OʻzbekiSton Respublikasining qonuni
AVTOMOBIL TRANSPORTI TOʻGʻRISIDA
1-modda. Mazkur Qonunning maqsadi
Mazkur Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transporti faoliyatining huquqiy asoslarini shakllantirishdan iboratdir.
2-modda. Asosiy tushunchalar
Mazkur Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
avtomobil transporti — tarkibiga yuridik va jismoniy shaxslar kiruvchi, iqtisodiyot va aholining yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni, shu jumladan pochtani (bundan keyin — yoʻlovchilar, bagaj va yuklar deb yuritiladi) avtomobilda tashishga boʻlgan ehtiyojlarini taʼminlovchi ishlab chiqarish-texnologiya majmui;
avtotransport vositalari — yoʻlovchilar, bagaj, yuklar tashishga hamda maxsus ishlarni bajarishga moʻljallangan avtomobillar, shatakchi avtomobillar, tirkama va yarim tirkamalar;
tashuvchi — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida avtotransport vositasiga ega boʻlgan, tijorat asosida yoʻlovchilar, bagaj, yuklar tashish xizmatini koʻrsatadigan hamda bunga maxsus ruxsatnomasi (litsenziyasi) boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
mijoz (yoʻlovchi, yuk oluvchi, yuk joʻnatuvchi) — tuzilgan tashish shartnomasiga muvofiq tashuvchining xizmatlaridan foydalanuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs.
Oldingi tahrirga qarang.
3-modda. Avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchilik
(3-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonundan va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasida avtomobil transporti sohasidagi munosabatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunchiligi bilan ham tartibga solinadi.
(3-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Shahar yoʻlovchilarini tashish sohasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining “Shahar yoʻlovchilar transporti toʻgʻrisida” gi Qonuni bilan ham tartibga solinadi.
Yoʻlovchilar, bagaj va yuklar tashish, harakat xavfsizligini taʼminlash qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son “Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagaj tashish qoidalarini hamda avtobuslarda yoʻlovchilar tashish xavfsizligini taʼminlashga doir talablarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 1-avgustdagi 213-sonli qarori qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transportida yuklarni tashish qoidalari”ga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllanadi.
(3-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
4-modda. Avtomobil transportining mulk shakllari
Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transporti xususiy va ommaviy mulk asosida faoliyat koʻrsatishi mumkin. Avtomobil transportining barcha mulkdorlari teng huquqlarga egadirlar va qonun himoyasidan bab-baravar foydalanadilar.
5-modda. Avtomobil transporti yerlari
Oldingi tahrirga qarang.
Avtomobil transporti faoliyatini taʼminlash uchun yerlar yer toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda doimiy foydalanishga beriladi.
(5-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksining 8-bobiga qarang.
6-modda. Avtotransport vositalarini tasniflash
Avtotransport vositalari yoʻlovchilar avtotransporti, yuk avtotransporti va maxsus avtotransport vositalariga boʻlinadi.
Yoʻlovchilar avtotransporti vositalari jumlasiga avtobuslar, mikroavtobuslar, yengil avtomobillar, yoʻlovchilar tashiladigan tirkamalar va yarim tirkamalar kiradi.
Yuk avtotransporti vositalari jumlasiga yuk avtomobillari, shatakchi avtomobillar, tirkamalar va yarim tirkamalar kiradi. Konstruktiv jihatlariga hamda qay maqsadlarda foydalanilishiga koʻra yuk avtotransporti vositalari umumiy va maxsus transport vositalariga boʻlinadi.
Maxsus avtotransport vositalari jumlasiga turli maxsus ishlarni, koʻproq notransport ishlarini bajarishga moʻljallangan avtomobillar, tirkamalar va yarim tirkamalar (oʻt oʻchirish avtomobillari, kompressor qurilmali avtomobillar, avtokranlar, supurish-sidirish hamda chiqindi tashish avtomobillari va hokazolar) kiradi.
7-modda. Avtomobilda tashish turlari
Avtomobilda tashishlar shahardagi, shahar atrofidagi, shaharlararo va xalqaro tashishga boʻlinadi.
Shahardagi tashishlar jumlasiga shahar yoki shahar posyolkasi chegaralari doirasida amalga oshiriladigan tashishlar kiradi.
Shahar atrofidagi tashishlar jumlasiga shahar yoki shahar posyolkasi chegaralari doirasidan ellik kilometrgacha tashqarida amalga oshiriladigan tashishlar kiradi.
Shaharlararo tashishlar jumlasiga shahar yoki shahar posyolkasi chegaralari doirasidan ellik kilometrdan oshiq masofada amalga oshiriladigan tashishlar, shuningdek yoʻnalish masofasidan qatʼi nazar Oʻzbekiston Respublikasining ikki yoki undan ortiq viloyati hududida amalga oshiriladigan tashishlar kiradi.
Xalqaro tashishlar jumlasiga yoʻnalish masofasidan qatʼi nazar Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasidan tashqariga yoki davlat chegarasi tashqarisidan amalga oshiriladigan tashishlar kiradi.
8-modda. Yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni xalqaro tashish
Oldingi tahrirga qarang.
Yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni avtomobilda xalqaro tashishlar, shu jumladan tranzit tashishlar xalqaro hamda tranzit aloqa uchun ochiq avtomobil yoʻllari orqali Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.
(8-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
9-modda. Avtomobil transporti faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish va boshqarish
Oldingi tahrirga qarang.
Avtomobil transporti faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish sertifikatlash, litsenziyalash, soliq solish, ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan tashishlar uchun tariflarni shakllantirish, yagona ilmiy-texnika siyosatini oʻtkazish yoʻli bilan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa shakllarda amalga oshiriladi.
(9-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Avtomobil transportining davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi avtomobil transportini boshqarish boʻyicha vakolat bergan davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 9-iyundagi 434-sonli “Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transportini boshqarish tizimini takomillashtirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari tashuvchilarning xoʻjalik faoliyatiga aralashishga hamda ushbu tashuvchilarning xodimlarini boshqa ishlarga jalb etishga haqli emas, bundan tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan, favqulodda holat joriy etilgan hollar mustasno.
(9-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1129-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.04.2026-y., 03/26/1129/0375-son)
10-modda. Avtomobil transportini boshqaruvchi davlat organining asosiy vakolatlari
Avtomobil transportini boshqaruvchi davlat organining asosiy vakolatlari quyidagilardan iborat:
avtomobilda tashishlarni tashkil etish va takomillashtirishga doir normativ hujjatlarni ishlab chiqish;
avtomobil transportini rivojlantirish milliy dasturlari konsepsiyasini ishlab chiqish;
respublika va aholining tashishlarga boʻlgan davlat ehtiyojlari istiqbolini ishlab chiqish;
avtomobil transporti sohasida yagona investitsiya, ilmiy-texnika va ijtimoiy siyosatni shakllantirish va yuritish;
avtotransport xizmatlari bozorini shakllantirish va rivojlantirishga koʻmaklashish;
yoʻlovchilar, bagaj va yuklar tashishni litsenziyalashni tashkil etish va takomillashtirish;
tashuvchilar va mijozlarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish;
kadrlarni oʻqitish va ularning malakasini oshirishni tashkil etish;
Oldingi tahrirga qarang.
avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazorat qilish;
(10-modda birinchi qismining oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
avtomobil transporti sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.
Oldingi tahrirga qarang.
Avtomobil transportini boshqaruvchi davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarga ham ega boʻlishi mumkin.
(10-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 9-iyundagi 434-sonli “Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil transportini boshqarish tizimini takomillashtirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
11-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining asosiy vakolatlari
(11-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 23-yanvardagi OʻRQ-1021-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.01.2025-y., 03/25/1021/0063-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari avtomobil transportini rivojlantirish kompleks mintaqaviy dasturlarini tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
(11-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuniga asosan birinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining avtomobil transport sohasidagi asosiy vakolatlari quyidagilardir:
(11-modda ikkinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Oldingi tahrirga qarang.
avtomobil transportini rivojlantirish kompleks mintaqaviy dasturlarini ishlab chiqish, tasdiqlash uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga kiritish hamda tasdiqlangan dasturni amalga oshirish;
(11-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
avtotransport xizmatlari bozorini shakllantirish va rivojlantirishga, barcha tashuvchilarning faoliyati uchun teng sharoitlar yaratishga koʻmaklashish;
avtomobil transportining moddiy-texnika va ijtimoiy negizini mustahkamlashga koʻmaklashish.
Oldingi tahrirga qarang.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq avtomobil transporti sohasida boshqa vakolatlarga ham ega boʻlishi mumkin.
(11-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 23-yanvardagi OʻRQ-1021-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.01.2025-y., 03/25/1021/0063-son)
12-modda. Avtotransport vositalarini standartlash, metrologiya jihatidan taʼminlash va sertifikatlash
Avtotransport vositalari xavfsizlik, mehnatni muhofaza qilish, ekologiya talablariga, shuningdek standartlar va texnik shartlarga, tibbiy-sanitariya va yongʻinga qarshi normalarga muvofiqlik sertifikatiga ega boʻlishi lozim.
Oldingi tahrirga qarang.
Avtotransport vositalarini standartlash, metrologiya va sertifikatlash ishlarini tashkil etish, muvofiqlashtirish va taʼminlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston davlat standartlash, metrologiya va sertifikatlash markazi hamda boshqa davlat organlari tomonidan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
(12-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Sertifikatlashdan oʻtmagan va belgilangan tartibda roʻyxatga olinmagan avtotransport vositalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 31-avgustdagi 683-sonli “Avtomototransport vositalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularga roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami belgilarini berish tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
13-modda. Avtomobilda tashishlarni litsenziyalash
Avtomobilda tashishlar tashuvchilar tomonidan maxsus ruxsatnoma (litsenziya) asosida amalga oshiriladi.
Avtomobilda tashishlar uchun litsenziya berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-iyuldagi 636-sonli “Avtomobil transportida yoʻlovchilarni shaharda, shahar atrofida, shaharlararo, xalqaro, shuningdek yuklarni xalqaro yoʻnalishlar boʻyicha tashish faoliyatini litsenziyalash yuzasidan davlat xizmatlari koʻrsatishning maʼmuriy reglamentini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
14-modda. Avtotransport vositasini boshqarish huquqi
Avtotransport vositasini boshqarish huquqi tegishli malakaga ega boʻlgan va tibbiy tekshiruvdan oʻtgan jismoniy shaxsga beriladi. Avtotransport vositasini boshqarish huquqi belgilangan namunadagi hujjat bilan tasdiqlanadi.
LexUZ sharhiQarang: Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 2-martdagi 116-son qarori bilan tasdiqlangan Milliy haydovchilik guvohnomasining namunasi.
Salomatligiga koʻra avtotransport vositasini boshqarishga yaroqli yoki yaroqsiz ekanligi mezoni Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
Oldingi tahrirga qarang.
Avtotransport vositalarini boshqarishga doir malaka talablari qonunchilik bilan belgilanadi.
(14-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-sonli “Avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini litsenziyalash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
15-modda. Yoʻlovchilar, bagaj va yuklar tashish shartnomasi
Yoʻlovchilar, bagaj va yuklar tashish shartlari va tomonlarning javobgarligini nazarda tutuvchi tashish shartnomasi asosida tashiladi.
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 39-bobiga (“Yoʻlovchi, bagaj va yuk tashish”) qarang.
Yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni tashiganlik uchun tashish shartnomasida belgilangan haq olinadi.
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Qonunchilikka muvofiq avtomobilda tashishlarning ayrim turlari uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari tomonidan tartibga soluvchi tariflar belgilanishi mumkin. Tartibga soluvchi tariflar boʻyicha tashishlar munosabati bilan tashuvchilarning xarajatlarini qoplash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda tegishli mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
(15-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
LexUZ sharhiQarang: Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son qarori bilan tasdiqlangan Avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagajni tashish qoidalari.
Tashuvchilarning qonunchilikka muvofiq imtiyozlar berilgan, shu jumladan bepul yurish huquqi berilgan fuqarolarning ayrim toifalarini tashish bilan bogʻliq xarajatlari davlat budjeti mablagʻlari hisobidan belgilangan tartibda qoplanadi.
(15-moddaning uchinchi va toʻrtinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi “Shahar yoʻlovchilar transportidan bepul foydalanishni tartibga solish toʻgʻrisida”gi Qonunining 1-bandiga qarang.
Avtomobil transportida yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni temir yoʻl, dengiz, daryo, havo transporti va transportning boshqa turlari bilan oʻzaro hamkorlikda tashish yagona transport hujjatidan hamda shunday tashishni tashkil etish tartibidan foydalangan holda amalga oshirilayotgan paytda yuzaga keladigan munosabatlar tashuvchilar oʻrtasidagi bitim bilan tartibga solinadi.
Oldingi tahrirga qarang.
Aholiga avtotransport xizmati koʻrsatuvchi avtovokzallar va yoʻlovchilar bekatlari qurish tashuvchilar, davlat budjeti mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
(15-moddaning oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
16-modda. Favqulodda holatlarda avtomobil transportining ishi
Oldingi tahrirga qarang.
Favqulodda holatlar (zilzila, toshqin, yongʻin, epidemiya va boshqa tabiiy ofatlar) yuzaga kelgan taqdirda tashuvchilar va mijozlar oʻrtasidagi shartnoma munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qaroriga binoan tabiiy ofatlar yoki ularning oqibatlarini tugatish davrida toʻxtatib turilishi mumkin.
(16-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Tashuvchilarning favqulodda holatlarda, shuningdek safarbarlik holatini, fuqaro mudofaasi va avariya-qutqaruv ishlariga oid tadbirlarni taʼminlash bilan bogʻliq tashishlarni amalga oshirishga doir xarajatlari davlat budjetidan qoplanadi.
17-modda. Tashuvchining huquqlari
Tashuvchi quyidagi huquqlarga ega:
umumiy foydalanishdagi barcha avtomobil yoʻllari, shuningdek idoralarga qarashli umumiy foydalanish uchun ochiq avtomobil yoʻllari orqali oʻtish;
joʻnatilayotgan yuk oʻz sertifikatiga muvofiq ekanligini tasdiqlovchi hujjatlarni olish;
fuqarolar hayotiga, yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soluvchi, ekologiya va sanitariya normalari buzilishiga yoki boshqa gʻayriqonuniy harakatlarga sabab boʻluvchi holatlarda tashishdan voz kechish.
Oldingi tahrirga qarang.
Tashuvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
(17-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
18-modda. Tashuvchining majburiyatlari
Mijozga xizmat koʻrsatish chogʻida tashuvchi:
tashish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlishi;
sertifikatga ega boʻlgan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda roʻyxatga olingan ishga yaroqli transport vositalaridan foydalanishi;
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 31-avgustdagi 683-sonli “Avtomototransport vositalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularga roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami belgilarini berish tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga qarang.
tashish shartnomasi shartlariga rioya qilishi;
yoʻlovchilar, bagaj va yuklar tashishning belgilangan qoidalariga rioya qilishi;
yoʻlovchi, bagaj yoki yukni tayinlangan joyiga tashish shartnomasida belgilangan muddatda eltib qoʻyishi. Agar eltib qoʻyish muddati tashish shartnomasida belgilanmagan va nazarda tutilmagan boʻlsa, eltib qoʻyish oqilona muddatlarda amalga oshirilishi lozim;
yoʻlovchining xavfsizligini, xizmat koʻrsatishning zarur qulayliklari va shartlarini taʼminlashi;
bagaj va yuklarning tashishga qabul qilib olingan paytdan boshlab oluvchiga berilgunga qadar saqlanishini taʼminlashi;
yoʻl harakati xavfsizligi va atrof muhitni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishini taʼminlashi;
tashuvchi tashishni davom ettirishdan bosh tortgan taqdirda mijoz koʻrgan zararni qoplashi;
avtomobilda tashishlar boʻyicha belgilangan tartibga muvofiq hisobga olish va hisobot berish ishlarini yuritishi;
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 17-sentabrdagi 273-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida yoʻlovchilar aylanmasini va umumiy foydalaniladigan avtomobil va elektr transportida shaharda, shahar atrofida, shaharlararo, xalqaro yoʻnalishlarda hamda soatlar boʻyicha tashilgan yoʻlovchilar sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni bajarishi shart.
(18-moddaning oʻn ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
19-modda. Mijozning huquqlari
Mijoz quyidagi huquqlarga ega:
tashuvchi toʻgʻrisida zarur boʻlgan axborotni olish;
tashuvchini erkin tanlash va tashish uchun shartnoma tuzish;
qoidalarda yoki tashish shartnomasida belgilangan tarzda tashuvchi tomonidan oʻz vaqtida va sifatli xizmat koʻrsatilishidan bahramand boʻlish;
Oldingi tahrirga qarang.
tashish tufayli yetkazilgan ziyonni va maʼnaviy zararni qonunchilikka muvofiq toʻlattirish va qoplattirish;
(19-modda birinchi qismining beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiOʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 57-bobiga (“Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlar”) qarang.
tashish shartnomasida koʻrsatib oʻtilgan shartlar tashuvchi tomonidan buzilgan taqdirda xizmatlar koʻrsatilishidan voz kechish;
oʻz huquqlari buzilgan taqdirda vakolatli davlat organlariga yoki sudga murojaat qilish;
Oldingi tahrirga qarang.
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa huquqlardan foydalanish.
(19-modda birinchi qismining sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Yoʻlovchilar tashish chogʻida yoʻlovchi quyidagi huquqlarga ham ega:
yoʻlovchilar tashish uchun ochiq boʻlgan har qanday yoʻnalishga chipta sotib olish, chiptada belgilangan joyni egallash;
shahar va shahar atrofi yoʻnalishlaridagi avtobuslarda yetti yoshgacha boʻlgan bolalarni oʻzi bilan bepul olib yurish;
shaharlararo va xalqaro yoʻnalishlardagi avtobusda besh yoshgacha boʻlgan bir bolani alohida joy berilmagan holda bepul olib yurish, besh yoshdan oʻn yoshgacha boʻlgan bola uchun alohida joy berilgan holda chipta toʻliq qiymatining 50 foizini toʻlab chipta sotib olish va oʻn yoshgacha boʻlgan ikki yoki undan ortiq bola olib yurilganda ulardan biri bepul olib yuriladi, qolganlari uchun — alohida joy berilgan holda chipta toʻliq qiymatining 50 foizini toʻlab chipta sotib olinadi;
shahar va shahar atrofi yoʻnalishlarida yigirma kilogrammdan oshmaydigan ogʻirlikdagi bagajni, shaharlararo va xalqaro yoʻnalishlarda — belgilangan oʻlchamlardagi bagajning bir oʻrnini oʻzi bilan bepul, koʻrsatib oʻtilgan normalardagidan ortiqcha bagajni esa — haq evaziga olib yurish;
Oldingi tahrirga qarang.
tashish boshlanmasidan oldin chiptani topshirish va uning uchun toʻlangan summani qaytarib olish. Toʻlangan summaning tashuvchi tomonidan qaytarilish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi;
(19-modda ikkinchi qismining oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son qarori bilan tasdiqlangan “Avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagaj tashish qoidalari”ning 62-bandiga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
yoʻlovchilarni tashuvchi reyslar kechikkan yoki bekor qilingan taqdirda yetkazilgan ziyonni va maʼnaviy zararni qonunchilikka muvofiq toʻlattirish va qoplattirish.
(19-modda ikkinchi qismining yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQarang: Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son qarori bilan tasdiqlangan Avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagajni tashish qoidalarining 114-bandi.
Ushbu modda ikkinchi qismining uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida berilgan imtiyozlarni tatbiq qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda tashuvchining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
20-modda. Mijozning majburiyatlari
Mijoz:
tashish shartnomasi shartlariga rioya qilishi;
tashish qoidalarida oʻziga qoʻyilgan talablarni bajarishi;
tashilayotgan yukning tashish shartnomasiga muvofiqligini tasdiqlovchi zarur hujjatlarni tashuvchining talabiga binoan taqdim etishi;
avtotransport vositalarining tashilishi lozim boʻlgan yuk yoki bagaj yoniga bemalol va xavfsiz kirib bora olishini taʼminlashi;
Oldingi tahrirga qarang.
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni bajarishi shart.
(20-moddaning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
21-modda. Tashish shartnomasidan kelib chiqadigan majburiyatlar boʻyicha javobgarlik
Oldingi tahrirga qarang.
Tashish shartnomasidan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarmagan yoki tegishli darajada bajarmagan taqdirda, tomonlar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladilar.
(21-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQoʻshimcha maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 718-moddasiga, hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son qarori bilan tasdiqlangan “Avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagaj tashish qoidalari”ning X-bobiga (“Tashuvchilarning, yoʻlovchilarning va buyurtmanoma (buyurtma) bergan yoki boshqa tashish shartnomasini tuzgan shaxslarning javobgarligi, eʼtirozlar va daʼvolar”) qarang.
Tomonlarning qonunda belgilab qoʻyilgan javobgarlikni cheklash yoki bartaraf etish haqidagi bitimi haqiqiy emas.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining XI bobi, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining XVIII bobi.
22-modda. Yuk yoki bagaj yoʻqolgan, kam chiqqan yoki shikastlangan (buzilgan) hollarda tashuvchining javobgarligi
Agar tashuvchi yuk yoki bagajning yoʻqolishi, kam chiqishi yoki shikastlanishida (buzilishida) oʻzining aybi yoʻqligini isbotlay olmasa, tashish uchun qabul qilib olgan yuk yoki bagaj yoʻqolganligi, kam chiqqanligi yoki ularga shikast yetkazilganligi (buzilganligi) uchun javobgar boʻladi.
Yuk yoki bagajni tashish vaqtida yetkazilgan zarar yoʻqotilgan, kam chiqqan yoki shikastlangan (buzilgan) yuk yoki bagaj qiymati, shuningdek tashuvchi yoʻqolgan, kam chiqqan yoki shikastlangan (buzilgan) yuk yoki bagajni eltib berish uchun mijozdan olgan kira haqi qiymati miqdorida, agar bu kira haqi yuk yoki bagajning bahosiga kirmasa, tashuvchi tomonidan qoplanadi.
Mijoz tashuvchidan yuk yoʻqolgani, kam chiqqanligi yoki shikastlangani (buzilgani) tufayli yetkazilgan boshqa zararlar ham qoplanishini talab qilishga haqli.
23-modda. Tashuvchining yuk tashish uchun avtotransport vositasini bermaganligi yoki oʻz vaqtida bermaganligi uchun javobgarligi
Oldingi tahrirga qarang.
Tashuvchi tashish shartnomasiga muvofiq yuk tashish uchun avtotransport vositasini bermaganligi yoki oʻz vaqtida bermaganligi uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 24-bobi.
Agar avtotransport vositasini bermaganlik yoki oʻz vaqtida bermaganlik yengib boʻlmas kuch, harbiy harakatlar, muayyan yoʻnalishda yuk tashish toʻxtatib yoki cheklab qoʻyilganligi tufayli yuz bergan boʻlsa, tashuvchi qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikdan ozod qilinadi.
(23-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 333-moddasi.
24-modda. Yuk tashish uchun tashuvchi tomonidan berilgan avtotransport vositasidan foydalanmaganlik uchun mijozning javobgarligi
Oldingi tahrirga qarang.
Yuk tashish uchun tashish shartnomasiga muvofiq berilgan avtotransport vositasidan foydalanmaganlik uchun mijoz qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 24-bobi.
Agar bu yengib boʻlmas kuch, harbiy harakatlar, muayyan yoʻnalishda yuk tashish toʻxtatib yoki cheklab qoʻyilganligi tufayli yuz bergan boʻlsa, mijoz qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikdan ozod qilinadi.
(24-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 333-moddasi.
25-modda. Yoʻlovchini joʻnatib yuborish kechiktirilgani uchun tashuvchining javobgarligi
Oldingi tahrirga qarang.
Yoʻlovchilarni tashish uchun avtotransport vositasini joʻnatish kechiktirilgan yoki u belgilangan manzilga kechikib kelgan taqdirda (shahar va shahar atrofida tashishlar bundan mustasno), tashuvchi, agar kechiktirish yoki kech yetib borish tashuvchiga bogʻliq boʻlmagan holatlar tufayli yuz berganligini isbotlay olmasa, yoʻlovchiga jarima tariqasida neustoyka toʻlaydi. Jarima miqdori va uni toʻlash tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.
(25-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiBatafsil maʼlumot uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 4-noyabrdagi 482-son qarori bilan tasdiqlangan “Avtomobil transportida yoʻlovchilar va bagaj tashish qoidalari”ning 116-bandiga qarang.
Yoʻlovchiga jarima toʻlash tashuvchini avtotransport vositasi kechiktirilishi yoki kech yetib borishi tufayli yoʻlovchi koʻrgan zararni unga toʻlashdan ozod etmaydi.
Avtotransport vositasi kechiktirilganligi sababli yoʻlovchi unda joʻnashdan voz kechgan taqdirda, tashuvchi yoʻlovchiga kira haqini va u qilgan boshqa xarajatlarni qaytarishi shart.
26-modda. Yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga shikast yetkazilganligi uchun tashuvchining javobgarligi
Tashuvchi tashish paytida yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga shikast yetkazilganligi uchun, agar u shikast jabrlanuvchining qasdi yoki yengib boʻlmas kuch tufayli yuz berganligini isbotlay olmasa, javobgar boʻladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga shikast yetkazilganligi uchun tashuvchining javobgarligi qonunchilik bilan belgilanadi.
(26-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiOʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 725-moddasiga muvofiq yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga shikast yetkazilganligi uchun tashuvchining javobgarligi, agar qonunda yoki shartnomada kuchaytirilgan javobgarlik nazarda tutilgan boʻlmasa, ushbu Kodeksning 57-bobi (“Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlar”) qoidalari boʻyicha belgilanadi.
27-modda. Mijozning zarar yetkazganlik uchun javobgarligi
Mijoz oʻzining aybi bilan boshqa shaxslarga, tashuvchining va boshqa shaxslarning tashuvchi javobgar boʻlgan mol-mulkiga yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻladi.
Yuk joʻnatuvchi transport hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlar notoʻgʻriligi, noaniqligi yoki toʻliq emasligi tufayli yuzaga kelishi mumkin boʻlgan barcha zararlar uchun tashuvchi va uchinchi shaxs oldida javobgar boʻladi.
Oldingi tahrirga qarang.
28-modda. Ixtiyoriy va majburiy sugʻurta
Yoʻlovchilarning hayotini, sogʻligʻini ixtiyoriy sugʻurta qilish, shuningdek bagaj va yuklarni sugʻurta qilish tegishli sugʻurta shartnomalari asosida amalga oshiriladi.
Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish tashuvchi tomonidan amalga oshiriladi.
LexUZ sharhi(28-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 9-iyundagi OʻRQ-388-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 23-son, 301-modda)
29-modda. Avtomobil transportida xavfsizlik va ekologiya normalarini taʼminlash
Tashuvchi yoʻlovchilar, bagaj va yuklarni tashish, fuqarolar hayoti va sogʻligʻi, harakat xavfsizligini hamda atrof muhit muhofaza qilinishini taʼminlashi shart.
Oldingi tahrirga qarang.
Avtotransport korxonalari, avtovokzallar, avtobekatlarning transport vositalari harakati va yuk ortish-tushirish ishlari amalga oshiriladigan hududlari oʻta xavfli tegralar hisoblanadi. Oʻta xavfli tegralarda boʻlish va unda ishlarni amalga oshirish qoidalari qonunchilik bilan belgilanadi.
(29-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQarang: Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 16-fevraldagi 35-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida xavfli yuklarni avtomobil transportida tashish qoidalari.
Zaharlovchi, portlovchi, alangalanuvchi, radioaktiv, zaharli va boshqa xavfli yuklar faqat bunday yuklarni tashish qoidalariga muvofiq tashilishi lozim. Mijoz va tashuvchi ularning bexatar tashilishi, ortilishi va tushirib olinishini taʼminlashlari shart. Xavfli yuklarni qoʻriqlash va kuzatib borish yukni joʻnatuvchilar yoki oluvchilar tomonidan butun yoʻl davomida taʼminlanadi.
LexUZ sharhiOʻzbekiston Respublikasi hududi orqali faqat maxsus ruxsatnomalar boʻlgan taqdirda tranzit qilinadigan xavfli yuklar roʻyxatiga (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 21-fevraldagi 62-son qaroriga 1-son Ilova) qarang.
30-modda. Nizolarni hal qilish
Tashuvchi va mijoz oʻrtasida yuzaga keladigan nizolar sud tartibida hal etiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
31-modda. Avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Avtomobil transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
(31-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
LexUZ sharhiQarang: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining XI bobi, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining XVIII bobi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
1998-yil 29-avgust,
674-I-son
(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-y., 9-son, 174-modda; 2015-y., 23-son, 301-modda; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 23.01.2025-y., 03/25/1021/0063-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 17.04.2026-y., 03/26/1129/0375-son)
