Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБУЙРУҒИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 29 июлда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 265]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1997 йил 19 мартдаги 20-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.04-97 «Гидротехника иншоотларига юклар ва таъсирлар (тўлқин, муз ва кемалардан)» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Б. ЗАКИРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 9 июль,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-25-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 26 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚишлоқ хўжалиги вазири И. АБДУРАҲМОНОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 28 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 1 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 9 июлдаги 01/2-25-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинадиган гидротехника иншоотларини лойиҳалаш ҳамда уларга нисбатан юклар, тўлқинлар, музлар ва кемалар таъсирининг меъёрий қийматларига оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳавола
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур ШНҚда ҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехника иншоотлари. Лойиҳалаштиришнинг асосий низомлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳавола қўлланилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлар, сойлар, каналлар ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёларнинг ўзанларини тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин элементлари (асосий) — тўлқин баландлиги, узунлиги ва тўлқин даври;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмунтазам тўлқинлар — фазонинг суюқлик билан эгаллаган ушбу нуқтасида баландлик ва даври ўзгармас бўлиб қолувчи тўлқинлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурғун тўлқинлар — кўриниш шакли фазода кўчмайдиган тўлқинлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин кесими (бош) — тўлқинланган сиртнинг тўлқин нури йўналиши бўйича вертикал текислик билан кесишиш чизиғи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин ўркачи — ўртача тўлқин чизиғидан юқорироқда жойлашган тўлқин қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин чўққиси — тўлқин ўркачининг энг баланд нуқтаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин ётиғи — ўртача тўлқин чизиғидан пастроқда жойлашган тўлқин қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин таги — тўлқин ётиғининг энг пастки нуқтаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин узунлиги — тўлқин кесимида икки ёнма-ён ўркачларнинг орасидаги горизонтал масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин нури — берилган нуқтада тўлқин кўламига тик йўналган чизиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин тезлиги — тўлқин ўркачининг унинг тарқалиш йўналишидаги кўчиш тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамолнинг ҳисобий тезлиги (тўлқинларнинг элементларини аниқлашда) — сув сатҳидан 10 m баландликдаги шамол тезлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Вертикал ва қия кесимли гидротехника иншоотларига юкланишлар ва тўлқин таъсирлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотларига бўладиган тўлқинлардан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ҳисобий юк, унинг меъёрий қийматидан ноқулай томонга оғиш имконини ҳисобга оладиган, меъёрий юкланишни юкланишлар бўйича ишончлилик коэффициенти γf га кўпайтмаси сифатида аниқланиши, бунда γf гидротехника иншоотларини лойиҳалашда ҚМҚ 2.06.01-97 талаблари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ ва тўсиқ акваториялардаги тўлқинларнинг ҳисобий элементлари ҳамда муз шароитлари муҳандислик изланишлари, кўп йиллик табиий шароитдаги кузатишлар ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинлар элементларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ ҳисоблаш йўли билан аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI ва II синф гидротехника иншоотлари учун тўлқин ва музлардан бўладиган юкланишларни табиий шароитда ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Очиқ акватория томондан тик тўлқинларни таъсирига гидротехника иншоотларини ҳисоблаш (1-расм) db >1.5h тубгача бўлган чуқурликда ва берма устидаги чуқурлик dbr ≥ 1.25h амалга оширилиши, бунда эркин тўлқин сатҳи ва тўлқин босимини аниқлашга оид формулаларда db, m, тубгача чуқурлик ўрнига ҳисобланувчи ва қуйидаги формула орқали аниқланувчи чуқурлик d, m қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd = df + kbr (db — df) (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdf — гидротехника иншооти таглиги устидаги чуқурлик, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkbr — мазкур ШНҚнинг 2-расмининг графиги бўйича қабул қилинадиган коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh — дастлабки келувчи тўлқин баландлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Тик тўлқинларни очиқ акватория томондан вертикал деворга бўлган босими эпюралари, вазнли тўлқиннинг берма массивларига бўлган босими эпюралари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — тўлқин ўркачидаги, б — тўлқин чуқурлигида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. kbr коэффициенти қийматларининг графиклари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Вертикал деворнинг, ҳисобий сув сатҳидан ҳисобланган эркин тўлқин юзасининг кўтарилиши ёки пасайиши қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўлқиннинг айланавий частотаси;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўлқиннинг ўртача даври, s;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— вақт, s;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўлқинли рақам;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўлқиннинг ўртача узунлиги, m.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТурғун тўлқинни вертикал деворга таъсирида h мазкур ШНҚнинг 2-формуласи бўйича coswt нинг қуйидаги миқдорлари учун аниқлашнинг уч ҳолатини инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-расм. k4 ва k5 коэффициентлари қийматлари графиклариҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишcoswt =1 — ҳисобланган сатҳдан ηmax, m кўтарилувчи тўлқин чўққисини деворига келишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1>coswt>0 — горизонтал чизиқли тўлқин юкланишининг Pxc, kN/m, максимал қийматида, ҳисобланган сатҳдан hc га кўтарилувчи тўлқин ўркачи учун coswt қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишcoswt = -1 ҳисобланган сатҳдан пастда жойлашган тўлқин ётиқлиги учун горизонтал чизиқли тўлқин nt юкланиши Pxt, kN/m, максимал қийматида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўлганда ва бошқа барча ҳолларда мазкур ШНҚнинг 3-формуласи бўйича ўнг томони қиймати 1 дан катта бўлганда кейинги ҳисоблашларда coswt=1 деб қабул қилиш керак.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-расм. k8 ва k9 коэффициентлар қиймати чизмаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Турғун тўлқинлар чўққисида ёки саёзлигида чуқур сув зонасида вертикал деворга бўлган юкланишни Рх, kN/m, тўлқин босими эпюраси бўйича қабул қилиш лозим, бунда p миқдор, кPа, z,m чуқурликда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr — сув зичлиги, т/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — эркин тушишнинг 9,81 m/s2 га тенг бўлган тезланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz — ( z1=hc; z2=0; z3=d ), m, ҳисобий сатҳдан ҳисобланувчи нуқталар ординатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz1=hc бўлганда ўркач учун соҳили учун эса z6 = 0 бўлганда р = 0 деб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Турғун тўлқинлар чўққисида ёки саёз сув зонасида вертикал деворга бўлган юкланишни Рх, kN/m, тўлқин босими эпюраси бўйича қабул қилиш лозим, бунда p миқдор, кPа, z, m чуқурликда қуйидаги 1-жадвал орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
1-жадвал |
|
Нуқталар N |
Нуқталар чуқурлиги z, m |
Тўлқин босими қиймати p, кPa |
|
ўркачда |
||
|
1 |
ηc |
p1 = 0 |
|
2 |
0 |
p2 = k2pgh |
|
3 |
0,25 d |
p3 = k3pgh |
|
4 |
0,5 d |
p4 = k4pgh |
|
5 |
d |
p5 = k5pgh |
|
соҳилда |
||
|
6 |
0 |
p6 = 0 |
|
7 |
ηt |
p7 = pgηi |
|
8 |
0,5 d |
p8 = k8pgh |
|
9 |
d |
p9 = k9pgh |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: k2, k3, k4, k5, k8, k9 коэффициент қийматлари 3,4,5-расмлардаги графикларга мувофиқ олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотлари ва уларнинг элементларига (махсус ҳолат) юкланиш ва тўлқинлар таъсирлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Гидротехника иншоотининг юқори ҳисобий даражасидан zsup, m, nmax, m, вертикал деворга бўлган тўлқин босими р, кPа мазкур ШНҚнинг 6 ва 7-бандларига мувофиқ олинган босим қийматларини қуйидаги формула орқали аниқланувчи kc коэффициентига кўпайтириш орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«+» ва «-» белгилари гидротехника иншооти юқори қисмининг ҳисобий сув сатҳидан баланд ёки паст ҳолатига мос келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур ШНҚнинг 5-бандига мувофиқ аниқланган эркин тўлқин сиртининг η, кўтарилиши ёки тушишини хам kc коэффициентига кўпайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўриб чиқилаётган ҳолатдаги горизонтал чизиқли тўлқин юкланиши Pхс, kN/m, тўлқин босими эпюраси майдони бўйича вертикал девор баландлиги чегараларида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Очиқ акваторий тарафдан тўлқин фронти гидротехника иншоотига α — бурчак остида яқинлашганда, (гидротехника иншоот барқарорлиги ва пойдевор грунтларни мустаҳкамлигини ҳисоблашда) мазкур ШНҚнинг 6, 7-бандларига мувофиқ қабул қилинган вертикал девор ушбу ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган kl коэффициентига кўпайтириш орқали камайтириш лозим, 2-жадвалга мувофиқ 
l-секция узунлиги, m — тўлқин узунлиги, m, α — вертикал девор ва тўлқин фронти йўналиши орасидаги бурчак.
l-секция узунлиги, m — тўлқин узунлиги, m, α — вертикал девор ва тўлқин фронти йўналиши орасидаги бурчак.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Тўсиқ билан ўралган акваторий томондан дифракцияланган тўлқинлардан бўлган горизонтал юкланишни гидротехника иншооти қисмининг нисбий узунлигида 
аниқлаш керак. Бунда, тўлқин босимининг р, кPа миқдорлар билан ҳисобий эпюрасини қуйидаги ҳолатларни кўриб чиқиш орқали уч нуқталар бўйича бажарилишига йўл қўйилади:
аниқлаш керак. Бунда, тўлқин босимининг р, кPа миқдорлар билан ҳисобий эпюрасини қуйидаги ҳолатларни кўриб чиқиш орқали уч нуқталар бўйича бажарилишига йўл қўйилади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин тепаси гидротехника иншооти қисми ўртаси билан бириктирилган (ушбу ШНҚнинг 6-а расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин ётиқлиги гидротехника иншооти қисми ўртаси билан бириктирилганда (мазкур ШНҚнинг 6-б расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhdif — мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ аниқланувчи дифракцияланган тўлқин баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkl — sina = бўлганда ушбу ШНҚнинг 2-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-расм. Дифракцияланган тўлқинларни тўсиб қўйилган акватория томондан вертикал девор ва унинг тубига бўлган босими эпюралари: а — тўлқин ўркачида, б — тўлқин соҳилида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
2-жадвал |
|
Қисмнинг нисбий узунлиги
|
0,1 |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 ва катта |
||
|
kl коэффициенти |
0,98 |
0,94 |
0,86 |
0,76 |
0,70 |
||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Тўсиб қўйилган акватория томондаги чуқурликда 
чуқурликда тўлқин босимини нолга тенг деб қабул қилиб, (6-расмга қаранг) тўлқин босимининг учбурчакли эпюрини ясаш керак.
чуқурликда тўлқин босимини нолга тенг деб қабул қилиб, (6-расмга қаранг) тўлқин босимининг учбурчакли эпюрини ясаш керак.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Гидротехника иншоотининг яхлит девори горизонтал чокларида ҳамда остидаги муаллақлашувчи тўлқин босими чекка нуқталаридаги горизонтал тўлқин босимига ва унинг гидротехника иншооти кенглиги доирасидаги чизиқли ўзгаришидаги қийматларига тенг қилиб олинади (ушбу ШНҚнинг 1 — 6-расмларида келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Вертикал девор олдидаги максимал таг тезлик Vb,max, m/s, (тик тўлқинлар таъсиридан), деворнинг олд ёқидан 
масофа остида бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
масофа остида бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишksl — мазкур ШНҚнинг 3-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
3-жадвал |
|
Тўлқин
қиялиги |
8 |
10 |
15 |
20 |
30 |
|
|
ksl коэффициенти |
0,6 |
0,7 |
0,75 |
0,8 |
1 |
|
/h,Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвиб кетмайдиган туб тезликларнинг йўл қўйилувчи қийматлари Vb,adm, m/s, фракциялар йириклиги D, mm бўлган грунт учун қуйидаги 7-расм бўйича қабул қилиниши керак, Vb,max>Vb,adm бўлганда ювилиб кетмасликдан ҳимоя қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-расм. Ювилиб кетмайдиган таг тезликларнинг йўл қўйиладиган қийматлар графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Бермали массивларга бўладиган муаллақлашувчи тўлқин эпюраси мазкур ШНҚнинг 1-б расмига мувофиқ pbri кPа, ординаталар билан (i=1,2 ёки 3) бўлгандаги аниқланувчи трапеция шаклда қуйидаги формула орқали қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (13)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— девордан массивнинг мувофиқ ёқигача бўлган масофа, m;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkbri — ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρ f — гидротехника иншооти таглиги сатҳидаги тўлқин босими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4-жадвал |
|
Нисбий
чуқурлик d/ |
Тўлқинлар
ётиқлигидаги |
|
|
15 ва ундан кам |
20 ва ундан кўп |
|
|
0,27 дан кам |
0,86 |
0,64 |
|
0,27 дан 0,32 гача |
0,60 |
0,44 |
|
0,32 дан ортиқ |
0,30 |
0,30 |
/h
коэффициент kbrҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотларига парчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Очиқ акватория томонидан парчаланувчи тўлқинлар таъсирига гидротехника иншоотларини ҳисоблаш берма юқорисида бўлган dbr<1,25h ва тубигача бўлган чуқурликда dbr³1,5 h қуйидаги 8-расмга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-расм. Парчаланувчи тўлқинларнинг вертикал деворига ва унинг тубига берган босими эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПарчаланувчи тўлқинлардан бўлган горизонтал чизиқли юкланишни Pхс, kN/m, ён томондан бўладиган тўлқин босимининг эпюра юзаси бўйича қабул қилиш лозим, бунда z, m ординатлар қийматлари учун p, кPа қийматларни қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz1 = -h, p1 = 0; (14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz2 = 0, p2 = 1,5pgh; (15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz3 = df, 
(16)
(16)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПарчаланувчи тўлқинлардан бўлган вертикал чизиқли юкланишни Pzc, kN/m, муаллақлашувчи тўлқин босими эпюра юзасига тенг деб қабул қилиниши ҳамда қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(17)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ — 5-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПарчаланувчи тўлқинлар бўлганда вертикал девор олдидаги берма юзасидан сувнинг максимал тезлиги Vf,max, m/s қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(18)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
5-жадвал |
|
|
≤ 3 |
5 |
7 |
9 |
|
μ коэффициенти |
0,7 |
0,8 |
0,9 |
1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Очиқ акватория томондан қирғоққа урилувчи тўлқинлар таъсири остидаги гидротехника иншоотлар ҳисоби, туби девор билан уланган қисмининг камида 0,5 
m узунлик бўйича db<dcr чуқурлик остида амалга оширилиши лозим (9-расм), бунда қирғоққа урилувчи максимал тўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан кўтарилиши nc,sur, m, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
m узунлик бўйича db<dcr чуқурлик остида амалга оширилиши лозим (9-расм), бунда қирғоққа урилувчи максимал тўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан кўтарилиши nc,sur, m, қуйидаги формула бўйича аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhsur — қирғоққа урилувчи тўлқин баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdcr — критик чуқурлик, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-расм. Вертикал девор ва унинг тубига қирғоққа урилувчи тўлқинлар босими эпюраси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — туб сатҳидаги тўшама усти билан,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — тўшама тубининг юқориси билан
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўлган горизонтал чизиқли юкланишни Pxc, kN/m, ён томон тўлқин босими эпюраси юзаси бўйича қабул қилиниши, бунда р қийматлар, кPа, z, m, ординатлар қиймати учун қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz1 = -hzur, p1 = 0; (20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, p2 = 1,5pgh; (21)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz3 = -df, 
, (22)
, (22)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қирғоққа урилувчи тўлқин узунлиги, m.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўлган вертикал чизиқли юкланишни Pzc, kN/m, муаллақлашувчи тўлқин босими (р3 баландлик билан) эпюраси юзасига тенг қилиб олинади ва қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(23)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ акватория томондан вертикал девор олдидаги қирғоққа урилувчи тўлқиннинг максимал туб тезлиги Vb,max, m/s қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(24)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. I ва II синф гидротехника иншоотларига парчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқин таъсирларидан бўлган юкланишларни, лаборатория тадқиқотлари ёки динамик услублар ҳисоби асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Қия гидротехника иншоотларига юкланиш ва тўлқинларнинг таъсирлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Тўлқинлар қиялигига бўлган орқага қайтиши баландлигини hrun, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhrun = krkpkspkrunkikαh1% (25)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh1фоиз — тизимда 1 фоиз таъминланиш билан тўлқинлар баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkr ва kp — ушбу ШНҚнинг 6-жадвал бўйича қабул қилинувчи қияликнинг ғадир-будирлиги ва ўтказувчанлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишksp — мазкур ШНҚнинг 7-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkrun — ушбу ШНҚнинг 10-расми графиклари бўйича қабул қилинувчи, гидротехника иншооти олдидаги сув чуқурлиги d ва тўлқин ётиқлигига боғлиқ 
коэффициент.
коэффициент.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚавссиз кўрсатилган `ld /h1фоиз катталик қийматлари d ³ 2h1фоиз ҳолат учун тегишлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншооти олдидаги d < 2h1фоиз чуқурликда krun коэффициентни d = 2h1фоиз чуқурликда аниқланувчи ва `ld/h1фоиз катталик ушбу ШНҚнинг 10-расмида қавслар ичида келтирилган`ld қиймат бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
6-жадвал |
|
Қияликни маҳкамлаш конструкцияси |
Нисбий ғадир-будирлик r/h1фоиз, |
kr коэффициенти |
kp коэффициенти |
|
Бетон (темир-бетон) плиталар билан |
- |
1 |
0,9 |
|
Тош-шағалли, тошли ёки бетонли (темир-бетонли) блоклар билан маҳкамлаш |
0,002 дан кам |
1 |
0,9 |
|
0,005 — 0,01 |
0,95 |
0,85 |
|
|
0,02 |
0,9 |
0,8 |
|
|
0,05 |
0,8 |
0,7 |
|
|
0,1 |
0,75 |
0,6 |
|
|
0,2 дан катта |
0,7 |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҒадир-будирлик хусусиятли ўлчамини r, m маҳкамлаш материали доначалари ўртача диаметрининг ёки бетон (темир-бетон) блоклар ўртача ўлчамига тенг қилиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
7-жадвал |
|
ctg j қиймати |
1-2 |
3-5 |
5 дан катта |
|
ksp коэффициент шамол тезлиги Vw, m/s: |
|
|
|
|
20 m/s ва катта |
1,4 |
1,5 |
1,6 |
|
10 m/s |
1,1 |
1,1 |
1,2 |
|
5 ва ундан кам |
1 |
0,8 |
0,6 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: φ — қияликни горизонтга бўлган нишаби бурчаги, градус (°).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
8-жадвал |
|
|
Орқага кетиш бўйича таъминланиш i,фоиз |
0,1 |
1 |
2 |
5 |
10 |
30 |
50 |
|
ki коэффициенти |
1,1 |
1,0 |
0,96 |
0,91 |
0,86 |
0,76 |
0,68 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишki — мазкур ШНҚнинг 8-жадвали бўйича қабул қилинувчи орқага қайтиши бўйича таъминланиш коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишka — ушбу ШНҚнинг 9-жадвали бўйича сув қирқими ва тўлқин кўлами орасидаги a бурчакка боғлиқ равишда қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-расм. krun коэффициенти қийматлари графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
9-жадвал |
|
α, бурчаги қиймати, град |
0 |
10 |
20 |
30 |
40 |
50 |
60 |
|
ka коэффициенти |
1 |
0,98 |
0,96 |
0,92 |
0,87 |
0,82 |
0,76 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: Қумли ва шағалли соҳил бўйларидаги тўлқинларнинг қайтиш қалинлигини аниқлашда, соҳил бўйининг бўрон пайтида қиялиги ўзгаришини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув сатҳи чизиғида соҳил бўйининг энг кўп пасайишини қирғоқда энг катта тўлқин қайтиши баландлигигача ноль қийматга келтирилган ҳолда 0,3h деб қабул қилинади, сув остида эса d = dcr, m, чуқурликкача, ювилувчи грунтлар учун ёки d = dcr,u, m — ювилиб кетмайдиган грунтлар учун (бунда h, dcr ва dcr,u — мос равишдаги тўлқин баландлиги, биринчи ва охирги бузилиш устунлардаги сувнинг чуқурлиги, m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Монолит ёки йиғма плиталар билан маҳкамланган 1,5<ctgφ<5 остидаги қиялик устига таъсир этувчи тўлқин босими эпюраси ушбу ШНҚнинг 11-расми бўйича қабул қилиниши лозим. Бунда, максимал ҳисобланган тўлқин босими Pd, кPа қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpd=ks kf prel ρgh, (26)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишks — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(27)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkf — мазкур ШНҚнинг 10-жадвали бўйича аниқланувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишprel — 2-нуқтадаги қияликка таъсир этувчи максимал нисбий тўлқин босими (мазкур ШНҚнинг 11-расми) бўлиб, ушбу ШНҚнинг 11-жадвали бўйича ёки қуйидаги формула бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-расм. Плиталар билан маҳкамланган қияликка бўлган максимал ҳисобланган тўлқин босимининг эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
10-жадвал |
|
Тўлқин ётиқлиги |
10 |
15 |
20 |
25 |
35 |
|
|
kf коэффициенти |
1 |
1,15 |
1,3 |
1,35 |
1,45 |
|
/hҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
11-жадвал |
|
|
Тўлқин баландлиги, h, m |
0,5 |
1 |
1,5 |
2,0 |
2,5 |
3,0 |
3,5 |
≥4 |
|
Максимал нисбий тўлқин босими, prel |
3,7 |
2,8 |
2,3 |
2,1 |
1,9 |
1,8 |
1,75 |
1,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаксимал ҳисобланган тўлқин босими Pd билан босилувчи 2-нуқта ординатаси z2, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(28)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА ва В параметрлари қуйидаги формула орқали аниқланувчи катталиклардир:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(29)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(30)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚияликка бўлган тўлқин қайтиши баландлигига мувофиқ келувчи z3, m ордината ушбу ШНҚнинг 7-бандига асосан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 — нуқтадан юқори ва паст бўлган маҳкамланган қиялик қисмларида (мазкур ШНҚнинг 11-расм), тўлқин босими эпюраси ординаталар қийматлари р, кPа қуйидаги масофаларда қабул қилиниши лозим, m:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишl1 = 0,0125 Lφ ва l3 = 0,0265 Lφ p = 0,4 pd бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишl1 = 0,0325 Lφ ва l4 = 0,0675 Lφ p = 0,1 pd бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(31)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚияликка маҳкамланган плиталар устидаги тўлқин босимига қарши босим эпюраси ординатлари Pc, кPа, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPc=ks kf pc,rel ρgh, (32)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpc,rel — ушбу ШНҚнинг 12-расми бўйича қабул қилинувчи нисбий тўлқин қарши босими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Мураккаб шаклга эга бўлган қиялик кесимли гидротехника иншоотлари учун (берма ва ўзгарувчан нишаблар) тўлқин қайтиш баландлиги hrun ва қияликларга маҳкамланган тўлқин юкланишлари лаборатория тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Қия кесимли гидротехника иншоотларини ва бузиб олинган тош, оддий ва шаклдор бетон ёки темир-бетон блоклардан маҳкамланган қияликларни лойиҳалаштиришда алоҳида элемент массасини m ёки mz, т, қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош ёки блокнинг гидротехника иншооти юқорисидан z=0,7h чуқурликкача бўлган қисмида жойлашганда қуйидаги формула орқали:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(33)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-расм. Нисбий тўлқин қаршилигини аниқлаш учун графиклар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz>0,7h қуйидаги формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(34)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkfr — ушбу ШНҚнинг 12-жадвалидан 
бўлганда, шунингдек мураккаб қирқимдаги kfr коэффициент бўлиб, тажриба маълумотлари бўйича аниқланади;
бўлганда, шунингдек мураккаб қирқимдаги kfr коэффициент бўлиб, тажриба маълумотлари бўйича аниқланади;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrm — мустаҳкамловчи материал зичлиги, t/m3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
12-жадвал |
|
Ўрнатиш элементлари |
kfr коэффициенти |
|
|
уюлган ҳолатда |
ётқизилган ҳолатда |
|
|
Тош |
0,025 |
- |
|
Оддий бетон блоклар |
0,021 |
- |
|
Тетрапод ва бошқа шаклдор блоклар |
0,008 |
0,006 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Қияликларни сараланмаган тош ётқизишлар билан маҳкамлаш (тоғ массаси билан) тўлқин баландлигининг кўпи билан 3,0 m бўлганда, агар қияликнинг ётиқлиги ctgφ<5 ва ctgφ>5 бўлганда 3,5 m дан катта бўлмаганда йўл қўйилади. Бундай маҳкамлашни лойиҳалашда тош ётқизишлар турли хил ўлчамдаги фракциялардан 
ва бундан майдаси ётқизишларда умумий материаллар миқдорининг i фоизни ташкил қилади, mi — алоҳида тошларнинг i-фракциясининг массаси, t, Тошнинг ҳисобий массасини m ушбу ШНҚнинг 20-банди бўйича аниқланади.
ва бундан майдаси ётқизишларда умумий материаллар миқдорининг i фоизни ташкил қилади, mi — алоҳида тошларнинг i-фракциясининг массаси, t, Тошнинг ҳисобий массасини m ушбу ШНҚнинг 20-банди бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁтиқлиги 
чегарасида бўлган қияликларда, гранулометрик таркибни хусусиятловчи ва i — фракциянинг ҳар қайсиси учун аниқланувчи kgr,i параметрнинг қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланади:
чегарасида бўлган қияликларда, гранулометрик таркибни хусусиятловчи ва i — фракциянинг ҳар қайсиси учун аниқланувчи kgr,i параметрнинг қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(35)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD — ҳисобланувчи масса m га мос келувчи ҳисобланувчи диаметр бўлиб, қуйидаги 13-расмда штрихланган зона орқали аниқланувчи оралиқ ичида бўлиши лозим. Қияликлар ётиқлиги ctgj < 3 бўлганда, лаборатория тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-расм. Қияликларни маҳкамлаш учун сараланмаган тош ётқизишни йўл қўйилувчи донавий таркибини аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Сараланмаган турли доначалик тош ётқизишлар орқали маҳкамланган қияликлар ётиқлиги ctgφ> 5 шароитида тошнинг шамол тўлқинлари таъсиридан бўлган чегаравий мувозанат ҳолатига мувофиқ келувчи ҳисобий тош массасини m, т, 
бўлганда ҳосил қилинган натижаларни мазкур ШНҚнинг 13-жадвали бўйича аниқланувчи
коэффициентга кўпайтириш билан ушбу ШНҚнинг 33-формуласи орқали аниқланиши зарур.
бўлганда ҳосил қилинган натижаларни мазкур ШНҚнинг 13-жадвали бўйича аниқланувчи коэффициентга кўпайтириш билан ушбу ШНҚнинг 33-формуласи орқали аниқланиши зарур.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
13-жадвал |
|
ctgφ |
6 |
8 |
10 |
12 |
15 |
||
|
|
0,78 |
0,52 |
0,43 |
0,25 |
0,2 |
||
/h ≥ 10 бўлганда, kφ, коэффициентҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDi ³ D ўлчамли фракцияларнинг минимал таркиби қуйидаги 14-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
14-жадвал |
|
Турли доначалик коэффициенти D60/D10 |
5 |
10 |
20 |
40 — 100 |
|
Di ³ D ўлчамли фракциялар минимал миқдори, фоиз (оғирлик бўйича) |
50 |
30 |
25 |
20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Силлиқ тўсиқларга ва очиқ гидротехника иншоотларига тўлқинлардан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Вертикал силлиқ тўсиқларга тўлқинлардан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. d > dст бўлганда кўндаланг ўлчамлари 
ва 
(ушбу ШНҚнинг 14-a расм) бўлган вертикал силлиқ тўсиққа таъсир қилувчи тўлқинлар максимал Qmax, kN кучини, тўсиқнинг тўлқиннинг энг нисбий юқорисига 
турли хил ҳолатларида олинадиган бир қатор қийматларидан қуйидаги формула орқали аниқланади:
ва (ушбу ШНҚнинг 14-a расм) бўлган вертикал силлиқ тўсиққа таъсир қилувчи тўлқинлар максимал Qmax, kN кучини, тўсиқнинг тўлқиннинг энг нисбий юқорисига турли хил ҳолатларида олинадиган бир қатор қийматларидан қуйидаги формула орқали аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(36)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-расм. Силлиқ тўсиқларга бўладиган тўлқин юкланишларини аниқлаш чизмалари: а — вертикал, б — горизонтал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQi,max ва Qv,max — kN, мувофиқ равишда тўлқинлар таъсиридаги кучнинг инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(37)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(38)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdi ва dv — мазкур ШНҚнинг 15-расми, 1 ва 2-жадвалига мувофиқ равишда қабул қилинувчи, тўлқинлар таъсирларидан бўлган максимал кучнинг инерцион ва тезлик компонетларининг мужассамлик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh ва l — ушбу ШНҚнинг 1-иловасининг 4-бандига мувофиқ қабул қилинувчи ҳисобий тўлқиннинг баландлиги ва узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa — тўлқин нури бўйича тўсиқ ўлчами, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — тўлқин нури бўйича нормал бўйича тўсиқ ўлчами, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD — юмалоқ кесимли тўсиқ диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkv — ушбу ШНҚнинг 15-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишai ва av — мазкур ШНҚнинг 16-расм а ва б чизмалари бўйича қабул қилинувчи чуқурли kN нинг инерцион ва тезлик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbi ва bv — ушбу ШНҚнинг 17-расми бўйича қабул қилинувчи, кўндаланг кесими доира, эллипс ва тўғри бурчакли учбурчак шаклида бўлган тўсиқ шакли инерцион ва тезлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
15-жадвал |
|
|
Тўсиқнинг нисбий ўлчами a/l,b/l,D/l |
0,05 |
0,1 |
0,15 |
0,2 |
0,25 |
0,3 |
0,4 |
|
kv коэффициенти |
1 |
0,97 |
0,93 |
0,86 |
0,79 |
0,70 |
0,52 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: икки боши очиқ гидротехника иншоотлари ёки алоҳида турадиган силлиқ тўсиқларни тўлқинлардан бўладиган юкланишларини ҳисоблаш, уларнинг юзаларининг ғадир-будирлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоррозия ва тирик организмлар (органика) таъсирларини камайтириш бўйича тажрибавий маълумотлар мавжуд бўлганда, шаклнинг коэффициентлари қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβv = Cv; (40)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCi ва Cv — инерцион ва тезлик қаршиликлари коэффициентларининг аниқланган тажрибавий қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқинлар силлиқ тўсиқларга бурчак остида келганда (эллипс ёки тўғри бурчакли учбурчак кесимда) шакл коэффициентини аниқлаш уларнинг бош ўқлар бўйича қийматлари орасидаги интерполяция орқали аниқланишига йўл қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қиймат бўлганда вертикал силлиқ тўсиққа максимал таъсир этувчи тўлқин кучини 
қиймат бўлганда эса Qmax=Qv,max. бошқа ҳолларда Qmax ни мазкур ШНҚнинг 36-формуласи орқали турли æ ларда олинган бир қатор қийматлардан аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-расм. Инерцион (1-чизма) ва тезлик δv (2-чизма) мужассамлик коэффициентлар қийматларининг тўлқин кучи компоненти таъсиридаги графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-расм. Чуқурликнинг инерцион ai ва тезлик av коэффициентлари қийматлари графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17-расм. Инерцион bi ва тезлик bv шакл коэффициентлари қийматлари графиклари (эллипсли тўсиқлар учун — туташ чизиқлар, призма шакли тўсиқлар учун эса штрихли чизиқлар) a/b га боғлиқ равишда (Q, q ва Pх учун) ёки b/a (Pz учун) 1 — ғадир-будир эллипс шаклли тўсиқ учун, 2 — силлиқ тўсиқ учун, 3 — сув ости ғадир-будир ва сув усти қисми силлиқ вертикал эллипс шакли тўсиқлар учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. z, m, чуқурликдаги вертикал силлиқ тўсиққа q, kN/m тўлқинлардан бўладиган, тўлқинлар таъсирининг максимал кучи остида Qmax (мазкур ШНҚнинг 14-а расм) бўлишидаги чизиқли юкланиш қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(41)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqi,maх ва qv,maх қуйидаги формулалар орқали аниқланувчи тўлқинлардан бўлган максимал чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентлари, кН/m:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(42)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(43)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мос равишда мазкур ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларидан, x қийматида ушбу ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ қабул қилинган тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентларининг мужассамлик коэффициентлари.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqxi ва qxv — тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланиш коэффициентлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 19-расмининг а ва б чизмалари бўйича нисбий чуқурликнинг 
қийматлари бўйича қабул қилинади.
қийматлари бўйича қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18-расм. Инерцион dxi (1-чизма) ва тезлик dxv (2-чизма) компонентлари тўлқинлардан бўладиган горизонтал чизиқли мужассамлик коэффициентлари қийматларининг чизмаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Ҳисобланган сатҳ устидан тўлқинланган сатҳнинг ортиши n, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn = nrel h, (44)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhrel — 20-расм бўйича аниқланувчи тўлқинланган сатҳнинг нисбий ортиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎртача тўлқин чизиғининг ҳисобланган сатҳдан Dd, m, ортиши қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (45)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhc,rel — 20-расм бўйича χ = 0 қийматда аниқланувчи тўлқин чўққисининг нисбий ортиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолда жойлашган, вертикал силлиқланган тўсиққа
m, бўлган тўлқин юкланишлари Q ва q мазкур ШНҚнинг 36 ва 41-формулалари орқали аниқланиши керак. Бунда, 
коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-графигидан, 
ушбу ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ қабул қилиниши лозим (белгиланган χ = x/λ қиймат учун).
m, бўлган тўлқин юкланишлари Q ва q мазкур ШНҚнинг 36 ва 41-формулалари орқали аниқланиши керак. Бунда, коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-графигидан, ушбу ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ қабул қилиниши лозим (белгиланган χ = x/λ қиймат учун).Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19-расм. qxi, qxv, qzv тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш коэффициентлари графиклари, d/l бўлганда, 1) 0,1, 2) 0,15, 3) 0,2, 4) 0,3, 5) 0,5, 6) 1, 7) 5 ва l/h = 40 — туташ чизиқлар, l/h = 8-15 — штрихли чизиқлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Ҳисобий сув сатҳидан вертикал силлиқланган тўсиқнинг тўлқинлар таъсиридаги максимал куч Qmax юкланадиган нуқтасига бўлган масофа ZQ,max, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (46)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdi ва dv — ушбу ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-чизмаларидан χ нинг Qmax га мувофиқ келишидаги қабул қилинувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZQ,i ва ZQ,v — мувофиқ равишда инерцион ва тезлик кучлари, m компонентлари таъсир этувчи нуқталар ординатлари бўлиб қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzi,rel ва zv,rel — инерцион ва тезлик кучлари компонентлари таъсир этувчи нуқталарнинг нисбий ординатлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 21-расми графиклари бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmi ва mv — мазкур ШНҚнинг 22-расми чизмалари бўйича қабул қилинувчи фаза инерцион ва тезлик коэффициентлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20-расм. hrel коэффициент қийматлари графиги 1 — d/l=0,5 ва l/h=40 бўлганда, 2 — d/l =0,5 ва l/h =20, d/l =0,2 ва l/h=40 бўлганда, 3 — d/l =0,5 ва l/h =10 бўлганда, шунингдек d/l =0,2 ва l/h=20 бўлганда, 4 — d/l =0,2 ва l/h=10 бўлганда коэффициентлар 15-расмнинг 1 ва 2-чизмалари бўйича, dxi ва dxv эса 18-расмнинг 1 ва 2-чизмалари бўйича c=x/l берилган қиймат учун аниқланади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21-расм. Нисбий ординатлар миқдорлари графиги 1-zi,rel ва 2-zv,rel
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22-расм. Фаза инерцион mi ва тезлик mv коэффициенти графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисоб сатҳидан Q куч таъсир этувчи нуқтагача x нинг тўлқин ўркачидан тўсиққача бўлган масофани zQ мазкур ШНҚнинг 46-формула бўйича аниқланади, бунда di ва dv коэффициентлар мазкур ШНҚнинг 15-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ берилган c=x/l қиймат учун қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Горизонтал силлиқ тўсиққа тўлқинлардан бўлган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Pmax, kN/m тўлқинлардан тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишнинг максимал қийматини, кўндаланг кесими ўлчамлари 
m бўлган ва zc ≥ b, бироқ 
ва 
бўлгандаги горизонтал силлиқ тўсиққа бўлган таъсири қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим. (ушбу ШНҚнинг 14-б расм):
m бўлган ва zc ≥ b, бироқ ва бўлгандаги горизонтал силлиқ тўсиққа бўлган таъсири қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим. (ушбу ШНҚнинг 14-б расм):Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(49)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки ҳолатлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаксимал ташкил этувчи горизонтал чизиқли юкланишни Px,max, kN/m, вертикал чизиқли ташкил этувчи юкланишнинг тегишли қийматида Pz, kN/m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаксимал вертикал ташкил этувчи чизиқли юкланиш Pz,max, kN/m, унга мувофиқ равишдаги чизиқли юкланишнинг Px, kN/m, горизонтал ташкил этувчиси қийматида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқин чўққисидан тўсиқ марказигача бўлган масофа x, m, максимал чизиқли юкланишлар таъсирида Px,max ва Pz,max, c=x/l нинг нисбий катталигида ушбу ШНҚнинг 18 ва 23-расмларига мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23-расм. Тўлқинлардан, вертикал чизиқли юкнинг инерцион δzi (1-графиклар) ва тўлиқ компонентларини йиғиндиси коэффициентлари қиймати графиги δzv — (2-графиклар)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг горизонтал ташкил этувчиси максимал қийматининг Px,max, kN/m, горизонтал силлиқ тўсиққа таъсири æ нинг турли қийматларида қабул қилинувчи бир қатор катталиклардан қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPx,max=Pxi δxi+Pxv δxv, (50)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPxi, Pxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг горизонтал ташкил этувчилари инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, kN/m қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(51)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(52)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdxi ва dxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентлари мужассамлик коэффициентлари бўлиб, ушбу ШНҚнинг 18-расмининг 1 ва 2-чизмалари бўйича мос равишда ушбу ШНҚнинг 23-бандидаги х қийматларида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ифодалар ҳам мазкур ШНҚнинг 24-банди келтирилган;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbi ва bv — мазкур ШНҚнинг 17-расми графикларига мувофиқ a/b горизонтал ва b/a вертикал юкланиш қиймати учун қабул қилинади, кўндаланг кесим айлана, эллипс ва тўғри тўртбурчак шаклидаги тўсиқнинг инерцион ва тўлиқ коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Горизонтал силлиқ тўсиққа Pz,max, kN/m, тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг вертикал ташкил этувчиси максимал қийматини χ нинг турли қийматларида олинувчи бир қатор катталикларида, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPz,max=Pzi δxi + Pzv δzv, (53)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPzi ва Pzv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг вертикал ташкил этувчилари инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, kN/m, қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(54)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(55)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdzi ва dzv — инерцион ва тезлик мужассамлик коэффициенти бўлиб, мазкур ШНҚнинг 23-расми 1 ва 2-графиклари бўйича χ нинг мазкур ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ қийматларида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqzi ва qzv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш коэффициенти бўлиб, мос равишда мазкур ШНҚнинг 19-расми в ва г графиклари бўйича нисбий ординаталар қийматларида қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβi ва βv — ифодалар мазкур ШНҚнинг 29-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолатда x жойлашган горизонтал силлиқ тўсиққа тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишни ташкил этувчи горизонтал Px, kN/m ёки Pz, kN/m ларнинг қийматлари мос равишда мазкур ШНҚнинг 50 ёки 53-формулалари орқали аниқланиши, бунда, 
мужассамлик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 18 ва 23-расмларидаги графиклар бўйича 
берилган қийматлар каби қабул қилинади.
мужассамлик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 18 ва 23-расмларидаги графиклар бўйича берилган қийматлар каби қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Тўлқинлардан бўладиган тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишлар максимал қиймати Pmax, kN/m нинг тубда ётувчи цилиндрик тўсиққа таъсири мазкур ШНҚнинг 14-б расмига кўра унинг диаметри 
m мазкур ШНҚнинг 49-формуласи бўйича мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган ҳолат учун аниқланиши лозим.
m мазкур ШНҚнинг 49-формуласи бўйича мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган ҳолат учун аниқланиши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Тубда ётувчи цилиндрик тўсиққа таъсир этувчи максимал горизонтал Px,max, kN/m, ва мос равишдаги вертикал Pz, kN/m тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш проекциялари қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPx,max=Pxiδxi+Pxvδxv; (56)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(57)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPxi ва Pxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг kN/m, горизонтал ташкил этувчисининг мос равишдаги инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(58)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(59)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ифодалар ушбу ШНҚнинг 29-банди каби.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг максимал вертикал Px,max, kN/m ва мос равишда горизонтал Px, kN/m проекциялари 
тенг деб олиниши лозим.
тенг деб олиниши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Вертикал силлиқ тўсиққа парчаланувчи тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Диаметри D ≤ 0,4dcr, m бўлган вертикал цилиндрик тўсиққа, парчаланувчи (бузилувчи) тўлқинларнинг таъсиридан Qcr,max, kN, максимал кучини, тўлқин ўркачидан бир қатор ҳолатлари учун ҳосил қилинган тўлқинлар таъсирлари кучининг айрим қийматлари бўйича (24-а расм) 0,1x/dt, оралиқда x/dt=0 дан бошлаб аниқланиши, бунда x — парчаланувчи тўлқин ўркачидан вертикал цилиндрик тўсиқ ўқигача бўлган масофа ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЦилиндрик тўсиқнинг тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолати учун тўлқинлар таъсир кучи Qcr, kN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQcr = Qi,cr + Qv,cr, (60)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQi,cr ва Qv,cr — парчаланувчи тўлқинлар таъсирида бўлган кучларнинг инерцион ва тезлик компонентлари kN бўлиб қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(61)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(62)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt — тўлқин этаги остидаги сув чуқурлиги m:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt = dcr — (hsur — ηс,sur) (63)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишга тенг деб олинади (ушбу ШНҚнинг 24-а расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhsur £ 0,8
шартга риоя қилиниши билан саёз сув доирасидаги тўлқиннинг биринчи бор ёпирилишидаги (шаклини ўзгартирган) тўлқин баландлиги, m;
шартга риоя қилиниши билан саёз сув доирасидаги тўлқиннинг биринчи бор ёпирилишидаги (шаклини ўзгартирган) тўлқин баландлиги, m;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηс,sur — тўлқин чўққисини сувнинг ҳисоб сатҳидан кўтарилиши (биринчи ёпирилишида), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdzi ва dzv — инерцион ва тезлик коэффициенти бўлиб, мазкур ШНҚнинг 24-б расми графиклари бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24-расм. Парчаланувчи тўлқинлардан бўлган юкланишларни аниқлаш графиги ва di,cr — 1-эгри чизиқ, dv,cr — 2-эгри чизиқ коэффициентлар қийматлари графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Парчаланувчи тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишни, qcr, kN/m, z, m чуқурликдаги ҳисоб сатҳидан мазкур ШНҚнинг 24-а-расмига мувофиқ тўсиқ ўқининг тўлқин чўққисидан x/dt нисбий узоқлашувидаги вертикал цилиндрик тўсиққа таъсир кучи қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqcr = qi,cr + qv,cr (64)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqi,cr ва qv,cr — парчаланувчи тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш инерцион ва тезлик компонентларининг, kN/m, вертикал тўсиққа таъсири қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(65)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(66)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
i,cr ва v,cr — инерцион ва тезлик коэффициентлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 25-расми а ва б чизмалари бўйича мувофиқ равишда нисбий чуқурлик қийматларида қабул қилинади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25-расм. Инерцион 
i,cr ва тезлик v,cr коэффициентлари қийматлари графиги
i,cr ва тезлик v,cr коэффициентлари қийматлари графигиҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδi,cr (24-б расм) ва 
i,cr (25-а расм) коэффициентларини x/dt >0 бўлганда мусбат ва x/dt <0 бўлганда манфий деб олинади.
i,cr (25-а расм) коэффициентларини x/dt >0 бўлганда мусбат ва x/dt <0 бўлганда манфий деб олинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Силлиқ элементлардан бўлган икки боши очиқ бўлган гидротехника иншоотларига тўлқинлардан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Стержен тизими кўринишидаги икки боши очиқ гидротехника иншоотларига тўлқинлар юкланишларини ҳар қайси элементни ҳисобланувчи тўлқин кесимига нисбатан турган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 23 — 31-бандларига мувофиқ аниқланган юкланишларни жамлаш орқали ҳосил қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншооти элементининг энг катта диаметри D, m, да уни элементлар ўқлари орасидаги масофа l, m, 3D ёки ундан катта бўлганда, алоҳида жойлашган силлиқ тўсиқ деб ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишl<3D бўлганда эса гидротехника иншоотининг алоҳида элементи учун ҳосил қилинган тўлқин юкланишини, кўлам бўйича яқинлашиш коэффициентига ψ t ҳамда қуйидаги 16-жадвал бўйича қабул қилинувчи тўлқинлар нури ψ i га кўпайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
16-жадвал |
|
Тўсиқлар ўқлари орасидаги нисбий масофа l/D |
Нисбий диаметрлар D/l қийматларидаги яқинлашиш коэффициентлари ψ t и ψ i |
|||
|
ψt |
ψl |
|||
|
0,1 |
0,05 |
0,1 |
0,05 |
|
|
3 |
1 |
1 |
1 |
1 |
|
2.5 |
1 |
1.05 |
1 |
0.98 |
|
2 |
1.04 |
1.15 |
0.97 |
0.92 |
|
1.5 |
1.2 |
1.4 |
0.87 |
0.8 |
|
1.25 |
1.4 |
1.65 |
0.72 |
0.68 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Икки боши очиқ гидротехника иншоотининг қия элементига тўлқинлардан юкланишни ташкил этувчи горизонтал ва вертикал эпюралари орқали ҳисобланиши, улар ординатлари ҳисоб сатҳи остида чуқурлашиш ва ҳисобий тўлқин чўққисидан элементнинг алоҳида қисмларини узоқлашувини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 31-бандига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншоотининг элементларига 25° дан кичик бўлган бурчак остида горизонталга ёки вертикалга оғма ҳолда бўлган тўлқинлар юкланишларини мазкур ШНҚнинг 26 ва 31-бандларига мувофиқ ҳам вертикал ҳам горизонтал силлиқ тўсиққа нисбатан аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Силлиқ элементлардан бўлган икки боши очиқ гидротехника иншоотларига доимий бўлмаган шамол тўлқинлари таъсиридан бўлган динамик юкланишни мазкур ШНҚнинг 36 ва 37-бандларига мувофиқ олинган тизимда баландлик билан таъминланган ва ўртача узунликдаги тўлқинлардан бўлган статик юкланиш қийматини мазкур ШНҚнинг 17-жадвали бўйича қабул қилинувчи динамиклик коэффициенти — k d га кўпайтириш орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
17-жадвал |
|
Даврлар нисбати Tc /T |
0,01 |
0,1 |
0,2 |
0,3 |
|
kd динамиклик коэффициенти |
1 |
1,15 |
1,2 |
1,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTc — гидротехника иншоотининг ўз тебраниш даври, s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT — ўртача тўлқин даври, s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДаврлар нисбати 
бўлганда, гидротехника иншоотининг динамик ҳисоби бажарилиши лозим.
бўлганда, гидротехника иншоотининг динамик ҳисоби бажарилиши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Катта диаметрли вертикал цилиндрларга тўлқинлардан юкланишлар (махсус ҳолатлар)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Тош-шағал ёки тош ташланган асос устида жойлашган вертикал юмалоқ цилиндрик тўсиқнинг бутунлигича тубига нисбий тўлқин босимидан бўлган тубининг марказига нисбатан максимал ағдарувчи момент Mz,por, kN•m қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(67)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbpor — қуйидаги 18-жадвал бўйича қабул қилинувчи асоснинг ўтказишини ҳисобга олгандаги ағдарувчи момент коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
18-жадвал |
|
D/λ |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
|
βpor |
1,02 |
1,30 |
1,39 |
1,39 |
1,34 |
1,29 |
1,23 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Тубининг марказига нисбатан тўсиққа таъсир кўрсатувчи тўла максимал ағдарувчи моменти икки момент йиғиндиси Mz,por мазкур ШНҚнинг 67-формуласи орқали ва максимал кучдан бўлган момент Qmax орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(68)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCq — қуйидаги 19-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
19-жадвал |
|
D/λ |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
|
Cq |
0,93 |
1,07 |
1,05 |
0,98 |
0,90 |
0,84 |
0,79 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Горизонтал куч Qmax максимум сарфидаги z³0 чуқурликда бўлган вертикал юмалоқ цилиндрик тўсиқ юзаси нуқтасида бўладиган тўлқин босими р, кPа, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(69)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишχ — ушбу ШНҚнинг 20-жадвали бўйича қабул қилинувчи тақсимланиш коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
20-жадвал |
|
θ, град |
D/l бўлганда c коэффициенти қийматлари |
||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
|
|
0 |
0,73 |
0,85 |
0,86 |
|
15 |
0,7 |
0,83 |
0,85 |
|
30 |
0,68 |
0,81 |
0,84 |
|
45 |
0,6 |
0,74 |
0,8 |
|
60 |
0,5 |
0,65 |
0,7 |
|
75 |
0,35 |
0,51 |
0,55 |
|
90 |
0,22 |
0,34 |
0,34 |
|
105 |
0,03 |
0,11 |
0,1 |
|
120 |
-0,09 |
-0,08 |
-0,1 |
|
135 |
-0,23 |
-0,23 |
-0,23 |
|
150 |
-0,32 |
-0,36 |
-0,33 |
|
165 |
-0,37 |
-0,42 |
-0,38 |
|
180 |
-0,41 |
-0,45 |
-0,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: q — келувчи тўлқин нури билан тўсиқ марказидан қурилаётган нуқтага қараб йўналган йўналиш орасидаги бурчак (цилиндрнинг олд ташкил этувчиси учун q = 0).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг ҳисоб сатҳидан юқорисида ётган нуқталардаги р босим c >0 бўлганда (z<0) мазкур ШНҚнинг 69-формуласи орқали аниқланувчи z =0 сатҳда чизиқли жадвал р, ҳамда р =0 орасида z = — ch сатҳда, c <0 бўлганда эса 0 < z < -ch нуқталар учун ҳам чизиқли жадвал р = 0 z = 0 бўлганда ва р оралиғида 69-формула орқали аниқланувчи z = -ch бўлганда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Тўсиқ доираси айланасида жойлашган (Ø = 90° ва 270°) нуқталардаги ва тўсиқ олдида тўсиқ айланасидан 
масофада (Ø = 0°) бўлган нуқталардаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:
масофада (Ø = 0°) бўлган нуқталардаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(70),Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишφv коэффициент мазкур ШНҚнинг 21-жадвали бўйича олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
21-жадвал |
|
Ҳисоб нуқталари ҳолати |
φv коэффициентининг D/l бўлгандаги қиймати |
||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
|
|
Айлана тўсиқларга |
0,98 |
0,87 |
0,77 |
|
Тўсиқ олдида |
0,67 |
0,75 |
0,75 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотларига шамол тўлқинлари ва канал қирғоқларига кема тўлқинлари юкланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотларига шамол тўлқинларидан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Тўлқин ётиқлигидаги ундан бўладиган тенг таъсир этувчи чизиқли юкланиш билан сув ости тўлқин синдиргичига таъсири горизонтал Рх, kN/m ва вертикал Pz ҳамда Pc, kN/m, проекцияларининг максимал қийматларини ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими эпюралари бўйича мазкур ШНҚнинг 26-расмига кўра қабул қилиш лозим, бунда Р, кPа қиймат, z га боғлиқ ҳолда тубнинг нишаби i ҳисобга олингани ҳолда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26-расм. Сув ости тўлқин синдиргичга бўлган тўлқин босими эпюралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуб нишаби i £ 0,04 бўлганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz = z1 бўлганда z < z2, p1 = pg(z1 — z4); (71)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz1 ≥ z2 бўлганда, p1 = p2; (72)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz = z2, 
(73)
(73)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz = z3 =d, p3 = kwp2 (74)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуб нишаби i > 0,04 бўлганда: z=z1, p1 71 ва 72-формулалари орқали аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz = z2, p2 = pg(z2 — z4) (75)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz = z3 = d, p3 = p2 (76)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz1 — гидротехника иншооти юқориси ординати, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz2 — ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича тўлқин таги ординати, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkw — мазкур ШНҚнинг 23-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz4 — сув ости тўлқин синдиргич ортидаги сув сатҳи ординати, m бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz4 = — krd(z1 — z5) + z1; (77)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkrd — ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz5 — мазкур ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинувчи сув ости тўлқин синдиргичи олдидаги тўлқин ўркачи ординати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
22-жадвал |
|
|
Тўлқиннинг нисбий баландлиги h/d |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
0,9 |
1 |
|
Тўлқин тагининг нисбий пасайиши z2/d |
0,14 |
0,17 |
0,20 |
0,22 |
0,24 |
0,26 |
0,28 |
|
Тўлқин ўркачининг нисбий кўтарилиши z5/d |
-0,13 |
-0,16 |
-0,20 |
-0,24 |
-0,28 |
-0,32 |
-0,37 |
|
krd коэффициенти |
0,76 |
0,73 |
0,69 |
0,66 |
0,63 |
0,60 |
0,57 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншооти олдидаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, у 12-формула орқали аниқланади ksl коэффициенти қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал ёки катта қияликка эга бўлган девор учун мазкур ШНҚнинг 23-жадвали бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ости тўлқин синдиргич учун мазкур ШНҚнинг 24-жадвали бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
|
23-жадвал |
|
|
Тўлқин ётиқлиги |
8 |
10 |
15 |
20 |
25 |
30 |
35 |
||
|
kw коэффициенти |
0,73 |
0,75 |
0,8 |
0,85 |
0,9 |
0,95 |
1 |
||
/hҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
24-жадвал |
|
Тўлқиннинг нисбий узунлиги |
≤5 |
10 |
15 |
20 ва катта |
|
ksl коэффициенти |
0,5 |
0,7 |
0,9 |
1,1 |
/dҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПарчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқинларда қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотлари олдидаги сувнинг максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, мувофиқ равишда 18 ва 24-формулалари орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвиб кетмайдиган туб тезликлари йўл қўйилган қийматлари ушбу ШНҚнинг 22-бандига асосан қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Вертикал тўлқиндан ҳимоялаш деворига парчаланувчи ва узилувчи тўлқинлар тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишлари горизонтал Px, kN/m, ва вертикал Pz, kN/m, проекциялари максимал қийматлари (қирғоқ томондан грунт ағдармаси мавжуд бўлмаганда) ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босимлари эпюралари мазкур ШНҚнинг 27-расми бўйича қабул қилинади, бунда p, кPа, ва nc m қийматлар гидротехника иншооти жойлашган ерга боғлиқ ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншоотининг сув йўли ёпилган охирги қирғоқ тўлқинлари бостириб келувчи жойида жойлашишида мазкур ШНҚнинг 27-а расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(78)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(79)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншоотини урез зонаси олдида жойлашишида (мазкур ШНҚнинг 27-б расми) қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(80)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(81)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидротехника иншоотини урез чизиғи ташқарисида тўлқинларни қирғоққа урилиш доирасида мазкур ШНҚнинг 27-в расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(82)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(83)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhc — тўлқин ўркачини тўлқиндан ҳимоя девори тик текислиги ҳисобий сатҳидан ортиши, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhbr — парчаланувчи (бузилувчи) тўлқинлар баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишan — тўлқинни охирги босиб келувчи текислигидан урез чизиғигача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишai — тўлқинни охирги босиб келувчи текислигидан гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишal — сувнинг урез чизиғидан гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишar — сувнинг урез чизиқдан бузилган тўлқинларни қирғоққа урилиш чегарасигача бўлган масофа (гидротехника иншооти мавжуд бўлмаганида), m қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишar = h run1фоиз ctgφ, (84)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhrun1фоиз — қирғоққа келувчи тўлқинлар баландлиги, m бўлиб, мазкур ШНҚнинг 17-банди бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27-расм. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига, гидротехника иншоотининг қуйидагича жойлашувида тўлқин босими эпюралари: а — қирғоққа урилиш тўлқини доирасида, б — урез чизиғи доирасида, в — урез чизиғидан ташқарида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
25-жадвал |
|
Гидротехника иншооти юқориси ординати z1,m |
-0,3h |
0,0 |
+0,3h |
+0,65h |
|
kzd коэффициенти |
0,95 |
0,85 |
0,8 |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Агар гидротехника иншооти юқориси ординати z1>> -0,3h, m, бўлса (78), (80) ва (82) формулалар орқали аниқланувчи тўлқин босими қийматини ушбу ШНҚнинг 25-жадвали бўйича қабул қилинадиган kzd коэффициентга кўпайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қирғоққа урилувчи тўлқиндан ҳимоя деворига бўлган юкланиш, уларни тўлқин урилиш доирасида жойлашиши ушбу ШНҚнинг 12-бандига асосан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига (қирғоқ томондан грунт ағдариш орқали) бузилган тўлқинлардан тенг таъсир қилувчи чизиқли юкланишлар проекциялари горизонтал Px, kN/m ва вертикал Pz, kN/m максимал қийматларини, тўлқинларни қайтишида ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими мазкур ШНҚнинг 28-расмига мувофиқ эпюралари бўйича қабул қилиниши, бунда pr, кPа қиймат қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpr = pg(Δzr — 0,75hbr) (85)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔzr — тўлқин қайтишида вертикал девор олдида сувнинг юзаси ҳисоб сатҳидан пасайиши бўлиб, сув чизиғидан гидротехника иншоотигача бўлган al масофага боғлиқ равишда, al ≥ 3hbr Δzr = 0 ва al < 3hbr Δzr = 0,25 hbr бўлган ҳолатларда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28-расм. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига тўлқин қайтишидаги тўлқин босими эпюралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Тўлқин босими p, кPа, деворнинг эгри чизиқли қисмида мазкур ШНҚнинг 44-бандига мувофиқ вертикал деворга бўлган тўлқин босими эпюраси бўйича бу эпюрани қуйидаги 29-расмга кўра эгри чизиқли юзага бўлган нормал бўйича йўналтириш орқали қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29-расм. Тўлқиндан ҳимоя деворининг эгри чизиқли қисмидаги тўлқин босими эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Қирғоқ ҳимоялагич элементига тўлқинлардан тенг таъсир этувчи чизиқли юкланиш проекциялари горизонтал Px,ext, Px,int, kN ва вертикал Pz, kN максимал қийматлари ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими мазкур ШНҚнинг 30-расмига кўра эпюралари бўйича қабул қилиниши лозим, бунда қирғоқ ҳимоялагич ташқи pext, кPа ва соя томон pint, кPа, қирраларига тўлқин босими қийматлари ва тўлқин ўркачининг мувофиқ ҳолдаги кўтарилишлари ηext, m, ва ηint, m, қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(86)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(87)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkα — мазкур ШНҚнинг 26-жадвали орқали қабул қилинувчи тўлқин кўламини қирғоқ ҳимоялагичга яқинлашиб келиш бурчагига боғлиқ бўлган коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30-расм. Қирғоқ ҳимоялагичга бўлган тўлқин босими эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
26-жадвал |
|
Қирғоқ ҳимоялагич ёғи |
ctgα |
l/ |
|||
|
0,03 ва кам |
0,05 |
0,1 |
0,2 ва кўп |
||
|
Ташқи соя ёқи |
- |
1 |
0,75 |
0,65 |
0,6 |
|
0 |
1 |
0,75 |
0,65 |
0,6 |
|
|
0,2 |
0,45 |
1,45 |
0,45 |
0,45 |
|
|
0,5 |
0,29 |
0,22 |
0,30 |
0,35 |
|
|
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
|
қийматида kα
коэффициентҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Канал қирғоқлари маҳкамланишларига кема тўлқинларидан юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Кема тўлқини баландлигини hsh, m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(88)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишds ва lu — кеманинг ўтириши ва узунлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδ — кеманинг сув сиғимининг тўлиқлик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVadm — кеманинг фойдаланиш талаблари бўйича йўл қўйилувчи тезлиги, m/s бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(89)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишka — кеманинг кўндаланг кесим юзасининг каналнинг тирик кесими юзасига бўлган нисбати А, m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — каналнинг сув урези бўйича кенглиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Кема тўлқинини қияликка бориш баландлигини hrsh мазкур ШНҚнинг 31-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(90)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβsl — текис плиталар билан қопланган қияликлар учун 1,4 га тенг бўлган, тош ётқизиш билан — 1,0 ва тош ташлаш билан — 0,8 деб қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Кемалар тўлқинидан бўладиган чизиқли юкланишнинг максимал қиймати канал қирғоқлари маҳкамланишлари учун Р, kN/m тўлқин босими эпюралари бўйича қабул қилиниши лозим (мазкур ШНҚнинг 31-расми). Бунда, p, кPа қийматлар z га боғлиқ ҳолда қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишплиталар билан маҳкамланган қияликка тўлқинни урилишида (31-а расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(91)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(92)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(93)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишплиталар билан маҳкамланган қияликдан тўлқин қайтишида (31-б расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(94)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(95)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(96)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал девор олдидан сув тўлқинланиб оқишида (31-в расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(97)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(98)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(99)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(100)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdinf — қиялик маҳкамланишнинг таг чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdh — қозиқ қоқилиш чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фильтрация оқибатида канал қирғоғининг маҳкамлаш ерларидан бошқа жойларда сув сатҳининг пасайиши m қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилинади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,25 hsh — қиялик бўйича маҳкамланган, сув ҳисоб сатҳидан 4 m дан кам бўлмаган узунликда сув ўтказмайдиган таянч билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,2 hsh — қиялик бўйича маҳкамланган, сув ҳисоб сатҳидан 4 m дан катта узунликда, тош кўринишидаги таянч билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,1 hsh — тиш-тирноқли вертикал девор учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31-расм. Қирғоқ каналлари маҳкамланишларига кема тўлқинлари босими эпюралари: а — қияликка тўлқинни урилишида, б — қияликдан тўлқин қайтишида, в-вертикал девор олдидан сув тўлқинланиб оқишида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Гидротехника иншоотларига кемалардан (сузувчи объектлардан) бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Гидротехника иншоотларини кемалардан (сузувчи объектлардан) бўладиган юкланишни ҳисоблашда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмазкур ШНҚнинг 49 — 51-бандларига мувофиқ сузувчи объектларга шамол, оқим ва тўлқинлардан бўладиган юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкема боғланган гидротехника иншоотларига шамол, оқим ва тўлқинлар таъсирида қирғоқ гидротехника иншоотига ёнлари билан тегишидан бўладиган юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкеманинг боғлаш гидротехника иншоотига ёни билан яқинлашиб келишида бўладиган юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкемага шамол ва оқимни таъсир қилишида боғловчи арқонни тортилиш — таранглашишидан бўладиган юкланишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Сузувчи объектларга шамол, оқим ва тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Сузувчи объектларга шамол таъсиридан бўлган кучларни ташкил этувчилари, кўндаланг Wq, kN ва узунасига Wn, kN қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишарқондан бўшатилган кемалар ва сузувчи боғлаш жойлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWq = 73.6 10−5 Aq V² q ξ; (101)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWn = 49.0·10−5 An V²n ξ; (102)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсузувчи кема устахоналари учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWq = 79.5 10−5 Aq V²q (103)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWn =79.5 10−5 An V²n, (104)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAq ва An — сузувчи объектларнинг елканлигини (силуэтларини) мувофиқ ҳолдаги ён ва олд сув усти юзалари, m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVq ва Vn — кема қатнови даврида 2 фоиз шамол тезлиги таъминланишининг мос равишда кўндаланг ва узунасига ташкил этувчилари, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишξ — ушбу ШНҚнинг 27-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент бўлиб, унда ah — сузувчи объектнинг сув усти қисмининг кўндаланг ва узуна силуэтларининг энг катта горизонтал ўлчами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕлканлик юзалари шамол келиш томонга жойлашган экранлаштирувчи тўсиқлар юзаларини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
27-жадвал |
|
Сузувчи объект силуэтининг энг катта ўлчами ah, m |
25гача |
50 |
100 ва катта |
|
ξ коэффициенти |
1,00 |
0,80 |
0,65 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Сузувчи объектга оқимни таъсиридан бўлган кучнинг кўндаланг Qw, kN ва узунасига Nw, kN ташкил этувчилари қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQw =0.59 AlV²t ; (105)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN w =0.59 AlV²t (106)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAl ва At — сузувчи объектларнинг мос равишдаги ён ва олд томони сув ости елканлик юзалари, m
;
;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVt ва Vl — кема қатнови мавсуми даврининг 2 фоиз таъминланган кўндаланг ва узуна оқим тезлиги ташкил этувчилари, m/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Сузувчи объектларга тўлқинлар таъсиридан бўладиган кўндаланг Q, kN ва узуна N, kN горизонтал кучларни амплитудасининг максимал қиймати бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQ = x γ1 ρghAl, (107)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN = x ρ ghAt, (108)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc — мазкур ШНҚнинг 32-расми бўйича қабул қилинувчи коэффициент, унда ds — сузувчи объектнинг ўтириши, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ1 — мазкур ШНҚнинг 28-жадвали орқали қабул қилинадиган коэффициент, унда al — сузувчи объектнинг сув ости қисмининг узуна силуэтининг энг катта горизонтал ўлчами, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh — тизимда 5 фоиз таъминланганлик билан тўлқинлар баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAl ва At — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 54-бандида келтирилган каби бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32-расм. æ коэффициентининг қийматлари графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28-жадвал | |||||
al/λ | 0,5 ва кам | 1 | 2 | 3 | 4 ва ундан ортиқ |
γ1 коэффициенти | 1 | 0,73 | 0,5 | 0,42 | 0,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Тўлқинли юкланишнинг ўзгариш даврини ўртача тўлқинлар даврига тенг деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Гидротехника иншоотларини сузувчи объектлардан палларга узатилувчи юкланишларини, кема боғлаш жойлари асоси қисмларни ва анкерли таянчларни (қабул қилинган миқдорга, калибрни ва боғланишлар узунлигини, боғламларни тарангликларини дастлабки ҳолати қийматлари, осилган юклар массалари ва уларнинг маҳкамланган жойлари) ҳисоблашларда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидротехника иншоотига ва анкерли таянчларга тушадиган горизонтал ва вертикал юкланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбоғлангандаги энг катта кучланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсузувчи объектларнинг ҳаракатланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув омборларида маҳкамлаш элементларидаги кучланишларни аниқлашни сувнинг энг баланд ва паст сатҳларида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Анкерли таянчларга бўлган юкланишлар, боғланганлардаги кучланишлар ва сузувчи объектларнинг ҳаракатланишини тўлқинлар таъсирлари динамикасини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Гидротехника иншоотига боғланган кеманинг ёни билан тегиш юкланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Боғланган кеманинг шамол, сув оқими ва тўлқинлар таъсирида гидротехника иншоотига кўрсатадиган чизиқли юкланишини q, kN/m баландлиги мазкур ШНҚнинг 29-жадвали бўйича йўл қўйиладиган қийматлардан ортиқ бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(109)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQtot — оқимнинг шамолидан ва тўлқинларнинг йиғиндиси таъсиридан кўндаланг куч, kN бўлиб мазкур ШНҚнинг 53, 54, 55 ва 57-бандларига мувофиқ аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кеманинг гидротехника иншооти билан туташиш қисми узунлиги, m бўлиб, кема боғлаш жой узунлиги L, m ва кема бортининг тўғри чизиқли қисми l m нисбатларига боғлиқ равишда қабул қилинади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL ≥ l бўлганда ld = l;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL < l бўлганда ld = L.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир нечта таянчлардан ёки паллардан ташкил топган кема боғлаш жойи кўлами учун боғланган кемадан бўладиган юкланишнинг тақсимланишини, кема бортининг тўғри чизиқли қисмига мос келувчи жойларидагина қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
29-жадвал |
|
Тўлқинлар кўлами бурчагини кема диаметрал текислигига ёндашиш бурчаги a, град |
Ҳисобий сув сиқиб чиқариш билан кема учун тўлқинлар йўл қўйилувчи h5фоиз, m, баландлиги, D, минг t. |
|||
|
2 гача |
5 |
10 |
20 |
|
|
45 гача |
0,6 |
0,7 |
0,9 |
1,1 |
|
90 |
0,9 |
1,2 |
1,5 |
1,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Кеманинг гидротехника иншоотига яқинлашишида ён орқали берадиган юкланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Кеманинг бандаргоҳ боғлаш гидротехника иншоотига ёндашиб келишидаги, кема ён урилиши кинетик энергияси Eq, kDj қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(110)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD — кеманинг ҳисобий сув сиқиб чиқариши, t;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV — мазкур ШНҚнинг 30-жадвали бўйича қабул қилинувчи кеманинг ёндашиб келиш тезлиги (гидротехника иншооти юзасига) мўътадил ташкил этувчиси, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΨ — ушбу ШНҚнинг 31-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент, бунда посанги ёки бўш ҳолда боғланувчи кемалар учун y нинг жадвал қийматлари 15 фоизга камайтирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
30-жадвал |
|
Ҳисобий сув сиқиб чиқариши, D, минг t |
2 гача |
5 |
10 |
|
Кеманинг ёндашиш тезлиги мўътадил ташкил этувчиси, V, m/s |
0,2 |
0,15 |
0,1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
31-жадвал |
|
Кема боғлаш гидротехника иншоотлари қурилмалари |
Кемалар учун y коэффициенти |
|
Оддий ёки шаклдор массивлардан қирғоқбўйлар, массив-гигантлар, катта диаметрли қобиқлар ва бурчак туридаги қирғоқбўйлар, олд, тиш-тирноқли қозиқ таянчлардаги қирғоқбўйлар |
0,30 |
|
Эстакада ёки кўприк туридаги қирғоқбўйлар, орқа тиш-тирноқли қозиқ таянчлардаги қирғоқбўйлар |
0,40 |
|
Эстакада ёки кўприк туридаги пирслар, боғлаш паллари |
0,45 |
|
Боғлаш паллари бош ёки айлантирма паллар |
- |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33-расм. Урувчи мосламасининг (ва кема боғлаш гидротехника иншооти) боғлиқлик деформациялари графигини тузиш схемаси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — Etot энергиядан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — Fg — юкланишдан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Кеманинг гидротехника иншоотига ёндашиб келишида унинг ён урилишидан бўладиган кўндаланг горизонтал кучни Fq, kN, кеманинг ён урилиши энергияси Eq, kDj берилган қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 33-расми чизмасига мувофиқ йўналиш стрелкалари билан штрих чизиқлар йўналиши бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформациянинг жами энергияси Etot, kJ, урувчи мосламаларининг деформацияси йиғма энергияси Ee, kJ ва кема боғлаш гидротехника иншооти деформацияси энергиясини Ei, kJ ўз ичига олиши лозим, Ee³10Ei бўлганда, Ei ни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКема боғлаш гидротехника иншооти деформацияси энергияси Ei, kJ қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(111)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишki — горизонтал кўндаланг йўналишдаги кема боғлаш гидротехника иншооти қаттиқлик коэффициенти, kN/m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКеманинг гидротехника иншоотига ёндашиб келишидаги унинг ён урилишидан бўладиган кўндаланг куч Fn, kN қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFn =µFq, (112)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm — тўлқин кучини қирқувчи уст юзаси материалига боғлиқ ҳолда қабул қилинувчи ишқаланиш коэффициенти:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуст юзаси бетон ёки резинадан бўлганда m =0,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғочдан бўлганда эса m =0,4.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Гидротехника иншооти юзасига кеманинг мўътадил ёндошиб келиш тезлиги Vadm, m/s миқдори қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(113)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEq — кема боғлаш гидротехника иншоотига (ёки кема бортига) таъсир этувчи энг кам йўл қўйилувчи куч Fq учун мазкур ШНҚнинг 33-расми схемасига мувофиқ қабул қилинган, график бўйича қабул қилинувчи кема ёнини урилиши энергияси, kJ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΨ ва D — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 58-бандида келтирилганидек бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан гидротехника иншоотларига бўлган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган юкланишлар жами кучи Qtot, kN кўндаланг ташкил этувчисининг битта ҳисобий кемага таъсир этувчи шамол ва оқим натижасидаги боғлаш устунларига (ёки рымларга) тақсимланувчи кучларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQtot, kN қийматлари мазкур ШНҚнинг 53 ва 54-бандларига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКемалар сонидан қатъий назар, устунга боғланган арқонлар, шунингдек унинг кўндаланг Sq, kN, узунасига Sn, kN вертикал Sv, kN проекцияларини, ёпқич сатҳидаги (34-расм) бир устунлари томонидан қабул қилинадиган куч S, kN қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(114)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(115)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSn = S cosα cosβ (116)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSv =S sinβ, (117)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — мазкур ШНҚнинг 32-жадвали бўйича қабул қилинувчи ишловчи устунлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa, b — ушбу ШНҚнинг 33-жадвали бўйича қабул қилинувчи боғлаш арқонлари қиялиги бурчаклари, град.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34-расм. Боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган кучланишни боғлаш устуни бўйича тақсимланиш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
32-жадвал |
|
Кеманинг энг катта узунлиги lmax, m |
50 ва ундан кам |
150 |
250 |
300 ва ундан ортиқ |
|
Боғлаш устунлари орасидаги энг кўп масофа ls, m |
20 |
25 |
30 |
30 |
|
Ишловчи боғлаш устунлари сони, n |
2 |
4 |
6 |
8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғлаш арқонларининг таранглашишидан бўлган куч S, kN қиймати дарё флоти кемалари учун мазкур ШНҚнинг 34-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
33-жадвал |
|
Кемалар |
Кема боғлаш арқонлари қиялик бурчаги, градус |
||
|
a |
b |
||
|
юк остидаги кема |
бўш кема |
||
|
Йўловчи ва юк йўловчи ташиш кемаси |
45 |
0 |
0 |
|
Юк кемаси |
30 |
0 |
0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: кема боғлаш устунларини алоҳида бўлган пойдеворларда жойлашишида β бурчаги қиймати 30 градусга тенг қилиб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
34-жадвал |
|
Юк остида кеманинг ҳисобий сув сиқиб чиқариши, D, минг.t |
Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган куч S, kN, кемалар учун |
|
|
йўловчи, юк-йўловчи, техник флот бутунлигича уст қурма билан |
юк ва техник флоти, бутунлигича устқурмасиз |
|
|
0,1 ва ундан кам |
50 |
30 |
|
0,11 — 0,5 |
100 |
50 |
|
0,51 — 1 |
145 |
100 |
|
1,1 — 2 |
195 |
125 |
|
2,1 — 3 |
245 |
145 |
|
3,1 — 5 |
- |
195 |
|
5,1 — 10 |
- |
245 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Гидротехника иншоотларига музлардан бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Гидротехника иншоотларига муздан бўладиган юкланишлар музнинг физик-механик хусусиятлари, энг кўп муз таъсирлари даври вақтлари учун гидротехника иншооти жойлашган ернинг гидрометеорологик шароитлари тўғрисидаги статистик маълумотлар асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Музнинг сиқилишдаги Rc ва эгилишидаги Rf, MPa мустаҳкамлик тавсифномалари муз юкланишининг қийматини аниқловчи асосий мустаҳкамлик тавсифномалари қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(118)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRf =0,4(Cb +∆b ), (119)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN — бир хил қалинликдаги қатламлар миқдори унга (қалинлиги бўйича) кўриб чиқилаётган муз майдони тақсимланади, бунда N ³ 3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCi — пластик бузилишдан мўрт-пластик ҳолатга, MPa i — қатламда тажрибавий маълумотлар бўйича аниқланувчи ҳарорат остида ti бўлган музнинг ўртача (арифметик) мустаҳкамлик қиймати (бир ўқ орқали музни сиқиш синовлари ўтказиш услуби мазкур ШНҚнинг 2-иловасида берилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDi — ишончлилик эҳтимолининг a ва параллел ўлчашлар миқдори берилган қийматларидаги математик статистика услублари орқали аниқланувчи, аниқланишларнинг тасодифий хатоликларнинг ишончлилик чегараси Ci, MPa, (синалган намуналар сонида) n;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCb ва Db — пластик бузилиш ҳолатидан мўрт — пластик ҳолатига ўтишидаги, MPa, кўриб чиқилаётган муз майдонининг пастки қатламида музлашнинг 0 °С ҳарорати остида ва Cb, MPa ни аниқлашнинг тасодифий хатолиги ишончлилик чегараси, қайсики Ci ва Di ни аниқлаш каби бир тарафлама сиқишдаги музнинг мустаҳкамлик ўрта (арифметик) қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТажрибавий маълумотлар мавжуд бўлмаган тақдирда (Ci +Di) қийматни мазкур ШНҚнинг 35-жадвали орқали қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
35-жадвал |
|
Музнинг кристалл тузилиши тури |
Муз майдонининг i-қатламидаги музнинг ҳарорати ti, °C |
||
|
0 |
-3 |
-15 |
|
|
Ci±Δi қиймати Mpa, α = 0.95, n = 5 бўлганда |
|||
|
Донадор |
1.2±0.1 |
3.1±0.2 |
4.8±0.3 |
|
Призматик |
1.5±0.2 |
3.5±0.3 |
5.3±0.4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишti — муз майдонининг i — қатламидаги музнинг ҳарорати, °С тажрибавий маълумотлар бўйича улар мавжуд бўлмаганда қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишti =tuzi, (120)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtu — музнинг ҳаво (ёки қор) — муз чегарасидаги ҳарорати бўлиб, °С, ҳавонинг ҳарорати тўғрисидаги маълумотлар бўйича иссиқлик ва масса алмашиниш, қор қопламининг қалинлиги ва шамол тезлиги ёки музнинг берилган қалинликларида: 0,5 m — 5 d, 0,75 m — 11 d, 1,0 m — 19 d, 1,5 m — 43 d да қабул қилинувчи ўртача суткалик ҳароратда музнинг гидротехника иншоотига кўрсатадиган таъсири орқали аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzi — муз — сув чегарасидан то муз майдонининг қалинлиги улушларида i — қатлами ўртасигача бўлган масофа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳорги муз ҳаракати даврида ҳаво ҳароратини ноль орқали музнинг гидротехника иншоотига ҳисобий таъсирларининг музни қуйидагича қалинликларида 0,5 m — 1 d да; 1,0 m — 5 d да, 1,5 m — 11 d да, tu =0° С деб олинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Текис музнинг ҳисобий қалинлиги hd, m, қиш давридаги максимал муз қалинлигининг 1фоизли таъминланганлик билан 0,8 миқдорида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Муз майдонининг тузилиши (қалинлиги бўйича) кристаллографик тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланади. Бу маълумотлар мавжуд бўлмаган тақдирда, очиқ кўллар, сув омборлари ва йирик дарёларнинг донадор ва призматик музлардан тузилган муз қопламини қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуз қопламининг юқори қисмида жойлашган донадор музнинг қатлам қалинлиги, призматик муз қатлами қалинлигининг 1:4 нисбати каби бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc ва Rf миқдорлар ишончлилик эҳтимоли II ва III синф гидротехника иншоотлари учун муз юкланишларини ҳисоблашларда α =0,95 деб, I синф гидротехника иншоотлари учун мувофиқ равишдаги асослашлар бўлганда, катта ишончлилик эҳтимоли тайинланиши, бироқ α=0,99 дан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДарё муз қопламининг биринчи силжишида, мазкур ШНҚнинг 118 ва 119-формулалари орқали аниқланган Rc ва Rf қийматларни уларни Марказий Осиё дарёлари учун (α=0,95 бўлганда) 0,45 коэффициентига кўпайтириш йўли билан камайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Гидротехника иншоотларига муз майдонларидан бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Ҳаракатланаётган муз майдонларидан вертикаль олд ёққа эга бўлган гидротехника иншоотига юкланишни қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишолд ёғи учбурчак, кўпбурчак ёки цилиндрик чизмага эга бўлган алоҳида турган таянчга Fс.р, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(121)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишузунасига бўлган гидротехника иншоотининг бўлимига (36-расм) Fc.w, MN, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(122)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV — кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи муз майдонининг ҳаракат тезлиги, m/s улар мавжуд бўлмаган тақдирда уни қуйидагиларга тенг деб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар учун — сув оқими тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари учун — вақтнинг ҳисобий давридаги 1 фоиз таъминланганлик билан шамол тезлигининг 3 фоиз миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm — мазкур ШНҚнинг 36-жадвали бўйича қабул қилинувчи тархдаги таянч шакли коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA — кузатишлар бўйича 1 фоиз таъминланганлик билан аниқланувчи муз майдонининг максимал майдони, m2 (ёки бир-бирига босим берувчи бир нечта муз майдонларининг жами майдони);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkb — мазкур ШНҚнинг 37-жадвали орқали қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkv — мазкур ШНҚнинг 38-жадвали орқали қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — муз ҳаракати сатҳидаги, тархдаги таянч олд ёғи ўткир бурчаги ярми, градус (олд ёғи кўп қиррали ёки яримциркул чизмали таянч учун g =70° деб қабул қилинади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан алоҳида турган вертикал таянчга ўтувчи юкланиш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан гидротехника иншооти бўлимига тушувчи юкланиш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
36-жадвал |
|
Тархдаги таянчнинг шакл коэффициенти |
Олд ёки қуйидаги кўринишдаги таянчлар учун |
||||||
|
ўткир бурчакли учбурчак тархда 2g, градус |
Кўп бурчак ёки ярим циркуль чизмада |
Тўғри тўрт-бурчакли |
|||||
|
45 |
60 |
75 |
90 |
120 |
|||
|
m |
0.41 |
0.47 |
0.52 |
0.58 |
0.71 |
0.83 |
1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
37-жадвал |
|
b/hd қиймати |
0,3 ва ундан кам |
1 |
3 |
10 |
20 |
30 ва ундан ортиқ |
|
kb коэффициенти |
5,3 |
3,1 |
2,5 |
1,9 |
1,6 |
1,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: b — муз ҳаракати сатҳидаги кўлам бўйича таянч кенглиги ёки гидротехника иншооти бўлими, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
38-жадвал |
|
εe, с -1 қиймати |
10-7 ва ундан кам |
5·10-5 |
10-4-5·10-4 |
10 |
5·10-3 |
10-2 ва ундан ортиқ |
|
kv коэффициенти |
0.1 |
0.9 |
1.0 |
0.8 |
0.5 |
0.3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: εe — музнинг таянч билан ўзаро таъсири доирасида, с-1, қуйидаги формула орқали аниқланувчи муз деформациясининг самарали тезлиги:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишεe = V/k e b, (123)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишke b/hd< 30 бўлганда 4 га тенг, b/hd > 30 бўлганда 2 га тенг қилиб олинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, Fc.p, юкланиш ушбу ШНҚнинг 121-формуласи бўйича аниқланиб, Fb.p, MN юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди. Бунда, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFb.p = mkb kv Rc bhd (124)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFc.w юкланиш эса мазкур ШНҚнинг 122-формуласи орқали аниқланувчи бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланувчи Fb.w, MN юкланишдан катта бўлмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFb.w =kkv Rc bhd (125)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — мазкур ШНҚнинг 39-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОлд ёғи тўғри тўртбурчак кўринишидаги таянчга муз майдони таъсиридан бўладиган юкланиш ушбу ШНҚнинг 124-формуласи орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
39-жадвал |
|
b/h (ёки nf / hd) |
0,3 ва ундан кам |
1 |
3 |
10 |
20 |
30 ва ундан ортиқ |
|
k коэффициенти (ёки kn) |
1 |
0,9 |
0,8 |
0,6 |
0,5 |
0,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc ва hd — белгиланишлар 64 ва 65-бандлар каби бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Ҳаракатланаётган муз майдонини алоҳида турган конус кўринишидаги таянчга мазкур ШНҚнинг 37-расмига кўра ёки муз билан қўшилиб музлаш мавжуд бўлмаганда полициркул чизмали конусли муз кесгичга таъсиридан бўладиган юкланиш қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланишнинг горизонтал ташкил этувчиси, Fh.p, MN,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFh.p =[kh1 Rf h²d + kh2 ρghd d²+kh3 ρghd (d²-d²t )]kh4 (126)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланишнинг вертикал ташкил этувчисини Fv.p, MN,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFv.p =kv1Fh.p +kv2 ρghd (d²-d²t) (127)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқия кесимли бўлимга (38-расм) ёки оғма тарздаги олд ёқли тўғри тўртбурчак кесимли алоҳида турган таянчга қуйидаги формула орқали:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланишнинг горизонтал ташкил этувчисини Fh, MN,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFh =0.1Rf bhd tgβ; (128)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкланишнинг вертикал ташкил этувчисини Fv, MN,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFv = Fh ctgβ, (129)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkh1, kh2 — мазкур ШНҚнинг 40-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkh.3,kh.4,kv.1,kv.2 — ушбу ШНҚнинг 41-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρ — сувнинг зичлиги, kg/m
;
;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — 9.81 m/s
га тенг бўлган эркин тушиш тезланиши;
га тенг бўлган эркин тушиш тезланиши;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd — муз таъсири сатҳидаги конус диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdt — конуснинг юқори диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ — горизонтга нисбатан конус ташкил этувчи оғма бурчаги (қия кесимли гидротехника иншооти олд ёғи), град;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRf, hd ва b — белгиланишлар 60, 61 ва 63-бандларда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37-расм. Ҳаракатланувчи муз майдонидан алоҳида турган конус тарзидаги таянчга бериладиган юкланиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан қия кесимли гидротехника иншоотига бериладиган юкланиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40-жадвал |
|
|
|
0.1 |
0,5 |
1 |
5 |
10 |
25 |
50 |
100 |
||
|
kh.1 коэффициентлари |
1,6 |
1,6 |
1,7 |
1,9 |
2,1 |
2,5 |
2,9 |
3,5 |
||
|
kh.2 |
0,31 |
0,24 |
0,21 |
0,11 |
0,08 |
0,05 |
0,02 |
0,02 |
||
қийматиҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
41-жадвал |
|
β, град қиймати |
20 |
30 |
40 |
50 |
60 |
70 |
|
kh3 коэффициентлари |
0.25 |
0.27 |
0.31 |
0.36 |
0.46 |
0.67 |
|
kh4 |
0.7 |
0,9 |
1.3 |
1.8 |
2.6 |
5.3 |
|
kv1 |
2.2 |
1.6 |
1.1 |
0.8 |
0.5 |
0.3 |
|
kv2 |
0.041 |
0.042 |
0.039 |
0.034 |
0.026 |
0.017 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: ушбу жадвалда келтирилганлар муз ва гидротехника иншооти орасидаги ишқаланиш коэффициентига мувофиқ бўлиб, 0,15 га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Ҳаракатланувчи муз майдони таъсиридан вертикал устунлар мажмуасидан иборат гидротехника иншоотига бўладиган юкланиш Fp, MN (мазкур ШНҚнинг 39-расми) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFp = nt K1 K2 Fb.p, (130)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnt — гидротехника иншоотида бўлган устунларнинг умумий сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1 — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1 =0,83 + 0.17nt−1/2 ; (131)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK2 — мазкур ШНҚнинг 42-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhd,Fb.p,b и k — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 61 ва 63-бандларида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонининг вертикал устунлар тизимидан иборат бўлган гидротехника иншоотига бериладиган юкланиши схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
42-жадвал |
|
b/a қиймати |
0,1 ва ундан кам |
0,5 |
1 |
|
K2 коэффициент |
1 |
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa — устунлар қадами, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkn — 39-жадвал бўйича қабул қилинувчи (nf b) / hd бўлгандаги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnf — гидротехника иншооти олд кўлами бўйлаб биринчи қатордаги устунлар сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур ШНҚнинг 132-формуласи бўйича аниқланувчи коэффициент қийматлари K1 музнинг бир ўқи бўйича сиқилишидаги 0,2 га тенг бўлган мустаҳкамликка мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Ҳаракатдан тўхтаган муз майдонининг сув оқими ва шамол таъсирида гидротехника иншоотига уюлиб келган тарзда таъсиридан бўладиган юкланиш Fs, MN, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFs = ( pµ+ pv + pi + pµ.a )A, (132)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, қийматлар pµ, pv, pt и pµ.a, MPa қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpµ =5·10−6V²max; (133)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(134)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpi = 9,2·10−3 hd i; (135)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpµ. a = 2·10−8V²w.max, (136)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVmax — 1 фоиз таъминланганлик билан муз остидаги сув оқимининг максимал тезлиги, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVw.max — 1 фоиз таъминланганлик билан муз силжиш давридаги шамолнинг максимал тезлиги, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLm — оқим йўналиши бўйича муз майдонининг ўртача узунлиги бўлиб, амалий кузатишлар маълумотлари бўйича қабул қилинади улар мавжуд бўлмаган тақдирда эса дарёлар учун Lm дарёнинг кенглигини уч баробарига тенг қилиб олинади, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишi — оқим юзасининг нишаби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhd ва A — белгиланишлар ҳам мазкур ШНҚнинг 65 ва 67-бандларида белгиланганидек бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, мазкур ШНҚнинг 133-формуласи орқали аниқланган Fs юкланиш ушбу ШНҚнинг 125-формуласи бўйича аниқланган kv = 0.1 бўлгандаги Fb.w юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуз майдонининг ҳисобий кенглиги амалий кузатишлар маълумотлари бўйича қабул қилинади ҳамда затворлар ёки шу каби гидротехника иншоотлари учун иншоотнинг устунлар оралиғи (қулочи) кенглигидан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Мазкур ШНҚнинг 63 — 66-бандларига мувофиқ аниқланган тенг таъсир этувчи муз юкланиши берилиши нуқтасини сувнинг ҳисоб сатҳидан қиш даврида 0.2hd, баҳорги муз силжиш даврида эса 0.4hd миқдорга паст ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Гидротехника иншоотларига ялпи муз қопламидан унинг ҳароратли кенгайишидаги бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Муз қопламидан унинг ҳарорати ортишидан бўладиган горизонтал чизиқли юкланишни q, MN/m (узунасига кетган гидротехника иншоотининг кўлами бўйича 1 m узунлигига) бир неча йиллар давомида кўриб чиқилувчи маълумотларнинг энг катта қийматига тенг қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишq қиймат мазкур ШНҚнинг 40-расми бўйича ҳаво ҳароратининг ўзгаришларининг берилган қийматларида 
Dq, °C ва уларга мувофиқ равишда музнинг ҳақиқий ва келтирилган қалинликлари hc, m ва hred, m бўйича аниқланади.
Dq, °C ва уларга мувофиқ равишда музнинг ҳақиқий ва келтирилган қалинликлари hc, m ва hred, m бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40-расм. Чизиқли юкланиш q қийматлари графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD q қиймат ҳар қайси йил учун кўриб чиқилаётган қатор йиллар (30 йил ва ундан ортиқ) ўзгаришларнинг 5 h дан 2,0 d гача бўлган музлаб турган даврларни кузатиш маълумотлари бўйича ҳароратлар бориши графиги бўйича танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhc қийматлар ҳарорат ўзгариши вақти мобайнидаги музнинг ўртача қалинлигига тенг қилиб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhred, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhred =hc +1,43hs +hr, (137)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhs — ҳарорат ўзгариши вақтидаги қорнинг ўртача қалинлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhr — музнинг қўшимча қалинлиги, m мазкур ШНҚнинг 43-жадвали бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
43-жадвал |
|
Ҳарорат ўзгариши пайтидаги шамолнинг ўртача тезлиги Vw,m/s |
Ўзгариш вақти мобайнидаги ҳавонинг ўртача ҳароратидаги qd, °C музнинг қўшимча қалинлиги hr, m |
||
|
0 |
-10 |
-20 |
|
|
0 |
0.57 |
0.46 |
0.39 |
|
2.5 |
0.32 |
0.26 |
0.22 |
|
5 |
0.16 |
0.14 |
0.12 |
|
10 |
0.05 |
0.05 |
0.05 |
|
20 |
0.01 |
0.01 |
0.01 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Муз қоплами таъсиридан бўладиган юкланиш алоҳида турган гидротехника иншооти учун Ft, MN қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFt =kl qb, (138)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkl — 44-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb ва q — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64 ва 69-бандлари каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, мазкур ШНҚнинг 138-формуласи бўйича аниқланган Ft юкланиш, қуйидаги формула орқали аниқланувчи Ft.b, MN юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFt.b =Rc bhc, (139)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 60-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
44-жадвал |
|
|
L/b қиймат |
1 |
5 |
15 |
25 |
50 |
75 |
100 |
|
kl коэффициенти |
1 |
2 |
4 |
6 |
10 |
14 |
17 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL — алоҳида турган гидротехника иншоотидан қирғоққача ёки узунасига кетган гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Мазкур ШНҚнинг 71 ва 72-бандларига мувофиқ аниқланган музнинг тенг таъсир этувчи юкланиши берилиш нуқтасини сувнинг ҳисоб сатҳидан 0.25hc миқдорга паст қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Муз ва қорларнинг тўпланиб қолишидаги муз массаларидан гидротехника иншоотларига бўладиган юкланишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Тўпланган ҳаракатдаги муз массаларидан алоҳида турган таянчга бўладиган юкланишни
, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFb.i = 0.5mRb.i bhb.i, (140)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb.i — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи тўпланиб келган муз массаси эзилишга бўлган меъёрий қаршилиги улар мавжуд бўлмаган тақдирда 0,25 MPa га тенг қилиб олинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhb.i — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи тўпланиб қолган муз массаси ҳисобий қалинлиги, улар мавжуд бўлмаган тақдирда қуйидаги формула орқали:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhb.i = ai Нb.i, (141)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ушбу ШНҚнинг 45-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНb.i — музларни тўпланиб юриш даври сувнинг максимал сарфидаги муз тўпламлари усти бўйича дарёнинг ўртача чуқурлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm, b — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 63-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
45-жадвал |
|
Нb.i қиймат |
3 |
5 |
10 |
15 |
20 |
25 |
|
ai коэффициенти |
0.85 |
0.75 |
0.45 |
0.40 |
0.35 |
0.28 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Тўпланган ҳаракатдаги муз ва музлаб улгурмаган қор массаларининг алоҳида турган таянчга бўладиган юкланишлари Fb.j, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFb.j =m Rb.j bhj, (142)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRb.j — муз ва қор тўпламининг эзилишга бўлган меъёрий қаршилиги MPa бўлиб, амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланиши, улар мавжуд бўлмаган тақдирда 0,12 MPa га тенг қилиб олинишига йўл қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhj — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи, муз-қор тўпламининг ҳисобий қалинлиги, m улар мавжуд бўлмаган тақдирда муз-қор тўпланиши даври сув сарфидаги оқимнинг ўртача чуқурлигининг 0,8 га тенг қилиб олишга йўл қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm, b — белгиланиши 67-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги юкланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги келтирадиган вертикал чизиқли юкланишини (гидротехника иншооти кўлами бўйича 1 m узунликка)fd, MN/m (мазкур ШНҚнинг 41-расми) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(143)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишho — сув сатҳининг ўзгариши, m бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhmax — 1 фоиз таъминланганлик билан муз қопламининг максимал қалинлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41-расм. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган қопламнинг, сув сатҳини ўзгаришидаги (УВ), гидротехника иншоотига берадиган юкланиш схемаси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — УВ — сув сатҳининг пасайишида; б — УВ — сув сатҳининг кўтарилишида; УВЛ — батамом музлашдаги сув сатҳи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, мазкур ШНҚнинг 143-формуласи бўйича аниқланган юкланиш fd, қуйидаги формула орқали аниқланувчи fd.lim, MN/m юкланишдан катта бўлишига йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(144)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσс.lim — эгилувчи муз қопламининг сиқилган қатламидаги чегаравий кучланиш MPa бўлиб, муз қопламининг пастки қатлами учун 0 °С ҳарорат остида сув сатҳини пасайиши ёки муз қопламининг устки қатлами учун tu ҳарорат остида сув сатҳининг кўтарилиши ҳолатларида (ci + Δi) каби аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσt.lim — эгилаётган муз қопламининг чўзилган қатламидаги чегаравий кучланиш MPa бўлиб, муз қатламининг юқори қатлами учун сув сатҳининг пасайиши тақдирда tu ҳарорат остида σ ёки муз қатламининг пастки қатлами учун 0 °С ҳарорат остида сув сатҳининг кўтарилишда) 0.3 (ci + Δi) каби аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишci, Δi, tu ва tb — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Сув сатҳининг ўзгаришида музлаб ёпишган муз қопламидан узунасига кетган гидротехника иншоотининг 1 m қисмидан қабул қилинган куч моменти Ml, MN×m/m мазкур ШНҚнинг 41-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(145)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишho, hmax — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 73-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, мазкур ШНҚнинг 145-формуласи бўйича аниқланган куч моменти Ml қуйидаги формула орқали аниқланувчи Ml.lim, MN×m/m моментдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(146)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσс.lim, σt.lim — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 73-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Сув сатҳининг ўзгаришидаги алоҳида турган таянчга ёки қоқилган қозиқ устунлар дастасига гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламидан бўладиган юкланиш Fd.p мазкур ШНҚнинг 42-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFd.p =kf Rf h²max, (147)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkf — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkf =0.6 +0,15D/hmax, (148)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD — таянч ёки қоқилган қозиқ устунларнинг кўндаланг кесими (диаметри), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRf ва hmax — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64 ва 77-бандлари каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаянчнинг тархдаги b ва c, m томонлар асосидаги тўғри тўртбурчак шаклида ёки устунлар тизимидан ташкил топган гидротехника иншооти учун ёки таянч қисми ташқи қамровлари b ва c, m муз таъсир сатҳида бўлган қоқилган қозиқ устунлар дастаги учун (m) деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42-расм. Алоҳида турган таянчга музлаб ёпишган қопламнинг сув сатҳи ўзгаришидаги кўрсатадиган юкланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — сув сатҳи камайишида; б — сув сатҳи ортишида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Вертикал устунлар мажмуасидан тузилган гидротехника иншооти таянчларига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги юкланиши Fd.f, MN (43-расм) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFd.f =K Fd.p, (149)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — устунлар учун Kk коэффициентлари ҳосиласи сифатида аниқланувчи коэффициент мазкур ШНҚнинг 44-расми графиги бўйича ak,b ва hmax берилган қийматларида қабул қилинувчи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишak — эркин танланган асосий устунининг ўқигача бўлган масофа (43-расмда келтирилган), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43-расм. Вертикал устунлар мажмуасидан иборат гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламини сув сатҳи кўтарилишидаги юкланиши схемаси (сув сатҳи пасайишида куч пастга қараган бўлади)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44-расм. Kk коэффициентининг қийматлари чизмаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ ва ўралган акваторияларда тўлқин элементларини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Очиқ ва ўралган акваторияларда тўлқин элементларини аниқлашда тўлқин вужудга келтирувчи омиллар ҳисобга олиниши (шамол тезлиги унинг қиймати ва йўналиши, сув юзасида шамолнинг узлуксиз ҳаракатининг давомийлиги, шамол қамровидаги акваториянинг ўлчами ва шакллари, сув сатҳини ўзгариб туриши, сув омбори тубининг тузилиши ва чуқурлиги) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сувнинг ҳисоб сатҳи ва шамолнинг тавсифлари бир қатор кўп йиллик музсиз мавсумлардаги кузатувларга статистик ишлов бериш натижалари бўйича аниқланиши лозим (камида 25 йил), бунда сувнинг ҳисобий сатҳлари ҳайдалиш, мавсумий ва сатҳларнинг йиллик ўзгаришини ҳисобга олингани ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Тўлқин элементлари ҳисоблари сув омборининг қуйидаги чуқурликлар бўйича доираларга бўлинишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчуқур сув — 
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинларнинг асосий тавсифномаларига таъсир кўрсатмайди;
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинларнинг асосий тавсифномаларига таъсир кўрсатмайди;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаёз сув — 
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинлар ривожига ва асосий тавсифномаларига таъсир этади;
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинлар ривожига ва асосий тавсифномаларига таъсир этади;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоққа урилувчи — dcr дан dcr.u гача бўлган чуқурлик, сув тўлқинлари бузилиши бошланиш ва тугалланиш доираси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув горизонт сатҳи — dcr.u дан кам чуқурлик. Бунда, парчаланган тўлқинлардан бўлган оқим даврий равишда қирғоққа урилиб туради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Гидротехника иншоотлари ва улар элементларининг турғунлиги ва мустаҳкамлигини мажмуадаги тўлқинлар баландликларининг ҳисобий таъминланганлиги қуйидаги 1-жадвал орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
1-жадвал |
|
Гидротехник иншоотлари |
Мажмуадаги тўлқин баландлиги ҳисобий таъминланганлиги, фоиз |
|
Вертикал кесимли гидротехника иншоотлари |
|
|
Икки ёки очиқ ва қуйидаги синфга мансуб тўсиқлар |
1 |
|
I |
1 |
|
II |
5 |
|
III, IV |
13 |
|
Қуйидаги синфга мансуб қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотлари: |
|
|
I, II |
1 |
|
III, IV |
5 |
|
Қия кесимли маҳкамланишлар билан бўлган чегараловчи гидротехника иншоотлари: |
|
|
Бетон плиталар билан |
1 |
|
Тош ётқизилган оддий ёки шаклдор массивлар билан |
2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланишларини аниқлашда 
мажмуадаги берилган таъминланган тўлқин баландлигини hi ва ўртача тўлқин узунлигини 
деб олиниши, икки ёғи очиқ қурилмалар учун ҳисобий тўлқин узунлигининг 0,8 дан чегараларда ўзгаришидаги тўлқин максимал таъсири аниқланади.
мажмуадаги берилган таъминланган тўлқин баландлигини hi ва ўртача тўлқин узунлигини деб олиниши, икки ёғи очиқ қурилмалар учун ҳисобий тўлқин узунлигининг 0,8 дан чегараларда ўзгаришидаги тўлқин максимал таъсири аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Тизимдаги тўлқинлар ҳисобий баландлигини таъминланиши қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбандаргоҳ акваторияларининг ҳимояланганлигини аниқлашда ...... 5 фоиз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқинлар қирғоққа келишини аниқлашда ......... 1 фоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Очиқ акваторияларда қурилувчи икки ёғи очиқ гидротехника иншоотларининг баландлик белгиларини тайинланишида, тизимда тўлқинлар баландликларини ҳисобий таъминланишини тегишли асослаш билан 0,1 фоиз деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг ҳисобий сатҳлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Сатҳларнинг ҳисобий таъминланганлиги кунидаги йиллар музсиз даври энг юқори сатҳларидан ортиқ бўлмаслиги (1 фоиз 100 йилда 1 марта, II ва III синф учун — 5 фоиз 20 йилда 1 марта, IV синф учун эса 10 фоиз 10 йилда 1 марта) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Шамол босиб келиш баландлиги Δhset, m амалий кузатишлар маълумотлари асосида, улар мавжуд бўлмаган тақдирда эса (тубнинг доимий чуқурлигидаги d қирғоқ чизиғи шаклини ҳисобга олмаган ҳолда) кетма-кетликда яқинлашиш услуби орқали қуйидаги формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(150)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaw — сув омборининг узунасига бўлган ўқи билан шамол йўналиши орасидаги бурчак, градус;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVw — шамолнинг ҳисобий тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL — қувиш, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkw — 2-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
2-жадвал |
|
Шамол тезлиги Vw, m/s |
20 |
30 |
40 |
50 |
|
kw·106 |
2,1 |
3 |
3,9 |
4,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШамолнинг ҳисобий тавсифномалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Шамол тўлқинлари элементлари ва шамол босиб келишини аниқлашда гидротехника иншоотларининг қуйидаги синфлари учун ҳисобий бўрон таъминланишлари I, II синф учун — 2 фоиз (50 йилда 1 марта) ва III, IV синф учун — 4 фоиз (25 йилда 1 марта) қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI ва II синф гидротехника иншоотлари учун ҳисобий бўрон таъминланишлари 1 фоиз (100 йилда 1 марта) асослашлар билан қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Сув сатҳи таъминланиши билан шамол тезлигини таъминланиши бир турдалиги, I ва II синф иншоотлари учун сув омборларининг мўътадил тўғонли босимда (МТБ) 5 ва 7-бандларга мувофиқ қабул қилиниши ва амалий кузатишлар маълумотлари асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Сув омборининг юзаси устидаги 10 m баландликдаги шамолнинг ҳисобий тезлиги Vw, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVw=kflklVl, (151)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVl — Vl — ер юзасидан 10 м баландликдаги шамол тезлиги (сув омборининг) бўлиб, ўртача қийматга келтириш ва таъминлашнинг 10-минутли оралиғига мувофиқ равишда 7-банд бўйича қабул қилинади, kfl — флюгер бўйича ўлчанган шамол тезликлари бўйича берилганларни ҳисоблаш коэффициенти бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбироқ, 1 дан ортиқ эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkl — хос бўлган 20 km гача масофага чўзилган сув омборлари учун (шу жумладан лойиҳалаштирилувчи) тезликни сув юзаси шароитларига келтириш коэффициенти бўлиб, қуйидагича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштекис сув юзаси, текис қумли (қирғоқ бўйлари қум тепалари ва бошқалар) ёки қор билан қопланган ерлар устидаги шамол тезлиги ўзгаришида Vl бирга тенг қилиб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол юкланишлари ва уларга қўшимчалар билан ўрнатилувчи А, В ёки С туридаги жойлар устидаги шамол тезлигини ўзгаришида 3-жадвал бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
3-жадвал |
|
Шамол тезлиги, Vl, m/s |
Жой турларидаги kl коэффициенти қиймати |
||
|
А |
В |
С |
|
|
10 |
1.1 |
1.3 |
1.47 |
|
15 |
1.1 |
1.28 |
1.44 |
|
20 |
1.09 |
1.26 |
1.42 |
|
25 |
1.09 |
1.25 |
1.39 |
|
30 |
1.09 |
1.24 |
1.38 |
|
35 |
1.09 |
1.22 |
1.36 |
|
40 |
1.08 |
1.21 |
1.34 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Тўлқин элементларини аввалдан аниқлашда, шамолнинг берилган ҳисобий тезлиги Vw, m/s учун тезлашиш ўртача қийматини, m, қуйидаги формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkvis — 5·1011 га тенг қилиб олинувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — 10-5 m2/s га тенг қилиб олинувчи, ҳавонинг кинематик қовушқоқлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧегаравий тезлашиш қийматини Lu, m, шамолнинг берилган ҳисобий тезлиги учун Vw, m/s қуйидаги 4-жадвал бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
4-жадвал |
|
Шамол тезлиги Vw, m/s |
20 |
25 |
30 |
40 |
50 |
|
Чегаравий тезлашиш қиймати Lu·10-3, m/s |
1600 |
1200 |
600 |
200 |
100 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. 100 km дан кам бўлган тезлашишлардаги шамолнинг ҳисобий тезликларини, шамол тезликларини ҳар йилги максимал тезликларини, улар давомийлигини ҳисобга олмаган ҳолдаги кузатишлар маълумотлари бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. 100 km дан ортиқ бўлган тезлашишлардаги шамолнинг ҳисобий тезликлари, уларни фазовий тақсимланишларини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 2-иловасига асосан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқур сув доирасидаги тўлқин элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Чуқур сув доирасидаги ўртача баландлик
, m ва ўртача тўлқин даври 
, 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.
, m ва ўртача тўлқин даври , 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎлчамсиз катталиклар қийматлари gt/Vw ва gL/
ва юқори айланиб ўтиш эгри чизиғи бўйича 
ва 
қийматларини аниқлаш ва уларнинг кичик миқдорлари бўйича тўлқинларнинг ўртача баландлигини аниқланиши ва ўртача тўлқин даври қабул қилинниши лозим. 
нинг маълум қийматида тўлқиннинг ўртача узунлиги 
m қуйидаги формула орқали аниқланади:
ва юқори айланиб ўтиш эгри чизиғи бўйича ва қийматларини аниқлаш ва уларнинг кичик миқдорлари бўйича тўлқинларнинг ўртача баландлигини аниқланиши ва ўртача тўлқин даври қабул қилинниши лозим. нинг маълум қийматида тўлқиннинг ўртача узунлиги m қуйидаги формула орқали аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(153)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинлар тезлашиши бўйича шамолнинг ўзгарувчан тезликларида, 
ни шамол тезлигининг доимий қийматлари билан бўлган қисмлар учун тўлқин баландликларини кетма-кетликда аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
ни шамол тезлигининг доимий қийматлари билан бўлган қисмлар учун тўлқин баландликларини кетма-кетликда аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида ўртача тўлқин баландлиги , m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
, m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(154)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, hn, m (n=1; ±2; ±3; ±4 бўлганда) тўлқинлар ўртача баландлиги 1-расмга мувофиқ шамол йўналишига мос тушувчи асосий нур йўналишига бўлган шамолнинг ҳисобий тезлиги ва Ln, m, нурлар проекциялари бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНурлар ҳисобий нуқтадан қирғоқ чизиғи билан кесишгунча асосий нурдан ±22,5 оралиқ билан ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий тўғон чизиғи олдида 22,5 градусдан кам бурчак ўлчамларига эга бўлган ҳамда бурчак ўлчамлари йиғиндиси 22,5 градусдан катта бўлган оролчалар кўринишидаги кўп сонли тўсиқлар мавжуд бўлганда, n бўлимдаги ўртача тўлқин баландлиги 
, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(155)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, 
, 
— нур йўналишидан ±11,25 градус оралиқда тайинланувчи n — бўлим доираларида 22,5 градус (i=1,2,3....kn; j=1,2,3,.....ln), бурчакка тааллуқли бўлган қўшни тўсиқлар j — оралиғи ва i — тўсиқларнинг мувофиқ равишдаги бурчакли ўлчамлари;
, — нур йўналишидан ±11,25 градус оралиқда тайинланувчи n — бўлим доираларида 22,5 градус (i=1,2,3....kn; j=1,2,3,.....ln), бурчакка тааллуқли бўлган қўшни тўсиқлар j — оралиғи ва i — тўсиқларнинг мувофиқ равишдаги бурчакли ўлчамлари;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, 
m ўртача тўлқин баландликлари шамолнинг ҳисобий тезлиги ва шамол йўналиши Lni, Lnj, m нурлар проекциясига тенг бўлган тезлашиш L бўйича 1-расмга биноан аниқланади. Lni ва Lnj нурлар мувофиқ равишда ҳисобий нуқтадан i — тўсиқ ёки j — оралиқдаги шамол остидаги қирғоқни кесишишигача бўлган масофага тенг.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинларнинг ўртача даври ўлчамсиз маълум катталикда 
1-расмга мувофиқ қабул қилинувчи 
ўлчамсиз миқдор бўйича аниқланади.
1-расмга мувофиқ қабул қилинувчи ўлчамсиз миқдор бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинларнинг ўртача узунликлари (153) формула орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар миқдор Lmax / Lmin ³ 2 бўлса, қирғоқ чизиғи шакли мураккаб деб қабул қилиниши, бунда Lmax ва Lmin — мувофиқ равишда ±45 градусдаги бўлимда ҳисобий нуқтали шамол йўналишидан шамол остидаги қирғоқ билан кесишгунча ўтказилган мос равишдаги энг катта ва энг кичик нурлар аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. hd.i, m мажмуада 1 фоиз таъминланган тўлқин баландлиги мазкур илованинг 2-расм графиклари орқали gL/
ўлчамсиз катталик учун қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида gL/
қиймат 
ва 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиқ бўйича қабул қилиниши лозим.
ўлчамсиз катталик учун қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида gL/ қиймат ва 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиқ бўйича қабул қилиниши лозим.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1, 2, 4 фоиз тартиб бўйича таъминланганлик билан тўлқин элементлари амалий маълумотлар бўйича аниқланган тақсимланиш функциялари бўйича қабул бўлмаган ёки етарли бўлмаган тақдирда эса синоптик хариталарни таҳлил қилиш натижалари бўйича қабул қилиниши лозим (мазкур ШНҚнинг 2-иловасида келтирган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. ki коэффициенти қийматлари графиклари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Тўлқин ўркачини ҳисобий сатҳдан ηc, m ортиши, ηc/hi (мазкур илованинг 3-расм) ўлчамсиз катталик бўйича берилган ушбу 
учун, 
га тенг деб қабул қилган ҳолда аниқланади.
учун, га тенг деб қабул қилган ҳолда аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-расм. ηc/hi саёз сув ва ηc,sur/hi қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида қийматларни аниқлаш учун графиклар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСаёз сув доираларида тўлқин элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. i фоиз таъминланган тўлқин баландликлари hi, m саёз сув доирасида тубнинг 0,002 ва ундан ортиқ нишаблигида қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhi=ktkrklkihd (156)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkt — трансформация коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkr — рефракция коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkl — йўқотишларнинг йиғилган коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkt, kr ва kl коэффициентлар ушбу ШНҚнинг 18-банди бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқур сув доирасидан саёз сув доирасига ўтувчи тўлқин узунлиги 4-расм бўйича берилган 
ва 
, ўлчамсиз катталикларда аниқланади. Бунда, тўлқинлар даври чуқур сув доирасидаги тўлқинлар даврига тенг қилиб олинади.
ва , ўлчамсиз катталикларда аниқланади. Бунда, тўлқинлар даври чуқур сув доирасидаги тўлқинлар даврига тенг қилиб олинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-расм. 
қийматларини саёз сув ва 
қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида аниқлаш графиги
қийматларини саёз сув ва қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида аниқлаш графигиҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқин ўркачини 
, m ҳисоб сатҳидан ортиши 
ва 
ўлчамсиз миқдорлар учун, 3-расм бўйича аниқланади.
, m ҳисоб сатҳидан ортиши ва ўлчамсиз миқдорлар учун, 3-расм бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Трансформация коэффициенти 1-расм графиги бўйича аниқланади. Рефракция коэффициенти қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(157)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишad — чуқур сув доирасида, ёнма-ён тўлқин нурлари орасидаги масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa — саёз сув доирасида берилган нуқта орқали ўтувчи чизиқ бўйича худди ўша нурлар орасидаги масофа, m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-расм. Аниқлаш учун графиклар: 1 — kt коэффициентни, 2, 3 ва 4 — 
миқдорни
миқдорниҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқур сув доирасида рефракция тархида тўлқинлар нурлари тўлқинлар тарқалиши берилган йўналиши бўйича қабул қилинади, саёз сув доирасида эса уларни 6-расм графикларига мувофиқ схема билан давом эттирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумлаштирилган йўқотишлар коэффициенти kl 
миқдорни берилган қийматлари бўйича ва i тубнинг нишабнинг берилган қийматларида аниқланиши лозим (5-жадвал), тубнинг 0,03 ва ундан ортиқ нишаблигида йўқотишлар умумлаштирилган коэффициентини бир бутунга тенг деб қабул қилинади.
миқдорни берилган қийматлари бўйича ва i тубнинг нишабнинг берилган қийматларида аниқланиши лозим (5-жадвал), тубнинг 0,03 ва ундан ортиқ нишаблигида йўқотишлар умумлаштирилган коэффициентини бир бутунга тенг деб қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
5-жадвал |
|
|
ki коэффициентининг i тубнинг нишаблигидаги қийматлари |
|
|
0,025 |
0,02 — 0,002 |
|
|
0,01 |
0,82 |
0,66 |
|
0,02 |
0,85 |
0,72 |
|
0,03 |
0,87 |
0,76 |
|
0,04 |
0,89 |
0,78 |
|
0,06 |
0,9 |
0,81 |
|
0,08 |
0,92 |
0,84 |
|
0,1 |
0,93 |
0,86 |
|
0,2 |
0,96 |
0,92 |
|
0,3 |
0,98 |
0,95 |
|
0,4 |
0,99 |
0,98 |
|
0,5 ва ундан ортиқ |
1 |
1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkr коэффициенти қийматини тўлқин нурлари учун ҳисоб нуқтасидан бош нурдан 22,5 градус оралиқда ўтказилувчи рефракция коэффициентларни аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-расм. Рефракция тархини тузиш учун (а) схема ва (б) графиклар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Туб нишаблиги 0,001 ва ундан оз бўлган саёз сув доираларида тўлқинлар ўртача баландлиги ва ўртача тўлқин даври 1-расм графиклари бўйича аниқланади. gL/ 
ва gd/ 
ўлчамсиз катталиклар бўйича 
ва 
қийматлар қабул қилиниб, улар бўйича 
ва 
аниқланади.
ва gd/ ўлчамсиз катталиклар бўйича ва қийматлар қабул қилиниб, улар бўйича ва аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТизимда 1 фоиз таъминланган тўлқин баландлигини 2-расм графиклари бўйича қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ва 
ўлчовсиз катталиклар бўйича ki коэффициенти қийматлари аниқланади,улардан энг ками қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинлар ўртача узунлиги ўртача давр қиймати маълум бўлган ҳолда мазкур ШНҚнинг 13-бандига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан ортиши 3-расм бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТубининг нишаблиги 0,001 ва ундан кам бўлгандаги саёз сув доирасидан тубининг нишаблиги 0,002 ва ундан ортиқ бўлган доирага ўтувчи тўлқинлар элементини дастлабки ўртача баландлик 
қиймати олинади.
қиймати олинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚирғоққа урилувчи тўлқин доирасидаги тўлқин элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Қирғоққа урилувчи тўлқин доирасидаги тўлқин баландлиги hsur1фоиз, m тубнинг берилган i нишаблари учун 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича аниқланади, бунда 
ўлчамсиз катталик бўйича 
қиймат аниқланиши лозим ва мувофиқ равишда hsur1фоиз аниқланади.
ўлчамсиз катталик бўйича қиймат аниқланиши лозим ва мувофиқ равишда hsur1фоиз аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқин урилувчи қирғоқ доирасида 
, m, 4-а расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича тўлқин узунлиги, тўлқин ўркачининг ҳисоб сатҳидан ортиши ηc,sur, m эса 3-расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.
, m, 4-а расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича тўлқин узунлиги, тўлқин ўркачининг ҳисоб сатҳидан ортиши ηc,sur, m эса 3-расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Тўлқиннинг биринчи босиб келишидаги dcr, m критик чуқурлик, тубнинг берилган i нишаблари учун 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича кетма-кет яқинлашишлар услуби билан аниқланиши лозим. d чуқурликнинг берилган бир қатор қийматлари бўйича 17 ва 18-бандларига мувофиқ 
катталик аниқланади ҳамда 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича уларга мос ҳолдаги 
қийматлардан берилган d чуқурликларнинг соний бирига мос келувчи dcr қабул қилинади.
катталик аниқланади ҳамда 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича уларга мос ҳолдаги қийматлардан берилган d чуқурликларнинг соний бирига мос келувчи dcr қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Тубнинг доимий нишаблигидаги охирги тўлқин босиб келишига dcr,u мувофиқ келувчи критик чуқурликни қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(158)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишku — 6-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — босиб келиш (шу жумладан биринчиси) 
ва 
тенгсизликлар бажарилгандаги n=2-, 3- ва 4-тенгсизликлардан қабул қилинади: 
ва 
.
ва тенгсизликлар бажарилгандаги n=2-, 3- ва 4-тенгсизликлардан қабул қилинади: ва .Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
|
|
6-жадвал |
|
|
|
0,01 |
0,015 |
0,02 |
0,025 |
0,03 |
0,035 |
0,04 |
0,045 |
0,05 |
|
ku коэффициенти |
0,75 |
0,63 |
0,56 |
0,5 |
0,45 |
0,42 |
0,4 |
0,37 |
0,35 |
туб
нишаблариҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОхирги босиб келиш чуқурлигини аниқлашда dcr,u, ku коэффициент ёки коэффициентлар кўпайтмаси 0,35 дан кам қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТубнинг 0,35 дан кам бўлган нишабликларида критик чуқурлик қиймати dcr = dcr,u деб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТубнинг ўзгарувчан нишабликларида dcr,u доимий нишабли туб қисмлари учун критик чуқурликларни кетма-кет аниқлашлар натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎралган акваториядаги тўлқин элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Ўралган акваториядаги дифракцияланган тўлқин баландлиги hdif, m қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНdif=kdifhi (159)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkdif — а тўлқинлар дифракцияси коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhi — 1фоиз таъминланганликни дастлабки тўлқин баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий узунлик сифатида акваторияга киришдаги дастлабки узунлик олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Тўлқинлар дифракцияси коэффициенти 
kdif,s ёлғиз ҳолдаги тўлқин қайтаргич орқали ўралган акватория учун (φ бурчакнинг берилган қийматида, градус, тўлқин қайтаргичнинг бошидан ҳисобий тўғон тўсиғида r/ ва φ бурчак қийматида, градус), 7-расм схема ва графикларига мувофиқ равишда стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади.
kdif,s ёлғиз ҳолдаги тўлқин қайтаргич орқали ўралган акватория учун (φ бурчакнинг берилган қийматида, градус, тўлқин қайтаргичнинг бошидан ҳисобий тўғон тўсиғида r/ ва φ бурчак қийматида, градус), 7-расм схема ва графикларига мувофиқ равишда стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-расм. kdif коэффициенти қийматларини аниқлаш графиклари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Мос ҳолдаги тўлқин қайтаргичлар орқали ўралган акваторияда тўлқинлар дифракция коэффициенти kdif,с қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkdif,с = kdif,s ψc, (160)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишψc — dc ва kdif,cp қийматлари учун 8-расм бўйича қабул қилинувчи коэффициент, dc қиймат қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишl1 ва l2 — тўлқин сояси чегарасидан (ТСЧ) тўлқин дифракцияси чегарасигача (ТДЧ) бўлган масофа бўлиб, мазкур илованинг 9-расми ва графиклар билан стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — тўлқин қайтаргич бошлари орасидаги дастлабки тўлқин кўлами проекциялари масофаларига тенг қилиб қабул қилинувчи бандаргоҳга чиқиш кенглиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-расм. y коэффициенти қийматлари графиклари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-расм. l ва la қийматларини аниқлаш схемаси (а) ва графиклари (б)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkdif,cp коэффициентининг қиймати худди kdif,s каби ҳисобий устунида тўлқинлар кўлами билан бош нурнинг кесишиш нуқтаси учун ушбу илованинг 24-бандига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур илованинг 9-а расмдаги схемадаги бош нурнинг ҳолати, тўлқин қайтаргичнинг тўлқин сояси чегарасидан (ТСЧ) кичик бурчак остида φi градус x, m, масофаларда жойлашган нуқталар бўйича, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишla1 ва la2 — ушбу илованинг 9-расм схема ва графикларга мувофиқ қабул қилинувчи қийматлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Тўлқин қайтаргич билан ўралган акватория учун тўлқинлар дифракцияси коэффициенти kdif,b қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(163)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkdif,s1 ва kdif,s2 — тўлқин қайтаргич бош қисмлари учун мазкур илованинг 24-бандига мувофиқ аниқланувчи тўлқинлар дифракцияси коэффициентлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Дифракцияланган тўлқин баландлиги ўралган акваториянинг берилган нуқтасида унинг гидротехника иншооти ва тўсиқлардан kdif,r, м қайтарилишини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhdif,r=(kdif+kref)hi (164)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(165)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkdif,s — қайтарувчи юза тўсиқ чизиғидаги дифракция коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkr ва kp — 14-бандга мувофиқ аниқланувчи коэффициентлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΘr — тўлқин кўлами ва қайтарувчи юза орасидаги бурчак, градус;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr/
— қайтарувчи юзадан қайтарилган тўлқин нури бўйича ҳисобий нуқтагача бўлган масофа; бунда қайтарилган тўлқин нури йўналиши тўлқинларни келиш ва қайтарилиш бурчаклари тенглиги лозимларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши лозим;
— қайтарувчи юзадан қайтарилган тўлқин нури бўйича ҳисобий нуқтагача бўлган масофа; бунда қайтарилган тўлқин нури йўналиши тўлқинларни келиш ва қайтарилиш бурчаклари тенглиги лозимларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши лозим;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkref,i — қайтариш коэффициенти бўлиб, 7-жадвал бўйича қабул қилинади; қайтариш юзасининг горизонтга нисбатан 45 градусдан ортиқ бўлган оғиш бурчагида, қайтариш коэффициентини kref,i =1 деб олишини лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
7-жадвал |
|
|
Қайтарувчи юза i нишаблигидаги kref,i қийматлари |
||
|
1 |
0,5 |
0,25 |
|
|
10 |
0,5 |
0,02 |
0,0 |
|
15 |
0,8 |
0,15 |
0,0 |
|
20 |
1 |
0,5 |
0,0 |
|
30 |
1 |
0,7 |
0,05 |
|
40 |
1 |
0,9 |
0,18 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМузни бир ўқли сиқиш билан синаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Намуналарини танлаш, ясаш ва синовга тайёрлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуз намуналарини муз майдонининг N қатламларидан уларнинг узун ўқлари кристаллар ўсиш йўналишига тик йўналган бўлиши, бунда N≥3 бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуз намуналари квадрат кесимли призмалар ёки баландлигини кенглигига нисбати (диаметри) 2,5 га тенг бўлган юмалоқ кесимли цилиндр кўринишида ясалади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамуна кенглиги кристаллография тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланувчи кристаллнинг ўртача кўндаланг кесимидан камида 10 марта ортиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамуналар ўлчамларини оғиши ўртачадан фарқи ±1 фоиздан ортишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамуналар силлиқ ва текис бўлиб, уларда ёриқсиз, синиқсиз, тешикликсиз, ғадир-ғудурликларсиз бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЦилиндрик намуналарни токар дастгоҳида, призматик намуналарни эса горизонтал — фрезер дастгоҳида ясалиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПризматик намуналар ён ёқларини жуфтлаштирилган ҳолда улар орасидаги масофа ён қирраларини ишланаётганда намуна энига, таянч ёқларини ишланаётганда эса намуна баландлигига тенг бўлган ҳолда бир ўққа ўрнатилган ҳолда ишлов бериш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТадқиқот қилинаётган қатлам намуналарини синашдан олдин тажрибавий маълумотлар бўйича аниқланувчи қатлам ҳарорати ti, остида энг камида 1 h тутиб турилади, булар мавжуд бўлмаган тақдирда эса мазкур ШНҚнинг 120 ва 121-формулалари орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Асбоб-ускуналар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСинов машиналари деформация тезлигини бошқариладиган машиналар тури бўйича тузилган бўлишлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМашина орқали тузиладиган энг катта юкланиш синалаётган намуналар учун бузиладиган юкланишидан камида икки марта ортиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСинаш машиналари «юкланиш-деформация» эгри чизиғини автоматик тарзда қайд қилинишини ва юкланишни кўпи билан ±5 фоиз хатоликда ўлчашни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Синовларни ўтказиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамуналар узун ўқлар атрофида сиқилиши, тадқиқот қилинувчи қатлам намуналари ti ҳарорат остида ва εc = 3·10-4, c-1 га тенг қилиб олинувчи деформация доимий тезлигида синалиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Натижаларни таҳлил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБузувчи юкланиш (бир ўқли сиқишга бўлган мустаҳкамлик) ҳар бир намуна учун Cj, MPa қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Pmax)j — «юкланиш-деформация» диаграммаси бўйича аниқланувчи, j — намуна учун бузувчи (энг юқори) юкланиш, MN;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf — намунанинг дастлабки кўндаланг кесими юзаси, m2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТадқиқот қилинаётган қатлам намуналари серияларини синов натижалари сифатида Ci ± Δi қабул қилинади, бунда Ci — музнинг бир ўққа сиқишга мустаҳкамлигини параллел аниқлашлар ўртача (арифметик) қиймати бўлиб MPa қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(167)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔi ва n — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 60-банди каби бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТадқиқот қилинаётган қатлам намуналар серияларини синаш натижалари график тарзда нуқта ва бу нуқтадан юқорига ва пастга иккита тенг кесмалар ҳолида ажратилади, нуқта, музнинг мустаҳкамлик чегараси ўрта (арифметик) қийматига, кесма эса, ўлчовлар тасодифий хатолиги ўртача квадратик оғишига мувофиқ келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧучук сув музининг бир ўқ бўйича сиқилишдаги мустаҳкамлигининг (пластик бузилиш ҳолатидан мўрт — пластик ҳолатга ўтишдаги) ҳароратга боғлиқлиги (n=5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпризматик муз (намуна ўлчамлари 25х25х50см);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдонадор (қорлик) муз (15х15х30 см)