08.08.2024 йилдаги 01/2-45-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 08.08.2024 йилдаги 01/2-45-сон
Кучга кириш санаси
14.04.2025
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 30 сентябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 298]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. ШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 31 январдаги 11а-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.08-97 «Гидротехника иншоотлари бетон ва темир бетон тузилмалари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вазир в.б Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 8 август,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-45-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 26 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 26 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 29 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 5 август
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 8 августдаги 01/2-45-сон буйруғига
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) бетон ва темир-бетон конструкциялардан гидротехника иншоотларини лойиҳалаш, қуриш ва реконструкция қилишга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш» ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар» ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш талаблари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.03-22 «Кўприклар ва қувурлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехника иншоотлари. Лойиҳалаштиришнинг асосий низомлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.06.06-98 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 26633-2015 Оғир ва майда заррали бетонлар.Техник шартлар (расмий манба:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 26633-12 Бетоны тяжелые и мелкозернистые. Технические условия).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлар, сойлар, каналлар ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёларнинг ўзанларини тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетон конструкция — конструктив талаблар бўйича арматурасиз ёки оз миқдорда арматура ўрнатилган бетондан тайёрланган конструкция;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир-бетон конструкция — бетон ва ишчи пўлат арматурадан тайёрланган конструкция;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пўлат темир-бетон конструкция — бетон, ишчи ўқли арматура ва ишчи пўлат листлардан тайёрланган конструкция;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пўлат-бетон конструкция — бетон ва ташқи ишчи арматура пўлат листлардан тайёрланган конструкция.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб.Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини (монолит, йиғма-монолит, йиғма, олдиндан зўриқтирилган ва асосга анкерланган) қўллаш техник-иқтисодий мақсадга мувофиқлигидан келиб чиқиб, материал, энергия, меҳнат ва қурилиш қийматини максимал даражада камайтиришни ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йиғма конструкциялар элементларини танлашда юқори мустаҳкам бетон ва арматуралардан ҳамда енгил бетондан тайёрланган олдиндан зўриқтирилган конструкцияларни қўллаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йиғма конструкциялар элементларининг асосий ўлчамлари, конструкция турлари, ва темир-бетон конструкцияларининг арматураланиши бўйича вариантларнинг техник-иқтисодий кўрсаткичларини таққослаш асосида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Йиғма конструкцияларнинг элементларини механизациялашган усулда ишлаб чиқарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йиғма конструкцияларни йириклаштириб ишлаб чиқаришда, транспортда ташишда, монтаж механизмларининг юк кўтариш қобилиятини, кўприклар ва бошқа сунъий иншоотларнинг йиғма элементларини монтаж қилиш жойидаги юк кўтариш қобилиятини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Монолит конструкциялар учун инвентарь қолипдан фойдаланишда бир хил тарзга келтирилган ўлчамларни ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Йиғма конструкциялар элементларининг уланиш конструкциялари ва тугунлари (узел) қуйидагиларни таъминлаши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кучларни тўғри йўналтиришни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув ўтказмасликни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуққа чидамлиликни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
элементларнинг ўзи чок зонасида ёриқларга чидамлилигини ва мустаҳкамлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкция бетони билан чокда қўшимча ётқизилган бетоннинг боғланишини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда (кучланиш ва деформация ҳолатининг хусусиятлари зарур ҳисоблар билан аниқланмаганда) конструкцияларнинг мураккаб шароитлар учун статик-динамик ишлашини экспериментал тадқиқотлар ва тажриба синовлари билан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Конструкцияларнинг сув ўтказмаслик ва совуқбардошлигини таъминлаши ва уларнинг ҳисобий кесимларида сувнинг қарши босимини камайтириш учун қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босимли юза ва ташқи юзалар томонидан (сувнинг ўзгарувчи сатҳи жойларида) сув ўтказмаслиги ва совуқбардошлилиги бўйича тегишли маркалардаги бетонларни қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фаол қўшимчаларни қўллаш (ҳаво тортувчи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
деформация чокларида филтрланишга қарши элементларни (зичлаштиришларни) жиҳозлаш ва горизонтал қурилиш чоклар тайёрлашнинг махсус технологиясини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гидротехника иншоотларнинг ташқи сиртларини ва иссиқлик гидроизоляциясини амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг босимли юзалари томонидан ва гидротехника иншоотининг юкланишлардан чўзилишга учрайдиган юзалари томонидан сиқилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босим қирралари томонидан дренаж ўрнатилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялар учун материаллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Бетон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари учун бетон ГОСТ 26633-15 ва ушбу боб талабларига мувофиқ танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини лойиҳалашда ишнинг тури ва шароитларига мувофиқ бетоннинг қуйидаги асосий сифат кўрсаткичлари ўрнатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг мустаҳкамлик MPa қиймати q=0,95 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
массив иншоотларда мустаҳкамлик қийматлари q=0,90 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гравитацион тўғонларнинг ички зонаси учун кафолатланган мустаҳкамлик қиймати q = 0,85 га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича бетон синфлари: В5, В7,5, В10, В12,5, В15, В17,5, В20, B22,5, B25, B27,5, B30, B35, B40.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тегишли асослашлар билан юқорида келтирилган бетон синфларидан фарқ қилувчи сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича оралиқ синфларни ўрнатилишига йўл қўйилади. Ушбу бетонлар хусусиятлари интерполяция усули бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг ўқ бўйлаб чўзилиш мустаҳкамлиги бўйича синфлари қуйидагича бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bt0,8, Bt1,2, Bt1,6, Bt2,0, Bt2,4, Bt2,8, Bt3,2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларини бетоннинг совуқбардошлиги бўйича маркалари F50, F75, F100, F150, F200, F300, F400, F500, F600, F700, F800 бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник асосланган ҳолларда, бетоннинг совуқбардошлилик бўйича F25 ва F1000 маркаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда бетоннинг сув ўтказмаслик бўйича маркалари W2, W4, W6, W8, W10, W12, W14, W16, W18, W20 бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Гидротехника иншоотларининг конструкциялари бетонларини лойиҳалашда экспериментал тадқиқотлар асосида қуйидаги қўшимча талаблар қўйилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
горизонтал қурилиш чокларинининг силжиши мустаҳкамлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегаравий чўзилувчанлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўкиндилари бўлган оқимда ишқаланишга қаршилик кўрсатиш xусусиятига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
силжишга қарши бардошлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
цементда бўлган ишқорларни тўлдирувчи билан ўзаро зарарли таъсири мавжуд эмаслигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетон юзасини биологик объектлар таъсирларига (сув ўтлари, дарё ва кўл ўсимликлари, чиғаноқлар) бўлган қаршилигига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг чегаравий чўзилувчанлиги ва горизонтал қурилиш чокларининг силжиш мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 6 ва 8-жадвалларида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Бетоннинг техник хусусиятларига қўйиладиган талаблар қурилиш ва фойдаланиш даврида иншоотларнинг турли зоналари ва қисмларидаги бетоннинг ҳақиқий иш шароитларига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Бетоннинг қотиш муддати, сиқилишдаги мустаҳкамлиги, ўқ бўйича чўзилиши ва сув ўтказмаслик хусусиятлари қуйидагиларга мувофиқ бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дарё гидротехника иншоотларининг конструкциялари учун — 180 d;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
денгиз ва дарё порт иншоотларининг йиғма ва монолит конструкциялари учун — 28 d.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг совуққа чидамлилиги бўйича унинг лойиҳадаги маркасига мос келадиган қотиш ёши 28 d, иссиқ қолипда қўйиладиган йирик конструкциялар учун эса 90 d бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар конструкцияларнинг ҳақиқий юкланиш муддатлари, уларни қуриш усуллари, бетоннинг қотиш шароитлари, қўлланиладиган цементнинг тури ва сифати маълум бўлса, бетоннинг синфи ва маркасини бошқа муддатга белгиланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Монолит конструкцияларда бетоннинг совуқбардошлилик хусусиятининг назорат синовлари бетоннинг ёши 28 d муддатда ўтказилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Бетон синфлари сиқиш ва чўзиш мустаҳкамлиги бўйича, конструкцияларнинг ҳақиқий юкларга таъсири вақтини ҳисобга олган ҳолда гидротехника иншоотининг ҳисобий майдонларидаги кучланиш даражасига боғлиқ ҳолда ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон элементлари учун кўп марта такрорланувчи юклар таъсирида ва сиқилган стерженли темир-бетон конструкциялар (қобиқли қозиқлар ва қирғоқ бўйлаб ўрнатиладиган эстакадалар) учун сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича В15 дан паст бўлмаган синфдаги бетондан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Олдиндан зўриқтирилган элементлар учун сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича қуйидаги бетон синфларидан фойдаланиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
стерженли арматурали конструкциялар учун камида — В15;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зичлаш ёки титратиш йўли билан тупроққа бостириладиган элементлар (қозиқ) учун камида — В30.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Бетоннинг совуқбардошлилиги бўйича талаблар ўзгарувчан сув сатҳи майдони ва ташқи сув ости бетонига нисбатан қўлланилиши, бунда совуқбардошлилик бўйича бетон маркаси қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш ҳудудининг иқлимий шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йил давомида кетма-кет музлаш ва эриш ҳисобий даврлари сонини (узоқ муддатли кузатишлар бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фойдаланиш шарт-шароитларини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзгарувчан сув сатҳи зонасидаги конструкциялар ва иншоот қисмлари учун (унинг устидаги 2 m ли зонани ҳисобга олган ҳолда) бетон маркаси совуққа бардошлилиги қуйидаги 1-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Иқлим

шароитлари

Бетоннинг совуқбардошлилиги маркалари, йил давомида кетма-кет музлаш, эриш даврлари сонида

50 гача

51 дан 75 гача

76 дан 100 гача

101 дан 150 гача

151 дан 200 гача

201 дан 250 гача

Мўътадил

F50

F100

F150

F200

F300

F400

Совуқ

F100

F150

F200

F300

F400

F600

Ўта совуқ

F200

F300

F400

F500

F600

F800

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Иқлим шароитлари энг совуқ ойнинг ўртача ойлик ҳарорати қуйидагилар билан аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мўътадил — манфий 10ºС дан юқоригача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқ — манфий 10ºС lfн 20ºС гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўта совуқ — манфий 20ºС дан паст.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Қурилиш ҳудуди учун энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати ШНҚ 2.01.01-22 ва гидрометеорологик маълумотлар бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Ҳисоблаш даврларининг сони 250 дан ортиқ бўлса, бетоннинг махсус турларидан фойдаланиш ёки доимий иссиқлик ҳимоясини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Кўп йиллик ва йил давомида ўлик ҳажмгача оқимни тартибга солувчи сув омборлари мавжуд бўлган гидроузелларда сув чиқариш иншоотлари конструкциялари бетон маркаси совуқбардошлилиги камида қуйидагича бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мўътадил иқлим учун — F100;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқ иқлим учун — F150;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўта совуқ иқлим учун — F200.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Гидротехника иншоотларининг сув усти зонаси учун совуқбардошлилиги буйича бетон маркаси атмосфера таъсирларини ҳисобга олиб белгиланиши ва камида қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мўътадил иқлим учун — F50,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқ иқлим учун — F100;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўта совуқ иқлим шароитлари учун — F150.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Босимли иншоотлар учун совуқбардошлилик бўйича бетон маркалари ушбу ШНҚнинг 1-жадвали бўйича танланиши, бунда кетма-кет музлаш-эриш даврлар сонларини аниқлашда қуёш радиацияси ва конструкция сиртидаги иссиқлик изоляцияси таъсири ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Сув ўтказмаслик xусусиятига кўра бетон маркаси қуйидагича белгиланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босим градиентига боғлиқ равишда аниқланаётган максимал босимни конструкция қалинлигига нисбати билан метр ҳисобида (ёки босимли ёғидан дренаж мосламасигача бўлган масофа);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иншоот билан туташиб турувчи сув ҳарорати ºС билан мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув муҳитининг агрессивлигига боғлиқ равишда ҚMҚ 2.03.11-96 ва ҚMҚ 2.04.02-19 талабларига мувофиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Босимсиз конструкцияларда, сув ўтказмаслик хусусияти бўйича бетон маркаси камида W4 бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияларнинг босимли юзасини гидроизоляция орқали (экран орқали) ҳимоялашда сув ўтказмаслик хусусияти бўйича бетон маркаси экран ортида жойлашган бетондаги босим градиентига кўра қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Гидротехника иншоотлари бетонлари учун қўшимчаларни қўллаш мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Сув ҳарорати,

°C

Сув ўтказмаслик бўйича босим градиентларидаги бетон маркалари

5 гача

5 дан юқори 10 гача

10 дан юқори

20 гача

20 дан юқори 30 гача

10 гача

W2

W4

W6

W8

10 дан юқори 30 гача

W4

W6

W8

W10

30 дан юқори

W6

W8

W10

W12

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Гидротехника иншоотлари бетонига сув оқимидаги чўкиндилар билан ишқаланишга қаршилик кўрсатиш ёки кавитацияга чидамлилик талаблари қўйилганда, бетоннинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлик синфи камида В25, совуқбардошлилик маркаси камида F300, сув ўтказмаслик маркаси эса W8 бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Техник-иқтисодий ҳисоблар бўйича гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон конструкцияларининг сув ўтказмаслик хусусиятларини ошириш учун қайишқоқ цементли бетонлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкциянинг ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган юкланишни камайтириш учун енгил бетонлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Енгил бетонлар синфлари ва маркалари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ қабул қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Фойдаланиш жараёнида ташқи ҳавонинг салбий ҳарорати ёки агрессив сув таъсирлари мавжуд йиғма конструкция элементлари туташ жойларини яхлитлаш учун совуқбардошлилик ва сув ўтказмаслик хусусиятлари бўйича лойиҳада белгилангандан кам бўлмаган бетон маркасидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Гидротехника иншоотлари бетонининг марка ёши 180 d (ёки 1 йил) бўлган норматив ва ҳисобий қаршиликларни ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилишга: (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилишга: (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rb, Rbt,Rb,ser ва Rb,sert — бетоннинг 180 d лик (ёки 1 йил) марка ёшидаги биринчи ва иккинчи гуруҳлар чегаравий ҳолатлари учун сиқиш ва чўзиш бўйича ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rb,Rbt,Rb,serваRb,sert — гидротехника иншоотларининг мустаҳкамлик ва ёриқбардошлилик ҳисоблари бўйича уларни фойдаланиш даврида юк билан юкланиш вақтига нисбатан талаб қилинувчи ҳамда мазкур ШНҚнинг 8 ва 9-боби талабларини бажарувчи биринчи ва иккинчи гуруҳлар чегаравий ҳолатлари учун бетоннинг сиқиш ва чўзиш бўйича ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γτc, γτt — тажриба йўли билан аниқланувчи, мавжуд бўлмаганда 3-жадвал бўйича қабул қилинувчи бетон ёшининг унинг сиқилиш ва чўзилишдаги мустаҳкамлигига таъсирини ҳисобга олувчи қийматлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γr — бетон мустаҳкамликлари орасидаги тафовутни иншоот ва назорат намуналари ҳолида ҳисобга олувчи қийматлар бўлиб, улар қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1,0 — бетонни қўл вибраторлари орқали тақсимлаш ва зичлаштириш билан бетон қоришмасини механизация йўли орқали тайёрлаш, ташиш ва узатилишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1,1 — бетон қоришмасини автоматик йўл билан тайёрлаш, ташиш, жойлаштириш ва зичлаштиришнинг тўла механизациялаштиришда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Гидротехника иншоотини

юкланиш вақтигача бўлган бетоннинг ёши, йил

γτc қиймати

γτt

қиймати

Ўртача йиллик ташқи ҳаво ҳарорати остида бўлган ҳудудлар учун 0 oС ва ундан юқори

Ўртача йиллик ташқи ҳаво ҳарорати совуқ ҳудудлар учун

0,5

1,0

2,0

3,0 ва ундан ортиқ

1,0/0,9

1,1/1,0

1,15/1,10

1,20/1,15

1,0/0,9

1,05/1,0

1,10/1,05

1,15/1,10

1,0/0,9

1,05/1,0

1,10/1,05

1,15/1,10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. γτc ва γτt қийматлари бетоннинг 180 d марка ёшидаги, маҳражда эса бетоннинг 360 d ёшидаги қийматлари келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Сиқилиш ва ўқ бўйича чўзилиш мустаҳкамлиги бўйича бетон синфи мазкур ШНҚнинг 28-бандига асосан аниқланадиган бетоннинг ҳисобий қаршиликлари қийматларига боғлиқ равишда қуйидаги 4 ва 5-жадваллар бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

Сиқилиш

мустаҳ-камлиги

бўйича бетон

синфи

Бетоннинг норматив ва ҳисобий қаршиликлари, МРа (kgf/cm2)

 

Норматив қаршиликлар иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлар

Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари

учун ҳисобий қаршиликлар

 

Ўқ бўйича сиқиш

(призмавий мустаҳкамлик),

Rbn; Rb,ser

Ўқ бўйича чўзилиш,

Rbtn ;Rbt,ser

Ўқ бўйича сиқиш

Ўқ бўйича чўзилиш, Rbt

 

Титратилган бетон

босиб текисланган бетон

(призмавий мустаҳкам-лик),Rb

Титратилган бетон

босиб текисланган бетон

 

В 5

3,5 (35,7)

0,55 (5,61)

0,39 (3,98)

2,8 (28,6)

0,37 (3,77)

0,26 (2,65)

 

B 7,5

5,50 (56,1)

0,70 (7,14)

0,58 (5,92)

4,5 (45,9)

0,48 (4,89)

0,39 (3,98)

 

B 10,0

7,50 (76,5)

0,85 (8,67)

0,78 (7,96)

6,0 (61,2)

0,57 (5,81)

0,52 (5,35)

 

B 12,5

9,50 (96,5)

1,00 (10,20)

0,95 (9,70)

7,5 (76,5)

0,66 (6,73)

0,63 (6,42)

 

B 15,0

11,30 (115)

1,15 (11,70)

1,10(11,20)

8,9 (91,0)

0,75 (7,65)

0,73 (7,45)

 

B 17,5

13,00 (133)

1,27 (13,0)

1,23 (12,6)

10,3 (105)

0,83 (8,41)

0,80 (8,20)

 

B 20

14,90 (152)

1,40 (14,3)

1,38 (14,1)

11,7 (120)

0,90 (9,18)

0,90 (9,15)

 

B 22,5

16,70 (170)

1,50 (15,3)

13,1 (134)

0,97 (10,0)

 

B 25

18,50 (189)

1,60 (16,3)

14,5 (148)

1,05 (10,7)

 

B 27,5

20,20 (206)

1,70 (17,3)

15,8 (161)

1,12 (11,4)

 

B 30

22,00 (224)

1,80 (18,4)

17,0 (173)

1,20 (12,2)

 

B 35

25,50 (260)

1,95 (19,9)

19,5 (199)

1,30 (13,3)

 

B 40

29,00 (296)

2,10 (21,4)

22,0 (224)

1,40 (14,3)

 

5-жадвал

 

Сиқилиш

мустаҳкамлиги

бўйича бетон

синфи

Ўқ бўйича чўзилишдаги бетоннинг меъёрий ва ҳисобий қаршиликлари, МPа (kgf/cm2)

 

Меъёрий қаршиликлар, иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлар,

Rbtn; Rbt,ser

Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари

учун ҳисобий қаршиликлар,

Rbt

 

Bt  0,8

Bt  1,2

Bt  1,6

Bt 2,0

Bt 2,4

Bt  2,8

Bt  3,2

0,80 (8,10)

1,20 (12,2)

1,60 (16,3)

2,00 (20,4)

2,40 (24,5)

2,80 (28,6)

3,20 (32,6)

0,62 (6,32)

0,93 (9,49)

1,25 (12,7)

1,55 (15,8)

1,85 (18,9)

2,15 (21,9)

2,45 (25,0)

6-жадвал

Бетоннинг ишлаш шароитлари қиймати

киритилиши омиллар

Бетоннинг ишлаш шароити қиймати, γbi

Шартли белгилар

Қиймати

1

2

3

1. Бетон конструкциялар

юклар ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси (комбинация)

gb1

0,9

сейсмик юки ҳисобга олмаган ҳолда юкланиш ва таъсирларнинг алоҳида йиғиндиси

gb1

1,0

сейсмик юки ҳисобга олган ҳолда юкланиш
ва таъсирларнинг алоҳида
йиғиндиси

gb1

1,1

сув босимини қабул қилмайдиган ва кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ҳисобланувчи ва агрессив муҳит таъсирига учрамаган марказлашмаган ҳолда сиқилган элементлар

gb2

1,3

бошқа бетон элементлар

gb2

1,0

деформациялар градиентини кесим бўйича таъсири

gb3

Ушбу ШНҚнинг 30-банди бўйича

конструкциялар кўндаланг кесими шаклининг таъсири

gb4

Мазкур ШНҚнинг 31-банди бўйича

мураккаб кучланиш ҳолатининг таъсири

gb5

Мазкур ШНҚнинг 32-ва 33-бандлари бўйича

конструкциялар ўлчамлари таъсири

gb6

Ушбу ШНҚнинг

153-банди бўйича

2. Темир-бетон конструкциялар

юк ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси

gb7

1,1

юк ва таъсирларнинг сейсмик юкларни ҳисобга олмаган ҳолдаги махсус йиғиндиси (комбинация)

gb7

1,2

сейсмик юкини ҳисобга олган ҳолда юкланиш ва таъсирларнинг махсус йиғиндиси(комбинация):

 А-I, А-II, А-III, Вр-1 нормал кесимлар бўйича бўлган синфли арматуралар билан элементларни ҳисоблашда

gb7

1,3

бошқа синфли арматура билан

gb7

1,2

оғма кесимлар бўйича элементларни ҳисоблашда

gb7

1,1

арматура қатори сонининг таъсири

gb8

Мазкур ШНҚнинг
34-банди бўйича

арматуралаш ва унинг ёйилиш қиймати таъсири

gb9

Ушбу ШНҚнинг

35-банди бўйича

чўзилган юзага бетоннинг ноэластик ишлаши таъсири

gb10

Ушбу ШНҚнинг

36-банди бўйича

турли белгили зўриқишлар амал қилганда текис зўриқиш ҳолатининг таъсири

gb11

Мазкур ШНҚнинг 37-банди бўйича

3. Бетон ва темир-бетон конструкциялар

кўп марта такрорланувчи юклар

gb12

Ушбу ШНҚнинг

38-банди бўйича

бетон мустаҳкамлигига қурилиш чокларининг таъсири:

сиқилган бетонга

gb13

1,0

чўзилган бетонга

gb13

Мазкур ШНҚнинг 39-банди бўйича

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Бир вақтнинг ўзида бетон мустаҳкамлигига таъсир кўрсатувчи бир нечта омиллар мавжуд бўлса, ҳисоблашда иш шароитларининг тегишли қийматлари кўпайтмаси киритилиши, бироқ бу камида gb = 0,45 ва кўпи билан gb = 2,0 бўлиши ва gb3 = 2,0 дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигига кесим бўйича деформация градиенти таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкциялари иш шароитлари қиймати қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, γb3 = 2,0 дан ортиқ эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— бетон синфи, унинг таркибининг тузилиш тартибига, намлигига боғлиқ параметр;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ht — бетоннинг чизиқли эластик иши тахмини остида аниқланган, чўзилган кесим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— параметри қийматини тажрибалар асосида аниқлаш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II синф иншоотлари учун параметр дастлабки лойиҳалаш босқичида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II ва IV синф иншоотлари учун эса барча ҳолатларда параметри қуйидаги 7-жадвал бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синфи

B5

B7,5

B10

B12,5

B15

B20

B25

B30

B35

B40

C, сm

8,0

7,9

7,7

7,5

7,33

6,7

6,1

5,5

4,9

4,4

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигига унинг кўндаланг кесим шакли таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкцияларининг ишлаш шароитлари қиймати бўлиб, уни қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K – кесим шакли ва унинг ўлчамларининг нисбатига боғлиқ бўлган қиймат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчакли, юмалоқ, крестсимон кесимлар учун, шунингдек токчаси (полка) сиқилган зонада бўлган тавр кесимлари учун: K = 0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳалқасимон кесимлар учун K қиймати ички диаметр ўлчамларининг ташқи нисбатига тенг бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Токчаси (полка) чўзилган қисмда бўлган таврли кесимлар учун қутичасимон
ва икки таврли кесимлар учун K қиймати қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bf ва hf — чўзилган токчанинг (полка) кўндаланг кесими кенглиги ва баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўлганда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси номограммаси орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Бетоннинг мустаҳкамлигига икки ўқли мураккаб зўриқиш ҳолатининг таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкцияларда бетоннинг ишлаш шароитларининг қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
турли ишорали зўриқишлар таъсир қилганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ1 ва σ3 — мос равишда бетондаги чўзувчи ва бошқа сиқувчи зўриқиш, МPа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бир ишорали зўриқишлар таъсир қилишида γb5 =1,0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Бетон мустаҳкамлигига ҳажмий мураккаб зўриқиш ҳолатининг таъсири ҳисобга олинган конструкцияларда бетоннинг ишлаш шароитларининг қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) ҳар томонлама сиқилишида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) икки ўқ бўйлаб сиқилиши ва учинчи ўқ бўйича чўзилганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини (6) формула орқали аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) икки ўқ бўйлаб чўзилиши ва учинчи ўқ бўйича сиқилганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини (7) формула орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α2 — бетоннинг фойдали ғоваклилик қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ2 катталиги бўйича ўртача бўлган зўриқиш, МPа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II синф иншоотлари учун α2 қиймат тажриба йўли билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаганда α2 қийматни қуйидаги формула орқали аниқланишига йўл қуйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бироқ, α2 = 0,15 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Чўзилган бетон конструкцияларда арматуралаш схемаси таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb8 = 1,0 бир қаторли арматуралашда ва кўп қаторли бўлганда, арматуралар қаторлари орасидаги ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d дан ортиқ (d-арматура диаметри);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb8 = 1,2 кўп қаторли арматуралашда, арматура қаторлари орасидаги ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d га тенг ва ундан кам.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Қиймат ва арматуралаш дисперслиги таъсирлари ҳисобга олиниши, марказий чўзилган темир-бетон элементларининг бетони иш шароитлари қиймати қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда: μ - арматуралаш қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
этиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Чўзилган бетоннинг ноэластик ишлашининг таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесимнинг чўзилган майдонини бир қаторли арматуралашда ҳамда кўп қаторли бўлганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, бундан ортиқ эмас:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўп қаторли дисперс арматуралашда, арматура қаторлари ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d га тенг ёки ундан кам бўлганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, бундан ортиқ эмас: (16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13 — 16-формулаларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — кесимнинг чўзилган чегарасидан пастки қатор ўқигача бўлган масофа; — арматура қаторлари орасидаги масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
C — мазкур ШНҚнин 7-жадвали бўйича аниқланувчи параметр;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ht — кесимнинг чўзилган майдони баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dh — чўзилган арматура юқори қатори стерженлари диаметри.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb10 — қийматини аниқлашда белгиланган кесим юзасини ҳисоблашда сиқилиш зонасидаги арматурани ҳисобга олинмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Темир-бетон элементлари чўзилган бетонининг турли зўриқишлар таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
этиб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Қайта такрорланувчи зўриқишлар таъсири ҳисобга олинган бетон ва темир-бетон конструкциялар бетони иш шартлари қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N — юкланишлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юкланиш даврлари сони бўлгандаги бетоннинг иш шартлари қиймати бўлиб, ушбу ШНҚ нинг 8-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Даврлар сони 9-жадвалда келтирилган N дан кам бўлганда γb12=1,0 этиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-жадвал

Даврнинг асимметрияси қиймати ρb даги зўриқишнинг даврларининг минимал сони Nmin

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

3103

6103

104

2104

3104

6104

2105

2106

108

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Бетон чоклари таъсирини ҳисобга олган ҳолда бетон ва темир-бетон конструкцияларнинг чўзилган бетон иш шароитлари қийматини тажрибалар асосида аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II синф гидротехника иншоотлари учун дастлабки лойиҳалаш босқичида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III-IV синф гидротехника иншоотлари учун эса барча ҳолатлар учун γb13= 0,5 этиб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилган бетон учун барча ҳолатлар учун γb13 =1,0 қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Яхлит конструкциялар бетонини сиқиш ва чўзишдаги бошланғич эластиклик модули Eb, ушбу ШНҚнинг 10-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юпқа деворли стерженли ва плитали элементларни мустаҳкамлик ва деформацияларга ҳисоблашда, йирик тўлдирувчининг максимал диаметри 40 mm ва конус чўкиши 8 сm бўлган бетоннинг эластиклик модули барча ҳолатлар учун мазкур ШНҚнинг 10-жадвали бўйича қабул қилиниши керак. Қотишини тезлаштириш учун атмосфера босими ёки автоклавларда иссиқлик ишлови билан олинган бетонлар эластиклик модули ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг силжиш модули Gb-0,4Eb этиб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўндаланг деформация бошланғич қиймати (Пуассон қиймати) қуйидагиларга тенг қилиб олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит конструкциялар учун — 0,15;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
стерженли ва плитали конструкциялар учун — 0,20.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-Жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетон аралаш-масини зичлаштириш

усули

Бетон аралашмаси конусининг

ботиши, сm

Йирик тўлдирув-нинг максимал ўлчами,

mm

Бетонни сиқиш мустаҳкамлиги синфидаги сиқиш ва чўзиш бошланғич эластиклик модули Еb×10-3МPа (kgf/cm2)

В5

В7,5

B10

B12,5

B15

B17,5

B20

Титратиш

40

23,0(235)

28,0(285)

31,0(315)

33,5(340)

35,5(360)

37,0(380)

38,5(395)

4 дан кам

80

26,0(265)

30,0(305)

34,0(345)

36,5(375)

38,5(395)

40,0(410)

41,5(425)

120

28,5(290)

33,0(340)

36,5(375)

38,5(395)

40,5(415)

42,0(430)

43,5(445)

4-8

40

19,5(200)

24,0(245)

27,0(275)

29,5(300)

31,5(320)

33,0(335)

34,5(350)

120

24,5(250)

29,0(295)

32,5(330)

35,0(355)

37,0(380)

38,5(395)

40,0(410)

40

13,0(135)

16,0(165)

18,0(185)

21,0(215)

23,0(235)

25,5(260)

27,0(275)

8 дан юқори

80

15,5(160)

19,0(195)

22,0(225)

24,5(250)

26,5(270)

28,5(290)

30,0(305)

120

17,5(180)

21,5(220)

24,5(250)

27,0(275)

29,0(295)

31,0(315)

32,5(330)

Босиб текислаш

-

-

Бетонлаш қатлами бўйлаб

40

20,5(210)

25,0(255)

28,0(285)

30,0(285)

32,0(325)

33,5(340)

35,0(355)

80

23,0(235)

27,0(275)

30,5(310)

30,5(310)

35,0(350)

36,5(375)

38,0(390)

-

-

Бетонлаш қатламига кўндаланг

40

16,0(165)

18,5(190)

20,5(210)

20,5(210)

23,5(240)

25,0(255)

26,0(265)

80

18,0(185)

20,5(210)

22,5(230)

22,5(230)

25,5(260)

27,0(275)

28,0(285)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетон аралашмасини зичлаштириш усули

Бетон аралашмаси конусининг

ботиши, сm

Йирик тўлдирув-чининг максимал ўлчами,mm

Бетонни сиқиш мустаҳкамлиги синфидаги сиқиш ва чўзиш бошланғич эластиклик  модули

Еb×10-3 МPа (kgf/cm2)

B22,5

B25

B27,5

B30

B35

B40

Титратиш

39,5(405)

41,0(420)

42,0(430)

43,0(440)

45,5(465)

46,0(470)

4 дан кам

80

42,5(435)

43,5(445)

44,5(455)

45,0(460)

46,5(475)

47,5(485)

120

44,5(455)

45,5(465)

46,5(475)

47,0(480)

48,5(495)

49,5(505)

40

36,0(365)

37,0(380)

38,0(385)

39,5(405)

41,0(420)

42,5(435)

4 - 8

80

39,0(400)

40,0(410)

41,0(420)

42,0(430)

44,0(450)

45,5(465)

120

41,0(420)

42,0(430)

43,0(440)

44,0(450)

45,5(465)

46,5(475)

40

28,5(290)

30,0(335)

31,5(320)

32,5(330)

34,5(350)

36,0(365)

8 дан юқори

80

31,5(320)

33,0(335)

34,0(345)

35,0(360)

36,5(370)

37,5(385)

120

34,0(345)

35,0(350)

36,0(365)

37,0(380)

38,0(390)

39,0(400)

Босиб

текислаш

Бетонлаш қатлами бўйлаб

-

40

36,0(365)

37,0(375)

38,0(385)

39,0(400)

40,5(415

-

80

39,0(400)

40,0(410)

41,0(420)

42,0(430)

44,0(450

Бетонлаш қатламига кўндаланг

-

40

27,0(275)

28,0(285)

29,0(295)

30,0(305)

31,5(320

-

80

29,5(300)

30,5(310)

31,5(320)

32,5(330)

34,0(335

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Оғир бетоннинг зичлиги тажриба маълумотлари бўлмаган ҳолларда қуйидаги 11-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тўлдирувчи зичлиги,

g/cm3

Тўлдирувчининг максимал йириклигидаги, mm, бетоннинг ўртача зичлиги r, g/сm3

10

20

40

80

120

2,60  2,65

2,26

2,32

2,37

2,41

2,43

2,65 – 2,70

2,30

2,36

2,40

2,45

2,47

2,70 – 2,75

2,33

2,39

2,44

2,49

2,50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Арматура
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Гидротехника иншоотларининг темир-бетон конструкцияларини арматуралаш учун қуйидаги пўлатларни қўллаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
стенженли арматурали пўлат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иссиқ ҳолда ўралган-силлиқ А-I, синф даврий кесимли А-II, А-III, А-V, A-IV, А-V синфлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иссиқлик ва иссиқлик-механик жиҳатдан мустаҳкамланган даврий кесимли Ат-IIIс, Aт-IVс, Ат-Vск синфлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тортиб олиш орқали мустаҳкамланган А-III синф;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сим арматурали пўлат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
оддий, совуқ ҳолда тортилган Вр-1 синфи даврий кесимли сим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўрнатиладиган деталлар ва бирлаштирувчи уламалар учун прокатли углеродли пўлатдан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон конструкцияларни арматуралаш учун пўлат иш шароитлари ва қурилиш ҳудудида энг совуқ беш кунликдаги ташқи ҳавонинг ўртача ҳароратига боғлиқ равишда ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бандаргоҳ, транспорт иншоотлари учун ШНҚ 2.05.03-22 талабларига асосан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
А-IIIв, А-IV, А-V синфлари пўлат арматураларни олдиндан зўриқтирилган конструкциялар учун қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура синфи

ва кўриниши

Иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун чўзилиш норматив

қаршиликлари ва чўзилиш ҳисобий қаршиликлари,

МPа (kgf/сm2),

Rsn; Rs,ser

Арматуранинг биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлари, МPа (kgf/сm2)

чўзилишга

сиқилишга

Rsc

Узунасига

Rs

кўндаланг (ҳалқасимон қисқичлар, букилган стерженлар) Rsw

Синфларнинг стерженли арматураси:

A – I

235 (2400)

225 (2300)

175 (1800)

225 (2300)

A – II

295 (3000)

280 (2850)

225 (2300)

280 (2850)

A - III,

         6 - 8

390 (4000)

355 (3600)

285* (2900)

355 (3600)

10–40 диаметрли, мм

390 (4000)

365 (3750)

290* (3000)

365 (3750)

A – IV

590 (6000)

510 (5200)

405 (4150)

400 (4000)

A – V

785 (8000)

680 (6950)

545 (5550)

400 (4000)

Зўриқиш  ва  узайишлар

A - IIIв назорат билан:

синф назоратли тортиб олиш орқали мустаҳкамланган

540 (5500)

490 (5000)

390 (4000)

200 (2000)

540 (5500)

450 (4600)

360 (3700)

200 (2000)

Вр-1 синф сим арматура,мм  диаметрли

3

410 (4200)

375 (3850)

270 (2750)

375 (3850)

4

405 (4150)

365 (2700)

265 (2700)

365 (3750)

5

395 (4050)

360 (3700)

260 (2650)

360 (3700)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: *Синчларда (каркас) диаметри бўйлама стерженлар диаметридан 1/3 баробар кичик, А-III арматурали ҳалқасимон пайвандлар Rsw255 МРа (2600 kgf/сm2) га тенг бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Арматуранинг бетон билан боғланиши мавжуд бўлмаганида Rsc нолга тенг бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларида қўлланиладиган арматураларнинг меъёрий ва ҳисобий қаршиликлари, арматура синфига боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Асосий чўзувчи зўриқишлар бўйича арматураларни ҳисоблашда (тўсинлар, деворлар, калта консоллар) арматура ҳисобий қаршиликларини узунлиги бўйлаб эгувчи момент таъсири остида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник-иқтисодий асосланганда гидротехника иншоотларининг темир-бетон конструкциялари учун бошқа синфлар стерженли ва симли арматураларини қўллашга йўл қўйилади. Уларнинг меъёрий ҳисобий тавсифлари ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Арматуранинг зўриқтирилмаган иш шартлари қийматлари қуйидаги 13-жадвал бўйича, зўриқтирилган арматура учун эса ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура иш шароитлари қийматлари киритилиши

Арматура иш шароитлари қиймати

Шартли белги

Қиймат

Қайта такрорланувчи юкланишлар

gs1

Ушбу ШНҚ нинг 130-бандида келтирилган

Темир-бетон элементлар

gs2

1,1

Пўлат темир-бетон конструкциялар (очиқ ва ер ости)

gs3

0,9)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: Бир вақтнинг ўзида амал қилувчи бир нечта таъсирлар мавжуд бўлганда, иш шароитларига мувофиқ қийматлар кўпайтмалари ҳисобга киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чегаравий ҳолатлар иккинчи гуруҳи ҳисобида арматура иш шароитлари қиймати 1 тенг деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Стерженли арматуранинг зўриқтирилмаган ҳисобий қаршиликлари чидамлиликка ҳисоблашда қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
gs1 — арматура иш шароитлари қиймати бўлиб, қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бироқ, gs — 1,0 дан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
gs1 — зўриқиш даврлари сони N = 2×106 бўлгандаги арматура иш шароитлари қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
gs1= қийматлар қуйидагича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
А-I, А-II ва А-III синфлари арматуралари учун қуйидаги формула бўйича, арматуранинг бошқа синфлари учун эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η0 — мазкур ШНҚнинг 14-жадвали бўйича қабул қилинувчи, арматура синфини ҳисобга олувчи қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ηs — мазкур ШНҚнинг 15-жадвали бўйича қабул қилинувчи, арматура диаметрини ҳисобга олувчи қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ηc — мазкур ШНҚнинг 16-жадвали бўйича қабул қилинувчи пайвандли бирикиш турини ҳисобга олувчи қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ρs -давр асимметрияси қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган арматурадаги энг кам ва энг кўп зўриқишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(20) формула N < 20*106.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юкланиш даврлари сони N ³ 2·106 бўлганда γs1 = γ′s1 этиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(21) формула бўйича аниқланувчи γ′s1 қиймат 1,0 дан катта бўлса, чўзилган арматурани чидамлиликка текширишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура синфи

η0 қиймат

А I

0,44

A II

0,32

A III

0,28

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура диаметри, mm

20 гача

30

40

60

ηs қиймат

1,0

0,9

0,85

0,8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Арматура диаметри оралиқ қийматлари учун ηs чизиқли интерполяция бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Стерженли арматураларнинг пайвандли

бирикиш тури

ηc

 қиймати

Туташишли боғланишлар тури:

КС — М (механик тозалаш билан)

кесиб ташлаш усули билан

1,0

счётка тури

0,95

КС О (механик тозалашсиз)

0,8

Пўлат таглик устида, унинг қуйидагича узунлигида, ваннали бир электродли пайванд усулида бажарилган туташиш:

туташувчи стерженлар энг кичигининг диаметри 5 ва ундан ортиқ

туташувчи стерженлар энг кичигининг 1,5 — 3 диаметрида

Жуфтлашган симметрик туташликлар

0,8

0,6

0,55

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Пайвандли бирикишлари мавжуд бўлмаган арматура учун ηс =1 этиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Олдиндан зўриқтирилган конструкциялар арматураси чидамлиликка бўлган ҳисобларда арматура ҳисобий қаршиликлари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Арматуранинг зўриқтирилмаган эластиклик модули 17-жадвал бўйича, бошқа кўринишдаги арматураларники эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура кўриниши

Арматура синфи

Арматура таранглик модули Es×10-3, МРа (kgfm2)

Стерженли

A-I, A-II

210 (2100)

A-III

200 (2000)

A-IV, A-V

190 (1900)

A-IIIв

180 (1800)

Арматурали

cим

Вр-1

170 (1700)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Сиқиш мустаҳкамлиги бўйича бетон синфи

В15

В20

В25

В30

В35

В40

Келтириш қиймати  v

25

23

20

18

15

10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларининг чидамлиликка бўлган ҳисобларида бетоннинг сиқилган юзасидаги нотаранг деформациялар, арматурани бетонга келтириш қийматларини v′ макур ШНҚнинг 18-жадвали бўйича, бетоннинг эластиклик модулини пасайтириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Конструктив талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Ҳарорат ва намлик таъсирларда бўладиган конструкцияларни лойиҳалашда қуйидаги конструктив ечимлар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
берилган табиий шароитларда энг мақбул конструкцияни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкцияни доимий ва вақтинчалик ҳарорат чоклари билан ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ташқи бетон юзаларида иссиқлик изоляцияси мосламаси ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
олдиндан зўриқтирилган арматурани қўллаш (юпқа деворли конструкциялар учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Технологик тадбирлар учун қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
паст ҳароратли марка цементларни қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пластификацияловчи қўшимчалардан, култўлдирувчидан (зала) фойдаланиб цемент сарфини камайтириш билан бетоннинг иссиқлик ажратиш xусусиятини пасайтиришни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетонлаш қавати баландлигининг энг қулай комбинацияси ва қатламларни бетонлаш оралиқлари ҳисобига бошланғич иссиқлик ва экзотермияни максимал тарқатишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетон массивлари сиртини ташқи муҳитнинг кескин ўзгарувчи ҳароратларидан ҳимоя қилиш ҳамда доимий ва вақтинчалик иссиқлик изоляцияси ёки иссиқлик гидроизоляцияси ёрдамида, сув қуйиш, ҳаво орқали йилнинг иссиқ пайтларида нам ҳолатни сақлаб туриш учун ҳарорат ва нам режимларни бошқаришни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетон терилмасини совутиш қувурли усулини қўллашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг бир жинслилигини ошириш, унинг юқори тортилишини таъминлаш, ўқ бўйлаб тортишиши бўйича чегаравий мустаҳкамлигини оширишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит конструкциялар бетонларининг ҳарорати минимал фойдаланиш ҳароратларига яқин бўлганда бир бутун ҳолга келтириш (монолитлаш) ва статик жиҳатдан ноаниқ конструкцияларни туташтиришни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Доимий ва вақтинчалик чоклар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Яхлит бетон ва темир-бетон иншоотларида ёриқлар пайдо бўлишини олдини олиш ва уларнинг кенгайишини камайтириш учун қуйидаги қурилиш чокларини инобатга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий ҳарорат-чўкиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўкиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вақтинчалик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Доимий чоклар иншоотлар қисмларини қурилиш жараёнида ҳам ўзаро ҳаракатланиш имкониятини таъминлашлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вақтинчалик қурилиш чоклари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гидротехника иншоотларини қуриш жараёнида бетондаги ҳарорат-чўкиш кучланишларини пасайтирилишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш даврида гидротехника иншооти қисмларининг нотекис чўкишидан келиб чиққан зўриқишларни пасайтирилишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
армоконструкциялар, қолиплар ва йиғма элементларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Доимий чоклар ҳароратнинг сезиларли ўзгаришлар тасирига учровчи юзаларда ёки бўйлама қирқимларда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Доимий ва вақтинчалик чоклар оралиқ масофалари иқлимий ва геологик шароитлар, иншоотларнинг конструктив ечимларидан, қурилиш ишларини амалга ошириш кетма-кетлигига боғлиқ равишда тайинланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Яхлит монолит ва йиғма монолит гидротехника иншоотларининг ҳарорат ўзгариш таъсирларига учрайдиган қисмларида қояли асос ёки унинг ички қисми бетони билан боғланиш мураккаблиги сабабли ҳарорат-чўкиш чоклари орасидаги масофа ушбу ШНҚ нинг 8-боби талабларига мувофиқ ҳисоблашлар орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қояли асослар устида бўлган бетон гидротехника иншоотлари доимий чоклари орасидани масофа 30 m дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Йиғма-монолит конструкцияларни яхлит ҳолга келтиришда боғланишни таъминловчи чораларни инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Ҳарорат-чўкиш зўриқишлар таъсири ва асоснинг нотекис чўкишини камайтириш учун ҳарорат мувозанатлашгандан ҳамда чўкиш барқарорлаштиргандан сўнг бетон билан тўлдирилган вақтинчалик кенгайтирилган чокларни (якуний блоклар) бажаришга йул қуйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Бўйлама ва кўндаланг арматуралаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Гидротехника иншоотлари яхлит темир-бетон элементларида (элементлар кўндаланг кесимлари 1,5 m дан ортиши ва уларда қурилиш чоклари мавжуд бўлиши лозим) гидротехника туннеллари ишловларида арматуралашнинг минимал фоизи чекланмаслиги ва ишчи арматура кесими ҳисоблашлар ёрдамида аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юпқа деворли темир-бетон элементлари бўйлама арматурасининг кўндаланг кесим юзаси бетоннинг ҳисобий кесими юзасининг камида 0,05 фоизни ташкил қилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Кесим баландлиги ва кенглиги бўйича ўрнатилган арматура стерженлари оралиқ масофаси (ёруғдаги) бетон қоришмасини ётқизиш ва зичлаштириш қулайлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Яхлит бўлмаган конструкциялар учун стерженлар орасидаги масофа (ёруғликда), ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Яхлит темир-бетон конструкцияларида ишчи арматура стерженлари орасидаги масофа (ёруғликда) кесим кенглиги бўйича бетон тўлдирувчиси йириклиги билан белгиланиши ва камида 2,5d йирикликда бўлиши лозим, бунда d-ишчи арматура диаметри.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Бетоннинг ҳимоя қатламининг қалинлиги қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишчи арматура учун камида 30 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишчи тақсимланувчи арматуранинг баландлиги 1,5 m гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
плиталардаги хомутлар, кичик томони 1,5 m гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
устунлар учун 20 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
минимал кесим юзаси 1,5 m дан ортиқ бўлган массив конструкцияларнинг ишчи ва тақсимловчи арматуралари диаметрларидан 60 mm дан кам.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Денгиз гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларида бетоннинг ҳимоя қатламининг қалинлиги қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
стерженли ишчи арматура учун камида 60 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тақсимланувчи арматура ва ҳалқали қисқич учун камида 40 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу талаб бетоннинг ҳимоя қатламлари мунтазам равишда сув буғига таъсир қиладиган конструкциялар ва гидротехника иншоотларининг элементлари учун қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг ҳимоя қатламлари учун камида В20 синфидаги бетондан фойдаланилиши, бетоннинг совуқбардошлилиги ва сувга чидамлилиги лойиҳада кўрсатилгандан паст бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Заводда ишлаб чиқарилган йиғма темир-бетон элементлар учун сиқилишдаги мустаҳкамлиги В15 ва ундан юқори синфли бетон қўлланилганда, ҳимоя қатлами қалинлиги 10 mm гача камайтирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агрессив муҳитда темир-бетон конструкцияларидан фойдаланишда ҳимоя қатламининг қалинлиги ҚMҚ 2.03.11-96 талаблари асосида белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Ёрилишга чидамли бўлмаган яхлит темир-бетон плиталарда ҳамда кесим баландлиги 60 сm ва ундан ортиқ ҳамда арматуралаш қиймати μ ≤ 0,008 бўлган деворларда ёриқлар очилишини олдини олиш мақсадида кесим бўйича арматураларни кўп қаторли жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар арматура стерженлари икки ва ундан ортиқ қаторларда жойлашган бўлса, бу қаторлардаги стерженлар диаметрлари бир-бирларидан кўпи билан 40 фоизга фарқ қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Гидротехника иншоотларининг чидамлилик муддатларини узайтириш мақсадида дастлабки зўриқтирилмаган арматура диаметри қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иссиқ ҳолатда олинган пўлатдан бўлган стерженли ишчи арматура учун камида 10 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўқилган сим ёки туташ пайвандлашни қўллаш орқали тайёрланган спираллар ва синчлар учун камида 6 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Чўзилган ва сиқилган арматуранинг бўйлама стерженлари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ элементнинг ҳисобий кесимида бўлса, оғма ёки тўғри усулда элементнинг барча тарафларига ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Бир йўналишда ишловчи элементлар учун тақсимланувчи арматуранинг энг катта эгувчи моменти бўлган кесимдаги ишчи арматура майдони кўпи билан 10 фоиз миқдорини қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Арматурани пайвандлаб бирлаштириш ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Чидамлиликка ҳисобланаётган конструкцияларда, бир кесимда, стерженли чўзилган ишчи арматурани кўпи билан ярми туташиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўзилган ишчи арматура учун бундай конструкцияларда арматурани устма-уст улашга (пайвандсиз ва пайванд билан) йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Эгилувчи элементларда кесим баландлиги 700 mm дан ошганда, ён қирралари олдида узун стерженлар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Стерженлар орасидаги масофа баландлик бўйича камида 400 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Бўйлама ҳисобий арматурага қўйиладиган темир-бетон элементларнинг сиртларида, чеккалардаги бўйлама стерженларни ўраб турувчи кўндаланг арматура ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўндаланг стерженлар орасидаги масофа кўпи билан 500 mm бўлиши ва элементнинг қирраси кенглигидан икки баробар кўп бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Марказлашмаган сиқилган чизиқли элементларда ва эгилувчан элементларнинг сиқилган зоналарини ҳисоблашда сиқилган бўйлама арматура мавжуд бўлганда, хомутлар ўрнатилиши, бунда улар орасидаги масофа қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўқилган синчларда кўпи билан — 15d;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлиларда кўпи билан — 20d (d-сиқилган кўндаланг арматуранинг энг кичик диаметри).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иккала ҳолда ҳам хомутлар орасидаги масофа кўпи билан 500 mm бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўндаланг арматура конструкциядаги сиқилган узун стерженларини ҳар қандай йўналиш бўйлаб ён тарафларга бўртиб чиқмаслигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишчи арматурани пайвандсиз устма-уст улаш жойларида ёки элементни бўйлама арматуралаш 3 фоиздан ортиқ миқдорни ташкил этса, хомутлар кўпи билан 10d ва 300 mm дан ортиқ бўлмаган масофада ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилган арматурани ҳисобланган яхлит марказлашмаган сиқилган элементларда, конструктив кўндаланг боғланишлар орасидаги масофа (хомутлар билан) элемент баландлигининг (кенгликларини) икки баробаргача кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Эгилган арматураси мавжуд бўлмаган ва кўндаланг арматура ҳисоб бўйича талаб этилган бўлса, элементларнинг вертикал ва кўндаланг стерженлари орасидаги масофа қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесим баландлиги 450 mm га тенг ва ундан ортиқ бўлган таянч қисмларда (камида ¼ оралиқлар) кўпи билан — h/2 ёки 150 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесим баландлиги 450 mm дан ортиқ бўлганда кўпи билан — h/3 ёки 500 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесим баландлиги 2000 mm ва ундан ортиқ бўлганда кўпи билан — h/3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пролётнинг қолган қисмида кесим 300 — 2000 mm бўлганда кўпи билан — 3/4 h ва 500 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесим баландлиги 2000 mm дан ортиқ бўлганда — (3/4) h.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Буралиш билан эгилишга ишловчи элементларда, тўқилган хомутлар учлари 30 d узунликда устма-уст тушган (перепуск) холда ёпилган бўлиши, пайвандли синчларда эса иккала йўналишдаги барча кўндаланг стерженлар ёпиқ чизиқ ҳосил қилган ҳолда бурчакдаги бўйлама стерженларга пайванд қилинган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Темир-бетон элементларида тешиклар арматура тўрлари ва синчлар катакчалари оралиғида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўлчамлари тўр катакчалар ўлчамларидан ортиқ бўлган тешиклар атрофига қўшимча арматура қўйилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу арматура кесимининг жами майдони ўша йўналишдаги узилган ишчи арматура кесими юзасидан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Арматура ва пўлат қопламанинг биргаликдаги иши таъминланадиган пўлат-темир-бетон конструкцияларни лойиҳалаштиришда, қоплама қалинлиги монтаж ва ташиш шартлари бўйича минимал қалинликдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидроэлектростанция сув ўтказиш йўлининг пўлат темир-бетон элементларида пўлат қоплама қалинлиги Asis шартларини бажариши лозим (бунда Asi ва As — мувофиқ равишда пўлат қоплама ва стерженли арматуранинг, элемент ҳисобий кесимидаги кесим юзаси).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Темир-бетон конструкциялар арматураси армофермалар, пайвандланувчи синч ва тўрлар кўринишида бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Армоконструкциялар тўрлари ишларни амалга ошириш усулини ҳисобга олган ҳолда тайинланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Улар бетонни механизациялашган тарзда узатилиши ва унга ишлов берилишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қурилиш юки ва фойдаланиш даври юкларини ҳисоблаш орқали аниқланган арматура кесим юзаси оширилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Ўзгарувчи сув сатҳи муҳитида салбий ҳароратлар таъсирига учрайдиган бетон иншоотларнинг очиқ юзалари ва иссиқ қуруқ иқлим шароитларида қурилувчи гидротехника иншоотларининг очиқ юзаларини А-II синфли 16 mm диаметрли тўрлар билан арматуралаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бошқа барча ҳолларда бетон иншоотларнинг очиқ юзаларини конструктив арматуралашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Олдиндан зўриқтирилган темир-бетон элементларини конструкциялаш бўйича қўшимча талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Олдиндан зўриқтирилган элементларни ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Тортилган арматура деталларини пайвандлашга йўл қўйилмайди (бундан бетонни сиқиб қўйилгандан кейин берилган зўриқишдан сўнг материалдан чиқиб турувчи таранг арматура деталларини пайвандлаш мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Бўйлама зўриқтирилмайдиган арматура элементнинг ташқи юзасига ўрнатилиши, бунда кўндаланг арматура (хомутлар) зўриқтирилган арматурани ўраб олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Қовурғали элементларда стерженли зўриқтириладиган арматура ҳар бир қовурғанинг ўқи бўйича ёки унга симметрик ҳолда жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Диаметри 10 mm ва ундан ортиқ бўлган даврий кесимли иссиқ ҳолда чўзилган пўлатдан бўлган арматура стерженлари узунлиги бўйича улаш, контакт чокли пайвандлаш орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Контакт чокли пайвандлаш учун керакли жиҳозлар бўлмаганда ёйсимон пайвандлашни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
А-IIIв синф арматура стерженлари тортилишидан аввал пайвандланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўзилган стерженларнинг пайванд чокларини катта куч таъсир этадиган жойларга қўйишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Олдиндан зўриқтирилган элементлар охирида кучланишлар узатиш майдонининг камида 60 фоизи ва 20 сm дан кам бўлмаган қисми узунлигида қўшимча кўндаланг арматура ўрнатилган бўлиши лозим (арматуранинг барча узуна стерженларини ўраб олувчи пайвандлаш тўрлари 5 — 10 сm қадамли хомутлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар элементнинг ён тарафларидаги зўриқтирилган бўйлама арматура юқори ва пастки чегараларга яқин жойлаштирилган бўлса, бунда якуний қисмларда кўндаланг арматура ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўндаланг арматуранинг умумий майдони, чидамлиликка ҳисобланган конструкция кесимининг маълум бир чегарасида жойлашган бўйлама зўриқтирилган арматурага биринчи йўқотишларни ҳисобга олган ҳолда тушадиган тортилиш кучланишининг 30 фоизини ўзига қабул қилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча кўндаланг арматуранинг кесим юзаси қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чидамлиликка ҳисобланмайдиган конструкциялар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(22)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чидамлиликка ҳисобланадиган конструкциялар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(23)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σsp — ШНҚ 2.03.01-24 талаблари бўйича қабул қилинувчи, биринчи йўқотишларни ҳисобга олган ҳолдаги арматурадаги дастлабки кучланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Asp — кесимнинг бир тарафидаги хомутлар ичида жойлашган эластик кўндаланг арматура кесимлар юзаларининг энг каттаси ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Қўшимча кўндаланг арматурани А-II ёки А-III синфидаги арматура пўлатдан пайвандланган ёпиқ хомутлар кўринишида ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементлар таяниш шартларида унинг охирги қисмида пўлатдан бўлган таянч плитаси ўрнатиладиган бўлса, бунда қўшимча кўндаланг арматура пайвандлаш орқали бирлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-боб. Асосий ҳисобий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Бетон ва темир-бетон конструкциялар ҳисобларида чегаравий ҳолатларни ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига асосан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетон ва темир-бетон конструкцияларни биринчи гуруx чегаравий ҳолатлар буйича юклар ва таъсирлар йиғиндиси (комбинация) ҳамда иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича юклар ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси (комбинация) ҳисоблари талаблари таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблар конструкцияни барпо этиш, ташиш, монтаж қилиш ва ундан фойдаланишнинг барча босқичлари учун амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Бетон конструкциялар қуйидагича ҳисобланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мустаҳкамлиги, конструкциянинг турғунлиги ва шаклини текшириш орқали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ушбу ШНҚнинг 9 ва 10-бобларига мувофиқ ёриқлар пайдо бўлишига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Темир-бетон ва пўлат темир-бетон конструкциялар қуйидагича ҳисобланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мустаҳкамлиги, конструкциянинг шаклининг турғунлигини текшириш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўп қайта такрорланувчи юклар таъсирига чидамлилиги бўйича (ушбу ШНҚнинг 8-бобига мувофиқ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар буйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқлар пайдо бўлишига ушбу ШНҚнинг 9-бобига мувофиқ гидротехника иншоотидан фойдаланиш даврида уларнинг пайдо бўлишига йўл қўйилмаслик ҳолларига (ёриқбардош) ёки ёриқлар очилиши катталигини чеклаш бўйича (ёриқбардош эмас);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
деформациялар бўйича ушбу ШНҚнинг 9-бобига мувофиқ силжишлар катталиги конструкцияда ёки унда бўлган механизмлардан нормал фойдаланиш имкониятларини чеклаши мумкин бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пўлат-темир-бетон конструкцияларни лойиҳалашда қўшимча равишда қуйидаги мустаҳкамликларни ҳисоблаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.03.05-23 га мувофиқ равишда металл қопламага транспорт, монтаж ва қурилиш юкларини таъсирини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тунукасимон арматура ва бетоннинг қўшма ҳолда ишлашини таъминловчи анкерларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон элементлар конструкцияларини ҳисоблашда чегаравий ҳолатларни пайдо бўлишига йўл қўйилмаслигини таъминловчи қуйидаги шартлардан бирига риоя қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γnγlcF≤γcR;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γnγlcσ≤γcϕ(γbRb; γsRs) ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F, R — деформация ёки бошқа параметрнинг умумлаштирилган кучи таъсирининг мос равишдаги ҳисобий қийматлари (куч, момент), улар орқали элементнинг чегаравий ҳолати ва умумлаштирилган тутиб туриш қобилияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rb ,Rs — бетон ва арматуранинг ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ — ҳисобий зўриқишлар (бетон ёки арматурадаги);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ϕ — элементнинг зўриқиш деформацияланган ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γn — ишончлилик қиймати, чегаравий ҳолатлар учун ҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlc — юкларнинг мужассамлиги қиймати бўлиб, ҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γc — гидротехника иншоотининг тури ёки конструкцияси, материал кўриниши, ҳисобий схемалар яқинлиги, чегаравий ҳолат тури ва омилларни ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb, γs — бетон ва арматура ишлаш шароитлари қиймати бўлиб, ушбу ШНҚнинг 6 ва 13-жадваллари бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Йиғма-монолит ва тутиб турувчи арматурали конструкцияларни ишлашининг қуйидаги икки босқич учун ҳисоблаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юклар таъсирига нисбатан берилган мустаҳкамликка эришгунигача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
таъсир этувчи юкларга нисбатан берилган мустаҳкамликка эришганидан сўнг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Асоси анкерланган тўғонлар учун анкер мосламаларининг кўтариш қобилиятини, бетон ва анкерлардаги зўриқишларни ҳисоблар ҳамда тажриба изланишлари асосида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Анкерларни коррозиядан ҳимоя қилиш бўйича тадбирлар инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Олдиндан зўриқтирилган конструкциялар билан лойиҳалашда анкерларни такроран тортиш ёки алмаштириш ва бетондаги анкерлар ҳолати устидан назорат кузатувларини олиб бориш имкониятлари амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Йиғма конструкциялар элементларини кўтариш, ташиш ва монтаж қилишда юзага келувчи зўриқишлар ҳисобларида, элементнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган юкланишга ШНҚ 2.03.01-24 бўйича динамик қиймат киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Бетон ва темир-бетон элементларининг мустаҳкамлиги ва ёриқбардошлигини баҳолаш (зўриқиш ёки кучланишлар бўйича) ўлчамлари нисбати орқали аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Иншоотнинг тутиб туриш қобилияти ҳамда уни нормал фойдаланишга яроқлилиги қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ички зўриқишлар (эгувчи ва бурувчи моментлар, нормал ва қирқиб ўтувчи кучлар), кучланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
силжиш ва бурилиш бурчаклари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг ёриқлар ва сирғаниш хусусияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
материаллар зўриқиши ва деформациялари орасидаги ночизиқ боғланиш, иншоотнинг барпо этиш кетма-кетлиги ва юкларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Статик аниқланган стерженли элементлар, тўсинлар ва аркаларни ҳисоблаш, биринчи ва иккинчи гуруҳ ички зўриқишлар (эгувчи ва бурувчи моментлар, нормал ҳамда қирқиб ўтувчи кучлар, силжиш ва бурилиш бурчаклари) материаллар қаршилиги услублари бўйича белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чизиқли силжиш ва бурилиш бурчакларини аниқлашда, бетонда ёриқлар пайдо бўлиши натижасида кесимлар қаттиқлигини ўзгариши ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқ пайдо бўлиш шартлари ушбу ШНҚнинг 135-бандига асосан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкцияларда, тўсинлар ва аркаларнинг ички зўриқиш кучлари ҳамда силжишларини қурилиш механикаси усуллари билан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, кесимлар қаттиқлиги ўзгаришини сабабли бетоннинг ноэластик ишлаши натижасида ёриқлар пайдо бўлишини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Элементларнинг (тўсин-деворлар, консол деворлар, қалин аркалар ва қувурлар ҳамда ҳажмли элементлар) зўриқишлари мустаҳкамлиги ҳамда ёриқбардошлигини, ушбу ШНҚнинг 90-бандини ҳисобга олган ҳолда эластиклик назарияси ёрдамида ёки тажрибалар билан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Калта тўсинлар ва консоллар, ўртача қалинликдаги, қалин плиталар ва аркалар мустаҳкамлиги ва ёриқбардошлигини текширишда, зўриқишларни ушбу ШНҚнинг 90-бандини ҳисобга ҳолда ҳисобий кесимдаги эластиклик назарияси ёрдамида ёки тажрибалар билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кучланишлар эса кесимдаги зўриқишларга тенг таъсир этувчи эпюралар катталиги бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N=D-Z; M=D·z
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D ва Z — сиқувчи ва чўзувчи кучланишларнинг тенг таъсир этувчи эпюрлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
z — жуфт ички кучлар елкаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Консол туридаги плитали элементлар ёки икки қарама-қарши томонларга таяниб турувчи элементлар учун тенг тақсимланган юклар таъсири, мустаҳкамлик ва ёриқбардошлик бўйича консол ёки тўсинли элементлар каби аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ҳисоблар плитанинг битта кенглиги учун амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Элементнинг ҳисобий кесимларидаги сувнинг қарши босими миқдори конструкциялардан фойдаланиш давридаги ишлаш шарт-шароитларини ҳамда ушбу ШНҚнинг 9-бандини ҳисобга олиб аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотлари яхлит босимли, сув ости бетон ва темир-бетон конструкциялар элементларида сувнинг қарши босими ҳажмли куч каби ҳисобга олиниши ҳамда ҚМҚ 2.06.06-98 бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувнинг қарши босимини монолит кесимлар ҳамда бетонловчи чоклар билан тасодифий мос келадиган кесимлар учун инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Босимли, стерженли, плитали, аркали ва ҳалқасимон элементлар ҳисобий кесимларидаги қарши босим зўриқишини, қарши босим таъсирини ҳисобга олган ҳолда кучланишлар эпюраси юзасига тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур зўриқишлар кесимнинг алоҳида нуқталарида 2b га тенг қилиб қабул қилиниши лозим, бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
p — гидростатик босим интенсивлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α2b — бетондаги қарши босимнинг самарали майдон қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқбардошлиликка чидамли элементлар учун сувнинг гидростатик босими интенсивлигининг босимли (юқори) қиррадаги босим қийматидан пастки қиррадаги босим қийматигача ўзгаришининг чизиқли талабларни қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқбардош бўлмаган элементлар учун гидростатик босим ўзгариши чизиқли талаби фақат кесимнинг сиқилган майдони чегараси ичида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқлар чегарасида сув сатҳи остида ёриқларнинг чуқурлашиши билан аниқланувчи бир хил маромдаги босим қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II синф гидротехника иншоотлари учун қарши босим самарали майдони қиймати α2b филтрланишга қарши ускуналарни ҳисобга олган ҳолда тажриба изланишлари асосида аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Стерженли ва плита элементларининг эгилувчи, марказлашмаган, сиқилган ва марказлашмаган чўзилган кесимларида, тажриба изланиши маълумотлари бўлмаган ҳолларда α2b нинг қуйидаги қийматлари қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1,0 — кесимларнинг чўзилган ва ёриқлар тарқалган майдонида,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,0 — элементлар кесимининг сиқилган майдонида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг сиқилган майдони баландлиги текис кесимлар назарияси асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқбардош бўлмаган элементларда юк остида чўзилган бетон иши ҳисобга олинмаслиги ва кесимнинг сиқилган майдонида бетоннинг зўриқишлари эпюраси учбурчаксимон шаклда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча зўриқишларни аниқлашда кесимнинг зўриқиш ҳолати кўриниши барча юкларнинг таъсири остидаги текис кесимлар назариясидан келиб чиққан ҳолда ўрнатилиши, бунда қарши босим кучини ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. Гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ҳисоблашда қурилиш даври учун ўрнатилиши, кейинчалик доимий хусусиятга эга қўшимча боғланишларни (эстакада, кран ости йўллари тўсинлари ишларни амалга ошириш учун қўшимча арматура) кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Таъмирлаш ёки реконструкция қилиш вақтида кучланишларга учрайдиган бетон ва темир-бетон конструкциялар элементларини ҳисоблашда, таъмирлаш ёки реконструкция қилишдан аввал бетон ва арматурадаги зўриқишларни ҳамда деформация диаграммасини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Мазкур ШНҚ билан тартибга солинмаган ҳисоблар (олдиндан зўриқтирилган конструкцияларни ҳисоблаш, умумий ҳолатда кесимларни ҳисоблаш, марказлашмаган тарздаги қийшиқ сиқилиш ва қийшиқ эгилиш, калта консоллар ҳисоби, эзилиш ва узилишга бўлган ҳисоблар, ўрнатиладиган қисмлар) ШНҚ 2.03.01-24 га асосан, порт ҳамда транспорт иншоотларини лойиҳалаш эса ШНҚ 2.05.03-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларининг мустаҳкамлиги ва чидамлилигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Бетон элементларини мустаҳкамлигининг ҳисоби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Чегаравий ҳолатларининг юзага келиш шартлари кучланишлар орқали ифодаланадиган элементларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 19-жадвалига, уларнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар учун эса 101 — 106-бандларнинг талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чегаравий ҳолатнинг юзага келиш шартларини кесимлардаги кучланишлар орқали фойдаланиш мумкин бўлмаган элементларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари ушбу ШНҚнинг 91, 101, 102 ва 108-бандларига мувофиқ бош зўриқишнинг таъсир майдончалари учун бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Элемент ўлчамлари нисбати

Элемент номи

Чегаравий ҳолатнинг бошланишини баҳолаш усули.

Кучланишлар

 бўйича

Зўриқишлар бўйича

1

2

3

4

5

А. Тўсинли конструкциялар — b  3h

1.

l/h ³6

Стерженли элементли-тўсин

+

2.

3 l/h < 6

Калта тўсин

+

+

3.

l/h < 3

Тўсин-девор

+

Б. Консоль конструкциялари — b3h

4.

l/h  3

Стерженли элемент-консол

+

5.

1,5 l/h < 3

Калта консол

+

+

6.

l/h < 1,5

Консолли девор

+

В. Плитали конструкциялар b >3h

7.

a/h> 6

Юпқа плита

+

8.

3 a/h> 6

Қалин плита

+

+

9.

a/h< 3

Ҳажмли элемент

+

Г. Аркали ва ҳалқасимон конструкциялар

10.

t/R 0,1

Юпқа, арка, ҳалқа

+

11.

0,1<t/R0,25

Ўртача қалинликдаги арка, ҳалқа

+

+

12.

t/R> 0,25

Қалин арка, ҳалқа

+

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Ушбу жадвалда қуйидаги ифодалар қабул қилинган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — тўсин ёки консол узунлиги (қаноти);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b ва h — элементнинг кенглиги ва кўндаланг кесими баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — плитанинг кичик томони узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — ҳалқа девори ва арка қалинлиги; R — арка, ҳалқа ўқ чизиғи узунлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар ҳосил бўлишига йўл қўйиладиган марказлашмаган сиқилган элементлар ҳисобида, чўзилган кесим юзасидаги бетон қаршилиги ҳисобга олинмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Барча эгилувчи элементлар ҳамда фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўйилмайдиган марказлашмаган сиқилган элементлар ҳисобларида бетоннинг чўзилишига бўлган қаршилигини инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Қуйидаги ҳолатларда кесимнинг чўзилган майдонидаги бетон мустаҳкамлиги орқали аниқланувчи бетон конструкцияларни қўллаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уларда ёриқлар пайдо бўлиши ҳалокатга олиб келмаса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл қўйиб бўлмайдиган деформациялар ёки конструкциянинг сув ўтказмаслик хусусиятини бузилишига олиб келмайдиган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, конструкциялар элементларини ёриқбардошлилигини текшириш ҳарорат, намлик таъсирларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Эгилувчи элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. Чегаравий ҳолати юзага келиш шартлари кучланишлар орқали ифодаланадиган ва юклар таъсир қилиш текислигига нисбатан симметрик бўлган эгилувчан бетон элементларни қуйидаги 24-формула орқали ҳисоблаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγn M γcγb Rbt τWt, (24)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlc,γn ҚМҚ 2.06.01-97 бўйича қабул қилинувчи қийматлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γc гидротехника иншоотларининг алоҳида кўринишларини лойиҳалашга бўлган шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари бўйича қабул қилинувчи иншоотнинг иш шароитлари қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb=γb1γb2γb3γb4γb13 ушбу ШНҚнинг 6-жадвали бўйича қабул қилинувчи бетоннинг иш шароитлари қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rbt τ конструкцияни фойдаланиш юклар билан юкланиши вақтида талаб қилинадиган бетоннинг чўзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wt кесимнинг чўзилган қирраси учун қаршилик моменти, бунда бетоннинг эластик ишлашини тахмин қилиш билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Марказлашмаган сиқилган элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Бетон конструкцияларнинг юк таъсирига нисбатан симметрик бўлган, чегаравий ҳолатининг юзага келиш шартларини кучланишлар орқали ифодаланадиган марказлашмаган сиқилган элементларини, бетоннинг қайишқоқлигини инобатга олиб ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-чизма. Марказлашмаган сиқилган бетон элементи бўйлама ўқига нормал кесимдаги кучланишлар эпюраси ва зўриқишлар схемаси а кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда б кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олган ҳолда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чегаравий сиқувчи ва чўзувчи зўриқишлар қийматлари қуйидаги формулалар бўйича ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кесимнинг юк остида чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ҳисоблашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγn σcφγcγb R, (25)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σc cиқувчи чекка кучланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ — элементларнинг эгилувчанлиги таъсирини ҳисобга олувчи ва ушбу ШНҚнинг 20-жадвали бўйича қабул қилинувчи қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb =γb1γb2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rконструкциянинг фойдаланиш юклари билан юкланиш вақтида талаб қилинувчи, бетоннинг сиқишга бўлган ҳисобий қаршилиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчакли кесимлар қуйидаги 26-формула бўйича ҳисобланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlc γn N ≤ 1,5 γc γb φ (0,5-η )RA, (26)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A=bh -элементнинг кўндаланг кесими майдони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юкланишнинг нисбий экцентриситети.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(27)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кесимнинг юк остида чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олган ҳолдаги ҳисобда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wcкесимнинг сиқилган қирраси учун қаршилик моменти бўлиб, бетоннинг қайишқоқ ҳолда ишлашини фараз этган ҳолда аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb=γb1 γb2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (28)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb = γb1 γb2 γb3 γb4γb13.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўлгандаги зўриқишлар эпюраси бир xил бўлган марказлашмаган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилган бетон элементлар ҳисоблари 27-формула бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Эгилувчан бетон элементларини бўлганда ҳисоблашда, узоқ муддатли юклар конструкциянинг юк кўтариш қобилиятига таъсири ШНҚ 2.03.01-24 га асосан ва ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни киритиш орқали ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Мазкур ШНҚнинг 26-формуласи бўйича ҳисобланувчи тўғри бурчак кесимли элементларнинг асосий ва махсус юклар йиғиндисида сейсмик таъсирларни ҳисобга олмаган холда оғирлик марказига нисбатан ҳисобий зўриқиш эксцентриситети қиймати 0,3 h дан ошмаслиги ҳамда махсус юклар йиғиндисида сейсмик таъсирларни ҳисобга олган холда 0,325 h дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Марказлашмаган сиқилган бетон элементлари икки таврли, таврли, қутичасимон ва кесим ядроси ташқарисига чиқувчи эксцентриситетларда тўғри бурчаклидан фарқ қилувчи бошқа шаклдаги кўндаланг кесимли, шунингдек eo >0,3h (ёки eo>0,325h) бўлгандаги тўғри бурчакли тўртбурчак кесимли элементлар бўлинувчи узун ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўймайдиган шартлар бўйича текширилишлари лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσyt ≤φγcγb Rbt τ , (29)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кундаланг майдонларнинг сиқилган қисми чегарасидаги чўзувчи зўриқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўзувчи зўриқишлар σyt ва улар таъсир этиш чегараларидаги майдон баландлиги hyt, умумий ҳолда охирги элементлар ҳисоби (ОЭҲ) усули орқали аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри тўртбурчак кесимли элементлар В20 ва ундан юқори синф бетонидан тайёрланганда, бўлинувчи узун ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўймаслик бўйича текширишларни бажармасликка йўл қўйилади, бунда қуйидаги шартлар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσс ≤12φγcγb Rbt τ, (30)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда: γb=γb1 γb5γb13.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Эгилувчи бетон ва марказлашмаган сиқилган элементлар, чегаравий ҳолатлари юзага келиш шартлари зўриқиш орқали ифодаланувчи, ҳисобий кесимларда кўндаланг кучлар таъсир этиш ҳолатида оғма кесимлар мустаҳкамлиги қуйидаги шартлар бўйича текширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσmt ≤γcγb Rbt τ, (31)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда: γb=γb1γb2γb3γb5γb13;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σmtбетоннинг қия майдонларга таъсир этувчи асосий чузилувчи зўриқиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таврли, қўштаврли, хочли, қутичасимон кесимларга асосий чўзилувчи зўриқишлар нейтрал ўқ даражасида, кесимнинг оғирлик марказида ва кесим кенглигининг кескин ўзгариш жойларида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетондаги асосий чўзилувчи ва сиқилувчи зўриқишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(32)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σx ва σy бетоннинг кўндаланг ва параллел кўндаланг ўқларга перпендикуляр жойлашган майдонидаги, нормал зўриқишлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τxyбетондаги уринма зўриқишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σx ,σy ва τxy зўриқишлар бетоннинг қайишқоқ ҳолда ишлашида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σx ва σy зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 32-формуласига мувофиқ бўлиши, бунда агар улар чўзувчи бўлса «мусбат» ишора билан ва сиқувчи бўлса, «манфий» ишора билан қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(33)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементлар учун кесимнинг ўзгарувчан баландлиги буйича зўриқишларни τxy эластиклик назарияси ёки ОЭҲ бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Эгилиш бурчагининг биридан иккинчисига нисбатан Θ дан 30 o гача бўлган қийматларида τxy қуйидаги формула бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
y — элементнинг горизонтал (вертикал) чегарасидан уринма зўриқишларнинг қийматлари аниқланадиган нуқтагача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Syгоризонтал (вертикал) чегарадан «y» масофага горизонтал (вертикал) бўйича чекланган кесим қисмининг статик моменти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb3қийматини аниқлашда кесимнинг чўзилган майдони баландлиги ht зўриқишлар эпюрасида асосий чўзувчи текисликда жойлашган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар уринма зўриқишлар элементнинг кундаланг кесимида кесувчи куч таъсири билан келиб чиққан бўлса, γb3=1,0 (ht = ∞) деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Чегаравий ҳолатлар юзага келиши шартлари зўриқишлар билан белгиланувчи бетон элементларини чўзувчи σmt ва сиқувчи σmc зўриқишларнинг чегаравий шартлардан келиб чиқиб ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий зўриқишлар бўйича мустаҳкамликни текшириш ушбу ШНҚнинг 31-формуласи орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий сиқилувчи зўриқишлар бўйича мустаҳкамликни текшириш қуйидаги формула орқали бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσ≤γcγb R, (34)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, γb=γb1 γb2 γb5.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Темир-бетон элементларининг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Чегаравий ҳолатлари юзага келиш шартлари зўриқишлар орқали белгиланувчи темир-бетон элементларининг мустахкамлиги ҳисоблари уларнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар учун, шунингдек ўққа қия бўлган энг хавфли йўналишдаги кесимлар учун ушбу ШНҚнинг 110 — 117, 119 — 128 ва 130-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Буровчи моментлар мавжуд бўлганда спирал ёриқларни бўлиши мумкин бўлган энг хавфли чўзилган майдони йўналишлари билан чегараланган ҳажмий кесимларнинг мустаҳкамлигини текшириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементларни юкнинг маҳаллий таъсирига (сиқилиш, босиш, узиш) ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чегаравий ҳолатларнинг юзага келиш шартларини кесимдаги зўриқишлар орқали ифодалаш мумкин бўлмаган темир-бетон элементларининг мустаҳкамлик ҳисоблари, бетоннинг асосий чўзувчи зўриқишлари таъсир майдончалари учун ҳамда ушбу ШНҚнинг 118 ва 129-бандларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимдаги чегаравий зўриқишларни қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг чўзилишга қаршилиги нолга тенг деб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг сиқилишга бўлган қаршилиги бетоннинг сиқилган майдони бўйича тақсимланган, Rга тенг зўриқишлар билан ифодаланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
арматурадаги чўзувчи зўриқишлар чўзилишга бўлган ҳисобий қаршиликдан ортиқ бўлмаган тарзда қабул қилинади Rs (стерженли арматура учун) ва Rsi (ёйма-текис арматура учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
арматурадаги сиқувчи зўриқишлар сиқишга бўлган ҳисобий қаршиликдан катта бўлмаган тарзда қабул қилинишини Rsc ва R′si;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
элемент кесимида ҳар хил турдаги ва синфдаги арматура ўрнатилганда мустаҳкамлик ҳисоблашда ҳам тегишли ҳисобий қаршиликлар киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Яхлит элементларда (кўндаланг кесими баландлиги 1,5 m дан ортувчи ва қурилиш чоклари мавжуд бўлган элементларда) бетоннинг сиқилган майдонида зўриқишларнинг учбурчакли эпюрасини тахминан ҳисобланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. Ташқи куч кесимнинг симметрия ўқи текислигида таъсир қилганда ва арматура элементнинг кўрсатилган текисликка перпендикуляр қирраларида тўпланганда, элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимларни ҳисоблашда сиқилган бетон майдонинг нисбий баландлиги ва бетоннинг сиқилган майдонининг нисбий баландлиги ўртасидаги алоқага кўра аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилган зонанинг нисбий баландлиги ташқи ва ички кучлар тизими таъсиридаги элемент мувозанатининг тегишли шартларидан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Катта экцентриситетли эгилувчи ва марказдан ташқари чўзилган темир-бетон элементлар, ξ≤ ξR шартни қаноатлантириши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Момент ва нормал кучнинг таъсир текислигига нисбатан симметрик бўлган, таранглашмайдиган арматура билан арматураланган элементлар учун чегаравий қийматлар ушбу ШНҚнинг 21-жадвали бўйича, таранглашадиган арматура билан арматураланган элементлар учун эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Арматура синфи

Бетон синфларидаги ξR нинг чегаравий қийматлари

В17,5 ва ундан паст

В20 дан

В30 гача

В35 ва ундан юқори

A-I

0,70

0,65

0,60

A-II, A-III, Bp-I

0,65

0,60

0,50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Сиқилган майдоннинг баландлиги 2 a¢ дан кичик бўлса, ҳисобларда сиқилган арматурани ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Эгилувчи элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. В30 ва ундан паст синф бетонларидан бўлган ва кўндаланг кесим вертикал ўқига нисбатан симметрик жойлашган эгилувчи пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар (2-чизма) ξξR бўлганда қуйидаги мустаҳкамлик шартлари орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnM≤γc(γb RSb +γsRscS′ssR′si S′si ), (35)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нейтрал ўқ ҳолати қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда аниқланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb R Ab +γs Rsc A′s s R′si A′si= γs Rs As s Rsi Asi, (36)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35 ва 36-формулаларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rs, Rsс, Rsi, R′siмувофиқ чўзилган ва сиқилган стерженли ҳамда листли арматураларнинг ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ab, As, A′s, Asi, A′si асосан бетоннинг сиқилган майдони, чўзилган ва сиқилган стерженли ҳамда листли арматураларнинг кўндаланг кесим юзаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sb,S′s, S′si сиқилган бетон майдони, сиқилган стерженли ва листли арматуранинг чўзилган стерженли ҳамда листли арматураларда тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтага нисбатан кўндаланг кесим юзасининг статик моментлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-чизма. Эгилувчи пўлат-темир-бетон элементи бўйлама ўқига нормал кесимида, унинг мустаҳкамлигини текширишдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Листли арматуранинг ҳисобий қаршиликлари ШНҚ 2.03.05-23 бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ab = bx ; Asi = bdsi ; A′si = bd′si ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sb = Ab(ho – 0,5x); S′s=As′(ho - a′) ; Ssi = A′si(ho + 0,5d′si),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ва элементнинг кўндаланг кесимининг баландлиги ва кенглиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a ва a′ — чўзилган ва сиқилган арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлардан бетон кесимининг энг яқин қиррасигача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dsi ва d′si чўзилган Asi ва сиқилган A′si ёйиқ листли арматура қалинлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ho = h-ys- d′si кесимнинг ишчи баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўзилган стерженли ва листли арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар қўйилган нуқта ҳолати (ушбу ШНҚнинг 2-чизмасида келтирилган) қуйидаги шартлардан аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(37)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияда бирор арматура элементи (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматура) мавжуд бўлмаганда 35 ва 36-формулаларда ушбу арматура элементларига мос келадиган кесимнинг геометрик хусусиятларини нолга тенг деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчакли кесимли темир-бетон (листли арматура бўлмаган) элементлар учун 35 ва 36-формулалар қуйидаги кўринишда бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(38)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(39)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В30 ва ундан паст синф бетонидан бўлган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлиги ξ > ξR бўлганда, x = ξR ho этиб қабул қилган ҳолда 35 39-формулалар бўйича текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В30 синфидан юқори бўлган бетондан бўлган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Марказлашмаган сиқилган элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Бетон синфи В30 ва ундан пастроқ бўлган марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар симметрик кўндаланг кесимга нисбатан қуйидаги мустаҳкамлик шартларини таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnNe≤γc(γb RSb +γsRscS′ssR′si S′si ), (40)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган арматурада тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтага нисбатан ташқи бўйлама кучнинг экцентриситети.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-чизма. Марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон элементининг бўйлама ўқига нормал кесимдаги зўриқишларнинг мустаҳкамлигини текширишдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(ЦТРА чўзилган арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар қўйилган нуқта).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нейтрал ўқнинг ҳолати қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ξ≤ ξR бўлганда қуйидаги тенглик бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnN=γc(γb RAb sRscA′ssR′siA′si-γsRAs - γsRsiAsi ), (41)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ξ> ξR бўлганда қуйидаги тенглик бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, σsиσsi — стерженли чўзилган ва листли арматурадаги зўриқишлар қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(42)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(43) (44)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун қуйидаги шартлар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияда арматуралаш элементи бўлмаганда (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматура) 40, 42-формулаларда арматуралаш элементларга мувофиқ бўлувчи кўндаланг кесим геометрик тавсифларини нолга тенг деб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаган) элементлар учун мустаҳкамлик шартлари қуйидагича бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(45)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нейтрал ўқ ҳолати қуйидагича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(46)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўлганда ушбу шартлардан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(47)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўлганда ушбу шартлардан фойдаланиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σs чўзилган стерженли арматурадаги зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 43-формуласи орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетон синфи В30 дан юқори бўлган марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини текшириш, ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Марказлашмаган сиқилувчан элементлар эгилувчанлиги ҳисобларини lo/ r≥ 35, тўғри бурчак кесимли элементларининг lo/ b ≥ 10, бўйлама кучланиш эксцентриситет текислигида ва нормал текисликдаги эгилувчанлигини ҳисобга олиб ҳамда ШНҚ 2.03.01-24 га асосан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-§. Марказлашмаган чўзилган элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини текшириш бўйлама куч N жойлашиш ҳолатига боғлиқ ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама куч N арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ораларига As ва Asi бир томондан ва Asi ва A′si; иккинчи томондан қўйилган бўлса, марказлашмаган чўзилган элементлар қуйидаги мустаҳкамлик шартларига мувофиқ бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(48) (49)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
As ва Asi арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ҳолати мазкур ШНҚнинг 37-формуласи бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A′s ва A′si арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ҳолати қуйидаги шартлардан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(50)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли пўлат-темир-бетон элементларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Asi = bdsi , A′si = bd′si
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон элементларининг (листли арматура мавжуд бўлмаганда) мустаҳкамлигини аниқлашда 48-49-формулаларда Asi, A′si, d′si ва d′si қийматларни нолга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-чизма. Пўлат-темир-бетон элементининг мустаҳкамлигини текширишда марказлашмаган чўзилган бўйлама ўқига нисбатан нормал кесимдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюраси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) бўйлама кучва арматураларга тенг таъсир этувчи зўриқишлар оралиғида бир томондан ва ва иккинчи томондан қўйилган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) бўйлама куч арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар оралиғидаги масофа ташқарисида қўйилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама куч арматуралардаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар As ва Asi бир томондан ҳамда иккинчи томондан ва орасидаги масофа майдонинг ташқарисида қўйилган бўлса, марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир­-бетон) элементлар ξ ≤ ξR бўлганда қуйидаги мустаҳкамлик шартларига мувофиқ бериши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnNe≤γc( γb RSb sRscS′ssR′si S′si), (51)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нейтрал ўқнинг жойлашиш ҳолати қуйидаги шарт орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(52)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўриб чиқилаётган конструкцияда арматуралаш элементи мавжуд бўлмаган ҳолда (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматурани) ушбу ШНҚнинг 51 ҳамда 52-формулаларда арматуралаш элементларига мувофиқ келувчи кўндаланг кесимнинг геометрик тавсифларини нол га тенг этиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаганда) элементлар учун мустаҳкамлик шарти (51-формула) қуйидагича бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(53)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нейтрал ўқнинг ҳолати қуйидаги шартлар орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(54)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ξ>ξR марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементларининг мустаҳкамлик ҳисоби x = ξRho деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-§. Марказлашган чўзилган элементлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Марказлашган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар қуйидаги мустаҳкамлик шарти орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnN≤γc( γsRs AssRsiSsi), (55)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун Asi = bdsi .
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаганда) элементлар учун (55) қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnN≤γcγsRs As , (56)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Гидроэлектростанциялар, гидроакумуляцияловчи электростанциялар ва бошқа иншоотларга сув олиб кириш учун қўлланиладиган, ҳисобий кесимларидаги чегаравий ҳолатлари зўриқиш орқали ифодаланадиган пўлат-темир-бетон элементлар (турбинали сув ўтказгичлар,турбинали блоклар, затворли камералар) ҳисобий кесимлардаги зўриқишлар эпюрасини аниқлашда қуйидаги шартларни инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσs≤γcγsRs, (57)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnσsi≤γcγsRsi, (58)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σs ва σsi стерженли арматура ва қопламадаги чўзувчи зўриқишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-§. Элементнинг бўйлама ўқига қия бўлган кесимларнинг кўндаланг куч ва эгувчи момент таъсирига бўлган кесимлар мустаҳкамлиги ҳисоби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Кўндаланг куч таъсирига бўлган ҳисобларда қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnQ≤0,25γcγb7Rbho, (59)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда: b-кесимдаги элементнинг минимал кенглиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Элементнинг кўндаланг куч таъсирига бўлган ҳисобларида кўндаланг ўқига оғма ва кесимларнинг мустаҳкамликка бўлган ҳисобларини қуйидаги шартлар бажарилгандагина йўқ қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
плитали конструкциялар учун фазода ишлаши ва қаттиқ асосда жойлашган конструкциялар учун (босимли деворлар, вертикал консоллар бундан мустасно):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnQ≤γcγb7γjRbtτbho, (60)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қолган бошқа конструкциялар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnQ≤γcγb7γjQb, (61)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qb — бетоннинг оғма кесимида сиқувчи майдонига таъсир қилувчи кўндаланг зўриқиш қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qb = φ2φ3γjRbtτbhotgβ, (62)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ2 = 0,5+2ξ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ3 = 1,0 — кесим баландлиги h<0,6 m бўлган элементлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ3 = 0,83 — кесим баландлиги h ≥0,6 m бўлган элементлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γj кўндаланг кучлар амал қилиш майдонидаги қурилиш чокларининг таъсирини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, мазкур қиймат қуйидаги 22-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жадвалда қабул қилинган ифодалар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ljсиқилган майдонидаги оғма кесим охиридан ўтувчи чок бўйича кесим ва нормал кесим ораларидаги масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hj чок бўйича кесим баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кесимнинг сиқилган майдони нисбий баландлиги ξ қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эгилувчи элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(63)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
марказлашмаган сиқилган (барча ҳоллар учун) ва марказлашмаган чўзилган катта эксцентриситетли элементлар учун қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(64)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«мусбат» ва «манфий» ишоралар мувофиқ равишда марказлашмаган сиқилган ҳамда марказлашмаган чўзилган элементлар учун қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кичик эксцентриситетли марказлашмаган чўзилган элементлар учун Qb = 0 деб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(65)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементнинг оғма кесими ва бўйлама ўқи орасидаги бурчак β қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, аниқланган кўрсаткич 1,5 дан катта ва 0,5 дан кичик бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(66)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61-шартдаги Qb кўндаланг зўриқиш қуйидаги формулалар бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, Qb1 = φsφ3(1n)γjRbtτbho тенгликдан ортиқ бўлмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(67)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φs бўйлама арматуранинг таъсирини ҳисобга олувчи ва қуйидаги формула бўйича аниқланувчи қиймат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(68)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, аниқланган кўрсаткич 2,0 дан катта бўлмаслиги лозим,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φn бўйлама кучлар таъсирини ҳисобга олувчи (қарши босимни ҳисобга олганда) ва қуйидаги формулалар бўйича аниқланувчи қиймат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўйлама сиқилувчи кучлар амал қилганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(69)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, аниқланган кўрсаткич 0,5 дан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама чўзилувчи кучлар амал қилганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(70)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бироқ, абсолют миқдори бўйича 0,8 дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
c — таянчдан ҳисоблаганда оғма кесимни элементнинг бўйлама ўқига бўлган проекцияси узунлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 65 ва 67-формулаларида ва Q мос равишда сиқилган майдоннинг оғма кесимининг охиридан ўтувчи нормал кесимдаги сиқилган момент ва кўндаланг куч.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементнинг умумий ҳолатида қиймати қаторини аниқлаш ва Qb1 66-формула бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементга тўпланган кучлар таъсир кўрсатганда, қиймати таянчдан кучлар қўйилган нуқтагача бўлган масофага тенг деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементга q1 тақсимланувчи юклар таъсир этганда, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(71)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мзакур ШНҚнинг 61-шартини ўнг томонга Qb ўрнига Qb1 қўйилганда қаноатланмайдиган бўлса, оғма кесимлар қатори белгиланиши ҳамда улар учун M ва Q қийматларини 67-формула орқали ҳамда Qb2 аниқланиши ва Qb= Qb2 бўлганда 61-шарт бўйича текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар 61-шартнинг ўнг томонига кўндаланг зўриқишлардан бири қўйилганда Qb1 ёки Qb2 шарт қаноатлантирилса, кўндаланг арматура ҳисоби амалга оширилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Доимий ўзгармас баландликка эга элементларнинг оғма кесимларидаги кўндаланг арматура ҳисоблари қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γlcγnQ1≤γc( ΣγsRswAsw+ΣγsRswAs,incsinα+γb7Qb), (72)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q1 оғма кесимдан бир томонга жойлашган ташқи юклардан бўладиган барча кўндаланг кучлар тенг таъсир этувчиси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ΣγsRswAsw, оғма кесимни кесиб ўтувчи,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ΣγsRswAs,incsinα — мувофиқ равишдаги ҳалқасимон маҳкамлагич ва эгилган стерженлар томонидан қабул қилинувчи кўндаланг зўриқишлар йиғиндиси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Α — эгилган стерженларнинг оғма кесимдаги элемент бўйлама ўқига бўлган оғма бурчаги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар ташқи юк ушбу ШНҚнинг 5-а-чизмасида келтирилганидек элемент томонга таъсир кўрсатадиган бўлса, ҳисобий кўндаланг куч қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q1 = Q - Qg + Vcosβ, (73)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q — таянч кесимдаги кўндаланг куч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qg элементнинг бўйлама ўқига оғма кесим прекция узунлиги чегарасида таъсир этувчи ташқи юкнинг тенг таъсир этувчиси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — оғма кесимга таъсир кўрсатувчи, α2b =1,0. ва пьюзометрик босимнинг чизиқли тақсимланиши каби аниқланувчи қарши босим кучи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-чизма. Кўндаланг куч таъсирига нисбатан мустаҳкамлигини ҳисоблашда темир-бетон элементи бўйлама ўқига оғма кесимдаги зўриқишлар cхемаси
а) юк элемент томонига таъсир қилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) юк элементдан бошқа томонга таъсир қилади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ташқи юк ушбу ШНҚнинг 5-б-чизмасида келтирилганидек элемент томонга қараб таъсир кўрсатса, бунда Qg 73 формулада ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Мазкур ШНҚнинг 61-шарти Qb = Qb1 ва Qb= Qb2 бўлганда бажарилмаса, маҳкамланган халқалар билан арматураланган элементлар ҳисоби энг хавфли оғма кесим бўйича қуйидаги шартлар асосида бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(74) (75)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qsw энг хавфли оғма кесимдаги маҳкамланган ҳалқалар орқали қабул қилинувчи кўндаланг зўриқиш бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(76)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qsw оғма кесим чегараларида элемент узунлик бирлиги учун махкамланган халқалар зўриқиши бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(77)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
S — маҳкамланган ҳалқалар қадами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементлар ҳисобида мазкур ШНқнинг 74 ва 75-шартлари бажарилишидан ҳосил бўлган энг кам маҳкамланган ҳалқалар сони қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Кўндаланг стерженлар (хомутлар) орасидаги, олдинги эгилишнинг охири ва кейинги эгилишнинг бошланиши орасидаги масофа ҳамда кейинги эгилишнинг бошланиши, шунингдек таянч ва таянчга энг яқин бўлган эгилишнинг охири ўртасида қуйидаги формула бўйича аниқланадиган катталикдан Smax ошмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(78)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Элементларни кўндаланг куч таъсирига кесимнинг ўзгарувчан баландлиги бўйича ҳисоблаш қуйидагича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
агар элемент қиррасидан бири горизонтал ёки вертикал, иккинчиси эса қия бўлса, бунда элемент ўқи мос равишда горизонтал ёки вертикал деб қабул қилиниши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қия кесимнинг ишлайдиган қисмининг элемент ўқига ўтказилган нормалга проекцияси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
оғма ҳолдаги сиқилган ёнқиррали элемент учун сиқилган майдонини оғма кесим охирида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
оғма ҳолдаги чўзилган ёнқиррали элемент учун чўзилган майдонини оғма кесим бошланишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
элементнинг иккала ёғи оғма бўлса, элемент ўқидан бир хил узоқликда жойлашган нуқталарнинг геометрик ўрнини элемент ўқи деб олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесимнинг ишчи баландлиги сифатида қия кесимнинг ишчи қисмининг элемент ўқига нормал проекцияси қабул қилиб.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Элементнинг бўйлама ўқига қия кесимларини ҳисоблашда эгувчи момент таъсирида кесимларни кўндаланг кучлар таъсирида мустаҳкамликка текширилиши, шунингдек бўйлама чўзилган арматура юзасининг ўзгариш нуқталари (арматуранинг назарий узилиш нуқталари ёки унинг диаметри ўзгариши) ва элемент кўндаланг кесимининг кескин ўзгариши жойларидан ўтувчи кесимлар учун мазкур ШНҚнинг 79-формуласи бўйича амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-чизма. Қирралари қия бўлган темир-бетон элементнинг кўндаланг куч таъсирига нисбатан мустаҳкамлигини ҳисоблашда унинг бўйлама ўқига нисбатан қия кесимда зўриқиш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) қия қирра сиқилган; б) қия қирра чўзилган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(79)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
M — сиқилган майдонда тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтадан ўтувчи ва моментнинг таъсир текислигига перпендикуляр бўлган ўққа нисбатан қия кесимдан бир томонлама жойлашган ташқи кучлар моменти (қарши босимни ҳисобга олган ҳолда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, ўққа нисбатан моментлар йиғиндиси, кучланишдан мувофиқ равишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўйлама арматурада, қия кесимнинг чўзилган зонасини кесиб ўтувчи эгилган стерженлар ва маҳкамланган ҳалқалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўққа нисбатан эгилган стерженлар ва маҳкамлагичлар ҳамда бўйлама арматуралардаги зўриқишлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қия кесим эгувчи момент ишорасининг ўзгариш зонасида жойлашган бўлса, эгилишга текшириш икки томонида жойлашган қия кесимнинг бўйлама арматура билан кесишиш нуқталарига нисбатан ўтказилиши, бунда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қия кесимдаги сиқилган майдон баландлиги элементнинг бўйлама ўқига ўтказилган нормал бўйича ушбу ШНҚнинг 113 115-бандлари талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Элементлар кесимлари баландлиги ўзгармас ёки текис ўзгарувчан бўлса, оғма кесими мустаҳкамлигини эгувчи момент таъсирига бўлган ҳисобларни бажармасликка йўл қўйилади, агар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бутун бўйлама арматура таянчга ёки элементнинг охирига ўрнатилса ва етарли даражада анкерланган бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фазовий ишловчи плитали конструкциялар бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
элемент узунлиги бўйича узилувчи бўйлама эгилган стерженлар, ҳисоблар бўйича талаб этилмайдиган нормал кесимдан қуйидаги формула орқали аниқланувчи lg ва ундан ортиқ узунликда ўрнатиладиган бўлса:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(80)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q — стерженнинг назарий узилиш нуқтасидан ўтувчи нормал кесимдаги кўндаланг куч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
As,inc ,α — узунлиги lg бўлган қисм чегарасида жойлашган стерженларнинг кесим юзаси ва эгилиш бурчаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — узилувчи стержен диаметри, сm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qs хомутлардаги элементнинг узунлик бирлигига таъсир этувчи куч узунлиги lg бўйича қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(81)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қайишқоқ асосдаги конструкцияларда (тиргак деворлар бундан мустасно) қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(82)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-чизма. Темир-бетон элементнинг мустаҳкамлигини эгувчи момент таъсирига ҳисоблашда унинг бўйлама ўқига қия бўлган кесимдаги кучланишлар схемаси
а) элемент таянчга маҳкамланган; б) эркин таянчли элемент
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Хомутлар билан арматураланган ўзгармас баландликдаги эгилувчи ва марказлашмаган элементларни ҳисоблаш ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Консол узунлигининг ҳисоби таянч кесимидаги h баландлигига тенг ёки ундан кичик (қисқа консол) бўлса, ШНҚ 2.03.01-24 бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Чегаравий ҳолатларининг бошланиши бетондаги зўриқишлар орқали ифодаланадиган темир-бетон элементлар қуйидаги шартлар билан ҳисобланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(83)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kx; ky; kz — элементни арматуралаш схемаси ва арматура ишининг силжишга таъсирини ҳисобга олувчи қийматлар (нагел эффекти);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μx; μy; μz — ўқларга мос равишда перпендикуляр кесимларнинг арматуралаш қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kx,ky ва kz — қийматлар амалий тажриба орқали аниқланади. Бу қийматларни мазкур ШНҚнинг 4-иловаси графиклари бўйича арматура диаметри ва σmt зўриқиш траекторияси αx, αyва αz оғиш бурчакларининг x,y ва z ўқларига нисбатан аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
αi<20° бўлганда ki=1,0 этиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий чўзилувчанзўриқишлар икки ўзаро тик бўлган йўналишлар бўйича (ортогонал тyрлар билан арматуралаш) ёки σmt зўриқишлар траекторияси бўйлаб бир томонга йўналтирилган стерженлар орқали қабул қилинадиган ҳолатларда мазкур ШНҚнинг 83-шартига қуйидагилар қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўрлар билан арматуралашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μz= 0 ; kx= 0 ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σmt векторга параллел бўлган стерженлар орқали арматуралашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μz= μy= 0 ; kz= ky= 0 ; kx= 1,0
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Чегаравий ҳолатлари кучланишлар орқали ифодаланадиган тўғри тўртбурчак кесимли массив темир-бетон элементларини лойиҳалашда, бўйлама кесимларнинг мустаҳкамлигини нейтрал ўқ даражасида ва бетондаги иккиламчи (элементнинг чўзилган зонасида ёриқлар ҳосил бўлгандан кейин) зўриқишлар таъсирини бўйлама қурилиш чоклари даражасида қуйидаги шартларга асосан аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
нейтрал ўқ даражасида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(84)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўйлама қурилиш чоки даражасида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(85) (86)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σsw — хомутлардаги нейтрал ўқ даражасидаги чўзилувчан зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σsw,j;τsw,j — бўйлама қурилиш чоки даражасидаги маҳкамланган хомутлардаги мувофиқ равишдаги чўзилувчи ва уринма зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kR(Rsw,Rb) — хомутларни нагел билан ишлашда уларнинг қирқимга мустаҳкамлик мезони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kR(Rsw,Rb) — мезонлар тажриба орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III ва IV синф гидротехника иншоотлари учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(87)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементнинг нейтрал ўқи даражасидаги хомутлардаги чўзилувчи зўриқишлар қуйидаги 88-формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(88)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ′t — бетондаги нейтрал ўқ даражасидаги максимал иккиламчи чўзувчи зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — элемент кесими кенглиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
m — элементнинг кўндаланг кесимидаги хомутларнинг стерженлари сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dsw; S — стерженлар диаметри ва хомутлар қадами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама ва қурилиш чоки даражасидаги хомутларда бўлган чўзилувчи зўриқишлар қуйидаги 89-формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(89)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ′t,j — Бўйлама ва қурилиш чоки даражасида бетондаги максимал иккиламчи кўндаланг чўзилувчи зўриқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги хомутларда бўладиган уринма зўриқишлар қуйидаги 90-формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(90)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τj — бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги уринма зўриқишларнинг ўртача қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rsht,,j — нормал чўзилувчи зўриқишлар σ′t,j мавжуд бўлганда бўйлама қурилиш чокининг қирқимга мустаҳкамлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Τj қиймати қуйидаги 91-формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τj = 0,5(τ⁰j+ τ′j) , (91)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τ⁰j ва τ′j — элементнинг чўзилган қисмида ёриқлар пайдо бўлишигача ва улар пайдо бўлгандан кейинги бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги уринма зўриқишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама қурилиш чокининг қирқилишга бўлган мустаҳкамлиги қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишлов берилмаган чоклар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(92)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишлов берилган чоклар учун (цемент плёнкасини олиб ташлаш, штраблар мосламаси) (93)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама қурилиш чоки даражасида, нормал ёриқлар пайдо бўлгунча, бетондаги уринма зўриқишлар қуйидаги 94-формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(94)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sj — қурилиш чоки билан чекланган кўндаланг кесим қисмининг статик моменти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементдаги σ′t,;σ′t,j;τ′j — иккиламчи зўриқишлар M эгувчи момент ва Q қирқувчи куч таъсирлари остида ёрилган элементлар ҳисобларидан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-§. Темир-бетон элементлари чидамлилигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар чидамлилиги қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқилган бетон учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(95)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган арматуралар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(96)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σc ва σs — бетондаги сиқувчи зўриқишлар ва арматурадаги чўзувчи зўриқишлар максимал қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γbb7γb12,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилган арматура чидамлиликка ҳисобланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. Ёриқбардош элементларда бетондаги σc зўриқиш ва σs арматурадаги зўриқишларни максимал эгувчи момент майдонида келтирилган кесимлар бўйича қайишқоқ жисм учун ушбу ШНҚнинг 49-банди талабларини инобатга олган ҳолда ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқбардош бўлмаган элементларда келтирилган кесимлар майдони ва қаршилик моменти бетоннинг чўзилган майдонини ҳисобга олмаган ҳолда ҳамда арматурадаги зўриқиш ушбу ШНҚнинг 140-бандига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Элемент бўйлама ўқига оғма кесимлар чидамлилиги қуйидаги шартлар орқали бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(97)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σmt — бетондаги асосий чўзилувчи зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γbb5γb7γb12γb13
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетондаги асосий чўзилувчи зўриқишлар миқдори ушбу ШНҚнинг 107-бандидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда 32-формула орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри бурчак кесимли параллел чўзилган ва сиқилган ёқли стерженли элементлар учун асосий чўзилувчи зўриқишлар аниқланишида σy=0 этиб қабул қилиниши, σx ва τxy зўриқишлар қуйидаги формулалар ёрдамида аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(98)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(99)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ared ва Ired — келтирилган кесимнинг оғирлик марказига нисбатан инерцияси майдони ва моменти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sred — уринма зўриқиш аниқланиши даражадаги ўқдан бир томонда ётувчи, келтирилган кесим қисмининг статик моменти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
y — келтирилган кесим оғирлик марказидан уринма зўриқишлар аниқланиш даражадаги чизиқгача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — уринма зўриқишлар аниқланиш даражадаги кесим кенглиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементлар учун мазкур ШНҚнинг 98-формуласидаги «мусбат» марказлашмаган чўзилган, «манфий» марказлашмаган сиқилган ишоралари қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келтирилган кесимнинг геометрик параметрлари ушбу ШНҚнинг 49-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кесим баландликлари ўзгарувчан бўлган элементлар учун τxy уринма зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 107-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар ушбу ШНҚнинг 97-формуласи шартлари бажарилмаса, чўзувчи зўриқишлар тенг таъсир этувчи кўндаланг арматурага ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ёриқлар пайдо бўлиши ва очилиши ҳамда деформациялар бўйича ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Бетон ва темир-бетон элементларини ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Бетон ва темир-бетон элементларида ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблар қуйидаги ҳолларда бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар бўлишига йўл қўйилмайдиган ҳолларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқлар пайдо бўлиш майдонларини кўрсатиш учун статик жиҳатдан аниқланиб бўлмайдиган стерженли ва яхлит конструкцияларни ушбу ШНҚнинг 90 ва 91-бандларига мувофиқ ҳисоблашда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гидротехника иншоотларини лойиҳалаштириш нормаларида махсус шартлар мавжуд бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқлар бўлишига йўл қўйилмайдиган конструкциялар қаторига қуйидагилар киритилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўзгарувчан сув сатҳи майдонида бўлувчи ва даврий равишдаги музлаш ва эриш таъсирида бўлган, зарурий ҳимоя қилиниши мумкин бўлмаган босимли ва босимсиз элементлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструктив ёки технологик тадбирлар орқали конструкцияларга қўйилувчи сув ўтказмаслик талаблари бажарилишини таъминлаш мумкин бўлмаган конструкциялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тупроққа уриб ёки тебраниш орқали тупроққа тушириладиган қирғоқ бўйи элементлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар, қирғоқ бўйининг юза элементлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Бўйлама ўқига нисбатан нормал ёриқларни пайдо бўлиши бўйича стерженли темир-бетон элементларини ҳисоблаш қуйидагича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
марказлашган чўзилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(100)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

эгилувчи элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(101)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
марказлашмаган сиқилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(102)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
марказлашмаган чўзилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(103)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мазкур ШНқнинг 103-формуласи бўйича ҳисобларда қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кўндаланг кесимли марказлашган чўзилувчи элемент учун бўлгани каби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кўндаланг кесимли эгилувчи элемент учун бўлгани каби.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Чегаравий ҳолатлари зўриқишлар орқали ифодаланувчи бўйлама ўқига нормал кўндаланг кесим бетон элементларида ёриқлар пайдо бўлиши бўйича бўлган ҳисобларни
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қабул қилган ҳолда ушбу ШНҚнинг 24 ва 28-формулалари бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Асосий чўзувчи зўриқишлар бўйича ёриқлар пайдо бўлиш ҳисоблари қуйидагича баҳолашлар учун бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
стерженли бетон ва темир-бетон конструкциялари бўйлама ўқига оғма бўлган кесимлар ёриқбардошлилигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегаравий ҳолатларини зўриқишлар орқали ифодалаш мумкин бўлган ҳажмли бетон ва темир-бетон конструкцияларнинг ёриқбардошлилигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўп қайта такрорланувчи юкларни таъсири остидаги бетон ва темир-бетон конструкциясининг ёриқбардошлилигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ёриқлар пайдо бўлиши бўйича бажариладиган ҳисоблар қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(104)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— бетон элементларини ҳисоблашларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— темир-бетон элементларини ҳисоблашларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кўп қайта такрорланувчи юклар таъсири остидаги бетон элементларини ҳисоблашларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— кўп қайта такрорланувчи юкларда таъсири остидаги темир-бетон элементларини ҳисоблашларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Элементларнинг зўриқиш ҳолатлари ушбу ШНҚнинг 107-банди талабларига мувофиқ аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 104-формуласи шартларини текшириш қуйидаги жойларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесим бош марказий инерция ўқлари билан кесишиш нуқталарида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
таврли ва қўштаврли элементлар учун қутичасимон кесимлар, шунингдек сиқилган токчаларни деворга туташганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетон конструкциялар учун, темир-бетон конструкциялар учун γb10 қийматларини аниқлашда, чўзилган майдон баландлиги ht бош чўзувчи зўриқишлар текислигидаги зўриқишлар эпюраси бўйича жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb8 қиймат ёриқбардошлилиги текширилаётган элементнинг арматураланиш схемасига боғлиқ равишда аниқланиши лозим (бир қаторли ёки кўп қаторли, дисперс ёки одатий).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Темир-бетон элементларини ёриқларни очилиши бўйича ҳисоблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Ёриқбардош бўлмаган стерженли элементларда бўйлама ўққа нормал бўлган ёриқларни очилиши бўйича ҳисоблар қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда бажариш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(105)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ac r — ёриқларни очилишининг ҳисобий кенглиги, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Δcr — ушбу ШНҚнинг 141-банди бўйича аниқланувчи ёриқларнинг йўл қўйилган очилиш кенглиги, mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(106)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Ёриқларни очилиш кенглиги қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
δ — қуйидаги элементлар учун тенг қилиб олинувчи қиймат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

эгилувчи ва марказлашмаган cиқилган

юкларни вақтинча таъсирини ҳисобга олишда.

1,0

1,2

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φl — қуйидагиларга тенг этиб қабул қилинувчи қиймат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

юкларни вақтинча таъсирини ҳисобга олишда

1,0

 

Fl / F< 2/3 бўлганда

1,0

 

Fl  F> 2/3  бўлганда

1,3

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Fc ва Fl — мувофиқ равишда тўлиқ юклар таъсири ва доимий (доимий, давомий, қисқа муддатли) ҳамда давомий юклар таъсиридан (эгувчи момент, нормал куч) энг кўп бирлашган зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг ҳаволи — қуруқ ҳолатидаги кўп қайта такрорланувчи юкларни ҳисобга олишда 2-ρs,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ρs — айлана даврнинг ассиметрия қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетоннинг сувга тўйимлилиги ҳолатида 0,9
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η — арматуралар кўринишига қараб қуйидагиларга қийматларга тенг қилиб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

даврий кесимли стерженли

1,0

 

силлиқ стерженли

1,4

 

даврий проволкали профил

1,2

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σs — чўзилган майдон кесимидаги бетоннинг қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ушбу ШНҚнинг 140-бандига мувофиқ аниқланувчи чўзилган арматурадаги зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мазкур ШНҚнинг 95 ва 96-бандларига мувофиқ сувнинг филтрланиш босимини ҳисобга олган ҳолда, чўзилган арматурадаги зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σs,bg — бетонни ишиши туфайли арматурада содир бўладиган бошланғич чўзувчи зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сувда турадиган конструкциялар учун σs,bg=20 МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узоқ вақт ҳамда қурилиш жараёнидаги қурийдиган конструкциялар учун σs,bg= 0
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ — кесимнинг арматуралаш қиймати μ = As/ (bho), бироқ 0,02 дан кўп бўлмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — стерженли арматура диаметри, mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Стерженларнинг турли хил диаметралларида қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда, n — бир хил диаметрдаги стерженлар сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Ёриқларни очилиш кенглигини ҳисоблашдаги арматурада мавжуд зўриқишлар қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(107)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эгилувчи элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
марказлашган чўзилган элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (108)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(109)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
катта эксцентриситетлар мавжуд бўлганда марказлашмаган чўзилган ва марказлашмаган сиқилган элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кичик эксцентриситетлар мавжуд бўлганда марказлашмаган чўзилган элементлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
S-арматура учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(110)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
S′ — арматура учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(111)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур ШНҚнинг 107-формуласидаги «мусбат» ишора марказлашмаган чўзилишда, «манфий» ишора марказлашмаган сиқилишда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 107 ва 109-формулаларда z (ички жуфт кучлар елкаси) кесимларни ҳисобий юклари мустаҳкамлиги ҳисоблари натижалари бўйича қабул қилинишига лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Босимли яхлит конструкциялар учун ёриқлар очилиш кенглиги Δcr коррозияга чидамлилиги шартлари, арматуранинг сақланиши ва музлаш-эриш жараёнларини таъсири бўйича ушбу ШНҚнинг 23, 24 ва 25-жадвалларида келтирилган миқдорлардан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II — IV синф гидротехника иншоотлари учун ёриқларнинг очилиш кенглиги жадваллардан олинган Δcr, mm, қийматларини 1,3; 1,6; 2,0 га тенг мувофиқ равишдаги қийматларга кўпайтириш орқали аниқланиши, бунда ёриқларнинг очилиш кенглиги 0,5 mm дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур ШНҚнинг 23, 24, 25-жадвалларида келтирилган Δcr қийматлари, А-1, А-П, А-Ш, Вр-1 синф арматуралари қўлланилишини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бошқа синф арматуралари қўллашда ёриқлар очилиши чегаравий кенглиги ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ, бироқ юқорида келтирилган жадваллар бўйича қабул қилинган миқдорлардан ортиқ бўлмаган холда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув муҳитининг 1 mgeq/L дан кам бўлган бикарбонат ишқорлигида ёки Cl ва SO4 ионларининг жаъми 1000 mg/L концентрациясидан катта бўлган қийматида Δcr икки марта камайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув муҳитининг бикарбонатли ишқорийлигининг ўртача йиллик қийматларининг 0,25 mgeq/Lдан кам бўлган миқдорларида ҳамда ҳимоя қилиш тадбирлари мавжуд бўлмаганида босимли конструкцияларни ёрилишларга бардошли этиб лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳимоя қилиш тадбирларидан фойдаланишда Δcr қиймат маҳсус изланишлар асосида ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Арматуранинг 40 mm ва ундан ортиқ диаметрларида Δcr қийматни 25 фоизга кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Сувнинг гидрокар-бонат

ишқорийлиги,

W,mg eq/L

С/Ц бетонининг Н босим остидаги максимал қиймати,m

I синф иншоотларидаги коррозияга чидамлилик шартлари бўйича ёриқлар очилишининг Δcr, mm, йўл қўйилувчи кенглиги

10

50

200

0,25 гача

0,50

0,48

0,45

Йўл қўйилмайди

0,4

0,55

0,50

0,45

0,05

0,4

0,48

0,45

0,42

0,10

0,8

0,63

0,48

0,52

0,05

0,8

0,59

0,55

0,50

0,10

0,8

0,56

0,52

0,48

0,15

0,8

0,54

0,50

0,46

0,20

0,8

0,52

0,49

0,45

0,25

0,8

0,50

0,47

0,44

0,35

0,8

0,48

0,45

0,43

0,50

1,6

0,70

0,69

0,64

0,05

1,6

0,70

0,66

0,62

0,10

1,6

0,68

0,64

0,60

0,15

1,6

0,66

0,62

0,58

0,20

1,6

0,64

0,60

0,57

0,25

1,6

0,62

0,58

0,55

0,35

1,6

0,60

0,56

0,53

0,50

2,4

0,70

0,70

0,70

0,05

2,4

0,70

0,70

0,69

0,10

2,4

0,70

0,70

0,66

0,15

2,4

0,70

0,66

0,62

0,25

2,4

0,68

0,64

0,60

0,35

2,4

0,66

0,62

0,59

0,50

3,2 ва ундан катта

Йўл қўйилади

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Муҳитнинг конструкцияга кўрсатадиган таъсири шарт-шароитлари

Босим градиенти

I

Арматуранинг сақланиш шартлари бўйича 1 синф иншоотларида ионларнинг жами концентрацияси сув муҳитида бўлгандаги ёриқлар очилишининг йўл қўйилувчи кенглиги Δcr, mm.

50 дан кам

100

200

400-1000

Доимий равишда сувга тўйиниш

5 гача

50

300

0,50

0,45

0,40

0,40

0,35

0,30

0,35

0,30

0,25

0,30

0,25

0,20

Даврий тўйинганликдаги даврлар сони йилига:

100 дан кам

5 гача

0,30

0,25

0,20

0,15

50

0,30

0,20

0,15

0,10

300

0,30

0,20

0,10

0,05

200-100

До 5

0,25

0,20

0,15

0,10

50

0,20

0,15

0,10

0,05

300

0,20

0,10

0,10

0,05

Капиллярли сўрилиш томчи, сачрашлар

0,20

0,15

0,10

0,05

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Музлаш даврларининг ҳисобий

cони

Совуққа бардошлилик бўйича

бетон маркаси

Музлаш ва эриш шартлари бyйича 1 синф иншоотларидаги ёриқлар очилишининг йўл қўйилувчи кенглиги Δcr,mm

чучук сувдаги музнинг қотиб ёпишган майдонида, ҳавонинг ҳарорати остида, oc

ҳавода, сувнинг капиллярли кўтарилиш майдонида, ҳавонинг ҳарорати остида, oc

-9

±4

-19

±5

-30

±5

-9

±4

-19

±5

-30

±5

50

F 50

0,05

0

0

0,15

0,10

0

F 100

0,10

0,05

0

0,20

0,15

0,10

F 200

0,20

0,15

0,05

0,30

,025

0,15

F 300

0,30

0,25

0,15

0,40

0,30

0,20

F 400

0,30

0,30

0,20

0,50

0,40

0,25

100

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0,05

0

0

0,15

0,10

0

F 200

0,15

0,10

0,05

0,25

0,15

0,10

F 300

0,25

0,20

0,10

0,35

0,25

0,15

F 400

0,30

0,25

0,15

0,40

0,30

0,20

200

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0

0

0

0

0

0

F 200

0,10

0,05

0

0,20

0,10

0,05

F 300

0,20

0,10

0,05

0,30

0,20

0,10

F 400

0,30

0,15

0,10

0,35

0,25

0,15

300

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0

0

0

0

0

0

F 200

0,05

0

0

0,15

0,05

0

F 300

0,15

0,05

0

0,25

0,10

0,05

F 400

0,25

0,10

0,05

0,30

0,20

0,10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Темир-бетон конструкциялари элементларини деформациялар бўйича ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Темир-бетон конструкциялар деформациялари, шунингдек статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкциялар элементларидаги зўриқишлар бетоннинг ёриқлари ва қайишқоқ хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, қурилиш механикаси услублари орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мураккаб, статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкцияларда силжишларни материаллар қаршилиги формулалари бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Юкларни қисқа вақт таъсирида эгилувчи, марказлашмаган сиқилган ва марказлашмаган чўзилган элементларни қуйидаги формулалар орқали аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(112)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқбардош бўлган элементлар ёки улар қисмлари учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(113)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқбардош бўлмаган элементлар ёки улар қисмлари учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда, v — Пуассон қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Эгилувчи элементлар ёриқбардош бўлмаган тўғри бурчакли кўндаланг кесимли қисмларининг қаттиқлигини аниқлашда ушбу ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган боғлиқликлар ва номограммадан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. Қисқа муддатли ва узоқ муддатли юкларнинг бир вақтнинг ўзида таъсир этишида, эгилувчи, марказлашмаган сиқилган ва марказлашмаган чўзилган элементлар қаттиқлиги қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(114)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқбардош элементлар ёки улар қисмлари учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқбардош бўлмаган элементлар ёки улар қисмлари учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(115)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
C — давомий таъсир этувчи юклардан бўладиган умумлашган зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — қисқа вақт таъсир этувчи юклардан бўладиган умумлашган зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
δ — қаттиқликни пасайиши қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқилган майдонда токчали таврли кесимлар учун δ=1,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чўзилган майдонда δ=2,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўғри бурчакли, икки таврли, қутичасимон ва бошқа берк кесимларда δ=2,0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ҳарорат ва намлик таъсирларига ҳисоблаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Ҳарорат таъсирларини ҳисобга олиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетон конструкцияларнинг мустаҳкамлигини ушбу ШНҚнинг 102-бандига мувофиқ ҳисоблашда,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) холлари учун хисоблашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкцияларнинг монолитлигини бузилиши улар ишининг статик схемасини ўзгартириб юбориши, қўшимча ташқи таъсирларни келтириб чиқариши ёки қарши босимни ошиши, конструкциянинг сув ўтказмаслиги ва узоқ муддатга чидамлилигини пасайишига олиб келиши мумкин бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган темир-бетон конструкцияларни ҳисоблашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир-бетон конструкцияларда ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) бўйича мазкур ШНҚнинг 134-бандида келтирилган xолатларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкцияларга ҳарорат чоклари ва фильтранишга қарши зичлаштиришлар тайинлаш учун иншоотлар элементларининг деформациясини ва силжишларини аниқлашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иншоотни барпо этиш ва ундан фойдаланиш шартлари бўйича талаб этилувчи ҳарорат режимларини тайинланишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўғри бурчак бўлмаган кесимли юпқа деворли (таврли, ҳалқасимон) тупроқ билан туташувчи темир-бетон элементларини ҳисоблашда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияларнинг эркин ҳаракати таъминланган бўлса, юпқа деворли конструкцияларни ҳисоблашда ҳарорат таъсирларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник-иқтисодий асосланган ҳолда ҳарорат таъсирларини ҳисобга олиш ҳолатлари рўйхати гидротехника иншоотларини лойиҳалаш тажрибалари асосида тўлдирилишига (ёки қисқартирилишига) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда фойдаланиш ва қурилиш даврларида бўладиган ҳарорат таъсирлари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда ҳисобга олинувчи ҳарорат таъсирларининг аниқ рўйхати, иншоотлар кўринишларини лойиҳалашда бўлган нормалар ҳамда гидротехника иншоотларини лойиҳалаш тажрибаси асосида лойиҳа топшириғига кўра белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Гидротехника иншоотлари, бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳарорат таъсирларига бўлган ҳисобларида, тегишли асослашлар билан қуёш радиациясининг иссиқлик таъсирларини ҳисобга олинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда намлик таъсирларини ҳисобга олиниши, бу конструкциялардаги бетоннинг киришиш ёки бўртишининг эҳтимоллигига боғлиқ равишда асосланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қуйидаги ҳисобларда бетоннинг ўтиришини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит конструкциялар ҳисобларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув остида жойлашган, сув билан туташиб турувчи ёки тупроқ билан кўмилган юпқа деворли конструкциялар ҳисобларида, агар қурилиш даврида бетоннинг қуриб қолишини олдини олувчи чора-тадбирлар амалга оширилган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Конструкцияларнинг ҳарорат ва намлик майдонлари қурилиш физикаси услублари орқали ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Ташқи ҳаво ҳарорати ва намлиги тўғрисидаги маълумотлар ва бошқа иқлимий тавсифлар қурилиш ҳудудида олиб борилган метеорологик кузатувлар асосида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бундай кузатувлар мавжуд бўлмаганда, зарурий маълумотлар ШНҚ 2.01.01-22 бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув ҳавзаларидаги сув ҳарорати махсус ҳисоблар ва айнан ўхшашликлар асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. I синф гидротехника иншоотлари учун бетоннинг иссиқлик-физик тавсифлари махсус изланишлар асосида белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бошқа синф иншоотлари учун ва I синф гидротехника иншоотларини лойиҳалашнинг дастлабки босқичида бетоннинг кўрсатиб ўтилган тавсифлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасининг 1 ва 2-жадваллари бўйича қабул қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Конструкцияларнинг иссиқлик таъсирида зўриқиш ҳолатларини ҳисоблаш учун зарур бўлган бетоннинг деформация тавсифлари қуйидагича қабул қилинишига лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёши 180 d дан кам бўлган бетоннинг бошланғич эластиклик модули, МРа қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(116)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
χ-ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 3-жадвали бўйича қабул қилинган ўлчамсиз параметр;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — бетон ёши, d;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
180 d ва ундан катта ёшдаги бетоннинг бошланғич эластиклик модули мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг силжувчанлиги тавсифлари мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 4-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларининг I синфи учун бетоннинг деформация тавсифлари ишлаб чиқарилаётган бетон таркибли намуналар билан изланишлар ўтказиш орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Бетон ва темир-бетон конструкцияларининг ҳарорати туфайли ёриқлар пайдо бўлиш (йўл қўймаслик) ҳисоблари қуйидаги формулалар бўйича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқлар пайдо бўлишини текшириш ва уларнинг ўлчамларини аниқлашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(117)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Устки ёриқлар пайдо бўлиши учун ушбу ШНҚнинг 117-формуласи шартидаги бўлган чўзилиш доираси чегараларида бажарилиши зарур, бунда унинг чуқурлиги юзага тик бўлган йўналишда камида 1,3dmax бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда, dmax -бетондаги йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(118)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегаравий ҳолатларнинг иккинчи гуруҳи бўйича ҳисобланувчи конструкцияларда ёриқлар бўлишига йўл қўйилмаслигида қуйидаги шарт бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегаравий ҳолатларнинг биринчи гуруҳи бўйича ҳисобланувчи конструкцияларда ёриқлар бўлишига йўл қўйилмаслигида қуйидаги шарт қониқтирилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(119)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу формулаларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A(t) — мазкур ШНҚнинг 154-бандига мувофиқ аниқланувчи, тўлиқ ва мажбуран бўлган ҳарорат деформацияларидан нормал текисликдаги ёриқларнинг тортишиш зўриқиш иши қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
- — бетоннинг ўқи буйича чўзилишга бўлган норматив ва ҳисобий қаршилиги бўлиб, ушбу ШНҚнинг 28 ва 29-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η — бетоннинг ўқи бўйича чўзилиш норматив қаршилигининг ишлаб чиқариладиган ўрта мустаҳкамлик ўқи бўйича чўзилишга ўтиш қиймати, ушбу бобнинг 155-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψ(t) — бетон мустаҳкамлигининг t ёшига боғлиқ ўқли чўзилишини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, ушбу ШНҚнинг 156-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Eb(t) — бетоннинг эластиклик модули бўлиб, ушбу ШНҚнинг 152-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb6 — иш шароитлари қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит иншоотлар учун — 1,15;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қолганлари учун — 1,0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. A(t) иш қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бир ўқли чўзилиш ва текис зўриқиш ҳоллар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(120)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
текис деформацияланган ҳолат учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(121)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τ — амалдаги вақт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
to — бетоннинг қотиш вақти,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
T(τ) — бетоннинг вақт моментидаги ҳарорати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — бетоннинг чизиқли кенгайиш ҳарорати қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ε(τ) — бетоннинг вақт бўйича ўзгарувчи эластиклик модули ва силжишини ҳисобга олган ҳолда аниқланувчи деформацияси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v — Пуассон қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ+(τ) — бетондаги чўзувчи зўриқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ(τ)> 0 бўлгандаσ+(τ) = σ(τ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ(τ)≤ 0 бўлганда,σ+(τ)= 0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, σ(τ) — бетонни вақт мобайнида эластиклик модули ва силжишни ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда аниқланган бетондаги зўриқишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. η қиймат қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η= (1 - u ∙ ϑ)-1, (122)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
u — бетоннинг ўрнатилган мустаҳкамлиги кафолатланганлигига q боғлиқ қиймат бўлиб, қуйидагиларга тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q= 0,95 бўлганда 1,64;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q= 0,90 бўлганда 1,26;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q= 0,85 бўлганда 1,04.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ϑ-ишлаб чиқариш таркибли бетоннинг мустаҳкамлигининг вариация қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларининг I ва II синфлари учун ϑ қиймати ишлаб чиқариш таркибли бетондан бўлган йирик ўлчамли намуналарда изланишлар ўтказиш орқали ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бошқа синф иншоотлари учун ва I ва II синф гидротехника иншоотларини лойиҳалашнинг дастлабки босқичида қуйидагиларга тенг қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q= 0,95 бўлганда ϑ = 0,135;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q = 0,90 бўлганда ϑ = 0,173;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
q = 0,85 бўлганда ϑ = 0,213.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. ψ(t) қиймат бетон ёшига боғлиқ равишда қурилиш даври учун ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 5-жадвали бўйича, фойдаланиш даври учун 1,0 га тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларнинг I ва II синфлари учун ψ(t) қиймати ишлаб чиқариш таркибли катта ўлчамли намуналар билан изланишлар ўтказиш орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Гидротехника иншоотларнинг I ва II синфлари учун техник-иқтисодий асослаш билан, уларнинг III–IV синфлари учун эса барча ҳолларда ҳарорат таъсирлари сабабли ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) бўйича ҳисоблар қуйидаги формула бўйича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ(t)≤γb6γb3εlimφ(t)Eb(t), (123)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ(t) t вақт пайтидаги ҳароратли зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
εlim — бетоннинг чегаравий чўзилиши бўлиб, ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 6-жадвали бўйича аниқланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ(t)εlim ни бетон ёшига боғлиқлигини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 7-жадвал бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb6 — ушбу ШНҚнинг 153-бандига келтирилган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb3 — қийматни аниқлашда ht блок орасидаги чўзиладиган кучланиш эпюрасининг участка узунлигига тенг бўлади деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур ШНҚнинг 123-формуласи бўйича ҳисоб-китобларда γb3 =1 ни ho≥100 сm бўлганда ёки чўзилувчан зўриқишлар эпюраси қисмида нол градиентли зўриқиш майдони мавжуд бўлганда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари»шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияларнинг ҳарорат таъсирларига ҳисоб-китоб қилиш учун бетоннинг хусусиятлари
Бетоннинг иссиқлик-физик хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг иссиқлик чиқариши хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Цемент тури

Цемент маркаси

Бетоннинг иссиқлик чиқариши, kJ/kcal, бетоннинг ёшидаги 1 kg цементга, d

3

7

28

90

Портландцемент

300

210/50

250/60

295/70

300/72

400

250/60

295/70

345/82

355/85

500

295/70

335/80

385/92

400/95

Пуцоланли портландцемент, шлакопортландцемент

300

175/42

230/55

270/65

280/67

400

210/50

265/63

320/77

335/80

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Параметр χ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетон аралашма-сининг конусини, sm

Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами, mm

Сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича бетоннинг синфида,  χ

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗ0

В35

В40

4 гача

40

27

37

45

54

62

69

77

83

90

98

106

125

146

80

32

44

56

67

77

87

98

106

116

125

133

153

180

120

37

52

67

77

90

103

116

125

139

150

162

191

216

4 8

40

20

28

35

41

47

52

58

63

69

74

80

94

115

80

25

37

42

50

58

65

72

79

86

93

102

120

139

120

29

40

50

60

69

77

86

94

102

110

116

132

154

8 дан катта

40

12

15

19

23

26

30

35

38

42

46

50

62

74

80

15

19

24

29

33

37

42

47

52

56

60

72

86

120

17

24

29

35

40

45

50

55

60

65

69

83

98

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг емирилиш хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Юкланиш ёши, d

Бетоннинг силжувчанлик бирлиги c(t,τ)105, MPa-1, юкланиш давомийлиги (t-τ), сутка

0

10

25

50

100

200

500

1000

1500

0,125

0

0,00

16,00

20,00

24,00

27,00

31,00

32,00

32,00

10

0

1,10

1,76

2,23

2,67

3,06

3,48

3,60

3,60

30

0

0,85

1,41

1,80

2,18

2,52

2,89

3,00

3,00

112

0

0,50

0,80

1,18

1,45

1,70

1,92

1,98

1,98

205

0

0,35

0,67

0,88

1,09

1,26

1,42

1,46

1,46

512

0

0,21

0,46

0,65

0,80

0,91

0,98

1,00

1,00

1500

0

0,21

0,46

0,65

0,80

0,91

0,98

1,00

1,00

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψ(t) қиймати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Сиқилишга синф бўйича бетоннинг мустаҳкамлик ёшига етиши, d

Бетоннинг ёшида қиймат ψ(t)

Сутка

Йил

3

7

14

28

45

90

180

360

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,0

180

0,31

0,47

0,62

0,78

0,85

0,93

1,00

1,07

1,12

1,18

1,23

1,27

1,32

1,37

360

0,29

0,44

0,59

0,72

0,80

0,86

0,93

1,00

1,05

1,10

1,15

1,19

1,23

1,27

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бетоннинг чегаравий чўзилиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетон аралашмаси конусининг чўкиндиси, sm

Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами, mm

Бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синифи, бетоннинг чегаравий чўзилиши εlim∙105

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗ0

В35

В40

4 гача

40

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,5

7,0

80

3,0

3,2

3,5

3,7

4,0

4,3

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

6,0

6,5

120

2,7

3,0

3,2

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,2

5,7

6,2

4-8

40

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,3

6,5

7,0

7,5

80

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,5

7,0

120

3,2

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,2

5,5

5,7

6,2

6,7

8 дан ортиқ

40

6,0

6,2

6,4

6,5

6,7

6,9

7,0

7,2

7,4

7,6

7,7

8,0

8,5

80

5,0

5,2

5,4

5,6

5,8

6,0

6,2

6,4

6,6

6,8

7,0

7,5

7,8

120

4,5

4,7

4,9

5,1

5,3

5,6

5,8

6,0

6,2

6,5

6,7

7,0

7,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ(t) қиймати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бетон ёши, сутка

φ(t)180 сутка ёшидаги бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синфи.

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗО

В35

В40

3

0,94

0,89

0,84

0,80

0,76

0,74

0,71

0,69

0,66

0,64

0,63

0,61

0,60

7

0,95

0,90

0,86

0,83

0,80

0,78

0,76

0,74

0,73

0,72

0,71

0,70

0,70

14

0,96

0,92

0,89

0,89

0,84

0,82

0,81

0,80

0,79

0,78

0,78

0,77

0,77

28

0,97

0,95

0,93

0,91

0,90

0,89

0,88

0,87

0,87

0,86

0,86

0,86

0,86

45

0,98

0,97

0,95

0,94

0,93

0,92

0,92

0,92

0,92

0,91

0,91

0,91

0,91

90

0,99

0,99

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

180 ва ундан кўп

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қурилиш боғламалари бўйича бетоннинг ётқизилишини ссилжиш хусусиятларининг ҳисобий қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Силжишнинг хусусияти

Блокларга устунли кесиш билан иншоотлар

Блокларга устунли кесиш билан иншоотлар

Тебранган бетон cинфи

Ётқизилган бетон синфи

Тебранган бетон синфи

В5 В17,5

В20 В40

В5 — В17,5

В20 30

В 5 — В17,5

В20 — В40

Tgφ ни ишқаланиш-ушлаб қолиш қиймати

1,1

1,2

1,0

1,1

1,0

1,1

Илашиш (Сцепления) С, МРа

0,3

0,4

0,2

0,3

0,1

0,2

Изоҳ. 90 фоизга тенг деб қабул қилинган силжиш хусусиятларининг ҳисобий қийматларини таъминланганлиги

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротехника иншоотларининг бетонлар учун қўшимчаларнинг қўллаш соҳалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Иншоот ва конструкцияларнинг қисмлари

Қўшимчаларнинг номи

Пласти-фикация-ловчи таъсирли

Ҳаво чақирувчи таъсирли

Пластификация-ҳаво чақирувчи таъсирли

Секинлаштирувчи таъсирли

ЛСТ

С-3

ЛХД,СДО, СНВ (СВЭК)

ПФЛХ

СП

1. Бетон ва темир-бетон иншоотларнинг:

 сувнинг ўзгарувчан горизонти зонасида жойлашган қисмларини:

а) оғир иқлим шароитларида

+

±

б) оғир иқлим шароитларида

©

+

+

(+)

в) мўътадил иқлим шароитларида

©

+

+

(+)

 доимий равишда сув тагида жойлашган қисмларини

+

±

+

+

(+)

 сув билан даврий ювиладиган сув устки қисмларини

+

+

+

+

(+)

 ички зоналар қисмларини

+

+

+

(+)

2. Чўзиладиган зўриқишни бошидан кечираётган бетон сув қувурларини ва бошқа конструкцияларнинг

+

±

+

(+)

3. Кавитацион-мустаҳкам ва емирилишга мустаҳкам бетонлар

+

(+)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Иншоот ва конструкция-ларнинг қисмлари

Қўшимчаларнинг номи

Комплекс таъсирли

Тезлашти-рувчи таъсирли

Микротўлдирувчи

ЛСТ+ ЛХД ёки ЛСТ+СДО ёки ЛСТ+СНВ (СВЭК)

С-3+ ЛХД ёки

С-3+СДО ёки

С-3+СНВ (СВЭК) С3+ ПФЛХ

ХК

Учувчи кул

Микрокремнезем

1. Бетон ва темир-бетон иншоотларнинг:

 сувнинг ўзгарувчан горизонти зонасида жойлашган қисмларини:

а) оғир иқлим шароитларида

+

±

(+)

б) оғир иқлим шароитларида

+

±

(+)

в) мўътадил иқлим шароитларида

+

±

(+)

 доимий равишда сув тагида жойлашган қисмларини

+

±

(+)

 сув билан онда-сонда ювиладиган сув устки қисмларини

+

±

(+)

+

 ички зоналар қисмларини

+

±

+

2. Чўзиладиган зўриқишни бошидан кечираётган бетон сув қувурларини ва бошқа конструкцияларнинг

+

3. Кавитацион-мустаҳкам ва емирилишга-мустаҳкам бетонлар

+

+

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«+» белги қўшимчалар киритишни мақсадга мувофиқлигини билдиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«±» белги тегишли техник-иқтисодий асосланишдан сўнг фойдаланиш мумкин бўлган қўшимчани билдиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«(+)» белги қўшимча фақат ҳар бир алоҳида ҳолатда бетонга қўйиладиган талаблар тўпламини таъминлайдиган бошқа қўшимча билан биргаликда ушлаб қолиш муддатларини регулятор сифатида ишлатиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«©» белгиси қўшимчани нормал ёки кўпайтирилган дозада ишлатиш мумкинлигини англатади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«©» белги ёки оддий, ёки оширилган дозада ишлатилиши мумкин бўлган қўшимчани билдиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таврли, қўштаврли ва коробкали кесимли бетон элементларининг мустаҳкамлигини ҳисоблаш қийматини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон элементларининг асосий чўзиладиган қувватлар бўйича мустаҳкамлиги қийматини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёриқлар очилиши бўйича ҳисобланадиган тўғри бурчакли кесим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
элементларини ёриқларга мустаҳкам бўлмаган қисмларини қаттиқлик қийматини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α=4,4ξ3+13,2νμ(1-ξ)2 (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bk = aEbIo (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда: Io ho баландлик билан элемент кесимининг инерция моменти.