|
Hujjat 27.12.2016 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish |
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2013-yil 8-noyabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2013-yil 12-dekabrda maʼqullangan
Senat tomonidan 2013-yil 12-dekabrda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi vasiylik va homiylik sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari
Vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
Keyingi tahrirga qarang.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
vasiylik — oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan yetim bolalarni va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni, shuningdek sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolarni ularga taʼminot, tarbiya va taʼlim berish, ularning mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida joylashtirishning huquqiy shakli;
LexUZ sharhiShuningdek qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 32-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 173-moddasining birinchi qismi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizom 52-bandining birinchi xatboshisi.
homiylik — oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan yetim bolalarni va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni, shuningdek sud tomonidan muomala layoqati cheklangan fuqarolarni ularga taʼminot, tarbiya va taʼlim berish, ularning mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida joylashtirishning huquqiy shakli. Sogʻligʻining holatiga koʻra mustaqil ravishda oʻz huquqlarini amalga oshira olmaydigan va oʻz majburiyatlarini bajara olmaydigan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqarolarga bu shaxslarning iltimosiga koʻra homiylik belgilanishi mumkin;
LexUZ sharhiShuningdek qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 32-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 173-moddasining birinchi qismi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizom 52-bandining ikkinchi xatboshisi.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs — oʻziga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilangan shaxs;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar — alohida gʻamxoʻrlikka, shuningdek oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishiga muhtoj boʻlgan yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, ota-onalik huquqidan mahrum etilmagan ota-onasi boʻlgan hamda bolalarning hayoti yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid tugʻdirayotgan yoki ularning taʼminoti, tarbiya va taʼlim olishiga doir talablarga javob bermaydigan sharoitda yashayotgan bolalar, sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqarolar, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan fuqarolar.
4-modda. Vasiylik va homiylik sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Vasiylik va homiylik sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning oʻz vaqtida aniqlanishi, hisobga olinishi va joylashtirilishini taʼminlash;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 16-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining VI-boʻlim (“Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni joylashtirish shakllari”), Oʻzbekiston Respublikasi “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 24-moddasi oltinchi qismi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 12-apreldagi 171-sonli “Yetim bolalar va ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy himoyasini yanada kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizom, “Vasiylik va homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulkini hisobga olish davlat reyestri toʻgʻrisida”gi nizom.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ijrosini taʼminlash;
Keyingi tahrirga qarang.
bolalarni oilada tarbiyalash shaklining ustuvorligini taʼminlash;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik koʻrsatayotgan oilalarni qoʻllab-quvvatlash;
vasiylik va homiylik sohasida davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda nodavlat notijorat tashkilotlari oʻrtasidagi hamkorlikni taʼminlash;
vasiylik va homiylik sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.
5-modda. Vasiylik va homiylikning asosiy prinsiplari
Vasiylik va homiylikning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
insonparvarlik va mehr-shafqat;
vasiylik va homiylik masalalarida individual yondashuv;
bolalarni oilada tarbiyalash shaklining ustuvorligi;
vasiylik va homiylikka doir majburiyatlarni qabul qilishning va rad qilishning ixtiyoriyligi.
6-modda. Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni qabul qilgan oilani kuzatib borish
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni qabul qilgan oila joylashgan yerdagi vasiylik va homiylik organlari vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning ijtimoiy va psixologik moslashuvini taʼminlash maqsadida ushbu oilani kuzatib borishni amalga oshiradi.
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni qabul qilgan oilani kuzatib borish qonun hujjatlarida nazarda tutilgan maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik-pedagogik, tibbiy yordam koʻrsatilishini koʻzda tutadi.
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylikka yoki homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslarni qabul qilgan oilani kuzatib borish bepul amalga oshiriladi.
2-bob. Vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari hamda ularning vakolatlari
7-modda. Vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari
Vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;
Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi;
Keyingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi;
Oldingi tahrirga qarang.
(7-moddaning birinchi qismi beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
mahalliy davlat hokimiyati organlari.
Vasiylik va homiylik boʻyicha faoliyat:
tuman, shahar xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimlari tomonidan — voyaga yetmaganlarga nisbatan;
Keyingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
tuman, shahar tibbiyot birlashmalari tomonidan — sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan fuqarolarga, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqarolarga nisbatan amalga oshiriladi.
(7-moddaning ikkinchi qismi uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
(7-moddaning ikkinchi qismi toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Mahalliy davlat hokimiyati organlari vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyatni ushbu Qonunda va boshqa qonun hujjatlarida belgilangan vakolatlar doirasida amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining konsullik muassasalari Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashaydigan, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan voyaga yetmagan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra mustaqil ravishda oʻz huquqlarini amalga oshira olmaydigan va oʻz majburiyatlarini bajara olmaydigan voyaga yetgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga nisbatan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda vasiylik yoki homiylik belgilash chora-tadbirlarini koʻradi.
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylik va homiylik organlaridan tashqari boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni aniqlash va joylashtirish boʻyicha faoliyat yuritishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 2, 3 va 4-bandlari, Oʻzbekiston Respublikasining Konsullik ustavining 30-moddasi.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
vasiylik va homiylik sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi;
davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;
vasiylik va homiylikni belgilash, shuningdek vasiy va homiy tayinlash tartibini belgilaydi;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulkini hisobga olish davlat reyestrini (bundan buyon matnda davlat reyestri deb yuritiladi) tashkil etish va yuritish tartibini hamda unga kiritiladigan maʼlumotlar roʻyxatini belgilaydi;
Keyingi tahrirga qarang.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini yuritish va vasiy yoki homiy tomonidan oʻz majburiyatlarini bajarishi toʻgʻrisida hisobot taqdim etish tartibini belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi toʻgʻrisida”gi Qonuni.
Oldingi tahrirga qarang.
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi, sogʻliqni saqlash vazirliklarining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari
(9-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Keyingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi, sogʻliqni saqlash vazirliklari oʻz vakolatlari doirasida:
(9-moddaning birinchi qismi birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Keyingi tahrirga qarang.
vasiylik va homiylik sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;
vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda ularni amalga oshirishda ishtirok etadi;
bolalarni oilada tarbiyalash shaklining ustuvorligini taʼminlaydi;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarga munosib turmush va taʼminot sharoitlarini taʼminlaydi;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni taʼminlovchi davlat muassasalari faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;
ijtimoiy ishlar sohasida vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni maslahat yordami, ijtimoiy-huquqiy, psixologik-pedagogik, tibbiy jihatdan kompleks qoʻllab-quvvatlashni taʼminlovchi mutaxassislar tayyorlaydi;
oila va bolalarni qoʻllab-quvvatlash muassasalari tarmoqlarini, xizmatlarini, vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarga hamda ularning oilalariga maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik-pedagogik, tibbiy yordam va xizmatlar koʻrsatish markazlarini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi;
vasiylik va homiylik sohasida xalqaro hamkorlikni belgilangan tartibda amalga oshiradi.
Oldingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi, sogʻliqni saqlash vazirliklari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(9-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Keyingi tahrirga qarang.
10-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻz vakolatlari doirasida:
vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;
vasiylik va homiylik sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi hamda amalga oshiradi;
vasiylik va homiylik sohasidagi vazifalarni bajaruvchi hududiy davlat boshqaruvi organlari faoliyatini nazorat qilishni hamda muvofiqlashtirib borishni amalga oshiradi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 7-moddasi.
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
davlat reyestrini yuritadi.
Keyingi tahrirga qarang.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi Qonuni.
Tumanlar, shaharlar hokimlari vasiylikni yoki homiylikni belgilash va tugatish boʻyicha, shuningdek vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi.
LexUZ sharhiShuningdek qarang: mazkur Qonunning 19-moddasi, 21-moddasining birinchi va uchinchi qismlari, 24-moddasining birinchi qismi, 25-moddasining birinchi va ikkinchi qismlari, 26-moddasining birinchi va beshinchi qismlari, 29-moddasining uchinchi qismi, 30-moddasining birinchi qismi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 174-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 8 va 9-bandlari.
11-modda. Vasiylik va homiylik organlarining asosiy vazifalari
Vasiylik va homiylik organlarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni oʻz vaqtida aniqlash va hisobga olish;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 16-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 149-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 56, 57 va 58-bandlari.
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning zarur hujjatlarini tayyorlash va ularni joylashtirish;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 78-82-bandlari.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi hamda vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
vasiylar va homiylarning majburiyatlari bajarilishini, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning taʼminoti, ularga tarbiya va taʼlim berish sharoitlarini, shuningdek mol-mulki but saqlanishini taʼminlash ustidan nazorat qilish.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 92-99-bandlari.
12-modda. Tuman, shahar xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimlarining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari
Keyingi tahrirga qarang.
Tuman, shahar xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimlari oʻz vakolatlari doirasida:
Keyingi tahrirga qarang.
yetim bolalarni va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlaydi va ularning hisobini yuritadi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 16-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 149-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 56, 57 va 58-bandlari.
yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqidagi maʼlumotlarning axborot bazasini yuritadi, maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining maʼlumotlar bazasiga kiritish uchun taqdim etadi, shuningdek davlat statistika hisobotini tegishli davlat statistika organiga qonun hujjatlarida belgilangan shaklda va muddatlarda taqdim etadi;
Keyingi tahrirga qarang.
yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulki haqidagi maʼlumotlarni davlat reyestriga kiritish uchun tuman, shahar hokimligiga taqdim etadi;
Keyingi tahrirga qarang.
yetim bolalarning va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;
vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan hamda vasiylarga va homiylarga qoʻyiladigan talablarga mos boʻlgan shaxslarni tanlashni hamda hisobga olishni amalga oshiradi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonun 21-moddasining toʻrtinchi qismi va 22-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 68 va 69-bandlari.
yetim bolalarga va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilash uchun zarur hujjatlarni tayyorlaydi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 78-82-bandlari.
yetim bolalarning va ota-onasi qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning turmush va taʼminot sharoitlarini, shuningdek vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxslarning turmush sharoitlarini tekshiruvdan oʻtkazadi hamda bu haqda dalolatnoma tuzadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 59 va 60-bandlari.
yetim bolalarga va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilanishi zarurligi, shuningdek vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxsning vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkinligi toʻgʻrisida tuman, shahar hokimiga xulosa beradi;
Keyingi tahrirga qarang.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildlarini yuritadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlari yigʻmajildini yuritish va vasiy yoki homiy tomonidan oʻz majburiyatlarini bajarishi toʻgʻrisida hisobot taqdim etish tartibi haqida”gi nizomning II bobi (“Vasiylik yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini shakllantirish”).
vasiylar va homiylarning oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, ularga vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarni tarbiyalashni, ularning tibbiy kuzatuvini tashkil etishda, taʼlim muassasalariga hamda ishga joylashtirilishida yordam koʻrsatadi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 42-moddsi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 92-99-bandlari.
yetim bolalarni va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni joylashtirishni, shuningdek ularning mol-mulki but saqlanishini taʼminlaydi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining VI boʻlimi (“Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni joylashtirish shakllari”), Oʻzbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunning 24-moddasi oltinchi qismi,Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizom, mazkur Qonunning 7-bobi (“Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mulkiy huquqlarini himoya qilish”).
vasiylikni yoki homiylikni tugatish toʻgʻrisida, shuningdek ushbu Qonunning 29 va 30-moddalarida nazarda tutilgan hollarda vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish haqida tuman, shahar hokimiga iltimosnomalar kiritadi;
bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid tugʻilgan hollarda uni ota-onasidan yoxud ota-onasining oʻrnini bosuvchi shaxslardan olib qoʻyish chora-tadbirlarini koʻradi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 87-moddasi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 14 va 15-bandlari.
voyaga yetmaganni toʻla muomalaga layoqatli deb eʼlon qilish (emansipatsiya) toʻgʻrisida homiylarning roziligi bilan qaror qabul qiladi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 28-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 32 va 33-bandlari.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalari yuzasidan belgilangan tartibda ariza bilan sudga murojaat qiladi, mazkur masalalar yuzasidan ishlarni sud majlislarida koʻrib chiqishda ishtirok etadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksi.
oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan voyaga yetmaganning oʻz ish haqi, stipendiyasi yoki boshqa daromadlarini mustaqil ravishda tasarruf etish huquqini cheklash yoki uni bu huquqdan mahrum etish toʻgʻrisida sudga zarur hollarda ariza bilan murojaat qiladi, voyaga yetmaganning qonunda belgilangan tartibda toʻla muomala layoqatiga ega boʻlishi hollari bundan mustasno;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 31-bobi (“Fuqaroni muomala layoqati cheklangan yoki muomalaga layoqatsiz deb topish”), shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksining 28-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 32 va 33-bandlari.
Oldingi tahrirga qarang.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarga tegishincha maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik-pedagogik va tibbiy yordam koʻrsatish borasida huquqni muhofaza qiluvchi organlar, taʼlim muassasalari, sogʻliqni saqlash muassasalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi;
(12-moddaning birinchi qismi oʻn sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
fuqarolarga vasiylik va homiylik masalalari boʻyicha maslahatlar beradi;
fuqarolarning vasiylik va homiylik masalalariga doir murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan zarur choralar koʻradi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida” (yangi tahriri)gi Qonuni.
Tuman, shahar xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiShuningdek, qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 5-bandi.
13-modda. Tuman, shahar tibbiyot birlashmalarining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari
Oldingi tahrirga qarang.
Tuman, shahar tibbiyot birlashmalari oʻz vakolatlari doirasida:
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarni, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslarni aniqlaydi hamda ularning hisobini yuritadi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 16-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 56, 57 va 58-bandlari.
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolar, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlarning axborot bazasini yuritadi, maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining maʼlumotlar bazasiga kiritish uchun taqdim etadi, shuningdek davlat statistika hisobotini tegishli davlat statistika organiga qonun hujjatlarida belgilangan shaklda va muddatlarda taqdim etadi;
Keyingi tahrirga qarang.
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolar, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulki haqidagi maʼlumotlarni davlat reyestriga kiritish uchun tuman, shahar hokimligiga taqdim etadi;
Keyingi tahrirga qarang.
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;
vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan hamda vasiylarga va homiylarga qoʻyiladigan talablarga mos boʻlgan shaxslarni tanlashni hamda hisobga olishni amalga oshiradi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonun 21-moddasining toʻrtinchi qismi va 22-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 68 va 69-bandlari.
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarga, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslarga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilash uchun zarur boʻlgan hujjatlarni tayyorlaydi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 78-82-bandlari.
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarning, sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan shaxslarning turmush va taʼminot sharoitlarini, shuningdek vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxslarning turmush sharoitlarini tekshiruvdan oʻtkazadi hamda bu haqda dalolatnoma tuzadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 59 va 60-bandlari.
vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxsning vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkinligi toʻgʻrisida tuman, shahar hokimiga xulosa beradi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 60 va 61-bandlari.
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildlarini yuritadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlari yigʻmajildini yuritish va vasiy yoki homiy tomonidan oʻz majburiyatlarini bajarishi toʻgʻrisida hisobot taqdim etish tartibi haqida”gi nizomning II bobi (“Vasiylik yoki homiylikdagi shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini shakllantirish”).
vasiylar va homiylarning oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, ularga vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarni parvarish qilishni, tarbiyalashni va ularning tibbiy kuzatuvini tashkil etishda yordam koʻrsatadi;
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunng 42-moddsi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 92-99-bandlari.
vasiylikni yoki homiylikni tugatish toʻgʻrisida, shuningdek ushbu Qonunning 29 va 30-moddalarida nazarda tutilgan hollarda vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish haqida tuman, shahar hokimiga iltimosnomalar kiritadi;
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalariga doir ariza bilan belgilangan tartibda sudga murojaat qiladi, mazkur masalalarga doir ishlarni sud majlislarida koʻrib chiqishda ishtirok etadi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksining 2-kichik boʻlim (“Daʼvo ishini yuritish”), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi kodeksi.
huquqni muhofaza qiluvchi organlar, taʼlim muassasalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari bilan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarga tegishincha maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik-pedagogik va tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha hamkorlik qiladi;
fuqarolarga vasiylik va homiylik masalalari boʻyicha maslahatlar beradi;
fuqarolarning vasiylik va homiylik masalalariga doir murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan zarur choralar koʻradi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida” (yangi tahriri)gi Qonuni.
Tuman, shahar tibbiyot birlashmalari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(13-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Keyingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
(14-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
3-bob. Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar va ularning mol-mulki toʻgʻrisidagi axborot
15-modda. Davlat reyestriga kiritish uchun maʼlumotlarni taqdim etish
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylik va homiylik organlari vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulki haqidagi maʼlumotlarni davlat reyestriga kiritish uchun har oyda tuman, shahar hokimligiga taqdim etadi.
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning yashash joyi va uning mulkiy ahvoli oʻzgargan taqdirda, vasiylik va homiylik organlari mazkur oʻzgarishlar toʻgʻrisida yetti ish kuni ichida tuman, shahar hokimligini xabardor etishi hamda uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini mazkur shaxsning yangi yashash joyidagi vasiylik va homiylik organiga yuborishi shart. Bunda shaxsiy hujjatlar yigʻmajildining koʻchirma nusxasi vasiylik va homiylik organining arxivida qolishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
16-modda. Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganligi toʻgʻrisida vasiylik va homiylik organlariga maʼlumotlar taqdim etish
Oldingi tahrirga qarang.
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganda, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari, taʼlim muassasalari va sogʻliqni saqlash muassasalari, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari mazkur shaxslar aniqlangan kundan eʼtiboran yetti ish kuni ichida ular haqidagi maʼlumotlarni yozma shaklda vasiylik va homiylik organlariga yuboradi.
(16-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-416-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 52-son, 597-modda)
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan bolalar aniqlangan hollarda, vasiylik va homiylik organi bunday maʼlumotlar olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida ularning turmush va taʼminot sharoitlarini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tekshiruvdan oʻtkazishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
17-modda. Yashash joyi Oʻzbekiston Respublikasining boshqa viloyatlari, tumanlari, shaharlari yoki boshqa mamlakat boʻlgan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj shaxslar aniqlanganda vasiylik va homiylik organlarining majburiyatlari
Yashash joyi Oʻzbekiston Respublikasining boshqa viloyatlari, tumanlari, shaharlari yoki boshqa mamlakat boʻlgan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlangan taqdirda vasiylik va homiylik organlari:
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni davlat reyestriga kiritish uchun ular haqiqatda turgan joydagi tuman, shahar hokimligiga taqdim etadi;
Keyingi tahrirga qarang.
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxs aniqlanganligi haqida uning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organini xabardor qiladi;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organidan mazkur shaxsning ota-onasi yoki boshqa qarindoshlari, turar joyi va boshqa mol-mulki bor-yoʻqligini tasdiqlovchi hujjatlarni oladi;
ularni yashash joyiga qaytarishga koʻmaklashadi.
Yashash joyi Oʻzbekiston Respublikasining boshqa viloyatlari, tumanlari, shaharlari yoki boshqa mamlakat boʻlgan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganda vasiylik va homiylik organlarining zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
18-modda. Davlat reyestrini yuritish
Keyingi tahrirga qarang.
Davlat reyestrini tuman, shahar hokimligi yuritadi.
Keyingi tahrirga qarang.
Davlat reyestriga vasiylik va homiylik organlaridan kelib tushadigan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulki haqidagi maʼlumotlar kiritiladi.
Keyingi tahrirga qarang.
Davlat reyestrini tashkil etish va yuritish tartibi hamda unga kiritiladigan maʼlumotlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
Keyingi tahrirga qarang.
4-bob. Vasiylik va homiylikni belgilash. Vasiy yoki homiy tayinlash
19-modda. Vasiylik va homiylikni belgilash
Vasiylik va homiylik tuman, shahar hokimining qarori bilan belgilanadi.
Vasiylik yoki homiylik vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning yashash joyi boʻyicha, agar shaxs muayyan yashash joyiga ega boʻlmasa, vasiyning yoki homiyning yashash joyi boʻyicha belgilanadi.
LexUZ sharhiQaran: mazkur Qonunning 10-moddasi uchinchi qismi, 21-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 174-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 59 — 72-bandlari.
20-modda. Ota-ona yashash joyida vaqtincha boʻlmaganda vasiylik yoki homiylik belgilash
Ota-ona yashash joyida vaqtincha boʻlmaganda, agar bola ular tomonidan olti oydan ortiq muddatga qarindoshlarining yoki boshqa yaqin kishilarining vasiyligida yoki homiyligida va nazorati ostida qoldirilgan boʻlsa, mazkur shaxslarning bolaga nisbatan vasiyligi yoki homiyligi belgilanadi.
Ota-ona yashash joyida olti oydan kam muddatga vaqtincha boʻlmaganda, basharti bola ular tomonidan qarindoshlarining yoki boshqa yaqin kishilarining vasiyligida yoki homiyligida va nazorati ostida qoldirilgan boʻlsa, vasiylik yoki homiylik, agar bu bolaning manfaatlari uchun zarur boʻlsa, belgilanadi.
LexUZ sharhiKeyingi tahrirga qarang.
21-modda. Vasiy yoki homiy tayinlash
Vasiylik yoki homiylik boʻyicha majburiyatlarni bajarish uchun tuman, shahar hokimining qarori bilan vasiy yoki homiy tayinlanadi.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 10-moddasi uchinchi qismi, 19-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 174-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 67-bandi.
Voyaga yetgan fuqarolar faqat oʻz roziligiga koʻra vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkin.
Tuman, shahar hokimi vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxsning yozma arizasiga muvofiq vasiy yoki homiy tayinlaydi.
Vasiy yoki homiy tayinlashda uning axloqiy va boshqa shaxsiy fazilatlari, majburiyatlarni bajarish qobiliyati, vasiy, homiy va vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs oʻrtasidagi munosabatlar, vasiy yoki homiy oilasining vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga munosabati, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning istagi inobatga olinishi lozim.
LexUZ sharhiQarang: mazkur qonunning 22-moddasi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 68 va 69-bandlari.
Vasiylik yoki homiylik belgilash zarurligi haqida vasiylik va homiylik organlariga maʼlum boʻlgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay vasiy yoki homiy tayinlanishi kerak.
Agar vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsga bir oy ichida vasiy yoki homiy tayinlanmagan boʻlsa, vasiyning yoki homiyning majburiyatlarini bajarish vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxs aniqlangan joydagi tegishli vasiylik va homiylik organining zimmasiga vaqtincha yuklatiladi.
Ota-onasi boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan tegishli vasiylik va homiylik organi ularning ota-onasi yoki qarindoshlari qaramogʻida boʻlmaganligi fakti aniqlangan kundan eʼtiboran vasiyning yoki homiyning majburiyatlarini bajaradi.
Vasiylik va homiylik organi vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxs haqidagi maʼlumotlarni olish maqsadida huquqni muhofaza qiluvchi organlarga, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlariga, shuningdek sogʻliqni saqlash muassasalariga yozma soʻrov yuboradi. Bunda vasiylik va homiylik organi fuqaro toʻgʻrisidagi faqat vasiyning yoki homiyning majburiyatlarini bajarish qobiliyatini aniqlash imkonini beradigan axborot taqdim etilishini talab qiladi.
Vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxs haqidagi vasiylik va homiylik organi tomonidan olingan maʼlumotlar maxfiy boʻlib, oshkor qilinmaydi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
Keyingi tahrirga qarang.
Yashash joyidan qatʼi nazar, vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning qarindoshlari, u yashayotgan oilaning shaxslari, aka-ukalarni va opa-singillarni ular oʻrtasidagi qarindoshlik aloqalarini uzmasdan vasiylikka yoki homiylikka olayotgan shaxslar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari vasiy yoki homiy etib tayinlanishda imtiyozli huquqqa ega.
Vasiy va homiy tayinlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
22-modda. Vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkin boʻlmagan shaxslar
Quyidagilar vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkin emas:
ota-onalik huquqidan mahrum etilgan yoki ota-onalik huquqlari cheklangan shaxslar;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 79 va 83-moddalari.
sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslar;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 30 va 31-moddalari.
sobiq farzandlikka oluvchilar, agar farzandlikka olish ularning oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarini bajarishdan boʻyin tovlaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi, ota-onalik huquqlarini suiisteʼmol qilganligi, farzandlikka olinganlar bilan shafqatsiz munosabatda boʻlganligi, surunkali alkogolizm yoki giyohvandlikka mubtalo boʻlganligi oqibatida bekor qilingan boʻlsa;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 169-moddasi.
oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi yoxud oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilganligi uchun vasiy yoki homiy majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilgan shaxslar;
LexUZ sharhiQarang: mazkur qonunning 30-moddasi.
qasddan sodir etgan jinoyati uchun ilgari hukm qilingan shaxslar;
Keyingi tahrirga qarang.
Keyingi tahrirga qarang.
Keyingi tahrirga qarang.
Keyingi tahrirga qarang.
23-modda. Dastlabki tarzda vasiy yoki homiy tayinlash
Agar vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning manfaatini koʻzlab unga darhol vasiy yoki homiy tayinlanishi zarur boʻlsa, shu jumladan bolalar ota-onasidan yoxud ularning oʻrnini bosuvchi shaxslardan olib qoʻyilsa vasiylik va homiylik organi bir oy muddatga dastlabki tarzda vasiy yoki homiy tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.
Dastlabki tarzda vasiy yoki homiy tayinlash vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxsning arizasiga koʻra, basharti mazkur shaxs tomonidan oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjat, shuningdek vasiylik va homiylik organi tomonidan uning turmush sharoitlarini tekshirish dalolatnomasi, yashash joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organidan olingan maʼlumotnoma va tavsifnoma taqdim etilsa, vasiylik va homiylik organi tomonidan amalga oshiriladi.
Keyingi tahrirga qarang.
Dastlabki tarzda tayinlangan vasiylar yoki homiylar vasiyning yoki homiyning barcha huquqlari va majburiyatlariga ega boʻladi, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini uning nomidan tasarruf etish huquqi bundan mustasno.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 31 va 32-moddalari.
Agar vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsga dastlabki tarzda vasiy yoki homiy tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy oʻtguniga qadar joylashtirishning u yoki bu shakli tanlangan boʻlsa yoxud vaqtincha tayinlangan vasiy yoki homiy unga vasiy yoki homiy etib tayinlanmasa, dastlabki tarzdagi vasiylik yoki homiylik tugaydi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 74-bandi.
24-modda. Shaxsga bir nechta vasiy yoki homiy tayinlash
Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning qonuniy manfaatlaridan kelib chiqqan holda, unga tuman, shahar hokimi qarori bilan bir nechta vasiy yoki homiy tayinlanishi mumkin.
Bir nechta vasiy yoki homiy tayinlanganda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bir vaqtning oʻzida barcha vasiylar yoki homiylar tomonidan amalga oshiriladi. Agar vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning ishlarini yuritish vasiylarning yoki homiylarning biriga topshirilsa, bu shaxs qolgan vasiylardan yoki homiylardan ishonchnomalar olgan boʻlishi lozim.
Bir nechta vasiy yoki homiy tayinlanganda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning parvarish qilinishini taʼminlash va uning tibbiy yordamni oʻz vaqtida olishiga koʻmaklashishga doir majburiyatlar, vasiylikdagi yoki homiylikdagi voyaga yetmagan shaxsga nisbatan esa, shuningdek taʼminot, tarbiya va taʼlim berishga doir majburiyatlar vasiylik va homiylik organlarining ularni tayinlash haqidagi xulosasiga muvofiq vasiylar yoki homiylar oʻrtasida taqsimlanadi.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning va bir vaqtning oʻzida barcha vasiylarning yoki homiylarning manfaatlari oʻrtasida, shuningdek vasiylar yoki homiylar oʻz majburiyatlarini bajarayotganda vasiylar yoki homiylar oʻrtasida qarama-qarshiliklar yuzaga kelgan taqdirda, vasiylik va homiylik organi yuzaga kelgan qarama-qarshiliklar hal etilguniga qadar vasiyning yoki homiyning majburiyatlarini bajaradi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 75-bandi.
25-modda. Bir shaxsni bir nechta vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga vasiy yoki homiy etib tayinlash
Zarurat boʻlganda, vasiylikka yoki homiylikka olinuvchilarning qonuniy manfaatlaridan kelib chiqqan holda, tuman, shahar hokimi qarori bilan bir shaxs bir nechta vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkin.
Shaxsni ikkinchi va undan keyingi vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarga vasiy yoki homiy etib tayinlash toʻgʻrisidagi tuman, shahar hokimi qarorida boshqa shaxs vasiy yoki homiy etib tayinlanishi mumkin emasligining sabablari koʻrsatilgan boʻlishi shart.
Ayni bir vasiy yoki homiy oʻz majburiyatlarini bajarayotganda uning vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxslarning manfaatlari oʻrtasida qarama-qarshiliklar yuzaga kelgan taqdirda, vasiylik va homiylik organi yuzaga kelgan qarama-qarshiliklar hal etilguniga qadar vasiyning yoki homiyning majburiyatlarini bajaradi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 76-bandi.
26-modda. Voyaga yetmaganlarga nisbatan ular ota-onasining yoki voyaga yetmaganlarning oʻz arizasiga koʻra vasiy yoki homiy tayinlash
Tuman, shahar hokimi qarori bilan ota-onaning uzrli sabablarga koʻra oʻzlarining ota-onalik majburiyatlarini bajara olmaydigan davr uchun oʻzining voyaga yetmagan bolalariga vasiy yoki homiy tayinlash toʻgʻrisidagi arizasi asosida vasiy yoki homiy tayinlanishi mumkin, ushbu arizada aniq shaxs hamda vasiy yoki homiy vakolatlarining amal qilish muddati koʻrsatiladi.
Voyaga yetmagan bolalarning ota-onasi oʻz sogʻligʻi holatiga koʻra bolalariga vasiyni yoki homiyni, agar uning roziligi boʻlsa, belgilashi mumkin. Ota-onaning oʻz voyaga yetmagan bolalariga vasiy yoki homiy tayinlash haqidagi arizasi bolalarning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organiga beriladi.
Ota-onaning oʻz voyaga yetmagan bolalariga vasiy yoki homiy tayinlash haqidagi arizasi ushbu ariza yozilgan sana koʻrsatilgan holda ularning oʻz qoʻli bilan imzolangan va notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi kerak.
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: “Notariuslar tomonidan notarial harakatlarni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma” (roʻyxat raqami 3113, 04.01.2019-y.).
Ota-ona oʻz voyaga yetmagan bolalariga vasiy yoki homiy tayinlash haqidagi arizasini bolalarning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organiga yangi ariza berish yoʻli bilan bekor qilishga yoki oʻzgartirishga haqli.
Oʻn toʻrt yoshga toʻlgan voyaga yetmaganga homiy voyaga yetmaganning aniq shaxs koʻrsatilgan arizasiga koʻra tuman, shahar hokimi qarori bilan tayinlanishi mumkin.
Tuman, shahar hokimi voyaga yetmaganning otasi (onasi) yoki ota-onasi yoxud oʻn toʻrt yoshga toʻlgan voyaga yetmaganning oʻzi koʻrsatgan shaxsni vasiy yoki homiy etib tayinlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni faqat bunday tayinlash qonun hujjatlariga yoxud voyaga yetmaganning qonuniy manfaatlariga zid boʻlgan taqdirda qabul qiladi.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 77-bandi.
27-modda. Ota-onalik huquqidan mahrum qilinmagan ota-onasi boʻlgan voyaga yetmaganga vasiy yoki homiy tayinlash
Ota-onalik huquqidan mahrum qilinmagan ota-onasi boʻlgan voyaga yetmaganga vasiy yoki homiy, agar ota-onasi bilan turishi ushbu shaxsning qonuniy manfaatlariga javob bermasligi hamda uning hayoti yoki sogʻligʻi uchun bevosita tahdid mavjudligi vasiylik va homiylik organi tomonidan aniqlansa, tayinlanishi mumkin.
Voyaga yetmagan vasiylikda yoki homiylikda boʻlgan davrda vasiylik va homiylik organi uning oilasini ijtimoiy-pedagogik jihatdan reabilitatsiya qilish hamda voyaga yetmaganni oilasiga qaytarish masalalari boʻyicha, agar bu uning qonuniy manfaatlariga zid boʻlmasa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, taʼlim muassasalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi.
5-bob. Vasiylik va homiylikni tugatish. Vasiyning va homiyning oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilinishi hamda chetlashtirilishi
28-modda. Vasiylikni va homiylikni tugatish asoslari
Vasiylik quyidagi hollarda tugatiladi:
vasiylikdagi shaxs vafot etganda;
voyaga yetmagan oʻn toʻrt yoshga toʻlganda;
voyaga yetmagan ota-onasiga qaytarilganda;
vasiylikdagi shaxs farzandlikka olinganda;
fuqaroning muomala layoqati sud tomonidan tiklanganda.
Voyaga yetmagan oʻn toʻrt yoshga toʻlganligi sababli vasiylik tugatilgach, vasiyning majburiyatlarini bajaruvchi shaxs belgilangan tartibda tayinlanmagan holda voyaga yetmaganning homiysi boʻlib qoladi.
Homiylik quyidagi hollarda tugatiladi:
homiylikdagi shaxs vafot etganda;
homiylikdagi shaxs voyaga yetganda;
homiylikdagi shaxs ota-onasiga qaytarilganda;
homiylikdagi shaxs farzandlikka olinganda;
fuqaroning muomala layoqatini cheklash haqidagi sudning hal qiluv qarori bekor qilinganda;
voyaga yetmagan toʻla muomalaga layoqatli deb eʼlon qilinganda (emansipatsiya);
homiylikdagi shaxs nikohga kirganda;
sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning sogʻligʻi yaxshilanganda.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs tarbiya, sogʻliqni saqlash, aholini ijtimoiy muhofaza qilish muassasalarida va boshqa shunga oʻxshash muassasalarda vaqtincha boʻlganda vasiyning yoki homiyning uzrli sabablarga koʻra oʻz majburiyatlarini bajara olmasligi vasiyning yoki homiyning vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga nisbatan huquqlari va majburiyatlarini bekor qilmaydi.
LexUZ sharhiShuningdek, qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 100, 101 va 102-bandlari.
29-modda. Vasiyning yoki homiyning oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilinishi
Vasiy yoki homiy oʻzining arizasiga koʻra oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin.
Homiy homiylikdagi shaxsning talabiga koʻra oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilinishi lozim.
Vasiyni yoki homiyni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilish toʻgʻrisidagi qaror tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida qabul qilinadi.
Voyaga yetmaganning, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan fuqaroning vasiysi yoki homiysi oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilingan taqdirda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning istagi inobatga olingan holda unga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda boshqa vasiy yoki homiy tayinlanadi yoxud joylashtirishning boshqa shakli belgilanadi.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining VI boʻlimi, Oʻzbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunning 24-moddasi oltinchi qismi, Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi nizomning 3-bobi.
Sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqaroning homiysi oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilingan taqdirda, homiylikdagi shaxsning roziligi bilan homiy sifatida boshqa shaxs tayinlanadi.
Vasiy yoki homiy majburiyatlarini bajargan shaxs oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilinganligi toʻgʻrisida unga maʼlum boʻlgan kundan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay vasiylik va homiylik organiga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hisobot taqdim etishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 43-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasining “Rasmiy statistika toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining 2025-yil 28-noyabrdagi 6-mb-son “Statistika hisoboti shakllarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori (roʻyxat raqami 3723, 11.12.2025-y.).
30-modda. Vasiyning yoki homiyning oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilishi
Vasiy yoki homiy oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan yoxud oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilgan hollarda, ularni oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qaror tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida qabul qilinadi.
Vasiy yoki homiy oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlardan gʻarazli yoki boshqa past niyatlarda foydalanganda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsni nazoratsiz va zarur yordamsiz qoldirganda, vasiylik va homiylik organlari uni belgilangan tartibda javobgarlikka tortish uchun zarur choralarni koʻrishi shart.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 48-moddasi.
Voyaga yetmaganning, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan fuqaroning vasiysi yoki homiysi oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilgan taqdirda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning istagi inobatga olingan holda unga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda boshqa vasiy yoki homiy tayinlanadi yoxud joylashtirishning boshqa shakli belgilanadi.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining VI boʻlimi, Oʻzbekiston Respublikasi “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuni 24-moddasining oltinchi qismi, Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi nizomning 3-bobi.
Sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqaroning homiysi oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilgan taqdirda, homiylikdagi shaxsning roziligi bilan homiy sifatida boshqa shaxs tayinlanadi.
Vasiy yoki homiy majburiyatlarini bajargan shaxs oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilganligi unga maʼlum boʻlgan kundan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay vasiylik va homiylik organiga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hisobot taqdim etishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 43-moddasi.
LexUZ sharhiShuningdek, qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 94-bandi.
6-bob. Vasiylar va homiylarning huquq va majburiyatlari. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari
31-modda. Vasiylar va homiylarning huquqlari
Vasiylar oʻz vasiyligidagi shaxslarning qonuniy vakili boʻlib, ularning nomidan yoki ularning manfaatlarini koʻzlab barcha zarur bitimlarni tuzadi.
Homiylar oʻz homiyligidagi shaxslarning qonuniy vakili boʻlib, homiyligidagi shaxslarga oʻz huquqlarini amalga oshirishida va majburiyatlarini bajarishida koʻmaklashadi, shuningdek ularni uchinchi shaxslar tomonidan boʻladigan suiisteʼmolliklardan muhofaza qiladi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 83-bandi.
Vasiylar va homiylar:
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsni uning fikrini hamda vasiylik va homiylik organlarining tavsiyalarini hisobga olgan holda tarbiyalash usullarini mustaqil belgilashga;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsni qonuniy asoslarsiz oʻzida ushlab turgan har qanday shaxsdan, shu jumladan ota-onasidan hamda boshqa yaqin qarindoshlaridan uni qaytarib berishni sud tartibida talab qilishga;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning taʼminoti, unga tarbiya, taʼlim berish va uning sogʻligʻini saqlash boʻyicha huquqiy, uslubiy, diagnostika va maslahat yordami olishga;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxs mustaqil ravishda amalga oshirishga haqli boʻlmagan bitimlarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirishga;
Keyingi tahrirga qarang.
zarur ijtimoiy yordam olish uchun vasiylik va homiylik organlariga, taʼlim muassasalariga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga, nodavlat notijorat tashkilotlariga murojaat qilishga;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning davolanishi va sogʻligʻini tiklashi maqsadida davolash, sanatoriy-kurort muassasalariga yoʻllanmalar olish uchun sogʻliqni saqlash muassasalariga murojaat qilishga haqli.
Vasiylar va homiylar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiy yoki homiy oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning ota-onasi va boshqa yaqin qarindoshlari bilan muloqotda boʻlishiga toʻsqinlik qilishga haqli emas, bunday muloqot vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning qonuniy manfaatlariga mos kelmaydigan hollar bundan mustasno.
Vasiy yoki homiy, uning eri (xotini) va yaqin qarindoshlari vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs bilan bitimlar tuzishga, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs bilan vasiyning yoki homiyning eri (xotini), uning yaqin qarindoshlari oʻrtasidagi sud ishlarini yuritishda vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning vakili boʻlishga haqli emas.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 84-bandi.
32-modda. Vasiylar va homiylarning majburiyatlari
Vasiylar va homiylar:
oʻzining yashash joyi oʻzgarganligi haqida vasiylik va homiylik organini xabardor qilishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsni tarbiyalashi, uning taʼminoti, sogʻligʻi, jismoniy, ruhiy, maʼnaviy va axloqiy kamoloti haqida gʻamxoʻrlik qilishi, shuningdek uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi olishi uchun sharoitlarni taʼminlashi;
Keyingi tahrirga qarang.
alimentlar, pensiyalar, nafaqalar hamda qonun hujjatlariga muvofiq boshqa ijtimoiy toʻlovlar toʻlashni talab qilish yuzasidan zarur choralar koʻrishi;
Keyingi tahrirga qarang.
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning oʻzlariga topshirilgan mol-mulkini asrab-avaylashi, mol-mulkning qiymati pasayishiga yoʻl qoʻymasligi hamda undan foyda chiqarishga imkon tugʻdirmasligi;
ushbu Qonunning 37-moddasida nazarda tutilgan hollarda vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mulkiy huquqlariga daxl qiladigan harakatlarni amalga oshirishda vasiylik va homiylik organlarining ruxsatlarini olishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning mol-mulkini boshqarishdan tushgan daromadlardan va boshqa mavjud mablagʻlaridan uning taʼminoti uchun foydalanishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning parvarish qilinishini, tibbiy kuzatuvini va davolash-profilaktika muassasalarida davolanishini taʼminlashi;
vasiylik va homiylik organlariga oʻz majburiyatlarining bajarilishi haqida hisobotlar taqdim etishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxs statsionarda davolanish uchun joylashtirilganligi haqida vasiylik va homiylik organlarini xabardor qilishi;
agar fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb topishga yoki muomala layoqati cheklanganligiga doir asoslar bekor boʻlgan boʻlsa, oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsni muomalaga layoqatli deb topish toʻgʻrisida sudga ariza bilan murojaat qilishi;
oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi voyaga yetmagan shaxs bilan birga yashashi shart.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 86-bandi.
Oʻz homiyligidagi shaxs bilan birga yashayotgan homiyning yashash joyini oʻzgartirishi vasiylik va homiylik organining yozma ruxsati va oʻn toʻrt yoshga toʻlgan voyaga yetmaganning roziligi bilan amalga oshiriladi.
Homiyning oʻz homiyligidagi oʻn olti yoshga toʻlgan shaxsdan alohida yashashiga, basharti bu homiylikdagi shaxsning tarbiyasiga, taʼminotiga va taʼlim olishiga, huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishiga salbiy taʼsir koʻrsatmasa, vasiylik va homiylik organlarining yozma ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi. Homiy oʻz homiyligidagi shaxsdan alohida yashagan taqdirda, uning yashash, taʼlim olish sharoitlarini nazorat qilishi, uni atrofdagilarning salbiy taʼsiridan himoya qilishi shart.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi voyaga yetmagan shaxsning turar joyi mavjud boʻlmagan taqdirda, vasiy yoki homiy uy-joy toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq uni olish boʻyicha choralar koʻrishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
Muomala layoqati cheklangan fuqarolarning homiylari ularni spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol etishdan, chekishdan himoya qilishga doir zarur chora-tadbirlarni koʻrishi shart.
Vasiylik va homiylik boʻyicha majburiyatlar bepul bajariladi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 90-bandi.
Vasiylar va homiylarning zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
33-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar quyidagi huquqlarga ega:
oʻzlariga nisbatan hurmat bilan va insoniy munosabatda boʻlinishi;
oʻzlarining taʼminoti, tarbiyasi, taʼlim olishi va sogʻligʻi haqida gʻamxoʻrlik qilinishi;
oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilinishi;
oʻz huquqlari va oʻzlariga koʻrsatilishi mumkin boʻlgan xizmatlar toʻgʻrisida, shuningdek oʻz huquqlarini himoya qilish usullari hamda vositalari haqida vasiylik va homiylik organlaridan axborot olish;
taʼlim olishga, sogʻliqni saqlashga, ijtimoiy muhofaza qilinishga boʻlgan huquqlarini, shuningdek oʻzlarining jismoniy, aqliy va maʼnaviy jihatdan uygʻun rivojlanishiga yordam beradigan boshqa huquqlarni amalga oshirish uchun zarur yordam olish hamda qoʻllab-quvvatlanish;
agar bu vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zid boʻlmasa, ota-onasi va boshqa yaqin qarindoshlari bilan muloqotda boʻlish;
oʻz shaxsiy hayotiga taalluqli axborotning maxfiyligi taʼminlanishi;
turar joyga boʻlgan mulk huquqi yoki turar joydan foydalanish huquqi, shuningdek ota-onasi va boshqa qarindoshlari bilan qarindoshlik faktiga asoslangan mulkiy huquqlari taʼminlanishi;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuni 19-moddasining uchinchi qismi.
vasiyning yoki homiyning gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan vasiylik va homiylik organiga, shuningdek sudga murojaat qilish.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 46-moddasi.
Voyaga yetmagan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar vasiy yoki homiy bilan birga yashash huquqiga ega.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
7-bob. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mulkiy huquqlarini himoya qilish
34-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mulkiy huquqlari
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar vasiylarning yoki homiylarning mol-mulkiga nisbatan, vasiylar yoki homiylar esa, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mol-mulkiga, shu jumladan alimentlar, pensiyalar, nafaqalar summalariga hamda boshqa ijtimoiy toʻlovlarga nisbatan mulk huquqiga ega boʻlmaydi.
Mol-mulk qonunda nazarda tutilgan asoslarga koʻra umumiy mulk huquqi asosida vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarga, vasiylarga, homiylarga tegishli boʻlishi mumkin.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi 18-bob (“Umumiy mulk”)
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar oʻz vasiylarining yoki homiylarining mol-mulkidan ularning roziligi bilan foydalanishga haqli.
Vasiylarga yoki homiylarga vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mol-mulkidan oʻzlarining manfaatlari yoʻlida foydalanish taqiqlanadi.
35-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini boshqarish
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini boshqarish mol-mulkning joylashuvi boʻyicha belgilanadi.
Vasiylar oʻz vasiyligidagi shaxsning pul mablagʻlarini banklarga va boshqa kredit tashkilotlariga qoʻyishga haqli. Vasiylikdagi shaxsning banklarga va boshqa kredit tashkilotlariga qoʻyilgan pul mablagʻlarini vasiy tomonidan sarflash faqatgina vasiylikdagi shaxsning taʼminoti uchun vasiylik va homiylik organining yozma ruxsatiga koʻra amalga oshiriladi.
Sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning homiylari oʻz homiyligidagi shaxsning roziligi bilan homiylikdagi shaxsning taʼminotiga va maishiy ehtiyojlarini qanoatlantirishga qaratilgan maishiy yoki boshqa bitimlar tuzadi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda homiylikdagi shaxsning mol-mulkini boshqarishni amalga oshiradi.
Keyingi tahrirga qarang.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan hadya shartnomasi tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Sudning fuqaroni bedarak yoʻqolgan deb topish toʻgʻrisidagi yoki uni vafot etgan deb eʼlon qilish haqidagi hal qiluv qarori bekor qilingan taqdirda yoxud meros qabul qilinganda mol-mulkni boshqarish bekor qilinadi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 35, 37-moddalari va 69 bobi (“Merosni egallash”).
36-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini muhofaza qilish
Vasiylar yoki homiylar oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning mol-mulkini uni saqlashni amalga oshirgan shaxslardan vasiylik yoki homiylik belgilangan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida roʻyxat boʻyicha qabul qilib olishi shart.
Zarurat boʻlgan taqdirda, muomala layoqati cheklangan fuqarolarning va sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqarolarning homiylari oʻz homiyligidagi shaxslarning mol-mulkini ularning iltimosi boʻyicha roʻyxatga koʻra qabul qilib olishga haqli.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mol-mulkining roʻyxati vasiylik va homiylik organi tomonidan vasiy yoki homiy, tegishli fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakillari, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs ishtirokida tuziladi.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mol-mulkining roʻyxatini tuzishda boshqa manfaatdor shaxslar ham ishtirok etishi mumkin.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mol-mulkining roʻyxati uch nusxada tuziladi va mol-mulk roʻyxatini tuzishda hozir boʻlgan shaxslar tomonidan imzolanadi. Roʻyxatning bir nusxasi vasiyga yoki homiyga topshiriladi, ikkinchi nusxasi vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning vasiylik va homiylik organi tomonidan yuritiladigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildida saqlanadi, uchinchi nusxasi esa, davlat reyestriga tegishli maʼlumotlarni kiritish uchun tuman, shahar hokimligiga yuboriladi.
Keyingi tahrirga qarang.
Zarurat boʻlganda, agar buni vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning qonuniy manfaatlari talab etsa, vasiy yoki homiy oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning mol-mulkini oʻzganing qonunga xilof egaligidan talab qilib olish haqida sudga ariza berishi yoxud oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning mulkiy huquqlarini himoya qilish yuzasidan boshqa choralar koʻrishi shart.
Vasiylar va homiylar oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning oʻziga topshirilgan mol-mulkini asrab-avaylashi, mol-mulkning qiymati pasayishiga yoʻl qoʻymasligi hamda undan foyda chiqarishga imkon tugʻdirmasligi kerak. Vasiy va homiy tomonidan mazkur majburiyatlarning bajarilishi oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning mol-mulki hisobidan amalga oshiriladi.
Vasiylar oʻz vasiyligidagi shaxslar nomidan tuzgan bitimlar yuzasidan belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 38-moddasi.
37-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning mulkiy huquqlariga daxl qiladigan harakatlarni vasiy yoki homiy amalga oshirganida vasiylik va homiylik organlarining ruxsatlari
Vasiylar vasiylik va homiylik organlarining ruxsati bilan:
vasiylikdagi shaxs nomidan notarial tartibda tasdiqlanishi lozim boʻlgan bitimlar tuzishga;
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 110-moddasi.
mol-mulkni taqsimlashga;
vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini bir yildan ortiq boʻlmagan muddatga garovga yoki ijaraga berishga;
Keyingi tahrirga qarang.
vasiylikdagi shaxsning turar joyini ayirboshlashga;
vasiylikdagi shaxs nomidan meros va (yoki) hadya olishdan voz kechishga haqli.
LexUZ sharhiShuningdek, qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 88-bandi.
Agar vasiyning yoki homiyning harakatlari vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga qarashli mol-mulkning qiymati pasayishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, barcha hollarda, xususan:
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning manfaatlarini koʻzlab berilgan daʼvodan voz kechilganda;
sud muhokamasida vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan kelishuv bitimini tuzishda;
vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs daʼvogar boʻlgan ijro ishini yuritish boʻyicha qarzdor bilan kelishuv bitimini tuzishda vasiylik va homiylik organlarining ruxsati talab etiladi.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan ishonchnoma berilgan taqdirda ham vasiylik va homiylik organining ruxsati talab etiladi.
Vasiylik va homiylik organi rad etish sabablarini koʻrsatgan holda ruxsat berishni rad etishi mumkin.
Vasiylik va homiylik organining ruxsati yoki ruxsat berishni rad etishi bunday ruxsatni berish toʻgʻrisida ariza topshirilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kundan kechiktirmasdan vasiyga yoki homiyga taqdim etilishi kerak.
38-modda. Vasiylik va homiylik organining ruxsatini olmay turib vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan shartnoma tuzish oqibatlari
Vasiy yoki homiy tomonidan vasiylik va homiylik organining ruxsatisiz vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan shartnoma tuzilganligi fakti aniqlanganda, vasiylik va homiylik organi vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning manfaatlarini koʻzlab zudlik bilan sudga murojaat qilishi shart.
Vasiylik va homiylik organining ruxsatisiz vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs nomidan tuzilgan shartnoma haqiqiy emas deb topilganda, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga tegishli boʻlgan mol-mulk qaytarilishi, shartnoma taraflariga yetkazilgan zararning oʻrni esa, qonun hujjatlarida belgilangan miqdorda va tartibda vasiy yoki homiy tomonidan qoplanishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
39-modda. Vasiy yoki homiy tomonidan yetkazilgan mulkiy zararning oʻrnini qoplash
Vasiylik va homiylik organlari vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga gʻayriqonuniy harakatlar (harakatsizlik) tufayli yetkazilgan mulkiy zararning oʻrni toʻliq hajmda qoplanishini vasiydan yoki homiydan talab qilishi shart, vasiylik yoki homiylik tugatilganda esa, vasiylikdagi yoki homiylikdagi muomalaga layoqatli shaxs talab qilishga haqli.
Vasiy yoki homiy tomonidan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini saqlashga va vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning mol-mulkini boshqarishga doir majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmaganda (mol-mulkni yaroqsiz holga keltirish, lozim darajada saqlamaslik, mol-mulkni belgilangan maqsad uchun sarflamaslik, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mol-mulkining qiymati pasayishiga sabab boʻlgan harakatlarni (harakatsizlikni) amalga oshirish va boshqalar) vasiylik va homiylik organi bu haqda dalolatnoma tuzishi hamda vasiyga yoki homiyga vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga yetkazilgan mulkiy zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida talabnoma taqdim etishi shart.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 57 bobi (“Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlar”), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizomning 96 va 97-bandlari.
40-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga nafaqa tayinlash
Vasiyning yoki homiyning oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning taʼminotiga doir xarajatlarining oʻrni vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mablagʻlari hisobidan qoplanadi, bu mablagʻlar yetarli boʻlmagan taqdirda esa, vasiylik va homiylik organlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda uning taʼminoti uchun nafaqa tayinlash maqsadida tegishli organlarga murojaat qiladi.
Keyingi tahrirga qarang.
8-bob. Vasiylik va homiylik sohasidagi nazorat
41-modda. Vasiylik va homiylik organlari faoliyati ustidan nazorat
Vasiylik va homiylik organlari hamda ularning mansabdor shaxslari faoliyati ustidan nazoratni qonun hujjatlarida vakolat berilgan davlat organlari va mansabdor shaxslar amalga oshiradi.
Keyingi tahrirga qarang.
42-modda. Vasiylar va homiylarning majburiyatlari bajarilishi ustidan nazorat
Vasiylar va homiylarning majburiyatlari bajarilishi ustidan nazorat vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning yoxud vasiylarning yoki homiylarning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslar vasiyning yoki homiyning harakatlari (harakatsizligi) ustidan tegishli vasiylik va homiylik organiga yoxud sudga shikoyat qilishga haqli.
LexUZ sharhiQarang: mazkur Qonunning 46-moddasi.
Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid tugʻilganligi toʻgʻrisida, ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi haqida oʻziga maʼlum boʻlib qolgan shaxslar bu haqda vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning haqiqatda turgan joyidagi vasiylik va homiylik organiga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berishi shart. Bunday maʼlumotlarni olgan vasiylik va homiylik organlari hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir zarur choralar koʻrishi shart.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi nizom 94-bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari.
43-modda. Vasiy va homiyning hisoboti
Vasiy va homiy oʻz majburiyatlarining bajarilishi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda vasiylik va homiylik organiga hisobot taqdim etishi shart.
44-modda. Vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash
Vasiylik va homiylik organlarining gʻayriqonuniy qarorlari yoxud ular mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) natijasida vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsga yetkazilgan zararning oʻrni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksining 57-bob (“Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlar”).
45-modda. Tuman, shahar hokimining, vasiylik va homiylik organlarining qarorlari ustidan shikoyat qilish
Tuman, shahar hokimining vasiylikni yoki homiylikni belgilash va tugatish, vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish toʻgʻrisidagi, vasiylik va homiylik organlarining dastlabki tarzda vasiy yoki homiy tayinlash haqidagi qarorlari ustidan manfaatdor shaxslar tomonidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi kodeksi.
46-modda. Vasiy va homiyning gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish
Vasiy va homiyning gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs, davlat organlari va muassasalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning yashash joyidagi fuqarolar tomonidan tegishli vasiylik va homiylik organiga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 2-kichik boʻlimi. (“Daʼvo ishini yuritish”).
9-bob. Yakunlovchi qoidalar
47-modda. Nizolarni hal etish
Vasiylik va homiylik sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
Keyingi tahrirga qarang.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 2-kichik boʻlimi (“Daʼvo ishini yuritish”), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksi.
48-modda. Vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik
Vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Keyingi tahrirga qarang.
49-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Keyingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
50-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.
LexUZ sharhiUshbu Qonun “Xalq soʻzi” gazetasining 2014-yil 3-yanvardagi 2 (5932)-sonida eʼlon qilingan.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
2014-yil 2-yanvar,
OʻRQ-364-son
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2014-y., 1-son, 1-modda, 2016-y., 52-son, 597-modda; 2017-y., 24-son, 487-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.07.2018-y., 03/18/486/1559-son; 15.01.2020-y., 03/20/602/0052-son, 28.09.2020-y., 03/20/638/1333-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 22.10.2021-y., 03/21/723/0983-son; 12.04.2023-y., 03/23/829/0208-son; 02.07.2026-y., 03/26/1156/0670-son)
