш ва таъсирларни тўлиқ асослашда, шунингдек асосий ва алоҳида бирикмаларни ҳисоблашда, тўғоннинг юқори қиррасида бетоннинг бўкиши (намланиши) таъсирлари ҳам инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш211. Тўғонларда юкланиш ва таъсирларнинг тўлиқ таркиби бўйича умумий мустаҳкамлик ҳисоблари қуйидаги ҳолатлар учун амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуриб битказилган тўғондан фойдаланишнинг бошланғич даври учун (тўғон ҳали ўртача кўп йиллик фойдаланиш ҳароратигача тўла совимаган ҳолатда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотдан фойдаланишнинг барқарорлашган даври учун (тўла равишда ўртача кўп йиллик ҳароратларгача совиган ҳолатда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг умумий мустаҳкамлик шартлари, қоида тариқасида, ҳар иккала ҳолатда ҳам февраль ва август ойларида текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш212. Тўғонларнинг фойдаланиш давридаги тўлиқ таркибли юкланиш ва таъсирларга оид ҳисоб-китоблар иншоотнинг қуйи қисмида қурилиш чокларининг очилиш эҳтимолини инобатга олган ҳолда таранглик назарияси усуллари орқали бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйи ёқдаги чокларнинг очилиш чуқурлиги ушбу ШНҚнинг 119-банди талабларига мувофиқ ҳисоб-китоблар орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг юқори қирраси олдидаги ва иншоот асосидаги материаллар шартли равишда яхлит деб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг юқори қиррасидаги чокларнинг очилиш эҳтимоллари, туташиш кесишишлари ҳамда тортишиш зоналари чегаравий чуқурликлари аниқлангандан сўнг, улар мустаҳкамлик мезонларида қисман ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш213. Фойдаланиш даври тўла таркибли юкланиш ва таъсирларга ҳисобланувчи, гравитацион тўғонлар мустаҳкамлик шартлари ушбу ШНҚнинг 12-жадвали бўйича аниқланади, бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn , ylc , ycd — ушбу ШНҚнинг 122-бандига мувофиқ қабул қилинувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— бош максимал сиқувчи кучланиш, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иншоотни фойдаланиш юкланишлари билан юклантириш вақтига талаб этилувчи, бетоннинг сиқишга бўлган ҳисобий қаршилиги, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — тўғоннинг асос бўйича кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbd — ҳисобий горизонтал кесим кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt — тўғоннинг юқори қирраси олдида бетонни тортилишга тахмин этилишида аниқланувчи, тўғон жисмининг горизонтал кесимларида ва туташ кесимларидаги тортилиш зонаси чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — тўғон ўқи йўналишидаги бўлинма ўлчами, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt1 — кенгайган чоклар чегарасидаги (контрофорслар қалинлиги) бўлинмалар деворлари қалинлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbh — ён томон кесими бўйича кенгайган чоклар билан бўлинма каллаги қалинлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa1 — юқори қиррадан тўғон танасидаги дренажгача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa2 — тўғоннинг юқори қиррасидан цементацияли деворгача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa3 — тўғоннинг юқори қиррасидан асосдаги дренаж қудуқларининг биринчи қаторигача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўлчамсиз коэффициент.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш214. Юкланиш ва таъсирларнинг қисқартирилган таркибига асосланган тўғонларнинг мустаҳкамлик ҳисобларида ҳарорат таъсирлари ҳисобланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик таъсирлар ҚМҚ 2.01.03-19 талабларига мувофиқ, иншоотнинг бир ўлчамли (консолли) схема бўйича ҳисобланган ҳолати учун чизиқли-спекториал назария асосида аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФилтрланувчи сувнинг куч билан бўлган таъсири эса фақат бетон-қоя туташувига қўйилган қарши босим кучлари шаклида ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар тўғон жойлашган туманда ташқи ҳаво ҳароратининг мавсумий ўзгариш амплитудаси 17 °С дан ошса, тўғон жисми ҳисобий горизонтал кесимлари кенглиги ёки унинг пойдевори бўйича ҳаво ҳароратининг ушбу ўзгаришлари таъсирида қуйи ёқ олдидаги қурилиш чокларининг очилиши ҳисобига камайиши инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:* Қуйи ёқ олдидаги мустаҳкамлик текширилишида s3 қийматнинг кенглиги 4,0 m бўлган ҳисобий горизонтал кесим қисмида қийматларни ўрталаштирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** Кенг чокларсиз бўлган гравитацион тўғонлар учун кўрсатилган шартлар бажарилмаган тақдирда ушбу ШНҚнинг 217-банди талаблари асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*** Тўғоннинг ер ости контурида цементацияли девори бўлмаган ҳолларда кенг чоксиз тўғонлар учун a2 ўрнига a3, ва кенг чокли тўғонлар учун bh қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-чизма. Тўғоннинг мустаҳкамликка бўлган ҳисобларига белгилашлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — массивли; б — кенгайтирилган чоклар билан ва контрфорс; h — тўғон баландлиги; b — асос бўйича тўғон баландлиги; t — бўлинма узунлиги; t1 — кенгайтирилган чоклар чегарасидаги секция қалинлиги (контрфорс қалинлиги); bh — каллакнинг ён кесими қалинлиги; а1 — тўғон жисми дренажидан бўлган масофа; а2 — цементация пардаси ўқидан юқориги қиррагача бўлган масофа; а3 — асос дренажидан юқориги қиррагача бўлган масофа; Нd — ҳисобий кесимдан юқоридаги босим; bd — ҳисобий кесим кенглиги; 
— мувофиқ равишдаги, юқориги ёқ олдидаги горизонтал майдончалар бўйича, қуйи ёққа тик бўлган майдончалар бўйича, тўғоннинг юқориги қирра олдида асос билан туташ кесишиш майдончалари бўйича норматив кучланишлар; mu ва mt — юқориги ва қуйи ёқларга мувофиқ равишдаги, тўғон ёқлари нишаблари
— мувофиқ равишдаги, юқориги ёқ олдидаги горизонтал майдончалар бўйича, қуйи ёққа тик бўлган майдончалар бўйича, тўғоннинг юқориги қирра олдида асос билан туташ кесишиш майдончалари бўйича норматив кучланишлар; mu ва mt — юқориги ва қуйи ёқларга мувофиқ равишдаги, тўғон ёқлари нишаблариҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш215. Тўғонларнинг фойдаланиш даври юкланиш ва таъсирлар қисқартирилган таркибига бўлган мустаҳкамлик ҳисобларида кучланишлар материаллар қаршилиги услублари орқали, шунингдек иншоотнинг юқориги ва қуйи ёқларидаги кучланишлар қийматлари, МPa ушбу ШНҚнинг 10-чизмаси ҳамда қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— юқориги ва қуйи қирралар олдидаги мувофиқ равишдаги горизонтал ва вертикал майдончалар бўйича норматив кучланишлар, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— мос равишдаги юқориги ва қуйи қирралар олдидаги горизонтал ҳамда вертикал майдончалар бўйича уринма кучланишлар, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— мувофиқ равишдаги тўғон юқориги ва қуйи қирралар олдидаги максимал тортилувчи ва максимал сиқилувчи бош кучланишлар, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— юқориги қирра олдидаги туташ кесими майдонлари бўйича таъсир этувчи норматив кучланишлар, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишM — тўғонга ҳисобий кесимдан юқорида шу кесимнинг оғирлик марказига нисбатан қўйилган кучлар моменти, МН∙m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN — тўғонга ҳисобий кесимдан юқорида таъсир этувчи барча кучлар ҳисобий кесимига бўлган нормал проекциялар йиғиндисига тенг бўлган норматив куч, МН;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbd — ҳисобий кесим кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyw — сувнинг солиштирма оғирлиги, МН/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНdu, Нdt, h — юқори ва қуйи бьефлар томонидан мувофиқ равишдаги ҳисобий кесим устидаги босимлар ҳамда юқори бьеф томонидан юқориги қирра олдидаги туташиш кесими тагидаги босим, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmn, mt — юқориги ва қуйи қирраларни ҳисобий кесим сатҳидаги мувофиқ равишдаги нишабликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўғоннинг босим ёғи ва вертикал текислик орасидаги бурчак, град;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўғон пойдевори текислиги ва горизонтал текислик орасидаги бурчак, град.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур формулаларда мўътадил тортувчи кучлар ва кучланишлар мусбат ишора билан, сиқувчилар эса манфий ишора билан қабул қилинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоат мили бўйича эгувчи момент мусбат ишора билан, соат милига тескариси эса манфий ишора билан қабул қилинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш216. Фойдаланиш даври қисқартирилган таркибли юкланиш ва таъсирларига ҳисобланувчи, гравитацион тўғонлар мустаҳкамлик шартлари мазкур ШНҚнинг 13-жадвали бўйича қабул қилиниши бунда gn, glc, gcd, , Rb, b, bd , dt, t, t1, bh , a2, a3, 
— 205-бандида келтирилган 
— 204-бандида келтирилган.
— 205-бандида келтирилган — 204-бандида келтирилган.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш217. Гравитацион тўғонларнинг умумий мустаҳкамлигини тўғоннинг юқориги қирраси олдидаги чўзилган зона чуқурлиги dt унинг чегаравий қийматидан ортиқ, яъни 0,286bd га тенг бўлганда, сейсмик таъсирларни ўз ичига олувчи юкланишларни алоҳида бирикмаларини ҳисоблашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,286bd <dt< 0,320bd бўлганда — иншоот мустаҳкамлигини кесимда 
шарти бўйича кучланишлар қийматини тўғоннинг юқориги қирраси олдида бетонни чўзилишга ишлашини ҳисобга олмаган ҳолда аниқлаш билан баҳолаш;
шарти бўйича кучланишлар қийматини тўғоннинг юқориги қирраси олдида бетонни чўзилишга ишлашини ҳисобга олмаган ҳолда аниқлаш билан баҳолаш;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt ³ 0,320bd бўлганда — тўғон жисми кесими темир-бетон каби, сиқилган зонада бетон мустаҳкамлигини таъминлаш билан қуйидаги шарт бўйича кўриб чиққан ҳолда, тўғоннинг юқориги қирраси арматураланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Агар босим қиррасининг баъзи қисмида ушбу мустаҳкамлик шарти бажарилмаса, бунда юқори қирранинг ушбу қисмида қурилиш бўғинларининг ёки гидроизоляциянинг қабул қилиниши мумкин бўлмаган очилишига йўл қўймаслик учун қўшимча чоралар кўриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** Кенг бўғинларсиз гравитацион тўғонлари учун бу шарт бажарилмаса, ушбу ШНҚнинг 217-банди талабларига амал қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*** Тўғоннинг ер ости контурида цементацияли девори бўлмаган ҳолларда, a2 ўрнига a3 — кенг бўғинларсиз тўғонлар ва bh — кенг бўғинли тўғонлар учун олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМатериаллар қаршилиги услублари орқали юкланиш ва таъсирларни қисқартирилган таркибга ҳисобланувчи тўғонлар учун, иншоотнинг қуйи ёғидаги максимал сиқувчи кучланиш, чўзилган зона бетонини ишдан чиққан ҳолатида қуйидаги формула бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 212-бандида келтирилган.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик таъсирлар остида тўғоннинг кучланган ҳолатини енгиллаштириш ҳамда иншоотнинг юқори қисмидаги арматура сонини камайтириш учун конструкциялаш жараёнида тўғон каллаги массасини камайтириш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш218. Юқори қиррасида гидроизоляцион экран ёки тўғоннинг юқори қиррасини асос билан туташиши гидроизоляция билан таъминланган тўғонларни лойиҳалашда, иншоотлар мустаҳкамлик мезонларига мувофиқ техник шартлар ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, тўғонларнинг умумий мустаҳкамлик ҳисобларида юқори қиррада гидроизоляция қуйидаги ҳолларда ўрнатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидроизоляцияли экран ташқи механик шикастланишлардан ҳимоя қилиниши ёки уни таъмирлаш имконияти таъминланганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон танасидаги дренаж бевосита экран ортида жойлаштирилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТуташиш гидроизоляциясининг ҳисобга олиниши қуйидаги шартларда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпонур 0,166h дан кам бўлмаган узунликка эга бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон босими понур орқали туташган ҳолда пойдевордан камида 0,166b ва 2a2 бўлган баландликка туташган фильтрланишга қарши экран билан ҳимояланган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш219. Тўғон жисмидаги тешиклар чуқурлар ва бўшлиқлар атрофларидаги маҳаллий кучланишлар таранглик назарияси усуллари ёки тажрибавий-амалий тадқиқотлар натижаларига асосланиб аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқурларнинг кириш бурчакларидаги кучланишлар концентрацияси, тўғон жисми мустаҳкамлигини баҳолашда ва арматура сонини ўрнатишда ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш220. Тўғонларнинг устки ва чуқурликдаги сув ташлаш туйнукларини лойиҳалаштиришда затворлар тиргак конструкциялари мустаҳкамлигини ҳисоблари бажарилиши лозим (ботиқлар, консоллар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу конструкцияларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари пўлат таянчли деталлар ва бетон асоснинг биргаликдаги ишини ҳисобга олган ҳолда таранглик назарияси усуллари орқали бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎйиқликнинг таянч рельсига бўлган юкланиш жадаллиги 2500 кН/ m дан ортиқ бўлганда, ўйиқлик конструкциялари мустаҳкамлик ҳисобларидан ташқари, ушбу конструкциялар моделларида тажрибавий-амалий тадқиқотлар ўтказилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш221. Гравитацион тўғонларнинг силжишга бўлган турғунлик ҳисоблари ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон турғунлиги иншоотнинг асос билан туташиши жиҳатидан баҳоланиши, шунингдек тўғон пойдеворидан пастда тўла ёки қисман ўтувчи, асосдаги бўш қатламлар билан боғлиқ қуйидаги ҳолатлар ҳам ҳисобга олиниши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўшлиқли тушиб кетувчи ёриқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишювилиб кетиш доиралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузли бўртма тупроқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуздан тушган ва музлаган тупроқлар туташиши,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйи беъфдаги иншоотларнинг жойлашиши ва бошқа ҳисобий силжиш юзалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСилжишга бўлган турғунлик ҳисоби билан бир қаторда, тўғоннинг қуйи ёғи зонасида асосни вайрон бўлиши билан чегаравий бурилиш схемаси бўйича турғунлиги кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш222. Тўғон турғунлигини текширишда, ГЭС биноси ёки қуйи беъф томонидан тўғонга бевосита туташувчи бошқа массив иншоотларнинг силжишга бўлган биргаликдаги таъсири ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтанция биноси ёки бошқа иншоотга тўғри келадиган умумий силжитиш кучланганлик фоизи тўғон ва унга туташувчи иншоотнинг туташиш кучланишли ҳолати ҳисоб-китоблари асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтанция биноси учун силжитувчи кучланганликни аниқлаш бўйича бўладиган ҳисобий схемада станция биносини тўғоннинг қуйи қирраси билан туташиш конструкциясини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m дан ортиқ бўлган иншоотларнинг I ва II синфлари учун мураккаб муҳандислик-геологик шароитларда ҳисобга қўшимча равишда моделларда тадқиқотлар ўтказилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш223. Қирқимсиз тўғонлар турғунлик ҳисоблари бутун иншоот учун тўла ҳолда бажарилгани каби, асосдаги муҳандислик-геологик шароитларнинг бир хил бўлмаганлиги ҳамда тўғон конструкциялари ва барпо этилиш шароитларининг ўзига хослигига кўра унинг алоҳида қисмлари учун ҳам алоҳида бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобларда иншоот билан бирга қояли асос қисмларини силжиши ва қирғоқ таянчлари таъсири ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш224. Тўғонларнинг қурилиш даврида юкланиш ва таъсирларга бўлган ҳисобларида, тўғон жисмининг барча нуқталарида мустаҳкамлик шартлари бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyn, ylc, ycd — ушбу ШНҚнинг 118-банди талабларига мувофиқ аниқланувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, Rb — ушбу ШНҚнинг 210-бандида келтирилган;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— максимал бош чўзувчи кучланиш, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иншоотни фойдаланиш юкланишлари билан юклантириш вақтига талаб қилинувчи, бетонни чўзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилишнинг барча босқичларида тўғоннинг ШНҚ 2.06.08-21 ва ҚМҚ 2.02.02-98 талабларига мувофиқ алоҳида элементларини (устунларни) силжишга бўлган мустаҳкамлиги ва турғунлиги таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонни навбатлар билан барпо этишда, тўғон ва унинг элементлари мустаҳкамлиги сақланиши, шунингдек навбатлар оралиғида қурилиш чокларини бир бутун ҳолга келтирилмаган ҳолда таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш225. Тўғонларнинг барча синфлари учун ёриқлар пайдо бўлиш эҳтимолига оид ҳисоб-китоблар фойдаланиш даврида ташқи ҳаво ҳарорати таъсирида қоладиган барча бетон юзалар ва қурилиш даврида ҳарорат таъсирига дуч келадиган бетонлаш блоклари учун бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁриқбардошлик ҳисоблари мўрт ҳолда бузилиш механика услубларини қўллаш ҳамда йирик масштабли намуналарни синаш йўли орқали олинган бетон тавсифларидан фойдаланилган ҳолда бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг I ва II синфлари учун лойиҳалаштиришнинг бошланғич босқичларида, III ва IV синф тўғонлари учун эса лойиҳалаштиришнинг барча босқичларида ҳарорат таъсирлари остида бетон конструкциялар ёриқбардошлигини баҳолаш ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг қуйи ёғидаги чокларнинг очилиш чуқурлигини аниқлашдаги ҳисобларда музлаган бетон учун бўлган чизиқли кенгайиш коэффициенти қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-боб. Қояли асослар устида бўлган контрфорс тўғонлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Тўғонларни ва уларнинг элементларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш226. Контрфорс тўғонлар ва улар элементларини конструкциялаш ушбу ШНҚнинг 5-боби ҳамда ушбу боб талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш227. Контрфорс тўғонини танлашда массив-контрфорс тўғонлардан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш228. Массив-контрфорс тўғонларнинг юқори каллак қисми, қоида тариқасида, босим ёғининг шаклига мос равишда айланали ёки полигонал шаклда лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсослаш асосида, каллак қисмида босим ёғи томони текис шаклда бажарилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаллак қисмида сув ўтказувчанликни ва гидростатик босимни камайтириш мақсадида тегишли дренаж тизими (дренаж тешиклари ёки каналлар) лойиҳалаштирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўп аркали тўғонларнинг босимли ёпилмалари, осма шифт кўринишида қирқимсиз, контрфорс каллаги билан қаттиқ бирлашган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсослашда ошиқ-мошиқли ёки конструктив чок воситасида аркасимон ёпилмаларни контрфорслар билан бирлаштирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли текис ёпилмалар, плиталар кўринишида контрфорс каллакларига эркин таянган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорс тўғонлар босимли ёпилмасининг қалинлигини мустаҳкамликни таъминлаш, фильтрланиш оқимини босим градиентини рухсат этилган чегара билан чеклаш, фильтрланишга қарши мосламаларни жойлаштириш шартларидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим. Бунда босимли ёпилма қалинлиги баландлик бўйича ўзгарувчан ҳолда юқориги қирранинг узлуксиз шаклини сақлаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорс тўғонларнинг босимли ёпилмасининг қалинлиги мустаҳкамликни таъминлаш, фильтрланиш оқимининг босим градиентини йўл қўйилган чегаралар доирасида чеклаш ҳамда фильтрланишга қарши мосламаларни жойлаштириш шартларидан келиб чиқиб аниқланиши, бунда ёпилма қалинлиги баландлик бўйича ўзгарувчан ҳолатда қабул қилиниши ва юқори қирранинг узлуксиз шаклини сақлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-чизма. Массив-контрфорс тўғонинг алоҳида қисмлари ва элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — чўққи; 2 — контрфорс; 3 — массивли каллак (босимли ёпилма); 4 — қуйи ёпилма; 5 — тўғон дренажи; 6 — фильтрланишга қарши (одатда цементацион) девор; 7 — асос дренажи; 8 — цементацион йўлак; 9 — дренаж йўлаги; 10 — кўздан кечириш йўлаклари; 11 — фильтрланишга қарши зичлаштирилишлар; 12 — бўшлиқлар; 13 — бўшлиқларнинг горизонтал ёпилмалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш229. Устки сув туширилиши лойиҳаланиши лозим бўлса, контрфорслар орасидаги бўшлиқларни ёпиш мосламаси лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли турбинали сув ўтказгичларни тутиб туриш учун қуйи тўсиқлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш230. Иншоот бўшлиқларида фойдаланиш лойиҳавий шартлари, мустаҳкамлик ва ишончлиликни таъминлаш мақсадида зарур бўлган ҳарорат режими тутиб турилиши талаб қилинганда, бўшлиқлар горизонтал ёпилмалар билан ёпилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон бўшлиқларида ҳавони сунъий равишда иситиш назарда тутилган ҳолларда, қуйи ёпилма мосламаси ёки иссиқлик изоляцияси девори ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйи ёпилма ёки иссиқлик изоляцияси девори конструкцияси ҳамда иншоотнинг ҳарорат ҳолатини бошқариш бўйича тадбирлар қуйидаги талаблар асосида лойиҳаланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтрфорс массивли каллаги дренаж ишини самарали таъминлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон бўшлиқларида мавсумий ҳаво ҳароратлари фарқини лойиҳада белгиланган рухсат этиладиган чегараларда чеклаб туриши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий ишоратдаги йиллик ҳарорат ҳолатини сақлаб туриш шартларидан келиб чиқиб қабул қилиниши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш231. Контрфорслар қалинлиги t1 қуйидагича бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) массив-контрфорс тўғонлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt1=(0,25-0,50)t,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — тўғон ўқи йўналишидаги секцияси ўлчами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) аркасимон ёки текис ёпилмалари бўлган тўғонлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt1= (0,15-0,25)t
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбироқ, 0,06acd дан кам эмас,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишacd — тўғон чўққисидан бошлаб ҳисобий кесим масофаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур бандда белгиланган талаблар бажарилишида бўйлама эгилишга бўлган контрфорслар турғунлиги ҳисоби амалга оширилмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш232. Сейсмик туманларда жойлашувчи контрфорс тўғонлар учун, маҳаллий шароитларга боғлиқ ҳолда иншоотнинг қаттиқлигини оширувчи, оқимга кўндаланг бўлган йўналишда амалга оширилувчи конструктив ечимлар: тўсинлар ва қаттиқлик қовурғалари, контрфорсларни жуфт ҳолдан бир бутун ҳолатга келтириш бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш233. Контрфорс тўғонлар асоси ўртача фильтрланиш коэффициентига К≥0,1 m/d бўлганда асосда цементация девори лойиҳалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар асосни ташкил қилувчи жинслар амалда сув ўтказмайдиган ёки паст сув ўтказадиган (К < 0,1 m/ d) бўлса, цементация девори фақат махсус асослаш бўлганидагина лойиҳалаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЦементация девор мосламасидан воз кечилган ҳолатда иншоотнинг юқориги қирраси доирасидаги тўғон билан асос туташишини цементациялаш бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорсли тўғон ер ости контури таркибига асос дренажи киритилиши фильтрланишга оид тажрибалар билан асосланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш234. Тўғонларнинг I ва II синфларида фильтрланиш девори мосламаси учун босимли ёпилманинг пастки қисмида цементация йўлаги бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV синф тўғонлари, баъзи ҳолларда эса II синф тўғонлари лойиҳаларида цементация йўлак мосламасиз контрфорслар оралиқларидаги бўшлиқлардан цементация деворлари бажарилиши имконияти кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш235. Тўғон контрфорсларини қурилиш чоклари орқали қирқилишини лойиҳалаштиришда цементланувчи бўлганидек, ҳажмли бетонланувчи чоклар қўлланилиши имконияти кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш236. Контрфорс тўғонлар учун сув ташлагичлар ушбу ШНҚнинг 203-бандига мувофиқ гравитацион тўғонлар учун бьефлар туташишлари схемаси бўйича лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорслар чегарасида жойлашган сув ташлагичлар учун, бьефларни оқим ташлаш билан туташишларида, товон-трамплинлари конструкциялари қуйи бьефдаги ўзан майдони бўйича оқимлар тақсимланишини таъминлашлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғилган сарфларни ўтказиш учун фойдаланилувчи контрфорс тўғонлар қуйи ёпилмалари қуйилиб келаётган оқимдан бўладиган кавитацион таъсирлар ҳамда ўзгариб турувчи юкланишларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштирилишлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш237. Контрфорс тўғонлар сув қурилмалари конструкцияларини лойиҳалаштириш ушбу ШНҚнинг 201-бандига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш238. Сув иншоотларини қуришда асосни ташкил этувчи қояли тупроқларнинг қаттиқлигига боғлиқ равишда контрфорслар орасидаги бўшлиқдан сув ўтказиш мўлжалланганда, мазкур оралиқдаги асос юзасини бетон билан маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, ушбу ШНҚнинг 154, 156 ва 204-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда жойлашган бетон маҳкамлагич бўшатиш тешиклари ёки дренаж тешиклари бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тўғонларнинг мустаҳкамлик ва турғунликка бўлган ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш239. Тўғонлар ва улар элементларини мустаҳкамлик, турғунлик ва ёриқбардошлиликка ҳамда темир-бетон конструкцияларини ёриқлар очилишига бўлган ҳисоблари ШНҚ 2.06.08-21, ҚМҚ 2.02.02-98 ҳамда ушбу ШНҚнинг 7-боби ва мазкур боб талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш240. Контрфорс тўғонларни лойиҳалашда контрфорсларнинг оқим бўйича ва унга кўндаланг равишдаги иши ва босимли ёпилмалар, умумий мустаҳкамликка ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш241. Контрфорсларни текисликда, оқим бўйича умумий мустаҳкамликка доир ҳисоб-китобларда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмассив контрфорс тўғонлар учун — ҳар бир секция алоҳида турган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирқими бўлмаган босимли ёпилмали тўғонлар учун — контрфорс билан оралиқни ярми чегарасида контрфорснинг ҳар қайси томони орқали унга босимли ёпилманинг бир қисми билан туташувчи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирқилган босимли ёпилмаси бўлган тўғонлар учун — алоҳида турган контрфорс.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-чизма. Контрфорсларни оқим бўйича мустаҳкамлик ҳисобларига бўлган схемалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — массив-контрфорс тўғонлар учун; б — қирқимсиз аркали босим ёпилмалари бўлган тўғонлар учун; в — қирқимли босимли ёпилмалари бўлган тўғонлар учун; t1 — контрфорс қалинлиги; t — бўлинма узунлиги; bd — ҳисобий кесим кенглиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш242. Контрфорслар умумий мустаҳкамлиги ҳисоблари, тўла таркибли юкланиш ва таъсирларнинг асосий ва алоҳида бирикмаларига бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m ортиқ бўлган тўғонлар контрфорсларини лойиҳалашнинг бошланғич босқичларида, шунингдек баландлиги 60 m кам бўлган тўғонлар учун лойиҳалашнинг барча босқичларида юкланиш ва таъсирларнинг асосий ҳамда алоҳида бирикмалари қисқартирилган таркибда ҳисоблашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш243. Тўла таркиби бўйича ҳисоблашларда назарда тутилувчи юкланиш ва таъсирлар ушбу ШНҚнинг 89 — 92-бандларига мувофиқ аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, ҳарорат таъсирлари ушбу ШНҚнинг 211-бандига мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш244. Фойдаланиш даврида тўла таркибли юкланишларга бўлган контрфорслар ҳисоби ушбу ШНҚнинг 21 1 ва 212-бандларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорслар мустаҳкамлиги шартлари мазкур ШНҚнинг 14-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш245. Қисқартирилган таркиб бўйича олиб бориладиган ҳисобларда ҳисобга олиниши лозим бўлган юкланиш ва таъсирлар ушбу ШНҚнинг 214-бандига мувофиқ аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, контрфорснинг ҳисобий горизонтал кесимлари кенглигининг камайиши ёки пойдевор бўйича тўғоннинг мавсумий ўзгарувчанлик амплитудаси ҳамда ташқи ҳаво ҳарорати 17 °C дан юқори бўладиган мавсумий амплитудага эга туманларда жойлашган барча синфдаги тўғонлар тўла таркибдаги юкланиш ва таъсирлар асосида, таранглик назарияси усулларидан фойдаланилган ҳолда ушбу ШНҚнинг 14-жадвалида келтирилган мустаҳкамлик шартлари бажарилиши таъминланган ҳолда ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш246. Контрфорс мустаҳкамлигини қисқартирилган таркибли юкланиш ва таъсирларига бўлган ҳисобларда кучланишлар материаллар қаршилиги услублари орқали аниқланиши, бунда юқориги ва қуйи қирралардаги контрфорснинг горизонтал кесимларидаги нормали кучланишлар қийматлари Мpa 
тўғоннинг алоҳида қисмларидаги бетоннинг таранглик модули миқдорини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:
тўғоннинг алоҳида қисмларидаги бетоннинг таранглик модули миқдорини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJred, Ared — мувофиқ равишда контрфорснинг келтирилган горизонтал кесими майдони, m2, инерция моменти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишм4; xn, xt — мувофиқ равишда контрфорснинг келтирилган кесими оғирлик марказидан юқориги ва қуйи қирраларигача бўлган масофалар, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEb1, Eb2, Eb3 — юқориги ва қуйи каллаклар контрфорсига бетоннинг таранглик модули, МPa бўлиб, ушбу ШНҚнинг 125 ва 126-бандларига мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN, M — ушбу ШНҚнинг 215-бандида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Қуйи қирраси олдидаги мустаҳкамликни текширишда қийматни эни 4 m бўлган ҳисобий горизонтал кесим қисмида ўрталаштирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш**Тўғоннинг ер ости контурида цементация девори мавжуд бўлмаган ҳолларда, a2 ўрнига bh қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорснинг келтирилган кесими ўлчамлари қуйидаги шартлардан қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-чизма. Контрфорснинг келтирилган кесими ўлчамларини аниқлаш схемалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — каллаклар кесимлари бетони таранглик модулларини Eb2 ва Eb3 , контрфорс бетони таранглигига Eb1 келтирилишида каллакларнинг келтирилган кесимлари контури
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтрфорснинг оқим йўналишига кўндаланг бўлган келтирилган кесими tired, m қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда, ti ва Ebi — контрфорснинг алоҳида қисмларида бўлган бетоннинг қалинлиги, m ва таранглик модули, МPa 25 ва 26-формулаларида мўътадил чўзувчи кучлар ва кучланишлар мусбат ишора билан сиқувчилар эса манфий ишора билан қабул қилинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш247. Фойдаланиш даврида қисқартирилган таркибли юкланиш ва таъсирларга ҳисобланувчи, тўғонлар контрфорсларининг мустаҳкамлик шартлари мазкур ШНҚнинг 15-жадвалида келтирилган бўлиб, бу жадвалда: yn, ylc, ycd, 
— ушбу ШНҚнинг 216-бандида келтирилган.
— ушбу ШНҚнинг 216-бандида келтирилган.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 218-бандида келтирилган.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш248. Контрфорсли тўғонларнинг синфи ва баландлигига боғлиқ босимли ёпилмаларни мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари ҳам контрфорс мустаҳкамлиги ҳисобидаги каби, ўша кучланиш ва таъсирларга ҳамда уларнинг ўзаро мужассамлигига асосланган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМассив-контрфорс тўғонларнинг юқори каллагини мустаҳкамлик ҳисобида материаллар қаршилиги усули орқали ҳисоблашда, каллагининг контрфорсга туташиш қисмига, унга таъсир этувчи ташқи юкланишни мувозанатловчи бир текисда тақсимланган мўътадил кучлар қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаранглик назарияси усули орқали ҳисоблашда эса каллаглар контрфорс жисмига қаттиқ сиқиб қўйилган деб ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркасимон босимли ёпилманинг мустаҳкамлик ҳисобларида материаллар қаршилиги усули орқали бир оралиқли арка сифатида, таранглик назарияси усули орқали эса бир оралиқли цилиндрик қобиқ деб қаралади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисоблар аркасимон босимли ёпилманинг контрфорсларга таяниш ҳақиқий схемасини инобатга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТекис босимли ёпилмаларни мустаҳкамлик ҳисоблашда материаллар қаршилиги усули орқали бир оралиқли, контрфорсларга эркин таянган тўсин сифатида, таранглик назарияси усули орқали эса эркин таянган бир оралиқли плита сифатида қараш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш249. Массив контрфорс тўғонлар каллакларини мустаҳкамлик ҳисобларида, иншоотнинг баландлигига қарамасдан, каллакнинг барча нуқталарида мустаҳкамлик шартлари бажарилиши талаб этилади. Бунда, сейсмик таъсирларни инобатга олмайдиган юкланиш ва таъсирларнинг асосий, алоҳида бирикмалари ҳамда қуйидаги формулалар ҳисобга олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик таъсирларни ўз ичига олмайдиган юкланиш ва таъсирларнинг алоҳида бирикмалари ҳисобларида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— вертикал майдончалар бўйича амал қилувчи, тўғоннинг узуна ўқига тик бўлган норматив кучланиш, МPa;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 213-бандида келтирилган;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 224-бандида келтирилган.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркасимон ва текис ёпилмаларнинг мустаҳкамлик шартлари ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМассив-контрфорс тўғоннинг тўғон ўқи бўйича чўзиладиган каллаги қисмларида, конструктив арматуралаш кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш250. Тўғон контрфорслари оралиқларида сув ташлагичлар жойлашадиган бўлса, оқимга кўндаланг йўналишида сейсмик таъсирларга ҳамда гидростатик юкланишга контрофорс ҳисоби бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорслар асосга сиқиб қўйилган вертикал плита каби ҳисобланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорсларни сейсмик таъсирларни ўз ичига олмаган ҳолдаги юкланиш ва таъсирларнинг асосий ҳам алоҳида мужассамликлари бўйича ҳисоблашда плитанинг юқори ва қуйи ёқлари эркин деб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик таъсирларни инобатга олган ҳолда юкланишларнинг алоҳида мужассамликлари бўйича ҳисоблашда, юқори қирра ва қуйи ёпилмалар мавжуд бўлса, плитанинг қуйи қирраси ҳам эркин таянган деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Агар тўғоннинг босим чегарасининг баъзи қисмларида берилган мустаҳкамлик шартлари бажарилмайдиган бўлса, бунда юқориги чегаранинг бу қисмида гидроизоляция бўйича қўшимча тадбирлар кўзда тутилиши ва қурилиш чокларининг йўл қўйиб бўлмайдиган очилишини олдини олувчи чоралар кўрилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОқимга кўндаланг ҳолдаги текисликда контрфорслар мустаҳкамлиги ҳисобида, иншоотнинг синфи ва баландлигидан қатъи назар, контрфорсларнинг ён қирралари учун қуйидаги мустаҳкамлик шартларига риоя қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланиш ва таъсирларнинг асосий ва алоҳида бирикмалари ҳисобида, сейсмик таъсирларни ўз ичига олмаган ҳолда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланиш ва таъсирларнинг алоҳида бирикмалари ҳисобларида, сейсмик таъсирларни ўз ичига олган ҳолда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— контрфорс мустаҳкамлиги ҳисоблари орқали оқим бўйича бўлган текисликда ҳамда оқимга кўндаланг бўлган текисликда аниқланган, горизонтал майдончалар бўйича жами норматив кучланишлар;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt — контрфорснинг ён қирраси олдидаги чўзувчи кучланишлар амал қилиш зонаси чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt1 — контрфорс қалинлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтрфорсларни оқимга кўндаланг ҳолда эгишга бўлган ҳисоб схемаларида, сув ташловчи иншоотлар ва шу йўналишда иншоот қаттиқлигини кўтарувчи бошқа элементлар тузилмаларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш251. Контрфорсли тўғон элементларининг маҳаллий мустаҳкамлик ҳисоблари, тўғоннинг умумий мустаҳкамлиги ҳисобида қўлланиладиган юкланиш ва таъсирлар бирикмаларига нисбатан амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув туширгич пастидаги кўтарма, кўприк-тўғон устуни, ажратувчи ва бўлувчи деворлар, турбинали сув ўтказгичлар, сув қабул қилиш конструкциялари ва қурилиш ҳамда фойдаланиш давридаги сув туширгувчиларнинг маҳаллий мустаҳкамлик ҳисоблари, туйнуклар атрофидаги маҳаллий кучланишларни аниқлаш ва контрфорслардаги бошқа зарур ҳисоб-китоблар ушбу ШНҚнинг 219-бандига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркасимон ва текис ёпилмали тўғонлар контрфорслари консолли туртиб чиққан жойлари ҳисоблари ҳамда қуйи ёпилма плиталари ҳисоби ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш252. Контрфорс тўғонлар турғунлик ҳисоблари ушбу ШНҚнинг 221 ва 222-бандларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМассив-контрфорс тўғонларда алоҳида турган секциялари турғунлиги ҳисоблари, аркасимон ва текис ёпилмали тўғонларда алоҳида турган контрфорслар турғунлик ҳисоблари бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш253. Қояли асосдаги йирик бузилган ёриқларни қўйиб тўғрилаш чуқурлиги тўғоннинг кучланган ҳолати ҳисоби натижалари бўйича, асоснинг бир жинсли эмаслигини ҳисобга олган ҳолда қояли асос билан бирга аниқланиши, бунда ушбу ШНҚнинг 225-бандидаги мустаҳкамлик шартлари бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш254. Контрфорс тўғонлар ва улар элементларининг қурилиш даврида мустаҳкамлик ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 224-бандига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш255. Контрфорс тўғонлар барча синфлари бетон конструкциялари, иншоотлар баландлигидан қатъи назар, ҳарорат таъсирлари остида ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ушбу ШНҚнинг 225-бандига мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-боб. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Тўғонлар ва уларнинг элементларини тузилма ҳолига келтириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш256. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлари ва уларнинг элементларини тузилма ҳолига келтириш мазкур ШНҚнинг 6-боби ҳамда ушбу боб талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш257. Аркали ёки аркали-гравитацион тўғонларни танлашда техник-иқтисодий жиҳатдан солиштириш асосида харажатларни минималлаштиришга эътибор берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш258. Аркали ёки аркали-гравитацион тўғоннинг асос билан туташиши унинг туташмаларини қирғоқларга ўйиб киритиш ҳамда тўғон контурига равон кўриниш бериш йўли билан амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎйиб киритиш чуқурлиги мақсадга мувофиқлиги, қирғоқ таянчларининг турғунлигини таъминлаши ҳамда тўғон жисми ва қоятош туташишларидаги ижобий кучланиш ҳолати инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБутун тўғон-асос мажмуаси бўйича сарф-харажатлар жамланмаси ва таннархи минимал бўлиши асосида ўзгарувчанликлар аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш259. Тўғон конструкцияси ва шаклларини танлаш лойиҳалашнинг бошланғич босқичларида тахминий ҳисоблар ҳамда айни ўхшашликлар усули асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғон қоя массивининг горизонтал юзасига мос туширилган ҳолда жойлаштирилиши ва бу жараёнда тўғоннинг барча геометрик параметрларининг узлуксизлиги ҳамда туташиш юзаларининг силлиқлиги тамойилларига риоя қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш260. Тўғоннинг вертикал эгриликлари иншоотда ижобий кучланиш ҳолатини таъминлаш шартларидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарур ҳолларда тўғонни барпо этиш схемаси, секциялараро чокларнинг конструкциялари, уларни бир бутун ҳолатга келтириш муддатлари ҳамда сув сатҳининг кўтарилишини чекловчи тузилмалардан фойдаланиш имкониятлари инобатга олинган ҳолда, қурилиш даврида алоҳида турган устунлар ва секцияларнинг барқарорлигини таъминлаш мақсадида тегишли тузатишлар киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш261. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонларни қуйидаги ҳолларда лойиҳалашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlch/h<2 бўлганда, (бунда, lch — тўғри юқори қирраси бўйича арка хордаси узунлиги, h — тўғон баландлиги) ҳамда даранинг учбурчак шаклида доимий қалинликдаги айланасимон шаклга эга аркалар билан ёки оёқ томонида маҳаллий кенгайишлар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2≤lch/h≤3 бўлганда, дара шакли трапециясимон ёки унга яқин иккиланган эгри шаклда бўлганда ўзгарувчан қалинликдаги ва эгриликдаги аркалар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlch/h>3 бўлганда, иккиланган эгрили симметрик тирқишларда (створ), аркалар билан доимий қалинлик ва эгриликдаги, бунда эгрилик вертикал йўналишда тўғоннинг энг мақбул кучланиш ҳолатига келтириш шартларидан келиб чиққан ҳолда танланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишносимметрик устунларда ва турли жинсли асосларда ўзгарувчан қалинликдаги айлана шаклида бўлмаган аркалар кўринишидаги аркалар билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш262. Ҳарорат ўзгариши натижасида пайдо бўладиган ёриқлар ва нотекис чўкишларга қарши кураш мақсадида тўғоннинг кўндаланг (секциялараро) чоклари кесилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу чоклар сув омбори тўлдирилишидан аввал бир бутун ҳолга келтирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаланд бўлмаган, цилиндрсимон шаклга яқин тўғонлар учун секциялараро чоклар текис вертикал ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркали тўғонларда секциялараро чокларни лойиҳалаштириш қуйидаги конструктив ва мустаҳкамлик талаблари асосида амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчок юзасини горизонтал аркалар билан кесишиш чизиқлари чок юзасида чизиқсимон (геликодал) шакл ҳосил қилиб, горизонтал аркалар ўқларига нисбатан ортогонал ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғоннинг ўрта юзасида чоклар траекторияси максимал равишда вертикалга яқин келтирилган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчок юзасининг вертикал текисликдан узоқлашуви минимал ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчокларнинг ўрта чизиқлари асос билан туташиш юзасидаги ўрта чизиқ билан кесишиш бурчаклари (периметрал чок) мумкин қадар тўғри бурчакка яқин ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш263. Чокларни бир бутун ҳолга келтириш кетма-кетлиги ҳамда чоклар туташиш ҳароратлари тўғоннинг кучланиш ҳолатлари ҳисобга олинган ҳолда, очилган чокларни цементациялаш миқдори ҳамда бетон девор қурилмасини қабул қилинган туташиш ҳароратигача совитиш тадбирлари техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлиши таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳада ўртача ҳароратларни бошқариш, балки туташишдаги ҳарорат градиентларини ҳам бошқариш мақсадга мувофиқлиги кўриб чиқилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш264. Тўғонни асос билан туташишида зарурий ҳолларда қуйидагилар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиниқликлар, узилмалар, йирик ёриқлар ва бўшлиқларни бартараф этиш мақсадида бетон ёки темир-бетон панжаралар, тиқинлар, шпонкалар, буткул бетон массивлар ҳамда цементлаш ускуналарини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори мустаҳкамликка эга конструкция элементлари орқали тўғондан қоя массиви ичига кучланишни самарали узатишни таъминлаш мақсадида ерости темир-бетон деворлари, контрфорслар, устун-қозиқлар ва синиқлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлаб кучланган ёки кучланмаган анкерлар, бетон плита ва босим деворлари ёки уларнинг бирикмаларини қўллаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш265. Тўғоннинг асосга таянишида тўғон арка ўқларига мўътадил юзалар бўйича бирикиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, зарурий ҳолатларда таяниш шароитларини яхшиловчи конструкциялар кўзда тутилиши (қирғоқ устунлари, эгар, тиқин, тўғоннинг қирғоқолди секциялари юқори қисмидаги бир бутун ҳолга келтирилмаган қурилиш чоклари) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАрка таянчи кўринишини эгри чизиқли ёки полигонал шаклда қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг асос билан туташишидаги кучланишларни камайтириш учун тўғонни таянч контури бўйича маҳаллий йўғонлашувини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғоннинг аркали қисми даранинг энг тор тирқишсимон қисмида жойлашган тўсиқдан конструктив чок билан ажратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш266. Тўғонни асос билан туташишини лойиҳалаш жараёнида, унинг асос билан туташиш қисмида чўзувчи кучланишлар юзага келиши мумкин бўлган ҳолатларда, юқори қирра зонасида қуйидаги конструктив мосламаларни назарда тутиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори бьеф оралиқ сатҳида асослашлар билан цементланувчи чок-қирқим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон олдидаги асосда тўғон баландлигининг (5 — 10 фоиз) чуқурлигида вертикал тирқиш (кесик) мосламаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқарилувчи цементация девори, гидроизоляцияли қисқа бетон понур (уни тўғон босим ёғи билан туташиши ушбу ШНҚнинг 172-банди талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш267. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлар сув туширгич мосламаларини ушбу ШНҚнинг 65, 7, 136 — 138, 203 ва 204-бандларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркали тўғонлар сув туширгичларини лойиҳалашда, тушаётган сув дара қияликларига қуйи бьеф сув сатҳидан юқори бўлган ҳолда тўпланишига йўл қўйилмаслиги (фақат сув сачратмалари ва сув чанги тушишига йўл қўйилади) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тўғонларниг мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш269. Кучланиш-деформацияланган ҳолат, тўғондан асосга узатилувчи кучланганлик миқдори ва йўналиши, тўғоннинг мустаҳкамлиги ҳамда турғунлиги ҳисоблари, моделларда ўтказилувчи амалий-тажрибавий тадқиқотлар орқали аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 60 m дан юқори бўлган тўғонларнинг I ва II синфлари учун, шунингдек 60 m гача бўлган тўғонларнинг барча синфлари учун мураккаб муҳандислик-геологик шароитларда ҳамда фойдаланишда синалмаган янги тузилмавий ечимларни қўллашда, амалий-тажрибавий тадқиқотлар ўтказилиши мажбурий ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳалаштирилишнинг дастлабки босқичларида иншоотнинг қулай шаклларини ҳамда тузилмавий ечимларини танлаш учун кичик таранг моделларда тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳа босқичида фойдаланиш даврида тўғоннинг кучланиш-деформацияланиш ҳолатини аниқлаш мақсадида, чоклар очилиш эҳтимоллари ва ёриқлар пайдо бўлиши, материалнинг тарангсиз ишлаши, барпо этиш босқичланиши самараси, шунингдек иншоотнинг вайрон қилувчи юкланиши бўйича мустаҳкамлик захирасини баҳоланишини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамлик моделларини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳалаштиришнинг тугалланиш босқичларида тўғон-асос тизимининг ушлаб туриш лаёқатини баҳолаш учун геомеханик моделлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш270. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонларнинг кучланиш-деформацияланган ҳолатини аниқлаш бўйича ҳисоблашлар қуйидагиларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон қурилишининг технологик кетма-кетлиги (барпо этиш босқичлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқатламлар ва чокларни бир бутун ҳолатга келтириш ҳамда сув омборини тўлдириш жараёнлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуч ўлчамли шароитларда охирги элементлар услуби асосида ҳисоблаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуч кўринишдаги арка ва консолларни силжишини ўсишидаги намунавий юкланишлар услуби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсупер-элементлар услуби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача қалинликдаги қобиқлар назариясига асосланган рақамли услубларни қўллаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларнинг III-IV синфлари ҳисоблари ҳамда барча синф тўғонлари дастлабки ҳисоблари соддалаштирилган услублар орқали бажарилишига (арка-марказий консол услуби, тажрибавий юкланишлар қисқартирилган услуби, юпқа қобиқлар назарияси бўйича) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарур ҳолларда ҳисоб-китоблар қуйидагиларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчокларнинг очилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори бьеф томонидан тўғоннинг асос билан туташишида қоя жинсларининг бўшашиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғон жисмида қурилиш чоклари очилиши ва ёриқлар юзага келиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш271. Қурилиш чокларини очилиши ва ёриқларни ҳисобга олган ҳолдаги аркали ҳамда аркали-гравитацион тўғонлар ҳисобларида, иншоот мустаҳкамлигини баҳолаш сиқилган зонадаги бетон мустаҳкамлиги бўйича амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамликни баҳолаш ШНҚ 2.06.08-21 га мувофиқ барча тарафдан сиқилган бетоннинг ҳисобий қаршилигини ортишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш272. Тўғонларни сейсмик таъсирларга бўлган мустаҳкамлик ва турғунлик ҳисоблари ушбу ШНҚнинг 210 ва 214-бандларига мувофиқ шу таъсирларнинг энг ноқулай йўналишлари учун амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўғонларни сейсмик таъсирларга лойиҳалаштирилишида мустаҳкамлик ҳисоблари қурилиш чокларини ва ёриқларни очилишини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш273. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлар учун қирғоқ қояли таянчларнинг турғунлиги ҳисобларини, таянчларни тўғон билан биргаликдаги ишидаги, уларни кучланиш деформацияланган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКенг устунли тўғонлар учун (lch / h > 3 бўлганда) қояли асос билан биргаликдаги тўғоннинг умумий турғунлик ҳисоби бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча ҳолларда тўғон асосидаги маҳаллий мустаҳкамлик (турғунлик) ҳисобига бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш274. Қирғоқ таянчлари турғунлиги ҳамда тўғон асосининг кучланиш-деформацияланиш ҳолати ҳисобида, тўғондан узатилувчи зўриқиш, қояли блокнинг ўз оғирлиги, фильтрланиш ва сейсмик таъсирлар ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш275. Қирғоқ таянчларининг турғунлик ҳисоблари муҳандислик-геологик, геокриологик ва топографик шарт-шароитларни ҳисобга олган ҳолда ажратилувчи алоҳида қояли блокларнинг чегаравий ҳолатининг ташхис қилинишидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирғоқ таянчи турғунлиги энг оз турғунликка эга бўлган қояли блок ҳисоби натижалари бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш276. Аркали ва аркали-гравитацион тўғоннинг умумий турғунлик ҳисоби, тўғонни асос билан бирга чегаравий ҳолатда силжиши бўйича энг катта эҳтимолликка эга бўлган кинематик схемасидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркали тўғон турғунлигини йўқотиш кинематик схемаси кучнинг виртуал силжиши жараёнида силжишга бўлган қаршилик кўпаймаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу шартни қояли асос ва қирғоқ таянчларидаги силжиш ҳисобий юзалари (аркалар хордасининг виртуал силжишида қисқармайдиган) қаноатлантиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш277. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонлар мустаҳкамлиги ва турғунлиги ҳисобларида ушбу ШНҚнинг 8-жадвалида келтирилган иш шартлари коэффициентларидан ташқари, 16-жадвалда келтирилган иш шароитлари коэффициенти ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш278. Тўғонлар ҳисобида унинг тутиб туриш лаёқатига тўғон жисмида жойлашган сув қабул қилиш ва сув ташлаш иншоотларининг таъсири ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАркали ва аркали-гравитацион тўғонини алоҳида элементларнинг ишлашини ўзига хослигини ҳисобга олмаган ҳолдаги умумий мустаҳкамликка бўлган ҳисобларида (кўприк-тўғон кўприги, сув туширгич, сув қабул қилгич элементлари, босимли сув ўтказгичлар ) кўрсатилган элементлар маҳаллий мустаҳкамликка ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир вақтнинг ўзида амал қилувчи бир неча омиллар мавжудлигида, иш шартларининг мувофиқ равишдаги коэффициентларининг кўпайтмалари ҳисобга киритилади (масалан, сейсмик таъсирларни ҳисобга олган ҳолдаги кенг устунлардаги тўғонлар умумий турғунликлари ҳисобларида ycda,2=1,1‧1,1=1,21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш279. Аркали ва аркали-гравитацион тўғонларнинг I ва II синфлари асосларининг кучланиш-деформацияланиш ҳолати, маҳаллий мустаҳкамлик ҳисоблари ҚМҚ 2.02.02-98 га мувофиқ амалга оширилиши, бунда тўғоннинг қирғоқ туташишларида пластик деформациялар соҳалари ҳосил бўлиш имкониятлари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар қоя массивининг бўшашган юзалари учун мустаҳкамлик шартлари бажарилмаса, ушбу ШНҚнинг 264-бандига мувофиқ зарур тадбирлар кўрилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.06-23 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.06-23 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДала кузатувларнинг таркиби ва мазмуни
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Дала кузатувлари лойиҳаси иншоотнинг синфи, муҳандислик-геологик шароитлари, қурилиш ва фойдаланиш шароитларига кўра қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ва фойдаланиш даврида кузатувларнинг мақсади, вазифалари, таркиби, ҳажми ва даврийлигининг кузатув дастурини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишназорат ўлчов ускуналарини (НЎУ) ўрнатиш ва монтаж қилиш, бошқарув панелларини жиҳозлаш, кабель линияларини ётқизиш бўйича кўрсатмаларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНЎУларини, алоқа линияларини, коммутациялайдиган мосламаларни умумий жойлаштириш схемаларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурларини, НЎУларини паспорт маълумотларини ҳамда уларнинг градуировка хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНЎУни ўрнатиш учун ўрнатилган деталлар ва монтаж мосламаларининг ишчи чизмаларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасбобларга, қўшимча ускуналарга, кабель маҳсулотларига, кузатувлар ўтказишга, натижаларни қайта ишлашга ва таҳлилига сметаларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Барча синфдаги тўғонларни ҳисоб-китоб қилишда, ҳақиқий кузатувлар билан назорат қилинадиган иншоотларнинг ва уларнинг асосларини ҳолатини йўл қўйилган чегаравий-рухсат берилган кўрсаткичлари ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Алоҳида жадвал кўринишидаги чегаравий-рухсат берилган қийматларини лойиҳага киритиш лозим.