26.02.2025 йилдаги 01/2-15-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 26.02.2025 йилдаги 01/2-15-сон
Date of entry into force
09.04.2025
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
 ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
БУЙРУҒИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 9 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 341]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 7 январдаги 8-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар асослари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси ҳамда Фанлар академияси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 26 февраль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
01/2-15-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 25 февраль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 18 февраль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 28 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси бошқарув раиси в.б Б. БОБОКУЛОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 8 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фанлар академияси президенти Ш. АЮПОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 7 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 26 февралдаги 01/2-15-сон буйруғига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг талаблари гидротехника ҳамда транспорт иншоотлари, шунингдек динамик юкламали дастгоҳларнинг пойдеворлари ҳамда чуқур жойлашган пойдеворлар заминларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти.Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник қидирувлар. Асосий қоидалар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 1.02.08-19 «Қурилиш учун муҳандислик-геодезик қидирувлар. Қоидалар тўплами»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 1.02.11-15 «Қурилиш учун муҳандислик экология қидирувлари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 3.03.01-22 «Юк кўтарувчи ва тўсувчи конструкциялар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.03-12 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш нормалари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 5180-2015 Грунтлар. Физик хусусиятларини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 12248-2010 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 12536-2014 Грунтлар. Гранулометрик (донадорлик) ва микроагрегат таркибини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения гранулометрического (зернового) и микроагрегатного состава);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 19912-2012 Грунтлар. Статик ва динамик зондлаш орқали дала синов усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний статическим и динамическим зондированием);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 20276-2012 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини дала усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы полевого определения характеристик прочности и деформируемости);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 20522-2012 Грунтлар. Синов натижаларини қайта ишлаш статистик усуллари (расмий манба: Грунты. Методы статистической обработки результатов испытаний);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 23740-2016 Грунтлар. Органик моддалар таркибини лаборатория усулларида аниқлаш (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения содержания органических веществ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 24846-2012 Грунтлар. Бино ва иншоотлар пойдеворининг деформацияларини ўлчаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы измерения деформаций оснований зданий и сооружений);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 24847-2017 Грунтлар. Мавсумий музлаш чуқурлигини аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы определения глубины сезонного промерзания);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 25100-2020 Грунтлар. Таснифлаш (расмий манба: Грунты. Классификация);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 27751-2014 Қурилиш конструкциялари ва заминларининг ишончлилиги. Асосий қоидалар (расмий манба: Надежность строительных конструкций и оснований. Основные положения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 30416-2012 Грунтлар. Лаборатория синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Лабораторные испытания. Общие положения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 30672-2015 Грунтлар. Дала синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 23161-2012 Грунтлар. Лаборатория усулида ўта чўкиш хусусиятларини аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения характеристик просадочности);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 22733-2016 Грунтлар. Максимал зичликни лабораторияда аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 24143-80 Грунтлар. Лаборатория усулида шишиш ва киришиш хусусиятларини аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик набухания и усадки);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 10650-2013 Торф. Парчалаш даражасини аниқлаш усули (расмий манба: Торф. Метод определения степени разложения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
СанҚваН 0272-09 Ўзбекистон шароитида тупроқни ифлосланишдан ҳимоя қилиш схемаларига гигиеник асослашлар тузишнинг санитария қоидалари ва нормалари (расмий манба: Составления гигиенических обоснований к схемам охраны почвы от загрязнения в условиях Узбекистана).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг ўтириб қолиши — фойдали қазилмаларни қазиш, гидрогеологик шароитни ўзгариши, ер ости сувлари сатҳини пасайиши, карст-суффозия жараёнлари натижасида ҳосил бўладиган деформациясини вертикал ташкил этувчиси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўпирилиш — карст қатламлари, тоғ қазилмалари устида ёки грунтни суффозия натижасида чиқиб кетиш радиуси грунт қатламини ўпирилишидан ҳосил бўлувчи грунтни узлуксизлигини бузилиши натижасида ер юзаси деформациясини вертикал ташкил этувчиси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кам қаватли бинолар — баландлиги уч қаватдан юқори бўлмаган турар жой объектлари ва жамоат бинолари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
баланд бинолар — баландлиги 75 m дан юқори бўлган бинолар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
барраж эффекти — фильтрация оқими ҳаракати йўлига қўйилган тўсиқ натижасида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Бино ва иншоотларнинг заминини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш учун муҳандислик-геологик қидирув натижаларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг вазифаси, технологик ва конструктив хусусиятлари ҳамда ундан фойдаланиш шартларини тавсифловчи маълумотларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг пойдеворларга таъсир этувчи юкларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилишлар, янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ёки иншоотларнинг таъсири.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Грунтларнинг мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятлари, шунингдек пойдевор ҳамда бошқа ер ости конструкцияларининг физик-механик хусусиятларидан фойдаланишни таъминлайдиган лойиҳа ечимини танлаш мавжуд лойиҳа вариантларини техник-иқтисодий таққослаш орқали амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Қурилишни ташкил этиш лойиҳаларини ишлаб чиқишда бино ва иншоотларни қуришнинг барча босқичларида конструкциялар ишончлилигини таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Бино ва иншоотларни лойиҳалаш ишлари техник топшириқ ҳамда мазкур ШНҚнинг 3-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда уларнинг хавф-хатар тоифаси қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

кам қаватли

3 қаватгача (3 қават ҳам киради)

I

ўрта қаватли

5 қаватгача (5 ҳам киради)

II

кўп қаватли

6 дан юқори 12 қаватгача

III

12 қаватдан юқори

IV

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Замин ва пойдеворларни лойиҳалаш ва уларни барпо этиш учун муҳандислик қидирувларини олиб бориш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Қурилиш учун муҳандислик қидирувлари ШНҚ 1.02.07-19, ШНҚ 1.02.08-19, ШНҚ 1.02.09-21 ҳамда ШНҚ 1.02.11-15 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Мураккаб муҳандислик-геологик шароитларга эга бўлган ҳудудларда муҳандислик қидирувларни олиб боришда қуйидаги ҳолатлар инобатга олиниши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкувчан, кўпчувчан, қумли, гипсли, шўрланган, антропоген, сувга тўйинган хоссаларга эга бўлган грунтлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавфли геологик жараёнлар (карст, кўчкилар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қайта ишлов бериладиган ҳудудларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Муҳандислик қидирувлари натижалари бўйича ҳисоботларда ва лойиҳа ҳужжатларида замин грунтларининг номланиши ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Муҳандислик қидирувлари натижалари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин, пойдевор ва ер ости иншоотлари турини танлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик шароитлари ва грунт хусусиятларининг ўзгариши (қурилиш ва фойдаланиш жараёнида) прогнозини ҳисобга олган ҳолда чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисобларни бажаришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик тадбирларининг тури ва ҳажмларини танлаш ҳамда уларни қўллашга оид маълумотларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Бино ва иншоотларни муҳандислик қидирувларининг натижалари ёки улар тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаса, уларни лойиҳалашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Қурилиши режалаштирилган ҳудуд атрофида бошқа қурилишлар мавжуд бўлганда, янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бинолардан ташқари атрофдаги бинолар учун ҳам муҳандислик қидирувлари амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Замин ва пойдевор турларини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот конструкциясининг заминга ўзаро таъсирини ҳисобий схемасини белгилашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланилаётган бино ва иншоотнинг замин ва пойдеворининг чегаравий деформациясини аниқлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилишга таъсирини геотехник прогноз қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг конструктив ечимларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
барпо этишни кетма-кетлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашда қуйидаги маълумотларга асосланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудуднинг муҳандислик-геологик ва муҳандислик-экологик шароитлари тўғрисидаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилишнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисидаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилаётган бино ва иншоотларда фойдаланиладиган конструкциялар, юклар, пойдеворларнинг турлари ва ўлчамлари тўғрисидаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор грунтларига босим ҳамда иншоотларнинг кузатилган деформациялари тўғрисидаги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор турини танлашда қуйидаги маълумотлар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворнинг жойлашиш чуқурлигини аниқлашда олинган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни тайёрлаш усулини белгилашда олинган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиши режалаштирилган ҳудуднинг муҳандислик-гидрометеорологик қидирувлари тўғрисидаги маълумотлар ШНҚ 1.02.10-23 га мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Бино ва иншоотнинг замини ва пойдеворини ШНҚ 3.01.01-22, ШНҚ 3.01.03-24, ШНҚ 3.01.02-23 ҳамда ҚР 02.01-23 га мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Янги қуриладиган ёки мавжуд бўлган бино ва иншоотни реконструкция қилишда қўшимча деформация юз беришини олдини олиш мақсадида, бино ва иншоот атрофидаги объектларга таъсирини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг лойиҳасини ҳамда унинг заминини ва пойдеворининг прогноз қилинаётган қўшимча деформациясини, атрофдаги қурилган иншоотларга таъсир ҳудудини мазкур ШНҚнинг 6-боби талаблари асосида ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг замини ҳамда пойдевори лойиҳасида уларнинг атрофида бирон-бир объектни жойлаштиришда геотехник кузатув ишлари ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Геотехник кузатувларнинг таркиби, ҳажми, усуллари бино ва иншоотларнинг масъуллик даражаси, муҳандислик-геологик шароитларнинг мураккаблигига кўра мазкур ШНҚнинг 12-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник кузатувлар бино ва иншоотда янги ёки етарли даражада ўрганилмаган конструкциядан ёки пойдевордан фойдаланилганда, лойиҳалаш топшириғида қўшимча ўрганишлар ўтказиш учун талаблар белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Қурилишнинг илмий-техник кузатув ишлари қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноёб бино ва иншоотларнинг замини ҳамда пойдеворларини лойиҳалашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларни реконструкция қилишда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофи ўралган шароитда, реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Илмий-техник кузатув ишлари қуйидагича бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик тадқиқотлар (ноанъанавий ҳисоблаш усуллари ва конструктив ечимларни ҳисобга олган ҳолда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳалаш ва қурилиш жараёнида олиб бориладиган илмий тадқиқотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Илмий-техник кузатув ишлари таркибига қуйидагилар киритилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик қидирув натижаларини таҳлил қилиш ва баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
геологик хавфни баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг замини ҳамда пойдевори ҳолатига таъсирлар турини ҳисобга олиб прогноз қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишни атрофдаги қурилган бино ва иншоотларга, геологик муҳитга ва экологик ҳолатга таъсирини геотехник прогноз қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юз бериши мумкин бўлган авария ҳолатининг сабабларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
амалий тажриба-тадқиқот ишларини бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
барча турдаги геотехник кузатув натижаларини тўплаш ва таҳлил қилиш, олинган маълумот натижалари билан таққослаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Монолит, йиғма бетон ёки темир-бетон, тош ёки ғиштдан иборат бўлган пойдевор ҳамда ер ости иншоотларини лойиҳалаш ишлари ШНҚ 2.03.01-24, ШНҚ 2.03.07-21, ШНҚ 2.03.11-24 ҳамда ШНҚ 3.03.01-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Заминларни лойиҳалаш жараёнида бузилган ёки самарасиз фойдаланаётган қишлоқ хўжалиги ерларини тиклаш, (рекультивация қилиш) қурилиш майдони учун кейинчалик фойдаланиш учун унумдор тупроқ қатламини қазиб олиб ташлашни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Муҳандислик-экологик қидирувлар маълумотларига кўра, газлар (радон, метан) ажралиб чиқадиган жойларда грунт билан туташган конструкцияларни изоляция қилиш ёки ШНҚ 1.02.11-15 га мувофиқ газлар концентрациясини камайтирувчи чора-тадбирлар бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Заминларни лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Заминларни лойиҳалашни ҳисоблашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин тури (табиий ёки сунъий);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг тури, конструкцияси, материали ва ўлчамлари (саёз ёки чуқур жойлашиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминларни тасмасимон, устунсимон плита, темир-бетон, бетон, тош ёки ғиштдан терилганлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфида келтирилган замин деформациясини бино ва иншоотни фойдаланишдаги ишончлилигига таъсирини камайтириш зарур бўлган чора-тадбирларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилиш (бино ва иншоот)ларга таъсир деформациясини камайтириш чора-тадбирларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Заминлар чегаравий ҳолатларининг икки гуруҳи бўйича ҳисобланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биринчи гуруҳ — юк кўтариш қобилияти бўйича (бино ва иншоот ҳамда унинг заминининг шакли ва ҳолатини турғунлигини йўқотилиши, мўрт, ёпишқоқ ёки бошқа ҳолатдаги бузилишлар, радиусли тебранишлар, заминни ҳаддан ташқари деформацияланиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккинчи гуруҳ — деформациялар бўйича (бино ва иншоотнинг чўкиши, кўтарилиши, эгилиши, қийшайиши, маълум бир бурчакка оғиши, тебраниши, дарз кетиши).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Бино ва иншоотларнинг заминлари барча деформациялар бўйича (бундан мазкур ШНҚнинг 139-бандида келтирилганлари мустасно) ҳамда 29-бандида келтирилган ҳолларда эса юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Юк кўтариш қобилияти бўйича заминларни ҳисоблаш қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминларга катта миқдордаги горизонтал юклар (тиргак деворлар, тиргак конструкцияларнинг пойдеворлари, реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг чуқурлаштирилган ертўлалари) ҳамда зилзилавий юклар таъсир қилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот нишабликда ёки нишаблик яқинида жойлашган ҳолларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот котлован ёки ер ости қазиш ишлари ҳудуди яқинида жойлашган ҳолларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот мазкур ШНҚнинг 144-бандида келтирилган дисперс грунтлардан иборат бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин қоятошли грунтлардан иборат бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу ШНҚнинг 8-бандига асосан бино ёки иншоот IV хавф-хатар тоифасига кирганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларни реконструкция қилишда унинг заминига таъсир қилаётган юк миқдори ортган ҳолларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминларни ушбу банднинг 2-3-хатбошиларида келтирилган ҳолатларда юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш ишлари лойиҳаланаётган пойдеворнинг силжишини олдини олиш учун кўзда тутилган конструктив тадбирларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотларни лойиҳалашда уларнинг пойдеворлар ўрнатилгандан сўнг, котлован бўшлиқларини грунт билан қайта тўлдирмасдан бино ва иншоотни қуриш имконияти мавжуд бўлса, қурилиш жараёнида таъсир қиладиган юкламаларни инобатга олган ҳолда заминнинг юк кўтариш қобилиятини текшириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Бино ва иншоотларни лойиҳалаш жараёнида уларнинг замин билан ўзаро таъсири ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоот ҳамда заминни биргаликда ҳисоблаш учун аналитик, сонли усуллардан (чекли элементлар, чекли айирмалар усули, чегаравий элементлар усули) фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Заминларни чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда уларни мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган чегаравий ҳолатларга эришишнинг олдини олувчи техник ечимлар танланиши, бунда грунтнинг физик-механик хусусиятларининг ўзгаришига олиб келадиган (ер усти ёки ер ости сувлари, иқлим омиллари, ҳар хил турдаги иссиқлик манбалари, техноген таъсирлар) (бундан лойиҳаланаётган бино ва иншоотдан узатилаётган юклар мустасно) ҳамда ташқи муҳитнинг агрессив (салбий) таъсирини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Конструкцияларнинг фазовий ишлашини, геометрик ва физик ночизиқликни, анизотропияни, материаллар ва грунтларнинг пластик ҳамда реологик хусусиятларини, шунингдек пойдевор остидаги пластик деформация жойларининг ривожланишини ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Муҳандислик-геологик қидирув натижалари қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиши мўлжалланаётган ҳудуднинг жойлашуви, унинг рельефи, иқлими ва сейсмик шароитлари, шунингдек аввал бажарилган муҳандислик қидирувлар натижаларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик тузилиши грунт қатламларининг стратиграфик кетма-кетлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни шаклланишининг пайдо бўлиш шакли, уларнинг режадаги ва чуқурлиги бўйича ўлчамларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг ёши, келиб чиқишини (таснифлаш номларида ва танланган муҳандислик-геологик элементларни кўрсатган ҳолда ГОСТ 25100-2020 талабларига мувофиқ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдоннинг сувли қатламларнинг мавжудлиги, қалинлиги ва жойлашишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари режимини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг пайдо бўлган ва ўрнатилган сатҳлари белгилари, уларнинг мавсумий ҳамда кўп йиллик ўзгаришларининг амплитудаси, сув сарфини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг фильтрлаш хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг кимёвий таркиби ва уларнинг ер ости иншоотлари материалларига нисбатан агрессивлиги тўғрисидаги гидрогеологик шароитларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 5-бобида келтирилган махсус грунтларнинг мавжудлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноқулай геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларни (карст, кўчкилар, сув тошқини, суффозия, тоғ қазилмалар ўрни, ҳарорат ўзгаришлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни физик-механик хусусиятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида грунтнинг гидрогеологик шароитлари ва физик-механик хоссаларининг мумкин бўлган ўзгаришлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Грунтларнинг физик-механик хоссалари қуйидагиларга асосан белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт ва унинг заррачаларининг зичлиги ва намлиги ГОСТ 5180-2015 ва ГОСТ 30416-2012 лар бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ғоваклик коэффициенти бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йирик бўлакли ва қумли грунтларнинг донадорлик таркиби ГОСТ 12536-2014 бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли грунтлар учун оқувчанлик ва ёйилувчанлик чегарасидаги намлиги, юмшоқлик сони ва оқувчанлик кўрсаткичлари ГОСТ 5180-2015 бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички ишқаланиш бурчаги, солиштирма туташувчанлиги, деформация модули ва кўндаланг деформация модули ГОСТ 12248-2010, ГОСТ 20276-2012, ГОСТ 30416-2012 ва ГОСТ 30672-2015 лар бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир ўқли сиқилишга вақтинчалик қаршилик, қоя тошли грунтлар учун юмшаш ва эриш чегараси кўрсаткичлари ГОСТ 12248-2010 бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Махсус техник шарт асосида ҳисоблар учун зарур бўлган грунтларнинг ўзига хос хусусиятларини қўшимча равишда аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Муҳандислик-геологик қидирувлар бўйича ҳисоботда грунт хоссаларини лаборатория ва дала шароитида аниқлаш усуллари ҳамда тадқиқот натижаларини қайта ишлаш усуллари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Муҳандислик-геологик қидирувлар тўғрисидаги техник ҳисоботга қуйидагилар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни қазиб олиш устунлари, грунт намуналари олиш жойлари ва дала синовлари пунктлари, шунингдек ер ости сувлари сатҳлари кўрсатилган муҳандислик-геологик қирқимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг физик-механик хусусиятлари, уларнинг норматив ва ҳисобий қийматлари кўрсаткичлари жадваллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни лаборатория ва дала шароитида синовлари графиклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларини кимёвий таҳлили ҳамда уларнинг бетон ва металлга нисбатан агрессивлиги таъсирини қайд этиш журналлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Заминларни ҳисоблашда ҳисобга олинадиган юклар ва таъсирлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Бино ва иншоот заминига ёки унинг алоҳида конструктив элементларига таъсир этишини ҳисобга олинадиган юклар ва таъсирлар, юкнинг ишончлилик коэффициентлари ҳамда юкларнинг йўл қўйиладиган биргаликдаги таъсири ушбу ШНҚ ва ШНҚ 2.01.07-21 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминга юкларни ҳисоблашда қуйидаги ҳолатларда уларнинг пойдевор усти конструкциясида қайта тақсимланишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III муҳимлик даражасидаги бино ва иншоотларнинг заминларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот билан биргаликдаги замин грунти массивининг умумий турғунлигида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор замини чўкишларини ўртача қийматларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намунавий лойиҳани маҳаллий грунт шароитларига боғлаш босқичидаги заминнинг деформацияларида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Заминларнинг барча ҳисоблари юкларнинг ҳисобий қийматлари бўйича бажарилиши, бунда юкларнинг ҳисобий қийматлари чегаравий ҳолати гуруҳига кўра ўрнатилган юк бўйича ишончлилик коэффициентига нормадаги юкларнинг кўпайтириш орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни ҳисоблашда юк бўйича ишончлилик коэффициенти қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий ҳолатларнинг биринчи гуруҳи учун (юк кўтариш қобилияти бўйича) — ШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий ҳолатларнинг иккинчи гуруҳи учун (деформациялар бўйича) — бирга тенг деб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш юкларнинг асосий жамланмаси учун қуйидагича амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юк кўтариш қобилияти бўйича — асосий жамланмада;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус юклар ва таъсирлар мавжуд бўлганда — асосий ва махсус жамланмада.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ юк кўтариш қобилияти бўйича заминларни ҳисоблашда узоқ ва қисқа муддатли бўлиши мумкин бўлган ораёпмалар ва қор юклари учун юклар қисқа муддатли, деформациялар бўйича ҳисоблашда эса узоқ муддатли деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Заминларни ҳисоблашда пойдеворлар яқинига тахланадиган ва жойлаштириладиган материал ҳамда ускуналардан тушадиган юкларни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Деформациялар бўйича заминларни ҳисоблашда иқлимий ҳароратнинг таъсири сабабли конструкциялардаги зўриқишлар, ҳарорат ва чўкиш чоклар орасидаги масофа тегишли конструкцияларни лойиҳалаш учун ушбу ШНҚда келтирилган қийматлардан ошмаса, уларни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Кўприклар ва қувурлар таянчларини грунт кўтармаси остида ҳисоблашда юклар, таъсирлар, уларнинг бирикмаси ва юк бўйича ишончлилик коэффициентлари ШНҚ 2.05.03-22 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Заминларнинг юк кўтариш қобилияти ва деформациясини аниқлашда грунтларнинг механик хоссаларининг асосий параметрлари уларнинг мустаҳкамлиги ҳамда деформация кўрсаткичлари (ички ишқаланиш бурчаги φ, солиштирма туташувчанлиги с қоятошли грунтларнинг бир ўқли сиқилишига мустаҳкамлик чегараси Rc, грунтларнинг деформация модули Е ва кўндаланг деформация коэффициенти v) ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларнинг замин грунти билан ўзаро таъсирини ифодалайдиган ва тажриба йўли билан аниқланадиган бошқа параметрлар (музлашдаги солиштирма кенгайиш кучлари, заминнинг қаттиқлик коэффициенти)дан ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Табиий пайдо бўлган, шунингдек сунъий ҳосил қилинган грунтларнинг кўрсаткичлари III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун қуйидагича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг қуриш ва улардан фойдаланиш жараёнида грунтлар намлиги ўзгариши мумкинлигини ҳисобга олган ҳолда дала ёки лаборатория шароитида бевосита синаш асосида (тўла сувга тўйинмаган (Sr < 0,8) лойли грунтлар ва чангсимон қумлар ҳамда махсус грунтларда намликнинг ошиши натижасида уларнинг мустаҳкамлик ҳамда деформацияланиш кўрсаткичлари камайишини ҳисобга олиш зарур);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намлиги ошиши прогноз қилинаётган грунтларда уларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини (φ ва с) аниқлаш учун грунт намунаси олдиндан прогноз қилинаётган намлик миқдоригача сув билан тўйинтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дала шароитида деформация модулини аниқлашда дастлаб грунтни табиий намликда тадқиқ қилишга ва деформация модулини аниқланган қийматини кейинчалик компрессия тадқиқотлари натижасида аниқланган қиймат асосида тўғрилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Майдаланган грунтларни деформация хусусиятларини ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ, дала шароитида шурфда статик юк таъсирида ва тиргаксиз шахта ёки котлованларда майдони 2500-5000 cm2 бўлган текис горизонтал штамплар ёрдамида ҳамда қудуқ ёки массивларда текис штамп ёки майдони 600 cm2 га тенг бўлган айланма куракли штамп орқали аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Горизонтал ва вертикал йўналишларда анизотроплиги аниқ ифодаланмаган лойли ва қумли грунтларнинг Е деформация модули ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ қудуқ ёки массивларда прессиометрлар ёрдамида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Қумли ва лойли грунтларнинг деформация модули (Е ) статик зондлаш усули билан, қумларни деформация модулининг эса (чангсимон сувга тўйинганлар бундан мустасно) ГОСТ 19912-2012 талаблари бўйича динамик зондлаш усули билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун зондлаш маълумотларига кўра деформация модули E қийматлари қумли ва лойли грунтни штамплар, прессиометрлар, шунингдек уч ўқли сиқиш асбобларида (ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ) параллел равишда ўтказилган синовлар натижалари билан таққослаш асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун деформация модули (Е) миқдорини фақат зонд ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида келтирилган статик асосланган маълумотлар мавжуд бўлганда III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларга ҳам зонд усулида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. Лёссимон грунтлар ҳудудида жойлашган саноат бинолари, турар жой объектлари ҳамда қишлоқ хўжалиги бино ва иншоотларининг заминларини, лёсс ҳамда лёссимон грунтларини мазкур ШНҚнинг 11-иловасида келтирилган жадвалларга мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ҳудудида жойлашган саноат бинолари, турар жой объектлари ҳамда қишлоқ хўжалиги бино ва иншоотларининг заминларининг норматив ва ҳисобий элементлари кўрсаткичлари мазкур ШНҚнинг 12-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. Лойли грунтларнинг деформация модули Е ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ лаборатория шароитида компрессион ва уч ўқ бўйлаб сиқиш асбоблари ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун деформация модули (Е) миқдорини фақат компрессион тадқиқот натижаларига кўра, уларни мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган кўпайтирувчи коэффициентлар ( mk) ёрдамида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу коэффициентлар оқувчанлик кўрсаткичи 0 < IL ≤ 1 бўлган тўртламчи лойли грунтларда қўлланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Компрессион синовлари учун деформация модулининг қийматлари 0,1-0,2 МPа босим оралиғида ҳисобланиши ва грунтнинг кўндаланг деформациялари йўқлигини ҳисобга олган ҳолда, b коэффициентининг қиймати ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида келтирилган статистик маълумотлар мавжуд бўлганда, mk қийматлари III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун қўлланилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Грунт тури

Ғоваклик коэффициенти е ни қуйидаги қийматларда тk коэффициентини қиймати

0,45 — 0,55

0,65

0,75

0,85

0,95

1,05

Лойли қум

4

3.5

3

2

-

-

Қумли лой

5

4,5

4

3

2,5

2

Лойлар

-

6

6

5,5

5

4,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. е ни оралиқ қийматлари учун mk ни қиймати интерполяция усули ёрдамида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Грунтни штамп, прессиометр ва компрессия ускунасида тадқиқ қилинганда, вертикал юкларнинг миқдори бино ва иншоотдан заминга узатилаётган босим ва лаборатория тадқиқотлари учун олинган грунт намунасининг жойлашиш чуқурлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни қуришда тадқиқотлар ўтказишда грунтни юксизлантириш ва уни қайта юклаш ҳамда деформация модулини биринчи Е ва иккиламчи Ее юкланиш чизиқлари орқали ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Майда грунтларнинг мустаҳкамлик хоссалари φ ва с қийматларини ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ грунтларни лабораторияда қирқиш ёки уч ўқ бўйлаб сиқилиш усули ёрдамида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дала шароитида ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ φ ва с қийматларини грунт монолитини шурфда ёки котлованда қирқиш орқали тадқиқ қилиб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Секин зичланувчи, сувга тўйинган лойли, органик-минерал ва органик грунтларнинг барқарорлашмаган ҳолати юзага келиши эҳтимолини ҳисобга олиш учун консолидацияланмаган ва дренажланмаган уч ўқли синовлар натижалари асосида заминнинг дренажланмаган мустаҳкамлик қиймати (cu)ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ аниқлаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дала шароитида заминнинг дренажланмаган мустаҳкамлик қиймати (cu)ни ГОСТ 12248-2010 талабларига мувофиқ қудуқ ёки массивларда айланма қирқиш усули (паррак) билан аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Лойли грунт ва қумларда φ ва с қийматлари II ва III хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ дала шароитида қудуқларда илгариланма ва айланма қирқиш усулида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Статик асосланган минтақавий маълумотлар, мақсадли ва амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида мавжуд бўлганда φ ва с қийматлари III хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун зонд усулида аниқланган қийматларга асосан қабул қилиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Қумлар ва лойли грунтларни φ ва с қийматларини ГОСТ 19912-2012 талабларига мувофиқ ҳамда статик зондлаш (чангсимон сувга тўйингандан ташқари) усулидан фойдаланиб аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун φ ва с ни зондлаш усулида аниқланган қийматларига ушбу грунтларни параллел равишда мазкур ШНҚнинг 50-бандида келтирилган усулларда аниқланган қийматлар билан таққослаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Қоятошли грунтларни бир ўқли сиқилишга мустаҳкамлик чегараси ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматлари ГОСТ 20522-2012 бўйича синов натижаларини статистик қайта ишлаш асосида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Заминларнинг барча ҳисоблари қуйидаги 1-формула бўйича аниқланадиган грунтлар хусусиятлари (Х) нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланиб бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Xn — ушбу кўрсаткичнинг норматив қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни мустаҳкамлик хусусиятларининг ҳисобий қийматлари φ, с ва майда грунтлар учун cu, қоя тошли грунтларнинг бир ўқли сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc, шунингдек грунтнинг зичлиги r ни ҳисоблашда грунт бўйича ишончлилик коэффициенти γg ни ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ шу кўрсаткичларнинг ўзгарувчанлигига, аниқлашлар сонига ва ишончлилик эҳтимоли қиймати α га кўра аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт бўйича ишончлилик коэффициенти γg ни грунтнинг бошқа хусусиятлари учун 1 га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт солиштирма оғирлиги (γ) нинг ҳисобий қийматини грунт зичлиги (r) ҳисобий қийматини эркин тушиш тезланиши (g) га кўпайтириб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Грунтларнинг хусусиятлари ҳисобий қийматларининг ишончлилик эҳтимоли (α) заминларни биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатда ҳисоблашда 0,95 га, иккинчи гуруҳ бўйича ҳисоблашда эса 0,85 га тенг деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Муҳандислик-геологик қидирувлар натижасига кўра, IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун грунтлар хусусиятлари ҳисобий қийматларининг ишончлилик эҳтимоли (α)ни юқорида келтирилганидан катта қийматини қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Грунт хусусиятларини норматив ва ҳисобий қийматларини ҳисоблаш учун керакли бўлган аниқлашлар сони замин грунтининг бир жинслимаслик даражасига ҳамда бино ва иншоотнинг муҳимлилик даражасига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш майдонида ажратилган муҳандислик-геологик ёки грунт элементи учун ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ грунтларни физик хусусиятлари ўнтадан, механик хусусиятлари олтитадан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Деформация модулларини дала шароитларида грунтларни штамп билан тадқиқ қилиш натижаси бўйича аниқлашда учта (ёки натижалар ўртача натижадан 25 фоиздан ортиқ фарқ қилмаса иккита) тадқиқот натижалари ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадваллар орқали уларнинг физик кўрсаткичлари ҳамда қуйидагилар бўйича аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар заминларини дастлабки ҳисоблаш орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III муҳимлик даражасидаги бино ва иншоотлар заминларини ҳамда электр узатиш ва алоқа ҳаво линиялари таянчлари заминларини ҳисоблаш орқали.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланганда мазкур ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларнинг охирги ҳисоблари учун 1-иловадаги жадвал маълумотларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ички ишқаланиш бурчаги φn, солиштирма илашиш cn ва деформация модули Е нинг норматив қийматларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадваллардан қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, грунт бўйича ишончлилик коэффициентини қуйидаги қийматларда қабул қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни деформацияга ҳисоблашда .......... γg = 1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
солиштирма туташувчанлик учун........... γg(c) = 1.5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зумли грунтларнинг ички ишқаланиш бурчаги учун.. γg(φ) = 1.1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли грунтларнинг ички ишқаланиш бурчаги учун... γg(φ) = 1.15.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Ер ости сувлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Янги бино ва иншоотларни қуриш ёки реконструкция қилишда заминларда ер ости иншоотларини лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳининг табиий, мавсумий ва кўп йиллик ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳининг техноген ўзгаришлари ва юза сувларининг пайдо бўлиши мумкинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чангсимон қумлар ва лойли грунтларда капилляр кўтарилиш радиусини ер ости сувлари сатҳидан баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг ишлаб чиқаришнинг технологик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик қидирув ишлари натижалари асосида ер остидаги конструкциялар материалига ва грунтларнинг коррозиявий фаоллигига нисбатан агрессивлик даражалари майдоннинг гидрогеологик шароитларини ва уларни иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида ўзгариши мумкинлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Бино ва иншоотни қурилган майдон ва унга туташ ҳудуддаги ер ости сувлари режимига таъсир даражасини баҳолаш учун қурилиш ва ундан фойдаланиш босқичида гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан прогноз қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан прогноз қилишни ер ости сувларини кўп йиллик режимини ҳосил бўлишига таъсир қилувчи омилларни ўзгаришини ҳисобга олиб, математик моделлаш, аналитик ва бошқа усулларда бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан аниқлашда ҳудудий ва маҳаллий турларга бўлинадиган режим ҳосил қилувчи омилларни аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳудудий омилларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дарё, канал, ва бошқа сув манбалари, корхонадан чиқиб кетаётган сувлар, аэрация станциясининг фильтрация майдонидан чиқаётган сувлар ҳисобига ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сув олиш иншоотлари, дренажлар, метрополитен қуритиш тизимининг карьерларни ишлаши ҳисобига депрессия воронкаси ҳосил бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Маҳаллий омилларга қуйидагилар киритилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости иншоотларини (қозиқли майдонлар) сувни тўсиши, атроф муҳитдаги сув ташувчи коммуникациялардан сизиб чиқувчи сувлар ҳисобига ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида ҳар хил турдаги дренажлар таъсирида депрессия воронкаси ҳосил бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни лойиҳалашда ер ости сувлари режимини кузатиш (қурилиш бўлаётган ва атроф муҳитдаги ҳудудларда) натижаларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилиш ҳудудида гидрогеологик ҳолатни ўзгаришига таъсир қилувчи сувли горизонт фильтрация параметрларини аниқлаш бўйича фильтрация тажриба ишлари комплексини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Ер ости сувлари сатҳининг мумкин бўлган табиий мавсумий ва кўп йиллик ўзгаришларини баҳолаш қуйидагилардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўп йиллик режим кузатувлари маълумотлари асосида қисқа муддатли кузатувлар натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдончасида муҳандислик қидирувлари вақтида амалга ошириладиган ер ости сувлари сатҳининг бир марталик ўлчовлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Бино ва иншоот ва ер ишларини бажариш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун ер ости сувлари сатҳининг ўртача кўп йиллик ҳолати ва уларнинг кузатув давридаги максимал ва минимал сатҳи ҳамда ер ости сувлари (баҳорги ва ёзги-кузги) тўғрисида тўлиқ маълумотлар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Сув тошқини хусусиятига кўра, табиий ёки техноген сув босган (ер ости сувлари сатҳининг чуқурлиги 3 m дан кам) ва сув босмаган ҳудудларга ажратилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Сув тошқинининг асосий омилларига қуйидагилар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш пайтида — ҳудудни вертикал режалаштириш пайтида ер усти оқими шароитларининг ўзгариши, ер ва қурилиш ишлари ўртасидаги узоқ муддатли узилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланишда — инфильтрация, бинолар ва қопламалар остидаги буғланишнинг пасайиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Ҳудудни сув босиши мумкинлигини баҳолаш ишлари қурилиш ва унга туташ майдонни майдоннинг муҳандислик-геологик шароитнинг лойиҳаланаётган (реконструкция қилинаётган) иншоот ва ўраб турувчи иншоотларнинг конструктив ҳамда технологик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, гидрогеологик шароитни ўзгаришини олдиндан аниқлаш асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун ер ости сувлари режимини бир йилдан кам бўлмаган вақт давомида стационар кузатишни ўз ичига олган махсус комплекс тадқиқотлар асосида ва техноген омилларни ҳисобга олган ҳолда ер ости сувлари сатҳини ўзгариш миқдорини олдиндан аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Ер ости сувлари сатҳи кўтарилганда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг сувга тўйиниши, гидростатик ва гидродинамик муаллақлик натижасида зичлашаётган қатламнинг кучланганлик ҳолатининг ўзгариши оқибатида грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияга оид хусусиятларининг ёмонлашуви;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг қўшимча чўкиши юз бериши мумкинлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Саноат ҳудудлари, зич, аралаш ва паст зичликли бинолар бўлган турар жой ҳудудлари, боғлар ҳамда ўрмонлар эгаллаган ҳудудларнинг грунт қатламининг сизиб ўтувчи сувлар қиймати W, mm/yil билан тавсифланади ва қуйидаги 2-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
W = (1 — m)Wnat + Wtec, (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m — майдонни сув ўтказмайдиган қатлам билан (асфальт, том) беркитилганлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Wnat — табиий шароитдаги сизот сувлари туфайли юз берадиган фильтрация сувларини сизиши, mm/yil;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Wtec — техноген омиллар туфайли юз берадиган фильтрация сувларини сизиши, mm/yil.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фильтрация сувларини сизиши (Wtec )ни қурилиш амалга оширилаётган ҳудуддаги кутилаётган сув истеъмолига боғлиқ равишда аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Турар жой зоналарида ер ости сувларининг шаклланишига таъсир этувчи ичимлик сувларининг йўқотилиш даражаси умумий сув истеъмолининг ўртача 3,6 фоизи миқдорида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишлаб чиқариш зоналари учун бу йўқотишлар ишлаб чиқаришнинг сув истеъмоли хусусиятига ва унинг фойдаланиш давомийлигига боғлиқ ҳолда сув сарфининг 4 — 6 фоизи миқдорда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун ҳудуднинг гидрогеологик шароити ўзгариш даражасини олдиндан аниқлаш қуйидаги мақсадларида бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлованга келаётган сувни ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован асослари ва ён бағирларининг барқарорлиги ҳамда суффозия жараёнлари юз бериши эҳтимолини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фильтрацияга қарши парда (экран) қуриш заруратини ва унинг чуқурлигини асослаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
депрессия воронкаси ўлчамларини аниқлаш билан бирга дренажнинг унга туташ майдонига таъсирини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг ер ости сувларини тўсиш хусусиятини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари бино ва иншоотларининг ер ости қисмига таъсир кўрсатадиган босимини ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасининг чўкишини ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дренажга келиб тушадиган сув ҳажмини ҳисоблаш ва дренажнинг таъсир радиусини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг капилляр кўтарилиши ҳудуди баландлигини баҳолаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Прогноз қилинаётган ер ости сувларининг сатҳида замин грунтларининг физик-механик хоссаларини ёмонлашиши, ноқулай геологик ва муҳандислик геологик жараёнларнинг ривожланиши, бино ва иншоотнинг ер ости қисмларидан нормал фойдаланиш шароитларининг бузилиши юз бериши мумкин бўлса, лойиҳада қуйидагича ҳимоя тадбирлари бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости конструкцияларини гидроизоляциялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳининг кўтарилишини чекловчи, сув юрадиган коммуникациялардан сув сизишига йўл қўймайдиган (дренаж, фильтрацияга қарши тўсиқлар, коммуникациялар учун махсус каналлар қуриш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг механик ёки кимёвий суффозияланишига тўсқинлик қилувчи (дренаж, шпунт, грунтларни мустаҳкамлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув босиш жараёнининг ривожланишини назорат қилиш, сув юрадиган коммуникациялардан сув сизишини ўз вақтида бартараф қилиш учун кузатув қудуқлари стационар тармоғини қуриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу бандда келтирилган ҳимоя тадбирлари (бири ёки бир нечтаси) ер ости сувларининг прогноз қилинадиган сатҳини, лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг конструктив ҳамда технологик хусусиятлари, масъуллик даражаси ва ҳисобий фойдаланиш муддатини, шунингдек сувдан ҳимоя қилиш тадбирларининг ишончлилигини ва қийматини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш босқичида қуйидагилар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув босиш ёки қуритиш жараёни устидан назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув юрадиган коммуникациялардан сув сизишини ўз вақтида бартараф этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув чиқариш ҳажмини бартараф этиш ёки камайтириш учун гидрогеологик шароитларни ўзгариши кузатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Ер ости сувлари ёки саноат оқовалари чуқур жойлашган конструкциялар материалларига нисбатан агрессив хусусиятга эга бўлса ёки грунтларнинг коррозияга таъсирчанлигини кучайтириши мумкин бўлса, ШНҚ 2.03.11-24 га мувофиқ коррозияга қарши чора-тадбирлар кўрилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлигига қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлиги қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг вазифаси ва конструктив хусусиятларини, унинг пойдеворига тушадиган юклама ва таъсирларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
туташ бино ва иншоотлар пойдеворини жойлаштириш, шунингдек муҳандислик коммуникацияларини ўтказиш чуқурлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотлар қуриладиган ҳудуднинг мавжуд ва лойиҳаланаётган рельефини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонининг геологик шароитларини (грунтларнинг физик-механик хоссаларини, қатламланиш хусусиятларини, сирпанишга мойил қатламларнинг мавжудлигини, ўпирилган чуқурчалар, карст бўшлиқлар мавжуд ёки мавжуд эмаслигини);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майдоннинг гидрогеологик шароитлари ҳамда бино ва иншоотнинг қуриш ва фойдаланиш жараёнида уларнинг ўзгариши эҳтимолини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дарёларнинг ўзанларида қуриладиган бино ва иншоотлар (кўприклар, қувурлар ўтган жойлар) таянчлари атрофидаги грунтнинг ювилиб кетиши эҳтимолини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг мавсумий музлаш чуқурлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. Грунтнинг мавсумий музлашининг норматив чуқурлик қиймати (dfn, m) очиқ ва қордан тозаланган горизонтал майдондаги грунтларнинг мавсумий музлашининг йиллик максимал чуқурликларининг ўртача қийматига тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу қиймат камида 10 йиллик кузатув маълумотларига асосланиши ва ер ости сувлари сатҳи грунтнинг мавсумий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган шароитда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳақиқий музлаш чуқурлигини кузатиш натижаларидан фойдаланганда, уни ГОСТ 24847-2017 га мувофиқ аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Кўп йиллик кузатувлар бўйича маълумотлар мавжуд бўлмаганда, грунтнинг мавсумий музлаш норматив чуқурлиги (dfn, m)ни иссиқлик-техник ҳисоблари асосида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Музлаш чуқурлиги 2,5 m дан ошмайдиган жойларда унинг норматив қийматини қуйидаги 3-формулага асосан аниқлаш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мt — сон жиҳатидан ушбу ҳудуд учун қиш даврида ўртача ойлик манфий ҳароратнинг абсолют миқдорини йиғиндисига тенг бўлган, ШНҚ 1.02.10-23 бўйича қабул қилинадиган ўлчамсиз коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d0 — қуйидагиларга тенг деб олинадиган катталик:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумли лой ва лой учун — 0,23 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли қум, майда ва чангсимон қум учун — 0,28 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шағалли, йирик ва ўртача ўлчамли — қум учун 0,30 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йирик бўлакли грунтлар — 0,34 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бир жинслимас грунтлар учун d0 қиймати музлаш чуқурлиги чегарасидаги ўртача муаллақ ҳолатда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Грунтнинг мавсумий музлаш ҳисобий чуқурлигини df қуйидаги 4-формула орқали аниқлаш керак, m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
df = khdfn, (4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dfn — мазкур ШНҚнинг 79 — 80-бандлари орқали аниқланадиган норматив музлаш чуқурлиги m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kh — иншоотнинг иссиқлик режими таъсирини ҳисобга оладиган коэффициент — иситиладиган бино ва иншоотнинг ташқи пойдеворлари учун мазкур ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иситилмайдиган иншоотларнинг ташқи ва ички пойдеворлари учун — kh =1,1 га тенг (ўртача йиллик ҳарорат манфий бўлган жойлар бундан мустасно) қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Иситиладиган бино ва иншоотлар пойдеворларининг чуқурлиги пойдевор грунтларининг музлаб кўпчишига йўл қўймаслик талабларига кўра, қуйидагича белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташқи деворлар учун (текисланган майдон сатҳидан) мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички пойдеворлар учун — грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан қатъи назар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташқи пойдеворларни жойлаштириш чуқурлигини музлашнинг ҳисобий чуқурлигидан қатъи назар қуйидаги ҳолларда белгилашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу майдончада ўтказилган махсус тадқиқотлар натижасида грунтнинг бўртиш хусусияти йўқлиги аниқланган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус тадқиқотлар ва ҳисоб-китоблар асосида грунтнинг музлаши ва эриши пайтидаги деформациялар бино ва иншоотнинг фойдаланиш ишончлилигига зарар етказмаслиги аниқланган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг музлашини олдини оладиган махсус иссиқлик-техник чоралар амалга оширилган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Бино ва иншоотнинг хусусиятлари

Ташқи пойдеворларга ёндош хонада ҳавонинг ўртача суткалик ҳисобий ҳароратидаги коэффициент kh ,°С

0

5

10

15

20 ва ундан юқори

Ер тўласиз, полли:

Грунт устидаги

0,9

0,8

0,7

0,6

0.5

Грунт устидаги тўсинли

1,0

0,9

0,8

0,7

0,6

Иситилган цоколь устидаги ораёпма бўйича

1,0

1,0

0,9

0,8

0,7

Ертўла ёки техник ертўла

0,8

0,7

0,6

0,5

0,4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. 2-жадвалда келтирилган kh коэффициентнинг қийматлари деворнинг ташқи ёни билан пойдевор четигача масофа аf <0,5 m бўлган пойдеворларга тегишли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
агар аf 1,5 m бўлса, kh коэффициентнинг қиймати 0,1 га ортади, бироқ kh =1 қийматидан катта бўлмайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аf оралиқ қиймати билан kh коэффициентнинг қийматлари интерполяция билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ташқи пойдеворларга ёндош хоналарга ертўлалар ва техник ертўлалар, улар бўлмаган ҳолда биринчи қаватдаги хоналар киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ҳаво ҳароратининг оралиқ қийматларида коэффициент kh ушбу жадвалда келтирилган энг яқин кичик қийматгача яхлитлаб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Иситиладиган иншоотнинг совуқ ертўласида (техник ертўласида) манфий ўртача қишки ҳарорат мавжуд бўлган ҳолда, ички пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ, грунтнинг ҳисобланган музлаш чуқурлигига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу чуқурлик ушбу ШНҚнинг 4-формуласига асосан kh=1 коэффициенти билан аниқланиши лозим. Бунда, музлашнинг норматив чуқурлиги ертўла полидан бошлаб ҳисобланиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 80-бандига кўра, ертўладаги ҳавонинг ўртача қишки ҳароратини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Совуқ ертўла (техник ертўла) мавжуд бўлган иситиладиган бино ва иншоотларнинг ташқи пойдеворларини ётқизиш чуқурлиги ички пойдеворларнинг ётқизиш ва грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлиги қийматларидан энг каттаси сифатида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу чуқурлик режалаштириш сатҳидан бошлаб kh = 1 коэффициенти билан ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Пойдевор таглиги остидаги грунтлар

Ер ости сувларининг сатҳи жойлашган чуқурликка кўра пойдеворларни чуқурлиги, dw, m,

dw £ df + 2

dw > df + 2

Қоятошли, қум аралаш йирик бўлакли, шағалли қум, йирик ва ўртача қум

 df  га боғлиқ эмас

df га боғлиқ эмас

Майда ва чангсимон қум

df  дан кам эмас

df га боғлиқ эмас

Оқувчанлик кўрсаткичи IL < 0 бўлган лойли қум

df   дан кам эмас

df га боғлиқ эмас

Оқувчанлик кўрсаткичи IL ³ 0 бўлганда

df  дан кам эмас

df дан кам эмас

Қумли лой, лойлар, шунингдек йирик бўлакли чангсимон ойли тўлдиргичли, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик чегараси IL ³0,25 бўлганда

df   дан кам эмас

df дан кам эмас

Оқувчанлик кўрсаткичи IL ³ 0,25 бўлганда

df  дан кам эмас

0,5 df дан кам эмас

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Пойдеворларни жойлаштириш чуқурлиги музлаш ҳисобий чуқурлиги df га боғлиқ бўлмаган ҳолларда ушбу жадвалда келтирилган грунтлар камида музлаш норматив чуқурлиги dfn гача ётиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ер ости сувлари сатҳининг ҳолати мазкур ШНҚнинг 472-бандидаги талабларни ҳисобга олиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Иситилмайдиган бино ва иншоотларнинг ташқи ва ички пойдеворларини жойлаштириш ушбу ШНҚнинг 3-жадвали бўйича белгиланиши, бунда чуқурлик ертўла ёки техник ертўла бўлмаганда текисланган майдон сатҳидан, улар мавжуд бўлганда эса ертўла ёки техник ертўла полидан бошлаб ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида қурилиш жараёнида замин грунтларининг намланишига, шунингдек музлашига йўл қўймайдиган тадбирлар белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда ер ости сувлари сатҳи қуйидагича белгиланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотдан фойдаланиш даврида мазкур ШНҚнинг 3-боби 4-параграфига мувофиқ прогнозлаш асосида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувни пасайтириш чораларининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда (лойиҳада назарда тутилган бўлса).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Бино ва иншоот ёки унинг бўлмаси пойдеворлари бир сатҳда жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қўшни пойдеворларни ҳар хил белгида қўйишда, улар орасидаги йўл қўйиладиган фарқ , m, қуйидаги 5-шартдан келиб чиқиб аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — пойдеворлар орасидаги масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
j, сI — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги град., ва грунтнинг солиштирма туташувчанлиги, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — заминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда юқорида жойлашган пойдевор таглиги остидаги ҳисобий юкламалардан тушадиган ўртача босим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Заминни деформация бўйича ҳисоблашлар қуйидагиларни белгиланган чегараларда чеклаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биноларнинг нормал ишлашини таъминлаш учун мутлақ ва нисбий силжишларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йўл қўйиб бўлмайдиган даражада чўкиш, кўтарилиш, қийшайишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкцияларнинг лойиҳадаги сатҳлари ва ҳолатлари ўзгаришини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бирикмаларнинг бўшашиши таъсирида юз бериши мумкин бўлган ҳолатлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бевосита мавжуд бино ва иншоотлар яқинида жойлашган бино ва иншоотларни лойиҳалашда, шу лойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотлардан тушадиган юклар таъсирида мавжуд бино ва иншоотлар заминларининг қўшимча деформацияланишини мазкур ШНҚнинг 9-боби талабларига мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Заминнинг деформацияланиши ва силжиши қуйидаги турларга бўлиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўтарилиш ва чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўтиришлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
горизонтал силжиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўпирилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин деформациялари пайдо бўлиш сабаблари бўйича икки турга бўлиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминга ташқи юк таъсир қилиши натижасида юз берадиган деформациялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминга ташқи юкнинг таъсири билан боғлиқ бўлмаган ҳамда замин сиртининг вертикал ва горизонтал силжишлари кўринишида намоён бўладиган деформациялар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Заминларнинг деформацияларини мазкур ШНҚнинг 36-бандида келтирилган ҳолларда бино ва иншоотлар ва улар заминларининг биргаликдаги ишлаши шартини ҳисобга олмасдан бажаришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликдаги деформацияланиши қуйидагилар билан тавсифлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор заминининг чўкиши (кўтарилиши) s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор заминининг ўртача чўкиши ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
икки пойдеворнинг нисбий чўкишлар (кўтарилишлар) фарқи Ds/L (L — пойдеворлар орасидаги масофа);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор (иншоот)нинг қийшайиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нисбий эгилиш ёки букилиш f/L (бино ва иншоотнинг бир хил эгилиш участкаси узунлиги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг қайриладиган қисмининг эгрилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг нисбий бурилиш бурчаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор (иншоот)нинг горизонтал силжиши uh.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш қуйидаги 6-шартга асосан бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s — пойдевор заминининг чўкиши (пойдевор ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
su — пойдевор заминнинг чўкишининг чегаравий қиймати (замин, бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши) мазкур ШНҚнинг 133 — 137-бандларидаги талабларга мувофиқ белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланиши s ни аниқлашда мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни деформация бўйича ҳисоблашда (пойдевор замининг чўкиши чўкишнинг чегаравий қийматларидан кичик ёки тенг бўлиш) шарти мазкур ШНҚнинг 91-бандидаги параметрлар учун ҳам бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотлар конструкцияларининг кучланганлик-деформацияланган ҳолатини узоқ давом этадиган жараёнларни ва заминнинг консолидацияси вақти прогнозини ҳисобга олган ҳолда баҳолаш вақт бўйича чўкишлар миқдорининг бирламчи ва иккиламчи консолидацияни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш жараёнида юз берадиган замин пойдеворини чўкиши (пойдевор қурилгунга қадар тўкмалар оғирлигидан чўкиш, қурилиш конструкциялари туташувларини монолитлагунга қадар чўкиш) бино ва иншоотларнинг фойдаланиш давридаги мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган бўлса мазкур чўкишни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминларни деформациялар бўйича ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 3-боб, 11-параграфда келтирилган тадбирларни қўллаш ҳисобига заминнинг деформацияланиши ҳисобий ва чегаравий қийматларининг ўзгариши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликда деформацияланишини аниқлаш учун қўлланиладиган заминнинг ҳисобий схемаси мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор таглиги остидаги ўртача босим (р) грунтнинг ҳисобий қаршилиги (R)дан ошмайдиган ҳолларда, пойдевор асосининг деформацияларини ҳисоблаш сиқиладиган қатлам чуқурлиги (Нc) шартли равишда чекланган чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасини қўллаш орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II ва III хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг асосий деформацияларини дастлабки ҳисоблашда, пойдевор таглиги остидаги ўртача босим грунтнинг ҳисобий қаршилигидан ошмайдиган ҳолларда ҳамда қуйидаги шартлар бажарилганда, чизиқли деформацияланувчи қатлам кўринишидаги ҳисоблаш схемасини қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор кенглиги (диаметри) b ³10 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор таглиги остидаги ўртача босим 150 kPa дан 500 kPa гача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режалаштириш сатҳидан пойдевор қўйиш чуқурлиги d £5 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор асосида деформация модули Е ³ 10 Mpa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Очиқ котловандаги грунтларга табиий ва техноген таъсирлар натижасида уларнинг хусусиятлари ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда, замин деформацияларини аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Замин грунти ҳисобий қаршилигини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Пойдевор заминининг деформацияларини мазкур ШНҚнинг 93-бандида келтирилган ҳисобий схемалардан фойдаланиб ҳисоблашда, пойдевор таглиги остидаги ўртача босим р, замин грунтининг ҳисобий қаршилиги R ни қуйидаги 7-формула ёрдамида аниқланадиган қийматидан ошмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 4-жадвалидан қабул қилинадиган иш шароити коэффициентлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k — коэффициент, унинг қиймати грунтнинг мустаҳкамлик кўрсаткичлари бевосита тадқиқотларда аниқланган бўлса — к=1, улар мазкур ШНҚнинг 1-иловаси жадваллари бўйича қабул қилинган бўлса к=1,1 деб қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Mg, Мq, Mc — 5-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kz — коэффициент, b < 10 m бўлганда kz=1 ; b 10 m бўлганда kz = z0/b + 0,2 (бу ерда z0 = 8 m) тенг деб қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — пойдевор таглиги кенглиги, m (қалинлиги hn бўлган бетон ёки шағал тўшамада b ни қийматини 2 hn га узайтиришга йўл қўйилади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги пойдевор таглигидан паст жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлиги ўрталаштирилган ҳисобий қиймати (ер ости сувлари мавжуд бўлганда сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олиб аниқланади), kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги пойдевор таглигидан паст жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлиги ўрталаштирилган ҳисобий қиймати, фақат пойдевор таглигидан юқори ётган грунтлар учун, kN/ m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сII — мазкур ШНҚнинг 97-бандидаги бевосита пойдевор таглиги тагида ётган грунтнинг солиштирма илашишини ҳисобий қиймати, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d1 — ертўласиз бино ва иншоотлар пойдеворининг текисланган майдон сатҳидан жойлаштириш чуқурлиги ёки ички ва ташқи пойдеворларнинг ертўла полидан ўлчанадиган ва миқдори 8-формуладан аниқланадиган жойлаштириш чуқурлиги, плитасимон пойдеворларда d1 қиймати учун плита тубидан текисланган майдон сатҳигача бўлган энг кичик чуқурлик қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
db — ертўла чуқурлиги, текисланган майдон сатҳидан ертўла полигача бўлган масофа, m (чуқурлиги 2 m дан катта бўлган ертўлали бино ва иншоотлар 2 m га тенг деб қабул қилинади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(8)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hs — ертўла томондан пойдевор таглигидан юқоридаги грунт қатламининг қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hcf — ертўла поли конструкциясининг қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gcf — ертўла поли конструкциясининг солиштирма оғирлиги ҳисобий қиймати, kN/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қалинлиги hn бўлган бетон ёки шағал тўшамада d1 ни hn қийматгача оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Грунтлар

Коэффициент

gc1

Бино ва иншоот узунлигининг баландлигига нисбати L/Н қуйидагига тенг бўлганда, бикр конструкцияли иншоотлар учун коэффициент gc2

4 ва ундан ортиқ

1,5 ва ундан кам

Майда ва чангсимон қумлардан ташқари, қумли тўлдирувчили йирик бўлакли қумлар

1,4

1,2

1,4

Майда қум

1,3

1,1

1,3

Чангсимон қумлар

Намлиги кам ва нам қумлар

1,25

1,0

1,2

Сувга тўйинган

1,1

1,0

1,2

Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL £ 0,25

1,25

1,0

1,1

Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи 0,25 < IL £ 0,5

1,2

1,0

1,1

Чангсимон лойли, шунингдек чангсимон-лой тўлган йирик бўлакли грунтлар, грунт ёки тўлдиргичнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5

1,1

1,0

1,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Қаттиқ (бикр) конструктив схемали бино ва иншоотларга конструкциялари заминларнинг деформациясидан пайдо бўладиган зўриқишларни қабул қилишга махсус, шунингдек, мазкур ШНҚнинг 3-боби, 6-параграфда келтирилган тадбирлар ҳисобига мослашган бино ва иншоотлар киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Эгилувчан конструктив схемали бинолар учун коэффициент gc2 =1 га тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. L/Н нинг оралиқ қийматларида коэффициент gc2 интерполяция бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Бўшоқ қумлар учун gс1 ва gс2 = 1 га тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Ушбу ШНҚнинг 7-формуласидан пойдеворнинг режадаги шакли қандай бўлишдан қатъи назар қўлланилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар пойдеворнинг таглиги майдони А бўлган доира ёки тўғри кўп бурчак шаклида бўлса, деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Грунтлар ва ертўла поли материали солиштирма оғирлигининг мазкур ШНҚнинг 7-формуласига кирадиган ҳисобий қийматини уларнинг норматив қийматларига тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Пойдеворнинг конструкцияси унинг замин билан биргаликда ишлаш шароитини яхшиласа, тегишли асосланган ҳолларда грунтнинг ҳисобий қаршилиги оширилишига йўл қўйилади (масалан, узилган, тирқишли, оралиқ тўшамали пойдеворлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Бурчакларида ўйиқлари бор пойдевор плиталари учун замин грунтининг ҳисобий қаршилигини мазкур ШНҚнинг 6-жадвалидаги kd коэффициентни қўллаб оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. d1 > d (d — пойдеворни текисланган майдон сатҳидан жойлашиш чуқурлиги) бўлса, бунда 7-формуласидагини d1 = d ва db = 0 деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Замин грунтини мазкур ШНҚнинг 2-иловасидаги 1 — 10-жадваллардаги R0 ни қийматини ҳисобга олиб, 1 ва 2-формулалардан аниқланган ҳисобий қаршилиги R қийматидан 4-5-боблар талабларига асосан пойдеворнинг дастлабки ўлчамларини аниқлаш учун қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Ички ишқаланиш коэффициенти

Коэффициентлар

Ички ишқаланиш бурчаги,

Коэффициентлар

jII, град

Мg

Мq

Мс

jII, град

Мg

Мq

Мс

0

0

1,00

3,14

23

0,69

3,65

6,24

1

0,01

1,06

3,23

24

0,72

3,87

6,45

2

0,03

1,12

3,32

25

0,78

4,11

6,67

3

0,04

1,18

3,41

26

0,84

4,37

6,90

4

0,06

1,25

3,51

27

0,91

4,64

7,14

5

0,08

1,32

3,61

28

0,98

4,93

7,40

6

0,10

1,39

3,71

29

1,06

5,25

7,67

7

0,12

1,47

3,82

30

1,15

5,59

7,95

8

0,14

1,55

3,93

31

1,24

5,95

8,24

9

0,16

1,64

4,05

32

1,34

6,34

8,55

10

0,18

1,73

4,17

33

1,44

6,76

8,88

11

0,21

1,83

4,29

34

1,55

7.22

9,22

12

0,23

1,94

4,42

35

1,68

7,71

9,58

13

0,26

2,05

4,55

36

1,81

8,24

9,97

14

0,29

2,17

4,69

37

1,95

8,81

10,37

15

0,32

2,30

4,84

38

2,4

9,44

10,80

16

0,36

2,43

4,99

39

2,28

10,11

11,25

17

0,39

2,57

5,15

40

2,46

10,85

11,73

18

0,43

2,73

5,31

41

2,66

11,64

12,24

19

0,47

2,89

5,48

42

2,88

12,51

12,79

20

0,51

3,06

5,66

43

3,12

13,46

13,37

21

0,56

3,24

5,84

44

3,38

14,50

13,98

22

0,61

3,44

6,04

45

3,66

15,6

14,64

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Ғовак қумлар учун ушбу ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳолатда ёки ушбу ШНҚнинг 90-бандига мувофиқ аниқланган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) қиймати штамп синовлари натижалари (камида учта) асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Штампнинг ўлчамлари ва шакли лойиҳаланаётган пойдевор шакли ва ўлчамларига яқин бўлиши, бироқ майдони 0,5 m2 дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғовак қумлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R)ни аниқлаш махсус тадқиқотлар асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) қиймати пойдеворни жойлаштириш чуқурлигида ҳисобланиши, бу чуқурлик ер юзасини кесиб олиб ташлаш ёки тўлдириш орқали режалаштирилган сатҳдан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳада пойдеворларга тўлиқ юк туширишдан олдин кўтармани қуриш талаби келтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоб-китоб қониқарли натижа берса, ертўла полидан пойдевор жойлаштириш чуқурлигини 0,5 m дан кам қилиб белгилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. jII, сII ва gII ни ҳисобий қийматлари, ишонч даражаси a ни II, чегаравий ҳолат ҳисоблари учун 0,85 тенг деб қабул қилинадиган қийматларида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор таглигидан пастда жойлашган z қалинликдаги грунт қатлами учун қуйидагича аниқланиши лозим: b < 10 m бўлганда z = b/2 ва b < 10 m бўлганда z = z1 + 0,1b (бу ерда z1 = 4 m).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор таглигидан пастда ёки юқорида жойлашган грунт қалинлиги чуқурлиги бўйича бир жинсли бўлмаса, унинг хусусиятларини ўртача муаллақ қиймати қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги иш шароити коэффициенти ни белгилашда, бикр конструктив схемали бино ва иншоотларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қаватлар ўртасидаги ораёпмалар бутун контури бўйича кўндаланг ва бўйлама деворларга ёки уларнинг орасидаги масофа кичик бўлганда фақат юк кўтарувчи ва кўндаланг деворларга таянадиган панелли, блокли ва ғиштли бинолар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
миноралар, тутун чиқариш қувурлари, доменлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Пойдеворларнинг дастлабки ўлчамлари конструктив ечимларга мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1 — 3-жадвалларга мувофиқ ҳамда замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги R0 га доир жадвал қийматларига асосан белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Замин энг катта пойдевор таглигидан бошлаб ҳисобланганда, шу пойдеворнинг кенглигини икки баробарга тенг бўлган чуқурликда сиқилувчанлиги катталашмайдиган, текис қалинликдаги горизонтал (нишаблиги 0,1 дан ортиқ эмас) бўлса, II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворлари ўлчамларини аниқлаш учун замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R0) қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Замин грунтлари зичланган ёки грунт тўшамалари қилинган ҳолларда, замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги R зичланган грунтларнинг лойиҳада бериладиган физик-механик хусусиятлари ҳисобий қийматларидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Тасмасимон пойдеворлар учун намунали йиғма темир-бетон плитанинг кенглиги ҳисоблар натижасида аниқланган кенгликка тўғри келса, бурчаклари кесилган плиталардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Тасмасимон пойдеворларни плиталарни узлукли жойлаш усули билан лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Узуқ-узуқ пойдеворлар замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 94 — 97-бандларига мувофиқ тасмасимон пойдеворлар каби аниқланиши, бунда, R нинг қиймати кd ни 6-жадвалда қабул қилинадиган қиймати билан оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Ҳисобий қаршилиги оширилган заминларда узуқ-узуқ пойдеворларни қуйидаги ҳолларда қўлламаслик керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформацияланадиган ҳудуд доирасида грунт юзаси зичланмаган ўта чўкувчанлиги бўйича I турдаги грунт шароитида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сейсмиклиги 7 балл ва ундан ортиқ бўлган ҳудудларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Узуқ-узуқ пойдеворларни қуришда бурчаги кесилган плиталардан қуйидагилардан ташқари ҳолларда фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор остида ғовакли қумлар бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ҳудудини сейсмиклиги 7 балл ва ундан юқори бўлганда (бундай ҳолларда бурчаги кесилган плиталардан, уни узлуксиз тасма кўринишида ётқизиб);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот атрофида грунтлар биртекис бўлмаган қатламли бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор таглигидан пастда оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунтдан иборат бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Намунали йиғма темир-бетон плиталар кенглиги пойдеворни ҳисоблар натижасида аниқланган кенглигига мос келса, тўғри бурчакли шаклдаги ва бурчаклари кесилган плиталарни узлуксиз тасма кўринишида ётқизиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, замин грунтини мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланган ҳисобий қаршилиги (R) 111-банд асосида оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоб-китоб асосида аниқланган пойдевор кенглиги стандарт йиғма плитанинг кенглигига мос келмаган ҳолатларда, узлукли пойдеворлар лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминнинг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формула ҳисоблари асосида ошириб лойиҳаланаётган узиқ-узиқ пойдеворлар учун ошиш коэффициенти ушбу ШНҚнинг 7-жадвалида келтирилган қийматдан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, тўғри бурчак шаклидаги пойдеворлар учун эса ундан ташқари kd мазкур ШНҚнинг 6-жадвалида келтирилган қийматидан ҳам катта бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-жадвал

Пойдеворли плиталар кўриниши

Грунтлар учун kd коэффициенти

Қумлар (ғовак қумлар бундан мустасно), ғоваклик коэффициенти е да

е £ 0,5

е = 0,6

е ³ 0,7

Лойли грунтларда,оқувчанлик кўрсаткичи IL бўлганда

IL £ 0

IL = 0,25

IL ³ 0,5

Тўғри тўрт-бурчакли

1,3

1,15

1,0

Бурчак кесиклари билан

1,3

1,15

1,15

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. е ва IL нинг оралиқ қийматларидаги коэффициент kd интерполяция бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Бурчаклари кесилган плиталар учун коэффициент kd мазкур ШНҚнинг 94-бандига мувофиқ, R нинг ошишини ҳисобга олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Ўзгарувчан бикрликдаги оралиқ тўшамали пойдеворлар учун бетон қисми остидаги замин грунтини ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи ёрдамида аниқланиши, бунда пойдевор бетон қисми остидаги замин грунтини ҳисобий қаршилиги 2R дан кичик эмас қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Бурчакли кесимли ва узуқ-узуқ тасма пойдеворларнинг чўкиши ҳисоблари пойдеворнинг умумий майдонига нисбатан ўртача босимни ҳисобга олган ҳолда, яхлит тасма пойдевор ҳисоблари каби амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ушбу майдон плиталар орасидаги бўшлиқлар ва бурчак кесимларини ҳам ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

 

 

7-жадвал

Тасмасимон пойдеворнинг ҳисобий кенглиги b, m

Узиқ-узиқ пойдеворнинг кенглиги bb, m

k'd

Тасмасимон пойдеворнинг ҳисобий кенглиги b, m

Узиқ-узиқ пойдеворнинг кенглиги bb, m

k'd

1,3

1,4

1,07

2,3

2,4

1,1

1,5

1,6

1,11

2,5

2,8

1,17

1,7

2

1,18

2,6

2,8

1,15

1,8

2

1,17

2,7

2,8

1,12

1,9

2

1,09

2,9

3,2

1,13

2,1

2,4

1,18

3

3,2

1,11

2,2

2,4

1,13

3,1

3,2

1,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Икки тирқишли (кўп тирқишли) пойдеворни замини грунтини ҳисобий қаршилиги R ни, уни ҳар бир элементи учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласидан алоҳида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Девор қалинлиги t 0,4 m ва пойдевор замини чўкиши s 0,7 su бўлса, мазкур ШНҚнинг 95-бандига асосан кўп тирқишли пойдевор таглиги остидаги замин грунтининг ҳисобий қаршилиги R ни 1,3 марта оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Мавжуд иншоотлар заминига тушаётган юкламалар ортганда (реконструкция вақтида) замин тупроқларининг ҳисобланган қаршилиги уларнинг физик-механик хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларга мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдеворлар ва бино ва иншоотнинг пойдевор усти конструкцияларининг тури ҳамда ҳолати, бино ва иншоотнинг фойдаланиш давомийлиги, пойдеворларга тушаётган юкламалар ортиши натижасида кутилаётган қўшимча чўкишлар ва уларнинг қўшни бино ва иншоотларга таъсири ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) ни, ушбу ШНҚнинг 16-формуласи асосида пойдевор таглигидаги ўртача босим p = R бўлганда олинган пойдевор заминининг ҳисобий чўкиши s ва чегаравий чўкиш su нисбатига кўра оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдевор таглигидаги босимнинг оширилган қиймати қуйидаги ҳолларда RП нинг оширилган ҳисобий қаршилигининг тавсия этилган қийматларидан ошмаслиги лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s0,4 suRП = 1,2 R;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s ³ 0,7 suRП = R;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0,7 su > s > 0,4 su — RП — интерполяция орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s £ 0,4su бўлганда, RП = 1,3 R деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор таглиги бўйича ўртача босимнинг оширилган қиймати RП нинг кўпайтирилган ҳисобий қаршилиги билан чекланган ҳолда, пойдевор асосининг деформациясини чегаравий қийматнинг 80 фоизидан оширмаслиги ва мазкур ШНҚнинг 3-боби 9-параграфида келтирилган талабларга мувофиқ, юк кўтариш қобилияти бўйича асосни ҳисоблаш шартидан келиб чиқадиган босим қийматидан юқори бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Заминнинг сиқиладиган қатлами чегарасида пойдевор таглигидан z чуқурликда мустаҳкамлиги юқорида ётган қатламлар грунти мустаҳкамлигидан паст бўлган грунт қатлами мавжуд бўлганда, пойдевор ўлчамлари кучланиш йиғиндиси sz учун қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 118-банди бўйича пойдевор таглигидан z чуқурликда грунтдаги вертикал кучланишлар, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rzz чуқурликдаги мустаҳкамлиги паст грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa, эни bz бўлган шартли пойдевор учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
bz қуйидагига тенг, m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Az = N/szp; a = (lb)/2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
N — пойдевордан заминга узатиладиган вертикал юклама;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
l ва b — мос равишда пойдеворнинг узунлиги ва эни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. Марказдан ташқари юклама тушаётган пойдевор четида грунтга тушаётган босимни, пойдеворнинг грунтга ботиб кирганлигини ва пойдевор усти конструкцияларининг қаттиқлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эгилувчи момент пойдеворнинг ҳар қайси ўқи бўйлаб таъсир қилганда, чеккадаги босим 1,2R дан ва бурчаклардаги нуқталарда 1,5 R дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, R — замин грунтининг мазкур ШНҚнинг 94 — 112-бандларига мувофиқ аниқланадиган ҳисобий қаршилиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Номарказий юкланган пойдеворларни ҳисоблашда босим эпюрасини трапеция ва учбурчак шаклида бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, қисқартирилган узунликда ва мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ тенг таъсир этувчи юкнинг нисбий эксцентриситети е > l/b бўлганда, пойдевор таглигини грунтдан қисман кўтарилишини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юк кўтарувчанлиги 75 t ва ундан ортиқ бўлган кўприксимон кран билан жиҳозланган бино устини пойдевори ҳамда краннин юк кўтарувчанлиги 15 t юқори бўлган очиқ кран эстакадалари устуни пойдевори, минора туридаги бино ва иншоотлар (қувур, домен) учун, шунингдек замин грунтини ҳисобий қаршилиги R< 150 kPa бўлган барча турдаги бино ва иншоотлар учун пойдевор ўлчамлари босим эпюраси четки босимлар нисбати pmin/pmax ³ 0,25 бўлган трапеция шаклида бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қолган ҳолларда, кўприксимон кранли бино ва иншоотнинг пойдевори учун тенг таъсир этувчи юкнинг нисбий эксцентриситети е, l/b тенг бўлган учбурчак эпюрага йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Осма транспорт ускунали крансиз биноларнинг пойдеворлари учун пойдевор таг қисмининг узунлигидан 1/4 қисмидан ортиқ бўлмаган масофада ноль ординатали учбурчаклик босим эпюрасига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ҳолат тенг таъсир этувчи кучнинг нисбий экссентриситети e нинг l/6 дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Катта моментли юкламалар мавжуд бўлган ҳолларда, четки босимларни камайтириш мақсадида анкерли пойдеворлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Четки босимнинг қиймати р, kPa қуйидаги 11-формуладан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нисбий эксцентриситет е/l £ 1/6 бўлганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нисбий эксцентриситет е/l > 1/6 бўлганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
N — заминни деформацияга ҳисоблашда аниқланадиган пойдевор ва уни кесилган жойларидаги грунт оғирлигидан ташқари, заминга таъсир қилаётган вертикал юклар йиғиндиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А — пойдевор таглиги майдони, m 2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gmt — пойдевор таглигидан юқорида жойлашган пойдевор танаси, грунт ва полнинг солиштирма оғирлигининг ўртача муаллақ қиймати, 20 kN/m3 га тенг деб қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — пойдевор қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
М — миқдори пойдеворни грунтга жойлашиш чуқурлигини ва юқорида жойлашган конструкцияни тарқатиш таъсирини ҳисобга олиб ёки уни ҳисобга олмай аниқланадиган, пойдевор таглигига таъсир этаётган барча тенг таъсир этувчи юклар моменти, kN×m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
W — пойдевор таглиги майдони қаршилик моменти, m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
C0 — тенг таъсир этувчи юкни қўйилиш нуқтасидан уни ўқи бўйлаб пойдевор четигача бўлган масофа, m, унинг қиймати қуйидаги 13-формуладан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(13)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е — пойдевор таглигига таъсир қилаётган юкнинг эксцентриситети, m қуйидаги 14-формуладан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-расм. Марказий ва номарказий юк таъсирида пойдевор таглигидаги босим эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а-г — полга юк таъсир қилмаганда; д-з — интенсивлиги q бўлган узлуксиз тенг тақсимланган юк таъсирида; а ва д — марказий юк таъсирида; б ва е — юк эксцентритети е< 1/6 бўлганда; в ва же = 1/6 бўлганда; г ва зе > 1/6 бўлганда (пойдевор грунтдан қисман ажралган ҳолда)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Тўғри бурчакли пойдевор х ва у ўқларига параллел бўлган иккита йўналишда таъсир қилаётган Мх ва Му, моментлар мавжуд бўлганда, бурчак нуқталаридаги энг катта босим Рmах, kPa, қуйидаги 15-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(15)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
N, A, W — мазкур ШНҚнинг 11-формуласи каби қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Полларда q интенсивликдаги бир текис тақсимланган узлуксиз юк мавжуд бўлганда, ушбу ШНҚнинг 1-расмига мувофиқ пойдевор тагликдаги босимнинг четки ва ўрта эпюраларини q юкка ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳалаштиришга оид технологик топшириқда каттароқ қиймат кўрсатилмаган бўлса, саноат бинолари полларига тушадиган q юкламани 20 kPa га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-§. Пойдевор заминининг чўкишини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Пойдевор заминнинг чўкиши s (сm), чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасидан фойдаланган ҳолда мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ, қуйидаги 16-формула асосида қатламма-қатлам қўшиш усули билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(16)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — қиймати 0,8га тенг бўлган ўлчамсиз коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 119-банди бўйича пойдевор таглиги марказидан ўтувчи вертикал бўйича, i — грунт қатламидаги ташқи юкдан ҳосил бўладиган вертикал нормал кучланишнинг (бундан буён матнда вертикал кучланиш деб юритилади) ўртача қиймати, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hi — қиймати пойдеворни 0.4 кенглигидан кичик қабул қилинадиган грунт i — қатламининг қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ei — грунт i — қатламининг бирламчи юклаш чизиғидан аниқланадиган деформация модули, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— мазкур ШНҚнинг 120-банди бўйича пойдевор таглиги марказидан ўтувчи вертикал бўйича i — грунтнинг қатламидаги котлованни қазишда олиб ташланган унинг ўз оғирлигидан юкдан ҳосил бўладиган вертикал кучланишнинг ўртача қиймати, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ее,i — грунт i — қатламининг иккиламчи юкланиш чизиғидан аниқланадиган деформация модули, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — заминнинг сиқиладиган қатлам бўлинган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, замининг чуқурлиги бўйича вертикал кучланишлар тарқалиши мазкур ШНҚнинг 2-расмида келтирилган схемага мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун деформация модули Ее,i ни тажриба асосида аниқланган маълумотлари мавжуд бўлмаганда Ее,i = 5 Еi деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт i — қатламидаги кучланишни ўртача szp,i ва szg,i қийматларини юқори zi-1 ва пастки zi чегара қатламларидаги мос келадиган кучланиш ярим йиғиндиси каби ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қазилаётган котлованда бино ва иншоотни қуришда вертикал кучланишларнинг қуйидаги учта қийматини фарқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
szg — қурилиш бошланмасдан олдин грунтнин ўз оғирлигидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
szu — котлован қазилгандан кейин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
sz — иншоот қурилганидан сўнг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор заминнинг ўртача чўкишини аниқлашда мазкур ШНҚнинг 16-формуласида қўлланиладиган барча миқдорларни пойдевор марказидан ўтувчи вертикал бўйича эмас, балки марказ билан бурчак ўртасидаги нуқта (тўғри бурчакли пойдеворлар учун) ёки марказдан rc = (r1 + r2)/2 масофада жойлашган нуқта орқали ўтувчи вертикал бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда, r1 — доиравий ёки ҳалқасимон пойдеворнинг ички радиуси, r2 — ташқи радиуси (доиравий пойдевор учун r1 = 0).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қозиқли пойдеворни чўкишга ҳисоби ШНҚ 2.02.03-21 нинг қўшимча талаблари орқали бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-расм. Чизиқли деформацияланувчи ярим фазода вертикал кучланишларнинг тақсимланиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
DL — текислаш сатҳи, NL — табиий рельеф юзаси сатҳси; FL — пойдевор таглиги сатҳси; WL — ер ости сувлари сатҳи; В,С — сиқиладиган қатламнинг пастки чегараси; d ва dп — мос равишда текислаш сатҳи ва табиий рельеф сиртидан пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги; b — пойдевор эни; р — пойдевор остидаги ўртача босим; szg ва szg,0 — пойдевор таглигидан z чуқурликда ва пойдевор таглиги сатҳида грунтнинг хусусий оғирлигидан тушадиган вертикал зўриқиш; szp ва szp,0 — пойдевор таглигидан z чуқурликда i — қатламнинг ўртасида ҳандакдан чиқарилган грунтнинг ўз оғирлигидаги зўриқиш; Нс — сиқиладиган қатлам чуқурлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Ташқи юклардан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш szp= szszu пойдеворни ўлчамлари, шакли ва жойлашиш чуқурлиги, пойдевор таглигида босимни грунтга тақсимланиши ва замин грунти хоссаларига боғлиқ равишда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчакли, айлана шаклли ва тасмасимон пойдеворлар учун қийматлари (kPa) пойдевор таглигидан z чуқурликда, таглик марказидан ўтувчи вертикал бўйлаб қуйидаги 17-формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(17)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — нисбий чуқурлик x, ни 2z/b га тенг бўлган қийматига боғлиқ равишда ушбу ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — пойдевор таглиги остидаги ўртача босим, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Тўғри бурчакли, айлана шаклли ва тасмасимон пойдеворлар таглигидан z чуқурликда, пойдевор таглиги сатҳида грунтнинг ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш szg = szg — szu, kPa қуйидаги 18-формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(18)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — нисбий чуқурлик x, ни 2z/b га тенг бўлган қийматига боғлиқ равишда ушбу ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— пойдевор таглиги сатҳида грунтни ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш, kPa (қирқиб текислашда = g'd, текисланмаган ва грунтни тўкиб текисланганда = g'd, бунда, g' — мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ тагликдан юқорида жойлашган грунтни солиштирма оғирлиги, kN/m3; d ва dn, m).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, szg ни ҳисоблашда пойдеворни эмас, котлованни режадаги ўлчамларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Чуқурлиги 5 m дан кичик бўлган котлованларда қуриладиган пойдеворларнинг чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚниннг 16-формуласидаги иккинчи қўшилувчини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. Пойдевор таглигидаги ўртача босим қиймати р £ , бўлса, пойдевор заминининг чўкиши s қуйидаги 19-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(19)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, ,i, hi, Ее,i ва n — худди мазкур ШНҚнинг 16-формуласидаги каби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. Вертикал бўйича тўғри бурчакли пойдевор бурчагидаги нуқтасидан ўтадиган, пойдевор таглигидан z чуқурликдаги ташқи юкдан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш , kPa, қуйидаги 20-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(20)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a, = z/b қийматига кўра мазкур ШНҚнинг 8-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — пойдевор таглиги остидаги ўртача босим, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Пойдевор тагидан z чуқурликда жойлашган ихтиёрий А нуқтадан ўтувчи вертикал бўйлаб кучланишлар (zр,сj, kPa) (пойдевор тагидаги босими R га тенг бўлган қурилаётган пойдевор ичида ёки ташқарисида) тўртта шартли пойдеворнинг мазкур ШНҚнинг 3-расмига мувофиқ бурчак нуқталаридаги zр,сj, kPa кучланишларни алгебраик қўшиш орқали қуйидаги 21-формула бўйича аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(21)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Вертикал бўйича пойдевор таглигидан z чуқурликда ҳисобланаётган пойдевор марказидан ўтувчи қўшни пойдевор ёки туташ майдондаги юкни (қайта тўлдирилган грунт оғирлигини ҳам қўшиб) таъсирини ҳисобга олиб ҳисобланадиган кучланиш szр,nf, kPa, ушбу формула орқали аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобланаётган пойдевор марказидан ўтувчи вертикал бўйлаб, пойдевор тагидан z чуқурликдаги вертикал кучланишлар (zр,nf, kPa) қўшни пойдеворлар ёки туташ майдонлардаги юкламалар таъсирини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 22-формула ёрдамида аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(22)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ташқи юклардан ҳосил бўладиган вертикал кучланиш, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
zр,ai — қўшни пойдевор ёки юкдан ҳосил бўлган вертикал кучланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k — таъсир этувчи пойдеворлар ёки юклар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Замин юзасида q, kPa интенсивликдаги узлуксиз бир текис тақсимланган юклама мавжуд бўлганда (текислаш учун қилинган кўтарманинг оғирлигидан) zр,nf нинг қиймати мазкур ШНҚнинг 22-формуласига кўра исталган z чуқурлик учун zр,nf = + q формуласи орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

8-жадвал

Пойдевор учун а коэффициенти қиймати

Юмалоқ

Томонлари нисбати h = l/b га тенг бўлган тўғри тўртбурчак

Тасмасимон

(h ³ 10)

1,0

1,4

1,8

2,4

3,2

5

0

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

0,4

0,949

0,960

0,972

0,975

0,976

0,977

0,977

0,977

0,8

0,756

0,800

0,848

0,866

0,876

0,879

0,881

0,881

1,2

0,547

0,606

0,682

0,717

0,739

0,749

0,754

0,755

1,6

0,390

0,449

0,532

0,578

0,612

0,629

0,639

0,642

2,0

0,285

0,336

0,414

0,463

0,505

0,530

0,545

0,550

2,4

0,214

0,257

0,325

0,374

0,419

0,449

0,470

0,477

2,8

0,165

0,201

0,260

0,304

0,349

0,383

0,410

0,420

3,2

0,130

0,160

0,210

0,251

0,294

0,329

0,360

0,374

3,6

0,106

0,131

0,173

0,209

0,250

0,285

0,319

0,337

4,0

0,087

0,108

0,145

0,176

0,214

0,248

0,285

0,306

4,4

0,073

0,091

0,123

0,150

0,185

0,218

0,255

0,280

4,8

0,062

0,077

0,105

0,130

0,161

0,192

0,230

0,258

5,2

0,053

0,067

0,091

0,113

0,141

0,170

0,208

0,239

5,6

0,046

0,058

0,079

0,099

0,124

0,152

0,189

0,223

6,0

0,040

0,051

0,070

0,087

0,110

0,136

0,173

0,208

6,4

0,036

0,045

0,062

0,077

0,099

0,122

0,158

0,196

6,8

0,031

0,040

0,055

0,069

0,088

0,110

0,145

0,185

7,2

0,028

0,036

0,049

0,062

0,080

0,100

0,133

0,175

7,6

0,024

0,032

0,044

0,056

0,072

0,091

0,123

0,166

8,0

0,022

0,029

0,040

0,051

0,066

0,084

0,113

0,158

8,4

0,021

0,026

0,037

0,046

0,060

0,077

0,105

0,150

8,8

0,019

0,024

0,033

0,042

0,055

0,071

0,098

0,143

9,2

0,017

0,022

0,031

0,039

0,051

0,065

0,091

0,137

9,6

0,016

0,020

0,028

0,036

0,047

0,060

0,085

0,1 32

10,0

0,015

0,019

0,026

0,033

0,043

0,056

0,079

0,126

10,4

0,014

0,017

0,024

0,031

0,040

0,052

0,074

0,122

10,8

0,013

0,016

0,022

0,029

0,037

0,049

0,069

0,117

11,2

0,012

0,015

0,021

0,027

0,035

0,045

0,065

0,113

11,6

0,011

0,014

0,020

0,025

0,033

0,042

0,061

0,109

12,0

0,010

0,013

0,018

0,023

0,031

0,040

0,058

0,106

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. 1-жадвалдаги белгилар: b — пойдевор эни ёки диаметри, l — пойдевор узунлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. А юзали мунтазам кўпбурчаклик шаклидаги тагликли пойдевор учун a нинг қиймати радиусли айлана шаклли пойдеворлар каби қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. ва hi нинг оралиқ қийматлари учун a коэффициентлари интерполяция усули орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-расм. Бурчакли нуқталар усули билан қўшни пойдевор таъсирини ҳисобга олган ҳолда ҳисобланаётган пойдевор асосидаги вертикал кучланишларни аниқлаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — ҳисобланаётган 1 ва таъсир этувчи 2 пойдеворнинг жойлашиш схемаси; б — сохта пойдеворларнинг j — пойдеворга 21-формулада ​​​​​​​zр,сj кучланишлар ишорасини кўрсатган ҳолда бурчак остида жойлашиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Пойдевор таглигидан z чуқурликда жойлашган қатлам чегарасида грунтнинг ўз оғирлигидан тушадиган вертикал самарали кучланиш (сзг, kPa) қуйидаги 23-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(23)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g' — пойдевор таглигидан юқори ётган грунтнинг ўртача солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dn — m, мазкур ШНҚнинг 2-расмига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gi ва hi — мос равишда пойдевор таглигидан z чуқурликдаги чегарасидан юқорида жойлашган грунт и-қатламининг солиштирма оғирлиги ва қалинлиги, kN/ m3, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
и — қатлам чегарасидаги ғовак босим, kN/ m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувга тўйинмаган грунтлар учун ғовак босим миқдори нолга тенг деб қабул қилиниши керак (и = 0).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлигини фильтрация коэффициенти 1´10-5 m/d дан катта ва IL > 0,25 (лойли грунтлар учун) бўлганда, сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган грунтларнинг солиштирма оғирлигини фильтрация коэффициенти 1´10-5 m/d дан кичик ва IL > 0,25 (лойли грунтлар учун) бўлганда сувнинг муаллақ тутиб турувчи таъсирини ҳисобга олмасдан қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу қатламда ва ундан пастда zg ни аниқлашда кўрилаётган чуқурликдан юқоридаги сув босими устунини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Заминнинг сиқиладиган қатлами пастки чегараси шарт бажариладиган z = Нc чуқурликда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, сиқиладиган қатлам чуқурлиги, Нmin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b£ 10 m бўлганда, b /2 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10Jb £ 60 m бўлганда, (4 + 0,1б) га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b > 60 m бўлганда, 10 m га тенг қийматларидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқорида келтирилган шартлар бўйича аниқланган Нс чуқурлик чегарасида деформация модули Е> 100 MPa тенг бўлган грунт қатлами жойлашган бўлса, сиқилган қатламни ушбу грунтнинг устки қисмигача қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нс қатламнинг тагига ёки тубига мос келадиган қийматларнинг минимал қийматини қуйидагича ҳолларда қабул қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқоридаги шартларга асосан аниқланган сиқилган қатламнинг пастки чегараси деформация модули Е £ 7 MPa бўлган грунт қатламида ёки бундай қатлам тўғридан-тўғри z = Нс чуқурлигидан пастда жойлашган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу қатлам сиқиладиган қатламга киритилса ва шарти бажарилса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Плитасиман пойдеворнинг ҳар хил нуқталарини чўкишини ҳисоблашда сиқилган қатламнинг чуқурлигини бутун пойдевор режаси доирасида (унинг таркибида деформация модули Е > 100 MPa бўлган грунтлар мавжуд бўлмаганда) ўзгармас деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Янги бино ва иншоотни қуришда ёки қурилган ҳудуддаги бино ва иншоотни реконструкция қилишда қурилиш ҳудудини ўраб турган бино ва иншоотлар заминини янги (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоот таъсирида қўшимча деформацияланишини мазкур ШНҚнинг 11-боби талаблари асосида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-§. Пойдеворнинг қийшайишини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Айрим пойдеворлар ёки бино ва иншоотларнинг қийматини ҳисоблашда пойдевор таглиги сатҳидаги моментни, қўшни пойдеворларнинг сатҳини, ёндош майдонларга тушадиган юкламаларни ва заминнинг нотекис сиқилишини ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларнинг қийшайишини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворнинг чуқурлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор усти конструкциясининг бикрлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор (иншоот)нинг нишаблиги туфайли юклама эксцентриситетини йўл қўйиладиган ошишини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Марказдан ташқари юк таъсиридан пойдевор қийшайиши i қуйидаги 24-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(24)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(25)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ке — мазкур ШНҚнинг 9-жадвалидан қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Е ва ν — мос равишда замин грунтининг деформация модули kPa ва кўндаланг деформация коэффициенти (ν қиймати ушбу ШНҚнинг 10-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин бир жинсли бўлмаган ҳолда, D қийматлари ушбу ШНҚнинг 11-бандига мувофиқ сиқиладиган қатлам чегарасида ўртача катталикда олиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н — пойдевор таглиги сатҳида пойдеворга тушадиган барча юкламаларнинг вертикал тенг таъсир этувчиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е — эксцентриситет, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — айлана шаклли пойдевор диаметри ёки тўғри тўртбурчак пойдеворининг момент таъсир қиладиган томони, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А юзали тўғри кўпбурчак бўлган пойдевор учун қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Заминнинг бир хил бўлмаган сиқилишидан ҳосил бўладиган пойдеворнинг қийшайишини сонли усулларда (масалан, чекли элементлар усулида) аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

9-жадвал

Пойдевор шакли ва моментининг таъсир қилиш йўналиши

h = l/b га, тенг бўлганда ke коэффициент қиймати

1

1,2

1,5

2

3

5

10

Момент катта томони бўйлаб йўналган тўғрибурчакли

0,50

0,57

0,68

0,82

1,17

1,42

2,00

Момент кичик томони бўйлаб йўналган тўғрибурчакли

0,50

0,43

0,36

0,28

0,20

0,12

0,07

Доира

0,75

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

10-жадвал

Грунтлар

v кўндаланг деформация коэффициенти

Йирик бўлакли грунтлар

0,27

Қумлар ва лойли қумлар

0,30 — 0,35

Қумли лойлар

0,35 — 0,37

Лойлар оқувчанлик кўрсаткичи IL да:

IL £ 0

0,20 — 0.30

0 < IL £ 0,25

0,30 — 0,38

0,25 < IL £ 1

0,38 — 0,45

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. ν кичик қиймати грунтнинг катта зичлигида қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ни ўртача қийматини (сиқилиш қатлами Нс чегарасида), kPa-1, қуйидаги 26-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(26)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аi — мазкур ШНҚнинг 118-банди бўйича грунтнинг i — қатлами чегарасида пойдевор таглиги остидаги якка босимдан пайдо бўладиган вертикал кучланишларнинг эпюраси юзи бўлиб, унинг қиймати Аi = zp,ihi формула орқали аниқланиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ei, vi, hi — мос равишда деформация модули, MPa, кўндаланг деформация коэффициенти ва i — қатлам грунти қалинлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нс — мазкур ШНҚнинг 128-бандидан аниқланадиган сиқилган қатлам, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — сиқилган қатлам Нс чегарасидаги, Е ва ν ни қийматлари фарқ қиладиган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-§. Пойдеворлар заминнинг чегаравий деформациялари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Замин ва бино ва иншоотнинг биргаликдаги деформациясининг чегаравий қийматлари (su,s ва su,f ) қуйидаги омиллар асосида аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотларнинг деформацияларига қўйиладиган технологик ёки меъморий талаблар (бино ёки иншоотнинг, унинг айрим элементлари ва ускуналарнинг лойиҳадаги сатҳлари ва вазиятлари ўзгариши, лифтлар, кранлар, элеваторларнинг кўтариш қурилмалари) — su,s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкцияларнинг мустаҳкамлиги, устуворлиги ва дарзларга бардошлилиги, бино ёки иншоотнинг умумий устуворлигига қўйиладиган талаблар, su,f .
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Ушбу s £ su,s шартга риоя қилишни текшириш намунавий ва якка лойиҳаларни ишлаб чиқиш давомида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур текшириш лойиҳаларда бино ва иншоот конструкцияларини мустаҳкамлик, устуворлик ва дарсга бардошлиликка ҳисоблашлардан сўнг бино ва иншоотнинг замин билан ўзаро таъсирини ҳисоблаш таркибида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Конструкцияларнинг мустаҳкамлиги, устуворлиги ва дарсга бардошлилиги шартлари бўйича замин ва бино (иншоот)нинг биргаликдаги деформациясини чегаравий қийматлари (su,f )ни лойиҳалаш жараёнида бино (иншоот)нинг замин билан ўзаро таъсирлашувини ҳисоблаш асосида белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияларда заминнинг нотекис чўкишидан зўриқишлар пайдо бўлмайдиган конструкциялар (ҳар хил шарнирли тизимлар) учун, шунингдек қаттиқ (бикр) ва мустаҳкам бино ва иншоотлар (минорасимон бинолар, домналар) учун тегишли асосланганда чегаравий (su,f ) қийматни белгиламасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларини ишлаб чиқишда su,s ва su,f қийматларига асосланиб, лойиҳаларни маҳаллий грунт шароитларига мослаштириш жараёнида заминларнинг деформацияларини ҳисоблашни соддалаштирувчи ва уларнинг қўлланилиши мумкинлигини аниқловчи қуйидаги мезонларни белгилаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот режаси доирасидаги грунтларнинг ўртача деформация модулининг турли қийматларига ёки заминнинг ўртача чўкишига мос келадиган замин грунтларининг сиқилувчанлиги ўзгарувчанлик даражасининг чегаравий қийматлари aЕ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотнинг ноль қаттиқлигига мос келадиган замин деформацияларининг чегаравий нотекислиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминларни деформациялар бўйича ҳисоблаш талаб қилинмайдиган грунтлар рўйхати, уларнинг энг оддий хусусиятлари ва хоссалари кўрсатилган ҳолда, шунингдек мавжуд бўлса қатламланиш хусусиятлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотнинг режаси чегарасида чегарасидаги заминлар грунтларнинг деформацияланиш модули нинг ўртача қийматини ўртача муаллақ сифатида чуқурлик бўйича ва иншоот режасидаги грунтларнинг сиқилувчанлиги ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Бино ва иншоотнинг конструкциялари пойдевор билан ўзаро таъсирлашувда ҳосил бўладиган кучларга ҳисобланган бўлмаса ва лойиҳалаш топшириғида su,s қийматлари белгиланмаган бўлса, пойдевор деформацияларининг чегаравий қийматларини ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Ҳисобий чўкиш қиймати 8 cm катта бўлган иншоот лойиҳасида қуйидагича чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишни амалга оширишга тегишли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик коммуникациялари кириш ва чиқиш жойида лойиҳадаги нишаблигини ўзгаришига йўл қўймайдиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
коммуникацияларни бино ва иншоотнинг девори билан кесишган жойларида бутунлигини таъминловчи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

11-жадвал

Бино ва иншоотлар

Грунт шароитларининг вариантлари

1. Ишлаб-чиқариш бинолари

Нотекис чўкишларни унча сезмайдиган кўтарувчи конструкцияли бир қаватли бинолар (фермалар, ригеллар, шарнирли таянадиган, алоҳида пойдеворлардаги пўлат ёки темир-бетон каркас) ва юк кўтарувчанлиги 50 t гача бўлган кўприксимон kPaнлар

Устунлар тўри 6х9 m дан ортиқ бўлмаган кўп қаватли (6 қаватгача) бинолар

1. Тўлдирувчи миқдори 40 фоиздан кам бўлган йирик бўлакли грунтлар.

2. Чангсимон, зич ва ўртача зичликдаги қумлардан ташқари ҳар қандай йирикликдаги қумлар

3. Ҳар қандай йирикликдаги қумлар

4. Чангсимон қумлар ғоваклик коэффициенти е £ 0,65 бўлганда

2. Жамоат ва турар жой объектлари бинолари

Тўлиқ каркасли ва каркассиз, кўтарувчи деворлари ғиштдан, йирик блоклар ва панеллардан бўлган, баландлик бўйича фарқсиз тўғри тўртбурчак шаклдаги бинолар:

5. Қурилиш майдончасида грунтларнинг ғоваклик коэффициенти ўзгариш диапазони 0,2 дан ошмаса, IL £ 0,5 эса тенг бўлганда:

е £ 0,65 бўлганда лойли қум;

е £ 0,85 бўлганда қумли лой;

е £ 0,95 бўлганда лой учун

а) 9 ва 9 қаватгача чўзиқ кўп секцияли;

6. е £0,7 бўлганда чангли қумлардан ташқари;

е <0,5 ва IL <0,5 бўлганда лойли грунтлар билан бирга

б) 14 ва 14 қаватгача минорасимон, тўсилмаган (блокировка) қилинмаган

уларнинг жойлашишидан қатъи назар

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Юк кўтарувчи конструкциялар остидаги алоҳида пойдеворларнинг юзалари ўртасидаги фарқ икки баробардан ошмайдиган бино (иншоот)лар учун фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Полларга 20 kPa дан ортиқ юк тушадиган ишлаб чиқариш биноларига ушбу жадвалнинг талаблари татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Лойиҳаланаётган бино (иншоот)нинг пойдеворлари остидаги ўртача босим замин грунтларининг мазкур ШНҚнинг 97 — 112-бандлари бўйича ҳисобий қаршилигидан ошмаса ва қуйидаги шартлардан бири бажарилса, замин деформациялари ҳисобларини бажарилмасликка йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг сиқилувчанлигини ўзгарувчанлик даражаси ушбу ШНҚнинг 136-банди учинчи хатбошиси бўйича чегаравий қийматдан кам бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонининг муҳандислик-геологик шароитлари намунавий лойиҳани қўллаш соҳасига мос келса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларни қуриш майдонининг ушбу ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган грунтга доир шароитлари 11-жадвалда келтирилган вариантларга тегишли бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-§. Заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашлар уларнинг мустаҳкамлиги ва турғунлигини таъминлаш, шунингдек пойдеворнинг таглиги бўйича силжиш ва ағдарилишига йўл қўймасликка нисбатан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблашда қабул қилинадиган заминнинг бузилиш схемаси (унинг чегаравий ҳолатга етишида) пойдевор ёки бино (иншоот)нинг ушбу таъсир ва конструкцияси учун статик ва кинематик жиҳатдан мос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Заминнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби қуйидаги 27-шартдан келиб чиқиб бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(27)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — заминга тушадиган ҳисобий юклама, kN, мазкур ШНҚнинг 4-боби, 2-параграф бўйича аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fu — заминнинг чегаравий қаршилик кучи, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— иш шароитлари коэффициенти, қуйидагича қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумлар учун, чангсимонларидан ташқари..............................1,0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чангсимон қумлар, шунингдек лойли барқарор ҳолатдаги грунтлар учун......0,9
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли нобарқарор ҳолатдаги грунтлар учун.........................0,85
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя тошли грунтлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нурамаган ва кучсиз нураган ..................................................1,0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нураган.......................................................................................0,9
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кучли нураган............................................................................0,8;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— бино ёки иншоотнинг вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти; II, III, IV ва хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун мос равишда 1,2; 1,15 ва 1,10 га тенг деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бир жинсли бўлмаган грунтлар мавжуд бўлганда, нинг ўртача тортилган қиймати пойдевор таглиги остидаги b1 + 0,1b қалинликда (бироқ 0,5b дан ошмаслиги) қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда, b — пойдеворнинг турғунлигини йўқотиши тахмин қилинаётган томон узунлиги (m ҳисобида), b1 = 4 m га тенг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур қалинлик пойдевор таглигидан бошлаб ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Қоятошли грунтлардан иборат замин чегаравий қаршилик кучларининг вертикал ташкил этувчиси (Nu, kN) пойдевор қандай чуқурликда жойлашганидан қатъий назар қуйидаги 28-формулага асосан ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nu = Rcb'l', (28)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rc — қоятошли грунтнинг бир ўқли сиқилишига мустаҳкамлик чегарасининг ҳисобий қиймати, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b' ва l' — пойдеворнинг мос равишда келтирилган эни ва узунлиги, m, қуйидаги 29-формула орқали ҳисоблаб аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b' = b — 2eb; l' = l — 2el, (29)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
eb ва el — пойдеворнинг кўндаланг ва бўйлама ўқлари йўналишидаги юкламаларнинг тенг таъсир этувчиларини қўйиш эксцентриситетлари, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Барқарор ҳолдаги майдаланган (дисперс) грунтлардан иборат замин чегаравий қаршилик кучи ҳамда бутун сирпаниш юзалари бўйича нормал ( ) ва уринма ( ) кучланишлар орасидаги нисбати заминнинг чегаравий ҳолатига мос келиши шартидан келиб чиқиб қуйидаги 30-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(30)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ва cI — мазкур ШНҚнинг 42-банди бўйича грунтнинг мос равишда ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма туташувчанлигининг ҳисобий қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Секин зичланадиган, сувга тўйинган гилли, органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган пойдеворнинг чегаравий қаршилик кучи (намлик даражаси Sr ³ 0,85 ва консолидация коэффициенти сv ³107 cm2/yil бўлганда) ғовак сувдаги босим (u) нинг ортиши оқибатида пойдевор грунтларининг барқарор бўлмаган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, эффектив уринма () кучланиш қуйидаги 31-формуладан қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(31)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t — мос равишда нормал кучланиш ва ғовак босими қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ва cI — ГОСТ 12248-2010 ва ГОСТ 20276-2012 бўйича замин грунтларининг барқарор ҳолатига мос келиши ва консолидацияланган қирқиш ёки уч ўқ бўйлаб сиқиш усулида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғоваклардаги сувнинг босимини заминга юклама қўйиш тезлигини ҳисобга олган ҳолда грунтларнинг фильтрация консолидацияси усулида аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотни қуриш ёки уни фойдаланиш юклари билан юклашнинг юқори суръатлари, заминда дренажловчи грунт қатламлари ёки дренаж қурилмалари мавжуд бўлмаган ҳолларда ишончлилик захираси учун = 0 деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, cI қиймати замин грунтларининг беқарор ҳолатига мос келиши ва ГОСТ 12248-2010 бўйича уч ўқли синовда консолидацияланмаган-дренажланмаган синов натижаларига асосан аниқланган грунт мустаҳкамлигига тенг бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. Пойдевор заминининг юк кўтариш қобилиятини текширишда унинг турғунлигини йўқотилиши (вертикал ва горизонтал тенг таъсир этувчиларнинг нисбатларига ҳамда эксцентриситет қийматига кўра) қуйидаги кўринишларда юз беришига йўл қўйилиши ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таглиги бўйича текис силжиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чуқур силжиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аралаш силжиш (пойдевор тагликини бир қисмидаги текис силжиш ва тагликни қолган қисмини ўз ичига олувчи юза бўйлаб чуқур силжиш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдевор шакли, унинг таглигини хусусияти, пойдеворни бино ва иншоотнинг бошқа элементлари билан боғлиқлиги, замин грунтларининг хоссалари ва қатламланишини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида пойдевор замини турғунлигини текширишни бутун бино ва иншоотнинг заминининг биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Заминларнинг кўтариш қобилиятини ҳисоблаш чегаравий мувозанат усуллари билан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу усуллар энг хавфли сирпаниш юзасини аниқлашга асосланган бўлиши ва силжитувчи кучлар билан ушлаб турувчи кучларнинг тенглигини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Силжиётган грунт массивини қўзғалмас массивдан ажратувчи сирпаниш юзасини айланма цилиндрик, синиқ, логорифмик спирал ва бошқа шакллар кўринишида қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Юз бериши мумкин бўлган сирпаниш юзасини грунтли массивдаги мавжуд кучсизланган юза билан тўлиқ ёки қисман тўғри келиши ёхуд кучсиз грунт қатламини кесиб ўтишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, уни танлашда бино ва иншоотнинг конструктив хусусиятларидан келиб чиқиб, грунтнинг силжишга қўйилган чекловини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминларни юк кўтариш бўйича ҳисоблашларда бино ва иншоотни лойиҳалаш ва ундан фойдаланиш даврига жавоб берадиган юкларни ҳар хил бирикмасини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Ҳар бир мумкин бўлган сирпаниш юзаси учун чегаравий юкланиш ҳисоблаб чиқилиши, бунда барқарорлик йўқолиши пайтида кутилаётган юкламанинг вертикал, горизонтал ва моментли таркибий қисмлари орасидаги нисбатлардан фойдаланилади ва юклама ягона параметр билан тавсифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур параметр кучларнинг (берилган ўққа проекциясида) ёки моментларнинг (берилган ўққа нисбатан) мувозанат шартидан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий юкланиш сифатида энг кичик қиймат олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Мувозанатни аниқлашда кўриб чиқиладиган кучларга қуйидагилар киритилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ёки иншоотдан тушадиган вертикал, горизонтал ва айланма юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт оғирлиги, фильтрация кучлари, танланган сирпаниш юзаси бўйлаб ишқаланиш ва ёпишқоқлик кучлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сирпаниш юзасидан ташқаридаги грунт массивининг силжувчи қисмига таъсир этувчи грунтнинг фаол (актив) ва (ёки) пассив босимлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Барқарор ҳолатдаги дисперсли грунтлардан иборат заминнинг чегаравий қаршилик кучи вертикал ташкил этувчиси Nu ни, kN, мазкур ШНҚнинг 32-формуласига асосан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдеворнинг таглиги ясси бўлиши ва ундан пастдаги замин грунтлари камида пойдевор энича чуқурликкача бир жинсли бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворга ҳар томондан вертикал юкламалар қўшимча тарзда таъсир қиладиган ҳолларда эса юкламалардан энг каттаси 0.5R дан ошмаслиги лозим (R — замин грунтининг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 94 — 112-бандларга мувофиқ аниқланади):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(32)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b' ва l' — мазкур ШНҚнинг 4-боб 29-формуладаги каби белгилар, бунда b ҳарфи билан пойдеворнинг заминнинг устуворлиги йўқотилиши тахмин қилинаётган томони белгиланган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, Nq, Nc — грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги ва пойдевор таглиги сатҳда заминга таъсир этувчи ташқи юкнинг тенг таъсир этувчи кучи F нинг вертикалга нисбатан оғиш бурчаги d нинг ҳисобий қийматларига кўра ушбу ШНҚнинг 12-жадвали бўйича аниқланадиган ўлчовсиз юк кўтариш қобилияти коэффициентлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gI ва g'I — пойдевор таглигидан мос равишда пастда ва юқорида бортиш призмаси пайдо бўлиши эҳтимоли мавжуд чегаралардаги, грунтлар солиштирма оғирлигининг ҳисобий қийматлари, kN/m3, (ер ости сувлари мавжуд бўлганда, сув тўсиқ қатламдан юқорида жойлашган грунтлар учун сувнинг муаллақ тутиб туриш таъсири ҳам ҳисобга олинади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
cI — грунтнинг солиштирма туташувчанлиги ҳисобий қиймати, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги, m (пойдеворнинг ҳар хил томондан вертикал қўшимча кучлар бирдай таъсир қилмаган ҳолда д қиймати, энг кичик қўшимча юкка тўғри келадиган қилиб қабул қилинади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— пойдевор шаклларини ҳисобга олиш коэффициентлари қуйидаги формулалардан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(33)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ера:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h = l/b
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
l ва b — мос равишда пойдевор таглигини узунлиги ва кенглиги юкламани тенг таъсир этувчи марказдан ташқарига қўйиш ҳолларида l' ва b' келтирилган қийматларини ушбу ШНҚнинг 29-формуласи орқали аниқланадиган ўлчамлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

12-жадвал

Грунтнинг ички ишқаланиш бурчаги jI, град.

Коэффициентларни белгиланиши

Юк кўтариш қобилиятининг коэффициентлари Ng, Nq ва Nс тенг таъсир этувчи ташқи юкнинг вертикал
нишаблик бурчаги d, град бўлганда

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

0

Ng

Nq

Ne

0

1,00

5,14

-

-

-

-

-

-

-

-

-

5

Ng

Nq

Ne

0,20

1,57

6,49

d' = 4,9

-

-

-

-

 

-

-

10

Ng

Nq

Ne

0,60

2,47

8,34

0,42

2,16

6,57

d' = 9,8

-

-

-

-

-

 

15

Ng

Nq

Ne

1,35

3,94

10,98

1,02

3,45

9,13

0,61

2,84

6,88

d' = 14,5

-

-

-

-

-

20

Ng

Nq

Ne

2,88

6,40

14,84

2,18

5,56

12,53

1,47

4,64

10,02

0,82

3,64

7,26

d' = 18,9

-

-

-

-

25

Ng

Nq

Ne

5,87

10,66

20,72

4,50

9,17

17,53

3,18

7,65

14,26

2,00

6,13

10,99

1,05

4,58

7,68

d' = 22,9

-

-

-

30

Ng

Nq

Ne

12,39

18,40

30,14

9,43

15,63

25,34

6,72

12,94

20,68

4,44

10,37

16,23

2,63

7,96

12,05

1,29

5,67

8,09

d' = 26,5

-

-

35

Ng

Nq

Ne

27,50

33,30

46,12

20,58

27,86

38,36

14,63

22,77

31,09

9,79

18,12

24,45

6,08

13,94

18,48

3,38

10,24

13,19

d' = 29,8

-

-

40

Ng

Nq

Ne

66,01

64,19

7531

48,30

52,71

61,63

33,84

42,37

49,31

22,56

33,26

38,45

14,18

25,39

29,07

8,26

18,70

21,10

4,30

13,11

14,43

d' = 32,7

-

45

Ng

Nq

Ne

177,61

134,87

133,87

126,09

108,24

107,23

86,20

85,16

84,16

56,50

65,58

64,58

32,26

49,26

48,26

20,73

35,93

34,93

11,26

25,24

24,24

5,45

16,82

15,82

d' = 35,2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. jI ва d нинг оралиқ қийматларида Ng, Nq ва Nс коэффициентларни интерполяция билан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Шаклдор қавслар ичида мазкур ШНҚнинг 35-формуласи шартидан келиб чиқиб, юкнинг чегаравий нишаблик бурчаги d' га мос келувчи кўтарувчанлик хусусияти коэффициентлари қийматлари келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар h = l/b < 1 бўлса, мазкур ШНҚнинг 4-боби 33-формуласида h = 1тенг деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминга тушадиган ташқи юклама тенг таъсир этувчисининг вертикалга нишаблик бурчаги d қуйидаги 34-шартга асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(34)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fh ва Fv — мос равишда пойдевор таглиги сатҳидан заминга тушадиган ташқи юкламанинг горизонтал ва вертикал ташкил этувчиси kN.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйидаги 35-шарт бажарилганда, мазкур ШНҚнинг 32-формуласи бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(35)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворнинг ҳар томонидан бир хил бўлмаган қўшимча юкламалар таъсир этадиган ҳолларда мазкур ШНҚнинг 4-боби 32-формуласидан фойдаланишда горизонтал юкламалар таркибида грунтнинг фаол босимини ҳам ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 35-формуласидаги шарт бажарилмаса, пойдеворни мазкур ШНҚнинг 4-боби 151-бандига мувофиқ таглиги бўйича силжишга ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор томонларининг нисбати > 5 бўлганда, пойдевор тасмасимон ҳисобланади ва коэффициентлари қиймати бирга тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. Пойдеворни таглиги бўйича силжишга ҳисоблашни қуйидаги 36-шартга асосан бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(36)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
SFs,a ва SFs,r — мос равишда силжитувчи ва тутиб турувчи ҳисобий кучларнинг сирпаниш текислигига проекциялари йиғиндиси, kN, бу кучлар пойдеворнинг ён томонларига грунтнинг фаол ва пассив босимлари, пойдевор таглигининг грунтда ишқаланиш коэффициенти ҳамда гидростатик тескари босим кучини (ер ости сувлари сатҳи пойдевор таглигидан юқорида жойлашганда) ҳисобга олиб аниқлаш керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc ва gn — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 4-боби 27-формуласи каби белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Пойдеворга горизонтал ташкил этувчи юк бўлганда, пойдеворни таглиги бўйича текис силжишга ҳисоблаш қуйидаги ҳолатларда бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 4-боб 35-формуланинг 32-формула қўлланилиши шартининг бузилишида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бевосита пойдевор таглиги тубида мустаҳкамлик хусусиятлари қиймати кичик бўлган грунт қатлами мавжуд бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 153-бандида келтирилган ҳолатларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Секин зичлашадиган сувга тўйинган грунтлардан иборат мазкур ШНҚнинг 144-бандига мувофиқ, заминнинг (пойдевор таглигидан пастда камида 0.75b чуқурликкача бир жинсли) чегаравий қаршилигини қуйидагича аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) тасмасимон пойдевор заминининг чегаравий қаршилик кучини вертикал ташкил этувчиси пи , kN/m, қуйидаги 37-формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(37)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b' — мазкур ШНҚнинг 4-боби 28-формуласидагидек белгилаш, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q — пойдеворнинг юкламанинг горизонтал ташкил этувчиси таъсир қиладиган томондаги қўшимча юк, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
cI = си — белгилаш мазкур ШНҚнинг 144-банди каби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — қуйидаги формула бўйича аниқланадиган бурчак, рад:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a = arcsin (fh/b'cI), (38)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
fh — пойдеворнинг 1 m узунлигига тушадиган ҳисобий юкламанинг горизонтал ташкил этувчиси, kN/m грунтнинг актив босимини ҳисобга олиб аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агарда қуйидаги шарт
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
fh < b'cI, (39)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бажарилса, мазкур ШНҚнинг 37-формуласидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) тўғри тўртбурчак пойдевор (l £ 3b) заминига вертикал юк таъсир қилса, унинг чегаравий қаршилик кучини мазкур ШНҚнинг 32-формуласидан аниқлашга йўл қўйилади (бунда, jI = 0, jI = 0, xc = 1 + 0,11/h, cI = си деб қабул қилиш керак).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворга горизонтал кучлар таъсир қилса ва замин нобарқарор ҳолатдаги грунтлардан иборат бўлса, барча ҳолларда пойдеворни таглиги бўйича мазкур ШНҚнинг 151-банди бўйича силжишга ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-§. Бино ва иншоотлар ҳамда моддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)ни реконструкция қилишда заминларни лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. Реконструкция қилинаётган бино, иншоотлар ва моддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)нинг замини ҳамда пойдеворларини лойиҳалаштириш бўйича техник топшириқда қуйидагилар бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
реконструкциянинг мақсади (мавжуд иншоотни устига қуриш, уни ёнига янги иншоотларни қуриш, ер ости қисмларини қуриш, юқори қаватларни кўтаришда ички қисмларини қуриш ва уларнинг оралиқ хоналарини ташкил қилиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино, иншоот хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳимлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
объект конструкцияларининг геометрик ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш конструкцияларининг элементлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамлиги ва қурилиш материалларининг деформацияланиш хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандис-геологик кесимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
профиллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
микросейсмик тебранишлардаги динамик хусусиятлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости қурилиши ва пойдевор материалларига нисбатан атроф-муҳитнинг агрессив таъсир қилиш параметрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинонинг ертўласидаги муҳандислик коммуникацияларни жойлашуви ва бошқа маълумотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. Бино ва иншоотлар ҳамда архитектура ёдгорликларини реконструкция қилиш жараёнида қурилиш майдонидан қуйидагилар тўғрисидаги бошланғич маълумотлар олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг деформация-мустаҳкамлик хусусиятларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор тагидан олинган намуналар синовлари натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
радиолокация усулида ўтказилган геофизик тадқиқотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш конструкцияларини бузмасдан назорат қилиш ва техник диагностика асбоблари ёрдамида батафсил техник текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тадқиқот объектидаги нуқсонлар, шикастланишлар ва деформацияларни аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
объектлар конструкцияларининг физик-механик хусусиятларини баҳолаш (қоришма ва ғиштнинг кимёвий таркиби, қоришманинг ғишт билан ёпишиши, қурилиш конструкцияларининг, темир-бетон ва бетон материалларининг мустаҳкамлик хусусиятлари улардаги деформациялар ва ёриқлар мавжудлиги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлаб чиқариш, қурилиш-монтаж ишлари ҳамда объектга яқин жойлашган бино ва иншоотлардан фойдаланиш жараёнида юзага келган ўзига хос шикастланишлар ҳамда нуқсонларни аниқлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. Мазкур ШНҚнинг 155-бандидаги маълумотлар асосида мавжуд пойдевор таглиги остидаги замин грунтларига таъсир қиладиган мавжуд ва кутилаётган босимни (реконструкция қилиш режасига кўра) текшириш ва заминни кучайтириш заруриятини белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Mоддий маданий мерос объектлари (архитектура ёдгорликлари)нинг пойдеворларини лойиҳа топшириғи ва муҳандислик-геологик қидирувлар маълумотларига асосан қуйидагича усуллар асосида кучайтиришга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни кимёвий мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тегишли усуллар билан цементлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оқим технологияси орқали цементлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бурғилаш-аралаштириш (чуқур аралаштириш) технологияси бўйича цементлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
термик мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор грунтлари тури ва майдоннинг геологик шароитларини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдеворни кучайтириш ишлари ШНҚ 3.02.01-19 талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Танланган кучайтириш усулларида пойдеворнинг асоси ва конструкциялари объектни қайта қуриш даврида ҳамда кейинги фойдаланиш жараёнида юзага келадиган юклар ва таъсирларга бардош берадиган тарзда, ШНҚ 2.01.07-21 га мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот лойиҳасида замин ва пойдеворни қуриш ёки кучайтиришда мавжуд пойдевор конструкциясини юк кўтариш қобилиятидан ва грунтларни мустаҳкамлик-деформация хоссаларидан тўлиқ фойдаланиш имкониятини берувчи ечимлар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
158. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот)нинг замин пойдеворини лойиҳалаш ва кучайтиришда мазкур ШНҚнинг 4-боби 1-2-параграфларида келтирилган талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
159. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот замини грунтини ҳисобий қаршилиги R, уни устига қуриш мўлжалланаётган қисми билан бирга мазкур ШНҚнинг 7-формуласига асосан аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор конструкциясини қалинлиги 10 cm гача бўлган темир-бетон ҳалқа билан кучайтиришда пойдевор туби майдони заминни ҳисоблашда ҳисобга олинмаслик керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳалқа қалинлиги 10 cm дан катта бўлганда ҳамда ҳалқа олдиндан зичланган қум шағал аралашмали заминга қурилаётган бўлса, унинг майдони ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
160. Реконструкция қилинаётган бино, иншоот учун пойдевор заминининг деформация ҳисоблари қуйидаги шартдан келиб чиқиб бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(40)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sad — пойдевор заминини қўшимча чўкиши (бино, иншоот ва заминни биргаликда қўшимча деформацияланиши) мазкур ШНҚнинг 3-боби, олтинчи параграфига асосан заминга юкни ортиши (камайиши), қурилиш ишлари технологияси ва кетма-кетлигига боғлиқ бўлган равишда, барча техноген таъсирларни ҳисобга олиб аниқлаш лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sad,u — пойдевор заминининг қўшимча чўкишининг чегаравий қиймати (иншоот ва заминнинг биргаликда қўшимча деформацияланишининг чегаравий қиймати) мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ, реконструкция қилинаётган лойиҳада бино (иншоот)нинг техник ҳолатини тоифасига кўра, 133 — 135-бандларида келтирилган талабларга асосан белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин ва реконструкция қилинаётган бино (иншоот)ни биргаликдаги деформацияси (Sad )ни ҳисоблаш учун мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усулдан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Реконструкция қилинаётган иншоот заминини деформацияга ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 40-формуласига асосан амалга ошириш, шунингдек мазкур ШНҚнинг 91-банддаги параметрлар учун ҳам бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
161. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот) заминининг қўшимча деформацияларининг чегаравий қийматларини конструктив схема ва техник ҳолат тоифасига (мазкур ШНҚнинг 6-иловасига) кўра ушбу ШНқнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино (иншоот) заминининг қўшимча деформацияларининг чегаравий қийматлари бино (иншоот) конструкциялари реконструкция жараёнида ва кейинги фойдаланиш даврида замин билан ўзаро таъсирлашувда юзага келадиган кучларга (заминлар, пойдеворлар ва ер усти конструкцияларини мустаҳкамлаш чора-тадбирларини ҳисобга олган ҳолда) ҳисобланган бўлмаса бу ҳолатни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
162. Реконструкция қилинаётган бино (иншоот)да ер ости иншооти қурилса (ертўла, туннель), унда қўшимча фаол горизонтал босимни, ушбу бино (иншоот)лар натижасида замин ва пойдеворни юк кўтариш қобилиятини пасайишини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Реконструкция юкларнинг ортишига олиб келса ва жойлашиш чуқурлиги 0,5 m дан кичик бўлган пойдеворлар мавжуд бўлса, заминнинг юк кўтариш қобилиятини баҳолаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
163. Мавжуд пойдевордан пастроқда янги пойдевор барпо этилганда, қўшни якка ёки тасмасимон пойдеворларнинг жойлашиш сатҳларини мавжуд пойдевор жойлашиш сатҳларидан йўл қўйилган фарқи мазкур ШНҚнинг 5-формуласи орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
164. Реконструкция даврида мазкур ШНҚнинг 5-боби 13-параграфи бўйича замин ва пойдеворнинг лойиҳаси бинода ўрнатилган жиҳозлар, ер усти ва ер ости транспорти, қурилиш ишларини бажариш ва бошқа манбалар таъсиридан ҳосил бўладиган динамик таъсирларни тебранишнинг ўлчаш маълумотлари асосида ҳисобга олган ҳолда бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
165. Реконструкция қилинаётган бино ёки иншоот қурилган ҳудудда жойлашганида, унинг атрофдаги қурилишларга таъсирини мазкур ШНҚнинг 10-бобига мувофиқ баҳолаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
166. Замин ва пойдевор лойиҳасида реконструкция қилинаётган бино (иншоот) ва атрофдаги қурилган бино (иншоот)лар реконструкция қилинаётган бино (иншоот) қурилган ҳудудда жойлашган бўлса, мазкур ШНҚнинг 12-бобига мувофиқ геотехник мониторинг ишлари амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-§. Заминларнинг деформацияланишини камайтириш тадбирлари ҳамда уларнинг бино ва иншоотларга таъсири
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
167. Пойдеворларни чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблаш талабларини бажариш учун қуйидаги чораларни қўллаш имконияти ва мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг режадаги ўлчамларини ёки уларни ётқизиш чуқурлигини ўзгартириш (ўзига хос хусусиятларга эга бўлган грунтларни кесиб ўтиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг силжишини чеклайдиган қўшимча боғланишларни киритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бошқа турдаги пойдеворларни (қозиқли) қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворга тушадиган юкламаларни ўзгартириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминларнинг грунтларини уларнинг хоссалари ёмонлашишидан сақлаш тадбирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг қурилиш хоссаларини ўзгартиришга қаратилган тадбирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг деформацияланишига иншоотларнинг сезгирлигини камайтиришнинг конструктив тадбирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ни ёки унинг алоҳида қисмларини доимий ҳамда вақтинчалик махсус қурилмалар, пойдевор таглиги тубидаги грунтни бурғилаб, сув бостириб намлаш ёрдамида тўғрилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
самарадор шаклдаги пойдевор ва конструкцияларни қўллаш (бурғилаб бетонланган, оралиқ тўшамали, анкерли, тирқишли, зичланган котлованда, қоқилган блокли).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳалашда бино (иншоот)нинг замин билан ўзаро таъсирлашувида бино (иншоот) конструкцияларида вужудга келадиган зўриқишларни бошқариб туриш ҳамда замин грунти кучланганлик-деформация ҳолатини бошқаришни ҳам ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бир тадбирни ёки тадбирлар мажмуасини танлаш мазкур ШНҚнинг 4-бандини ҳисобга олиб бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
168. Замин грунтларини уларнинг қурилиш хоссаларини ёмонлашишидан сақлаш учун қуйидаги тадбирларни амалга ошириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намликнинг ўзгаришига сезгир грунтлардан иборат майдонларда сувдан ҳимоя қилиш тадбирларини ўтказиш (ҳудуднинг юзасини сувлар яхши оқиб кетадиган қилиб вертикал текислаш, зовур (дренаж)лар қазиш, фильтрацияга қарши тўсиқлар ва экранлар қилиш, сув қувурларини махсус ариқлардан ўтказиш ёки уларни иншоотлардан хавфсиз масофада жойлаштириш, сувнинг сизмаслигини назорат қилиб туриш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта чўкиш, шишиш, карст-суффозий ҳодисаларни жадаллаштириш, ер ости сувларининг зарарлигини оширишга олиб келишга қодир кимёвий фаол суюқликдан замин грунтларини муҳофазалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташқи таъсирлар (титрашлар) манбаларини чеклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ларни қуриш жараёнларида амалга ошириладиган муҳофаза тадбирлари (грунтларнинг табиий тузилиши ва намлигини сақлаш, заминлар, пойдеворлар, ер остидаги ва ер устидаги конструкцияларни қуриш технологиясига риоя қилиб, лойиҳада қабул қилинган схема ва юкламанинг заминга узатиш тезлигига ўзгаришига йўл қўймасликни таъминлаш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169. Замин грунтларининг қурилиш хоссаларини ўзгартириш (сунъий заминлар ҳосил қилиш)га қуйидаги тадбирларни амалга ошириш орқали йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни зичлаш (оғир шиббалигичлар билан шиббалаш, грунт қозиқлари қоқиш, пойдеворлар учун қазиладиган зовурларни шиббалаш, грунтларни олдиндан намлаш, портлаш энергиясидан фойдаланиш, чуқур гидравлик шиббалаш усулини қўллаш, тебраниш ускуналари ғалтаклари билан зичлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминдаги қониқарсиз хоссали грунтларни (режада ва чуқурлик бўйича) тўлиқ ёки қисман (қумли, шағалли, чақиқ тошли тўшамалари билан) алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўтарма ҳосил қилиш (грунт тўкиб ёки гидравлик усулда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни мустаҳкамлаш (кимёвий, электр-кимёвий, бурғилаб аралаштириш, термик усулларда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтга махсус қўшимчалар қўшиш (кенгайиш хоссасини йўқотиш учун грунтни шўрлаш ёки унга нефть маҳсулотлари шимдириш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни арматуралаш (махсус пленкалар, тўрлар билан).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
170. Бино (иншоот)ларнинг замин деформациясига сезгирлигини камайтиришда қуйидаги конструктив тадбирларни амалга ошириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ни режада ва баландлик бўйича самарали жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ларнинг мустаҳкамлиги ва фазовий бикрлиги (қаттиқлиги)ни ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эгилувчан ёки қирқма конструкцияларни қўллаш ҳисобига иншоотларнинг қайишқоқлигини ошириш (агар бунга технология талаблари имкон берса);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот конструкцияларини текислаш ва технология ускуналарини тўғрилаш учун мосламалар қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳаракатланувчи технологик ускуналар (кўприксимон кранлар, лифтлар)нинг қурилиш конструкцияларига яқинлашиш габаритлари заминнинг деформацияланиши йўл қўйиладиган миқдорларини ҳисобга олган ҳолда ускуналарнинг эркин ишлашини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
171. Бино (иншоот)ларнинг замин билан ўзаро таъсирлашувида уларнинг конструкцияларида пайдо бўладиган зўриқишларни камайтириш мақсадида, қуйидаги тадбирларни амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ни қурилиш майдонида шу майдоннинг муҳандислик-геологик тузилишини ва зарарли таъсир қилиши мумкин бўлган манбаларини (кучсиз грунтлар линзалари, эски тоғ қазилмалари, карст бўшлиқлари, ташқи сув қувурлари) ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг тегишли конструкцияларини қўллаш (ишлов берилаётган ҳудудда ва заминда кенгаядиган грунт мавжуд бўлганда, конлар қазиб олинган ҳудудларда ён юзаси кичик пойдеворларни қўллаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
илашиш ва ишқаланиш кучлари кичик бўлган материаллар билан пойдеворлар атрофидаги бўшлиқларни тўлдириш ва пойдевор ёстиқчалари (тўшамалари)ни бажариш, махсус антифрикциявий қопламаларни қўллаш, заминларнинг горизонтал деформацияланишдан пайдо бўладиган зўриқишларни камайтириш учун вақтинчалик компенсация (тўлдирувчи) зовурлари қазиш (кон қазиш жойларида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йиғма ва йиғма-яхлит (монолит) конструкцияларнинг туташув жойларини монолитлаш муддатларини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)ларнинг алоҳида қисмларини қуриш жадаллиги ва кетма-кетлигини ҳисоблашлар орқали асослаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд ва қурилаётган иншоот орасида ажратувчи деворларни қуриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
172. Қурилишдаги ҳимоя тадбирлари ва замин грунтини муҳандислик тайёрлаш ишлари натижасида иншоотни йўл қўйилган қийматдан юқори бўлган деформацияланиши ва қийшайишини бартараф этишнинг имкони бўлмаса, заминни чўкиши ва қийшайишини камайтирувчи тадбирларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинони (иншоотни) домкрат ёрдамида тўғрилаш имкониятини ҳисобга олиб лойиҳалашда ҳамда фойдаланилаётган бинони (иншоотни) тўғрилашда, конструкцияни заминни тўғрилаш босқичида юз берадиган нотекис деформация таъсирига ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур тўғрилаш ҳисобларида тўғриловчи қурилмалардан тўпланган юкни қабул қилувчи иншоотнинг ер тўла қисми пойдевори конструкциясини турғунлиги, юк кўтариш қобилияти ва пойдеворни жойлашиш чуқурлиги, заминни унга текисловчи қурилмадан босим узатилгандаги турғунлигини ҳам қўшиб текшириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
173. Заминнинг деформацияланишини камайтириш ёки юк кўтариш қобилиятини ошириш мақсадида, замин грунтининг кучланганлик-деформация ҳолатини бошқариш грунтнинг мажбурий деформацияланишини ҳосил қилиш орқали ёки грунтга қуйидаги усуллар ёрдамида доимий таъсир қилувчи босимни қўйиш орқали бажарилишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чекланган ҳажмдаги грунтга босим остида қаттиқлашувчи эритмани юбориш (босим остида қўшимча эритмани юбориш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтда кенгайиш хусусиятига эга бўлган пневматик конструкцияни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни атмосфера босими ёрдамида сиқиш (вакуумлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинони (иншоотни) тўғрилашда домкрат ёрдамида грунтни сиқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14-§. Сейсмик ҳимоя қилинадиган бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
174. Бино ва иншоотларда сейсмик таъсирларни камайтиришни ҳимояланадиган объектнинг тебранишлар даври ва эгилувчанлигини оширувчи сейсмик ҳимоя қурилмаларининг конструктив элементларини қўллаш орқали амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
175. Бино ва иншоотларнинг махсус сейсмик ҳимоялаш усули пастки қавати эгилувчан устунлар ва кинематик, сирпанувчи, резинометалл таянчлардан иборат бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
176. Бино ва иншоотларда сейсмик ҳимоя тизимларини қурилиш майдонининг геологияси, конструкцияларнинг ҳисоб кўрсаткичлари ва ҳудуднинг сейсмиклигини инобатга олган ҳолда, назарий-экспериментал тадқиқотлар ўтказиш орқали асосламай туриб қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
177. Махсус сейсмик ҳимоя тизимининг ноанъанавий усули аввалдан фойдаланилган ва доим амалиётда қўлланилиб келинадиган маҳаллий қурилиш ашёларидан фойдаланган ҳолда қурилган қурилмалардан ташкил топиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
178. Бино ва иншоотлар пойдевор конструкцияси қисмида сейсмик ҳимоя тизимларининг завод шароитида тайёрланган ҳамда сейсмик ҳимоя таянч қурилмалари кўринишида бўлган пойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) орасига ўрнатиладиган конструкцияларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
179. Дисспатив ва бикрлик кўрсаткичларини тўғрилаш мақсадида, бир вақтнинг ўзида сейсмик ҳимоя таянчлари билан биргаликда чизиқсизлик хусусиятига эга фрикцион демпфер, қовушқоқ ишқаланишга эга демпфер, пластик хусусиятга эга элементлар ва бошқа сўндирувчи қурилмалар қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180. Сейсмик ҳимоя таянчлари бино ва иншоотларда қуйидагича махсус сейсмик ҳимоя тизимлардан иборат бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) орасидаги сейсмоҳимоя таянчларига кўп қатламли резинаметалл таянч;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қўрғошин ўзакка эга резинаметалл таянч;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сирпанувчи таянчлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кинематик таянчлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пружинали эластик таянчлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёйсимон қўрғошинли таянчлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пластик хусусиятга эга қатламли таянчлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
181. Сейсмик ҳимоя таянчлари бино ва иншоотларнинг пойдевор ҳамда ер усти конструкцияларининг орасига ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳада қаватлар орасига ўрнатилиши белгиланганда, ҳисоб натижаларига асосан конструктив ечимларни қўллаган ҳолда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
182. Сейсмик ҳимоя таянчлари билан жиҳозланган бино ва иншоотлар пойдеворларини лойиҳалаш ҚМҚ 2.01.03-19, ШНҚ 2.02.03-21, ШНҚ 1.02.09-21, ШНҚ 3.01.02-23, ШНҚ 2.04.01-22, ШНҚ 2.04.08-22, ШНҚ 2.04.17-24 ҳамда ҚР 02.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
183. Сейсмик ҳимоя таянчлари ости пойдеворида яхлит пойдевор, конструктив жиҳатдан лентали, қозиқли ва алоҳида турувчи пойдеворлар ишлатилишига йўл қўйилиши, бунда пойдевор бир-бири билан бикр боғичлар ёрдамида уланиши ҳамда яхлит фазовий бикр конструкцияни ҳосил қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
184. Бино ва иншоотлар заминининг чўкиши ва оғишининг чегаравий қийматларини белгилашда сейсмик ҳимоя таянчлар устида жойлашган бикр пойдевор қозиқларини бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкциясининг сейсмик тебранишларида чизиқли ва бурчакли деформацияларнинг қолдиқсиз бошланғич ҳолатига қайтиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар бу шарт бажарилмаса, бино ва иншоотнинг чўкиши ва оғишининг чегаравий қийматларини камайтириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
185. Заминнинг чўкиши ва оғишининг олдини олиш ҳамда объектнинг кўп йиллик ишончли хизмат қилишини таъминлаш мақсадида, заминни мустаҳкамлашда қозиқсимон пойдеворлар ёки бошқа конструктив ечимларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
186. Лойиҳалаш ва қуришдан олдин заминнинг юк кўтариш қобилиятини дала шароитида синовдан ўтказиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
187. Сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларига горизонтал ва вертикал юкларнинг тенг тақсимланишини таъминлаш мақсадида, уларнинг устки қисмида бикр балкалар тизимини ёки яхлит қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкциясини лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бикр балкалар тизими ёки яхлит қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) конструкцияси ер усти бинонинг конструкциялари билан бикр маҳкамланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зилзила пайтида бинонинг ер усти конструкцияларида номунтазам шакл, масса ва бикрлик марказлари орасида эксцентриситетнинг юзага келиши ҳисобига буралиш деформациясининг пайдо бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
188. Сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг ишончли ишлаши ҳамда бинонинг устуворлигини таъминлашда сейсмик ҳимоя қурилмалари устидаги бикр балкалар тизими ҳамда яхлит темир-бетон қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) массасидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
189. Бикр балкалар тизими ёки яхлит темир-бетон қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк) массаси лойиҳаланаётган бинонинг ер усти массаси ва бикрлигини ҳисобга олган ҳолда, динамик кучлар таъсирига чизиқли ҳамда чизиқсиз ҳисоб натижаларига асосан ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблашда эҳтиётлилик коэффициенти бинонинг юзага келиши мумкин бўлган энг критик ҳолатини ҳисобга олган ҳолда қўшимча равишда ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
190. Кучнинг динамик хусусияти, грунтдан юзага келиши мумкин бўлган босим, конструкцияни мустаҳкамликка ва энергия ютилиши бўйича ҳисоби замин пойдевор конструкциясини лойиҳалаш мезонларини аниқлаш жараёнида инобатга олинган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
191. Оғир юкни кўтарувчи сейсмик ҳимоя таянчлари элементларининг мустаҳкамлиги ва устуворлиги ҳисоб усуллар ва экспериментал синовлар ёрдамида қозиқларни бирлаштирувчи қурилма (ростверк)нинг тўлиқ максимал силжишига тенг бўлган ён томондан сейсмик таъсирларда силжишига боғлиқ равишда текширилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
192. Сейсмик изоляция тизимини ҳисобга олган ҳолда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шамол ва зилзилалар натижасида келиб чиқадиган вертикал ва ён томондан таъсир этувчи юкларга қўйиладиган талабларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сейсмик ҳимоя тизимига бошқа атроф муҳит шароитларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эскириш, зўриқиш, ишчи ҳарорат ва намлик ёки бузувчи жисмларнинг таъсирини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
193. Анъанавий ва ноанъанавий сейсмик ҳимоя таянч қурилмалари бир хил сатҳда ҳамда ташқи таъсирларнинг горизонтал ва вертикал йўналишларида тенг тақсимланишини таъминлашда, бинонинг режасида ўзаро симметрик жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
194. Таянчлар орасидаги масофа динамик ҳисоб натижалари ҳамда таянч конструкцияларининг чегаравий ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаш орқали белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
195. Сейсмик ҳимоя қурилмалари устида жойлашган бикр конструкция ҳамда бошқа ёндош конструкциялар орасидаги масофа динамик ҳисоб натижалари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
196. Лойиҳалаш ишларида сейсмик ҳимоя қурилмалари ва тизим элементларини ўрнатишда ҳамда алмаштиришда технологик жараёнлар учун зарур бўлган жойларни белгилаб ўтиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
197. Сейсмик ҳимоя қилинадиган бино ёки иншоотлар даврий равишда текширилиши ва техник хизматга эга бўлиши сейсмик ҳимоя тизимини лойиҳалашда махсус ишлаб чиқилган дастур (сейсмик ҳимоя тизими ва унинг элементларини мониторинг қилиш, назорат қилиш ва техник хизмат кўрсатиш дастури) ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
198. Бинодан тушадиган вертикал ва горизонтал таъсирлардан сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг ишончли ишлашини таъминлаш мақсадида, пойдевор ҳамда ер усти бикр конструкция билан таянчлар мустаҳкам ва бикр уланиши таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, уланиш тугунлари ҳисоб ҳамда экспериментал тадқиқотлар асосида синовдан ўтказилган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
199. Лойиҳада зилзила вақтида сейсмик ҳимоя таянч қурилмаси устидаги бикр конструкциянинг кўчиши таъсирида коммуникация қувурлари ҳамда электр тармоқлари симларининг шикастланишининг олдини олиш мақсадида, эгилувчан боғланишлар ёки компенсатор (тўлдирувчи)ларни инобатга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, зилзила таъсирида бикр конструкциянинг кўчиш қийматига нисбатан эгилувчи боғланиш элементларининг кўчиш қийматлари катта қийматда олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
200. Ертўла сатҳида ўрнатилган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларини мониторинг қилиш ҳамда техник ҳолатини баҳолаш учун зарур технологик бўш жойлар қолдирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
201. Лойиҳаланадиган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларининг оловбардошлилик даражаси ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
202. Сейсмик ҳимоя таянчларининг ҳамда бинонинг техник ҳолати бўйича доимий равишда мониторинг олиб борилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
203. Сейсмик ҳимоя тизимларидан фойдаланадиган бино ва иншоотлар сейсмик хусусиятларга кўра I ва II тоифадаги грунтларда қурилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
204. Бино ва иншоотларни III тоифадаги сейсмиклик хусусиятларга эга грунтлардан ташкил топган ҳудудларда қуриш назарий ва экспериментал тадқиқотлар натижалари асосида асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
205. Анъанавий ва ноанъанавий сейсмик ҳимоя тизимларини ҳисобга олган ҳолда сейсмик таъсирлар учун бино ва иншоотларни ҳисоблаш усуллари ҳамда талаб этилган сейсмик ҳимоя таянч қурилмаларидан ташкил топган тизим элементларининг бикрлиги ва диссипатив хусусиятларини аниқлашда, шунингдек кўп қаватли бинони динамик ҳисоблаш бўйича амалий текширишнинг якуний натижалари бўйича мазкур ШНҚнинг 13-иловасидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
206. Бино ва иншоотларда сейсмик ҳимоя тизимларини ўрнатишдан олдин, уларни ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланган кўрсаткичларга мувофиқлигини аниқлаш учун синовдан ўтказиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Ўзига хос грунтларда ва алоҳида шароитларда қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Ўта чўкувчан грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
207. Ўта чўкувчан грунтларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалаш ишлари ШНҚ 2.01.09-24 талаблари ва қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта чўкиш юқори радиуси чегараси hsl,p да юз берадиган пойдевор таглигидан ташқи юклама ва грунтнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган вертикал зўриқишлар йиғиндиси бошланғич ўта чўкиш босимига тенг ёки айтилган зўриқишлар йиғиндиси энг кам бўлган чуқурликкача ўлчанадиган, ташқи юклама таъсирида ўта чўкиш ssl,p мазкур ШНҚнинг 226-банди талабларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта чўкиш пастки радиуси hsl,g да, вертикал кучланишлар йиғиндиси бошланғич ўта чўкиш босими psl дан катта ёки грунтнинг ўз оғирлигидан ва ташқи таъсирдан пайдо бўладиган вертикал кучланишлар йиғиндиси энг кичик бўлган чуқурликдан бошлаб чўкиш қатлами пастки чегарасигача юз берадиган, грунтнинг ўз оғирлиги таъсирида ўта чўкишини ssl,g;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг нотекис ўта чўкишини бир текис эмаслигини Dssl;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтлар ўз оғирлигидан ўта чўкканда ўта чўкишдан ҳосил бўлган ўра (воронка)нинг эгри чизиқли қисми чегарасида заминнинг горизонтал сурилишини usl;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нишаблик ва қирғоқ ён бағирликлари турғунлигини йўқотишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт қатламида сув гумбази пайдо бўлишидан ҳосил бўладиган қўшимча юкламани;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт массивининг кучланганлик ҳолатини ўзгариши ҳисобига мазкур ШНҚнинг 218-бандига мувофиқ ўта чўкувчан қатлам тубидаги тўшама грунт қатламида юз берадиган қўшимча чўкиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
208. Ўта чўкувчан грунтлардаги заминларни лойиҳалашда уларнинг намлигини қуйидагилар ҳисобига ортиши инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг намланиши юқоридан ташқи манбалардан ва (ёки) пастдан ер ости сувлари сатҳи кўтарилишидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юза сувларининг сизиши ва юзанинг экранланиши туфайли грунтда нам тўпланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
209. Ўта чўкувчан грунтлар нисбий ўта чўкувчанлик ва бошланғич ўта чўкувчанлик босими psl билан тавсифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу грунтларнинг хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 223 ва 225-бандлари талабларига мувофиқ аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
210. ва psl параметрларининг норматив қийматлари уларнинг аниқланган қийматларининг ўртачаси сифатида олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ҳисоблаш ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий қийматларини эса норматив қийматларга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади. (gg = 1).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
211. Ўта чўкувчанликнинг нисбий ўта чўкувчанлик қиймати бўлганда ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
212. Грунтларнинг ўта чўкишини аниқлашда ва улар нотекис ўта чўкканда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майдонни текислаш тарзини (замин грунтларининг кучланганлик ҳолатига таъсир қиладиган чуқур ва кемтиклар ёки дўнглик ва уюмлар бор-йўқлигини, шунингдек ўта чўкишларнинг тури ва ўлчамини);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни намлаш манбаларининг бўлиши мумкин бўлган турлари, ўлчамлари ва жойлашиш ўрнини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино (иншоот)нинг конструктив хусусиятларини (бино (иншоот) қисми тагида туннеллар, ер тўлалар бор-йўқлигини);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтлар ўз оғирлиги таъсирида ўта чўкканда вужудга келадиган салбий ишқаланиш кучларидан чуқур пойдеворларга, зичлашган ва мустаҳкамланган массивларга тушадиган қўшимча юкламаларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
213. Катта майдонларни юқоридан намланганда (намланадиган майдон кенглиги Вw ўта чўкадиган қалинлик ўлчамига тенг ёки ундан катта бўлса) ва ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ҳисобига пастдан намланганда, грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиши (ssl,g) тўлиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
214. Кичик майдонлар (Bw < Нsl)) юқоридан намланганда эса, ўта чўкиш фақат бир қисми s'sl,g мазкур ШНҚнинг 211-бандига мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
215. Грунтларнинг нотекис ўта чўкувчанлигини аниқлашда намлаш манбаининг энг ноқулай шароитини ва ҳисобланаётган пойдевор ёки бино (иншоот)га нисбатан энг ноқулай жойлашишини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
216. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат майдон грунт шарт-шароитлари, грунтларнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиши мумкин бўлганлигига кўра қуйидаги турларга бўлиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I турга (грунтларнинг ўта чўкиши асосан ташқи юклама таъсирларидан юз бериши мумкин бўлган ўз оғирлигидан юз бермайдиган ёки унинг қиймати 5 cm дан кичик бўлган грунт шароити);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II турга (грунтларнинг ўта чўкиши ташқи юклама таъсирларидан юз бериши билан бирга ўз оғирлигидан ҳам юз бериши мумкин бўлган ва уни қиймати 5 cm дан катта бўлган грунт шароити).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
217. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат заминларни ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 1-параграфга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
218. Заминнинг чўкишини грунтларнинг ўта чўкиш хоссаларини ҳисобга олмаган ҳолда, намлиги барқарорлашган грунтларнинг деформацияланиш кўрсаткичларидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминнинг ўта чўкиши мазкур ШНҚнинг 213 — 216-бандлари талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Намликнинг барқарор қиймати w ³ wp бўлса, табиий намликни w га тенг деб, w < wp бўлганда эса ёйилиш чегарасидаги намликни wp га тенг деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотлар пойдеворларининг дарзга бардошлилиги ва барқарорлигини ҳисоблашда уларнинг пойдевор тупроғига таъсир этувчи қуйидаги омилларни инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг ўз оғирлиги ва ундаги юклар тупроққа босим ўтказиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор остига қўйилган грунтли тўшама;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вертикал текислашда сепиладиган грунт;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкувчан қатлам намланишидаги қўшимча сув оғирлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг юклари туфайли тупроқдаги кучланиш ўзгариши натижасида чўкувчан грунт қатламларида қўшимча деформацияларни юзага келишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
219. Ўта чўкувчан грунтлар намланиши мумкин бўлганда, мазкур ШНҚнинг / 213-бандига асосан замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бошланғич ўта чўкиш босими psl га пойдевор таглиги остидаги босимни камайтириш йўли билан грунтларнинг ташқи юкламалар таъсирида ўта чўкиши имкони бартараф қилинганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг сувга тўйинган ҳолатида мустаҳкамлик кўрсаткичлари нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланиб мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланган қийматига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин грунтини ҳисобий қаршилигини аниқлаш ишларида грунтни тўлиқ сувга тўйингунча намлаш имконияти бўлганда, иш шароити коэффициентлари (gс1 ва gс2) қиймати худди оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунт каби, намланиш имконияти мавжуд бўлмаганда эса оқувчанлик кўрсаткичи IL 0,5 лойли грунт каби мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига асосан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
220. Ўта чўкувчан грунтларда қурилаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамлари, заминнинг ҳисобий қаршилиги (R0 )ни мазкур ШНҚнинг 2-иловасидаги 4-жадвалга асосан белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R0 ни келтирилган қийматларидан намлик жараёни мавжуд бўлмаганда, II масъуллик даражасидаги бино ёки иншоот пойдеворининг охирги ўлчамларини белгилашда ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
221. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино (иншоот) учун грунтни ўта чўкувчанлигини зичлаш ёки қотириш ёрдамида бартараф этишда, зичланмаган ёки қотирилмаган тўшама қатлам устига таъсир қилаётган тўлиқ босим бошланғич ўта чўкиш босими (psl)дан катта бўлмаслигини таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
222. Замин устидаги катта майдонларнинг намланиши мазкур ШНҚнинг 216-бандига асосан, шунингдек ер ости сувлари кўтарилганда пастдан намланиши натижасида грунтларнинг намлиги ошганда замин грунтларининг ўта чўкиши (ssl, cm) қуйидаги 41-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(41)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
i-қатлам грунтининг мазкур ШНҚнинг 223-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган нисбий ўта чўкувчанлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hii — қатлам қалинлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ksl,i — мазкур ШНҚнинг 224-банди асосида аниқланадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
n — ўта чўкиш радиуси hs бўлинган, мазкур ШНҚнинг 228-банди талаблари асосида қабул қилинадиган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
223. Грунтнинг нисбий ўта чўкувчанлиги () грунтни лаборатория тадқиқ қилиш натижалари асосида ва ГОСТ 23161-2012 талабларига мувофиқ қуйидаги 42-формула асосида аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(42)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hn,p ва hsat,p — мос равишда табиий намлик ва унинг тўлиқ сув билан тўйинганлигидан кейин (w = wsat) p, kPa босимида, ташқи юкдан ва грунтнинг ўз оғирлигидан кўриб чиқилаётган чуқурликдаги вертикал кучланишга р = szp + szg грунтнинг юқори ўта чўкиш радиусида чўкишини аниқлашда намунанинг баландлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг пастки ўта чўкиш радиусида ўта чўкувчанлигини аниқлашда шунингдек салбий ишқаланиш кучларидан қўшимча юкни ҳам ҳисобга олиш керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hn,g — р = szg бўлганда табиий намликдаги ўша намунанинг баландлиги, cm,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қийматини, шунингдек грунтни дала шароитида намлаш штамп ёрдамида ГОСТ 20276-2012 бўйича синовдан ўтказиш орқали аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтнинг тўлиқ бўлмаган сув билан тўйинганлиги (ωsl ≤ ω <ωsat) билан ɛsl — нисбий чўкиши қуйидаги 42а-формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(42a)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ω — грунт намлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ωsат — грунтнинг тўлиқ сув билан тўйинганлигига мос келадиган намлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ωsl — дастлабки чўкиш намлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ɛsl — мазкур ШНҚнинг 41-формуласи орқали аниқланадиган грунтни тўлиқ сув билан тўйинганлигининг нисбий чўкиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
224. Мазкур ШНҚнинг 41-формуласига кирадиган коэффициент ksl,i ни b ³ 12 m бўлганда, ўта чўкувчанлик ҳудуди чегарасидаги грунтнинг барча қатламлари учун 1 га тенг деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b £ 3 m да — қуйидаги формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ksl,i = 0,5 + 1,5(p — psl,i)/p0, (43)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — пойдевор таглигидаги ўртача босим, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
psl,ii-қатлам грунтининг бошланғич ўта чўкиш босими, kPa мазкур ШНҚнинг 225-банди талабларига мувофиқ аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
p0 — 100 kPa тенг бўлган босим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3m < b < 12m бўлганда, ksl,i қиймати интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтни ўз оғирлигидан ўта чўкувчанлиги Нsl £ 15 m бўлганда, ksl = 1 га тенг, Нsl ³ 20 m, бўлганда эса ksl = 1,25 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нsl ни оралиқ қийматларида ksl коэффициент қиймати интерполяция йўли билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
225. Бошланғич ўта чўкувчанлик босими (psl) сифатида қуйидагиларга мос босим қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 23161-2012 талаблари бўйича грунтларни лаборатория компрессион асбобларида синашларда — нисбий ўта чўкувчанлик 0,01 тенг бўлгандаги босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 20276-2012 талаблари бўйича олдиндан намланган грунтни дала шароитида штамп ёрдамида синашларда — «юк-чўкиш» графигидаги мутаносиблик чегарасига тенг босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тажриба котлованларида грунтлар намланганда — грунтнинг ўз оғирилигидан ўта чўкиш бошланадиган чуқурликда грунтнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган вертикал кучланишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
226. Ўта чўкиш радиусининг қалинлиги (hsl) мазкур ШНҚнинг 4-расмида келтирилганидек қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташқи юкламадан грунтнинг ўта чўкишини ssl,p аниқлашда, мазкур ШНҚнинг 215-банди бўйича ўта чўкиш радиусининг юқори қалинлигига hsl,p. (бу ҳудуднинг пастки чегараси га ёки мазкур ШНҚнинг 4в-расмларга мувофиқ z қиймат энг кичик бўлган чуқурликка мос келиши лозим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтнинг ўз оғирлигидан чўкишини (ssl,g) аниқлашда чўкувчан қатламнинг пастки радиуси қалинлигига (ssl,g) (zg энг кичик чуқурликдан бошланиши керак, бу ерда sz = psl га тенг бўлиши, ёки агар sz,min > psl бўлса, sz қиймати минимал бўлган нуқтадан бошлаб чўкувчан қатламнинг пастки чегарасигача давом этиши зарур).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-расм. Пойдевор заминининг ўта чўкувчанлигини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — грунтнинг хусусий оғирлигидан ўта чўкиши ssl,g мавжуд эмас (5 cm дан катта эмас); фақат ўта чўкадиган қатлам hsl,p нинг юқори радиусида ташқи юкламадан ўта чўкиш ssl,p бўлишига йўл қўйилади (грунт шароитларининг I тури); б, в, г- zg чуқурликдан бошлаб ўта чўкадиган қатлам hsl,g нинг пастки радиусида хусусий оғирликдан ўта чўкиш ssl,g бўлишига йўл қўйилади (грунт шароитларининг II тури); б-юқори ва пастки ўта чўкиш ҳудудлари қўшилиб кетмайди, нейтрал ҳудуд hп мавжуд; в-юқори ва пастки ўта чўкиш ҳудудлари қўшилиб кетади; г-ташқи юкламадан ўта чўкиш бўлмайди; 1-грунтнинг хусусий оғирлигидан вертикал кучланиш szg; 2-ташқи юклама ва грунтнинг хусусий оғирлигидан ҳосил бўладиган умумий вертикал кучланиш sz=szp+szg; 3-чуқурлик ортган сари бошланғич босим psl нинг ўзгариши; Нsl — ўта чўкувчан грунт қатлами қалинлиги (ўта чўкувчан қатлам); d — пойдеворни жойлашиш чуқурлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
227. Бошланғич ўта чўкувчан босимни тажриба асосида аниқлаш маълумотлари мавжуд бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 41-формуласида жамлашни pi босимдан ҳосил бўлган нисбий ўта чўкувчанлик esl = 0,01 га тенг бўлган чуқурликкача амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
228. Пойдевордан узатилаётган юкдан грунтнинг ўта чўкувчанлигини ҳисоблаш учун ўта чўкиш қалинлигини литологик қирқимга ва аниқлаш горизонти (esl,i)га кўра, алоҳида қатламлар (hi)га бўлиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, қатлам қалинлиги 2 m дан ортиқ бўлмаслиги, ҳар бир қатлам чегарасида кучланишлар йиғиндисининг ўзгариши 200 kPa дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўта чўкишни мазкур ШНҚнинг 50-формуласи орқали ҳисоблашда амалдаги кучланишда нисбий ўта чўкувчанлик бўлган грунт қатламларинигина ҳисобга олиш керак, < 0,01 бўлган қатламларни ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу талаблар мазкур ШНҚнинг 41-формуласи орқали грунтни ўз оғирлигидан максимал ўта чўкувчанлигини аниқлашда ҳам татбиқ этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
229. Юқоридаги кичик майдонларни (намланадиган майдонинг эни (Вw) ўта чўкиш қалинлиги (Нsl) ўлчамидан кичик) намлашда грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкиш (s'sl,g, m) эҳтимоли қуйидаги 44-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(44)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ssl,g — мазкур ШНҚнинг 222-бандига мувофиқ аниқланадиган грунтнинг ўз оғирлигидан ўта чўкишининг энг катта қиймати, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
230. Ўта чўкувчан грунтлардан иборат заминларни лойиҳалашда уларнинг намлаш имконияти бўлганда қуйидагича тадбирлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 208-бандига асосан заминларнинг ўта чўкишини бартараф этадиган ёки уларни йўл қўйилган қийматларигача пасайтирадиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг ишга яроқлилигига уларнинг таъсирини камайтирадиган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотдан фойдаланишнинг барча даврида заминни намлаш имкони бўлмаса (унинг мумкин бўлган реконструкциясини ҳисобга олган ҳолда), грунтларнинг ўта чўкиш хусусиятларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
231. Бутун ўта чўкувчан қатлам чегарасида ташқи юкдан ва грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланишлар йиғиндиси (psl) бошланғич ўта чўкиш босимидан ошмаса, I турдаги грунт шароитида ўта чўкувчанликни ҳисоблашни амалга оширишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
232. Замин грунтини намлашда мазкур ШНҚнинг 213-банди бўйича қуйидаги тадбирлардан бирини амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бутун ўта чўкувчи қатлам доирасида грунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилиш мазкур ШНҚнинг 233-бандига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворлар, қозиқли пойдеворлар ва мустаҳкамланган грунт массивлари томонидан ўта чўкувчан қатламни кесиб ўтиш мазкур ШНҚнинг 234-бандига асосан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини қисман бартараф қилишни ўз ичига оладиган тадбирлар йиғиндисини мазкур ШНҚнинг 4-боб 11-параграфига келтирилган сувдан ҳимоя қилувчи ва конструктив;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II турдаги грунт шароитида грунтларнинг ўта чўкиш хусусиятларини бартараф қилиш ёки ўта чўкиш қатламини чуқур жойлашган пойдеворлар билан кесиш орқали сувни ҳимоя қилиш чоралари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тадбирларни танлаш грунт шароитлари турини, намлашни юз бериши мумкин бўлган турини, ҳисобий ўта чўкувчанликни, лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг мазкур ШНҚнинг 168-бандига асосан қўшни объектлар ва коммуникациялар билан боғлиқлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
233. Грунтларнинг ўта чўкувчанлик хоссаларини қуйидагича бартараф этиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта чўкишнинг юқори радиуси ёки унинг бир қисми чегарасида-оғир шиббалигичлар билан зичлаш, грунт тўшамалари ясаш, котлованларни шиббалаш, шунингдек қаттиқ материалдан (бетон, шағал, қум-шағал аралашмаси) кенгайтирма қилиб кимёвий ёки термик усулда мустаҳкамлаб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бутун ўта чўкиш қалинлиги чегарасида-грунт қозиқлар билан чуқур зичлаб, замин грунтларини олдиндан намлаб, шунингдек,чуқур портлатишлар усулини қўллаб кимёвий ёки термик мустаҳкамлаб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
234. Чуқур жойлашган пойдеворларни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I турдаги грунт шароитида — пойдеворни ён юзасидаги грунтни қаршилигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II турдаги грунт шароитида — пойдеворни ён юзасида грунтни ўз оғирлигидан чўкишида ҳосил бўладиган салбий ишқаланишларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Кўпчувчи грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
235. Кўпчувчи грунтлардан таркиб топган заминларни лойиҳалаш ишлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин намликларининг ошиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намлик даражаси пасайишида, кўпчувчан грунтларда тескари жараён — киришиш ҳодисаси юз бериши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг ҳажмий кўпчиш — шишиш (катталашиш) хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
баъзи турдаги шлакларни (масалан, саноат электр эритиш печларидан чиқадиган шлаклар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлаб чиқаришнинг кимёвий чиқиндилари (масалан, сульфат кислота эритмалари) билан намланган бўлса, оддий лойли грунтларни намликнинг ошиши билан кўпчиш қобилияти мавжудлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кимёвий чиқиндилар билан намланганда шлаклар ва лойли грунтларнинг кўпчиши эҳтимолини лаборатория ёки дала шароитида ўтказиладиган синовлар орқали аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
236. Кўпчувчи грунтлар берилган босимда нисбий кўпчиш (esw) кўпчиш босими (psw) кўпчиш намлиги (wsw) ва қуриганда нисбий қисқариши (esh) билан тафсивланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўпчувчи грунтларнинг юқорида келтирилган хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 168, 241 ва 245-бандларининг талаблари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
237. Кўпчувчи грунтлардан ётқизилган заминларни лойиҳалашда қуйидаги имкониятларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтлар ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ёки инфильтрация-ишлаб- чиқариш ёки ер усти сувлари билан грунтнинг намланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларни қуриш вақтида ва ҳудудларга асфальт ётқизишда (юзани экранлашда) буғланишнинг табиий шароити бузилиши натижасида, улар остида чегараланган чуқурлик радиусида намликнинг тўпланиши ҳисобига кўпчиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик-сув режимининг ўзгариши (мавсумий иқлим омиллари) ҳисобига аэрация радиусининг юқориги қисмида грунтнинг кўпчиши ва қисқариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик манбаларининг таъсиридан қуриш ҳисобига қисқариши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотларнинг чуқурлаштирилган қисмларини лойиҳалашда грунтлар кўпчиганда ва қисқарганда ҳосил бўладиган горизонтал босимларни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
238. Горизонтал босим ph, kPa, қуйидаги 45-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(45)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc — иш шароити коэффициенти, 0,85 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ksw — кўпчиш интенсивлигига боғлиқ бўлган коэффициент бўлиб, унинг қиймати ушбу ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
pmax,h — қиймати лабораторияда аниқланадиган энг катта горизонтал босим, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

13-жадвал

1 d даги кўпчиш интенсивлиги, %

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

ksw

1,40

1,25

1,12

1,05

1,02

1,01

1,00

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
239. Кўпчувчи грунтлардан иборат замин мазкур ШНҚнинг 5-боби 2-параграфига мувофиқ ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтнинг кўпчиши ёки қисқариши натижасида ҳосил бўладиган замин деформацияси мазкур ШНҚнинг 243 ва 251-бандларига мувофиқ заминнинг алоҳида қатламлари деформацияларини жамлаш йўли билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин деформациясини аниқлашда унинг ташқи юклама таъсиридан ҳосил бўладиган чўкиши ва кўпчувчи грунтдаги намликнинг камайиши ҳисобига юз бериши мумкин бўлган чўкиши жамланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларнинг кўпчиши (қисқариши)дан ҳосил бўладиган деформацияларнинг чегаравий қийматларини мазкур ШНҚнинг 137-банди талабини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
240. Кўпчувчи грунтлардан иборат заминларни ҳисоблашда уларнинг табиий зичлиги ва намлигидаги хусусиятлари қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўпчувчи грунтли заминларни намлангандан кейин ҳисоблашда, грунтларни намланган ҳолатдаги хусусиятларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўпчувчи грунтдан ташкил топган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланиши, бунда унинг қийматини йўл қўйилган ошишини мазкур ШНҚнинг 111-бандига асосан ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
241. Нисбий кўпчиш , кўпчиш босими (psw) ва нисбий қисқариш қийматлари мазкур ШНҚнинг 237-бандида келтирилган кўпчиш ёки қисқариш сабабларини ҳисобга олиб, ГОСТ 24143-80 талабларига мувофиқ лаборатория синовлари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу хусусиятларни дала шароитида грунтларни штамп орқали синаш натижалари асосида ҳам аниқланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
242. ГОСТ 20522-2012 га мувофиқ кўпчувчи грунтларнинг хусусиятларининг норматив қийматлари уларни аниқлаш натижалари бўйича ўртача қиймат ҳисобланиши ва ушбу хусусиятларнинг ҳисобий қийматини норматив қийматга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади ( = 1).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
243. Грунт кўпчиганда заминнинг кўтарилиши (hsw) қуйидаги 46-формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(46)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— грунт и-қатламининг мазкур ШНҚнинг 245-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган нисбий кўпчиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hi — грунт i — қатламининг қалинлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ksw.i — мазкур ШНҚнинг 248-банди бўйича аниқланадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — грунтнинг кўпчиш радиусига бўлинган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
244. Намлик инфильтрациясида грунтнинг нисбий кўпчиши қуйидаги 47-формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(47)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hnp босим билан ёнига кенгайиш имконисиз сиқилган, табиий намлик ва зичликдаги намунанинг баландлиги, cm, босим кўрилаётган чуқурликдаги вертикал кучланиш йиғиндисига тенг (ушбу кучланиш қиймати мазкур ШНҚнинг 249-бандига мувофиқ аниқланиши керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hsat — юқоридаги намунанинг баландлиги, сувга тўлиқ тўйингунча намланганидан ва ўша шароитда сиқилгандан сўнг, cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
245. Грунт намунасини ҳар хил босимда синаш натижалари асосида esw = f(p) ва wsw = f(p) боғланишлар графиги қурилиши ва кўпчиш босими (psw) ни esw = 0 га мос келадиган босимлари аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юза экранланганида ва сув-иссиқлик режими ўзгарганда нисбий кўпчиш (esw) қуйидаги 48-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
esw = k (weqw0)/(1 + е0), (48)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k — тажриба йўли билан аниқланадиган коэффициент (тажриба маълумотлари бўлмаса, 2 га тенг деб қабул қилиниши лозим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
weq — грунтнинг мазкур ШНҚнинг 246-бандига мувофиқ аниқланадиган бирлик қийматидаги охирги (барқарорлашган) намлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
w0 ва е0 — мос равишда грунтнинг намлигини бошланғич қиймати ва ғоваклик коэффициенти, бирлик қийматида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
246. Юза экранланганда (i) қатламдаги (weq) қиймати, (пи) босимда, кўпчиш намлиги билан юк орасидаги wsw = f (p) экспериментал боғланишида (pi , kPa) босимдаги қиймати қуйидаги 49-формулага асосан ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (49)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
z — экранланган юзадан ер ости сувлари сатҳигача бўлган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
zi — кўрилаётган қатламнинг жойлашиш чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
stot,i — кўрилаётган и- қатламдаги кучланишлар йиғиндиси, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gii — қатламдаги грунтни солиштирма оғирлиги, kN/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув иссиқлик режими ўзгарганда (weq — w0)ни мазкур ШНҚнинг 48-формуласидаги қиймати энг кўп (энг кўп намланиш даврида) ва энг кам (энг кўп қуриш даврида) намликлар қийматининг айирмасидан аниқланиши, бунда ғоваклик коэффициенти грунтнинг энг кўп қуриш давридаги намлик учун қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
247. Массивнинг энг кўп намланиш ва қуриш ҳолатлари учун намлик кесими дала шароитида экспериментал йўл билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
248. Мазкур ШНҚнинг 46-формуласига кирадиган коэффициент (ksw) кўриб чиқилаётган чуқурликдаги умумий вертикал кучланиш (sz,tot)га қараб, қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
sz,tot = 50 kPa бўлганда, 0,8 га, sz,tot = 300 kPa бўлганда эса, 0,6 га тенг деб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вертикал кучланиш (sz,tot)нинг оралиқ қийматларида интерполяция усули бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
249. Пойдевор таглигидан z чуқурликда вертикал кучланиш йиғиндиси (sz,tot, kPa) мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ қуйидаги 50-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (50)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
szp, szg — мос равишда пойдевор юкламасидан ва грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридан ҳосил бўладиган вертикал кучланишлар, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
sz,ad — намлаш майдони чегарасидан ташқарида грунт массивининг намланмаган қисми оғирлиги таъсирида ҳосил бўладиган қўшимча вертикал босим (kPa)нинг қиймати қуйидаги 51-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(51)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kg — мазкур ШНҚнинг 14-жадвалдан қабул қилинадиган коэффициент,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g — грунтнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(d + z) — мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-расм. Грунтни кўпчишида заминни кўтарилишини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

14-жадвал

(d + z)/Bw

Намланадиган майдон узунлигининг энига нисбати Lww, да коэффициент kg

1

2

3

4

5

0,5

0

0

0

0

0

1

0,58

0,50

0,43

0,36

0,29

2

0,81

0,70

0,61

0,50

0,40

3

0,94

0,82

0,71

0,59

0,47

4

1,02

0,89

0,77

0,64

0,53

5

1,07

0,94

0,82

0,69

0,77

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
250. Мазкур ШНҚнинг 5-расмига мувофиқ кўпчиш радиусининг пастки чегараси (Нsw) намлик инфильтрациясида умумий вертикал кучланиш (sz,tot) бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 249-бандига мувофиқ кўпчиш босими рsw га тенг бўлган чуқурликда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юза экранланганда ва сув-иссиқлик режими ўзгарганда, натижаларни тажриба йўли билан аниқлаш керак (агар тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаса, Н=5 m деб қабул қилиниши лозим).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости сувлари мавжуд бўлганда кўпчишнинг пастки чегараси ер ости сувлари бошланғич сатҳидан 3 m юқорида қабул қилиниши, бироқ унинг қиймати а ҳолатда белгиланганидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
251. Кўпчиган грунтнинг қуриши натижасида заминнинг чўкиши (ssh, cm) қуйидаги 52-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(52)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
esh,i — i-қатлам грунтининг нисбий чизиқли қисқариши мазкур ШНҚнинг 252-бандига мувофиқ аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hi — грунтнинг i-қатлами қалинлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ksh — 1.3 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — грунтнинг қисқариш радиуси бўлинадиган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юкламасиз аниқланадиган esh,i ни қабул қилишга йўл қўйилади, бунда ksh = 1,2 қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
252. Грунт қуриганда унинг нисбий чизиқли қисқариши () қуйидаги 53-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(53)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hn — грунт намунасининг ёнига кенгайиш имконисиз умумий вертикал кучланиш билан сиқилганда энг катта намликка эришгандаги баландлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hd — қуриш натижасида намлиги камайган грунт намунасининг ўша шароитлардаги баландлиги, cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
253. Қисқариш радиусининг пастки чегараси (Нsh) тажриба йўли билан аниқланиши, бунда тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаса, қисқариш радиусининг пастки чегараси 5 m га тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Технологик ускуналарнинг иссиқлиги таъсирида грунт қуриганда қисқариш радиусининг пастки чегараси (Нsh) тажриба йўли билан ёки тегишли ҳисоблашлар ёрдамида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
254. Кўпчувчи грунтлардан ташкил топган заминларнинг чегаравий ҳолатидан катта ёки юк кўтариш қобилияти етарли бўлмаган ҳисобий деформациясида мазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувдан ҳимоя қилувчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни кўпчувчи грунтлар қалинлигининг бутун ёки қисман чегарасида олдиндан намлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўрнини тўлдирувчи қум ёстиқчаларидан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчувчи грунтларни кўпчимайдиган грунтлар билан тўла ёки қисман алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчувчи грунт қатламини пойдевор билан тўла ёки қисман кесиб ўтиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
255. Қисман алмаштирилган кўпчувчан грунт қатлами қалинлиги ёки унинг қисмини олдиндан намлаш чуқурлиги грунт деформациясини талаб қилинган қийматгача камайтириш заруратига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
256. Олдиндан намланган кўпчувчи грунтли заминларда пойдеворни қуришда қумдан, шағалдан ёки майда шағалдан ёстиқча ҳосил қилиш ёки юқори грунт қатламини боғловчи материал ёрдамида мустаҳкамлаш ишлари бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
257. Тўлдирувчи қумли ёстиқчалар заминнинг устки қисмида ёки кўпчувчи грунт қатлами доирасида заминга узатилаётган босим 0,1 MPa кам бўлмаган ҳолатларда ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёстиқчалар учун чангсимондан ташқари барча йирик ва қуруқ ҳолатдаги зичлиги 1,6 t/m3 кам бўлмаган қумлардан фойдаланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўлдирувчи қумли ёстиқчалар фақат кенглиги 1,2 m дан катта бўлмаган тасмасимон пойдеворлар тубига ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёстиқчаларнинг ўлчамлари қуйидаги 15-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

15-жадвал

Пойдевор кенглиги b, m

Ёстиқча кенглиги В, m

Ёстиқча баландлиги h, m

0,5 < b £ 0,7

2,4b

1,2b

0,7 < b £ 1,0

2b

1,15b

1,0 < b £ 1,2

1,8b

1,1b

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
258. Кўпчувчи грунтлардан иборат табиий заминларда пойдеворнинг кўтарилишини камайтиришга пойдеворни кўпчувчан қатламни тўлиқ ёки қисман кесиб ўтувчи қозиқ ёрдамида анкерлаш йўли билан эришишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, бино (иншоот)дан узатилаётган юклама пойдевор ва қозиқ томонидан биргаликда қабул қилиниши, ушбу конструкциянинг юз бериши мумкин бўлган деформацияси (чўкиш, кўтарилиш) унинг чегаравий қийматларидан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
259. Бино ва иншоотнинг бикрлиги ҳамда мустаҳкамлигини ошириш мақсадида унинг чўкиш чоклари орқали алоҳида бўлмаларга ажратилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўлма режада тўғри геометрик шаклга ва бир хил баландликка эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино (иншоот)ни мустаҳкамлиги ва бикрлигини оширишга қалинлиги 15 cm дан кам бўлмаган, баландлиги бўйича бир неча сатҳда жойлаштириладиган узлуксиз темир-бетон тасмалар орқали ҳам эришишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тасмалар ёпмалар билан бир сатҳда ёки оралиқ устида жойлашган ички деворни тўлиқ беркитадиган каркаслар билан арматураланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тасмалардан қуйидаги ҳолларда фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчувчан грунтни қисман кесиб ўтганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчувчан грунтни кўпчимайдиган грунт билан қисман алмаштирилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўлдирувчи ёстиқчалар қилинганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчувчи грунтни олдиндан намланганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
260. Кўпчувчан грунтни алмаштириш белгиланган зичликкача зичлаштирилган маҳаллий кўпчимас грунт ёрдамида амалга оширилиши, бунда бино ва иншоотларнинг заминини лойиҳалаш оддий кўпчимайдиган грунтлардаги каби бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
261. Котлован ва бўшлиқларни қайта тўлдиришда кўпчувчи грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, уларнинг намланиши натижасида ҳосил бўладиган горизонтал босим бино (иншоот) учун мос келиши, тўлдирилган грунтнинг мумкин бўлган кўтарилиши эса фойдаланиш шароитларини ёмонлаштирмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни зичлаш оддий грунтлардан грунт ёстиқчалар ва қайта тўлдирмалар ҳосил қилиш учун қабул қилинган талабларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Шўрланган грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
262. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминлар, уларнинг қуйидаги сабабларга боғлиқ бўлган хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувни узоқ вақт фильтрацияси ва тузларни ювилиши натижасида суффозиявий чўкиш (ssf ) ҳосил бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тузларнинг ювилиши жараёнида грунтнинг физик-механик хоссаларининг ўзгариши. Бунда, грунтнинг мустаҳкамлик характеристикалари камаяди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт таркибидаги тузларнинг эриши ҳисобига иншоот ер ости конструкцияси материалларига ер ости сувларининг агрессив таъсирини кучайиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шўрланган грунтлар намланганда ўта чўкиш ёки кўпчиш юз бериши мумкинлиги инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни шўрланганлар қаторига киритиш ва уларнинг шўрланиш даражаси бўйича осон эрийдиган ва ўрта эрийдиган тузларнинг умумий таркибига қараб ажратиш ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
263. Шўрланган грунтлар нисбий суффозиявий сиқилиш (esf ) ва суффозион сиқилиш бошланғич босими (psf) билан таснифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(esf ) ва (psf ) қийматлари лаборатория усуллари (компрессион-фильтрация синовлари) ёрдамида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш майдонининг алоҳида ҳудудларини батафсил ўрганиш учун эса, пойдеворни узоқ вақт давомида намлаб, статик юк билан дала синовлари ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дала синовлари натижаларида муҳандислик-геологик шароитларда қурилиш тажрибаси мавжуд бўлганда, ушбу хусусиятларни фақат лаборатория усуллари билан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(esf ) ва (psf ) нинг қийматлари мазкур ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
264. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот заминининг суффозия чўкишининг дастлабки ҳисоблари ва II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотнинг якуний ҳисоблари учун нисбий суффозия сиқилиш (esf ) қийматини лойли гипсланган грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 54-формуласига асосан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, улар қуйидагича хусусиятларга эга бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қумли лой с w = 0,02-0,04; IL = 0,08-0,12; rd = 1,2-1,6 g/sm3; е = 0,75-1,1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойли қум с w = 0,01-0,03; IL = 0,03-0,07; rd = 1,4-1,45 g/sm3; е = 0,9-1,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(54)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k1 — грунт турига, гипснинг таркибига ва босимнинг мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидан қабул қилинадиган қийматига боғлиқ коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d0 — грунтдаги гипснинг бошланғич таркиби, бирлик қийматида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
rd — қуруқ грунтнинг бошланғич зичлиги, g/sm3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
rg — гипс заррачаларининг зичлиги, g/sm3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — ювилиб чиқиш даражаси, бирлик қийматида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
П — қиймати қумли лой учун 1 га, лойли қум учун 1/3 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

16-жадвал

Грунт тури

Гипснинг бирлик қийматидаги таркиби

Коэффициент k1, босим, МPа да бўлганда

0,1

0,2

0,3

0,4

Лойли қум

0,1

0,86

0,70

0,52

0,43

0,2

0,95

0,90

0,83

0,76

0,3

0,97

0,95

0,90

0,85

Қумли лой

0,1

0,08

0,15

0,30

0,46

0,2

0,15

0,27

0,50

0,84

0,3

0,45

0,60

0,80

1,10

0,4

0,85

0,96

1,07

1,30

0,5

1,08

1,15

1,22

1,38

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
265. Шўрланган грунтларнинг ва psf хусусиятлари ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ, норматив қиймати уларни аниқлаш натижаларининг ўртача қийматлари сифатида ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий қийматларини норматив қийматига gg = 1 тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
266. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминларни ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 3-параграфига мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шўрланган грунтлар ўта чўкувчан ёки кўпчувчи бўлса, мос ҳолда ушбу ШНҚнинг 5-боби 1 ва 2-параграфлари талаблари ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
267. Шўрланган грунтлардан иборат бўлган заминларнинг ҳисобий қаршилиги (R) грунтлар узоқ вақт намланганда ва тузларининг ишқори ювилганда, мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, тузларнинг ишқорлари ювилгандан сўнг сувга тўйиниш ҳолатидаги грунтлар учун олинган мустаҳкамлик кўрсаткичи (jII ва cII)нинг ҳисобий қийматларидан фойдаланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни узоқ вақт намлаш ва туз ишқорларини ювишнинг имкони бўлмаса, заминнинг ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, сувга тўйинган ҳолатдаги шўрланган грунтлар учун олинган мустаҳкамлик кўрсаткичларидан фойдаланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қисман ёки тўлиқ равишда ишқори ювилган грунтлар учун (R) ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги замин грунтининг иш шароити коэффициенти (gс1)нинг қиймати бошланғич гипс таркиби d0 £ 20 фоиз бўлган гипсланган қумли лой учун 1,1 га, d0 £ 20 фоиз бўлган қумли лой ва бошқа барча гипсланган лойли қумлар учун gсl = 1 деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 27-формуласидаги иншоотни замин билан ўзаро таъсирида ишлаш шароити коэффициенти (gс2 ) барча шўрланган грунтлар учун бирга тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k коэффициенти қийматини қуйидагича қабул қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари лаборатория шароитида уч ўқ бўйича сиқилиш асбобида ва дала шароитида таркиби бузилмаган грунтни силжиш усулида аниқланганда, k=1 деб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари лаборатория шароитида бир ўқ бўйлаб қирқиш асбобида ва мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги жадвалларга асосан қабул қилинганда эса, k=1,1 деб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
268. Шўрланган грунтлар ўта чўкувчан ёки кўпчувчан бўлса, пойдевор замини деформацияси заминнинг табиий намликда ташқи юк таъсирида чўкиши мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ суффозия чўкиши ҳамда ўта чўкиши, кўпчиши ёки қисқаришини жамлаш орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтни узоқ муддатли намлаш ва тузларини чиқариб ташлаш имконияти бўлмаса, пойдевор заминини деформацияси мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ шўрланган грунтларни сувга тўлиқ тўйинган ҳолатидаги деформацияга оид хусусиятлари орқали аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
269. Максимал ва ўртача суффозион чўкиш, чўкишлар фарқи ва иншоот ҳамда алоҳида пойдеворнинг қийшайиши қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни бир текисда намланмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
алоҳида пойдевор атрофида ёки иншоот контуридаги фильтрация оқими схемаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин майдонида ва чуқурлигидаги грунтларда тузларни ҳар хил тақсимланганлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
270. Осон эрийдиган тузлар ва гипсланган қумлар мавжуд бўлган гилли тупроқлардан ташкил топган асос юзасининг суффозия чўкишини ҳисоблашни мазкур ШНҚнинг 128-банди талабларига мувофиқ аниқланадиган сиқиладиган қатлам чуқурлиги (Нс) билан шартли равишда чегараланган ҳудуд доирасида бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, сиқиладиган грунт қатлами доирасида грунтлар тўлиқ шўрсизланиши ГОСТ 12248-2010 бўйича аниқланадиган тузларни ювилиб чиқиш даражаси b=1 тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
271. Гипсланган гил тупроқлардан ташкил топган пойдеворларнинг суффозион чўкишларини ҳисоблашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гипс ювилиши мумкин бўлган ҳудуд узунлиги (ювиладиган ҳудуд Нl) филтрланувчи суюқликнинг гипс билан тўйиниш чегараси шарти билан чекланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
филтрланиш жараёнида ювиладиган ҳудуд ривожланиши, яъни унинг узунлигини ортиши ва филтрланиш оқими йўналишида тупроқдаги гипс миқдорини камайиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворнинг суффозион чўкишларини фақат ювиладиган ҳудуд доирасида содир бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
272. Гипсланган лойли грунтлардан ташкил топган заминларни суффозион чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 6-расмга мувофиқ пойдевор заминида фильтрация оқимининг иккита схемасини ажратиб олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-расм. Пойдеворнинг намланиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 — вертикал фильтрация; 2 — қалинлиги чекланган қатламда фильтрация
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни суффозион чўкишини ҳисоблашда 6-расм 1-схемага асосан дастлаб ювилиш радиуси Нl ҳолатини, яъни унинг узунлиги ва ҳисоблаш даврида (иншоотдан фойдаланиш бошланганидан 5, 10 ва ҳоказо йил ўтгандан кейин) унда гипсни тарқалишини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гипснинг тарқалишини аниқлаш учун таркиби ҳар хил гипсли қатламларни мазкур ШНҚнинг 7-расмига мувофиқ ажратиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, грунтда гипснинг тақсимланиши поғонали эпюра кўриниши d0(z)га эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ажратилган қатламлар 0,5 m қалинликдаги кичикроқ бўлакларга бўлиниши ва улар учун тузсизлантириш жараёни аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-расм. Вертикал филтрлашда заминнинг тузсқидирувини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 — таркибида гипс миқдори ҳар хил бўлган қатламлар чегараси; 2 — ҳисобий қатламлар чегараси; 3 — ҳисобий қатлам; 4 — фильтрация оқими йўналиши; 5 — гипснинг нисбий таркиби d0(z) бошланғич эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бир жинсли грунтдан иборат бўлса, унда гипснинг бошланғич таркиби ювилиш доирасида ўзгармас d0(z) = const деб қабул қилиниши ва барча ювилиш доираси 0,5 m қатламларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин қатламларга бўлиниб бўлгандан сўнг, ҳисобий вақт оралиғида юқоридан бошлаб кетма-кет ҳар бир қатламда сақланиб қолган қаттиқ гипс фазаси миқдорини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, гипс миқдори бошланғич ҳолатга тенг бўлган қатлам ювиб чиқариш доирасининг қуйи чегараси (Нl) ҳисобланиши, ундан пастки қатламлар учун гипснинг эриш ҳисобини олиб бориш талаб этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
273. Гипсланган лойли грунтлардан иборат бўлган заминларни суффозия натижасида юз берадиган деформациясини 1-фильтрация схемаси бўйича мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ҳисоблашда, пойдевор заминидаги суффозион чўкиш доираси, пойдевордан ва грунтни ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган вертикал кучланишлар йиғиндиси суффозион сиқилишни бошланғич босими (рsf)га тенг бўлган чуқурлик (Нс) билан чекланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий вақт оралиғида Нl £ Нс бўлса, суффозион чўкиш ҳисоби фақат туз ювилиш доираси (Нl) оралиғида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нl > Нс бўлганда, чўкишнинг ҳисоби сиқиладиган қатлам Нс оралиғида бажарилиши керак (Нс чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 8-расмига мувофиқ сиқиладиган қатлам чегараси сифатида қабул қилиниши лозим).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
274. Вертикал фильтрацияда шўрланган грунтлардан иборат заминнинг суффозий чўкиши (ssf, cm) ушбу ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ қуйидаги 55-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(55)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
esf,i — мазкур ШНҚнинг 275-бандига мувофиқ аниқланган zp ташқи юкидан ва zg грунтнинг ўз оғирлигидан кўриб чиқилаётган чуқурликдаги умумий вертикал кучланишга тенг бўлган р босимдаги i — қатлам грунтнинг нисбий суффозион сиқилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hi — шўрланган грунтнинг i — қатлами қалинлиги, cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
n — шўрланган грунтларнинг суффозий чўкиш радиуси бўлинган қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ssf — ҳудуд оралиғида аниқланадиган қиймат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-расм. Вертикал фильтрация жараёнида шўрланган грунтнинг суффозион чўкишини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
275. ГОСТ 12248-2010 бўйича нисбий суффозий сиқилиш (ssf) компрессия-фильтрациявий синашларда қуйидаги 56-формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
esf = (hsat,phsf,p)/hng (56)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hsat,pр=szp + szg босимда намунанинг намланганидаги (сувга тўлиқ тўйинганидан) баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hsf,pр босимда намунанинг сув узоқ филтрланганидан ва тузлари ювилганидан кейинги баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hng — р1= szg босимда намунанинг табиий намликдаги баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, суффозион сиқилиш бошланғич босими esf, psf = 0,01 бўлгандаги босимга мос келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 20276-2012 бўйича esf ва psf қийматини узоқ муддат намланган грунтни дала шароитида штамп билан синаб аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
276. Фильтрациянинг 2-схемасида мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ заминнинг деформациясини горизонтал йўналишда туз ювилиш доирасини вақт давомида ривожланишини ва пойдевор майдони чегарасида ёки бино ва иншоот контурида замин грунтининг деформация хоссаларини ҳар хиллигини ҳисобга олиб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фильтрациянинг 1-схемаси ва мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ҳисобий вақт давомида пойдевор заминида туз ювилиш радиусининг ҳолатини (узунлигини ва унда гипс тарқалишини) аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Туз ювиладиган ҳудуднинг белгиланган ҳолати учун пойдевор томонларининг чўкиши ва унинг нишаблик даражасини аниқлаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтдаги гипснинг бошланғич таркиби (d0= const) гипсланган қатламнинг чуқурлиги ва пойдевор майдони ҳамда унинг атрофида ўзгармас деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтдаги гипснинг бошланғич таркиби (d0= const) мазкур ШНҚнинг 9-расмига мувофиқ гипсланган қатламнинг ўртача миқдорига тенг бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминнинг кенглиги 0,5 m бўлган вертикал қатламларга бўлиши z = 0 (намлаш манбаи) дан z = l + 2L + 1 гача бўлган оралиқда бажарилиши керак (бунда l — пойдеворгача бўлган масофа, 2L — пойдевор кенглиги).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Туз ювилиш ҳудуднинг шаклланиши ва силжиши горизонтал равишда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-расм. Горизонтал филтрашда заминнинг шўрсизланишини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 — фильтрация оқимининг кириш участкаси; 2 — фильтрация оқими йўналиши; 3 — ҳисобий қатлам; 4 — ҳисобий қатламлар чегараси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
277. Фильтрациянинг 2-схемаси бўйича пойдевор томонларини чўкишини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 6-расмига мувофиқ ўзгарувчан грунтнинг бикрлик коэффициенти (тўшама коэффициенти) билан тавсифланган конструкцияларни ҳисоблаш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий схема пойдевор заминида мазкур ШНҚнинг 10-расмига мувофиқ иккита ҳудудда мавжудлигини кўзда тутиши керак. Бунда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-ҳудуд ювиладиган ҳудуднинг узунлигига тенг бўлиши ва ундаги тўшама коэффициенти намлаш манбаига энг яқин бўлган пойдеворнинг бир томони остида (cmin) дан ювиладиган ҳудуд чегарасида (сmax) гача ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-ҳудуд ювилмаган ҳудуд узунлигига тенг бўлиши, бу ҳудудда тўшама коэффициенти ўзгармас бўлиб, (сmax) га тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-расм. Горизонтал фильтрацияда шўрланган грунт деформацияларини ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
278. Шўрланган грунтлардан ташкил топган заминнинг ҳисобий деформациялари чегаравий ёки етарли бўлмаган юк кўтариш қобилиятидан катта бўлганда, мазкур ШНҚнинг 477-бандига мувофиқ қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувдан ҳимояловчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шўрланган грунтларни қисман ёки тўлиқ кесиб, лойли грунтлардан ёстиқча ясаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шўрланган грунтлар қатламини чуқур пойдеворлар, шунингдек қозиқли пойдеворлар билан кесиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни мустаҳкамлаш, зичлаш ёки нейтраллаш (тузлар эришини истисно этадиган эритмалар билан грунтларни тўйинтириш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни олдиндан шўрсизлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувдан ҳимоялаш ва конструктив чора-тадбирларни, шунингдек грунт ёстиқчасини ўрнатишни ўз ичига олган чора-тадбирлар комплекси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотларнинг заминида лойли грунтлардан ёстиқчалар қуришда тузларнинг чегаравий миқдори ва грунтнинг зичланиш даражаси махсус тадқиқотлар маълумотлари асосида ўрнатилиши, бунда тадқиқот маълумотлари заминга узатилаётган юкларга, грунтнинг хоссаларига, бино ва иншоотнинг хавф-хатар тоифасига ва конструктив хусусиятларига, заминни намлашнинг мумкин бўлган шароитларига боғлиқ равишда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шўрланган грунтларда пойдеворларни лойиҳалашда пойдевор танасини сув ва грунтларнинг агрессив таъсиридан ҳимоя қилишда уни емирилиши ва занглашига қарши тадбирларни амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кучли ва ортиқча шўрланган грунтлар учун ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ қуйидагиларни қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фильтрация оқими ҳаракатининг тўхташи ёки секинлашуви (сув ўтказмайдиган пардалар ўрнатиш: гил, силикат, битум, цемент);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг эритувчи хусусиятини пасайтириш (фильтрация оқимини тузлар билан сунъий тўйинтириш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Органик минералли ва органик грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
279. Сувга тўйинган органик минерал (иллар, балчиқлар, торфли грунтлар) ва органик грунтлардан (торфлар) ёки ушбу грунтларни ўз ичига олган заминларни лойиҳалашда уларнинг қуйидаги хусусиятларини ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори сиқилувчанлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформация ва фильтрация хусусиятларининг ўзгарувчанлиги ҳамда анизотропияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор консолидацияси жараёнида уларнинг ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкишнинг узоқ вақт давомида ривожланиши ва беқарор ҳолатнинг юзага келиш эҳтимоли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўкинди лойқалар учун тиксотропия ва газ ажралишини (метан, карбонат ангидрид гази) ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Органик минерал ва органик грунтлардаги ер ости сувлари ер ости иншоотлари материалларига нисбатан агрессив эканлигини ҳам ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
280. Жойлашиш хусусиятига кўра, органик-минерал ва органик грунтлар очиқ (ер юзасида жойлашган), кўмилган (линза кўринишида ёки ҳар хил чуқурликдаги қатламлар кўринишида ётувчи) ҳамда сунъий кўмилган (сунъий равишда ташкил этилган ётқизиқлар билан беркитилган) турларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
281. Органик-минерал ва органик грунтлар қатлам ёки линзаларини режада ва замин чуқурлиги бўйича жойлашишига кўра заминни мазкур ШНҚнинг 11-расмида келтирилган турларини ажратиб кўрсатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-расм. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминларнинг андозавий схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I — бино заминининг сиқилувчан қатлам доирасида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; II — бино замининг сиқилиш қатлами юқори қисмида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; III — бино замининг сиқилиш қатлами пастки қисмида органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; IV — бино туби доирасида замин сиқилувчан қатлам қалинлигида биртомонлама (IVа), икки томонлама (IVб) пона шаклидаги линза ёки кўпгина линзалар (IVв) кесиб кирган органик-минерал ёки органик грунтлар ётади; V — сиқилувчан қатлам чуқурлигида битта (Vа) ёки бир нечта қатламли (Vб) органик-минерал ва органик грунт қатлами ётиб унинг четлари бино туби чегарасидан ташқарида ётади
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
282. Муҳандислик-геологик қидирувларни бажаришда қўшимча равишда қуйидагиларни белгилаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик-минерал ва органик грунтлар жойлашиш хусусиятини мазкур ШНҚнинг 11-расмига мувофиқ ва қатлам қалинлигини, ушбу грунтдаги қатламлар ва линзаларнинг ётиш хусусиятини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 23740-2016 га асосан торфли грунтлар, торфлар ва балчиқларни (ўсимлик ва ҳайвон қолдиқлари чириндиларидан ҳосил бўлган) ажратиш учун органик моддалар таркибини (Ir);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 10650-2013 га мувофиқ, торфдаги органик моддаларнинг ажралиш даражасини (Ddp);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 12248-2010 га кўра консолидация коэффициентини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геологик қидирувларда алоҳида қудуқлар орасидаги масофа 20 m дан ошмаслиги ва улар органик-минералли ҳамда органик грунтлар қатламини тўлиқ кесиб ўтиши, шунингдек уни тубидаги тўшама минерал грунт қатламига камида 2 m гача кириб бориши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Органик минералли ва органик грунтлар хусусиятларини аниқлашни ҳар бир топилган қатлам чуқурлигида 0,5 m дан кам бўлмаган оралиқда бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
283. Замини лойқа грунтли майдонларда ушбу грунтни табиий тузилишини сақлаб қолиш мақсадида, грунтга динамик таъсир кўрсатмайдиган тадқиқот усулларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, штамп, прессиометр, найча ёрдамида статик бурғилаш, айланма қирқиш асбоблари, радиоизотоп усулларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
284. Таркибида органик моддалар миқдори 10 фоиздан ортиқ бўлган (ўсимлик ва ҳайвон қолдиқлари чириндиларидан ҳосил бўлган балчиқлар) чучук сувли лойқаларни алоҳида ажратиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жойлашиш шароитига кўра, балчиқларни зичланмаган ва табиий ҳолатда зичланган ҳамда органик моддаларни миқдорига кўра минералли, ўртача минералли ва кучсиз минераллиларга бўлиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
285. Органик минерал ва органик грунтларнинг хусусиятларини грунтни ГОСТ 20276-2012 ҳамда ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ бевосита дала шароитида тадқиқ қилиб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойқалар, очиқ ва кўмилган торфлар ҳамда балчиқларнинг физик-механик хусусиятларининг тахминий қийматлари мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу қийматлардан мазкур грунтлардан ташкил топган заминларни дастлабки баҳолаш ишларида фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Органик моддалар таркиби бирлик миқдорида 0,05 Ir 0,25 оралиғида бўлган лойли грунтларда иншоот заминининг мазкур ШНҚнинг 61-бандидаги ҳисоблари учун Е-, n- ва сn- хусусиятларининг норматив қиймати мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 4-жадвалига асосан қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
286. Органик-минерал ва органик грунтларни деформацияга, мустаҳкамликка ва фильтрацияга оид хусусиятлари лойиҳаланаётган иншоот заминининг кучланганлик ҳолатига мос келадиган босим оралиқларида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни юқорида қайд этилган хусусиятлари грунт намунасини вертикал ва горизонтал йўналишда синаш натижаларига асосан белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
287. ГОСТ 12248-2010 бўйича органик-минерал ва органик грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари ( ва с)ни аниқлаш барқарор ҳолатда консалидацияланган синаш ва нобарқарор ҳолатда консалидацияланмаган синаш усулларида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
288. Органик-минерал ва органик грунтларни деформацияга оид хусусиятларини дала шароитида ГОСТ 20276-2012 мувофиқ аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу грунтларнинг деформацияга оид хусусиятларини компрессия асбобида аниқлашда юқори сиқилувчанлигини ҳисобга олган ҳолда, синалаётган намунанинг бошланғич баландлиги 30 — 50 mm ни бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юклама таъсирини эса ГОСТ 12248-2010 га мувофиқ, кичик оралиқларда босқичма-босқич бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Компрессия синовларида намунага таъсир қилаётган максимал босим лойиҳадагидан 10 — 20 фоиздан кам бўлмаган миқдорда ортиқ бўлиши, бироқ 0,1 МPа дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тажриба натижалари бўйича деформация модулининг қиймати босимнинг ҳар хил оралиқлари учун белгиланиши ва мазкур қийматдан сиқилаётган қатлам чегарасида замин чуқурлиги бўйича ҳақиқий нормал кучланишларга боғлиқ равишда чўкишни ҳисоблашда фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
289. Органик-минерал ва органик грунтларни ён босим коэффициенти () уч ўқ ёрдамида сиқилиш асбобида аниқланиши, х қийматини мазкур ШНҚнинг 7-иловасидаги жадваллар асосида қабул қилишга ҳам йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
290. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминларни дастлабки тайёрлаш учун тадбирлар мажмуасини қўллашда (вақтинчалик ёки доимий юк билан бостириш, дренажлаш) ушбу грунтларни хусусиятлари уларни зичлагандан кейин бажарилган синов натижаларига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
291. Заминларни ҳисоблашда органик-минерал ва органик грунтларни анизотроп хоссаларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни ҳар бир нуқтасида вертикал ва горизонтал йўналишда грунт хусусиятларини аниқлаш учун иккитадан кам бўлмаган намуна олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фильтрация коэффициенти ҳам ушбу иккита йўналиш учун аниқланиши керак. Анизотроп хоссали грунтларнинг хусусиятлари босим оралиғини ва уларни синаш даврида йўналишини (горизонтал ёки вертикал) кўрсатувчи белгилар билан белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
292. Органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни ҳисоблаш ишлари мазкур ШНҚнинг 4-боби талабларига мувофиқ қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминга юкламанинг узатилиш тезлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни консолидацияланиш жараёнида грунтдаги самарали кучланишнинг ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг анизотропик хоссалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккиламчи консолидацияланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, грунтларнинг ҳам чизиқли ва ҳам чизиқсиз консолидация (вақт ўтиши билан юклама таъсири остида грунт зичлигининг ортиш) назарияси усулларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни вертикал ва горизонтал йўналишлар учун хусусиятлари қиймати бир-биридан кўпи билан 40 фоизгача фарқ қилса, органик-минералли ва органик грунтларни анизотропик хоссаларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
293. Заминда дренажлайдиган қатлам мавжуд бўлганда, ундаги ғовак сувлари фильтрациясини, пойдевор тубида қумли ёстиқча бўлганда эса ушбу ёстиқча томондаги ғовак сувлари фильтрациясини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дренаж қатлами ёпиқ линзадан иборат бўлмаса ва тешикларни қайта тўлдиришни дренажловчи грунт билан бажарилган бўлса, дренаж қатламини ва пойдевор тубидаги ёстиқчани таъсирини ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
294. Сувга тўйинган органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни мазкур ШНҚнинг 29 ва 31-бандларига асосан юк кўтариш қобилиятига ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ҳисоблашларда тасмасимон пойдеворлар учун вертикал куч таъсирида заминнинг чегаравий қаршилик кучи (Nu, kN/m) қуйидаги формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nu = b' (q + 5,14сI), (57)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b' — пойдеворнинг турғунлигини йўқотиши тахмин қилинаётган томон узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q — бостирилган қўшимча юк, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сIси га тенг бўлган грунтни солиштирма туташувчанлиги ҳисобий қиймати, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
295. Органик-минерал ва органик грунтдан иборат ҳавза тубига қумли грунт ювилганда унинг қалинлиги заминнинг юк кўтариш қобилиятини, керакли текислаш сатҳини ва нобарқарор ҳолат юз бериши мумкинлигини инобатга олган ҳолда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
296. Сувга тўйинган органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни деформацияга ҳисоблашда замин грунтининг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 7-формуласи орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, грунтли заминнинг иш шароити коэффициенти (gс1) қиймати қуйидаги 17-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

17-жадвал

Грунтлар номи ва уларнинг торфланганлик даражаси Ir

Грунтли заминнинг иш шароити коэффициенти gс1

Сувга тўйинган майда қум:

0,03 < Ir £ 0,25

0,85

0,25 < Ir £ 0,4

0,80

Сувга тўйинган чангсимон қум:

0,03 < Ir £ 0,25

0,75

0,25 < Ir £ 0,4

0,70

Сувга тўйинган лойли грунтлар

0,05<Ir£0,25 оқувчанлик кўрсаткичи қуйидагича бўлганда:

Ir £ 0,5

1,05

Ir > 0,5

1,00

Сувга тўйинган лойли грунтлар

0,25<Ir<0, оқувчанлик кўрсаткичи қуйидагича бўлганда:

Ir £ 0,5

0,90

Ir > 0,5

0,80

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
297. Торфланган қумлардаги III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамларини ҳамда II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг якуний ўлчамларини аниқлаш учун ҳисобий қаршилик (R0) қийматини мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 5-жадвалига асосан қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
298. Сувга тўйинган органик-минерал ҳамда органик грунтдан иборат заминларда пойдеворни якуний чўкишини аниқлаш учун ҳисобий схемани мазкур ШНҚнинг 4-бобига асосан қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотнинг хизмат муддати даврида ер ости сувлари сатҳи пасаймаса, органик қўшимчаларни ажралиши (минераллашиши) ҳисобига пойдевор заминини қўшимча чўкишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
299. Ювма усулда ёки сувга қум қатламини ташлаб қуришда, кучли торфланган грунт ёки торф қатлами чўкишини мазкур ШНҚнинг 309 ва 310-бандлари асосида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
300. Органик-минерал ва органик грунтлардан иборат заминларни деформацияланишини ҳисоблашда сиқилиш қатламининг пастки чегараси мазкур ШНҚнинг 128-банди талабларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
301. Замин кучли торфланган ва торфли, балчиқли лойқа грунтлардан иборат бўлса, пойдеворни бевосита органик-минерал ҳамда органик грунт юзасига тиралиб туришига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бевосита пойдеворни таглиги остида деформация модули Е<5 MPa бўлса ва қалинлиги пойдевор кенглигидан катта бўлган грунт қатлами ётса, пойдевор заминининг чўкиши мазкур ШНҚнинг 16-формуласидаги szg,i = 0 деб қабул қилиб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
302. Органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган заминнинг ҳисобий деформациялари чегаравий ёки етарли бўлмаган юк кўтарувчилигидан катта бўлса, мазкур ШНҚнинг 3-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик-минерал ва органик грунт қатламини пойдевор томонидан тўлиқ ёки қисман кесиб ўтиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик-минерал ва органик грунтни қум, шағал, майда шағал билан тўлиқ ёки қисман алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот заминини доимий ёки вақтинчалик қўшимча қатлам тўкиб ёки бутун қурилиш майдонига тўкма (ювма) грунт ёки бошқа материал билан (заминни консолидацияланиш жараёнини тезлаштириш зарурияти бўлганда, филтрловчи қатлам ёки дренаж қуриш) зичлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойқа грунтни бурғилаб аралаштириш усулида мустаҳкамлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
303. Заминнинг турига мазкур ШНҚнинг 11-расмига мувофиқ торфланиш даражасига, органик-минерал ва органик грунтларнинг қалинлиги ҳамда жойлашиш чуқурлигига, шунингдек лойиҳаланган бино ва иншоотнинг конструктив хусусиятларига ва унга қўйилган фойдаланиш талабларига кўра қуйидаги махсус тадбирларни қўллаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминни вақтинчалик ёки доимий юк билан зичлаш, шунингдек I ва II тур заминлар учун вертикал дренажлар ва дренаж кесик (прорез)ларини ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик-минерал ва органик грунт қатламларини пойдеворлар, шунингдек II, IV ва V тур заминлар учун қозиқлар билан тўлиқ ёки қисман кесиб ўтиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II, IV ва V тур заминлар учун органик-минерал ва органик грунтнинг линзаларини ёки қатламларини торфдан тозалаш ва уни минерал грунт билан алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
барча замин турлари учун қумли, шағалли, майда шағалли тўшамага ёки маҳаллий материалдан зичлаштирилган жой устига пойдевор (устунли, тасмасимон)лар қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
барча замин турлари учун плита пойдеворларида, кесувчан монолитларида ёки йиғма-монолит тасмаларда конструкцияларда бино ва иншоотларни қуриш, конструктив тадбирлар билан бино ва иншоотнинг фазовий бикрлигини ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
304. Алоҳида ҳолларда органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган замин белгиланган юкни узатиш тезлигини сақлаш ёки конструктив тадбирларни (бикрлик камарларини киритиш, бинони алоҳида секцияларга бўлиш) қўллаш шарти билан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
305. Пойдевор тубига органик-минерал ва органик грунтларни алмаштириш, пастки қатламга босимни камайтириш, пойдевор таглиги сатҳини ошириш ҳамда пастки қатлам грунтини консолидацияланиш жараёнини тезлаштириш (зичлаш) мақсадида, қумли ёстиқчалар, йирик ва ўрта катталикдаги қумлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шағал, майда шағал, шлак ёки шағал-қум аралашмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади (майда қумлардан ёстиқча учун фойдаланишга йўл қўйилмайди).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йирик ва ўрта катталикдаги қумлардан иборат бўлган ёстиқчалардаги қуруқ грунтнинг зичлиги 1,65 t/m3 кичик бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёстиқчадаги зичланган грунтни мустаҳкамлик хусусиятларини белгилашда мазкур ШНҚнинг 101-бандини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
306. Бино ва иншоот замини грунт қатламини ювиш усулида барпо этишда, ҳар қандай йирикликдаги қумлар ва лойли қумлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ювилаётган чангсимон қум ёки лойли қум қатламини консолидацияланишини тезлаштириш учун дастлабки ювиш ёки органик-минерал ва органик грунтлардан ташкил топган кам сувўтказувчан табиий заминида дренаж қатламини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
307. Заминни юк билан бостириш лойиҳаси мазкур ШНҚнинг 290-бандига асосан амалга оширилиши, бунда юк қатламини режадаги ўлчамлари, қалинлиги ва заминни керакли консолидацияланиш даражасига эришиш учун зарур вақт оралиғи ҳамда бостирилган юк тагидаги замин чўкишининг охирги миқдорини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
308. Органик минерал ва органик грунт қатламининг якуний чўкиши ва консолидация вақти, унга қум қатлами ётқизилганда ёки тўкилганда, қуйи қатлам деформация модули органик минерал ҳамда органик грунтнинг деформация модулидан 10 марта ва ундан ортиқ бўлса, қуйи қатлам чўкишини ҳисобга олмасдан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
309. Барқарор ҳолатдаги органик-минерал ва органик грунт қатламини ювилган ёки тўкилган қум қатлами таъсирида чўкиши (s, m)ни охирги қиймати қуйидаги 58-формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s = 3ph/(3E + 4p), (58)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — қумли тўшамадан органик-минерал ва органик грунт қатлами юзасига узатилаётган босим, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h — органик-минерал ва органик грунт қатлами қалинлиги, m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Е — тўлиқ намлик сиғимидаги органик-минерал ва органик грунт деформация модули, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 58-формуласидан тўкманинг режадаги ўлчами 5h дан кам бўлмаганда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
310. Органик-минерал ва органик грунтдан иборат замин деформация модули ҳар хил бўлган бир неча горизонтал қатламлардан ташкил топган бўлса, барқарорликнинг сўнгги даврида бутун қатламни чўкиши алоҳида қатламларни чўкишининг йиғиндисидан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
311. Органик-минерал ва органик грунт қатламининг қалинлиги 3 m дан катта бўлганда, уларни вертикал дренажлардан фойдаланиб зичлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дренларни режада жойлаштириш, уларнинг кесими ва орасидаги масофа заминни 90 фоиз консолидацияланиши шартини ҳисобга олиб ёки қурилиш майдонини зичлашни белгиланган муддатига кўра белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Режада дренлар квадрат ёки тенг томонли учбурчак тўр кўринишида бўлиши ва улар орасидаги масофа қумли дренлар учун 1,5-3 m, заводда тайёрланган дренлар учун 0,5-2 m қилиб белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун дренлар орасидаги масофа тажриба ҳудудида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
312. Зичланаётган грунт қатламини тўлиқ кесиб ўтадиган вертикал дренлардан фойдаланилганда ва дренаж пастида дренаж қатлами мавжуд бўлганда, юк таъсирида грунтни консолидацияланиши сиқилган ғовак сувини дренга ёки дрен қатламига чиқиши ҳисобига юз беришига йўл қўйилади. Бунда, дрен таъсир доирасини эквивалент диаметри (de) қуйидагича қабул қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дрен квадрат тўр бўйича жойлашганда de == 1,13d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гексогонал тўр бўйича жойлашганда эса, de = 1,05d, бунда d — дрен ўқлари орасидаги масофа (дрен қадами).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
313. Органик-минерал ва органик грунтларда барпо этилаётган бино ва иншоотнинг лойиҳасида замин ва пойдеворлар деформациясини геотехник мониторинг қилишнинг қуйидаги техник талаблари ҳисобга олинган бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
баландлиги 5 ва ундан кўп қаватли бўлган намунавий бинолар қурилаётган янги ҳудудларда — учта қурилаётган бинога битта кузатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
даҳани қуришда — III ва IV хавф-хатар тоифасидаги навбат бўйича биринчи қурилаётган бинони кузатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таянчлар оралиғи 24 m дан катта бўлган барча иншоотлар учун кузатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ёки ундан фойдаланиш даврида юк кўтариш конструкциясида катта миқдорда деформация ёки дарзлар юз берган иншоотларни кузатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Элювиал грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
314. Элювиал грунтлардан қоя тошли жинсларининг нураш натижасида ўзи ҳосил бўлган жойда қолдирган ва дастлабки жинсларнинг у ёки бу даражада шакл ва тузилишини сақлаган маҳсулотларидан-тузилган заминни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтда ҳар хил даражадаги нураш, мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини бир-биридан фарқланиши ва уларнинг қиймати чуқурлиги бўйича ошиб бориши мавжудлиги натижасида чуқурлик бўйича ва режада таркибини ва хоссаларини ҳар хиллиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
очиқ котлованларда узоқ муддат бўлганда мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг пасайиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элювиал супеслар ва чангсимон қумларнинг котлован қазиш ва пойдевор ётқизиш даврида сувга тўйиниш ҳолларида суюқ оқава ҳолатига ўтиши мумкинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ғоваклик коэффициенти е > 0,6 ва намлик даражаси Sr <0,7 бўлган элювиал чангсимон қумларда ўта чўкувчанлик хоссасининг бўлиши мумкинлиги ва элювиал лойли грунтларни технологик жараён чиқиндилари томонидан намланганда кўпчиши мумкинлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
315. Нураган тоғ жинсини дастлабки ҳолатига кўра, элювиал грунтлар магматик, метаморфик ва цементланган чўкувчан қоя грунтларга ажратилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оқ тош миқдорига кўра, элювиал грунтларни икки гуруҳга (оқ тошли ва оқ тошсиз) ажратиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
316. Нураш қобиғи кесими умумий ҳолда юқоридан пастга қараб нураш даражаси билан фарқланадиган қуйидаги ҳудудлардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майда заррали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йирик бўлакли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
палахса тошли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дарзли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
317. Элювиал грунтларда муҳандислик-геологик қидирувлар ўтказишда қуйидагилар аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дастлабки қоя тошнинг генетик кўриниши ва петрографик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нураш қобиғининг тузилиши ва кесими, унинг дарзлилиги, сланецлилиги, қатламлиги, тушиш ва ювилиш элементлари, сирпаниш юзаси, нураш «тилчаси»ни ва «чўнтаги»ни мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўлчамлари, йирик бўлакларнинг шакли ва сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чуқурлик бўйича грунт таркиби ва хоссаларини ўзгариши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
318. Замин элювиал грунтларининг котлованда турган вақт оралиғида мустаҳкамлигини пасайиш даражаси дала шароитида тажриба йўли билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу параметрларни аниқлашни дала шароитида олинган намуналар (монолитлар) асосида лаборатория шароитида ҳам бажаришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал грунтларни мустаҳкамлигини камайишини дастлабки аниқлаш учун берилган вақт оралиғида қуйидагиларни ўзгаришини ҳисобга олувчи усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя грунтларни зичлигидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли грунтларнинг пенетрацион солиштирма қаршилигидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумларда ўлчами 0,1 mm дан кичик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йирик бўлакли грунтларда 2 mm дан кичик бўлган заррачалар миқдори.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
319. Эллювиал грунтларни очиқ котлованларда мустаҳкамлигини миқдорий баҳолаш қўшимча нураш даврида мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларини ўзгаришига кўра амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сифат жиҳатидан баҳолаш эса грунт намунасининг зичлиги қийматини, сув шимиш қобилиятини, грунт йирик бўлакларини, пахса тошларни майдаланиш интенсивлигини ҳисобга олиб бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал грунт қатламини қўшимча нураш натижасида кучсизланган юқори қатлам қалинлиги ҳам белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
320. Элювиал грунтни кутилган вақт оралиғида t (йиллар, ойлар, суткалар) очиқ котлованда мустаҳкамлигини камайиш даражасини белгиловчи қўшимча (атмосфера таъсирида) нурашга чидамлилигини баҳолаш қуйидагиларни аниқлаш орқали амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t вақт оралиғида нураш даражасининг танланган параметри А ни пасайиш тезлиги: (А1А2)/t;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
танланган параметрнинг пасайиш даражаси А: (А1 — А2)/А1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t вақт оралиғида А параметрнинг умумий миқдорий камайиши (А1 — А2).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал грунтни қазилган котлованда очиқ туришини кутилган даври ҳамда А параметрни миқдорий қийматини аниқловчи оралиқ вақти Dt қурилиш ҳудудини алоҳида хусусиятлари ва қурилиш муддатига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
321. Элювий қоя тошли ва элювиал йирик бўлакли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 322, 323-бандларига асосан уларнинг нураш коэффициенти билан белгиланадиган нураш даражасини аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йирик бўлакли грунтлар учун эса, шунингдек емирилиш коэффициенти билан белгиланадиган грунт бўлакларини мазкур ШНҚнинг 324-бандига асосан нисбий мустаҳкамлигини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
322. Элювий қоя грунтнинг нураш коэффициенти (Kwr) аниқлашда, табиий шароитда нураётган жинснинг зичлиги (r) ва нурамаган (монолит) жинснинг зичлиги (rи)ни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу нураш коэффициенти (Kwr) қуйидаги 59-формула орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Kwr = 1 — Iwr, (59)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Iwr = (rи — r)/r.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
rи миқдорини қоя грунт заррачалари зичлигига тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювий қоя-тош грунтли заминни дастлабки баҳолаш учун фойдаланиш мумкин бўлган сувга тўйинган ҳолдаги бир ўқли сиқилишга чегаравий мустаҳкамлик (Rc) қиймати ушбу ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
323. Элювиал йирик бўлакли грунтларни нураш коэффициенти Kwr грунт намунасини айланувчи токчали барабанда едирилишга синалиши ва қуйидаги 60-формула орқали аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Kwr = (k1 — k0)/k1, (60)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k1 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган m1 заррача массасини ўлчами 2 mm дан катта бўлган m2 заррачани едирилишга синовлардан кейинги массасига нисбати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k0 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган m1 заррача массасини ўлчами 2 mm дан катта бўлган m2 заррачани едирилишга синовлардан табиий ҳолда едирилишга синашдан олдинги массасига нисбати).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал йирик бўлакли, қоя-тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари қуйидаги 18 ва 19-жадвалларга мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

18-жадвал

Элювиал қоя тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари

Қоя грунтлар учун нураш коэффициенти Kwr

магматик ва метаморфик

Чўкувчан цементланган

Нурамаган

1

1

Кучсиз нураган

1 > Kwr ³ 0,9

1 > Kwr ³ 0,95

Нураган

0,9 > Kwr ³ 0,8

0,95 > Kwr ³ 0,85

Кучли нураган (тупроқли оҳактош)

0,8 дан кам

0,85 дан кам

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

19-жадвал

Элювиал йирик бўлакли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари

Бошланғич ҳосил бўлувчи жинсларда йирик бўлакли грунтлар учун нураш коэффициенти Kwr

магматик ва метаморфик

Чўкувчан цементланган

Нурамаган

0 < Kwr £ 0,5

0 < Kwr £ 0,33

Кучсиз нураган

0,5 < Kwr £ 0,75

0,33 < Kwr £ 0,67

Кучли нураган

0,75 < Kwr < 1

0,67 < Kwr < 1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
324. Элювиал йирик бўлакли грунтлар йирик бўлакларини (2 mm дан катта заррачали) едирилиш коэффициенти ушбу заррачаларни айланувчи токчали барабанда едирилишга синаб аниқланиши ва қуйидаги 61-формулага асосан ҳисобланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кfr = m1/m0, (61)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m1 — ўлчами 2 mm дан кичик бўлган заррачани едирилишга синашдан кейинги массаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m0 — синалаётган йирик бўлаклар бошланғич массаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йирик бўлакларнинг Кfr қийматига кўра, мустаҳкамлиги бўйича турлари ушбу ШНҚнинг 20-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
325. Элювиал йирик бўлакли грунтларни донадорлик таркиби бўйича турларга бўлишда ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ, қўшимча тўлдирувчини 0,1 mm дан кичик заррачалари миқдорини, шунингдек оғирлиги бўйича 0,1 mm кичик заррачалари 10 фоизгача, 10 mm катта заррачалари 25 фоиздан кўп бўлган шағал-дресва грунтларни ажратиб кўрсатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Турли хил элювиал йирик бўлакли грунтлар учун деформация модулининг қиймати мазкур ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

20-жадвал

Бўлакларни едирилишга мустаҳкамлик турлари

Бўлакларнинг едирилиш коэффициенти Kfr

Жуда мустаҳкам

Kfr £ 0,05

Мустаҳкам

0,05 < Kfr £ 0,2

Ўртача мустаҳкам

0,2 < Kfr £ 0,3

Мустаҳкамлиги кам

0,3 < Kfr £ 0,4

Мустаҳкам эмас

Kfr > 0,4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
326. Элювиал қумлар ва лойли грунтларда метаморфик ва магматик тоғ жинсларини нураши маҳсулоти бўлган мустаҳкам ҳамда бўш тузилмали турларга ажратиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкам тузилиш турига бошланғич жинснинг умумий тузилиши қисман сақланган ва табиий намликда бир ўқли сиқилишга чегаравий мустаҳкамлиги Rс ³ 0,2 МPа бўлган, қумлар ва лойли грунтлар киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
327. Табиий намликда бир ўқли сиқилишига чегаравий мустаҳкамлиги Rс < 0,2 МPа бўлган элювиал қумлар ва лойли грунтлар бўш тузилишли тури ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотнинг заминини ҳисоблари учун ушбу грунтларни мазкур ШНҚнинг 50-бандида келтирилган Е, ва с ни қийматлари 1-илованинг 5 ва 6-жадвалларига асосан қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
328. Элювиал грунтларнинг Е, ва с норматив қийматлари мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 7-жадвалига, қумли ва чўкувчан жинслар эса (улар ўзининг хоссаларига кўра магматик кварцли жинсларга яқин бўлганлиги сабабли) мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 5-жадвалига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
329. Элювиал грунтлардан ташкил топган пойдевор заминлари мазкур ШНҚнинг 4-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
330. Пойдевор заминининг деформация ҳисобида дисперс элювиал грунтлар ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига асосан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот пойдеворининг дастлабки ўлчамларини ва II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотнинг якуний ўлчамларини белгилаш учун ҳисобий R0 қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 6 ва 8-жадвалларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
331. Элювиал грунтлардан ташкил топган пойдевор заминининг ҳисобий деформациялари йўл қўйилган миқдордан ортиқ ёки юк кўтариш қобилияти етарли даражада бўлмаса, бунда мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумдан, шағалдан, чақиқ тошлардан ёки таркибида дастлабки тоғ жинслари бўлаклари бўлган йирик бўлакли грунтлардан, хусусан қоя тошли грунтларнинг сирти нотекис бўлганда, зичлаштирилган грунтли тақсимлаш ёстиқчалари ётқизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг юқори қисмидан қоя грунтларни олиб ташлаш, қоя грунтларидаги нураш натижасида ҳосил бўлган бўшлиқларнинг ғовак тўлдирувчиларини майда тош, шағал ёки қум билан тўлиқ ёки қисман алмаштириш ва зичлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу тадбирлар етарли бўлмаса, қозиқли пойдеворлар ёки пойдевор заминининг чўкишини тўғрилаш учун мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфи талаблари асосида конструктив чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
332. Замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида зовур қазиш вақтида элювиал грунтларнинг атмосфера таъсиридан ва сувдан емирилишидан ҳимоя қилиш лозим, бунда сувдан ҳимоя қилиш тадбирлари қўллаш, заминни тайёрлашда ва пойдеворларни кўтаришда танаффусларга йўл қўймаслик, зовурдаги грунтнинг тўлмай қолишлигини кўзда тутиш ҳамда фақат майда шпурли портлатиш шароитидагина қоя тошли грунтларни портлатиб ишлов бериш усулини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Тўкма грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
333. Тўкма грунтлардан иборат заминлар қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг таркиби бўйича бир хил жинслимаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир хилда қисилмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўз-ўзидан зичлашиб қолиши мумкинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидрогеологик шароитларнинг ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик аралашмаларнинг парчаланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шлак ва лойлардан иборат бўлган тўкма грунтларда сув билан ёки ишлаб чиқаришнинг кимёвий чиқиндилари билан намланганда, уларнинг кўпчишини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
334. Тўкма грунтлар таркиби ва ҳосил бўлиш хусусиятларига кўра, саноат ва қурилиш чиқиндиларга бўлиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкма грунтларнинг бошланғич тузилиши уни қазиш ва қайта ётқизишда ўзгарган, табиий келиб чиққан минераллардан ташкил топган бўлиши, унга қуйидагилар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган табиий грунтлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ернинг устки қисмини очиш жинслари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхоналари чиқиндилари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Саноат чиқиндилари табиий материалларни техник ёки кимёвий ишлов бериш натижасида ҳосил бўлган сунъий материал бўлиб, унга қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шлаклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
куллар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кулшлаклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шламлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
335. Тўкма грунтлар ва саноат (ишлаб чиқариш )корхоналарининг чиқиндиларини (ўз-ўзидан) ўзаро зичлашиш жараёни мазкур ШНҚнинг 21-жадвалига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйидаги 21-жадвалда келтирилган тўкма грунтлар ва саноат (ишлаб чиқариш) корхоналарининг чиқиндилари белгиланган вақт ўтиши билан ўзаро зичлашган грунтлар қаторига киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

21-жадвал

Тўкма грунтлар ва саноат чиқиндилари турлари

Ўз-ўзидан зичланиш давомийлиги, йил

режа бўйича барпо этилган тўкма

уюмлар

чиқинди уюмлари

Йирик бўлакли

0,2-1

1-3

2-5

Қумли

0,5-1

2-5

5-10

Лойли

2-5

10-15

20-30

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Режа асосида тўкма грунтлар бир хил грунтлардан ва саноат (ишлаб чиқариш) корхоналарининг чиқиндиларини бир текисда зичлаб ётқизилади ёки ювиш йўли билан белгиланган зичликкача шиббалаб зичланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Чиқинди уюмлари учун чуқурлик (котлован) қазишда, шунингдек ер остида қазилма ишларини бажариш жараёнида ҳосил бўлган турли турдаги грунтларни зичланмасдан тўкилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Қазиш натижасида ҳосил бўлган грунтлар, саноат ва ишлаб чиқариш корхоналарининг чиқинди уюмлари турли материаллардан таркиб топган тартибсиз ҳолда ташкил топган уюм ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
336. Табиий замин сифатида қуйидагиларни қўллаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтдан ва ишлаб чиқариш чиқиндиларидан режали равишда барпо этилган кўтармалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майда ва йирик шағалдан, йирик қумдан ва шлакдан иборат грунтлар ва саноат чиқиндилари уюми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтлар ва саноат чиқиндилари, (тартибсиз уюмидан II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотларни қуриш учун фойдаланишга деформация ҳисобларини бажаришга йўл қўйилади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Маиший чиқиндилар уюмидан табиий замин сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
337. Тўкма грунтларнинг сиқилиши бир хилда бўлмаслиги, дала шароитида ва лабораториядаги текширув натижалари бўйича аниқланиши лозим. Бунда, тўкма грунтларнинг таркиби ва жойлашиши, тўкиш усули, тўкманинг асосий қисмини ташкил этувчи материал тури ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкма грунтларнинг деформация модули штамплаб синашга асосланиб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
338. Ер ости сувлари сатҳидан юқорида жойлашган қатламлар доирасида, органик қўшимчаларнинг парчаланиши туфайли пойдеворларнинг қўшимча чўкиши ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай чўкиш қумлар, майдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхоналари чиқиндилари ва шлаклардан иборат тўкилмаларда органик моддаларнинг масса бўйича нисбий миқдори 0,03 дан, гилли грунтлар ва кул шлакларида эса 0,05 дан ортиқ бўлган ҳолларда инобатга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
339. Қўшимча чўкиш, уларни биртекис эмаслиги ва тўкма оғирлигидан тўшама грунтни зичлаши ҳисобига ривожланиш вақти, тўкма грунтлар қатламини қалинлиги ҳамда сиқилувчанлиги ва тўкма грунт тубидаги тўшама қатлам зичлаш шароити билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўшама грунтни тўкма грунт оғирлигидан зичланиши грунтлар учун қуйидаги вақт оралиғида амалга оширилишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумлар учун — бир йилдан сўнг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳидан юқорида жойлашган лойли грунтлар учун — 2 йилдан сўнг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лойли грунтлар учун — 5 йилдан сўнг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
340. Саноат чиқиндиларини ўрганишда уларни ҳосил бўлиш технологиясини, кимёвий таркибини ва ўзига хос хусусиятларини (парчаланишга мойиллиги, заҳарли моддалар билан ифлосланиши, органик қўшимчаларни мавжудлиги, газларни ажралиши) ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
341. Муҳандислик-геологик қидирувлар олиб борилганда бурғилашдан ташқари, мазкур ШНҚнинг 343-банди талабларига мувофиқ лаборатория тадқиқотлари монолитларни танлаш ва грунтни штамплар билан синаш учун шурфларни қазишни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қатламларнинг жойлашиш зичлигини ва сиқилиш ўзгарувчанлиги даражасини ўрганиш, катта бўшлиқларни аниқлаш, қозиқларни қоқиш учун зарур бўлган чуқурликни аниқлаш мақсадида, зондлаш ГОСТ 19912-2012 талабларига мувофиқ ва геофизик усуллардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
342. Қудуқларни тўкма қатлам чуқурлигидан 5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача қазиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қудуқлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режали қурилган тўкма учун — 50 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уюм (отвал) учун — 40 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тартибсиз уюм (свалка) учун — 30 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шурф тўкма қатламни бутун қалинлиги бўйлаб қазилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шурфлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режали қурилган тўкма учун — 100 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уюм учун — 60 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тартибсиз уюм учун — 40 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лаборатория синовлари учун монолитларни 1-2 m чуқурликда танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Найчали (зондловчи) қудуқлар орасидаги масофа қуйидагидан катта бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режали қурилган тўкма учун — 50 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уюм учун — 20 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тартибсиз уюм учун — 15 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
343. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар учун барча турдаги тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларининг сиқилувчанлигини дала шароитида статик юк таъсирида ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳаланаётган иншоот чегарасида штамплар билан синовлар сони:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режали қурилган тўкма учун — 2 тадан кам бўлмаган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уюм учун — 3 та олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
344. Тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларидан сунъий замин қуришда, тўкма, пол тубига тўкишда, котлованларни қайта тўлдиришда фойдаланишда грунтни лойиҳавий зичлиги ва намликни ўзгариш оралиғини белгилашда ГОСТ 22733-2016 бўйича синашни таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
345. Тўкма грунт ва саноат чиқиндиларидан иборат заминни мазкур ШНҚнинг 5-боб талабларига асосан ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкма грунт ўта чўкувчан, кўп чўкувчан ёки органик моддаларни нисбий миқдори Ir > 0,1 бўлса, мос равишда мазкур ШНҚнинг 5-боби 1, 2 ва 3-параграфларидаги талаблар ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни тўлиқ деформацияланиши заминни ташқи юк ва тўкма грунтларни ўз-ўзидан зичланиши ва органик қўшимчаларни парчаланиши, шунингдек тўкма оғирлигидан ва пойдевор юкидан тўшама қатламни чўкиши (ўта чўкиши) ҳосил бўлган чўкишлар йиғиндисидан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
346. Зичланмаган ёпишқоқ бўлмаган тўкма грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндиларининг ўз-ўзидан зичланишини ҳисобга олиш учун мазкур ШНҚнинг 119-бандига мувофиқ, ташқи юкламадан ҳосил бўлган қўшимча вертикал кучланиш (szp) қийматларига тўкма қатлам доирасида грунтнинг ўз оғирлигидан юзага келадиган вертикал кучланишни қўшиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу кучланиш kssszp кўпайтмасига тенг, бунда kss қиймати қуйидагича белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kss = 0,4 — қумлардан (чанглилардан ташқари), шлаклардан ва шунга ўхшаш материаллардан ташкил топган зичланмаган ёпишқоқ бўлмаган тўкмалар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kss = 0,6 — чангли қумлар, гилли грунтлар, кул-шлаклар ва шунга ўхшаш материаллардан иборат тўкмалар учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларда заминнинг чўкишини ҳисоблашда тўкма оғирлигидан тўшама қатламни чўкишини тўшама қатлам устки қисмидан пастдаги szp, миқдорига юқори қатлам оғирлигидан ҳосил бўлган кучланишни қўшиш орқали ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Икки йилдан ортиқ қум ва шлаклардан иборат кўтармалар учун ҳамда лойли грунтлар, майдалаш, бойитиш корпуслари, концентрат омборхона чиқиндилари, куллар, кул-шлаклар ва шламлардан иборат кўтармалар учун беш йилдан ортиқ вақт ўтган бўлса, тўшама қатламларнинг қўшимча чўкишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
347. Тўкма грунт ва саноат чиқиндиларидан иборат бўлган заминнинг ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфи талаблари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларнинг ҳисобий қаршиликларини мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқлашда gс1 ва gс2 коэффициентларнинг қийматлари режа асосида қурилган тўкмалар учун мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига мувофиқ тенг қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уюмлар (отвал) учун — gс1 = 0,8 ва gс2 = 0,9 га тенг бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тартибсиз уюмлар (свалка) учун — gс1 = 0,6 ва gс2 = 0,7 га тенг бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўкиб қолган тўкма грунтларда қуриладиган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг дастлабки ўлчамларини мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 9-жадвалидаги замин грунтларининг ҳисобий қаршиликлари (R0) қийматларига асосланиб белгилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу замин грунтларининг ҳисобий қаршиликлари (R0) қийматларидан II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг якуний ўлчамларини аниқлашда ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
348. Зичлаштириш ишлари ўтказганда, қумли, шағалли ва шунга ўхшаш ёстиқчаларни қуришда пойдеворга тушадиган юк ва зичланган грунтнинг оғирлигидан тўшама қатламга (зичланмаган) ёки табиий грунтларга тушаётган тўлиқ вертикал кучланиш мазкур ШНҚнинг 112-банди талабларига мувофиқ ушбу грунтларнинг ҳисобий қаршиликларидан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
349. Тўкма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий деформациялари чегаравий қийматлардан ошганда ёки юк кўтариш қобилияти етарли бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 9-параграфи талабларига мувофиқ қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминларнинг юзасини оғир шиббалигичлар, тебраниш титрама машиналар, катоклар билан зичлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтли устун қозиқлар, гидротитрама зичлагичлар билан чуқур зичлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтли ёстиқчаларини қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўкма грунтларни пойдеворлар, шу жумладан қозиқли пойдеворлар билан кесиб ўтиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив чоралар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
350. Оғир шиббалагичлар билан зичланадиган замин лойиҳасида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичланадиган майдоннинг ўлчамлари ва зичлаш чуқурлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шиббалаш параметрлари (шиббалагич массаси ва диаметри, шиббаловчи юкни юқоридан ташлаш баландлиги, зарбалар сони);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворлар лойиҳадаги жойлашиш сатҳигача бўлган грунтнинг етишмовчилик миқдори (зичланаётган сатҳнинг пасайиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичланган грунтнинг зичлиги ва мақбул (оптимал) намлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
351. Титратма ускуналар ва катоклардан 1,5 m чуқурликкача зичлаштиришда, намлик даражаси Sr £ 0,7 бўлган грунт ва ишлаб чиқариш чиқиндиларидан тўкмалар қуришда ҳамда алоҳида қатламларни зичлаш ишларида фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
352. Гидротитратмазичлаш усулидан лойли заррачалари массаси бўйича 0,05 катта бўлмаган ва намлик даражаси Sr > 0,7 бўлган тўкма грунтлар ва саноат чиқиндиларини (хвостлар, қуйилган ерлар, кул шлаклар) 6 m гача бўлган чуқурликда зичлаш ишларида фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
353. Қаттиқ ва нотекис сиқиладиган тўкма грунтларни алмаштириш учун грунт ёстиқлари қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт ёстиқларини табиий грунтлардан (шағал, чақиқ тош, қум) ҳамда ишлаб чиқариш чиқиндиларидан (шлак, кул-шлак) қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёстиқларнинг зичлиги қўлланиладиган грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндилари турларига ҳамда иншоотнинг хавф-хатар тоифасига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
354. Оғир шиббалагичлар, титратма ускуналари, ғалтакмолалар ва гидравлик тебраниш усули билан зичланган тўкма грунтлардан тайёрланган заминлар ва ёстиқчаларнинг деформация модуллари статик юклар билан дала синовлари натижаларига кўра қабул қилиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
355. Тўкма грунтлар ва ишлаб чиқариш чиқиндиларида бино ва иншоотлар қуришда конструктив тадбирлар мазкур ШНҚнинг 4-боби 9-параграфига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Ювма грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
356. Ювма грунтлардан ташкил топган пойдеворлар лойиҳаланишида қуйидаги омиллар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг бир жинсли эмаслиги (кўп қатламлилиги, таркиби ва хусусиятларининг режада ҳамда чуқурлик бўйича ўзгарувчанлиги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вақт ўтиши билан физик-механик хоссаларининг ўзгариш хусусияти (ер ости сувлари сатҳининг тебраниши таъсирида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тебраниш таъсирларига таъсирчанлиги, шунингдек остки қатламларнинг эҳтимолий чўкиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу омилларнинг барчаси пойдевор лойиҳасида кўрсатилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ювма учун турли катталикдаги қумлардан, шунингдек тегишли асослаш мавжуд бўлганда қумлоқ тупроқлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўта чўкувчан, кўпчувчан ва шўрланган грунтларга (I турдаги грунт шароитларида) тегишли асослар мавжуд бўлганда ювиш усулини қўллашга йўл қўйилади. II турдаги ўта чўкувчан грунтларда ювиш усулида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
357. Замин ва пойдеворларни лойиҳалаш қумли грунтларни ювиб тўлдириш тугаллангандан сўнг, камида уч ой ўтгач ўтказилган муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижалари асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
358. Ювилган грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятлари, уларнинг бузилмаган тузилишидаги дала ва лаборатория тадқиқотлари натижаларига асосланиб аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ювилган грунтнинг ёши, ювилиш жараёни якунлангандан кейинги ўтган вақт, шунингдек муҳандислик-геологик қидирув ишлари даври билан қурилиш бошланиши орасидаги вақт фарқи инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
359. Ювма қумлар ювилгандан сўнг икки йилгача ўзининг физик-механик хусусиятларини интенсив равишда ўзгартириш қобилиятига эга бўлганлиги сабабли, ювма грунтлар тавсифларининг ҳисобий қийматларига муҳандислик-геологик қидирувлар даври ва пойдеворларни қуриш вақти ўртасидаги вақт фарқини ҳисобга олувчи тузатиш киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
360. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг дастлабки, II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар пойдеворларининг якуний ҳисоб-китобларида мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 8-жадвалидаги ювма грунтларнинг ёшига қараб, уларнинг физик хусусиятларига асосланган ҳолда олинган грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хоссаларининг қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
361. Муайян қурилиш майдонларидаги ювма грунтларнинг механик хусусиятларининг сон қийматларини эмпирик боғланишлар асосида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур боғланишлардаги параметрларни қурилиш майдонида грунтларни кетма-кет икки марта синов ўтказиш натижасида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ювилган грунтларнинг синаш муддатлари гидравлик ювиш жараёни тугагандан бино ёки иншоотлар қурилиши бошлангунига қадар тенг вақт оралиғида кетма-кет икки марта синов ўтказиш имкониятини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
362. Чангсимон, майда ва ўртача заррачали ювма қумларни деформация модули (Е) ни норматив қиймати уларнинг ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 гача оралиқда эмпирик формула ёрдамида аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(62)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бунда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(63)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(64)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К — коэффициент, 1 МPа га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К1коэффициент, 1/йил га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А, В — ўлчамсиз параметрлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Е1, Е2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган деформация модули (Е, МPа).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
363. Чангсимон, майда ва ўртача заррали ювма грунтларнинг солиштирма илашиши (сн)нинг норматив қиймати уларнинг илашиши (сн)нинг норматив қиймати уларни ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 оралиғида эмпирик формула ёрдамида аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(65)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бунда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(66)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(67)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К — коэффициент, 1 МPа га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К1 — коэффициент, 1/йил га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А1, В1 — ўлчовсиз параметрлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
c1, с2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган солиштирма туташувчанлигини норматив қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
364. Чангсимон, майда ва ўртача заррачали ювма қумларнинг ички ишқаланиш бурчаги (jn) ни норматив қиймати уларнинг ёши (t, йилларда) учун ювилгандан кейин 0,5 дан 4,5 оралиғида қуйидаги эмпирик формула ёрдамида аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
jn = jµ [1 — exp(-t/CD)], (68)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(69)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(70)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
jµ — ювма қумларни ички ишқаланиш бурчагини барқарорлашган қиймати. Унинг қийматини jn каби мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 8-жадвалига мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
j1, j2 — грунтни ювгандан сўнг битта қурилиш майдонида t1 ва t2 вақт оралиғида (йилларда) кетма-кет вақт давомида икки марта синаш натижасида олинган ички ишқаланиш бурчагининг норматив қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
365. Дастлабки ҳисоблар учун A, В, А1, В1, С, D, jµ параметрлар қийматини мазкур ШНҚнинг 22-жадвалидан қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
366. Ювма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисоби мазкур ШНҚнинг 4-боби талаблари асосида амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ювма грунтлар қатлами биоген ёки иллар устида ётса, заминни ҳисоблашда қўшимча равишда мазкур ШНҚнинг 5-боби 4-параграфи талаблари ҳисобга олиниши керак. Бунда, устунсимон пойдеворлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
367. Ювма грунтларни ҳисобий қаршилиги (R) мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфи талабларига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ювма грунтнинг мустаҳкамлик хоссалари (jII, сII) қурилишнинг бошланишига мос келадиган қилиб, мазкур ШНҚнинг 363 ва 364-бандлари талабларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
368. Ювма грунтлардан ташкил топган заминнинг умумий чўкиши, ташқи юк таъсирида чўкиши, ювма грунтлар қатламининг ўз-ўзидан зичлашишидан ва ювма грунт билан бостирилган тўшама қатламнинг консолидация ҳисобига қўшимча чўкишлари йиғиндисидан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

22-жадвал

Ювилган қумлар

Грунт параметрлари

Ғоваклик коэффициенти

0,50

0,55

0,60

0,65

0,70

Параметрлар қиймати

1

2

3

4

5

6

7

Ўртача йирикликда

А

48

43

36

28

27

В

1,2

1,1

0,9

0,9

0,9

А1

0,007

0,006

0,005

0,004

0,003

В1

1,3

1,3

1,2

1,2

1,1

jµ (град.)

39

38

36,5

35

33

С

1,6

1,6

1,7

1,8

1,9

D

2,1

2,0

2,0

1,9

1,9

майда

А

41

36

30

23

19

В

1,5

1,3

1,1

1,0

0,9

А1

0,009

0,007

0,005

0,004

0,003

В1

1,0

0,8

0,8

0,7

0,6

jµ (град.)

36

34

32

30

28

С

0,8

0,9

1,0

1,1

1,1

D

2,0

1,9

1,9

1,8

1,7

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
369. Юқоридаги ювма қумли қатлам қалинлиги 4b кичик бўлмаганда (бунда, b — пойдевор эни) ва пойдевор умумий майдонининг бино ёки иншоот қурилиш майдонига нисбати 0,3 дан катта бўлганда, пойдевор ювма замини чўкишининг ҳисоби бино ёки иншоот оғирлигини пойдевор ташқи қирраси билан чегараланган майдонга нисбатидан ҳосил бўлган ва қурилиш майдонига тақсимланган юк таъсирида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор умумий майдонининг бино ёки иншоот қурилиш майдонига нисбати 0,3 дан кичик бўлганда, пойдевор заминининг чўкиш ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-бобига асосан бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
370. Ювма грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисобий деформацияси чегаравий миқдордан катта бўлганда ёки юк кўтариш қобилияти етарлича бўлмаганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 11-параграфига мувофиқ қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ювма грунтни зичлаш (титратма ускуналар ва каток (мола)лар ёрдамида, гидротитрама зичлагичлар билан чуқур зичлаш, портлатиш энергиясидан фойдаланиш, шиббалаш, қурилиш майдонида грунтни ювиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ювма грунтни қотириш ёки арматуралаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив тадбирлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
371. Бино замини шағалли, ўрта ва йирик ҳамда майда заррали ювма қумлар қатламидан иборат бўлса, шунингдек муҳандислик-геологик қидирувлар ёрдамида ушбу майдондаги грунтлар кўпчиш хоссасига эга эмаслиги аниқланган бўлса, пойдевор таглигини жойлашиш сатҳи грунтнинг мавсумий музлаш чуқурлигига боғлиқ бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
372. Ювиб тўлдириш ишларини лойиҳалашда ювиб тўлдириш майдонларини ўраб турувчи ҳимоя тўғонлари йўл қўйиб бўлмайдиган нотекис чўкишларнинг пайдо бўлишини олдини олиш мақсадида бино ва иншоотлар пойдевори вазифасини бажармаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-§. Кўпчувчи (музлаш натижасида) грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
373. Кўпчувчи грунтлардан иборат бўлган заминларни қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларнинг мавсумий ёки кўп йиллик музлашда ҳажми катталашиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт юзасининг кўтарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворга ҳамда иншоотнинг бошқа конструкциясига таъсир этадиган музли кўпчиш кучининг ортиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, муздан эриганда кўпчувчи грунт чўкиши инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
374. Кўпчувчи грунтларга ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ лойли грунтлар, чангсимон ва майда қумлар, шунингдек музлашдан олдин маълум даражадан юқори намликка эга бўлган лойли тўлдиргичлари бўлган йирик бўлакли грунтлар киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминларда пойдеворларни лойиҳалашда, ер ости сувлари сатҳини кўтарилиши, юза сувларини сизиб кириши ва юзани экранлаштирилиши ҳисобига грунтни намлигини мумкин бўлган ортишини ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
375. Кўпчувчан грунтлар қуйидагилар билан тавсифланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг абсолют деформацияси (hf,) — юк тушмайдиган грунт сирти кўтарилишининг музлайдиган қатлами қалинлиги (df )га нисбати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг нисбий деформацияси (), абсолют деформация (hf)ни музлайдиган қатлами қалинлиги (df )га нисбати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг вертикал босими (рfh,v), пойдевор тагига нисбатан нормал йўналган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлашдан ҳосил бўлган кўпчишнинг горизонтал босими (рfh,h), пойдевор ён юзасига нисбатан нормал йўналган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлашдан ҳосил бўлган уринма кучнинг солиштирма қиймати (), пойдеворнинг ён юзаси бўйлаб таъсир этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқоридаги хусусиятлар тажриба маълумотлари асосида гидрогеологик шароитларнинг мумкин бўлган ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот учун () миқдори (Rf) параметрини мазкур ШНҚнинг 12-расмига мувофиқ қуйидаги 71-формула орқали ҳисобланадиган миқдорига кўра аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(71)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
w, wp — музлайдиган грунт чегарасидаги намлик, мос равишда табиий ва қотиш чегарасидаги бирлик миқдорида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
wcr — мазкур ШНҚнинг 13-расмига мувофиқ графикдан аниқланадиган музлаган грунт қатлами ичидаги мос равишда табиий ва ёйиш чегарасидаги намлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бирлик миқдорида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
wsat — грунтни тўлиқ намлик сиғими, бирлик миқдорида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қуруқ грунтнинг зичлиги, t/m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
|M0 — ШНҚ 2.01.01-22 талабларига асосан аниқланадиган сон жиҳатидан қиш даврида ҳавонинг кўп йиллик ўртача ҳарорати абсолют миқдорига тенг бўлган, ўлчовсиз коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
376. ГОСТ25100-2011 га мувофиқ, га боғлиқ равишда ва кўпчиш даражасига кўра, грунтлар бешта гуруҳга бўлиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойли грунтни ушбу гуруҳлардан бирига тегишли Rf параметри мазкур ШНҚнинг 12-расми бўйича баҳоланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-расм. Rf параметри ва кўпчишнинг нисбий деформацияси efh ни ўзаро боғлиқлиги графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1, 2 — лойли қум; 3 — қумли лой; 4 — қумли лой 0,07 < Ip £ 0.13; 5 — қумли лой 0,13 < Ip £ 0,17; 6 — лойлар (2, 4 грунтларда ва 5 ўлчами 0,05-0,005 mm бўлган чангсимон заррачалари миқдори массаси бўйича 50 фоиздан ортиқ бўлган); а — деярли кўпчимовчи; б — кучсиз кўпчувчи; в — ўртача кўпчувчи; г — кучли кўпчувчи; д — ўта кўпчувчи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-расм. Критик намлик wcr ни грунтни юмшоқлик сони Jp ва оқувчанлик чегараси wL боғлиқлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
377. Кўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминларнинг ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-боби талаблари асосида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Музлашдаги кўпчиш кучи таъсирида пойдеворнинг турғунлигини ҳам текшириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
378. Пойдеворларнинг ён юзасига таъсир қилувчи музлаш уринма кучларига қарши барқарорлигини ҳисоблаш ишлари пойдевор заминини кўпчувчи грунтларнинг ҳисобланган музлаш чуқурлигидан пастроққа жойлаштириш ҳолларида амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(72)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
tfhкўпчишнинг солиштирма уринма кучининг ҳисобий, kPa, мазкур ШНҚнинг 379-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аfh — мавсумий музлашнинг ҳисобий чуқурлиги чегарасида жойлашган пойдевор ён сирти майдони, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — юк бўйича ишончлилик коэффициенти gf = 0,9 бўлгандаги ҳисобий доимий юк, кN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Frf — пойдеворни ҳисобий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган қисмида пойдевор ён юзасини музлаган грунтга ишқаланиши натижасида кўпчишидан сақловчи, кучларнинг ҳисобий қиймати, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc — ишлаш шароити коэффициенти, миқдори 1,0 га тенг деб қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gn — ишончлилик коэффициенти, миқдори 1,1 га тенг деб қабул қилиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
379. Кўпчишнинг солиштирма уринма кучининг ҳисобий қиймати (tfh) тажриба йўли билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаганда tfh қийматини грунтнинг тури ва хусусиятига кўра, мазкур ШНҚнинг 23-жадвалига асосан қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
380. Чангсимон-лойли заррачалари бўлган йирик бўлакли грунтлар ва қумлар ҳамда Ip < 0,02 бўлган лойли қумларни кўпчиш хоссаларининг майдаланиш кўрсаткичлари (D) орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу грунтлар D < 1 бўлганда, кўпчимайдиган ва D ³ 1 бўлганда эса кўпчувчи грунтлар сифатида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кучсиз кўпчувчи грунтлар учун D кўрсатгич 1 < D < 5 оралиқда ўзгаради. D қиймати қуйидаги 73-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(73)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k — қиймати 1,85´10-4 cm3 тенг бўлган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е — ғоваклик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— грунт заррачаларининг ўртача диаметри, cm, қуйидаги 74-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(74)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р1, р2, ..., pi — грунт алоҳида заррачаларининг фоиздаги миқдори, бирлик миқдорида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d1, d2, ..., di — алоҳида фракциялари заррачаларининг ўртача диаметри, cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

23-жадвал

Грунтлар ва уларни хоссалари

Мавсумий музлаш-эриш чуқурлиги dth, m, кўпчишни солиштирма уринма кучининг ҳисобий қиймати tfh, kPa

1,5 гача

2,5

3 ва ундан кўпроқ

Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлганда, йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан майда ва чангсимон қумлар майдаланиш кўрсаткичи D > 5 ва намлик даражаси Sr > 0,95 бўлганда

110

90

70

Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи 0,25 < IL £ 0,5 бўлганда йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан D > 1 ва намлик даражаси 0,8 < Sr £ 0,95 бўлганда майда ва чангсимон қумлар билан

90

70

55

Лойли қумлар, қумли лойлар ва лойларнинг оқувчанлик кўрсаткичи IL £ 0,25 бўлганда йирик бўлакли грунтлар лойли тўлдиргич билан D>1 ва намлик даражаси 0,6 < Sr £ 0,8 бўлганда майда ва чангсимон қумлар билан

70

55

40

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Музлаш чуқурлиги (tfh)ни оралиқ қиймати учун интерполяция йўли билан қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Грунтнинг майдаланиш кўрсаткичи D мазкур ШНҚнинг 73-формуласи ёрдамида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Котлованларни қайта тўлдириш учун фойдаланиладиган грунтлар учун, музлаш чуқурлиги (tfh)ни қиймати ушбу жадвалнинг биринчи қаторидан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Пойдевор юзасининг кўринишига кўра музлаш чуқурлиги (tfh)ни келтирилган қиймати қуйидаги коэффициентларга кўпайтирилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
текис ишлов берилмаган бетон — 1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ғадир-будир 5 mm гача чиққан ва ковак жойлари мавжуд — 1,1-1,2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20 mm гача чиққан ва ковак жойлари мавжуд — 1,25-1,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дори билан ишлов берилган ёғочли — 0,9;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус ишлов берилмаган металл — 0,8.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. II хавф-хатар тоифасидаги иншоотлар учун музлаш чуқурлиги (tfh) қиймати 0,9 коэффициентга кўпайтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
381. Вертикал қиррага эга бўлган пойдевор учун кучларнинг ҳисобий қиймати (Frf, кN) қуйидаги 75-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(75)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rfjj — қатламдаги музлаган грунтни пойдевор ён сирти бўйлаб силжишга ҳисобий қаршилиги, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Afj — ҳисобий музлаш чуқурлигидан пастда жойлашган j-грунт қатламини вертикал силжиш юзаси майдони, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — грунт қатламлари сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
382. Ҳисобий музлаш чуқурлигидан юқорига пойдевор ётқизишда (саёз пойдеворларда) музлашдан ҳосил бўлган уринма ва норматив кучларни ҳисобга олган ҳолда замин грунтларининг музлашдан ҳосил бўлган кўпчиш деформациялари ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоотлар ва кам қаватли бинолар учун мазкур ШНҚнинг 7-бобига мувофиқ саёз пойдеворлардан норматив музлаш чуқурлиги 1,7 m дан кам бўлганда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
383. Бино ва иншоотдан тушадиган юкни ҳисобга олган ҳолда аниқланадиган замин грунтларининг музлашдан ҳосил бўладиган ҳисобий кўпчиш деформациялари пойдевор учун кучларнинг ҳисобий йўл қўйилган қийматларидан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор учун кучларнинг ҳисобий йўл қўйилган қийматларини мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ кўпчувчи грунтлардаги каби қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
384. Саёз пойдеворлар заминларининг музлашдан ҳосил бўладиган ҳисобий кўпчиш деформациялари йўл қўйилгандан катта ёки пойдеворнинг музлашдан ҳосил бўладиган таъсир этувчи кучларга турғунлиги етарли бўлмаса, пойдеворнинг жойлашиш чуқурлигини ўзгартиришидан ташқари, музлашдан ҳосил бўладиган кучлар ва деформацияларни камайтирувчи тадбирларни қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Музлаш чуқурлигини (сувдан ҳимоя қилувчи, иссиқликдан ҳимоя қилувчи ёки физик-кимёвий хоссалари) кўриб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқоридаги тадбирларни қўллаганда ҳам музлашдан ҳосил бўладиган кўпчиш деформацияси тугамаса, бино ва иншоотларнинг пойдевор ва конструкциялари музлашдан ҳосил бўладиган кўпчиш деформацияларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблашдан келиб чиқадиган конструктив тадбирлар амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин ва пойдеворларни лойиҳалашда замин кўпчувчи грунтларини намланишига, шунингдек қурилиш даврида музлашига йўл қўймайдиган тадбирлар бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
385. Қурилишда режалаштирилмаган тўхташлар юз берганда ва бино (иншоот)нинг қурилиши вақтинчалик тўхтатилганда замин кўпчувчи грунтларининг мавсумий музлаш-эриш натижасида ҳосил бўлувчи деформацияланиши ва бузилишини бартараф этувчи чора-тадбирлар бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
386. Қурилиши тугалланмаган ёки тугалланган биноларнинг ертўла ва ярим ертўла (цокол) қаватларидаги пойдеворлар остидаги грунтнинг музлашини олдини олиш мақсадида, иссиқлик ҳимояси таъминланмаган пойдеворлар устида жойлашган хоналарни вақтинчалик иситиш ёки ушбу хоналарда иссиқлик изоляциясини қўллаш чоралари кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
387. Махсус тадқиқотларни ўтказмасдан, пойдеворларни музлаган замин грунт устига ётқизишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларнинг деформацияланиши ва бузилишининг олдини олиш учун пойдеворларнинг уринма ва нормал музлаш кучларига бардошлилигини текшириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қиш мавсумида пойдеворлар қурилаётганда, грунтларни музлашдан ҳимоя қилиш мақсадида, вақтинчалик иссиқлик изоляцияловчи қопламалар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу қопламаларнинг параметрлари иссиқлик-техник ҳисоб-китобларга мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-§. Мустаҳкамланган грунтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
388. Грунтларни мустаҳкамлаш ишлари янги қурилаётган ёки мавжуд бино ва иншоотлар пойдеворларининг мустаҳкамлигини ошириш ва сув ўтказмаслигини таъминлаш мақсадида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори грунтларини мустаҳкамлаш имконияти ва усули, пойдевор деформацияларининг хусусиятлари ҳамда мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ, бино ва иншоотларнинг техник ҳолат тоифасини инобатга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланган грунтли массивлардан пойдевор замини ҳамда вақтинчалик ва доимий ўровчи конструкция котловани, фильтрацияга қарши парда ва бошқа чуқур жойлашган конструкциялар сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
389. Грунт массивларнинг вазифасига ва муҳандислик-геологик шароитларига кўра, мустаҳкамланган массивларни қуришда қуйидаги усуллар қўлланилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
инъекциявий (грунтга инъекторлар ёки қудуқлар ёрдамида кимёвий ёки цементланадиган аралашмаларни ҳайдаш) (сақичлаш, силикатлаш, цементлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тебранма инеъкциявий (грунтга инъекторлар ёрдамида кимёвий ёки цементланадиган аралашмаларни ҳайдаш ва бир вақтни ўзида мустаҳкамланаётган грунтга юқори частотали тебраниш таъсир эттириш) (сақичлаш, силикатлаш, цементлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бурғилаб аралаштириш (грунтни цемент қоришма, цемент, оҳак ёки бошқа боғловчи билан қуруқ ёки қоришма кўринишида бурғилаш жараёнида грунтни қудуқдан ер юзасига чиқармасдан мустаҳкамланган грунт элементини ҳосил қилиб механик ишлов бериш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
жилғали (юқори босимли оқим ёрдамида қудуқдаги грунтни парчалаш ва унинг табиий таркибини бузиш орқали цемент қоришмаси билан аралаштириб белгиланган хоссаларга эга бўлган мустаҳкамланган грунт элементини ҳосил қилиш ёки грунтни тўлиқ цемент қоришма билан алмаштириш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
термик (грунтни қудуққа юқори ҳароратли газлар ёрдамида ёки грунтни электр иситиш ёрдамида қудуққа киритиш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамлаш усулида қоришмаларни тайёрлаш ва унинг технологик талаблари мустаҳкамланган грунтнинг керакли ҳисобий физик-механик хоссаларини таъминлаши ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича талабларга мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
390. Грунтларни инъекция усулида қудуқ орқали инъекциялаб ва инъектор ёрдамида мустаҳкамлашни қуйидаги грунт шароитида қўллаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
силикатлаш ва сақичлаш — фильтрация коэффициенти 0,5 дан 80 m/d гача бўлган қумларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
силикатлаш — фильтрация коэффициенти 0,2 m/d дан кам бўлмаган ва намлик даражаси Sr £ 0,7 бўлган ўта чўкувчан грунтларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цементлаш (заррачаларни солиштирма юзаси 4´103 cm2/g дан кам бўлмаган умумқурилишга мўлжалланган цемент билан) — солиштирма сув шимувчанлиги 0,01 l/min×m2 (l/min×m2)дан кам бўлмаган дарзли қоя тошларни, фильтрация коэффициенти 80 m/d дан кам бўлмаган йирик бўлакли грунтларни, шунингдек карст бўшлиқларини тўлдириш ва карстланган жинсларни мустаҳкамлашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цементлаш (заррачаларни солиштирма юзаси 4´104 cm2/g дан кўп бўлган юқори майдаланган донадорлик таркибли цемент билан) — фильтрация коэффициенти 0,1 дан 80 m/d(сут) гача бўлган қумларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
титратма инъекцияли технология (силикатлаш, сақичлаш, цементлаш) фильтрация коэффициенти 0,1 дан 80 m/d гача бўлган қумларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
391. Бурғилаш-аралаштириш усулини барча тоифадаги бино ва иншоотлар, автомобиль ва темир йўллар, метро, бошқа майдонли ва чизиқли объектлар, ҳаво электр узатиш линиялари таянчларининг пойдеворларини мустаҳкамлашда қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу усул 1 ва 2-турдаги грунт шароитларида, уларнинг физик-механик хусусиятларини инобатга олган ҳолда, чўкувчи, шишувчи, сувга тўйинган биоген ва чанг-лой, элювиал, шўрланган ҳамда тўкилма грунтларда, ер ости ишлари олиб борилаётган ҳудудларда, шунингдек сейсмик фаол минтақаларда қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
392. Жилғали усул оқим энергияси таъсирида тузилиши бузилиб, майдаланиш ва цемент қоришмаси билан аралашиш қобилиятига эга бўлган қумли ва оқувчанлик кўрсаткичи IL > 0,5 бўлган лойли грунтларни мустаҳкамлаш учун мўлжалланган бўлиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Намлик даражаси Sr £ 0,5 бўлган чўкувчан лёсс грунтларини мустаҳкамлаш учун термик усулни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
393. Грунтларни кимёвий мустаҳкамлаш учун мустаҳкамлагич ва қотиргичлар сифатида қуйидагилардан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
натрий силикат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
акрилат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лигнитларнинг сувли эритмалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
корбамидли ва бошқа синтетик смолалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноорганик ёки органик кислоталар, тузлар ва газлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёпишқоқ қуйқа бўлиш жараёнларини ростлаш учун ёки мустаҳкамланган грунтга олдиндан ишлов бериш учун турли кимёвий қўшимчалар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
394. Грунтларни цементлаш учун қуйидаги цемент қоришмаларидан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цементли (кимёвий қўшимчаларни қўшган ҳолда),
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цемент-қумли, цемент-лойли,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цемент-қум-лойли ва бошқалардан, шунингдек ғовакли ва кўпиртирувчи эритмалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агрессив (емирувчи) ер ости сувлари мавжуд бўлганда, коррозия (емирилиш)га чидамли цемент турларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
395. Грунтларни инъекция ва бурғилаб-аралаштириш усуллари билан мустаҳкамлаш учун эритмалар таркиби ҳамда мустаҳкамланган тупроқларнинг физик-механик хусусиятлари лаборатория ёки дала шароитларида ўтказилган синовлар натижаларига кўра аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
396. Мустаҳкамланган массивларнинг шакли ва ўлчамлари, шунингдек мустаҳкамланган грунтларнинг физик-механикавий хусусиятлари қуйидагиларни ҳисобга олиб ҳамда мазкур ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ заминларнинг ҳисобланишидан келиб чиққан холда белгиланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
майдончанинг муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни мустаҳкамлаш бўйича қабул қилинган иш усуллари ва технологиялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамланаётган массив билан атрофдаги грунтларни ўзаро таъсирлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминда ўзига хос хусусиятга эга бўлган грунтлар мавжуд бўлганда, мазкур ШНҚнинг 5-бобини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
397. Диаметри 0,6 дан 1,0 m гача бўлган алоҳида мустаҳкамланган массивлар (устунлар) билан кучайтирилган заминлар ШНҚ 2.02.03-21 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
398. Грунтни арматуралаш таъсирини ҳосил қилувчи, алоҳида мустаҳкамланган массивлар билан кучайтирилган заминлар мазкур ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
399. Муҳандислик-геологик қидирув ва лаборатория тадқиқотлари материаллари грунтнинг донадор таркиби ҳамда фильтрация коэффициенти, ер ости сувларининг сув эритмасидаги кимёвий таркиби ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олиши (мазкур ШНҚнинг 38-бандида келтирилганлари бундан мустасно) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланган тупроқлар учун эса бир ўқли сиқилишга бўлган мустаҳкамлик кўрсаткичи (Rc, МPа) ҳам берилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
400. Грунтларни мустаҳкамлаш лойиҳасида мустаҳкамлаш бўйича тажриба-ишлаб чиқариш ишлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳалаш босқичида ҳисобий технологик параметрлар белгиланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
401. Грунтларни мустаҳкамлашни лойиҳалашда қидирувлар материаллари ва лаборатория тадқиқотлари асосида грунтни мустаҳкамлаш усули ҳамда мустаҳкамланган грунтнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятлари белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тажриба ишлари натижалари олингунга қадар, мустаҳкамланаётган қумларнинг jstb, cstb, Estb қийматларини мустаҳкамланган грунтнинг бир ўқли сиқилишдаги мустаҳкамлиги Rc га боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 24-жадвалига мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин грунтларини мустаҳкамлашнинг қуйидаги конструктив схемалардан бири танланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
белгиланган чуқурликкача яхлит мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин грунтларини мустаҳкамланган грунтли алоҳида таянчлар билан мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уйғунлашган (комбинациялаштирган) схема (масалан, заминнинг юқори қисмида яхлит мустаҳкамлаш, пастки қисмида алоҳида таянчли мустаҳкамлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамланаётган грунтнинг режадаги ва чуқурлик бўйича дастлабки геометрик ўлчамларини белгилаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамлашнинг пойдевор контуридан минимал чиқиш масофаси пойдевор остки юзасидаги ҳисобий босим ва грунтнинг бир ўқли сиқилишдаги мустаҳкамлиги Rc қийматига кўра, ушбу ШНҚнинг 25-жадвалига мувофиқ қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланган заминнинг чегаравий ҳолат бўйича ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 4-бобига асосан бажарилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш натижаларига кўра, мустаҳкамланаётган грунтнинг геометрик ўлчамларига ўзгартиришлар киритиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Инъектор (қудуқ) орқали грунтни мустаҳкамлаш радиуси фильтрация коэффициенти миқдорига кўра, ушбу ШНҚнинг 26-жадвали асосида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, инъектор (қудуқ)ларнинг талаб қилинган шаклда ва ўлчамда мустаҳкамланган грунт массивини ҳосил қилишни таъминловчи режада ҳамда чуқурлиги бўйича жойлашиш схемасини белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Битта инъектор (қудуқ) эгаллаган грунтни мустаҳкамлаш учун ва бутун мустаҳкамланаётган майдон ҳажми учун талаб қилинадиган мустаҳкамловчи реагентлар ҳажми аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланаётган грунтни талаб қилинаётган шакли, ўлчамлари ва мустаҳкамлигини таъминлаш имкониятини берувчи инъектор (қудуқ) ишлов бериш кетма-кетлиги ва инъекция режими (босими, инъекция тезлиги)ни белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланаётган грунтнинг ҳисобий параметрлари (Rc, jstb, cstb, Estb)ни белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамлашнинг технологик регламентини ишлаб чиқиш ва ҳисобий технологик параметрларни белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
402. Тажриба-ишлаб чиқариш ишлари натижаларига кўра, ишчи технологик параметрларга аниқлик киритилиши ва керакли ҳолларда мустаҳкамланган грунтнинг ҳисобий параметрларини аниқлаштириш орқали лойиҳани тузатиш амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
403. Мустаҳкамланган грунт массивини яратиш тартиби мазкур ШНҚнинг 4, 6 ва 9-иловаларига мувофиқ барпо этилаётган ёки мавжуд бино ва иншоотда пойдевор заминининг нотекис чўкиши ҳосил бўлишини бартараф этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
404. Лойиҳада мустаҳкамланган грунтни физик-механик хусусиятлари лойиҳадаги параметрларга мос келиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

24-жадвал

Мустаҳкамлаш усуллари

Грунтларнинг хусусиятлари

Мустаҳкамланган қумларни уларнинг мустаҳкамлиги Rc, МPа, бўлгандаги хоссаларининг ўртача қиймати

0,5

1,0

2,0

3,0

4,0

5,0

Икки эритмали силикатлаш

cstb, МPа

0,10

0,2

0,54

0,65

0,85

1,03

jstb, град.

40

41

43

45

47

49

Estb, МPа

70

150

280

400

510

570

Н2SiF6 билан бир эритмали силикатлаш

cstb, МPа

0,10

0,21

0,55

0,65

-

-

jstb, град.

40

41

44

45

-

-

Estb, МPа

40

90

170

250

-

-

Газ билан силикатлаш

cstb, МPа

0,10

0,2

0,55

0,65

-

-

jstb, град.

39

40

44

45

-

-

Estb, МPа

40

80

160

230

-

-

Қатронлаш

cstb, МPа

0,10

0,2

0,50

0,59

0,73

0,96

jstb, град.

39

41

42

44

45

47

Estb, МPа

50

110

220

320

410

480

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

25-жадвал

Пойдевор таглиги тубидаги босим, kPа

Мустаҳкамлашни пойдевор контуридан минимал чиқиши, m, мустаҳкамланаётган грунт мустаҳкамлиги Rc, МPа бўлганда

0,5

1,0

2,0

3,0

4,0

5,0

200

0,3

0,25

0,20

0,15

0,1

0,05

400

0,45

0,35

0,25

0,15

0,15

0,10

600

-

0,45

0,35

0,25

0,20

0,15

800

-

-

0,5

0,35

0.25

0,20

1000

-

-

-

0,5

0,3

0,2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-§. Ер ости ишловидаги ҳудудларда қуриладиган иншоотларнинг заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
405. Қазилма ишлари олиб борилаётган ҳудудларда қуриладиган иншоотларнинг пойдеворларини лойиҳалашда ер юзасининг нотекис чўкиши эътиборга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай чўкиш кон ишлари олиб борилиши ва тупроқнинг қазилган бўшлиққа силжиши натижасида юзага келадиган горизонтал деформациялар билан бирга вужудга келиши боис, лойиҳалаш жараёнида ер юзасининг нотекис чўкиши ва тупроқнинг горизонтал деформациялари ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер юзаси деформацияланиш параметрлари, ер юзаси эгрилиги, унинг нишаблиги ва горизонтал силжиши, шунингдек вертикал поғоналари ШНҚ 2.01.09-19 га кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу параметрлар грунтларнинг ҳисобий қийматларини белгилашда ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
406. Қурилиш майдонини тоғ геологик асослашни ҳисобга олган муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасини маҳаллий чўкиши натижасида, қурилиш участкасини геоморфологик ва гидрогеологик шароитларини (ўпирилиш юз бериш имконияти,геологик бузилишлар ҳисобига силжиш жараёнини фаоллашуви, кўчки жараёнларини фаоллашуви, мавсумий ва кўп йиллик фарқларни инобатга олган ҳолда ер ости сувлари сатҳини ўзгариши, ҳудудни ботқоқланиши) ўзгаришини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдони геологик ва гидрогеологик шароитларини ўзгариши натижасида, грунтларни физик-механик хоссаларини мумкин бўлган ўзгаришларини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотни чуқурда жойлашган конструкциясига силжувчи грунт таъсирини ҳисоблашда фойдаланиладиган, грунтларни деформация ва мустаҳкамлик хусусиятлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
407. Ер юзасининг деформациялари натижасида пойдеворга таъсир этувчи зўриқишларни аниқлашда, грунтнинг мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятларининг ҳисобий қийматлари меъёрий қийматларга тенг бўлиши керак (gg =1).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Горизонтал йўналишдаги грунт деформацияси модулининг (Eh) қиймати лойли грунтлар учун 0,5 га ва қумли грунтлар учун 0,65 га тенг деб, грунт деформацияси модулининг қийматидан Е вертикал йўналишда тенг қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
408. Замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R)ни мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ҳар бир қаватда ва пойдеворда берк контурли белбоғи бўлган бикр конструктив схемадаги бино ва иншоотлар учун мазкур ШНҚнинг 7-формуласидаги иш шароитлари коэффициенти gc2 ни 27-жадвалдан қабул қилиш, бошқа ҳолларда gc2=1 деб белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
409. Мазкур ШНҚнинг 27-жадвалига мувофиқ, gc2 > 1 коэффициенти фақат қаватлар бўйича жойлашган белбоғларга эмас, балки пойдеворда белбоғлар кўзда тутилган иншоотларга ҳам мос келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
410. Заминга таъсир қилаётган босим gc2 > 1 коэффициент билан қабул қилинган, бикр конструктив схемали бино ва иншоотлар учун бетон, қуйма ва йиғма темир-бетон пойдеворлар таглигининг кенглиги 0,4 m дан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
411. Пойдеворлар, шунингдек плита пойдеворлар таглиги остидаги грунтга тушадиган четки босимни аниқлашда, ер ости ишловларини олиб боришда ер юзасининг деформацияланишидан пайдо бўладиган қўшимча моментларни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Четки босим 1,4R дан, бурчакдаги нуқтада эса 1,5R дан ошмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
412. Минора туридаги бино ва иншоотнинг плитали пойдеворидан замин грунтига тушадиган четки босимни қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасининг нишаблиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шамол юклари таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг замин грунтининг табиий кўп жинслигини натижасида ҳосил бўлувчи эҳтимолий қийшайиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
413. Мазкур ШНҚнинг 11-жадвалида келтирилган ҳолларда, шунингдек бино ва иншоотларнинг конструкцияси ер юзасининг нотекис чўкишини ҳисобга олиб лойиҳаланаётган бўлса, заминларнинг деформацияланишини ҳисобламасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

 

 

26-жадвал

Мустаҳкамлаш усули

Грунт тури

Фильтрация коэффициенти, m/d

Грунтни мустаҳкамлаш радиуси, m

Қотирилган грунтни мустаҳкамлиги Rс , МPа

Натрий силикат ва кальций хлорид асосида икки эритмали силикатизацияси

Қумлар

10 дан 20 гача

0,2 дан 0,3гача

2-8

20 дан юқори 50 га қадар

0,3 дан юқори 0,6 га қадар

 

50 дан 80 га қадар

0,6 дан 1,0 га қадар

 

Н2SiF6 билан бир эритмали силикитизация

Қумлар

1,0 дан 10 гача

0,3 дан 0,5 гача

1-5

10 дан юқори 50 га қадар

0,5 дан юқори 0,8 га қадар

 

Силикитизация қотирувчиси билан бир эритмали икки компонентли: натрий алюминат ёки ортофосфор кислотаси

Қумлар

0,5 дан 1,0 гача

0,3 дан 0,5 гача

0,1-0,5

1,0 дан юқори 5,0 га қадар

0,5 дан юқори 0,8 га қадар

 

Натрий силикат ва СО2 гази асосида газли силикитизацияси

Қумлар

0,5 дан 5,0 гача

0,3 дан 0,5 гача

1-3,5

0,5 дан юқори 20 га қадар

0,5 дан юқори 0,8 га қадар

 

Бир компонентли бир эритмали силикитизация (силикатлаш)

Ўта чўкувчан лёссимон грунтлар

0,2 дан 0,5 гача

0,4 дан 0,6 гача

0.5-3,5

0,5 дан юқори 2 га қадар

0,6 дан юқори 1,0 га қадар

 

Карбамид қатрони ва нордон қотирувчи асосида икки компонентли бир эритмали қатронлаш

Қумлар

0,5 дан 5 гача

0,3 дан 0,5 гача

1,5-4,5

0,5 дан юқори 20 га қадар

0,5 дан юқори 0,65 га қадар

 

20 дан 50 га қадар

0,65 дан 0,85 га қадар

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
414. Қазилма ишлари олиб борилаётган майдонларда қуриладиган бино ва иншоотлар учун қуйидаги конструктив схемадаги пойдеворлар қўлланилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бикр (қаттиқ) (плитали, темир-бетон белбоғли тасма (лента)симон, ораларига боғловчи тиргаклар қўйиладиган устунли);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қайишқоқ (алоҳида элементлари орасига горизонтал сирпаниш чоклари қилинган пойдеворлар-биринчи қайишқоқлик тури, грунт горизонтал сурилганда эгилишга имкони бўлган вертикал элементли пойдеворлар-иккинчи қайишқоқлик тури);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аралаш (текислаш сатҳидан ёки ер тўла полидан пастда сирпаниш чоки бўлган, бикр пойдеворлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворнинг конструктив схемаси ер юзасининг ҳисобий деформациясига, пойдевор устидаги конструкцияларнинг бикрлигига, замин грунтларининг сиқилувчанлигига ва кўра қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 7 қаватдан катта бўлган ва минора туридаги бинолар учун эгилувчи пойдеворларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

27-жадвал

Грунтлар

Бикр (қаттиқ) конструктив схемали иншоотлар учун коэффициент gc2 (иншоот ёки бўлма узунлигининг баландлигига нисбати L/Н

L/Н ³ 4

4 > L/Н > 2,5

2,5 ³ L/Н > 1,5

L/Н £ 1,5

Йирик бўлакли ва қум аралаш ва қумлар, майда ва чангсимондан ташқари

1,4

1,7

2,1

2,5

Майда қум

1,3

1,6

1,9

2,2

Чангсимон қум

1,1

1,3

1,7

2,0

Йирик бўлакли лой аралаш

1,0

1,0

1,1

1,2

Лойли оқувчанлик чегараси IL £ 0,5 бўлганда

1,0

1,0

1,1

1,2

Лойли оқувчанлик чегараси IL > 0,5 бўлганда

1,0

1,0

1,0

1,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
415. Пойдеворлар бино ёки иншоотни кўндаланг ва бўйлама ўқи йўналиши бўйича горизонтал кўчишини келтириб чиқарувчи, ер юзасини нисбий горизонтал деформациясидан (чўзилиш ва сиқилиш) ҳосил бўлувчи юк таъсирига ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларда грунтнинг горизонтал кўчиши таъсиридан ҳосил бўлган кучларни қабул қилиш учун қуйидагилар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тасмасимон пойдеворларда — темир-бетон қуйма белбоғлар (қайишқоқ пойдеворларда-сирпаниш чоки устига);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
устунсимон (керакли ҳолларда) — боғловчи тиргаклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
плитали ва қозиқли пойдеворларда плиталарни арматуралаш ва бирлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
416. Грунтни бикр конструктив схемали пойдеворларга горизонтал деформацияси таъсирида қуйидаги юклар ҳосил қилувчи кучларга ҳисоблаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўйлама ва қўшни пойдевор таглиги бўйлаб ҳамда грунтни кўчишидан пойдевор ён юзасида ишқаланиш (силжитувчи кучларга);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор ён юзасига нормал таъсир қилувчи кўчувчи грунт босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қўшни девор пойдевори таглиги бўйлаб ишқаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворлар ва уларнинг чуқурда жойлашган қисмларига грунтнинг ён босими натижасида ҳосил бўлган кучлар, бунда грунтнинг горизонтал кўчиш йўналишига параллел жойлашган пойдевор конструкциясига узатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
417. Қайишқоқ конструктив схемали пойдеворлар грунтни горизонтал деформацияси таъсирида қайишқоқлик типига кўра юк ва кучларга ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи қайишқоқлик турида пойдеворлар сирпаниш чоки бўйлаб қўзғалиш имкониятига эга бўлса, уларни пойдеворнинг силжишидан сирпаниш чокида ҳосил бўладиган ишқаланиш кучига ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккинчи қайишқоқлик турида пойдевор эгилиш имкониятига эга бўлса, уларни эгилишга ва грунтни ҳосил бўлган нормал босимига ҳисоблаш лозим (иккинчи қайишқоқлик типидаги пойдеворлар, девор текислигида эгилаётган, уни текислигида биринчи қайишқоқлик типида пойдеворлар каби ишлайди).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сирпаниш чоки ва қўшни девор пойдевори ён босимидан ҳосил бўладиган ишқаланиш кучлари кўрилаётган горизонтал кўчиш йўналишига параллел жойлашган пойдевор конструкциясига узатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
418. Устун синчи пойдевор ва тўсин билан шарнирли туташганда ҳамда пойдевор конструкциялари орасида боғловчи тиргак бўлмаганда, горизонтал деформация таъсирида иккинчи қайишқоқлик турида ишлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдеворлар орасида боғловчи тиргак бўлмаганда, устун пойдеворига таъсир қилаётган юк замин кўчиши, пойдеворнинг чуқур жойлашиши, мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларига асосан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
419. Деформация модули Е<10 MPa бўлган грунтлардан иборат майдонларда, шунингдек ер ости ишлови натижасида майдоннинг гидрогеологик шарт-шароитлари ўзгариши туфайли замин грунтларининг деформация ва мустаҳкамлик хоссалари кескин ёмонлашиши мумкин бўлган ҳолларда, қозиқли ёки плитали пойдеворлар қуриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминнинг юқори ҳудудида чекланган қалинликдаги тўкма, ўта чўкувчан ва бошқа ўзига хос грунтлар ётган бўлса, пойдеворларни бу қатламларни кесиб ўтадиган шаклда қуриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
420. Ер юзасининг деформацияланишидан бино ва иншоотларнинг пойдевор ва конструкцияларига тушадиган салбий таъсирларни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг грунтга тегиб турадиган ён сиртларини камайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоот бўлмаси чегарасида пойдевор белбоғини бир сатҳда жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
амалда сиқилмайдиган грунтлардан иборат заминларда грунт ёстиқчаларини бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер тўлалар ва техник ер тўлаларни иншоот бўлмасининг бутун юзаси тагига жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован билан пойдевор чети орасидаги бўшлиқни пойдеворлар юзасига ёпишиб қолмайдиган ва ишқаланмайдиган материаллар билан тўлдириш ҳамда грунт ёстиқчаларини ҳам шундай материаллардан тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости ишловидан олдин бино ва иншоот периметри бўйлаб вақтинчалик ҳимоя (компенсация) зовурлари қазиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биноларни бўлмаларга бўлиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
421. Ер юзаси деформациясининг бино ва иншоотнинг конструкция ва пойдеворга бўлган ноқулай таъсирини ҳамда кўчиш қийматини камайтириш учун бинони қисмларга бўлиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
422. Ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилиши пайтида ер ости ишлари натижасида поғоналар ҳосил бўлиши мумкин бўлган жойларда, пойдевор турини ва бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш усулини танлаш поғоналарнинг ўлчамларига боғлиқ ҳолда қуйидагича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
поғоналар 2-3 cm гача бўлган ҳолатларда (пойдеворлар ер юзасининг текис деформациялари кузатиладиган майдонлардаги қурилиш шароитларидаги қаттиқ ёки эгилувчан (биринчи турдаги эгилувчанлик) конструктив схема асосида қабул қилинишига йўл қўйилади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
поғоналар 3 cm дан ортиқ бўлган ҳолларда (бино ва иншоотни домкрат ёки поналар ёрдамида текислаш имкониятини кўзда тутиш зарур).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-§. Карстланган ҳудудларга қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалаш хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
423. Карстланган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминлари ушбу ҳудудда мумкин бўлган карст деформацияларини ўпирилишлар ва чўкишларни ҳамда карст жараёнларнинг ривожланиш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
424. Карст деформацияларини карст ўпирилиш ва чўкишларининг ўртача ҳамда максимал диаметри уларнинг ўртача чуқурлиги, шунингдек карст чўкишлари учун ер юзасининг эгрилиги ва чўкиш ҳудудининг чекка майдонларининг оғишини тавсифлаши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
425. Қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган ҳудуднинг карстлилигини таҳлили мавжуд архив материаллари, лойиҳалаш тажрибаси ва ҳудудлаштириш харитасига асосан, муҳандислик-геологик қидирувлардан олдин бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, қидирув олиб борилаётган майдоннинг карстланиш хавфлилиги тоифаси ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
426. Карстланган ҳудудда бажариладиган муҳандислик-геологик қидирувлар ҳажми ШНҚ 1.02.09-21 талаблари бўйича карстланиш-суффозияланиш хавфи даражасини дастлабки баҳолаш маълумотлари асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Карстланган грунтни бутун қалинлигини кесиб ўтувчи, карстланмаган грунтга 5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача кириб борувчи иккитадан кам бўлмаган қудуқ қазиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
427. Карстланган ҳудудда қидирувлар олиб боришда карст шакли ва ҳосил бўлиши аниқланган, янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотга карстни таъсир қилишини хавфлилик даражаси ўрнатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
428. Бино ва иншоотни қуриш, реконструкция қилиш ва ундан фойдаланиш даврларида карстни ривожланишини прогноз қилиш дастури тузилган бўлиши, карстни фаоллашиш имконияти аниқланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
429. Қурилиш ёки реконструкция қилиш майдончасини якуний зоналаштириш архив маълумотларини комплекс таҳлил қилиш ва бажарилган муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари асосида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
430. Карст деформациясини прогноз қилинаётган параметрлари муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитни ҳамда бино ва иншоотдан фойдаланиш вақтида уларнинг ўзгаришини таҳлили асосида бино ва иншоотни хавф-хатар тоифасини ҳисобга олиб, эҳтимолий статистик ва аналитик усулларда ҳисоблаб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
431. Бино ва иншоотни карстга қарши ҳимоя қилишга лойиҳалашда қуйидагилар ҳисобга олиниши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
асосий ҳисобий параметр сифатида замин грунтларининг физик-механик хоссалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин грунтларининг қатламланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари режими ва сув босиш хусусияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотдан ва унинг конструктив хусусиятларидан заминга узатилаётган юкни ҳисобга олиб аниқланадиган карст ўпирилишининг ҳисобий диаметри.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
432. Карстланган ҳудудда қурилаётган бино ва иншоотнинг замини сифатида чуқурлиги сиқиладиган қатлам қалинлиги Нс (2 қ.) дан ва ер юзасида вужудга келиши мумкин бўлган карст шаклини жойлашиш чуқурлигидан кам бўлмаган грунт қатлами қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
433. Карстланган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларни лойиҳалашда карст деформацияларининг ҳосил бўлишини бартараф этувчи ёки уларнинг бино ва иншоотга салбий таъсир этишини камайтирувчи қуйидаги тадбирлар ҳисобга олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив ва сувдан ҳимоя қилувчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карст бўшлиқларини тўлдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карстланган жинсларни чуқур пойдеворлар билан ҳамда қозиқли пойдевор билан кесиб кириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карстланган жинсларни ва (ёки) устида ётган грунтларни мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техноген (антропоген) таъсирларни йўқотиш ёки чегаралаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
434. Бир ёки бир неча тадбирларни танлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мумкин бўлган карст деформациялар ва уларнинг параметрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг масъуллик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотлардан фойдаланиш муддати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг конструктив ва технологик хусусиятлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қабул қилинган тадбирлар бино ва иншоот қурилаётган ва унга туташ ҳудудда карст жараёнларнинг фаоллашишига олиб келмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
435. II хавф-хатар тоифасидаги бино ва иншоот учун ер ости сувлари режимини, карст жараёнлари ривожланишини, бино ва иншоот ҳамда заминнинг ҳолатини кузатиш ишларини бажариш билан чекланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
436. Конструктив тадбирларни бино ва иншоот турига ва карст хавфи даражасига кўра, бикр ҳамда қайишқоқ схемалар орқали амалга оширилишига йўл қўйилиши ва карст деформациялари пайдо бўлиши мумкин бўлган ҳолатларда, мазкур конструктив тадбирлар бино ва иншоотни таъмирлаш имкониятини таъминлаб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотнинг пойдевор устки қисми бикрлиги ва мустаҳкамлигини оширишни қуйидагиларни қўллаш орқали амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуйма темир-бетон белбоғлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
горизонтал диафрагмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
узатма тасмалар қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
каркасли конструкцияларда қўшимча боғлашларни киритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкция юк кўтарувчи элементларини қуйма темир-бетон ҳалқалар билан кучайтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоотни қайишқоқлигини ошириш қуйидагилар орқали амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости қисмида сирпаниш чокини бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкция элементлари орасида шарнирли ва қайишқоқ боғланишларни киритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юк кўтарувчи конструкцияни бикрлигини камайтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
437. Карстга қарши ҳимоя асосий элементлари сифатида бино ва иншоот ер ости қисмида қутисимон пойдеворлар, текис ёки қовурғасимон плиталар, кесишган тасмасимон пойдеворлар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида турган пойдевордан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворлар қуйма темир-бетондан бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланган ҳолларда қуйма темир-бетон белбоғли йиғма тасмасимон пойдеворлардан ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
438. Карстланган ҳудудда қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг конструкциясини мустаҳкамлигини таъминлаш учун унинг ташқари қисмида пойдеворни консолли узайтиришни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Консоль узунлиги иншоот пойдевори конструктив ечимига ҳамда карст ўпирилишининг ҳисобий параметрларига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
439. Осма қозиқли пойдеворлардан карстга қарши тадбир сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Осма қозиқлардан заминнинг юқори қатламида тўкма, органик-минералли ва органик грунтлар бўлганда қўлланишига йўл қўйилади. Бунда, қозиқларни бирлаштирувчи плитали ёки тасмали бириктирувчи қурилмаларни қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор тубидаги ҳосил бўлган ўпирилишда жойлашган осилиб турувчи қозиқли заминни ва бино ва иншоот конструкциясини қўшимча юкланишини бартараф этишда қозиқни боғлагич билан туташтириш жойида уларни сирпаниб туриш имконияти бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
440. Карстли грунт чуқур жойлашмаган ҳолларда бино ва иншоотни ушбу грунтларни кесиб ўтувчи қозиқларда қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйма боғлагич ва қозиқларни ҳисоблашда, карст қатлами устидаги ўпирилаётган грунтни кўчишидан ҳосил бўладиган қўшимча кучларни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
441. Юзани чўкиши кўринишидаги карст деформацияларида қазилма ишлари олиб бориладиган ҳудудлардаги бино ва иншоотларни ҳисоблаш усули мазкур ШНҚнинг 5-боби 10-параграфига мувофиқ карст деформацияларини пайдо бўлиш ва давомийлик механизмига боғлиқ бўлган ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиб фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
442. Пойдеворларни ҳисоблашда, бино ва иншоот остидаги эҳтимолий карст ўпирилиб тушишларининг ўрнини белгилашда, уларнинг бино ва иншоотга энг салбий таъсирини инобатга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, устунлар остида, деворларнинг кесишган жойларида, бино ва иншоот бурчакларида, ҳамда катта ва кичик томонларнинг ўртасида юзага келиши мумкин бўлган ўпирилишларнинг ҳисоб-китоб ҳолатини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
443. Карстли ҳудудларда қурилаётган бино ва иншоотлар заминларини ҳисоби мазкур ШНҚнинг 5-бобига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва иншоот заминидаги карстли грунтлар устида ўзига хос хоссаларга эга бўлган (ўта чўкувчан, кўпчувчан) грунтлар жойлашганда, мазкур ШНҚнинг 4-бобидаги талабларни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
444. Карстли ҳудудлардаги янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган замин ва пойдеворларнинг лойиҳасида мазкур ШНҚнинг 10-бобига мувофиқ геотехник кузатув ишларни бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
445. Мавжуд бино ва иншоотларнинг замини ва пойдеворларини кучайтиришда қуйидагилар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
алоҳида пойдеворларни фазовий-рамали конструкция билан бирлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
консоль чиқиқлар, бикрлик белбоғлари қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин грунтларини мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳосил бўлган ўпирилишларни тўлдириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-§. Зилзилавий ҳудудларда қуриладиган иншоотлар заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
446. Сейсмиклиги 7 баллдан паст бўлган ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалашда зилзилавий таъсирлар ҳисобга олинмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда қурилаётган бино ва иншоотлар заминлари ҚМҚ 2.01.03-19 талабларини ҳисобга олиб лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сейсмик ҳудудларда лойиҳалашда муҳандислик-геологик қидирувлар материалларига қўшимча равишда қурилиш майдонини сейсмик микрозоналаштириш маълумотларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
447. Заминларни сейсмик таъсирларни ҳисобга олиб лойиҳалаш ШҚН 2.01.07-21 ва ҚМҚ 2.01.03-19 талаблари асосида аниқланадиган алоҳида кучлар бирикмасида юк кўтариш қобилиятига ҳисоблаш асосида бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворнинг дастлабки ўлчамлари мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига асосан заминни асосий кучлар бирикмасида (зилзилавий таъсирларни ҳисобга олмаган ҳолда) деформацияланишига ҳисоблаб аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
448. Заминнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби, пойдевордан грунтга узатилаётган марказдан қочма юкламани вертикал ташкил этувчисини таъсирига, қуйидаги 76-шартдан келиб чиқиб, мазкур ШНҚнинг 14-расмига мувофиқ бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(76)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nаалоҳида юклар бирикмасида марказдан қочма ҳисобий юклама (куч)нинг вертикал ташкил этувчиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nu,eq — зилзилавий таъсирларда грунтни бир томонлама ўпирилишида, заминнинг чегаравий қаршилик кучи вертикал ташкил этувчиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc,eq — ш шароити зилзилавий коэффициенти (зилзилавий хоссалари бўйича I, II ва III тоифадаги грунтлар учун мос равишда 1.0; 0.8; 0.6 деб қабул қилиниши ҳамда ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ аниқланиши керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gn — бино ва иншоотнинг вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти мазкур ШНҚнинг 141-банднинг талаблари бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевордан грунтга узатилаётган юкни горизонтал ташкил этувчиси мавжуд бўлганда, мазкур ШНҚнинг 145 ва 151-бандлари талабларига асосан заминни силжишга мустаҳкамлигини текшириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, силжишга чегаравий қаршилик кучини, шунингдек сувга тўйинган лойли грунтларда актив ва пассив босимни қийматини аниқлаш учун ҳисобий сейсмикликка кўра, ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қийматини камайишини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ички ишқаланиш бурчагини ҳисобий қиймати, сейсмик кучларни ўз ичига олган алоҳида кучлар бирикмасига ҳисобларда қуйидаги 77-шартга асосан қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(77)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
jI — ички ишқаланиш бурчагини сейсмик кучларни ҳисобга олмагандаги ҳисобий қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Dj — ҳисобий сейсмикликка кўра қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7 баллда — Dj = 2°;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8 баллда — Dj = 4°;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9 баллда — Dj = 7°.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
449. Сейсмик тебранишлар таъсиридаги заминнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблашда, пойдевор таглиги четидаги чегаравий босим эпюралари ординаталари (p0 ва pb, kPa) мазкур ШНҚнинг 14-расмига мувофиқ қуйидаги 78-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(78)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(79)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
xq, xc, xgмазкур ШНҚнинг 33-формуладан юк эксцентритети қийматига пойдевор таглиги узунлиги l ва кенглигини b камайтирмасдан аниқланадиган шакл коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F1, F2 ва F3 — ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати jI га кўра мазкур ШНҚнинг 15-расмидаги графигидан аниқланадиган коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g'I ва gI — мос равишда пойдевор таглигидан юқорида ва пастдаги грунтни (сув тўсиқдан юқоридаги грунтлар учун ер ости сувларини муаллақ таъсирини ҳисобга олиб) солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — пойдеворни жойлашиш чуқурлиги, m (пойдеворни ҳар хил томонидан бир хил бўлмаган вертикал юк билан бостирилганда, энг кам бостирилган юкка тўғри келадиган қиймати қабул қилиниши лозим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
keq — қиймати қурилиш майдони сейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлганда мос равишда 0,1; 0,2 ва 0,4 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 79-формуласида F2 < keq F3 бўлганда, pb, р0 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14-расм. Сейсмик таъсирда пойдевор таглиги тубидаги чегаравий босим эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15-расм. Сейсмик таъсирда заминни юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш учун F1, F2 ва F3 коэффициентларни аниқлаш графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий юк еа, м, ни ва чегаравий босим эпюралари еи, m, эксцентриситетлари қуйидаги 80 ва 81-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
еа = Ма/Nа (80)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
eu = b(pb — p0)/[6(pb + p0)], (81)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nа ва Ма — алоҳида юклар бирикмасида пойдевор таглигига келтирилган, ҳисобий юкни вертикал ташкил этувчиси, kN, ва момент, kNm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
p0 ва pb — мазкур ШНҚнинг 78 ва 79-формулаларида келтирилганлари каби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
еа ва еи қийматларнинг нисбатига кўра заминнинг чегаравий қаршилик кучини вертикал ташкил этувчиси Nu,eq, kN қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
еа £ еи бўлганда, Nu,eq = 0,5bl(pb + р0); (82)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
еа> еи бўлганда, Nu,eq = blpb/(1 + 6еа/b). (83)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
450. Алоҳида кучлар бирикмасидан иккита йўналишда ҳосил бўлган моментлар таъсирида заминни юк кўтариш қобилияти бўйича сейсмик мустаҳкамликка ҳисоблаш ҳар икки йўналишда бир-бирига боғлиқ бўлмаган ҳолда, кучлар ва момент таъсирига алоҳида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
451. Замин ва пойдеворни сейсмик кучларни ҳисобга олиб, алоҳида юклар бирикмасига ҳисоблашда пойдевор таглигини грунтдан қисман ажратишга қуйидаги шартлар бажарилганда йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳисобий юкни эксцентриситети еа ағдарилувчи момент таъсир қилиш текислигида пойдевор эни (b) ни учдан биридан ошмаганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг чегаравий қаршилик кучи таглигининг ўлчами момент таъсир йўналишида сиқилиш ҳудуди bс = 1,5(b — 2еа) га тенг бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор таглики тубидаги уни грунт билан тўлиқ бўлмаган туташишини ҳисобга олиб ҳисобланган максимал четки босим, заминнинг чегаравий қаршилиги эпюраси четки ординаталаридан ошиб кетмаганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор таглиги бўйлаб максимал ҳисобий босим қуйидаги 84-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
pmax = 2Na/[3l(b/2 — ea)] £ pb, (84)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nа ва еа — алоҳида юклар бирикмасида пойдевор таглигига келтирилган, ҳисобий юкни вертикал ташкил этувчиси, kN, бунда еа > b/6.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шартли кенглиги bс бўлган пойдеворлар учун pb ни қиймати 79-формуладан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
еа > b/6 бўлганда, мазкур ШНҚнинг 83-формуласи қуйидаги кўринишга эга бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Nu,eq = 0,5bclpb (85)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
452. Сейсмик хоссалари бўйича ҚМҚ 2.01.03-19 га кўра I ва II тоифага тегишли грунтларда пойдеворни жойлашиш чуқурлиги сейсмик бўлмаган ҳудудлардаги пойдеворлар каби қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сейсмик хоссалари бўйича III тоифали грунтлардан иборат бўлган ҳудудларда, заминнинг қурилиш хоссаларини яхшилаш тадбирларини қурилиш ишларини бошлашдан олдин бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сейсмик мустаҳкам бино ва иншоотлар замини сифатида сувга тўйинган, титратма қуйқаланишга мойил бўлган грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, дастлабки махсус тадбирлар ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
453. Бино ёки бўлма (отсек)ларнинг пойдеворларини майдаланган (дисперс) грунтларда бир сатҳда жойлаштиришнинг имкони бўлмаганда, қўшни пойдевор тагликлари сатҳларининг йўл қўйилган фарқи (Dh) мазкур ШНҚнинг 5-формуласи шартидан келиб чиқиб аниқланиши лозим. Бунда, ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати ушбу ШНҚнинг 77-формуласидаги каби Dj миқдорга камайтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино бўлмаси бир қисмига туташган тасмасимон пойдеворлар чўкиш чокидан 1m дан кам бўлмаган масофада ва бир хил чуқурликда жойлашиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўкувчан чок билан бўлинган устунсимон пойдеворлар битта сатҳда жойлашиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 5 қаватдан юқори бўлган бинолар учун бутун иншоот ёки уни бўлинмаси тубида ертўла қаватини лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-§. Динамик таъсир манбалари яқинида қуриладиган бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
454. Бино ва иншоот заминларини лойиҳалаш ишлари қуйидагилардан юзага келиши мумкин бўлган динамик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотларда ўрнатилган динамик юкланган доимий ускуналар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
автомобиль ва темир йўл транспорти ва метрополитен;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш жиҳозлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бошқа манбалар (портлатиш ишлари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Динамик таъсирда заминни лойиҳалаш ишлари инструментал ўлчаш ёки грунтни тебранишини ҳисобий прогноз қилиш асосида бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
455. Заминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоби, мазкур ШНҚнинг 4-боби 3-параграфида кўзда тутилган ҳолларда, энг ноқулай йўналишдаги ҳажмий инерция кучлари ва бино ва иншоотдан узатиладиган динамик юкларни ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
456. Грунт юзасининг тебраниш тезлиги 15 mm/s (динамик таъсир импулслари манбаларидан) ёки 2 mm/s (бошқа манбалардан) бўлган ҳудуд атрофида, пойдевор таглигида статик юкдан ҳосил бўлган ўртача босим (p, kPa) қуйидаги 86-формула шартини қаноатлантириши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(86)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gcd — динамик таъсирда замин грунтининг ишлаш шароити коэффициенти, унинг миқдори майда ва чангсимон сувга тўйинган қумлар ва оқувчан консистенцияли лойли грунтлар учун gcd = 0,7, бошқа барча турдаги ва ҳолатдаги грунтлар учун gcd = 1 деб қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R — мазкур ШНҚнинг 94-банди бўйича аниқланадиган замин грунтининг ҳисобий қаршилиги, kPa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
457. Майда ва чангсимон сувга тўйинган қумлар ва оқувчан консистенцияли лойли грунтлар учун мазкур ШНҚнинг 456-бандида келтирилган ҳудуд атрофида, статик ва динамик юкларни биргаликдаги таъсиридан узоқ муддатли (тебранма силжувчанлик) чўкиш ҳисобларини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ҳисобни мазкур ШНҚнинг 4-боби 6-параграфига мувофиқ бажаришга йўл қўйилади. Бунда, грунтнинг тадқиқот натижаларига кўра аниқланадиган деформация модулининг кичрайтирилган миқдори қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
458. Бино ва иншоотнинг юк кўтарувчи конструкциясини мустаҳкамлигини баҳолаш ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларини бажариш учун бино ва иншоот тебранишини замин билан ўзаро таъсирини ҳисобга олиб ҳисоблашда, бино ва иншоот заминининг чизиқли эластик хоссаларини қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
459. Заминларни юк кўтариш қобилияти ва деформациялар бўйича ҳисоблаш талабларини бажариш учун динамик таъсирлар параметрларини камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур параметрларни камайтириш манбанинг ўзида (технологик жараённи ўзгартириш, манбани кўчириш, манбада ростлаш, фаол тебранишдан ҳимоялаш ва бошқалар) ёки тебранишларнинг манбадан тарқалиш йўлларида девор ёки траншеялар шаклида тўсиқлар ўрнатиш, тебранишларни қабул қилувчи пойдевор массасини ёки унинг заминининг қаттиқлигини ўзгартириш каби динамик таъсирлар орқали бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу чора-тадбирларга қўшимча равишда пойдевор чуқурлигини оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
460. Мавжуд бино ва иншоотлар учун улар яқинида мазкур ШНҚнинг 454-бандида келтирилган динамик таъсир манбалари пайдо бўлганда, мазкур ШНҚнинг 456 ва 458-бандларида келтирилган ҳисобларни бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Ҳаво электр узатиш линиялари таянчларининг заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
461. Юкланиш хусусияти бўйича таянчлар оралиқ, анкерли, бурчакли ва катта ўтиш жойларида қўлланиладиган махсус турларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
462. Грунтларнинг ҳисобий хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 4-боби 3-параграфига мувофиқ белгиланиши ҳамда заминларнинг деформация бўйича ҳисоблашда грунтларнинг ишончлилик коэффициенти (gg)нинг қийматини бирга тенг қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўплаб ўрнатиладиган таянчлар учун хусусиятларнинг норматив қийматларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <0,75 бўлган лойли грунтлар учун jn, сn ва Е ларнинг қийматларини грунтни тадқиқ қилиш натижаларига кўра қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисобини грунт бўйича ишончлилик коэффициенти gg қуйидагиларга тенг бўлганда бажариш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичлик учун r1gg = 1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички ишқаланиш бурчаги учун jIgg = 1,1 га;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
солиштирма туташувчанлик учун қумларда cIgg = 2 га;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли қумларда IL £ 0,25 га;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумли лой ва лойларда IL £ 0,5 бўлганда gg = 2,4 га;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бошқа лойли грунтларда gg = 3,3 га.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
463. Заминларни деформация ва юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш барча режимда ишлайдиган таянчлар учун амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Шамолнинг кучли таъсирининг таянч конструкциясига динамик таъсири фақат заминнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш вақтидагина инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида пойдеворнинг чўкиш ва қийшайишини сиқувчи юк билан туширилгандаги чегаравий қиймати мазкур ШНҚнинг 4-иловаси бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
464. Кўпчувчи грунтлардан иборат заминларнинг юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашда музлашдан кўпчиш, доимий ва узоқ вақт юкламалар таъсиридан ҳосил бўладиган кучларнинг бир вақтдаги таъсирини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Музлашдан, кўпчишдан ва қисқа вақтли юкламалар (шамолдан ва симларнинг узилиши)дан ҳосил бўладиган кучларнинг бир вақтдаги таъсирлари учун заминларни ҳисоблашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
465. Суғурувчи куч пойдевор таглиги тубига (анкер плитага) нисбатан марказий таъсир этса, суғуриб олинадиган пойдевор ва анкер плиталарнинг заминлари учун деформациялар бўйича ҳисоблашга йўл қўйилмайди. Бунда, қуйидаги 87-шартга риоя қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(87)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fn — суғурувчи кучнинг норматив қиймати, кN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Gn — пойдевор ёки плита оғирлигининг норматив қиймати, кN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — суғурувчи кучнинг вертикалга оғиш бурчаги, град.;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc — ишлаш шароити коэффициенти ушбу ШНҚнинг 466-бандига мувофиқ аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R'0 — қайта тўлдирилган грунтнинг ҳисобий қаршилиги, kPa, мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 10-жадвалидан олиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А0 — пойдевор юқори сиртининг суғурувчи куч таъсир этувчи чизиққа тик бўлган текисликка тушадиган проекцияси майдони, m 2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
466. Мазкур ШНҚнинг 87-формуласидаги ишлаш шароити коэффициенти қуйидагига тенг олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(88)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g1 = 1,2;1,0;1,8 — В базаси (алоҳида пойдеворларнинг ўқлари орасидаги масофа) 5, 2,5 ва 1,5 m бўлган таянчлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В нинг оралиқ қийматларида g1 нинг қиймати интерполяция бўйича аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g2 = 1,0 — нормал учун, g2 = 1,2 — авария ва монтаж қилиш иш режимлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g3 = 1.0; 0,8 ва 0,7 — мос ҳолда тўғри оралиқ таянчлар, оралиқ бурчак, анкерли, анкерли-бурчак, тақсимлаш қурилмаларининг учлик ва портал таянчлар ҳамда махсус таянчлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g4 = 1,0 ва 1,15 — мос ҳолда устунлари грунтда сиқилган тортқилари бўлган қўзиқоринсимон пойдеворлар ва анкерли плиталар таянчлари ва устунлари пойдеворга шартли таянган анкерли плиталар таянчлари учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
467. Сиқилган-ағдариладиган пойдеворларнинг таглиги остидаги замин грунтининг тахминий ҳисобий қаршилиги (R)нинг қиймати коэффициент gс2 =1 деб олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 7-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тик сиқувчи ва горизонтал юкламалар бир ёки икки йўналишда таъсир этаётганда, пойдевор таглигининг қирралари остидаги грунтларга тушадиган энг катта босим 1,2R дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
468. Пойдеворга вертикал (сиқувчи ёки суғурувчи) ва горизонтал кучлар биргаликда таъсир этганда, заминни деформацияга ҳисоблашда ҳар бир йўналишда горизонтал кучларнинг таъсирида қуйидаги 89-шарт бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F £ FR, (89)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F ва FR — мос равишда, пойдевор устки қисмида йўл қўйилган горизонтал кучлар, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
FR миқдори қилиб қуйидаги икки ҳисоблаш натижаларини: сиқилганда ва суғурилганда ағдарилиш, энг кичиги қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Устунли таянчнинг асоси ва пойдевори деформациялар бўйича қуйидаги ҳисоб-китоб талабларига мувофиқ бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(90)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — горизонтал куч ва момент таъсирида грунт юзаси сатҳида устунни бурилиш бурчаги, рад.;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
bu — бурилиш бурчагини чегаравий йўл қўйилган миқдори, рад.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ағдарувчи юклар таъсир этганда бунинг қиймати 0,01 rad. дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зич ва ўртача зичликдаги қумларда, шунингдек IL £ 0,5 бўлган гилли грунтларда устун олдига биттадан кам бўлмаган ригель ўрнатилган ҳолда, bu £ 0,02 rad. бўлишига йўл қўйилади. Бунда, устуннинг мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
469. Пойдеворга (анкерли плитага) суғурувчи куч таъсир этганда, заминларни юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш қуйидаги 91-шартдан келиб чиққан ҳолда бажарилиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(91)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — суғурувчи кучни ҳисобий миқдори, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gf — юк бўйича ишончлилик коэффициенти, миқдори 0,9 тенг деб қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Gn — пойдевор (плита) оғирлигини норматив миқдори, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — суғурувчи кучни вертикалга оғиш бурчаги, град.;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc — иш шароити коэффициенти, 1 га тенг деб қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fu,a — суғуриладиган пойдевор заминнинг чегаравий қаршилик кучи, kN, мазкур ШНҚнинг 467-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gn — вазифаси бўйича ишончлилик коэффициенти бўлиб, таянчлар учун қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оралиқ тўғри — 1,0;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оғирликлар фарқи бўлмаган анкерли тўғри — 1,2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
очиқ тақсимлаш қурилмаларининг оғирликлари фарқи бўлган бурчакли (оралиқ ва анкерли) ҳамда анкерли (тўғри ва учликли) порталлар — 1,3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус тақсимлаш қурилмаларининг оғирликлари фарқи бўлган бурчакли (оралиқ ва анкерли) ҳамда анкерли (тўғри ва учликли) порталлар — 1,7.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
470. Суғуриладиган пойдевор заминининг чегаравий қаршилик кучи Fu,a, kN, ни қуйидаги 92-формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(92)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gbf — қайта тўлдирилган грунт солиштирма оғирлигининг ҳисобий қиймати, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Vbf — пойдевор (плита)нинг юқориги сирти орқали ўтувчи ва вертикалга Ji бурчак остида оғдирилган текисликлар ҳосил қиладиган кесик пирамида шаклидаги чиқиб турган жисм ҳажми, m 3, вертикалга оғиш бурчаги (Ji) қуйидагича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пастки қиррасида J1 = j0 + b/2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори қиррасида J2 = j0b/2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ён қиррасида J3 = J4 = j0;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Vf — чиқиб турган жисм чегарасида бўлган пойдеворнинг бир қисми ҳажми, m3, анкерли плиталар учун 0 га тенг деб қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А1, А2, А3, — пойдевор (плита)нинг юқори юзасининг мос ҳолда пастки, юқориги ва ён қиррали заминда мавжуд бўлган чиқиб турган жисм қирралари юзи, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
с0 ва j0 — қайта тўлдирилган грунтнинг солиштирма туташувчанлигининг, kPa ва ички ишқаланиш бурчаги, gon, ҳисобий қиймати қуйидагига тенг қилиб олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(93)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сI, jI — табиий ётган грунтнинг мос ҳолдаги солиштирма туташувчанлигининг ва ички ишқаланиш бурчагининг ҳисобий қиймати мазкур ШНҚнинг 458-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h — 28-жадвал бўйича қабул қилинадиган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

28-жадвал

Қайта тўлдирилган грунтлар

Зичлиги қуйидагича бўлганда h коэффициент қиймати, t/m3

1,55

1,7

Қумлар (чангсимон нам ва сувга тўйинганлари бундан мустасно)

0,5

0,8

Оқувчанглик кўрсаткичи IL £0,5 бўлганда лойли грунтлар

0,4

0,6

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Чангсимон, сувга тўйинган нам қумлар, оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <0,75 бўлган лойли ва қумли лойли грунтлар ва оқувчанлик кўрсаткичи 0,5< IL <1 бўлган лойли қумлар учун h коэффициентнинг қиймати 15 фоизга камайтирилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
471. Юк кўтарувчи устун заминининг юк кўтариш қобилияти (турғунлиги) қуйидаги 94-шарт бажарилганда, таъминланган деб ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(94)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
FН — таянчга грунт юзаси сатҳидан (Н) баландликда таъсир қилаётган барча ҳисобий горизонтал юкларнинг тенг таъсир этувчиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н=M/FН, (95)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
М — грунт юзаси сатҳида таянч замини деформациясини ҳисобга олгандаги ҳисобий ағдарувчи момент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc2 — мустаҳкамлашдаги иш шароити коэффициенти мазкур ШНҚнинг 29-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
FНuН баландликка қўйилган куч таъсирига заминни чегаравий қаршилиги, ҳисоблаш орқали аниқланиши керак, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gn — ишончлилик коэффициенти ушбу ШНҚнинг 91-формуласи бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юк кўтарувчи устуннинг замин ва пойдеворини ҳисоблашда ҳар бир юк бирикмасидан устунга таъсир этувчи барча юклар кучлар билан алмаштирилиши керак: ер юзаси сатҳидан Н=M/FН баландликда қўйилган кўндаланг кучлар (FН) ҳамда устун туби сатҳида қўйилган вертикал кучлар (Fv).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
М, FН, ва Fv юклар таянчни статик ҳисоблаш натижасида олинган грунт юзаси сатҳида устун кесимида таъсир қилаётган кучлардан қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
472. Тортқили устун таянчлари ва ички боғламли оралиқ устунлари пойдеворларининг чўкишга қарши ҳисоби юк кўтариш қобилиятига кўра қуйидаги 96-формула асосида бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fc — устун туби сатҳидаги ҳисобий сиқувчи юк, kN, оралиқ устунлар учун қисқа муддатли юклар бирикмасидаги ҳисобий юклама бурғуланган котлованлар учун 0,6 коэффициент билан қолган ҳолларда тўлиқ қийматини қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gc — иш шароити коэффициенти, gc =1 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R — устун чўкиши 5 cm бўлганда, замин грунтининг ҳисобий қаршилиги ушбу ШНҚнинг 30-жадвали асосида қабул қилиниши керак, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А — пойдевор таглиги майдони, m2, уни қиймати устун таглиги майдонига тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Устун бурғиланган котлованга ўрнатилган ва бўшлиқлари шағал қум аралашмаси ёки йирик қум билан ҳамда котлован таянч плитасиз қазилган ва бўшлиқлар бетонлаб беркитилган бўлса, А майдон котлован майдонига тенг деб қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gg — грунт бўйича ишончлилик коэффициенти, gg =1,3 га тенг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

29-жадвал

Грунтлар

Мустаҳкамлашдаги иш шароити коэффициенти gc2

қуйидаги тузилишдаги грунтлар учун

бузилмаган

бузилган

қумлар:

йирик

1,05

1

ўртача йирикликда

1,1

1

майда

1,1

1

чангсимон

1,15

1,05

Лойли қум:

IL £ 0,25

1,3

1,2

IL > 0,25

1,4

1,3

Қумли лой:

IL £ 0.25

1,25

1,15

0,25 < IL £ 0,5

1,4

1,25

IL > 0,5

1,4

1,25

Лойлар:

IL £ 0,25

1,5

1,3

0,25 < IL £ 0,5

1,5

1,3

IL > 0,5

1,5

1,4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

30-жадвал

Грунтлар

Грунтни ҳисобий қаршилиги R, kPa

Қумлар:

 

шағалли

6500

йирик

5200

ўртача йирикликда

3900

майда

2050

чангсимон

1300

Лойли қум:

 

 IL £ 0

2050

0 < IL £ 1

800

Қумли лой ва лойлар

 

IL, тенг бўлганда

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
473. Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини лойиҳалашда ушбу бино ва иншоотларга таъсир этувчи юкламалар, уларнинг ишлатиш шароитлари, муҳандислик-геологик, гидрогеологик ҳамда гидрологик шароитларни, шунингдек бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминлари юк кўтарувчанлик қобилияти ва деформациялари бўйича ҳисоблаб чиқилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкмалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчларининг заминларини юк кўтарувчанлик хусусиятлари бўйича ҳисоблаш ишлари ШНК 3.06.07-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўприк таянчларининг заминларини деформациялар бўйича ҳисоблашда пойдеворларнинг чўкиши ва оғиши аниқланиши, кўтарма остидаги қувурлар асослари учун эса пойдеворларнинг чўкиши аниқланиши зарур. Бунда, ҳисоб-китоблар мазкур ШНҚнинг 2-иловаси талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташқи статик ноаниқ тизимли кўприк таянчлари заминларининг деформацияларини ҳисоблашни заминлар, пойдеворлар, таянчларнинг пойдевор устидаги қисми ва оралиқ бино ва иншоотларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНК 3.06.07-23 даги кўприк ва қувурларни лойиҳалаш бўйича келтирилган ҳолларда пойдеворларнинг чўкишини ҳисобламасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
474. Чанг-лой тупроқларнинг IL >0,6 бўлган ётқизилиш жойларида, биоген грунтлар ва лойқалар мавжуд ҳудудларда, шунингдек беқарор нишабликларда, қувур тузилиши ва унинг пойдевори тўғрисидаги ечим унга туташ кўтарма қисмларининг барқарорлигини таъминлаш заруриятидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
475. Ушбу ШНҚ нинг 57-, 58- ва 59-бандларига мувофиқ аниқланадиган грунт хусусиятларининг ҳисоблаш қийматлари учун ишончлилик даражаси (α,) кўтармалар остидаги кўприк ва қувурлар таянчлари пойдеворларининг грунтлари учун қуйидагича белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдеворларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблашда — α=0,98;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформацияларни ҳисоблашда — α=0,9.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
476. Тўкмалар остидаги кўприк таянчлари пойдеворларининг, қувурлар пойдеворлари ёки грунтли ёстиқларининг жойлаштириш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 78 — 87-бандларига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув оқими тубидаги тупроқ ювилиши мумкин бўлган ҳолларда, кўприк таянчлари пойдеворларини қуйидагича жойлаштириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳисобий сув тошқини натижасида умумий ва маҳаллий емирилишдан сўнг, таянч жойлашган жойда сув оқими тубининг энг паст нуқтасидан камида 2,5 m чуқурликда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
энг катта сув тошқини туфайли емирилиш ҳолати учун камида 2,0 m чуқурликда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтни ювиб кетиш эҳтимоли бўлмаганда, қоя тошли бўлмаган грунтларга кўприк таянчлари пойдеворлари грунт юзасидан ёки сув оқимидан камида 1 m чуқурликда ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқли сиқилишда мустаҳкамлик чегараси Rc>50 mPа (500 kgf/сm2) бўлган қоя тошли грунтларга пойдевор камида 0,1 m чуқурликда, бир ўқли сиқилишда мустаҳкамлик чегараси Rc>50 mPа (500 kgf/сm2) бўлганида камида 0,25 m чуқурликда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
477. Кўприк ва қувурлар таянчларининг пойдеворларини тўкмалар остидаги жойлашиш чуқурлиги ер ости сувлари сатҳининг жойлашиш чуқурлиги dw< df +2 m, бўлганда, мазкур ШНҚнинг 3-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўтармалар остидаги кўприк ва қувур таянчлари пойдеворларининг жойлашиш чуқурлигини мазкур ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ белгиланиши, бунда ер ости сувлари сатҳи dw< df +2 m чуқурликда жойлашган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 3-жадвалидаги талаблар бўйича пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги грунтларнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, диаметри 2 m гача бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун ўрнатиладиган пойдеворлар ва грунтли ёстиқлардан ташқари барча пойдеворлар грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлигидан камида 0,25 m пастда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтнинг ҳисобий музлаш чуқурлиги учун унинг норматив қийматлари қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диаметри 2 m гача бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун пойдеворлар ёки грунтли ёстиқлар грунтнинг музлаш чуқурлигини ҳисобга олмаган ҳолда ётқизиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги грунтларнинг ҳисобий музлаш чуқурлигига боғлиқ бўлмаган ҳолларда мазкур ШНҚнинг 3-жадвалда келтирилган мос грунтлар норматив музлаш чуқурлигидан камида 1 m чуқурликда жойлашиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диаметри 2 m ва ундан ортиқ бўлган бир туйнукли қувурларнинг ўрта қисми (бўғини) учун ўрнатиладиган пойдеворлар ва грунтли ёстиқларнинг жойлашиш чуқурлиги тўкма ўқига йўналиши бўйича грунтнинг музлаш чуқурлигининг камайишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
478. Тўкмалар остидаги қувурлар пойдеворлар устига ёки зичланган грунт ёстиқларига ётқизилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёпиқ бўлмаган кўндаланг кесимли қувурларнинг бўғинлари ва бош қисмлари учун пойдеворлар мажбурий ҳисобланиб, шунингдек ҳар қандай конструкциядаги қувурларнинг бош қисмлари учун ҳам қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар оғизлари грунтли ёстиқларга ўрнатилган ҳолларда, фильтрацияга қарши тўсиқлар бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларнинг пойдеворларига (улардан фойдаланиш жараёнида сувнинг оқиши учун зарур нишабликни сақлаш ва пастдан сув босишининг олдини олиш мақсадида) тўкма баландлиги ҳамда пойдевор грунтларининг физик-механик хусусиятларига кўра қурилиш ишлари бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-боб. Кам қаватли бинолар заминларини лойиҳалашнинг ўзига хос хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
479. Кам қаватли бинолар чуқур жойлашмаган, мавсумий музлайдиган грунт қатламида ва чуқурда жойлашмаган пойдеворларда ҳам қурилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
480. Кам қаватли бинолар учун қуйидаги пойдевор турларидан фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
табиий заминдаги пойдеворлар (тасмасимон, устунсимон, плиткали, тирқишли);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳаллий (турган жойида) зичланган заминлардаги пойдеворлар (қотирилган ёки штампланган котлованларда, қоқиб киргизилган блокларда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
калта қозиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
481. Юк кўтарувчи деворли биноларда табиий заминдаги пойдеворлардан (тасмасимон, устунсимон, тирқишли ва бошқалар) фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мураккаб муҳандислик-геологик шароитларда (ўзига хос грунтлар, ер ости сувлари сатҳи юқори) мазкур ШНҚнинг 480-бандида келтирилган пойдевор турларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Устун-тўсин тузилишидаги биноларда ҳамда деворлар пойдевор ва қозиқларни бирлаштирувчи қурилмасиз таянганда, табиий ёки маҳаллий зичланган замин устида устунли пойдеворлар ёки қисқа қозиқлар қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
482. Ертўласиз бинолар учун саёз жойлашган пойдеворлар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Саёз жойлашган пойдеворнинг тури, тузилиши ва унинг асосини тайёрлаш усули асос тупроқларининг хусусиятларига ҳамда уларнинг кўпчиш даражасига боғлиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
483. Саёз жойлашган пойдеворларни кўпчувчи ва маҳаллий зичланган грунтларда лойиҳалашда, уларнинг заминини кўпчиш деформациясига ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-боби 8-параграфига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
484. Кўпчимайдиган грунтларда саёз ва ер устида жойлашган пойдеворларни юк кўтарувчи элементларини қуришда қумдан текисловчи тўшамалар ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўпчувчи грунтларда кўпчимайдиган материалдан (шағалли қум, йирик ва майда қум,майда шағал, қозонхона шлаки ва бошқалар) тўшамалар ётқизилиши лозим. Зарур ҳолларда, замин грунтини ҳисобий қаршилигини ошириш учун қум-шағалли тўшамалар (ўрта ёки йирик қум аралашмаси — 40 фоиз, шағал — 60 фоиз) ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
485. Замин грунтининг кўпчиш даражасига қараб (ГОСТ 25100-2020 бўйича), тасмасимон саёз жойлаштирилган пойдеворларни қуйидагича ўрнатиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўпчимас ва кам кўпчувчан грунтларда — ўзаро бириктирилмасдан ётқизиладиган йиғма бетон блоклардан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўртача ва кучли кўпчувчан грунтларда — арматура чиқиб турган қисмлари мавжуд бўлган йиғма темир-бетон блоклардан (қўшни блокларнинг чиқиб турган қисмлари бириктирилади, чоклари бетон билан монолитланади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳаддан ташқари кўпчувчан грунтларда — яхлит темир-бетондан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
486. Барча деворларнинг йиғма-монолитли ва монолитли, тирқишли пойдеворлари ҳамда қозиқларнинг ростверклари бир-бири билан мустаҳкам боғланиши ва кесишган тасмалар тизимига бирлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
487. Кучли ва ҳаддан ташқари кўпчувчи грунтларда биноларни қуришда деворларни ёпмалар сатҳида ва юқори қават тешиклари устида арматураланган ёки темир-бетон белбоғ билан кучайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
488. Ўртача, кучли ва ҳаддан ташқари кучли кўпчувчи грунтларда саёз устунсимон пойдеворлар,бир тизимга бирлашган пойдевор балкалари билан боғланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
489. Кўпчувчи грунтларда устунсимон пойдеворларни қуришда, грунтни текислаш юзаси билан пойдевор балкаси пастки қирраси орасида, миқдори юкланмаган заминни ҳисобий кўпчиш деформациясидан кам бўлмаган бўшлиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
490. Заминда кучли грунтлар мавжуд бўлганда ва бинолар нотекис деформацияга ўта сезувчан бўлганда, уларни кўпчимайдиган грунтдан бажарилган тўшамалар устига ўрнатиладиган саёз ва ер устидаги қуйма темир-бетон плитали пойдеворларга қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
491. Котлованларни қотириш (штамплаш) ва блокларни қоқишда ён қирраларининг вертикалга оғиш бурчаги 5 — 10о бўлган, кесилган пирамида шаклидаги пойдеворлар қўлланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдеворни кесилган пирамида шаклидаги конструкциясидан мавсумий музлайдиган грунт қатламларида ҳам фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
492. Юк кўтарувчи деворли бинолар учун қоқувчи блокларни бир қатор жойлашишидан ва эгилувчан арматурали пирамидасимон қозиқлардан ҳамда ҳар хил турдаги калта қозиқлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-боб. Иншоот ер ости қисми заминини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар ва геотехник прогнозлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
493. Мазкур боб талаблари котлованда очиқ ва ярим очиқ усулда қуриладиган ер ости қисмлари билан янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган иншоотларга нисбатан татбиқ этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
494. Иншоот ер ости қисми заминини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 27-бандида келтирилган талаблардан ташқари қуйидаги омилларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости конструкцияларни жойлашиш чуқурлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости конструкцияларини қуриш усулини (очиқ котлованда, ярим ёпиқ «юқоридан пастга», тушириладиган қудуқларда, тўкмаларда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамланмаган котлованларнинг нишаблик қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг тури, конструкцияси, котлованни ўровчи қисми ва мустаҳкамловчи қопламалари материалини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин, пойдевор ва иншоот, ер усти конструкцияси ҳамда қурилишни ўраб турувчи муҳандислик конструкциялари деформациясига қурилишни таъсирини камайтирувчи тадбирларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидрогеологик шароитни ўзгаришини камайтириш ёки унинг натижасида пайдо бўлиши мумкин бўлган салбий оқибатларни, шунингдек қурилишни ўраб турган ва экологик муҳитга бартараф этишга қаратилган тадбирларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
495. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот 5 m дан чуқур бўлган ўровчи конструкциялар билан мустаҳкамланган котловандаги ер ости қисмини лойиҳалашда, геологик қидирув қудуқлари ўровчи конструкция трассаси бўйлаб ҳар 20 m дан кам бўлмаган масофада жойлашиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
496. Қудуқларни ўровчи конструкция трассаси бўйлаб хар 20 m да ўрнатишга имконият бўлмаган ҳолларда, уларни 20´20 m дан катта бўлмаган тўрга жойлаштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қудуқлар сони муҳандислик-геологик шароитнинг мураккаблик даражасига боғлиқ ҳолда 5 тадан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Майдоннинг муҳандислик-геологик тузилиши 1,5Нс+5 m дан кам бўлмаган чуқурликкача ўрганилган бўлиши, бунда Нс — ўровчи конструкция тубини жойлашиш чуқурлиги бўлиб, ушбу чуқурлик ўровчи конструкция тубидан 10 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу чуқурликкача 30 фоиздан кам бўлмаган қудуқлар кесиб ўтиши, уларнинг сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мустаҳкамланмаган котлованлардаги иншоотнинг ер ости қисмини лойиҳалашда қидирув қудуқларининг чуқурлиги 1,5Нк + 5 m дан кам бўлмаслиги лозим. Бу ерда, Нк — котлован чуқурлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
497. Қуйидаги ҳолларда муҳандислик-геологик қидирувларни қурилиш майдони чегарасидан ташқарида ҳам бажаришга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонига туташган ҳудудда хавфли муҳандислик-геологик жараёнлар пайдо бўлиш имкониятини таҳлил қилишда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдони чегарасидан ташқарида грунтли анкерлар қуришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлигини аниқлашда ҳамда анкер конструкцияни кейинчалик ҳисоблашда ва уни ўрнатишни қурилишнинг атрофига таъсирини баҳолашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишни ўраб турувчи, янги қурилиш таъсир радиусига кирувчи иншоот замини грунтини мустаҳкамлаш ва пойдеворини кучайтириш зарурлигида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонига туташ ҳудудда гидрогеологик шароитни ўзгаришини ҳисоблаш учун маълумотлар олишда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
498. Муҳандислик қидирувлари жараёнида қуйидагилар аниқланиши ва ўрганилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тектоник ва карстланган тузилишлар, узилишли ва қатламли бузилишлар, грунтларни котловангга ва ер ости қазилмаларига тушадиган сув миқдорини аниқлаш ҳисобларини бажариш учун керакли фильтрацияга оид хоссалари, ер ости сувлари сатҳидаги босим миқдори, сув тўсиқ қатламни мавжудлиги, қалинлиги ва ушбу қатламни босим сувларига қарши турғунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойқаланиш, тиксотроп ҳолатга ўтувчи ва сувффозияланувчи хоссали ва титратма силжувчан грунтларни мавжудлиги ҳамда тарқалиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости иншоотлари, ер тўлалар, туннеллар, муҳандислик коммуникациялари, бурғилаш қудуқларининг мавжудлиги ва жойлашиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд доимий ва вақтинчалик манбалардан ва транспортдан динамик ва титратма таъсирлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
499. IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисмини ва чуқурлиги 5 m дан ортиқ бўлган III хавф-хатар тоифасидаги иншоотни лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 34-бандида келтирилганларга қўшимча равишда дала ва лаборатория усулида майдаланган ҳамда қоя тошли грунтларнинг қуйидаги физик-механик хоссалари аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биринчи юклаш йўлидаги деформация модули Е ва биринчи юклаш йўлидаги каби кучланиш оралиғида бажариладиган иккинчи (такрорий) юклаш йўлидаги Ее;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўндаланг деформация коэффициентининг 𝒗 III хавф-хатар тоифасидаги ер ости иншоотлари учун 𝒗 коэффициентини ҳисобий қиймати (ушбу қиймат мазкур ШНҚнинг 131-бандига мувофиқ аниқланишига йўл қўйилади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамлик хоссалари (ер ости иншоотини қуриш ва фойдаланишни барча босқичларига мос келувчи шароит учун аниқланган ички ишқаланиш бурчаги j ва солиштирма илашувчанлиги с);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя тошли, сунъий мустаҳкамланган ва музлаган грунтлар учун бир ўқ бўйлаб сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc ва деформация модули Е;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
музлаб кўпчишдаги солиштирма нормал ва уринма кучлар sfh,h ва tfh;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни фильтрация коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя грунтлар массивини дарзлик хусусиятлари (дарзлилик модули Мj, жинсни сифат кўрсаткичи RQD, нураш коэффициенти К).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланганда, махсус техник шарт асосида тадқиқотлар орқали грунт ва массивларни қуйидаги бошқа физик-механик ва тавсифий хусусиятларини аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни дренажланмаган силжишдаги мустаҳкамлиги (си;);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни қайта зичлаш коэффициенти OCR;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли грунтларни силжувчанлик параметрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя тошли ва сунъий мустаҳкамланган грунтларни бир ўқ бўйлаб чўзилишга мустаҳкамлик чегараси Rt;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя тошли массивларни тоифавий тавсифий хусусиятлари RMR, Q, GSI.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
500. IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисми заминларини лойиҳалашда, қоя тошли ва ярим қоя тошли массивларда кучланишни ўлчаш ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини пасайтириш, грунтларни мустаҳкамлаш ва музлатиш бўйича дала тадқиқот ишларини, фильтрацияга қарши қурилма қуриш ва «грунт қаридаги девор» ҳамда геофизик ва бошқа тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
501. Атрофдаги объектлар яқинида жойлаштирилаётган бино ва иншоотларнинг ер ости қисмлари пойдеворларини ҳисоблаш ва лойиҳалашни қуйидаги мақсадларда бажариш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган иншоотнинг ўзининг қурилиш ва фойдаланишнинг барча босқичларида мустаҳкамлиги, ишончлилиги ва узоқ муддатли чидамлилигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атроф-муҳитни сақлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
502. Иншоотнинг ер ости қисмлари заминларини лойиҳалашда уларнинг хавф-хатар тоифасини ҳамда ер ости қурилиши таъсир ўтказиши мумкин бўлган хавф-хатар тоифасини ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳаланаётган бино ва иншоотнинг ер ости қисми таъсир ҳудудига мазкур ШНҚнинг 516-бандига асосан бино ва иншоотнинг хавф-хатар тоифасидан юқори хавф-хатар тоифасидаги ўровчи бино ва иншоот тўғри келиб қолса, лойиҳаланаётган бино ва иншоот хавф-хатар тоифасини ушбу бино ва иншоотга таъсир этаётган бино ва иншоот хавф-хатар тоифасигача ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
503. Иншоотларнинг ер ости қисмлари пойдевори ва конструкцияларига таъсир этувчи юклама ва таъсирлар иншоот конструкциялари ва пойдеворнинг ўзаро боғлиқ ишлашини таҳлил қилиш асосида ҳисоблаб чиқилиши лозим. Бунда, иншоотни қуриш ва ундан фойдаланишнинг турли босқичларида ушбу юклама ҳамда таъсирларнинг ўзгариш эҳтимоли ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иншоотларнинг ер ости қисмлари замини ва конструкцияларига тушадиган юклар ва таъсирларни аниқлашда қуйидагилар доимий юклар сифатида қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот ер ости ва ер усти қисмлари, қурилиш конструкциялари оғирлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот жойлашган грунт массивини ва турғун фильтрациядаги ер ости сувлари босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
доимий анкерлар тортиш кучи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
доимий конструкциялардаги тортиш кучлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вақтинчалик узоқ муддатли юклар ва таъсирларга қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
доимий қурилмалар оғирлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нотурғун фильтрацияда ер ости сувлари босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланилаётган метрополитен линиясидан, транспорт иншоотларидан ёки саноат объектларидан узатилаётган динамик таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт юзасида тўпланаётган материаллардан ҳосил бўлган юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
технологик ҳарорат таъсирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вақтинчалик анкерлар тортиш кучи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вақтинчалик конструкциялар тортиш кучи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
намликни ўзгариши, материални қисқариши ва силжишидан ҳосил бўладиган юклар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қисқа муддатли юклар ва таъсирлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасида жойлашган кўчувчи юклардан ҳосил бўлган грунтга қўшимча босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳарорат-иқлимий таъсирлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида юклар ва таъсирлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сейсмик таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларни ўта чўкишдан, кўпчишидан ва музлаш натижасида кўпчишидан заминни деформацияланиши натижасидаги таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария (масалан, котлован ўровчи конструкцияси ташқарисида грунтни тўлиқ сувга тўйиниши, ёки сув ўтказувчи коммуникациялар қурилиши таъсир радиусида жойлашган иншоот ер ости қисми) натижасидаги таъсирлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
504. Иншоот ер ости қисми заминининг биринчи ва иккинчи чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 5-бобига асосан бажарилиши керак. Бунда, қуйидагиларни аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг юк кўтариш қобилияти, иншоотнинг ва унинг алоҳида элементларининг турғунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қоя тошли заминларнинг маҳаллий мустаҳкамлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотга туташган ён бағирлик, котлован нишаблиги ва ўровчи конструкциялари турғунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот ер ости қисми ташқи деворларига ва котлован ўровчи конструкцияларига узатилаётган юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтдаги анкер конструкцияларини юк кўтариш қобилияти (грунтли анкерлар, анкер қозиқлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
заминнинг фильтрацияга қарши мустаҳкамлиги, иншоот ер ости қисми конструкциясига ер ости сувларининг босими, юзага кўтарилишга қарши турғунлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳини пасайтиришда фильтрация сарфи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотни қуриш ва ундан фойдаланиш натижасида гидрогеологик шароитни ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тизимнинг деформацияланиши «иншоот ер ости қисми — замин»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги биноларнинг заминини деформацияси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«Девор қаридаги грунт» усулида қурилаётган ўровчи қисм заминини лойиҳалашда тиксотроп қоришма билан тўлдирилган траншея деворларини турғунлиги ҳисобларини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида турувчи элементлардан қуриладиган юк кўтарувчи девор заминини лойиҳалашда, замин грунтини элементлар орасида босилишига мустаҳкамлигини бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблашларни бажаришда ер ости сувлари сатҳини ва пьезометрик босимни ҳамда грунтларни технологик таъсирлар ҳисобига музлаш ва эриш, ўта чўкиш, қисқариш ва кўпчиш ҳодисалари натижасида физик-механик хоссаларини мумкин бўлган ўзгаришини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иншоотнинг ер ости қисми заминини ҳисоблашда қурилиш жараёнида ҳисобий схемани ўзгариши билан боғлиқ бўлган конструкцияни тўғри чизиқли эмаслигини, қурилиш ишларини кетма-кетлигини ва қуришни технологик хусусиятларини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
505. Иншоотнинг ер ости қисми заминини ҳисоблашда аналитик, сонли усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш усулини танлашда мазкур ШНҚнинг 32-банди талабларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сонли усуллардан фойдаланилганда, бино ва иншоот ва заминни кучланганлик-деформацияланиш ҳолатини аниқ кўрсатувчи ҳисобий модель бино ва иншоотни конструктив хусусиятларини, заминни ишлаш тавсифини ва уларнинг ўзаро таъсир схемасини кўрсатиб бериши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
506. Грунтни қайта тўлдириб бажариладиган иншоотнинг ер ости қисми заминини лойиҳалашда, қайта тўлдирилган грунтни табиий ҳолатдаги зичлигини kсот = 0,95 дан кам бўлмаган миқдоргача зичлангандаги ҳисобий хусусиятларининг қиймати (g'I, j'I, с'I) ушбу грунтларни табиий ҳолатдаги ҳисобий хусусиятлари (gI, jI, сI ) да g'I = 0,95gI; j'I = 0,9jI; с'I = 0,5сI деб қабул қилишга йўл қўйилади. Бунда, с'I 7 kPA дан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
507. Иншоотнинг ер ости қисми заминининг ҳисобларини бажаришда «конструкция — грунт массиви» туташган жойда нормал ва уринма кучланишларни аниқлаш лозим. Туташган кучланишлар миқдорини иншоотни замин билан биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Туташган жойда кучланиш миқдорини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт массивини ҳосил бўлиш тарихи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд кучланганлик, деформация ҳолатини, иншоотнинг конструктив хусусиятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот элементлари ва замин грунтларининг мустаҳкамлик ҳамда деформацияга оид хоссаларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотни қуриш технологияси ва кетма-кетлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблашларда «конструкция-грунт» туташган жойда кўчиш ёки силжиш мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
508. Конструкцияни грунт билан туташган жойида силжиш мумкинлигини текшириш учун ишқаланиш хусусиятлари ва туташган жойдаги туташувчанликка боғлиқ бўлган силжишга қарши чегаравий кучларни аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«Конструкция-грунт массиви» туташган жойда ишқаланиш кучи ва илашувчанлиги грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари, миқдори, майдоннинг гидрогеологик шароитига, конструкция материалига ҳамда уни қуриш технологиясига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қоя тошли грунтлар учун «конструкция-грунт массиви» туташган жойда мустаҳкамлик хусусиятларининг қуйидаги ҳисобий қийматини қабул қилишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
солиштирма туташувчанлик ск = 0;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни конструкция материали бўйича ишқаланиш бурчаги d = gкj, бунда j — грунтни ички ишқаланиш бурчаги, gк — ушбу ШНҚнинг 31-жадвалидан қабул қилинадиган иш шароити коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
509. Тиргак деворга, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми ташқи деворига грунтни босимини конструкцияни грунт массиви билан биргаликда ишлаши натижасида юз берадиган кўчиш ҳамда деформацияларни миқдорига кўра аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
510. Тиргак деворга, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми деворига грунтни босимини таъсирини қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт массивига ташқи юк ва таъсирлар (тўпланаётган материалдан, қурилиш механизмларидан ҳосил бўладиган, қатнов қисмида транспортдан ҳосил бўладиган, иншоот пойдеворидан атрофдаги биноларга узатиладиган юклар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости ва чуқурга жойлашган иншоотларнинг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деворлар четининг вертикалга оғиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт юзасини нишаблиги, рельефни бир текис эмаслиги ва муҳандислик геологик элементлар чегарасини горизонтдан оғиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишларни бажариш жараёнида котлованда нишабликлар ва бермалар қуриш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«конструкция — грунт массиви» туташган жойида грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкциянинг вертикал ва горизонтал кўчиши ҳамда уларнинг заминга нисбатан йўналиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тиргак конструкция, анкер ва тортқич элементлари деформация хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ишларини бажаришнинг кетма-кетлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қазиш жараёнида грунтни ортиқча бўлиши мумкинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунт массивидаги фильтрация кучлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтни кўпчиши ва совуқдан шишиши ҳамда грунтга қоришмани юбориш, тампонажлаш ҳосил бўлган тиргак деворга қўшимча босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳарорат таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
динамик ва тебраниш таъсири ва уларни грунт статик босимига таъсири.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
511. Иншоот ер ости қисмлари ва котлован тўсиқларига грунт ён босими миқдорини аниқлашда, биринчи чегаравий ҳолат учун ҳисобларни бажариш учун грунтларни мустаҳкамлик хусусиятлари jI, сI қийматларидан, иккинчи чегаравий ҳолат учун ҳисобларни бажариш учун — jII, сII қийматларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳар иккала ҳолатда ҳам грунтнинг солиштирма оғирлиги учун юк бўйича ишончлилик коэффициенти gf(g) = 1,0 деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

31-жадвал

Конструкция материали

Қуриш технологияси ва махсус шартлар

gк

Бетон, темир-бетон

Қуйма гравитацион ва юпқа тиргак деворлар, қуруқ бетонланадиган, қуйма пойдеворлар

0,67

Табиий намликдаги грунтларда лойли қоришма тубига бетонланадиган юпқа қуйма деворлар, йиғма гравитацион деворлар ва пойдеворлар

0,50

Сувга тўйинган грунтларда лойли қоришма тубига бетонланадиган юпқа қуйма деворлар, ҳар қандай грунтларда лойли қоришма тубига ўрнатиладиган юпқа йиғма деворлар

0,33

Металл, ёғоч

Майда ва чангсимон сувга тўйинган қумларда

0

Бошқа грунтларда

0,33

Бошқа материал

Заминда титратма юклар бўлганда

0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
512. Юк кўтарувчи девор ёки ер тўла девори 0,0005 h дан кам миқдорда горизонтал кўчганда, (бунда, h — котлован чуқурлиги ёки конструкция баландлиги) грунтнинг босими тинч ҳолдаги кучланганлик ҳолати бўйича ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тинч ҳолатдаги грунтни z чуқурликдаги самарали босимини горизонтал ташкил этувчиси қуйидаги 97-формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(97)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
K0 — тинч ҳолатдаги грунтнинг ён босим коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s'zg(z) — грунтнинг ўз оғирлигидан з чуқурликда ҳосил бўлган вертикал самарали кучланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s'zp(z) — юзадаги юкдан з чуқурликда ҳосил бўлган вертикал самарали кучланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тинч ҳолатдаги грунтни ён босим коэффициенти муҳандислик-геологик қидирувлар жараёнида дала усулида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт юзаси горизонтал бўлганда грунтни тинч ҳолатдаги босим коэффициенти К0 нормал зичланган грунтлар учун қуйидаги 98-формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
K0 = v/(1 — v), (98)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ν — кўндаланг деформация коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қайта зичланган грунтлар учун К0 қийматини қуйидаги 99-формуладан аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(99)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
OCR — грунтни қайта зичлаш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
OCR — коэффициенти грунтни олдин қайта зичлангандаги босимини ҳозирги пайтда таъсир қилаётган босимга нисбати билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
OCR >2,0 бўлса, қайта зичланган грунтлар учун К0 қиймати мазкур ШНҚнинг 99-формуласи орқали аниқланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин юзаси горизонтга нисбатан нишаблиги котлован тўсиғи ёки иншоот девори юқори қисми йўналишида b £ j бурчак остида бўлса, бунда грунтнинг самарали босимини горизонтал ташкил қилувчисини s'h;0(z) мазкур ШНҚнинг 97-формуласи орқали ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К0 қуйидаги 100-формула орқали аниқланадиган К0,b коэффициент билан алмаштирилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(100)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ён босим кучининг тенг таъсир қилувчиси йўналиши грунт юзасига параллел қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
513. Тиргак иншооти ёки ер тўла деворининг и — горизонтал кўчиши 0,0005 h дан ошганда, грунтнинг ён босими қийматларининг боғлиқлигини мазкур ШНҚнинг 16-расмидаги қисмли-чизиқли диаграммага мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иншоот конструкцияси грунт массиви йўналиши бўйича кўчганда, кўчиш белгиси мусбат ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкция грунт массивидан қарама-қарши томонга кўчганда, грунт ён босими миқдори фаол босим s'h;a (z)га, конструкция грунт массиви йўналиши бўйича кўчганда эса пассив босим s'h;p (z)га тўғри келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
514. Грунт ён босими миқдорини s'h;a (z) га тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади. Бунда, конструкцияни грунт йўналишига қарама-қарши йўналишдаги горизонтал кўчиши миқдори 0,001 h дан юқори бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юзага қўйилган вертикал тенг тақсимланган юк (q) мавжуд бўлганда, конструкцияга грунтнинг ҳажм оғирлиги (g) таъсиридан пайдо бўлган, грунтнинг самарали босими миқдорини қуйидаги 101-формула орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(101)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
z — чуқурликдаги уринма ташкил этувчиси (грунт конструкцияга нисбатан пастга кўчса, мусбат қабул қилинади)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(102)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
с — грунтнинг солиштирма боғланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g — грунтнинг солиштирма оғирлиги, сувга тўйинган грунтлар учун муаллақ ҳолатда қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — грунтни конструкция материали бўйича ишқаланиш бурчаги, мазкур ШНҚнинг 499-бандига асосан қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ка — фаол босим коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16-расм. Грунт ён босими h(z) миқдорини конструкция горизонтал кўчиши и га боғлиқлиги. иa = 0,001h, up = (0,01 — 0,02)h
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, барча ҳолларда s'h;a (z) ни миқдорини нолдан кичик бўлмаган миқдорга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда, мазкур ШНҚнинг 17,а-расмига мувофиқ грунтнинг фаол босим коэффициенти қуйидаги 103-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(103)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — грунт юзасининг горизонтга оғиш бурчаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q — конструкция четининг вертикалдан оғиш бурчаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
j — грунтни ички ишқаланиш бурчаги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт юзаси горизонтал ва конструкция чети вертикал силлиқ бўлганда, грунтнинг фаол босим коэффициентини қуйидаги 104-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(104)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17-расм. Грунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда грунтни фаол (а), пассив (б) босимни аниқлаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
515. Грунт ён босимининг миқдорини s'h;p(z) тенг деб қабул қилишга йўл қўйилиши ҳамда конструкциянинг грунтга қараб йўналишидаги горизонтал кўчиш миқдори нам грунтлар учун 0,01 h дан ва сувга тўйинган грунтлар учун 0,02 h дан юқори бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтни конструкцияга самарали пассив босими миқдорини қуйидаги 105-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
z чуқурликдаги нормал ташкил этувчиси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(105)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
z чуқурликдаги уринма ташкил этувчиси (грунт конструкцияга нисбатан юқорига кўчса мусбат қабул қилинади)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(106)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кр — пассив босим коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт юзаси горизонтал бўлмаганда ва конструкция чети вертикалга нишаб жойлашганда мазкур ШНҚнинг 17,б-расмига мувофиқ грунтнинг пассив босим коэффициенти қуйидаги 107-формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(107)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунт юзаси горизонтал ва конструкция чети вертикал силлиқ бўлганда, грунтнин пассив босим коэффициентини қуйидаги 108-формулага асосан аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(108)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтнинг ички ишқаланиш бурчагининг юқори қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 107-формуласи орқали пассив босим қийматларини ошириб бориши ҳисобга олиниши, бунда, j ни миқдори 20° катта бўлганда, мазкур ШНҚнинг 107-формуласида d = 0 деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фаол ва пассив босим миқдорини, шунингдек грунт ён босими оралиқ қийматларини аниқлашда ҳамда мазкур ШНҚнинг 503 ва 506-бандларида келтирилган доимий юк ва грунтнинг зичлангандаги ҳисобий хусусиятларидан бошқа хусусиятларни ҳисобга олиш талаб этилса, сонли усуллардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
516. Котлован тўсиғига сув ўтказувчи грунтни ён босимининг самарали миқдорини ҳисоблашда фильтрация кучларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўсиқ тугалланмаган фильтрацияга қарши пардадан иборат бўлганда ва котлованда қурилиш даврида сув сатҳини пасайтириш ишлари олиб борилаётган бўлса, мазкур ШНҚнинг 18-расмига мувофиқ ҳисобларни амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, сувга тўйинган сув ўтказувчан грунтларда ён босимнинг самарали миқдори қуйидаги 109-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(109)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g' — грунтнинг муаллақ ҳолатдаги солиштирма оғирлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gw — сувнинг солиштирма оғирлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К — грунтни ён босим коэффициенти бўлиб, фаол, пассив ёки оралиқ миқдорига мос келишига йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I — 1 m га тенг бўлган вертикал оралиқда гидравлик босим градиенти, 1/m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«+» белгиси пастга йўналган, «-» белгиси юқорига йўналган фильтрация қисмига мос келади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18-расм. Тугалланмаган фильтрацияга қарши парда бўлганда котлованга йўналган фильтрация
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
517. Нобарқарор ҳолатдаги сувга тўйинган грунтлардан ташкил топган заминларни ҳисоблашда, котлован тўсиғига ва иншоот ер ости қисми конструкциясига таъсир қилаётган тўлиқ кучланишлар билан ифодаланган ён босим миқдорини аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ҳолда z чуқурликда конструкцияга таъсир қилаётган грунтнинг фаол босимини нормал ташкил этувчи миқдорини қуйидаги 110-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(110)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
си — дренажланмаган силжишда грунтнинг мустаҳкамлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтнинг пассив босимини нормал ташкил этувчи миқдорини қуйидаги 111-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(111)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
518. Грунтли ёки қоя тошли массивда табиий фильтрация оқимини тўлиқ ёки қисман беркитувчи, шунингдек ер ости сувлари йўли ва шароитини ўзгартирувчи III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотнинг ер ости қисмини лойиҳалашда, қурилиш майдони гидрогеологик режимини ўзгаришини прогноз қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фильтрация оқими йўлидаги тўсиқ олдида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши билан юзага келадиган тўсиқ самарадорлиги (барражный эффект)ни ҳосил бўлишини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидрогеологик режимни ўзгаришини прогноз қилиш фильтрация жараёнини сонли ёки аналитик усуллар билан математик моделлаш орқали бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геофильтрацион моделни ишлаб чиқиш учун бошланғич маълумот сифатида қурилиш майдонига туташ ҳудуднинг ер ости сувлари ҳолати, горизонтлардаги гидравлик босим, грунтларнинг сув ўтказувчанлиги ҳақида муҳандислик-геологик қидирув маълумотларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
519. Ер ости сувларининг пьезометрик сатҳидан пастда жойлашган пойдевор ва иншоотларнинг ер ости қисмларини лойиҳалашда, уларнинг босимини ҳисоблаш ҳамда уларни котлованга оқиб чиқишини, котлован тубини шишиб чиқишини, иншоотни қалқишини олдини олиш бўйича чора-тадбирларни бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор ва иншоотнинг ер ости қисми ер ости сувларининг пьезометрик сатҳидан пастда жойлашганда, қуйидаги юз бериши мумкин бўлган ҳолатларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли ер ости сувлари қатлами устида жойлашган сув ўтказмайдиган грунтга чуқурлаштирилганда, ер ости сувларининг котлованга ёриб кириши, замин грунтларининг кўтарилиши, полларнинг кўтарилиши ва шунга ўхшаш ҳолатлар юз бериши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувли қатлам грунт ичига чуқурлашганда, грунт заррачаларини суффозия натижасида ажралиб чиқиши билан кузатиладиган гидравлик бузилиш содир бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
520. Юқори қатламдаги сув ўтказмайдиган гилли грунт қатлами остида босимли сувли грунт қатлами мавжуд бўлганда, босимли сувларнинг юқоридаги қатламни ёриб ўтиш эҳтимолини бартараф этиш учун қуйидаги 112-шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(112)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н0 — текширилаётган сув тўсиқ қатлам тубидан ер ости сувлари максимал сатҳигача ҳисобланган сув босимининг ҳисобий баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gI — текширилаётган ва юқорида жойлашган қатлам грунти солиштирма оғирлигининг ўртача муаллақ ҳисобий қиймати, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h0 — котлован тубидан текширилаётган грунт қатлами тубигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gf = 1,2 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 112-формуласи шарти бажарилмаса, лойиҳада сувли қатлам босимини сунъий равишда пасайишини таъминловчи сувни мажбурий тортиш ёки ўзини тўкувчи қудуқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости сувлари босимини сунъий пасайтириш бино ва иншоот ер ости сувлари босими ҳосил қиладиган кучларни қабул қилишни таъминлайдиган етарли оғирлик ва мустаҳкамликка эришгунча бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу жараён «0» давр қурилиши ишлари якунланиб, котлован бўшлиқларига тупроқ қайта тўлдирилгандан кейингина амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
521. Котлованда пастдан юқорига ҳаракатланаётган фильтрацияда мазкур ШНҚнинг 18-расмига мувофиқ сувга тўйинган грунтнинг суффозия натижасида кузатиладиган гидравлик бузилиши юз бериш имкониятини бартараф этиш учун қуйидаги 113-шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(113)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I — пастдан юқорига ҳаракат қилаётган фильтрация оқимининг котлованга чиқиш жойидаги фильтрацияга қарши пардага яқин жойлашган А нуқтасидаги гидравлик босим градиенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gf = 1,2 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
522. Сувга тўйинган грунтларда иншоотнинг ер ости қисми ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашганда, унинг қалқишга қарши турғунлиги таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйидаги 114-шарт бажарилганда қалқишга қарши турғунликни таъминланишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(114)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gw — сувнинг солиштирма оғирлиги, kN/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н0 — иншоотнинг ер ости қисми тубидан ер ости сувлари максимал сатҳигача ҳисобланадиган сув босимининг ҳисобий баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А — иншоот ер ости қисми майдони, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
SGstb;c — доимий вертикал ушлаб турувчи юклар, иншоот юк кўтарувчи конструкцияси ўз оғирлигини ҳам қўшганда, норматив қийматлар йиғиндиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
SGstb;l — вақтинчалик узоқ таъсир қилувчи ушлаб турувчи вертикал юк, иншоот поли ва пардевори, пойдевор кесилган жойи ва иншоот ер ости қисми устидаги қайта тўлдирилган грунт оғирликларини ҳам қўшгандаги норматив қийматлари йиғиндиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
SRstb — заминни қалқишига қаршилик кўрсатувчи ушлаб турувчи кучни вертикал ташкил этувчиси, ишқаланиш кучи, қозиқни суғурилишига қаршилик кучи, анкерларни тортишиш кучини ҳам қўшгандаги норматив қийматлар йиғиндиси, kN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gf1 = 0,9, gf2 = 0,85, gf3 = 0,65 — юк бўйича ишончлилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 114-формуласи шарти бажарилмаганда, иншоотни қалқишдан бузилишига йўл қўймаслик учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотни ёки унга бостирилган юкни ўз оғирлигини ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дренаж қурилмалари ёрдамида иншоот тубидаги ғовак босимни камайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуйи қатламдаги грунтларда анкер ёки қозиқ ёрдамида иншоотни мустаҳкамлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
523. Инъекцияли олдиндан кучланган грунтли анкерлардан кучсиз лойли, ўта чўкувчан, кўпчувчан, органик-минералли ва органик грунтлардан ташқари ҳар қандай грунтларда, котлован тўсиқларини мустаҳкамлаш ёки иншоотни қалқишдан ҳимоя қилиш мақсадида фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Анкерларни лойиҳалаш «конструкция — грунт массави» тизимининг статик ҳисоб-китоблари натижаларига асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ҳисоб-китобларда анкерларга тушадиган ҳисобий ўқ бўйича юкланиш аниқланиши лозим. Бунда, анкерларнинг зарур қаватлари сони, жойлашуви, горизонтга нисбатан оғиш бурчаклари ҳамда конструкцияга нисбатан режадаги нормал чизиғидан оғиш бурчаклари ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Анкерларни лойиҳалашда қуйидагиларни аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
анкерларни яруслардаги сони ва улар орасидаги масофа:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
анкерни ўпирилиш призмаси чегарасидан ташқарида жойлашишини таъминловчи анкер тортгични дастлабки узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
анкер тортгични лойиҳадаги зўриқишни қабул қилиш учун талаб қилинган дастлабки узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тажриба анкерларини ўрнатиш жойи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
анкерларни синаш тадқиқотларининг сони ва уларни бажарилиш тартиби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Олдиндан зўриқтирилган анкерларнинг грунт ва материал бўйича юк кўтариш қобилияти дастлаб ҳисоб-китоб йўли билан аниқланиши ҳамда синов тажрибалари орқали текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Синов тажрибалари геологик жиҳатдан энг характерли жойларда ўтказилиши керак. Бунда, анкер тортқилари материалига нисбатан имкон қадар юқори юкламага, бироқ ҳисобланган лойиҳа юкламасидан камида 1,75 баробар ортиқ бўлган юкламага синовлар бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Синов тажрибаларининг сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
524. Қурилган ҳудудда жойлаштирилаётган янги қуриладиган ёки реконструкция қилинаётган иншоотларнинг заминлари, пойдеворлари ва ер ости қисмларини лойиҳалашда, қурилишнинг атрофдаги грунт массивининг кучланиш-деформация ҳолатига, шунингдек атрофдаги бинолар заминларига таъсирини геотехник прогноз қилиш (баҳолаш) зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу прогноз тупроқ массивининг кучланиш-деформация ҳолатидаги ўзгаришларни ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилган ҳудудларда жойлаштирилиши режалаштирилган ер ости муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашда геотехник тадқиқот ишларини амалга ошириш зарур. Мазкур ШНҚнинг 8-боб 515 ва 521-бандларидаги талаблар ер ости муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашга ҳамда қурилаётган ёки қайта тикланаётган иншоотларга ҳам татбиқ этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник прогнозни қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда бажариш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован тўсувчи конструкциясининг горизонтал силжишларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котловандан тупроқ олиниши натижасида заминнинг бўшашини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган иншоотдан тушадиган вертикал юкни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
реконструкция қилинаётган иншоотдан келадиган қўшимча юкларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари сатҳининг ўзгаришини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ишларининг тебраниш ва динамик таъсирларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, иншоотнинг ер ости қисмини қуриш кетма-кетлиги инобатга олиниши ҳамда таҳлилий ва сонли ҳисоблаш усулларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилаётган иншоотдан келиб чиқадиган вертикал юклар таъсирида атрофдаги бинолар заминлари ва пойдеворларининг қўшимча деформацияларини ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 124-банддаги чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишидаги ҳисоблаш схемасидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
525. Геотехник тадқиқот натижасида қуйидагилар аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таъсир радиуси rзв, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишни ўраб турган иншоотлар, замин ва пойдеворлар қўшимча деформацияланишининг миқдори.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасининг радиусини белгилашда грунт массиви ёки атрофдаги мавжуд иншоотлар пойдеворининг қўшимча чўкиши ҳисобий қиймати 1 mm дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасининг радиусини атрофдаги техник ҳолати авария олди ёки авария (IV) тоифасига мансуб бўлган ва таъсир доираси чегарасида жойлашган иншоотларга нисбатан қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзига хос тупроқлар тарқалган мураккаб ҳудудларда янги қурилиш ва реконструкция таъсирини чеклашда маҳаллий лойиҳалаш тажрибаси, қурилиш шароитлари ва иншоотлардан фойдаланиш хусусиятларини, шунингдек мазкур ШНҚнинг 8-боб талабларини ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник тадқиқот натижаларига кўра, таъсир доирасининг радиуси котлованни ўраб турувчи иншоот йўналиши бўйлаб турлича бўлишига ҳамда котлован чуқурлиги, муҳандислик-геологик шароитни ўзгаришига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таъсир доирасининг радиуси (rзв) лойиҳаланаётган котлован чегарасидан бошлаб ўлчаниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
526. Геотехник тадқиқот мазкур ШНҚнинг 526-бандига мувофиқ аниқланган, қурилаётган ёки реконструкция қилинадиган иншоотнинг белгиланган таъсир доирасига кирадиган атрофдаги иншоотлар учун ҳам бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник тадқиқотни бажаришдан олдин мазкур ШНҚнинг 526-бандига мувофиқ янги қурилиш ёки реконструкция қилишнинг олдиндан белгиланган таъсир доирасида жойлашган атрофдаги иншоотлар конструкциясини техник ҳолатини ўрганиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник кузатув натижаларига кўра, атрофдаги иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник прогноз натижаларига кўра янги қурилиш ёки реконструкция таъсир доирасида ушбу ШНҚнинг 525- ва 526-бандлари бўйича таъсир ҳудудини дастлабки белгилашда ҳисобга олинмаган атрофдаги биноларнинг мавжуд иншоотлари жойлашган бўлса, бу иншоотлар учун ҳам техник ҳолат тоифасини ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ аниқлаш ва уларни геотехник кузатишлар ўтказиладиган бино ва иншоотлар рўйхатига киритиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
527. Қурилган ҳудудда жойлашган янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотнинг таъсир доирасини дастлабки белгилаш учун таъсир доирасининг тахминий радиуси (rзв , m,) ва котлован чуқурлиги (Нк, m)ни мустаҳкамлаш усули ва котлован тўсиғи конструкциясига кўра қуйидаги кўрсаткичга тенг деб ҳисоблашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5Нк — котлованни ўрашда анкер конструкцияли мустаҳкамлагичдан фойдаланилганда, бироқ 2L дан катта эмас (бунда, L — анкер танаси ва уни тортқичини горизонтал проекцияси умумий узунлиги, m);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4Нк — котлованни ўрашда консолли мустаҳкамлагичли пўлат элементлардан (қувур, дутавр) ёки пўлат тиргакли ёки тортқичли мустаҳкамлагичлардан фойдаланилганда, шунингдек табиий нишабликларда котлован қурганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3Нк — котлованни ўрашда консолли мустахкамлагичли ёки пўлат тортгич ёки тиргакли, қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетон конструкциялардан («грунт қаридаги девор» технологиясидан фойдаланган ҳолда, бурғилаб қоқилган қозиқларни ишлатиб) фойдаланилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўрашда пўлат элементлардан (қувур, қўштавр) фойдаланилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуйма темир-бетон қатламлар ҳимояси остида котловандаги грунтни қазилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2Нк — қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетон конструкциялардан («грунт қаридаги девор» технологиясидан фойдаланган ҳолда, бурғилаб қоқилган қозиқлар ва бошқаларни ишлатиб) фойдаланилганда ҳамда ўрашда пўлат элементлардан (қувур, қўштавр ва бошқалар) фойдаланиб, қуйма темир-бетон қатламлар ҳимояси остида котловандаги грунтни қазилганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Олдиндан белгиланган таъсир доирасининг ўлчамига маҳаллий лойиҳалаш тажрибасига асосланган ҳолда алоҳида грунт шароитларини ҳисобга олиб тузатиш киритилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
528. Янги қурилиш ёки реконструкция қилиш таъсир доираси атрофида жойлашган бинолар учун заминнинг деформацияланиш ҳисоби қуйидаги 115-шартдан амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sad £ Sad,и, (115)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sad — пойдевор заминининг қўшимча чўкиши (иншоот ва заминнинг биргаликдаги қўшимча деформацияси), янги қурилиш ёки реконструкция билан боғлиқ бўлган таъсирларнинг жамини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 515-бандига мувофиқ аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sad,и — атрофдаги бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини ҳисобга олган ҳолда, пойдевор заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдори (бино ва иншоот ва заминни биргаликдаги қўшимча деформацияси чегаравий миқдори).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин ва атрофдаги биноларнинг биргаликдаги қўшимча деформацияси (Sad)ни аниқлаш учун геотехник прогноз натижаларига кўра олинган асоснинг қўшимча деформация қийматларини инобатга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 30-бандида келтирилган усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Атрофдаги иншоотлар заминларини деформацияга ҳисоблашда мазкур ШНҚнинг 115-формуласи шартлари мазкур ШНҚнинг 91-бандида келтирилган параметрлар учун ҳам бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
529. Қурилиш майдонида янги қурилган ёки реконструкция қилинган иншоотларни лойиҳалашда, атрофдаги иншоотларни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида иншоотни фойдаланишдаги ишончлилигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник тадқиқотлар натижалари бўйича, мазкур ШНҚнинг 115-формуласи бажарилмаса, қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш котловани ўраш конструкциясини, уни мустаҳкамлаш усулини, ер ости қисми чуқурлигини, уни режада жойлашишини ўзгартириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдони атрофидаги иншоотлар заминини деформациясини камайтирувчи (бўлувчи деворларни, компенсация экранларини ўрнатиш, замин грунтларини мустаҳкамлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қўшимча чўкиш ва (ёки) уларни нотекислигини камайтирувчи ёки қурилиш атрофидаги иншоотлар фазовий бикрлигини оширувчи (пойдеворни кучайтириш, иншоот ер ости ва ер усти қисмларида қуйма ва пўлат тасма ўрнатиш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Атрофдаги иншоотларнинг фойдаланишдаги ишончлилигини таъминлаш учун янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотлар лойиҳа хусусиятларини ўзгартириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
530. Атрофдаги иншоотларнинг ишончлилигини сақлаш учун янги ёки реконструкция қилинаётган иншоотлар лойиҳасини тайёрлашда қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда ҳимоя чоралари таркиби аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги иншоотларнинг муҳимлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин деформацияларининг тахминий қийматлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган ер ости қисмигача бўлган масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив схемаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилиш иншоотлари замини грунтларининг техник ҳолати тоифаси ва физик-механик хоссалари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотнинг котлован чуқурлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован ўровчи конструкцияси тури ва уни мустаҳкамлаш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлари, уларни ўзгаришларини прогноз қилишни ўз ичига олган ҳолда, заминга таъсир қилаётган босим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш усуллари ёрдамида динамик, тебранишли ва бошқа қўшимча таъсирларни ҳамда қурилишни технологик хусусиятларини ҳисобга олиш имконияти мавжуд бўлмаганда, қурилиш атрофидаги иншоотлар учун ҳимоя тадбирларини ишлаб чиқишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилиш ёки реконструкция таъсири доирасида жойлашган атрофдаги иншоотларнинг фойдаланишга яроқлилигини таъминлаш бўйича ҳимоя чора-тадбирлари лойиҳаси ишлаб чиқилгандан сўнг, ушбу ШНҚнинг 115-формуласидаги шартнинг бажарилишини таъминлаш мақсадида, мазкур чора-тадбирларни ҳисобга олган ҳолда геотехник тадқиқотларни такроран ўтказиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
531. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотларни лойиҳалашда ШНҚнинг 13-бобига мувофиқ атрофдаги иншоотлар учун ҳам геотехник кузатув ишларини олиб бориш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-боб. Баланд бинолар заминларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
532. Мазкур бобнинг талаблари баландлиги 75 m дан юқори бўлган биноларнинг заминларини лойиҳалаш учун, шунингдек ҳар хил қаватли комплекслар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари учун татбиқ этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
533. Баланд биноларнинг замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 9-боб талабларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
534. Баланд бино замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда, муҳандислик-геологик қидирувларни ўлчамлари баланд бинонинг ер усти қисми заминини режадаги ўлчамларидан ҳар икки томонидан 0,5 b дан (бунда, b-бино ер ости қисми кенглиги) кичик бўлмаган миқдордан кўп бўлган майдонда бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
535. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар жараёнида геологик ёриқлар, қатламли тузилмалар, бузилиш ёки қоя тошли грунтларнинг юқори дарзлилик қисми, шунингдек қадимий ва замонавий тектоник фаолиятнинг бошқа белгилари аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
536. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижаларида майдоннинг замонавий тектоник фаоллиги тўғрисидаги маълумотлар бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
537. Хавфли геологик жараёнлар (кўчкилар, селлар, карстлар) намоён бўлувчи, шунингдек қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда, замонавий тектоник фаоллик аниқланган майдонларда баланд биноларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хавфли геологик жараёнларни фаоллашишини бартараф этувчи ёки бино ва иншоотни талаб қилинган хавфсизлик даражасини таъминловчи тадбирлар лойиҳаланганда, хавфли геологик жараёнларга эга бўлган жойларда баланд биноларни жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
538. Муҳандислик-геологик тадқиқотларни бажаришда, мазкур ШНҚнинг 574-банди талабларига қўшимча равишда пойдевор таглигидан пастда жойлашган грунтлар учун қуйидагиларни бажариш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лаборатория тадқиқотлари комплекси асосида бир вақтда компрессия ва стабилометрик тадқиқотларни ҳамда штамп ёки прессиометр ёрдамида дала тадқиқотларини ўз ичига олган деформация хусусиятларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
реологик хоссаларини, механик ва фильтрацияга оид анизотроплилик параметрларини тадқиқ қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
539. Баландлиги 100 m дан катта бўлган бинолар заминини лойиҳалашда грунтларнинг деформация модули (Е)ни ҳисобий миқдори грунт бўйича ишончлилик коэффициенти gg = 1,1 бўлганда, мазкур ШНҚнинг 4-боби 1-формуласига асосан қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 200 m дан юқори бўлган бинолар учун gg миқдори оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
540. Баланд бинолар замини, пойдевори ва ер ости қисми конструкциясини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 21 ва 22-бандларига мувофиқ, илмий-техник кузатув ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
541. Баланд биноларнинг пойдеворларини ҳисоблаш-лойиҳалашда, барча ҳолларда, ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ бинонинг масъуллигига оид ишончлилик коэффициентини ҳисобга олган ҳолда, чегаравий ҳолатларнинг биринчи ва иккинчи гуруҳлари бўйича амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
542. Баланд бинолар заминига тушаётган юклар миқдорини аниқлаш ҳамда иншоотнинг замин, пойдевор ва ер ости қисми конструкцияси ҳисобларини бажаришни мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ, «замин-пойдевор-бино» тизимини биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
543. Баланд бинолар заминини деформацияга ҳисоблашда грунтларни деформация ва мустаҳкамлик хоссаларини юкни таъсирининг давомийлигига боғлиқ ҳолда ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминнинг чўкиш ҳисобларини доимий ва узоқ муддатли таъсир қилувчи кучлар бирикмасига бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор қийшайиши ҳисобини доимий, узоқ муддатли ва қисқа муддатли (асосан шамол таъсири) кучлар бирикмасига бажариш лозим. Бунда, қийшайиш миқдори иккита ташкил этувчидан иборат бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
il — доимий ва узоқ муддатли юклар таъсиридан қийшайиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
is — қисқа муддатли юклар таъсиридан қийшайиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Доимий ва узоқ муддатли юклар таъсиридан қийшайиш миқдори (il)ни аниқлашда грунтларни деформация модулини ҳисобий миқдори (Е)дан, (is)ни миқдорини аниқлашда эса грунтларни деформация модулини ҳисобий миқдори (Ее)дан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларни деформация модулини геофизик тадқиқотлар ёрдамида аниқлашга йўл қўйилади. Тадқиқот маълумотлари мавжуд бўлмаганда эса, қоятошли грунтлар учун Ее = 5Е ва қоямас грунтлар Ее = 8Е деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
544. 3амин, пойдевор ва конструкцияни биргаликда деформацияланишини чегаравий миқдори мазкур ШНҚнинг 92-банди ҳамда ШНҚ 2.01.07-21 талабларига мувофиқ, технологик, конструктив, физиологик ва эстетик-психологик талаблар асосида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
545. Мазкур ШНҚнинг 6-формуласи шартларини бажарилишини текшириш ишлари «замин-пойдевор-бино» тизимининг биргаликдаги ҳисоблари доирасида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
546. Ҳар хил қаватли комплекслар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари замини ва пойдеворларини лойиҳалашда комплекс алоҳида қисмлари қурилишини ўзаро таъсирини ҳисобларини уларни қуришни кетма-кетлигини ҳисобга олиб бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
547. Баланд қаватли мажмуалар таркибидаги биноларнинг баланд қисмлари учун пойдевор ва заминларни лойиҳалашда, уларга туташ паст қаватли қисмларнинг нотекис чўкишини камайтириш мақсадида, баланд қисмларни аввалроқ қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Табиий замин устидаги пойдеворлардан фойдаланилганда, бинонинг баланд қисмининг заминини чегаравий ҳолатларнинг биринчи ва иккинчи гуруҳлари бўйича ҳисоблашни қўшимча равишда қурилиш ҳолати учун ҳам амалга ошириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пойдевор котловандаги қояли бўлмаган грунт юзасида жойлашган ва бинонинг туташган паст қаватли қисмларининг оғирлигидан қўшимча юклама мавжуд бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
548. Баландлиги 100 m дан ортиқ бўлган биноларни сейсмиклиги 5 балл ва ундан юқори ҳудудларда лойиҳалашда, мазкур ШНҚнинг 446-бандига мувофиқ сейсмик таъсирни ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-боб. Сув сатҳини пасайтириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
549. Қурилиш даврида ва (ёки) фойдаланиш даврида қуйидаги ер ости сувларининг сатҳини сунъий равишда пасайтириш усулларидан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости иншоотлари, котлованлар ва траншеяларни ер ости сувларидан ҳимоя қилиш учун сувни чиқариб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳини пастлатувчи қудуқлар, нинафильтрлар, электросмос ва дренажлар ўрнатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
550. Сув сатҳини пасайтириш усулини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг конструктив хусусияти ва ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг ер ости қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароити;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳи пасайтирилаётган майдон ўлчами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳимоя қилинаётган котлованда умум қурилиш ишларини бажариш хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиши режалаштирилган бино ва иншоотларни замин грунтларининг физик-механик хоссаларини эҳтимолий ўзгаришлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳининг пасайишини атрофдаги биноларга ва атроф-муҳитга таъсирини прогнози;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишларни бажариш муддатини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини пасайтириш ишларини лойиҳалашда ер ости сувлари режимини ўзгаришини, қурилиш ва фойдаланиш даврида юза оқимлари шароитини, ер ости сувларини ташлаб юбориш жойини ва уларни кимёвий таркибини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
551. Сув сатҳини пасайтиришда қуйидагича чора-тадбирлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотнинг заминида грунтларни қурилиш хоссаларини ёмонлашишига қарши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован нишаблиги турғунлигининг бузилишига қарши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавфли геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларни пайдо бўлиши ҳамда ривожланишига қарши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атрофдаги қурилишларда деформацияни йўл қўйилмаган миқдорини ҳосил бўлишига қарши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув пасайтириш ишлари таъсир доирасига кирувчи ҳудудда экологик ҳолатни ёмонлашувига қарши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
552. Ер ости сувлари сатҳининг пасайишини прогноз қилишда унинг таъсир доирасини аниқлаш ва депрессия воронкаси (ер ости сувларининг эркин ёки босимли сатҳининг воронка шаклидаги пасайган қисми) ривожланиш доирасида атрофдаги биноларнинг деформацияси натижасида ҳудудни қўшимча чўкиши юз бериши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини пасайишини атрофдаги қурилишларга таъсир доираси мазкур ШНҚнинг 12-бобида келтирилган тахминий миқдордан ошиши ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
553. Сув сатҳини пасайтиришни лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳини пасайтириш атрофдаги қурилишлар заминига таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш даврида экологик муҳитга таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сатҳини пасайтириш режими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, бино ва иншоотни ҳам локал ҳимоя қилувчи, ҳам бутун майдонни ҳимоя қилувчи (фильтрацияга қарши пардалар ва экранлар, грунтни музлатиш ёки уни инъекциялаш орқали мустаҳкамлаш) тадбирлар амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
554. Ер ости сувларини пасайишини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован тубидан ёки чуқурлаштирилган бино ва иншоот полидан пастда жойлашган босимли сувли қатламларда — сувни ёриб киришини ва бино ва иншоот заминидаги грунтни турғунлигини таъминлаш кераклигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот (котлован) билан сув тўсиқ қатламлар кесишганда ер ости сатҳларининг амалда эришилган пасайишини, бунда, котлованни ҳимоя қилиш учун қўшимча тадбирлар бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
555. Котлован ва зовурлардан юзадаги сувни чиқариб ташлашни ташкил қилишда лойиҳада қазилмага келиб тушаётган ер ости ва ер усти сувларини йиғувчи ариқ ва новлар ҳамда уларни сув қабул қилгичларга йўналтириш ва бир вақтнинг ўзида уларни ер устига сўриб чиқаришни келтириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
556. Каналлар ва сув қабул қилгичларни иншоот пойдевори чегарасидан ташқарида жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Уларни пойдевор чегарасида жойлаштирилганда, ювиб кетилишдан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувни чиқариб ташлайдиган насос станцияларида насос захирасини ҳисобга олиш лозим. Бунда, битта насос ишлатилаётган бўлса, 100 фоиз (унумдорлиги бўйича), икки ва ундан ортиқ насос ишлатилаётган бўлса, 50 фоиз захира бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
557. Сув сатҳини пасайтирувчи қудуқлардан (очиқ ва вакуумли, насос билан жиҳозланган, ўзи қуйиладиган, сув ютадиган) ер ости сувлари чуқур пасайганда ёки фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган грунтларда ер ости сувлари босимини камайтириш ишларида фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини пасайтирувчи қудуқларни филтрлаш колоннаси бўшлиқларида вакуум миқдори ортганда, ундан фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган грунтларда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини пасайтирувчи қудуқлар ёрдамида сув сатҳини камайтириш усулидан қурилиш даврида ҳам ва ундан фойдаланиш даврида ҳам фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
558. Сув сатҳини пасайтиришнинг игна фильтрли усулида фильтрация коэффициенти қуйидагича белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтларда — 1 дан 50 m/d гача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вакуумдан фойдаланилганда — 0,2 дан 2 m/d гача .
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
559. Электр билан қуритиш усули (электроосмос) фильтрация коэффициенти 0,2 m/d дан кам бўлган мустаҳкамлиги кучсиз грунтларда қўлланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
560. Сув сатҳини пасайтирувчи тизимлар ҳисобини қуйидаги ҳолатлар учун бажариш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
турғун фильтрация ҳолати шароити учун барча ҳолатлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нотурғун фильтрация ҳолати учун эса фақат сувни чиқариб ташлашни бошланиш давридан фильтрация оқимини турғун ҳолатига келгунча бўлган — депрессия воронкаси ҳосил бўлиш даври.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фильтрация оқими кўп жинсли бўлган, сув келиш контури ҳамда сув қабул қилиш фронти мураккаб бўлган шароитлар учун сув сатҳини пасайтирувчи тизимлар ҳисобларини математик моделлаштириш ёки бошқа махсус усулларни қўллаб бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
561. Ер ости сувлари сатҳини 2 m дан кўпроқ пасайтирилганда, кучсиз лойли грунтларда, торфларда ва илларда депрессия воронкаси ҳосил бўлиш ҳудудларида ер юзасининг мумкин бўлган чўкишини ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости иншоотлари узун чуқур жойлашган сувли қатламларда жойлашганда барраж таъсири бино ва иншоотнинг юқори қисмида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ва пастки қисмида камайиши юз бериши мумкин, бунда барраж таъсирини салбий ҳолатини камайтирувчи тадбирлар (дренаж, фильтрацияга қарши парда) бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
562. Сув сатҳини пасайтирувчи тизимдан чиқариб ташланаётган ер ости сувларидан фойдаланиш имконияти бўлмаганда, ер ости сувларини мавжуд сув оқимларига ёки махсус сув ташлаш учун ажратилган жойларга ўзи оқиб кетиши ташкил этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув чиқариш иншоотларидаги сув оқимининг йўл қўйилган тезликлари уларнинг конструкция материалига ва ишлаш давомийлигига қараб, ШНҚ 2.06.03 талабларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
563. Сувни ўз оқими билан чиқариб юбориш имкони бўлмаган ҳолларда, махсус резервуарли насос станцияларини кўзда тутиш лозим. Бундай станцияларни лойиҳалашда ШНҚ 2.04.03-24 талабларига амал қилиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тортиб чиқарилган сувдан сув таъминоти учун фойдаланишда ШНҚ 2.04.02-19 талабларига риоя этиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
564. Дренажлар умумий (бош, қирғоқдаги, кесилган ва систематик) ва локал (ҳалқасимон, девордаги ва қатламли) турларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
565. Грунт массивини дренажлаш қуйидаги ҳолларда амалга ошириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувлари табиий сатҳи ер ости иншоотининг нол даража сатҳидан юқорида жойлашганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости иншоотининг нол даража сатҳидан ер ости сувлари ҳисобий сатҳидан юқорида, лекин 0,3 m дан ортиқ бўлмаганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техник шароитларга кўра, ер ости қисмида иссиқлик намлик режимини сақлаш керак бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости иншооти қалқиб чиқиши хавфи бўлган ҳолларда, муаллақ кучлар бино ва иншоотнинг оғирлигидан юқори бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳудудни дренажлаш тизимини танлашда мазкур ШНҚнинг 4-боби 4-параграф бандлари бўйича ҳудудни сув босиш сабабларини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
566. Дренажларни лойиҳалашда ер ости сувларининг пасайган сатҳи ер тўла, пастки техник майдонлар, коммуникация каналлари ва бошқа ер ости иншоотлари пол сатҳидан 0,5 m дан кам бўлмаган миқдорда пастда бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
567. Қурилишдан холи ҳудудларда очиқ траншеяларда дренаж ўтказишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёпиқ қувурсиз дренажлар (филтрловчи материал билан тўлдирилган траншеялар) қисқа муддатли фойдаланиш учун мўлжалланган бўлишига йўл қўйилади (кўчки нишабликларининг барқарорлигини таъминлаш бўйича чоралар амалга оширилаётган даврда, иншоотлар қурилиши пайтида котлованларда).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
568. Фильтрация коэффициенти 2 m/d ва ундан юқори бўлган грунтларда қувурли дренаж тизимини лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурли дренаж тизимининг самарадорлиги тажриба йўли билан аниқланган бўлса, фильтрация коэффициенти 2 m/d дан кам бўлган ҳолларда ҳам қурилиш майдонларида сув сатҳини пасайтириш ва туннеллар, каналлар ҳамда бошқа коммуникация ўтказиш бино ва иншоотларининг ёндош дренаж тизимларида қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
569. Қуйидаги ҳолларда дренажларни ер ости галерея кўринишида (ковлаб кириладиган ва ярим ковлаб кириладиган кўринишда) қуришга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дренажни фақат ер ости усулида бажариш имкони бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
улардан иншоотлардан фойдаланиш даврида фойдаланилганда (айрим ҳолларда дренажни қайта қуриш ёки таъмирлаш мумкин бўлмаганда ёхуд қийин бўлганда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларни қўллаш иқтисодий самара берадиган муҳандис-геологик шароитларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
570. Дренажларни ҳисоби фильтрация ҳисобларини (оқимни кириши ва ер ости сувларини сатҳини пасайган ҳолати), гидравлик ҳисобларни (дренаж иншооти орқали йиғилган ер ости сувларини ўтказиш) ва қум-шағал аралаш ўровчи фильтр таркибини танлаш ҳисобларини ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
571. Дренаж конструкцияси параметрларини белгилашда қуйидагиларни таъминлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг сувни ушлаб туриш ва сув ўтказиш қобилияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташқи статик ва динамик юкларни қабул қилишда етарли мустаҳкамликка эга бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дренаж материалининг ер ости сувларининг агрессив таъсирига чидамлилиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
572. Дренажларнинг бўйлама нишаблиги қувурларда лойқа босиб қолмайдиган даражада тезликни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диаметри 150 mm гача бўлган дренаж қувурлари учун минимал нишаблик миқдорини 0,005 га, диаметри 200 mm дан катта бўлган қувурлар учун 0,003 га тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
573. Қувурли дренажлар хризолитцементдан, керамикадан, бетондан, темир-бетондан, чугундан ва пластмассадан лойиҳаланиши лозим. Агрессив сувларда пластмасса, керамик ва чугун қувурлар қўлланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
574. Дренажни қуриш ишлари қуриган грунтларда бажарилиши лозим. Дренаж қувурлари грунтни музлаш чуқурлигидан пастда жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
575. Қувурли дренажнинг сув тўплаш қобилиятини таъминлаш учун уларни ўровчи фильтрлари дренажлайдиган материалдан (шағал, гравий, қум ёки уларнинг аралашмасидан) бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дренаж йўлаклари учун ҳам сув ўтказувчи тирқишлари бўлган ғовак бетондан тайёрланган махсус ўрамалар қўлланилишига йўл қўйилади. Ўрама таркибини, уларни қатламларини сонини (бир ёки иккита) ва уларни қалинлигини танлаш фильтрнинг типига ва дренажланадиган грунт таркибига боғлиқ равишда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
576. Қатламли дренажни лойли грунтларда ёки чангсимон қумларда икки қаватли қоятошли ёки ярим қоя тошли грунтларда бир қаватли қилиб бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пастдаги қумли қатлам минимал қалинлиги 100 mm, юқоридаги шағал қатламиники эса 150 mm га тенг бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қатламли дренаж қум-шағал материалини ётқизиш учун текисланган котлован тубининг юзаси иншоотнинг бутун периметри бўйича жойлашган горизонтал қувурли дренажга қараб 0,005 — 0,010 нишабликка эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
577. Қатламли дренажнинг конструктив қисми бўлган девор олди дренажи ҳимояланаётган иншоотнинг ер ости қисми ташқи ён юзасига ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу тур дренажлар иншоотнинг ер ости қисмида доимий ер ости сув горизонти мавжуд бўлмаган ҳолларда заиф сув ўтказувчан ва қатламли тупроқларда қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Девор ёнидаги дренаж қалинлиги камида 0,3 m бўлиб, фильтрация коэффициенти бир суткада 5 m/d дан кам бўлмаган қумдан ёки дренаж рулонли сунъий материаллардан қурилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Девор ёнидаги дренаж билан тўпланган сувлар қатламли дренажга йўналтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-боб. Геотехник кузатув
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
578. Геотехник кузатув қурилиш даврида ва янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объектдан фойдаланишнинг бошланғич босқичида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник кузатув қурилишининг хавфсизлигини таъминлаш ва янги қурилган (реконструкция қилинаётган) объектни ва атрофдаги биноларни фойдаланишдаги ишончлилигини ва мазкур ШНҚнинг 13-боби талабларига мувофиқ, экологик ҳолатни сақлашни таъминлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
579. Геотехник кузатувларни ўтказишда қуйидагилар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот конструкцияси ва геологик муҳитни назорат қилиш параметрларининг ўзгаришини доимий равишда қайд қилиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилаётган (реконструкция қилинаётган) объект конструкцияси ва уни заминини назорат қилинадиган параметрларини (шу жумладан кутилаётган тенденцияни бузувчи ўзгаришларни), грунт массиви ва атрофдаги биноларни геотехник кузатув натижалари натижасида мазкур ШНҚнинг 9-боб талаблари асосида олинган параметрларини лойиҳада берилган қийматдан ўзгарганини ўз вақтида аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
назорат қилинаётган параметрларда аниқланган ўзгаришларни, хавфсизлик даражасини таҳлил қилиш ва уларнинг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аниқланган салбий жараёнларни олдини олиш ва бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ёки уларнинг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
580. Геотехник кузатувни бажаришда қуйидаги усуллардан фойдаланилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўз билан — инструментал (ер ости сувлари сатҳини, конструкциялар ҳолатини, шу жумладан маяклар ёки ўхшаш қурилмалар, фотоаппаратлар ёрдамида олинган суратлар ва бошқалар орқали қайд этилган бузилишларни);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нивелирлар, теодолитлар, тахеометрлар, сканерлар (шу жумладан оптик, электрон, лазерли ва бошқалар) ва сунъий йўлдош тизимларини қўллаб геодезик (маркалар кўчишини қайд этиб);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тензометрик (пойдевор таглиги тубидаги, қозиқ қадами тубидаги заминларда, юк кўтарувчи конструкцияларда юз берган кучланишларни қайд этиб) кучланиш ва деформация датчикларини қўллаб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тебранма асбоблар ёрдамида (тебранишнинг кинематик параметрларини ўлчаб: тебранма кўчиш, тебранма тезлик, тебранма тезланиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
геофизик (электромагнит, сейсмик).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
581. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган объектлар учун қуйидагича геотехник кузатув олиб борилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) иншоот замини, пойдевори ва конструкциясини:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган мазкур ШНҚнинг 3-боб, 19-бандига мувофиқ ноёб иншоотни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 8-бобга мувофиқ IV хавф-хатар тоифасидаги баландлиги 75 m дан юқори бўлган янги қурилаётган иншоот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги баландлиги 75 m дан кичик бўлган иншоот, III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги майдонда жойлашганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
реконструкция қилинаётган III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) котлован ўровчи конструкциясини қуйидаги ҳолатида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован чуқурлиги 5 m дан катта ва бино ва иншоот II ва III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги мавжуд қурилиш ҳудудида жойлашганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован чуқурлиги 10 m дан катта бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) қурилган ҳудудда жойлашган бино ва иншоот ер ости қисмини ўраб турган грунт массивида қуйидаги ҳолатда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован чуқурлиги 5 m дан катта бўлиб, иншоот II ва III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитдаги майдонда жойлашганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
котлован чуқурлиги 10 m дан катта бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
582. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар, шунингдек ер ости муҳандислик тармоқлари, улар янги қурилиш ёки реконструкция (шунингдек, ер ости муҳандислик тармоқларини ўтказиш) таъсир доирасида жойлашган бўлса, геотехник мониторинг ўтказиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таъсир доирасининг ўлчамлари геотехник прогноз натижалари асосида мазкур ШНҚнинг 515 ва 516-бандларига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
583. Геотехник мониторинг дастурини ишлаб чиқишда қуйидагиларга аниқлик киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонидаги муҳандислик қидирувлар натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳаланаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотнинг ҳамда қурилиш атрофидаги иншоотни алоҳида хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
белгиланган ишларнинг таркиби, ҳажми, частотаси, муддати ва усуллари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, объектнинг қурилиш майдонидаги муҳандислик изланишлари натижалари, лойиҳаланаётган ёки қайта қурилаётган бино ва иншоотнинг ўзига хослиги, атрофдаги биноларнинг хусусиятлари ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

32-жадвал

Ҳажмлари, муддатлари, такрорланиши ва усуллари

Геотехник кузатув

Янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотлар

Қурилиш атрофидаги иншоотлар

Замин, пойдевор, конструкция

Котлованни ўровчи конструкция

Бино ва иншоотни ўровчи грунт массиви

1. Назорат параметрлари

Мазкур ШНҚнинг 10-иловасидаги 1 ва 2-жадваллар

Ушбу ШНҚнинг 10-иловасидаги 3-жадвал

Ушбу ШНҚнинг 10-иловасидаги 4-жадвал

Мазкур ШНҚнинг 10-иловасидаги 13 ва 26-жадваллар

2. Ишни бажариш муддати

Қурилиш бошланишидан ва уни тугаганидан сўнг 1 йилдан кам бўлмаган муддатда

Котлованда грунтни қазишни бошланишидан бино ва иншоот ер ости қисмини қурилиши тугаллангунича

Қурилиш бошлангунча ва тугалланганидан камида бир йил ўтгунча

Қурилиш бошлангунгача ва қурилиш тугашидан камида бир йил ўтгач

3. Назорат параметрларини аниқлашни такрорийлиги

ҳар бир 3-5 қаватни қургандан сўнг,

бироқ камида ойига бир марта

Ойига камида икки марта

Иншоот ер ости қисмини қуриш босқичида ойига камида бир

Ойига камида бир марта

4. Усуллар

Назорат параметрларини ҳажмига кўра, мазкур ШНҚнинг 12-боби 570-бандига мувофиқ қабул қилиш керак

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Назорат параметрларини ўзгаришини кузатилмаганда, геотехник кузатувни ўтказиш муддати узайтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Назорат параметрларини аниқлашни ўтказиш вақти (такрорийлиги) қурилиш-монтаж ишларини бажариш графиги билан боғланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Назорат параметрларининг миқдори кутилаётгандан ошиб кетса (шу жумладан кутилаётган тенденциялардан юқори бўлган ўзгаришлар) ёки бошқа ўзгаришлар аниқланса, унга тузатишлар (яъни, геотехник кузатув дастурида кўрсатилганидан кўра тез-тез бажарилади) киритишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 Ноёб янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган иншоотлар учун, шунингдек тарихий-маданий ёдгорликларни реконструкция қилишда геотехник кузатувни қурилиш тугаллангандан сўнг, камида 2 йил давом эттириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. III мураккаблик даражасидаги муҳандислик-геологик шароитда 10 m дан ортиқ чуқурликдаги ўровчи конструкция котлованини, шунингдек, кузатилаётган параметрлар ҳисобий қийматдан юқори бўлганда, геотехник кузатув орқали назорат параметрларини аниқлашни бир ойда камида уч ёки тўрт марта бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган иншоотни ўраб турган грунт массивини иншоотларни ер ости қисми қурилгандан сўнг ва уларни ўраб турган грунт массивини назорат параметрлари ўзгариши барқарорлашганда уч ойда бир марта геотехник кузатув қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Тебранувчи ва динамик таъсирлар мавжуд бўлганда, янги қурилган (реконструкция қилинган) иншоотлар ва атрофдаги биноларнинг замини ҳамда конструкциясини тебраниш даражасини ўлчаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Атрофдаги қурилиш иншоотларининг геотехник мониторинги жараёнида қурилиш конструкциялари, шу жумладан шикастланган конструкциялар ҳолатининг назорат қилинадиган параметрлари ўзгаришини қайд этиш, даврий визуал-инструментал текширувлар натижаларига асосланиб амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Ушбу ШНҚнинг 32-жадвалига ҳамда мазкур ШНҚнинг 506, 507-бандларига мувофиқ, аниқланадиган ер ости муҳандислик коммуникацияларининг таъсир доирасида жойлашган атрофдаги иншоотларни геотехник кузатуви бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник кузатув бўйича ишлар таркиби мазкур ШНҚнинг 572 ва 579-бандлари асосида аниқланиши керак. Геотехник кузатув ҳажми, частотаси, муддати ва усуллари мазкур ШНҚнинг 32-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
584. Геотехник кузатув дастурида қуйидагиларга таъсир ўтказадиган омилларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) иншоотга ва унинг заминига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўраб турган грунт массивига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ҳамда фойдаланиш жараёнида атрофдаги иншоотларга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдонини мазкур ШНҚнинг 5-бобда келтирилган ўзига хос грунтлардан иборат майдонларда жойлашишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларда хавфли геологик жараёнлар (карст, суффозия, кўчки жараёнлари,ер юзасини чўкиши ва бошқалар, ҳамда қурилиш ишлари ва ташқи манбалардан тебранма ва динамик таъсирлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
585. Геотехник кузатув дастури қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кузатилаётган параметрларни қайд этиш янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар, уларнинг заминлари ва атрофдаги бино ва иншоотлар конструкциясининг хавфли ва хусусиятли жойлари (участкалари) учун бажарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
танланган усул ва ўлчовларнинг аниқлиги олинган натижаларнинг тўғрилигини таъминлаши ва белгиланган лойиҳа қийматларининг аниқлиги ҳамда геотехник прогноз натижаларига мувофиқ бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Барча олиб борилган кузатув ва ўлчов натижалари вақт бўйича бир-бири билан боғланган бўлиши ва қурилиш ишларини бажариш босқичига тўғри келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кузатувларни такрорийлиги (частотаси) бино ва иншоотлар конструкцияси ва улардаги замин деформацияланиш жараёнларининг юз бериш жадаллиги (тезлиги) ва давомийлиги билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу талаблар гоетехник кузатув жараёнида ҳам бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
586. Геотехник кузатув дастурида қуйидагилар кўрсатилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объектни алоҳида хусусиятлари (муҳимлик даражаси, конструктив схемаси, иншоотни замини, пойдевори ва ер ости қисмини қуришни лойиҳавий ечими,барпо этиш, фойдаланишни алоҳида хусусиятлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотни ёки унинг конструкциясини замин билан ўзаро таъсирини тавсифловчи лойиҳа (ҳисоблаш) параметрлари, шунингдек вақтинчалик қуриш кетма-кетлигини ҳисобга олган заминга узатилувчи босим, пойдевор заминини деформацияси, қозиқлардаги ва иншоот ер ости қисмидаги кучланишлар, котлованни ўровчи конструкцияларни горизонтал кўчиши ва уни турғунлигини таъминловчи конструкциялардаги зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
замин грунтларининг характеристикаларини, ер ости сувлари сатҳини прогноз қилинаётган ўзгаришларини, иншоотни атрофини ўраб турган грунт массивини кўчишини прогноз қилинаётган миқдорини ва муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрогеологик шароитлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишни ўраб турган бино ва иншоотлар тўғрисида маълумотлар (бино ва иншоотни хавф-хатар тоифаси, замин ва пойдеворни қўшимча деформацияланишини прогноз қилинаётган ва чегаравий қиймати, кўзда тутилаётган ҳимоя тадбирларини);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилаётган (реконструкция қилинаётган) объект, унинг замини, шунингдек ўраб турган грунт массиви ва ер ости сувлари сатҳи, атрофдаги қурилишлар ва уларнинг қайд этилган бошланғич босқичлари назорат параметрлари (уларнинг ўзгаришларини белгилашнинг сони ва жойлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
назорат параметрларининг ўзгаришини қайд этиш усуллари ва ўлчашнинг аниқлиги (шу жумладан, ГОСТ 24846-2012 га мувофиқ) бўйича геодезик ўлчовларни аниқлик синфларига қўйиладиган талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотни барпо этиш (реконструкция) кетма-кетлигини ҳисобга олиб назорат қилинадиган параметрларнинг босқичлари, кузатувни бажариш муддати ва такрорийлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳисоботларни тузилишига, таркибига, тайёрлаш муддатига қўйиладиган талаблар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
587. III тоифа мураккабликдаги муҳандислик-геологик шароитида IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотни лойиҳа дастури асосида геотехник кузатувини амалга ошириш учун кузатув лойиҳаси (кузатув станцияси) ишлаб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
588. Геотехник кузатув лойиҳасида қуйидаги маълумотлар ҳам келтирилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кузатув маркасини, қудуғини, маёқларини, датчиклари ва бошқаларни ўрнатиш схемаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кузатувни амалга ошириш жиҳозлари конструкцияси ва хусусияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўлчаш усули, ўлчаш натижаларини тўғрилигини баҳолаш ва бошқалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш атрофидаги бино ва иншоотларни кўз билан инструментал кузатув талаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
589. Мазкур ШНҚнинг 573 — 576-бандларига мувофиқ ишлаб чиқилган дастур ва 577-бандига асосан лойиҳа геотехник кузатувнинг бошланғич босқичи қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
назорат қилинаётган параметрларнинг ўзгаришини кузатувчи қурилмаларни ўрнатиш (белгилар, маркалар, маёқлар, датчиклар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янги қурилаётган (ёки реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар замини, пойдевори ва конструкциясини, шунингдек қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар конструкциясининг назорат қилинаётган параметрларининг бошланғич ҳолатини (ҳолат, қиймат) аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 580-бандига мувофиқ дастлабки ҳисобот ҳужжатларини тайёрлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
590. Қурилиш атрофидаги иншоотлар конструкциясининг дастлабки ҳолатини аниқлаш, шунингдек, ер ости муҳандислик коммуникацияларини визуал ва инструментал текшириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур текшириш ишлари қурилиш майдонини тайёрлашдан олдин, шунингдек, мавжуд қурилишларни бузишдан олдин ёки реконструкция қилинаётган иншоотни қурилиш-монтаж ишларига тайёрлашдан олдин амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник кузатув ишларини бажаришда қурилиш атрофидаги бино ва иншоотлар конструкциясининг ҳолатини кўз билан (визуал) кузатиш текширувлари доимий равишда ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш атрофидаги бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини аниқлашда техник текшириш ишлари муҳандислик қидирувларини бажариш ва замин, пойдевор ҳамда ер ости қисми конструкциясини (мазкур ШНҚнинг 9-боби талабларига асосан геотехник прогнозни бажариш) лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичида бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш атрофидаги бино ва иншоотларнинг қурилиш конструкциялари ҳолатини кўз билан (визуал) текширишни бажариш частотаси (такрорланиши) мазкур ШНҚнинг 32-жадвали талабларига кўра, қурилиш атрофини геотехник кузатув частотасига мос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
591. Геотехник мониторинг натижаларининг ҳисоботлари таркиби қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бошланғич ҳисобот — унинг таркибига назорат қилинадиган параметрларни кузатиш усуллари, қўлланиладиган қурилмаларнинг хусусиятлари, ўлчаш аниқлигини баҳолаш натижалари, назорат қилинадиган параметрларнинг ўлчаш жойларини жойлашиш схемалари ва уларнинг дастлабки ҳолатини аниқлаш натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) оралиқ ҳисобот — унинг таркибига кузатилган параметрларнинг ўзгариши тўғрисида маълумот, ўлчаш натижаларини таҳлил қилиш, уларни прогноз қилинаётган чегаравий миқдорлари билан таққослаш, назорат параметрлари кутилаётган миқдордан оғиш аниқланганда компенсацияга оид ёки аварияга қарши тадбирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) якуний ҳисобот — назорат параметрларининг барқарорлашувини тасдиқловчи натижалар, уларнинг ўзгаришини аниқлашнинг ўлчаш ва якуний натижаларини таҳлил қилиш, уларни прогноз қилинаётган ва чегаравий қийматлари билан таққослаш, қурилиш атрофига таъсири оқибатлари, зарур таъмирлаш-тиклаш чора-тадбирлари бўйича тавсиялар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
592. Геотехник кузатув жараёнида ҳамда ушбу ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган ишларни бажариш муддати тугаганда, назорат параметрларини ўзгаришини барқарорлиги, унинг миқдорини олдинги даврга нисбатан ўлчаш аниқлиги миқдоридан кўпроқ ортиши ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник мониторинг жараёнида, шунингдек ушбу ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган ишларни бажариш муддатлари тугагандан сўнг, назорат қилинадиган параметрларнинг ўзгаришлари кузатилмаганлиги аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости сувлари сатҳини кузатишда, уларнинг сатҳини ўзгариш амплитудаси миқдори, муҳандислик-геологик қидирувлар натижалари (гидрогеологик прогнозни ҳисобга олиб) аниқланган мавсумий ва йиллик миқдоридан ошмаса, сув сатҳини барқарорлашган деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
593. Геотехник кузатув жараёнида назорат параметрларини миқдорининг кутилаётган миқдоридан четга чиқиш ҳолатлари юз берганда (кутилаётган тенденцияни бузувчи) ёки бошқа хавфли ўзгаришлар аниқланганда, янги қурилаётган (реконструкция қилинаётган) объектларни қуриш хавфсизлигини, улардан фойдаланишнинг ишончлилигини, қурилиш атрофини фойдаланишга яроқлилигини ва экологик ҳолатини сақлашни таъминловчи комплекс тадбирлар ишлаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-боб. Заминни лойиҳалашга қўйиладиган экологик талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
594. Заминлар, пойдеворлар, ер ости иншоотларини лойиҳалаш ва қуришда зарарли ҳамда кераксиз экологик, ижтимоий, иқтисодий, шунингдек бошқа оқибатларни олдини олиш, камайтириш ёки бартараф этиш мақсадидаги талаблар бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, санитар-эпидемиологик талабларни СанҚваН 0272-09 га мувофиқ ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
595. Лойиҳалаш ва қуришда ҳисобга олинадиган экологик талаблар ШНҚ 1.02.11-15 га мувофиқ амалга ошириладиган муҳандислик-экологик қидирувлар натижаларига асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
596. Қидирувлар жараёнида қурилиш ҳудудидаги атроф-муҳитнинг ҳозирги ҳолати баҳоланиши ва қурилиш объектининг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашда прогноз берилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
597. Муҳандислик-экологик қидирувлар натижаларига асосланиб, заминлар, пойдеворлар ва ер ости иншоотларини лойиҳалаш ва қуришда қурилиш объектларини ва одамларни мавжуд ноқулай таъсирлардан ҳимоя қилиш ҳамда экологик муҳитни бузмаслик учун лойиҳа ечимларини танлаш ва тадбирлар ишлаб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
598. Қурилиши режалаштирилаётган ҳудудда объектнинг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашда аниқланадиган қуйидаги атроф-муҳитни ифлослантирувчи омилларнинг пайдо бўлиш эҳтимолини ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ ва грунтларни органик, радиоактив ва заҳарли кимёвий моддалар билан ифлосланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юзасидаги ва ер ости сувларини органик ва ноорганик моддалар ҳамда оғир металлар билан ифлосланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасидан радон оқимининг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
илгариги қурилиш чиқиндилари ва маиший чиқиндихоналар тўплаш ҳудудларда турли газларни (метан, водород, углеводород ва бошқа заҳарли газлар) чиқариши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
599. Атроф-муҳитнинг ифлосланиш даражаси меъёрийдан ошиб кетса, унинг юз бериши мумкин бўлган салбий оқибатларини бартараф этиш ёки камайтириш мақсадида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ифлосланган грунтларни кимёвий, термик ёки биологик усуллар билан тозалаш ёки грунт майдонидан келишилган сақлаш жойига олиб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биноларга радонга қарши ҳимоя воситасини ўрнатиш (пассив ёки мажбурий шамоллатиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
газларни тутиб қолиш учун тўсиқлар (экранлар) яратиш, шамоллатиладиган ер ости майдонларни қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш объектига ифлосланган ер усти ва ер ости сувларини кириш эҳтимоли мавжуд бўлганда ҳимоя иншоотларини (дамбалар, бермалар, сувдан ҳимоя қилувчи деворлар, фильтрацияга қарши пардалар) қуриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
600. Бино ва иншоотни қуриш ва ундан фойдаланишнинг атроф-муҳитга салбий таъсирларини қуйидагича ифодалашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нормал фойдаланиш ва авария ҳолатлари, шунингдек техник мелиорация натижасида (кимёвий мустаҳкамлаш, цементациялаш, музлатиш) тупроқ, грунт ва ер ости сувларининг кимёвий ифлосланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг режимини ва сатҳини ўзгариши, ер ости сувларини ифлосланиши, уларнинг сатҳини кўтарилиши ёки пасайиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг сатҳини кўтарилиши барраж таъсири ва техноген сувларни оқиб келиш миқдорини ортиши натижасида юзага келиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш даврида сувни тортиб чиқариш ва дренаж орқали ер ости сувларининг сатҳини пасайиши, суффозия жараёнлари ҳамда грунтнинг зичлашишига олиб келиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг сатҳини пасайиши, бунда қурилиш даврида сувни тортиб чиқариш ва дренаж орқали суффозия жараёнлари ва грунтнинг зичлашишига сабаб бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавфли геологик ва муҳандислик-геологик жараёнларнинг ривожланиши ёки фаоллашуви (карст, суффозия, кўчки ва бошқалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тебраниш, динамик ва шовқин таъсирлари, қозиқ ёки шпунтларни қоқиш, замин грунтларини шиббалаб зичлаш ва бошқа динамик ҳамда тебраниш таъсирлари натижасида атрофдаги қурилишларнинг деформациясига олиб келиши, суффозия, кўчкилар ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларидан ошадиган шовқиннинг юзага келиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
601. Қурилишнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш мақсадида ҳимоя чораларини ишлаб чиқиш жараёнида қуйидаги прогноз ҳисоблашларни бажариш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
узун ер ости иншоотлари, фильтрацияга қарши пардаларни, котлован ўровчи конструкциялари, бўлувчи деворларни қуришда барраж таъсирини ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости сувларининг сатҳини пасайиши билан боғлиқ ер юзасининг чўкиши баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
салбий муҳандислик-геологик ва геологик жараёнларнинг ривожланишини (карст, суффозия, кўчки) прогноз қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
грунтлар хоссаларига ва ер ости сувларига заминни кимёвий мустаҳкамлашнинг таъсирини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш давридаги динамик ва тебранма таъсирларнинг атрофдаги қурилишлар заминлари ва конструкциясига таъсирини баҳолаш ва бошқа ҳисоблар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
602. Атроф-муҳит таркибий қисмларининг ўзгаришларини таҳлил қилиш асосида, ҳудудларнинг табиий комплекс ва аҳолини салбий жараёнлардан (грунтлар ва ер ости сувларини ифлосланишдан ҳимоя қилиш, сувдан ҳимоя тадбирлари, карстга қарши, кўчкига қарши) ҳимоя қилиш учун тадбирлари ишлаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
603. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотларнинг заминларини лойиҳалаш ва қуришда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига риоя этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларини норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Грунтларни мазкур илованинг 1 — 8-жадвалларида келтирилган хусусиятларини мазкур ШНҚнинг 61-бандига мувофиқ бино ва иншоот заминини ҳисоблашда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу илованинг 1-жадвалидаги қумларнинг хусусиятлари ва зарралари ҳар хил силлиқликдаги, дала шпати 20 фоиздан ва 5 фоиздан ортиқ бўлмаган ҳар хил аралашмаларни (слюда, глюконит) ўз ичига олган, шунингдек грунтнинг намлик даражаси Sr га боғлиқ бўлмаган органик моддалар, кварц қумларига нисбатан татбиқ этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ушбу илованинг 2 ва 3-жадвалларидаги лойли грунтларнинг хусусиятлари таркибида 5 фоиз органик моддалардан иборат бўлган ва намлик даражаси Sr ³ 0,8 бўлган грунтларга нисбатан татбиқ этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Мазкур илованинг 8-жадвалида келтирилган хусусиятлар ёши 4 йилдан кам бўлмаган ювма қумларга нисбатан қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Мазкур илованинг 1-2-жадвалида е ни оралиқ қийматлари келтирилмаган грунтлар учун сп, jп ва Е қийматлари интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларнинг е, IL ва Sr қийматлари 1 — 8-жадвалларида келтирилган қийматлардан ташқарида бўлса, сп, jп ва Е хусусиятлари ушбу грунтларни бевосита синаш маълумотлари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишончликлилик захираси сифатида сп, jп ва Е ни 1 — 8 жадвалдаги е, IL ва Sr ларни пастки чегарасига тўғри келадиган хусусиятларини қабул қилишга йўл қўйилиши, грунтлар ушбу чегара миқдорлардан кичик бўлган е, IL ва Sr миқдорга эга бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. сп, jп ва Е қийматларини 1 — 8-жадваллардан аниқлаш учун е, IL ва Sr ларнинг норматив қийматларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўртламчи қатлам қумли грунтларнинг солиштирма боғланиши сп, kPA ички ишаланиш бурчаги jп, gon, ва деформация модули Е, МPA нинг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Қумлар

Грунт хусусиятларининг белгилари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича хусусиятлари

0,45

0,55

0,65

0,75

Шағалли ва йирик

c

2

1

-

-

j

43

40

38

-

Е

50

40

30

-

Ўртача

c

3

2

1

-

j

40

38

35

-

Е

50

40

30

-

майда

c

6

4

2

-

j

38

36

32

28

Е

48

38

28

18

чангсимон

c

8

6

4

2

j

36

34

30

26

Е

39

28

18

11

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўртламчи қатлам чангсимон-лойли носозтупроқ грунтларнинг солиштирма илашиш сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги jп, gonнинг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Грунтлар номи ва оқувчанлик кўрсаткичи IL норматив қийматлари чегаралари

Грунт хусусиятларининг белгилари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича хусусиятлари

0,45

0,55

0,65

0,75

0,85

0,95

1,05

Лойли қум

0 £ IL £ 0,25

c

21

17

15

13

-

-

-

j

30

29

27

24

-

-

-

0,25 < IL £ 0,75

c

19

15

13

11

9

-

-

j

28

26

24

21

18

-

-

Қумли лой

0 £ IL £ 0,25

c

47

37

31

25

22

19

-

j

26

25

24

23

22

20

-

0.25 < IL £ 0,5

c

39

34

28

23

18

15

-

j

24

23

22

21

19

17

-

0,5 < IL £ 0,75

c

-

-

25

20

16

14

12

j

-

-

19

18

16

14

12

Лойлар

0 £ IL £ 0,25

c

-

81

68

54

47

41

36

j

-

21

20

19

18

16

14

0,25 < IL £ 0,5

c

-

-

57

50

43

37

32

j

-

-

18

17

16

14

11

0,5 < IL £ 0,75

c

-

-

45

41

36

33

29

j

-

-

15

14

12

10

7

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойли лёссиз грунтларнинг деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Грунтларни ҳосил бўлиши ва ёши

Грунтларнинг номи ва оқувчанлик кўрсаткичи IL норматив қийматлари

чегаралари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича деформация модули Е, МPA

0,35

0,45

0,55

0,65

0,75

0,85

0,95

1,05

1,2

1,4

1,6

Тўртламчи ётқизиқлар

Аллювиаль, делювиаль, кўлдаги, кўлдаги-аллювиаль

Лойли қум

0 < IL £ 0,75

-

32

24

16

10

7

-

-

-

-

-

Қумли лой

0 < IL £ 0,25

-

34

27

22

17

14

11

-

-

-

-

0,25 < IL £ 0,5

-

32

25

19

14

11

8

-

-

-

-

0,5 < IL £ 0,75

-

-

-

17

12

8

6

5

-

-

-

Лойлар

0 < IL £ 0,25

-

-

28

24

21

18

15

12

-

-

-

0,25 < IL £ 0,5

-

-

-

21

18

15

12

9

-

-

-

0,5 < IL £ 0,75

-

-

-

-

15

12

9

7

-

-

-

Флювиогляциаль

Лойли қум

0 < IL £ 0,75

-

33

24

17

11

7

-

-

-

-

-

Қумли лой

0 £ IL £ 0,25

-

40

33

27

21

-

-

-

-

-

-

0,25 < IL £ 0,5

-

35

28

22

17

14

-

-

-

-

-

0,5 < IL £ 0,75

-

-

-

17

13

10

7

-

-

-

-

Морена

Лойли қум,қумли лой

IL £ 0,5

60

50

40

-

-

-

-

-

-

-

-

Юра даври ётқизиқлари оксфорд қатлами

лойлар

-

-

-

-

-

-

27

25

22

-

-

0 < IL £ 0,25

-

-

-

-

-

-

24

22

19

15

-

0,25 < IL £ 0,5

-

-

-

-

-

-

-

-

16

12

10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Торфланганлик даражаси бўлган торфланган лойли грунтларнинг деформация модули Е, MPa ички ишқаланиш бурчаги gon ва солиштирма боғланиши сп, kPA, норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Грунтларнинг оқувчан кўрсаткичи ва норматив қийматлари чегаралари

Грунтлар кўрсаткичлари белгилари

Лойли грунтларни торфланиш даражаси ва ғоваклик коэффициенти е, бўйича кўрсаткичлари

Ir = 0,05-0,1

Ir = 0,1-0,25

0,65

0,75

0,85

0,95

1,05

1,15

1,25

1,35

0 £ IL £ 0,25

Е

13,0

12

11

10

8,5

8

7

5.0

j

21

20

18

16

15

-

-

-

с

29

33

37

45

48

-

-

-

0,25 < IL £ 0,5

Е

11

10

8,5

7,5

7

6

5,5

5

j

21

20

18

16

15

14

13

12

с

21

22

24

31

33

36

39

42

0,5 < IL £ 0,75

Е

8,0

7

6,0

5,5

5

5

4.5

4

j

21

20

18

16

15

14

13

12

с

18

19

20

21

23

24

26

28

0,75 < IL £ 1

Е

6

5

4,5

4.0

3,5

3

2.5

-

j

-

-

-

18

18

18

17

-

с

-

-

-

15

16

17

18

-

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал қумларни солиштирма боғланиши сп, kPA ички ишқаланиш бурчаги gon ва деформация модули Е, МPA норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Қумли грунтлар

Грунтлар кўрсаткичлари белгилари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари

0,45

0,55

0,65

0,75

0,85

1,0

1,2

Йирик

с

45

41

39

37

35

34

-

j

34

31

28

25

23

21

-

Е

44

33

24

18

15

14

-

Йирик ва ўртача йирикликдаги

с

41

35

29

23

19

-

-

j

32

30

27

24

22

-

-

Е

44

31

22

14

13

-

-

чангсимон

с

58

51

44

39

33

29

24

j

32

30

27

24

22

20

18

Е

48

38

29

21

16

12

10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Ушбу жадвал маълумотлари таркибида кварцли магматик тоғ жинсларининг нурашидан ҳосил бўлган элювиал қумларга нисбатан татбиқ этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Магматик ва метаморфик тоғ жинслари элювиал лойли грунтларининг солиштирма боғланиш сп kPA, ички ишқаланиш бурчаги gon ва деформация модулини Е, MPa, норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-жадвал

Грунтлар номи ва оқувчанлик кўрсаткичи норматив қийматлари чегаралари

Грунтлар кўрсаткич белгиси

Ғоваклик коэффициент е да грунтлар кўрсаткичлари

0,55

0,65

0,75

0,85

0,95

1,05

1,2

Лойли қум

IL < 0

с

47

44

42

41

40

39

-

j

34

31

28

26

25

24

-

Е

37

30

25

20

15

10

-

0 £ IL £ 0,75

с

42

41

40

39

38

-

-

j

31

28

26

25

24

-

-

Е

25

18

14

12

11

-

-

Қумли лой

0 £ IL £ 0,25

с

57

55

54

53

52

51

50

j

24

23

22

21

20

19

18

Е

27

25

23

21

19

17

14

0,25 < IL £ 0,5

с

-

48

46

44

42

40

37

j

-

22

21

20

19

18

17

Е

-

19

16

14

13

12

11

0,5 < IL £ 0,75

с

-

-

41

36

32

29

25

j

-

-

20

19

18

17

16

Е

-

-

15

13

11

10

9

Лойлар

0 £ IL £ 0,25

с

-

62

60

58

57

56

-

j

-

20

19

18

17

16

-

Е

-

19

18

17

16

15

-

0,25 < IL £ 0,5

с

-

54

50

47

44

-

-

j

-

17

15

13

12

-

-

Е

-

14

12

10

9

-

-

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Ушбу жадвал маълумотлари таркибида йирик бўлакли заррачалари (d > 2 mm) миқдори оғирлиги бўйича 20 фоиздан ортиқ бўлмаган элювиал лойли грунтларга нисбатан татбиқ этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аргилдит-алевролитли чўкинди жинслар элювиал лойли грунтларининг солиштирма туташувчанлик сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

7-жадвал

Грунтлар кўрсаткичлари белгилари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари

0,45

0,55

0,65

0,75

0.85

с

58

48

40

35

31

j

29

24

21

19

17

Е

25

21

17

13

10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қумли ювма грунтларнинг солиштирма туташувчанлиги сп, kPA, ички ишқаланиш бурчаги gon ва деформация модулини Е, МPA, норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

8-жадвал

Қумлар

Грунтлар кўрсаткичлари белгилари

Грунтнинг ғовакли коэффициенти е бўйича кўрсаткичлари

0,45

0,55

0,65

0,75

0,85

0,95

Ўртача йирикликда

с

8

4

3

2

-

-

j

39

37

33

30

-

-

Е

45

32

25

17

-

-

Майда

с

10

6

4

3

1

-

j

36

33

30

27

25

-

Е

35

27

19

15

12

-

Чангсимон

с

-

10

7

5

3

2

j

-

33

29

25

23

20

Е

-

20

16

10

8

5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Замин грунтларининг ҳисобий қаршилиги (R0)ни мазкур илованинг 1 — 10-жадвалларида келтирилган миқдоридан пойдевор ўлчамларини дастлабки миқдорларини аниқлашда фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R0 ва R¢0 қийматларининг қўлланилиш соҳаси қуйидагича белгиланган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу илованинг 1 — 3-жадваллари учун мазкур ШНҚнинг 99-бандида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур илованинг 4-жадвали учун ушбу ШНҚнинг 220-бандида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу илованинг 5-жадвали учун мазкур ШНҚнинг 297-бандида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур илованинг 6 — 8-жадваллари учун ушбу ШНҚнинг 330-бандида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу илованинг 9-жадвали учун 329-бандида ҳамда 10-жадвали учун 461-бандида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. е ва IL оралиқ миқдоридаги грунтлар учун ушбу илованинг 1 — 3, 7, 8-жадваллар, rd ва Sr 4- жадвалга, Sr 9-жадвалга ҳамда l ни оралиқ қийматларидаги 10-жадвалларга мувофиқ пойдеворлар учун R0 ва R¢0 қийматлари интерполяция йўли билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Р0 миқдори 1 — 9-жадвалларга мувофиқ кенглиги b = 1 m ва жойлашиш чуқурлиги d = 2 m бўлган пойдеворларга нисбатан татбиқ этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 99, 220, 297, 330, 347 ва 461-бандларига кўра, R0 қийматидан пойдеворни дастлабки ўлчамларини аниқлаш учун фойдаланишда, замин грунтини ҳисобий қаршилиги (R, kPA)ни қуйидаги 1-формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R = R0[1 + k1(b — b0)/ b0](d + d0)/2d0; (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d > 2 m бўлганда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b ва d — мос равишда лойиҳаланаётган пойдевор жойлашиш чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g'II — пойдевор таглигидан юқорида жойлашган грунт солиштирма оғирлигини ҳисобий қиймати, kN/m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k1 — коэффициент, чангсимон қумлардан ташқари йирик бўлакли ва қумли грунтлардан ташкил топган заминлар учун — k1 = 0,125, чангсимон қум, лойли қум, қумли лой ва лойлардан иборат заминлар учун — k1= 0,05 деб қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
k2 — коэффициент йирик бўлакли ва қумли грунтлардан ташкил топган заминлар учун — k2= 0,25, лойли қум ва қумли лойли заминлар учун k2= 0,2 ва лойли заминлар учун — k2 = 0,15 деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кенглиги бўлган ер тўлали бино ва иншоотлар учун ҳисобларда ишлатиладиган пойдеворнинг ташқи ва ички жойлашиш чуқурлиги қуйидагига тенг деб қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d= d1+ 2 m,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d1 — мазкур ШНҚнинг 8-формуласидан аниқланадиган пойдеворни келтирилган чуқурлиги. В > 20 m бўлганда d = d1тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йирик бўлакли грунтларни ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Йирик бўлакли грунтлар

R0, kPA қиймати

Шағалли грунтлар:

Қумли

600

Лойли қуйидаги оқувчанлик чегарасида:

IL £ 0,5

450

0,5 < IL £ 0,75

400

Қуйидаги тўлдиргичли йирик шағалли грунтлар:

Қумли

500

Лойли қуйидаги оқувчанлик кўрсаткичида:

IL £ 0,5

400

0,5 < IL £ 0,75

350

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қумли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Қумлар

Қумларнинг жойлашиш зичлигига кўра R0, kPA, қийматлари

зич

ўртача зичликда

Йирик

600

500

Ўртача йирикликда

500

400

Майда:

намлиги кам

400

300

намланган ва сувга тўйинган

300

200

Чангсимон:

намлиги кам

300

250

Намланган

200

150

сувга тўйинган

150

100

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойли (ўта чўкмайдиган) грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Лойли грунтлар

Ғоваклик коэффициенти е

Грунтларнинг оқувчанлик кўрсаткичидаги R0 kPA, қиймати

IL = 0

IL = 1

Лойли қум

0,5

300

200

0,7

250

150

Қумли лой

0,5

350

250

0,7

250

180

1,0

200

100

Лойлар

0,5

600

400

0,6

500

300

0,8

1,1

300

250

200

100

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойли ўта чўкувчан грунтларни ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Грунтлар

R0, kPA, қуйидаги грунтлар учун

қуруқ ҳолатдаги табиий грунт зичлиги rd, t/m3

қуруқ ҳолатдаги зичланган грунт зичлиги rd, t/m 3

1,35

1,55

1,60

1,70

Лойли қум

300

150

350

180

200

250

Қумли лой

350

180

400

200

250

300

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Суратда намлик даражаси Sr£0,5 бўлган, ҳўлланмаган ўта чўкадиган грунтларга тегишли R0 қийматлари келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Маҳражда Sr³0,8 бўлган шундай грунтларга, шунингдек ҳўлланган ўта чўкадиган грунтларга тегишли R0 қийматлари келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Торфли қумларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Ўртача зичликдаги қумлар

Грунтларнинг торфлилик даражасига Iom га кўра R0, kPA қиймати

0,03 < Ir £ 0,1

0,1 < Ir £ 0,25

0,25 < Ir £ 0,40

Майда қум:

Намлиги кам

250

180

90

150

100

70

чангсимон:

Намлиги кам

200

120

80

Намлиги юқори

100

80

50

Сувга тўйинган

80

60

40

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Жадвалдаги R0 қиймати ўсимлик қолдиқларини парчаланиш даражаси Ddp £ 20 фоиз бўлган грунтларга тегишли. Ddp > 20 фоиз бўлганда R0 қиймати 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал йирик бўлакли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-жадвал

Йирик бўлакли грунтлар

Дастлабки ҳосил қилувчи жинсларда R0, kPA, қиймати

Магматик ва метаморфик

Цементланган чўкувчан

Таркиби кварцли

кварцсиз

қумтош

Аргилдит ва алевролитлар

Палахса тошли

900

700

800

600

Шағалли нурамаган

800

600

600

500

Шағал-дресвяли кучсиз нураган

600

500

500

400

Дресвяли кучли нураган

500

400

400

300

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал қумларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

7-жадвал

Қумлар

Ғоваклик коэффициенти е

R0, kPA

Дресвяли намликка боғлиқ бўлмаган ҳолда

0,5

600

0,7

450

0,9

300

Йирик ва ўртача йирикликда намликка боғлиқ бўлмаган ҳолда

0,5

500

0,7

350

0,9

250

Чангсимон намлиги кам ва намланган

0,5

550

0,7

400

0.9

300

1,1

200

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. R0 ни келтирилган қийматлари таркиби кварцли магматик тоғ жинслари ва цементланган чўкинди қумтошни нурашидан ҳосил бўлган элювиал қумларга тааллуқли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Сувга тўйинган чангсимон қумлар учун R0 ни қийматини 0,8 коэффициент билан ёки қиймати бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал лойли грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

8-жадвал

Грунтлар

Ғовакли коэффициенти е

Оқувчанлик кўрсаткичи IL даги қиймати, R0 , kPA

IL = 0

IL = 1

Лойли қум

0,5

300

250

0,7

250

200

Қумли лой

0.5

30

250

0.7

250

180

0.9

200

130

1,1

150

100

Лойлар

0,6

500

300

0,8

300

200

1,1

250

150

1,25

200

100

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. R0 ни келтирилган қийматлари таркиби магматик тоғ жинсларининг нурашидан ҳосил бўлган таркиби кучсиз элювиал лойли грунтларга тегишли. Лойли аргилдит-алевролитли грунтлар учун R0 ни қийматини 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўкма грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

9-жадвал

Тўкманинг хусусияти

R0 қийматлари, kPA

Йирик, ўртача ва майда қумлар, шлаклар намлик даражаси Sr

Чангсимон қум, лойли қум, қумли лой, лой кул намлик даражаси Sr

Sr £ 0,5

Sr ³ 0,8

Sr £ 0,5

Sr ³ 0,8

Бир нормада режалаб зичлаб кўтарилган тўкмалар

Грунтлар ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари:

250

200

180

150

зичланган

250

200

180

150

зичланмаган

Грунтлар ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари уюми:

180

150

120

100

зичланган

150

120

120

100

зичланмаган

120

100

100

80

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу жадвалдаги R0 қийматлари таркибида органик моддалар Ir £0,1 бўлган тўкма грунтларга тегишли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Яхши ўрнашмаган грунт ва ишлаб-чиқариш чиқиндилари учун R0 қийматлари 0,8 коэффициент билан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳаво электр узатиш линиялари таянчларининг суғуриб ташланадиган пойдеворлари учун қайта кўмилган грунтларнинг ҳисобий қаршилиги R0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

10-жадвал

Пойдеворнинг нисбий чуқурлиги l = d/b

R0нинг қиймати, kPA

Қайта кўмилган грунтнинг оқувчанлик IL £0,5 ва зичлик (қуйида) кўрсаткичларида (t/m3) лойли грунтлар

Қайта кўмилган грунтнинг қуйидаги зичлигида ўртача йирикликдаги ва майда, намлиги кам ва нам қумлар, t/m3

1,55

1,70

1,55

1,70

0,8

32

36

32

40

1,0

40

45

40

50

1,5

50

65

55

65

2,0

60

85

70

85

2,5

-

100

-

100

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Оқувчанлик чегараси 0,5 < IL £ 0,75 бўлган лойлар ва қумли лойлар учун ва 0,5< IL £1,0 бўлган лойли қумлар учун R0 нинг қийматлари «лойли грунтлар» графаси бўйича мос равишда 0,85 ва 0,7 коэффициентлар киритиб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Чангсимон қумлар учун R0 қийматлари худди ўртача йирик ва майда қумлардаги каби 0,85 коэффициент билан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пойдевор заминини чўкишини чизиқли-деформацияланувчи қатлам усулида аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Пойдевор заминининг ўртача чўкишини , сm, чизиқли-деформацияланувчи қатлам кўринишидаги ҳисобий схемадан фойдаланиб (1-расм) қуйидаги 1-формуладан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р — пойдевор таглиги тубидаги ўртача босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — тўғри тўртбурчакли пойдеворни эни ёки юмалоқ пойдеворни диаметри;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kс ва kткоэффициентлар, мазкур ШНҚнинг 1 ва 2-жадваллардан қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п — миқдори ушбу илованинг 2-формуласи орқали аниқланадиган ҳисобий қатлам қалинлиги Н чегарасида сиқилувчанлиги билан фарқланадиган қатламлар сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ki ва ki-1пойдеворнинг шаклига, тўғри тўртбурчак шаклли пойдеворнинг томонлари нисбатига, таглик ва i — қатлам тепаси жойлашган нисбий чуқурликка кўра 3-жадвалдан аниқланадиган коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ei — грунт и-қатламининг деформация модули.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу илованинг 4-формуласи чекланган юзада бир текис тарқалган юк тушадиган заминнинг ўртача чўкишини аниқлаш учун хизмат қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур ШНҚнинг 1-формуласидан мазкур ШНҚнинг 93-банди келтирилган ҳолларда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Қатламнинг нисбий қалинлиги z = 2Н/b

kс коэффициенти

0 < z £ 0,5

1,5

0,5 < z £ 1

1,4

1 < z £ 2

1,3

2 < z £ 3

1,2

3 < z £ 5

1,1

z > 5

1,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Пойдевор кенглиги b, m, га тенг бўлгандаги коэффициенти

b < 10

10 £  b £ 15

b > 15

1

1,35

1,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Пойдевор учун k коэффициенти

Юмалоқ

Томонларини нисбати h =l/b га тенг бўлган тўғри тўртбурчакли

Тасмасимон

(h ³ 10)

1,0

1,4

1,8

2,4

3,2

5

0

0,000

0,000

0,000

0,000

0,000

0,000

0,000

0,000

0,4

0,090

0,100

0,100

0,100

0,100

0,100

0,100

0,104

0,8

0,179

0,200

0,200

0,200

0,200

0,200

0,200

0,208

1,2

0,266

0,299

0,300

0,300

0,300

0,300

0,300

0,311

1,6

0,348

0,380

0,394

0,397

0,397

0,397

0,397

0,412

2,0

0,411

0,446

0,472

0,482

0,486

0,486

0,486

0,511

2,4

0,461

0,499

0,538

0,556

0,565

0,567

0,567

0,605

2,8

0,501

0,542

0,592

0,618

0,635

0,640

0,640

0,687

3,2

0,532

0,577

0,637

0,671

0,696

0,707

0,709

0,763

3,6

0,558

0,606

0,676

0,717

0,750

0,768

0,772

0,831

4,0

0,579

0,630

0,708

0,756

0,796

0,820

0,830

0,892

4,4

0,596

0,650

0,735

0,789

0,837

0,867

0,883

0,949

4,8

0,611

0,668

0,759

0,819

0,873

0,908

0,932

1,001

5,2

0,634

0,683

0,780

0,844

0,904

0,948

0,977

1,050

5,6

0,635

0,697

0,798

0,867

0,933

0,1981

1,018

1,095

6,0

0,645

0,708

0,814

0,887

0,958

1,011

1,056

1,138

6,4

0,653

0,719

0,828

0,904

0,980

1,041

1,090

1,178

6,8

0,661

0,728

0,841

0,920

1,000

1,065

1,122

1,215

7,2

0,668

0,736

0,852

0,935

1,019

1,088

1,152

1,251

7,6

0,674

0,744

0,863

0,948

1,036

1,109

1,180

1,285

8,0

0,679

0,751

0,872

0,960

1,051

1,128

1,205

1,316

8,4

0,684

0,757

0,881

0,970

1,065

1,146

1,229

1,347

8,8

0,689

0,762

0,888

0,980

1,078

1,162

1,251

1,376

9,2

0,693

0,768

0,896

0,989

1,089

1,178

1,272

1,404

9,6

0,697

0,772

0,902

0,998

1,100

1,192

1,291

1,431

10,0

0,700

0,777

0,908

1,005

1,110

1,205

1,309

1,456

11,0

0,705

0,786

0,922

1,022

1,132

1,233

1,349

1,506

12,0

0,720

0,794

0,933

1,037

1,151

1,257

1,384

1,550

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. ни оралиқ қийматларида k коэффициенти қийматини интерполяция йўли билан аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Чизиқли-деформацияланувчи қатламнинг қалинлиги Н, m қуйидаги 2-формуладан аниқланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н = (Н0 + yb)kp, (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мос равишда лойли грунтлардан иборат заминлар учун 9 m ва 0,15 га тенг деб, қумли грунтларда эса 6 m ва 0,1 га тенг деб қабул қилиниши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kр — қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган коэффициент: пойдеворнинг остидаги ўртача босим р = 150 kPA бўлганда, kр = 0,8;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р = 150 kPA бўлганда, kр = 1,2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оралиқ қийматларда эса интерполяция билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Замин лойли ва қумли грунтлардан иборат бўлса, Н, m нинг қиймати қуйидаги формуладан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н = Нs + hcl/3, (3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нsзамин фақат қумли грунтдан иборат деб олиб, мазкур илованинг 2-формуласи бўйича ҳисобланган қатлам қалинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hcl — пойдевор таглигидан Нcl га тенг чуқурликкача чегарада лойли грунтлар қаламининг умумий қалинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нcl — асос фақат лойли грунтдан иборат деб олиб, ушбу илованинг 2-формуласи бўйича ҳисобланадиган Н нинг қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-расм. Чизиқли деформацияланадиган қатлам кўринишидаги заминнинг ҳисоблаш схемасидан фойдаланган ҳолда чўкишларни ҳисоблаш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилаётган объектлар пойдевор заминларининг чегаравий деформацияси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Бино ва иншоот

Пойдевор заминларининг чегаравий деформацияси

Чўкишнинг нисбий фарқи

(Ds/L)u

Қийшайиш iu

Чўкишнинг нисбий фарқи

(Ds/L)u

1. Тўлиқ каркасли бир қаватли ва кўп қаватли ишлаб-чиқариш ва жамоат бинолари:

темир-бетонли

0,002

-

10

темир-бетонли, темир-бетон камар ўрнатилган ёки яхлит ёпмали

ҳамда пўлатдан яхлит конструкцияли бино ва темир-бетонли

0,003

15

темир-бетон камарли ёки яхлит ёпмали

0,004

-

15

0,005

-

18

2. Конструкцияларида нотекис чўкишдан зўриқишлар ҳосил бўлмайдиган бино ва иншоотлар

0,006

-

20

3. Каркассиз кўп қаватли бино юк кўтарувчи девори қуйидагилардан иборат бўлган:

йирик панелдан

0,0016

-

12

йирик блоклардан ёки арматураланмаган терилган ғиштдан

0,0020

12

йирик блоклардан ёки арматураланмаган терилган ғиштдан, арматураланган, темир-бетон камарли ёки яхлит ёпмали ҳамда яхлит конструкцияли бино

0,0024

18

4. Темир-бетон конструкцияли элеватор иншоотлари:

битта пойдевор плитасига жойлашган яхлит конструкцияли ишчи бино ёки ем-хашак омбори

-

0,003

40

битта пойдевор плитасига жойлашган йиғма конструкцияли

-

0,003

30

яхлит конструкцияли алоҳида жойлашган ем-хашак омбори

«

0,004

40

битта пойдевор плитасига жойлашган йиғма конструкцияли

-

0,004

30

5.Тутун қувурлари Н, m баландликда:

Н £ 100

-

0,005

40

100 < Н £ 200

-

1/(2Н)

30

200 < Н £ 300

-

1/(2Н)

20

Н > 300

-

1/(2Н)

10

6. Баландлиги 100 m гача бўлган қаттиқ (бикр) бино ва иншоот 4 ва 5 ҳолатда келтирилганлардан мустасно

-

0,004

20

7. Антенна алоқа иншоотлари:

ерга уланган мачта стволлари

-

0,002

20

ерга уланган мачта стволлари,

электрдан ҳимоя қилинган

-

0,001

10

Радио минораси

0,002

-

-

Қисқа тўлқинли радиостанция минораси

0,0025

-

Минора (алоҳида блоклар)

0,001

-

8. Ҳаводан ўтказиладиган электр узатиш линияси таянчлари:

Оралиқдаги тўғри

0,003

-

-

Анкерли ва анкерли-бурчакли, оралиқ бурчакли, охирги, очиқ тақсимлаш қурилмаси портали

0,0025

Махсус ўтувчи

0,002

-

-

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Пойдевор заминини максимал чўкишини чегаравий қиймати табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Пойдевор заминини максимал чўкишини чегаравий қиймати табиий (сунъий) заминдаги алоҳида турган пойдеворга ёки алоҳида турган ростверкли (тасмасимон, устунли) қозиқ пойдеворга қурилаётган иншоотларга қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Нисбий эгилишни (букилиш) чегаравий қиймати 3 ҳолатда келтирилган 0.5(As/L) тенг қилиб, нисбий қайрилиш эса 0,25(Ds/L)u тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Нисбий чўкиш фарқини аниқлашда (Ds/L) ушбу жадвалдаги ҳолатда L деб горизонтал юк йўналишидаги пойдеворлар блоки ўқлари орасидаги масофа, чўзулувчи таянчларда эса сиқилган пойдевор ва анкер ўқлари орасидаги масофа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Замин горизонтал (нишаблиги 0,1 дан катта бўлмаган) мустаҳкам қатламли грунтлардан ташкил топган бўлса, чўкишни максимал ва ўртача чегаравий қийматини 20 фоизга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Кўпчувчан грунтлардан ташкил топган заминни кўтарилишини чегаравий қийматини қуйидагича қабул қилишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформацияни ушбу иловада келтирилган тегишли чегаравий миқдорларида максимал ва ўртача кўтарилиш 25 фоиз миқдорида ҳамда чўкишни нисбий фарқи 50 фоиз миқдорида нисбий эгилиш 0,25(Ds/L)u миқдорида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Алоҳида турдаги иншоотларни лойиҳалаш, қуриш ва улардан фойдаланиш тажрибаларини умумлаштириш асосида пойдевор заминини деформациясини чегаравий миқдорини ушбу иловада келтирилган миқдордан фарқли қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мавжуд бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Бино ва иншоот ҳолати тоифаси

Бино ва иншоот ҳолати хусусиятлари

I — нормал

Фойдаланиш шартлари бўйича шаҳарсозлик номлари ва қоидалари, лойиҳа ҳужжатлари талаблари бажарилиши, таъмирлаш ишларини бажариш талаб этилмайди

II — қониқарли

Материалларнинг ҳақиқий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, I гуруҳ чегаравий ҳолатларига оид норматив талаблар бажарилиши лозим
II гуруҳ чегаравий ҳолатларига тегишли талаблар бузилиши мумкин, бироқ нормал фойдаланиш шароитлари таъминланади.
Конструкцияларни кучайтирмасдан, маҳаллий шикастланишларни бартараф этиш орқали жорий таъмирлаш ўтказиш лозим

III — қониқарсиз

Норма талаблари бузилган бўлиб, бино ва иншоотнинг қулаш хавфи ва одамлар хавфсизлигига таҳдид мавжуд эмас.

Шикастланган конструкцияларнинг юк кўтариш қобилиятини кучайтириш ва қайта тиклаш ишлари бажарилиши керак.

IV — авария олди ёки авария ҳолатида

Мавжуд бузилишлар конструкцияни фойдаланишга яроқсизлигини, уларнинг қулаш хавфи ва конструкция жойлашган жойда одамларнинг бўлиши хавфлилигини кўрсатиш лозим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Техник ҳолат тоифаси иншоот қурилиш конструкцияларини техник кузатиш натижаларига кўра, шунингдек жумладан пойдеворни,пойдевор тубидаги замин грунтларини тадқиқ қилиши ҳисобга олиб белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Реконструкция қилинаётган ёки янги қурилаётган иншоотлар таъсир доирасида жойлашган иншоотлар техник ҳолати тоифасини етарли асосланганда оширишга йўл қўйилади, бунда реконструкция ёки ҳимоя тадбирлари лойиҳасида (атрофни ўраб турган иншоотлар учун) пойдевор ва иншоотни ер усти қисмини, шунингдек уни бикрлигини ошириш билан боғлиқ бўлган, кучайтириш ишларини бажариш кўзда тутилган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Бир қаватли ва кўп қаватли тарихий бинолар ёки юк кўтариш девори арматурасиз ғиштдан қурилган тарихий-маданий ёдгорликларни II-қониқарли тоифадан оширишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тарихий қурилишларга келтирилган конструктив схемадаги хизмат муддати 100 йилдан ортган бинолар киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Бино-иншоотларнинг техник кўрикдан ўтказиш натижаларидан фойдаланишга қуйидаги муддатларда йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техник ҳолати I — норматив ва II — қониқарли тоифасига кирувчи бино-иншоотлар учун техник кўрикдан ўтказилганидан кейин 3 йилгача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техник ҳолати III — қониқарсиз ва IV — авария олди ёки авария ҳолатидаги тоифасига кирувчи бино-иншоотлар учун эса 1,5 йилгача.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминининг қўшимча деформациясини чегараси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Иншоотлар

Биноларнинг техник ҳолатини тоифаси

Пойдевор заминини қўшимча деформация чегараси

Чўкишни нисбий фарқи (Ds/L)u

Максимал чўкиш  , cm

1. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори йирик панелли бинолар

I

0,0020

,0

II

0,0010

3,0

III

0,0007

2,0

2. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори ғиштдан ёки арматураланган йирик блокли бинолар

I

0,003

4,0

II

0,0015

3,0

III

0,001

2,0

3. Бир ва кўп қаватли каркассиз девори ғиштли ёки арматураланган йирик блокли ёки темир-бетон камарли бинолар

I

0,0035

5,0

II

0,0018

4,0

III

0,0012

3,0

4. Кўп ва бир қаватли юк кўтарувчи деворлари арматураланмаган ғиштли тарихий бинолар ёки тарихий-маданий ёдгорликлари

I

-

-

II

0,0009

1,5

III

0,0007

1,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. табиий заминдаги реконструкция қилинаётган бино ва иншоот ёки қозиқли ростверк, шунингдек замин ва пойдеворни кучайтиришда, алоҳида турган пойдевор заминини қўшимча чўкишини максимал чегаравий миқдори.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот тубига узлуксиз яхлит темир-бетон пойдевор плитасини ётқизишда қўшимча чўкишини ўртача чегаравий миқдори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. IV техник ҳолат тоифасидаги иншоотлар учун авариядан олдинги ёки авария ҳолатидаги пойдевор заминини қўшимча деформацияланишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминидаги мазкур ШНҚнинг 128-банди талаблари асосида аниқланган Нс сиқилувчан қатлам доирасида, деформация модули Е £ 1 MPa бўлган грунтлардан иборат бўлса ёки заминда мазкур ШНҚнинг 8-бобида келтирилган махсус грунтлар ётса, мазкур илованинг 1-жадвали қийматларидан фойдаланмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келтирилган миқдорлар ўрнига ушбу зоналар учун хусусиятли бўлган ва шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида минтақавий жадвал қийматларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Органик-минерал ва органик грунтларни физик-механик хоссалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Грунтларннинг 1 — 4-жадвалларда келтирилган хоссалари қийматларидан органик-минерал ва органик грунтлардан мазкур ШНҚнинг 285-бандига мувофиқ ташкил топган заминларни дастлабки баҳолаш учун фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Очиқ торфларни физик-механик хоссаларини ўртача миқдори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Кўрсаткич

Парчаланиш даражаси Ddp, фоизда, кўрсаткичлар миқдори

юқориги

пастки

5-20

21-30

31-40

>40

5-25

26-40

>40

Тўлиқ сувга тўйинган ҳолатдаги намлик, wsat бирлик миқдорида

14,5

12,5

11,8

10,0

11,5

7,5

5,8

Торф заррачаларини зичлиги rs, g/cm3

1,62

1,56

1,49

1,40

1,58

1,51

1,5

Тўлиқ намлик сиғимидаги деформация модули Е, MPa

0,11

0,15

0,23

0,25

0,15

0,24

0,31

Ён сиқилиш босими коэффициенти x

0,12

0,19

0,28

0,35

0,22

0,43

0,50

Консолидация коэффициенти сv, m2/йил

10

5

2

1

5

2

1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўмилган торфни физик-механик хоссаларини ўртача миқдори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Кўрсаткич

Парчаланиш даражаси Ddp, фоиз да, кўрсаткичлар миқдори

20-30

31-40

41-60

Грунтни зичлиги грунта r, g/cm3

1,0

1,05

1,2

Грунт заррачаларини зичлиги rs, g/cm3

1,5

1,60

1,80

Табиий намлиги w, бирлик миқдорида

3,0

2,2

1,7

Ғоваклик коэффициенти е

5,5

4,0

3,0

Ички ишқаланиш бурчаги j, gon.

22

12

10

Солиштирма боғланиш кучи с, kPA

20

25

30

Деформациия модули Е, MPa

1,1

2,0

3,0

Ён босим коэффициенти x

0,24

0,28

0,32

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўкиндиларни деформация моделини ўртача қиймати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Чўкинди

Ғоваклик коэффициенти е

Деформациия модули Е, MPa

Лойли қумли

0,8

5,1

1,2

3,3

Қумли лойли

0,9

2,0

1,6

1,2

Лойли

1,2

1,6

2,0

0,8

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чириндиларни физик-механик хусусиятлари миқдори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Жойлашган тури

Чириндини турлари

Моддалар таркиби

намлиги w, бирлик миқдорида

грунт заррачаларини зичлиги rs, g/cm3

ғоваклик коэффициенти е

деформациия модули Е, MPa (р=0,05 MPa) бўлганда

айланма қирқишга қаршилиги т , kPa

органик Ir, фоизда

карбонатли CaCO3, фоизда

Табиий ҳолатдаги зич бўлмаган

Кўлдаги сув тагида

Минералли

10-30

30

1,5-4,5

2,0-2,5

5-12

0,25-0,6

4-6

Ўртача минералли

30-50

30

3-6

1,8-2,0

9-12

0,1-0,3

2-4

кучсиз минералли

>50

30

6-20

1,4-1,8

12-25

0,03-0,1

<2

Ботқоқликдаги торф тагида

Минералли

10-30

30

1,2-3,7

2,0-2,5

4-12

0,4-0,8

12-13

Ўртача минералли

30-50

30

3-6

1,8-2,0

8-12

0,25-0,5

7-12

кучсизминералли

50-80

10-30

6-12

1,4-1,8

12-20

0,1-0,25

12-13

Табиий ҳолатда зичланган (кўл-ботқоқликдаги минерал чўкинди тубидаги)

Минералли

10-30

30

0,5-1,8

2,0-2,5

1,4-3

0,7-2

15-25

Ўртача минералли

30-50

30

1,5-2,5

1,8-2,0

3-5

0,4-1

10-20

Кучсиз минералли

>50

30

1,5-3,0

1,4-1,8

4-6

0,3-0,5

2-15

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элювиал грунтларни физик-механик хоссалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур ШНҚнинг 1 — 3-жадвалида келтирилган грунтларнинг хусусиятларини миқдоридан, ушбу грунтлардан ташкил топган заминни дастлабки баҳолаш учун мазкур ШНҚнинг 322 ва 326-бандларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Магматик тоғ жинсли элювил қоя грунтларни физик хоссалари ва сувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқ бўйича сиқилишга мустаҳкамлик чегараси Rc ни ўртача қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Қоя тошли грунтларни нураш даражаси бўйича турлари

Магматик тоғ жинсли элювил қоя грунтларни хоссалари

Зичлиги r, g/cm3

Ғоваклик коэффициенти е

Rc,

MPa

Сувда юмшаш даражаси

Кучсиз нураган

2,7 ортиқ

0,1 камроқ

5 дан кўпроқ

Юмшамайдиган

Нураган

2,5 < r £ 2,7

0,1 £ е £ 0,2

5 £ Rc £ 15

кам юмшайдиган

Кучли нураган

2,2 < r £ 2,5

0,2 дан ортиқ

5 дан камроқ

юмшайдиган

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Цементланган чўкинди жинсли элювиал қоя грунтларни сувга тўйинган ҳолатдаги бир ўқ бўйича сиқилишга мустаҳкамлигини чегаравий миқдори Rc
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Нураш даражаси

Кwr

Чўкинди жинсли элювиал қоя грунтлар учун Rc, MPa, миқдори

Аргилдитлар ва алевролитлар

Цементи кўпроқ қумтош

лойли

карбонатли

1 > Кwr ³ 0,95

12-20

30-50

50-95

0,95 > Кwr ³ 0,9

8-12

15-30

30-50

0,9 > Кwr ³ 0,85

5-8

7,5-15

10-30

0,85 > Кwr ³ 0,8

2,5-5,0

5,0-7,5

5-10

Кwr < 0,8

2,5 дан кам

5дан кам

5 дан кам

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йирик бўлакли элювиал грунтларни ҳар хил турида деформация модули
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Йирик бўлакли грунтлар турлари

Бошланғич ҳосил бўлувчи жинсларда деформация модули Е, MPa, ни миқдори

Магматик ва метаморфик

Чўкувчан цементланган

таркибида кварцли

кварцсиз

қумтош

Аргилдит ва алевролитлар

Палахса тошли

Кам эмас

60

Кам эмас

50

Кам эмас

50

Кам эмас

40

Нураган шағалли

40-60

35-50

40-50

35-40

Шағалли-кучсиз нураган дресвали

30-40

25-35

30-40

20-35

Кучли нураган дресвали

30 дан кам

25 дан кам

30 дан кам

20 дан кам

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
9-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилган ёки реконструкция қилинган бино ва иншоотлар таъсир ҳудудида жойлашган, атрофни ўраб турган бино ва иншоот пойдевори заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бино ва иншоот

Бино техник ҳолати тоифаси

Пойдевор заминини қўшимча чўкишини чегаравий миқдорлари

Чўкишни нисбий фарқи (Ds/L)u

Максимал чўкиш , cm

1. Бир қаватли ва икки қаватли тўлиқ темир-бетон каркасли фуқаро ва ишлаб чиқариш бинолари

I

0,0020

5,0

II

0,0010

3,0

III

0,0007

2,0

2. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори йирик панелли бинолар

I

0,0016

4,0

II

0,0008

3,0

III

0,0005

2,0

3. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори йирик блокли ёки арматурасиз ғиштли бинолар

I

0,0020

4,0

II

0,0010

3,0

III

0,0007

1,0

4. Кўп қаватли каркассиз юк кўтариш девори ғиштли ёки бетон блокли арматурадан ёки темир-бетондан камарли бинолар

I

0,0024

5,0

II

0,0015

3,0

III

0.0010

2,0

5. Кўп ва бир қаватли юк кўтарувчи деворлари арматураланмаган ғиштли тарихий бинолар, тарихий-маданий ёдгорликлари

I

-

-

II

0,0006

1,0

III

0,0004

0,5

6. Баланд бикр (қаттиқ) иншоотлар ва қувурлар

I

0,004

5,0

II

0,002

3

III

0,001

2,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. IV техник ҳолат тоифасидаги иншоотлар учун авария олди ёки авария пойдевор заминини қўшимча деформацияланишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Реконструкция қилинаётган бино ва иншоот пойдевори заминидаги, мазкур ШНҚнинг 128-бандига асосан аниқланган Нс сиқилувчан қатлам доирасида деформация модули Е £ 7 MPa бўлган грунтлардан иборат бўлса ёки заминда 8-бобида келтирилган махсус грунтлар ётса, ушбу жадвалдан қийматларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
10-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур илованинг 1 — 6-жадвалларида «+» ишораси билан геотехник кузатувда қайд этилиши керак бўлган кузатув параметрлари, «-» ишораси билан эса геотехник кузатувда қайд этилиши талаб этилмайдиган кузатув параметрлари белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда махсус техник шарт асосида геотехник кузатув ишларини олиб боришда, шунингдек илмий-техник йўналишда мазкур ШНҚнинг 21-бандига мувофиқ қўшимча равишда ушбу илованинг 1 — 4-жадвалларда келтирилмаган назорат параметрларини ҳам қайд этишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоотда махсус топшириқ асосида геотехник кузатув ишларини олиб боришда, шунингдек илмий-техник йўналишда мазкур ШНҚнинг 21-бандига мувофиқ қўшимча равишда ушбу илованинг 5-жадвалида келтирилмаган кузатув параметрларини (пойдевор таглиги оғиш бурчагининг қўшимча фарқи) ҳам қайд этишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни (атрофдаги бино ва иншоотлар грунт массивини ҳисобга олмаган ҳолда), пойдеворни ва янги қурилаётган бино ва иншоот конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Назорат қилинаётган параметрлари

III ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган иншоотни қуйидаги баландликларида Н, m

Н < 15

75 £ Н < 150

Н > 150

Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик тоифаси

III

I — II

III

I — III

1. Пойдевор чўкиши ва чўкишларни нисбий фарқи

+

+

+

+

2. Қийшайиш

+

+

+

+

3. Пойдевор таглиги тубидаги кучланиш

-

+1

+1

+2

4. Замин грунтини қатламлаб чўкиши

-

-

+1

+

5. Қозиқ қадами тубидаги заминдаги ва қозиқ танасидаги кучланиш

-

-

+3

+

6. Ер ости қисми конструкциясидаги (пойдеворлар, устунлар ва ёпмалар) кучланиш

-

-

-

+

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Плита ва плита-қозиқли пойдеворлар учун иншоот баландлиги 100 m дан юқори бўлганда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Плита ва плита-қозиқли пойдеворлар учун бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Иншоот баландлиги 100 m дан юқори бўлганда бажарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу илованинг 1-жадвалидаги 1-ҳолатда пойдеворларга котлованни қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетондан тайёрланган («грунт қаридаги девор» технологияси, бурғилаб қоқиб киргизиладиган қозиқлар) юк кўтарувчи ва ўровчи конструкцияларини ҳам киритиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. III ва IV хавф-хатар тоифасидаги иншоотларнинг баландлиги Н < 75 m ва муҳандислик-геологик шароити I-II мураккаблик тоифасида бўлганда махсус техник шарт асосида геотехник кузатув олиб боришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заминни (атрофдаги иншоотларнинг грунт массивини ҳисобга олмаган ҳолда), пойдеворни ва реконструкция қилинаётган иншоот конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Назорат қилинаётган параметрлари

Реконструкция қилинаётган иншоот

Хавф-хатар тоифасидаги

Ноёб, тарихий бинолар, тарихий-маданий ёдгорликлари

II

I

1. Пойдеворнинг қўшимча чўкиш ва қўшимча чўкишнинг нисбий фарқи

+

+

+

2. Қўшимча қийшайиш

+

+

+

3. Пойдевор таглиги тубидаги кучланиш

-

-

+

4. Замин грунтини қатламлаб чўкиши

-

-

+1

5. Қозиқ қадами тубидаги заминдаги ва қозиқ танасидаги кучланиш

-

-

+2

6. Ер ости қисми конструкциясидаги (пойдеворлар, устунлар ва ёпмалар) кучланиш

-

-

+1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Бино ва иншоот баландлиги 75 m дан юқори бўлганда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Пойдеворни кучайтирувчи қозиқлар учун бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ушбу илованинг 2-жадвалдаги 1-ҳолатда пойдеворларга котлованни қуйма ёки йиғма-қуйма темир-бетондан тайёрланган («грунт қаридаги девор» технологияси, бурғилаб қоқиб киргизиладиган қозиқлар) юк кўтарувчи ва ўровчи конструкцияларини ҳам киритиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган бино ва иншоот котловани ўровчи конструкциясини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Назорат қилинаётган параметрлари

Котлован чуқурлиги Нк, m бўлганда

5 £ Нк < 10

10 £ Нк < 15

Нк ³ 15

Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси

II

III

I-III

III

I-III

1. Ўровчи дамба устки қисмини горизонтал кўчиши

+

+

+

+

+

2. Ўровчи дамбани баландлиги бўйича горизонтал кўчиши

+

+

+

+

+

3. Пўлат тиргакдаги кучланиш

-

-

+1

+1

+

4. Анкер қурилма тортқичидаги кучланиш

-

-

-

+

+

5. Ўровчи конструкция арматураси ва бетонидаги кучланиш

-

-

-

-

+2

6. Ёпма ҳимоясида котлованни қазишда ёпма арматураси ва бетонидаги кучланиш

-

-

-

-

+2

7. Ўровчи конструкция ташқарисида грунтни музлаш чуқурлиги ва ҳарорати

+3

+3

+3

+3

+3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Тиргакнинг умумий узунлиги 25 m дан катта бўлганда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Котлован чуқурлиги 20 m дан катта бўлганда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ўровчи конструкция ташқарисида кўпчувчи грунтлар мавжуд бўлганда ва ишларни қиш даврида бажарганда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV хавф-хатар тоифасидаги янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган бино ва иншоотни ўраб турган грунт массивини геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Назорат қилинаётган параметрлари

Котлован чуқурлиги Нк, m

5 £ Нк < 10

10 £ Нк < 15

Нк ³ 15

Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси

II

III

I-II

III

I-III

1. Юзадаги грунт маркасини вертикал кўчиши

+

+

+

+

+

2. Юзадаги грунт маркасини горизонтал кўчиши

-

+

+

+

+

3. Ер ости сувлари сатҳи

-

+1

+1

+

+

4. Грунт массивини чуқурлиги бўйича вертикал кўчиши

-

-

-

+2

+2

5. Грунт массивини чуқурлиги бўйича горизонтал кўчиши

-

-

-

+2

+2

6. Ер ости сувлари ҳарорати ва кимёвий таркиби

+2

+2

+2

+2

+2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ер ости сувларининг прогноз қилинаётган сув сатҳи котлован тубидан юқорида жойлашганда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Махсус техник шарт асосида бажарилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилган (реконструкция қилинаётган) бино ва иншоотлар ёки ер ости муҳандислик коммуникацияларининг таъсир доирасида жойлашган қурилишни ўраб турувчи (ер ости муҳандислик коммуникацияларини ҳисобга олмаган ҳолда) иншоотларни геотехник кузатувда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Назорат қилинадиган параметрлари

Котлован чуқурлиги Нк, m да

Нк < 10

Нк ³ 10

Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси

I-II

III

1. Пойдеворни қўшимча чўкиши ва уларнинг нисбий фарқи

+

+

+

2. Конструкция деформацияланиши, шу жумладан дарзни очилиш кенглиги ва ҳосил бўлиш чуқурлиги

+

+

+

3. Қўшимча қийшайиш

-

+1

+

4. Конструкция ва пойдеворни горизонтал кўчиши

-

-

+

5. Динамик ва тебранма таъсирни ўлчаш

+2

+2

+2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Атрофдаги биноларнинг баландлиги 75 m дан ортиқ бўлганда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Махсус техник шарт асосида бажарилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Геотехник кузатув жараёнида иншоотларнинг конструкциясини бузилишини аниқлаш учун атрофдаги биноларнинг даврий равишда кўз билан кузатиш ишларини ўтказиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Янги қурилган бино ва иншоот ёки ер ости муҳандислик коммуникациялар таъсир доирасида жойлашган ер ости муҳандислик коммуникацияларини геотехник кузатувларини бажаришда назорат қилинадиган параметрлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-жадвал

Назорат қилинадиган параметрлари

Котлован чуқурлиги Нк, m

Нк < 10

Нк ³ 10

Муҳандислик-геологик шароитни мураккаблик даражаси

I-II

III

1. Люк, қудуқ ва бошқа юзага чиқиб турган конструкциялар қопқоқларини қўшимча чўкиши

+

+

+

2. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси қўшимча чўкиши

-

+

+

3. Люк, қудуқ ва бошқа юзага чиқиб турган конструкциялар қопқоқларини горизонтал кўчиши

-

+

+

4. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси деформацияси

-

+1

+

5. Ўтказувчи ва ярим ўтказувчи коллектор конструкцияси қопламаси горизонтал кўчиши

-

-

+

6. Динамик ва тебранма таъсирни ўлчаш

+1

+1

+1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Махсус техник шарт асосида бажаришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ер ости муҳандислик коммуникацияларининг геотехник мониторинги жараёнида муҳандислик коммуникациялари йўналиши бўйлаб ер юзасининг ҳолатини ҳамда ўтиш ва ярим ўтиш коллекторларининг қоплама конструкцияларини кўз билан (визуал) кузатиш ишлари олиб борилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
11-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёсс ва лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари жадваллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Асосий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари қуйидаги мақсадлар учун мўлжалланган бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино ва иншоотларнинг чегаравий ҳолатлари бўйича дастлабки ҳисоблашлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II синфга мансуб бино ва иншоотларнинг заминлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳаво электр тармоғи ва алоқа линиялари таянчларининг заминларини, уларнинг қайси синф тоифасига мансублигидан қатъий назар, узил-кесил ҳисоблашларини амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Кўрсаткичларни танлаш тартибини аниқлаш белгилари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш тартиби уларнинг турлари, келиб чиқиши, ёши ва зичлиги ҳамда намлигига кўра аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Лёссимон грунтларнинг келиб чиқиши ва ёшига тааллуқлилигини белгилашда, уларга тегишли номлар уларнинг келиб чиқиши ва ундан кейинги вақт давомида ўзгариш шароитларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинганлигини эътиборга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида кенг тарқалган қуйидаги генезис ва ёшдаги лёссимон грунтлар учун келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўрта тўртламчи давр пролювиал ётқизиқлари — пQ2 — тоғолди ва қадимги террасаларда муваққат (вақтинчалик) оқимлар ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори тўртламчи давр пролювиал-аллювиал ётқизиклари — паQ3 — муваққат (вақтинчалик) оқимлар ва қисман дарё оқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳозирги замон даври аллювиал ётқизиқлари — αQ4 — дарё оқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ажратилмаган юқори тўртламчи ва ҳозирги замон даврлари аллювиал ётқизиқлари — аQ3-4дарё окқимлари ёрдамида ётқизилган ётқизиқлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Лёссимон грунтларнинг турлари қайишқоқлик сонига (Ir, фоиз) боғлиқ равишда ГОСТ 25100-2020 асосан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу таснифнома бўйича лёссимон грунтлар қуйидаги турларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойли қум (супес)лар - Iп; ≤ 7;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қумли лой (суглинок)лар - Iп; ≤ 7-17;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гиллар — Iп; > 17.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қайишқоқлик сони ГОСТ 5180-2015 талабларига кўра грунт намлигининг оқиш чегарасидан Л, фоиз) ёйиш чегарасини п, фоиз) айириш орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Iп = ωЛ — ωп.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Лёссимон грунтларнинг зичлиги уларнинг умумий ғоваклиги (не, %) бўйича намлиги эса Ср, ўлчамсиз бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Умумий ғоваклик ва намлик даражаси қуйидаги формулалар ёрдамида аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sr= W‧ρс /э‧ρw;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ρд — қуруқ ҳолатдаги грунт зичлиги, kg/cm3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ρс — грунт заррачаларининг зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
W — грунтнинг табиий намлиги, ўлчамсиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е — ғоваклик коэффициенти, ўлчамсиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ρw — сувнинг зичлиги, ρw ≈1g/cm3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуруқ грунт зичлиги, грунт зарралари зичлиги ва грунтнинг табиий намлиги ГОСТ 5180-2015 талабларига мувофиқ аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Ўзбекистон Республикадаги лёссимон грунтларнинг меъёрий ва ҳисобий кўрсаткичлари сифатида қуйидагилар қабул қилинган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички ишқаланиш бурчаги (φ) — меъёрий ва ҳисобий миқдорлари, gon.;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
солиштирма илашиш (С) — меъёрий ва ҳисобий миқдорлари, kPA;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
умумий деформация модули (Е), MPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформация модулнинг ўзгарувчанлик даражаси α (α = Этабсув ) — меъёрий миқдорлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0,1, 0,2, 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлик (εсл) — норматив миқдорлари, ўлчамсиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкувчанликнинг бошланғич босими (Рпр) — норматив миқдорлар, MPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари ҳар бир муҳандис геологик элемент учун танлаб олинади ва белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Муҳандис-геологик элементлар мазкур ШНҚда қабул қилинган аниқлаш белгилари тизимлари асосида ва ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ ажратилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Муҳандислик геологиясида лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш учун, уларга ажратилган махсус белгиларнинг хусусий миқдорларини умумлаштириш орқали олинган меъёрий кўрсаткичлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг миқдорий жиҳатдан тафсифланувчи аниқлаш белгилари турли (турдош бўлмаган) ҳолларда, уларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш аниқлаш белгиларининг хусусий миқдорлари асосида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш керак бўлган ҳолларда, грунтларнинг умумий ғоваклиги (н0) ва уларни бурғқудуқлардан грунт-намуна олгич (грунтонос)лар ёрдамида олиш жараёнида содир бўладиган тизимли ўзгаришлар ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу аниқлик грунтларнинг зичлиги миқдорига 1-жадвалда келтирилган тузатишлар (Δн0) ёрдамида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Монолитлар олинадиган чуқурлик,

m

Iп, фоиз

+ Δн0

≤ 5,0

≤7,0

7,1-17,0

>17,0

4,0

3,4

3,0

5,1 — 10,0

<7,0

7,1-17,0

>17,0

3,0

3,0

2,6

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Ер ости сувлари сатҳидан пастда жойлашган лёссимон грунтларнинг меъёрий ва ҳисобий кўрсаткичларини танлаш ва белгилаш керак бўлган ҳолларда, лёссимон грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформациявий хусусиятлари (φ, С, Е)га 2-жадвалда келтирилган тузатишлар ёрдамида аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Монолитлар олинадиган чуқурлик, m

Iп, фоиз

φ

С

Е

Тузатишлар коэффициентларининг норматив миқдорлари

≤5,0

1-7,0

7,1-17,0

>17,0

0,96

0,94

0,95

0,57

0,65

0,77

0,80

0,82

0,84

5,1-10,0

1-7,0

7,1-17,0

>17,0

0,96

0,95

0,95

0,58

0,59

0,60

0,85

0,85

0,86

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Қуруқ, сувга тўйинмаган, қалинлиги 15 m дан ортиқ бўлган лёссимон грунтларнинг чўкувчанлигини баҳолаш, уларнинг грунт шароитига мувофиқ қайси турга киришини аниқлаш мақсадида қўшимча лаборатория аниқлашлари натижалари бўйича амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунинг учун бу грунтларнинг 5 m дан ортиқ чуқурликдан ер ости сувлари сатҳигача, ёки чўкувчан бўлмаган қатлам тўшамасининг томигача бўлган оралиқдан монолитлар олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу монолитлар ёрдамида лаборатория шароитида грунтларнинг нисбий чўкувчанлиги аниқланиши керак. Бунда, монолитлар ҳар 2 m дан ошмайдиган оралиқлардан олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
12-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг лёссимон грунтлар хусусиятларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари жадваллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ТОШКЕНТОЛДИ — МИРЗАЧЎЛ ТУМАНИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon.

27

27

27

26

26

26

25

25

25

φИИ

25

25

25

24

24

24

23

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

24

19

15

12

9

7

5

5

5

CИИ

18

14

10

7

6

5

3

3

3

13

9

7

5

4

3

1

1

1

7 — 17

φҲ

gon.

26

26

26

25

25

25

24

24

24

φИИ

25

25

25

24

24

24

23

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

35

29

24

20

17

14

10

8

8

CИИ

22

19

16

13

11

9

5

4

4

15

12

9

7

6

5

3

2

2

>17

φҲ

gon.

25

25

24

24

24

24

23

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

kPa

45

39

34

29

25

22

16

CИИ

30

26

22

18

15

13

8

20

17

13

11

9

7

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пαQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, %

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon.

28

28

28

27

27

27

26

26

26

φИИ

26

26

26

25

25

25

24

24

24

φИ

25

25

25

24

24

24

23

23

23

kPa

20

17

14

12

10

9

8

8

7

CИИ

13

11

9

07

6

5

5

5

4

10

7

6

05

4

3

3

2

2

7 — 17

φҲ

gon

27

27

27

26

26

26

25

25

25

φИИ

25

25

25

24

24

24

23

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

28

24

21

18

15

13

11

10

9

CИИ

20

17

14

12

10

8

7

6

5

14

11

9

07

6

5

4

3

2

>17

φҲ

gon

25

25

25

25

24

24

24

24

φИИ

23

23

23

23

22

22

22

22

φИ

22

22

22

22

21

21

21

21

kPa

45

38

32

27

24

21

18

16

CИИ

29

24

20

17

14

12

10

8

23

18

14

11

9

7

6

5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, αQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

27

27

26

26

26

26

25

25

φИИ

25

25

24

24

24

24

23

23

φИ

24

24

23

23

23

23

22

22

kPa

24

20

17

15

13

11

9

8

CИИ

18

14

12

10

8

7

6

5

13

10

8

6

5

4

3

2

7 — 17

φҲ

gon

27

27

26

26

26

26

25

25

φИИ

25

25

25

25

24

24

24

24

φИ

24

24

24

24

23

23

23

23

kPa

30

26

22

19

17

15

13

11

CИИ

22

18

15

13

11

9

7

6

14

11

9

7

5

4

3

3

>17

φҲ

gon

25

25

24

24

24

24

23

23

φИИ

23

23

23

23

22

22

22

22

φИ

22

22

22

22

21

21

21

21

kPa

14

35

31

27

23

19

16

13

CИИ

32

27

23

19

15

12

9

7

20

16

13

10

8

6

4

3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

12,5

11,5

10,5

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

α

 —

1,9

2,1

2,1

2,1

2,1

2,6

2,8

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,0

8,5

7,5

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,5

1,5

1,6

1,7

1,7

1,7

1,8

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,6

1,6

>0.80

Е

МРа

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

4,0

3,0

2,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

13,0

152,0

11,0

10,5

9,5

9,0

8,0

7,0

α

 —

2,2

2,2

2,2

2,3

2,7

3,0

3,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,0

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,6

1,6

1,8

1,8

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

2,5

>17

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

α

 —

1,6

1,7

1,8

1,8

2,0

2,1

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

5,5

4,5

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,5

1,6

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,1

1,1

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

>0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,0

5,5

5,0

4,0

3,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,5

7,5

7,0

6,0

5,5

α

 —

1,7

1,7

1,8

1,9

1,9

2,3

2,4

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,0

8,5

7,5

6,5

6,0

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,7

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

5,0

4,0

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,0

2,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,5

9,5

8,5

7,5

7,0

6,0

α

 —

1,8

1,8

1,9

2,1

2,1

2,1

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,0

7,5

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,6

1,6

1,6

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

7,0

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

9,0

8,5

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

α

 —

1,8

1,9

1,9

1,9

1,9

2,0

0.41 — 0.60

Е

МРа

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

5,0

4,0

3,5

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,0

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

>0.80

Е

МРа

5,5

5,0

4,5

4,0

4,0

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп Қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,0

7,0

6,5

5,5

α

 —

1,6

1,7

1,8

1,8

2,0

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,0

7,0

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,5

1,5

1,6

1,6

1,6

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

4,5

4,0

α

 —

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

5,5

4,5

α

 —

1,6

1,6

1,6

1,7

1,7

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

9,0

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,4

1,4

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

7,5

7,0

6,0

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

7,0

6,0

5,5

5,0

4,0

3,5

2,5

>17

≤0.40

Е

МРа

9,0

8,5

7,5

7,0

6,0

5,5

4,5

α

 —

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

5,0

4,5

4,0

4,0

3,5

3,0

2,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

≤0.40

εсл1

 —

0,006

0,009

0,013

0,018

0,022

0,027

0,034

0,041

εсл2

0,09

0,015

0,020

0,026

0,033

0,041

0,051

0,065

εсл3

0,015

0,022

0,029

0,037

0,045

0,055

0,065

0,080

Псл

МРа

0,22

0,12

0,08

0,05

0,05

0,04

0,03

0,02

0.41 — 0.60

εсл1

 —

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

εсл2

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,026

0,032

0,039

εсл3

0,010

0,014

0,018

0,021

0,025

0,030

0,036

0,043

0,052

Псл

МРа

0,30

0,23

0,18

0,13

0,09

0,07

0,06

0,05

0,05

0.61 — 0.80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,007

0,009

0,011

0,014

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

0,023

εсл3

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,023

0,028

Псл

МРа

<0,30

<0,30

<0,30

0,23

0,16

0,12

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

≤0.40

εсл1

 —

0,006

0,010

0,014

0,018

0,022

0,027

0,033

0,040

εсл2

0,010

0,015

0,021

0,027

0,033

0,040

0,049

0,031

εсл3

0,015

0,021

0,028

0,036

0,045

0,054

0,064

0,075

Псл

МРа

0,20

0,10

0,07

0,05

0,04

0,04

0,03

0,02

0.41 — 0.60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,025

εсл2

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,026

0,032

0,040

εсл3

0,008

0,011

0,015

0,019

0,024

0,030

0,037

0,045

0,055

Псл

МРа

>0,30

0,28

0,20

0,12

0,09

0,07

0,05

0,05

0,04

0.61 — 0.80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,024

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,021

0,025

0,031

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,18

0,13

0,09

0,07

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, пQ2, Iп = >17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

0,022

εсл2

0,008

0,011

0,014

0,017

0,022

0,028

0,035

εсл3

0,011

0,015

0,020

0,026

0,033

0,041

0,050

Псл

МРа

0,26

0,18

0,14

0,10

0,08

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,010

0,014

0,018

0,022

0,028

εсл3

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

0,023

0,029

0,034

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,25

0,18

0,13

0,10

0,08

0,06

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,014

εсл3

0,007

0,008

0,009

0,011

0,013

0,016

0,019

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,28

0,22

0,18

0,12

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, апQ3, Iп = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006

0,008

0,011

0,015

0,019

0,023

0,027

0,034

εсл2

0,012

0,016

0,022

0,028

0,035

0,042

0,049

0,057

εсл3

0,018

0,025

0,032

0,039

0,046

0,055

0,065

0,075

Псл

МРа

0,17

0,13

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

0,022

εсл2

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

0,028

0,034

εсл3

0,007

0,011

0,016

0,021

0,026

0,031

0,037

0,045

0,055

Псл

МРа

>0,30

0,28

0,20

0,15

0,12

0,09

0,07

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004.

0,005

0,006

0,007

0,008

0,011

εсл2

0,003

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

0,019

εсл3

0,006

0,007

0,009

0,012

0,014

0,017

0,020

0,025

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,22

0,18

0,15

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл райони, апQ3 Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,023

0,028

εсл2

0,009

0,013

0,017

0,022

0,027

0,033

0,040

0,049

εсл3

0,015

0,020

0,026

0,032

0,039

0,047

0,057

0,068

Псл

МРа

0,22

0,15

0,12

0,08

0,07

0,06

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,039

0,024

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,0! 9

0,024

0,029

0,036

εсл3

0,007

0,010

0,014

0,038

0,023

0,029

0,035

0,043

0,053

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,27

0,35

0,10

0,08

0,07

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,014

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

0,021

εсл3

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,020

0,023

0,028

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,26

0,20

0,16

0,12

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, апQ3, Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

εсл2

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,025

εсл3

0,007

0,010

0,013

0,017

0,021

0,023

0,032

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,20

0,14

0,10

0,08

0,07

0,41 — 0,60

εсл1

0,002

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,010

0,033

εсл2

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

εсл3

0,004

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

0,024

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,30

0,22

0,16

0,10

0,08

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,002

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

εсл2

0,002

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

εсл3

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

>0,30

0,30

0,20

0,15

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл райони, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,025

0,030

εсл2

0,012

0,015

0,018

0,023

0,028

0,033

0,038

εсл3

0,016

0,020

0,024

0,029

0,034

0,040

0,047

Псл

МРа

0,14

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,027

εсл3

0,006

0,009

0,013

0,015

0,019

0,023

0,028

0,035

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,24

0,18

0,10

0,08

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

εсл3

0,006

0,007

0,009

0,012

0,014

0,017

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,25

0,20

0,15

0,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4 Iп =7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

εсл2

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

0,028

εсл3

0,012

0,015

0,018

0,022

0,025

0,030

0,035

Псл

МРа

0,25

0,20

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019

0,024

εсл3

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,020

0,024

0,028

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,26

0,20

0,13

0,09

0,07

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

.0,006

0,008

0,010

0,013

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

εсл3

0,005

0,007

0,009

0,012

0,014

0,017

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,25

0,20

0,10

0,08

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкентолди-Мирзачўл тумани, аQ4, Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,020

εсл2

0,005.

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,021

0,026

εсл3

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,022

0,027

0,032

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,25

0,17

0,10

0,08

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,011

0,014

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,014

0,018

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

0,022

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,20

0,15

0,09

0,07

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

εсл3

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,014

0,018

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,15

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ФАРҒОНА ВОДИЙСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

28

28

27

27

26

26

26

25

25

φИИ

26

26

25

25

24

24

24

23

23

φИ

25

25

24

24

23

23

23

22

22

kPa

22

18

15

12

10

9

8

7

6

CИИ

15

12

9

7

6

5

4

4

3

10

4

5

4

3

2

2

1

1

7 — 17

φҲ

gon

26

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

24

24

23

23

23

23

φИ

23

23

23

23

23

22

22

22

22

kPa

29

24

19

15

13

11

9

8

7

CИИ

19

15

12

10

8

7

7

6

5

13

10

7

6

5

4

3

3

2

>17

φҲ

gon

25

25

25

24

24

24

23

23

φИИ

23

23

23

23

23

22

22

22

φИ

22

22

22

22

22

21

21

21

kPa

38

33

28

25

21

18

15

13

CИИ

29

24

20

17

14

12

9

7

21

17

13

11

9

7

5

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

In

қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

27

27

27

26

26

26

26

25

25

φИИ

25

25

25

24

24

24

24

24

24

φИ

24

24

24

23

23

23

23

23

23

kPa

18

15

13

9

9

8

7

7

6

CИИ

13

10

8

5

5

5

4

4

3

9

7

5

3

3

2

2

1

1

7 — 17

φҲ

gon

26

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

23

23

23

23

23

23

φИ

23

23

23

22

22

22

22

22

22

kPa

26

22

19

12

14

12

10

9

8

CИИ

21

16

13

7

9

7

6

5

4

15

11

9

4

5

4

3

3

2

>17

φҲ

gon

25

25

24

24

24

24

23

23

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

21

kPa

35

30

27

18

20

18

16

14

CИИ

26

22

18

10

13

10

8

7

20

16

13

7

9

7

6

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

In

қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

24

23

23

23

23

φИ

23

23

23

23

22

22

22

22

kPa

21

18

15

133

11

10

9

8

CИИ

15

12

10

9

8

7

6

5

10

8

6

5

4

3

2

2

7 — 17

φҲ

gon

26

26

26

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

23

23

23

22

22

φИ

23

23

23

22

22

22

21

21

kPa

27

23

20

17

15

13

12

11

CИИ

19

16

14

12

10

8

7

6

12

10

8

6

5

4

3

2

>17

φҲ

gon

25

25

25

24

24

24

23

23

φИИ

24

24

24

23

23

23

22

22

φИ

23

23

23

22

22

22

21

21

kPa

40

35

30

26

23

20

18

16

CИИ

30

25

21

18

15

13

11

9

17

14

12

10

8

7

6

5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

In

қайишқоқлик сони

Sr

Намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Фарғона водийси, пQ2

Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг

норматив қийматлари

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,5

9,5

9,0

8,0

7,0

6,5

α

 —

2,0

2,0

2,1

2,1

2,2

2,3

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

10,0

9,5

9,0

8,0

7,5

7,0

6,5

5,5

α

 —

1,6

1,7

1,7

1,8

1,8

1,9

2,0

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

9,0

8,5

7,5

7,0

6,0

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

12,5

11,5

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

α

 —

2,3

2,3

2,4

2,4

2,4

1,4

2,6

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

10,0

9,0

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,7

1,8

1,8

1,9

1,9

1,9

1,9

1,9

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,2

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

4,0

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

α

 —

1,9

1,9

1,9

1,9

2,0

2,0

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,5

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

In

қайишқоқлик сони

Sr

Намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

α

 —

1,7

1,7

1,8

1,9

1,9

2,3

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,4

1,4

1,5

1,5

1,6

1,6

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

α

 —

1,1

1,1

1,1

1,2

1,2

1,2

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

12,5

11,5

10,5

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

α

 —

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,1

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,5

9,5

9,0

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

α

 —

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,5

4,0

3,5

>17

≤0.40

Е

МРа

11,0

10,0

9,0

8,5

7,5

7,0

6,0

α

 —

2,2

2,2

2,3

2,3

2,3

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

9,0

8,5

7,5

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

5,0

4,5

4,5

4,0

3,5

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

In

қайишқоқлик сони

Sr

Намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

9,5

8,5

7,5

7,0

6,0

α

 —

1,9

1,9

1,9

1,9

2,1

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,5

8,5

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,7

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,2

1,2

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

8,5

7,5

7,0

6,0

α

 —

2,0

2,0

2,1

2,4

2,5

2,8

0.41 — 0.60

Е

МРа

9,0

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,5

1,5

1,6

1,6

1,8

2,0

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

α

 —

1,2

1,3

1,3

1,3

1,5

1,5

1,6

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

2,5

>17

≤0.40

Е

МРа

10,0

9,5

9,0

8,5

7,5

7,0

6,5

α

 —

2,1

2,1

2,2

2,2

2,2

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

9,0

8,5

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

5,0

4,5

4,5

4,0

3,5

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, пQ2 In = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,011

0,05

0,020

0,025

0,030

0,036

0,043

0,050

εсл2

0,019

0,024

0,030

0,036

0,042

0,049

0,057

0,065

εсл3

0,027

0,033

0,039

0,046

0,053

0,060

0,068

0,078

Псл

МРа

0,09

0,07

0,05

0,04

0,03

0,03

0,02

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,024

0,028

εсл2

0,007

0,010

0,014

0,018

0,022

0,027

0,032

0,038

0,046

εсл3

0,012

0,015

0,020

0,026

0,032

0,038

0,045

00,54

0,064

Псл

МРа

0,26

0,20

0,15

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,019

0,024

0,031

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,0015

0,019

0,024

0,030

0,037

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,19

0,14

0,10

0,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, пQ2 In = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,012

0,016

0,020

0,025

0,030

0,037

0,045

0,055

εсл2

0,020

0,025

0,030

0,036

0,043

0,051

0,061

0,075

εсл3

0,026

0,032

0,038

0,045

0,053

0,062

0,072

0,085

Псл

МРа

0,09

0,07

0,05

0,04

0,03

0,03

0,02

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,007

0,008

0,009

0,011

0,013

0,018

0,018

0,021

0,025

εсл2

0,010

0,013

0,015

0,018

0,022

0,029

0,029

0,035

0,041

εсл3

0,013

0,017

0,021

0,025

0,031

0,042

0,042

0,049

0,058

Псл

МРа

0,20

0,14

0,12

0,09

0,08

0,07

0,06

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,014

0,037

εсл2

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

0,021

0,025

εсл3

0,008

0,011

0,013

0,017

0,020

0,024

0,028

0,034

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,20

0,16

0,13

0,09

0,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, пQ2 In >17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006

0,008

0,012

0,015

0,018

0,022

0,027

εсл2

0,009

0,013

0,018

0,023

0,028

0,035

0,042

εсл3

0,013

0,019

0,024

0,030

0,036

0,042

0,053

Псл

МРа

0,24

0,14

0,08

0,07

0,06

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

εсл2

0,004

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,024

0,030

εсл3

0,006

0,009

0,012

0,016

0,020

0,024

0,029

0,036

Псл

МРа

 —

>0,30

>0,30

0,23

0,35

0,09.

0,98

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003'

0,004

0,006

0,008

0,012

0,016

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,013

0,016

0,021

0,026

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,28

0,20

0,14

0,08

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, апQ3 In = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,008

0,011

0,014

0,018

9,023

0,027

0,032

0.038

εсл2

0,014

0,020

0,025

0,031

0,037

0,043

0,052

0,063

εсл3

0,022

0,030

0,036

0,044

0,952

0,061

0,070

0,082

Псл

МРа

0,13

0,09

0,007

0,06

0,05

0,04

0,03

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

0,02!

0,027

εсл2

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,026

0,032

0,040

εсл3

0,010

0,14

0,018

0,023

0,028

0,034

0,040

0,048

0,058

Псл

МРа

0,30

0,24

9,19

0,14

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,083

0,004

0,005

0,006

0,008

0,01.0

0,012

0,014

εсл2

0,005

0,006

0,907

0,009

0,912

0,014

0,017

0,021

εсл3

0,007

0,008

0,010

0,013

0,015

0,019

0,023

0,027

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0, 03

0,23

0,15

0,10

0,09

0,08

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, апQ3 In = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,010

0,013

0,017

0,022

0,027

0,833

0,040

εсл2

0,016

0,021

0,026

0,831

0,037

0,044

0,053

0,065

εсл3

0,025

0,030

8,036

6,043

0,059

0,058.

0,067

0,078

Псл

МРа

0,14

0,10

0,88

0,06

0,05

0,04

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,004

0,005

0,007

0,009

8,011

0,014

11017

0,021

0,026

εсл2

0,008

0,011

0,014

0,017

8,021

9,025

0,029

0,035

0,042

εсл3

0,012

0,016

0,020

8,025

0,030

0,035

0,042

0,050

0,059

Псл

МРа

0,25

0,19

0,14

0,12

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

6,003

0,004

0,005

0,086

3,90С

0,019

0,013

0,016

εсл2

0,007

0,008

0,0

0,013

0,016

9,018

0,021

0,025

εсл3

0,009

0,011

0,0014

0,017

0,820

0.024

0,028

0,033

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,20

0,16

0,14

0,10

8,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, апQ3 In = 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,020

εсл2

0,007

0,010

0,014

0,018

0,023

0,027

0,033

εсл3

0,011

0,035

0,019

0,024

0,029

0,036

0,043

Псл

МРа

0,27

0,20

0,14

0,10

0,09

0,07

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,037

0,021

0,026

εсл3

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

0,028

0,034

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,24

0,18

0,14

0,10

0,08

0,06

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,008

0,010

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,035

εсл3

0,005

0,006

0,008

0,011

0,014

0,0174

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,28

0,20

0,14

0,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

0,027

εсл2

0,013

0,016

0,020

0,024.

0,029

. 0,034

0,041

εсл3

0,019

0,023

0,028

. 0,033

0,039

0,046

0,053

Псл

МРа

0,15

0,12

0,09

0,07

0,06

0,05.

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

εсл2

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

0,031

εсл3

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

0,027

0,032

0,038

Псл

МРа

>0,30

0,25

0,18

0,14

0,09

0,07

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,013

0,015

0,018

0,022

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,24

0,18

0,10

0,08

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, аQ4 Iп =7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

0,023

0,029

εсл2

0,013

0,017

0,021

0,026

0,032

0,037

0,046

εсл3

0,020

0,025

0,030

0,036

0,042

0,050

0,061

Псл

МРа

0,15

0,13

0,09

0,07

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

εсл2

0,006

0,009

0,012

0,015

0,019

0,023

0,027

0,033

εсл3

0,011

0,014

0,018

0,021

0,025

0,030

0,035

0,040

Псл

МРа

0,28

0,24

0,16

0,10

0,08

0,07

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,016

εсл2

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,023

0,023

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,28

0,23

0,17

0,09

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фарғона водийси, аQ4, Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,014

0,01.7

0,021

εсл2

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

0,030

εсл3

0,009

0,012

0,016

0,023

0,025

0,030

0,035

0,041

Псл

МРа

>0,30

0,25

0,18

0,12

0,09

0,08

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,031

0,014

0,017

0,023

εсл3

0,009

0,011

0,014

0,017

0,020

0,023

0,027

Псл

МРа

>0,30

0,29

0,22

0,18

0,12

0,09

0,08

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,013

0,015

0,018

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,18

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

28

28

27

27

27

27

26

26

26

φИИ

26

26

25

25

25

25

24

24

24

φИ

25

25

24

24

24

24

23

23

23

kPa

18

15

13

10

8

7

6

5

3

CИИ

14

10

7

6

5

4

3

3

3

11

8

6

4

3

2

2

1

1

7 — 17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

24

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

22

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

21

21

kPa

22

18

15

12

10

8

7

6

5

CИИ

15

12

9

7

6

5

4

3

3

12

9

6

4

3

2

2

1

1

>17

φҲ

gon

25

25

24

24

24

24

23

23

φИИ

23

23

23

23

22

22

22

22

φИ

22

22

22

22

21

21

21

21

kPa

31

27

23

20

17

15

13

10

CИИ

25

20

17

14

11

9

7

5

19

15

12

9

7

5

4

3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

28

28

27

27

27

27

26

26

26

φИИ

26

26

25

25

25

25

24

24

24

φИ

25

25

24

23

24

24

23

23

23

kPa

14

11

9

8

7

6

5

5

4

CИИ

9

7

6

5

4

3

3

3

2

7

5

4

3

3

2

1

1

0,00

7 — 17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

24

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

22

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

21

21

kPa

22

17

15

12

10

9

8

7

6

CИИ

15

12

10

8

6

5

4

3

3

12

9

7

5

4

3

2

2

1

>17

φҲ

gon

25

25

24

24

24

23

23

23

φИИ

23

23

23

22

22

22

22

22

φИ

22

22

22

21

21

21

21

21

kPa

29

25

22

20

18

15

14

12

CИИ

22

19

16

14

12

10

8

7

17

14

12

9

7

6

5

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

27

27

26

26

26

25

25

25

φИИ

25

25

24

24

24

23

23

23

φИ

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

18

15

13

11

9

8

6

5

CИИ

14

11

8

7

6

5

4

3

11

9

7

5

4

3

2

2

7 — 17

φҲ

gon

26

26

25

25

24

24

23

23

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

21

kPa

23

20

17

15

13

11

9

8

CИИ

19

16

14

12

10

8

6

5

13

10

8

6

5

4

3

2

>17

φҲ

gon

25

24

24

24

23

20

22

22

φИИ

23

22

22

22

22

21

21

21

φИ

22

21

21

21

21

20

20

20

kPa

38

33

29

25

21

18

15

12

CИИ

28

25

21

18

16

13

11

9

18

15

13

11

9

7

5

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Sr

Намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

13,5

12,5

11,5

10,5

9,5

8,5

8,0

7,0

α

 —

2,2

2,3

2,3

2,3

2,4

2,4

2,4

0.41 — 0.60

Е

МРа

12,5

11,5

11,0

10,0

10,0

8,5

7,5

7,0

6,0

α

 —

1,9

1,9

2,0

2,0

2,0

2,1

2,1

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

9,5

9,0

8,0

7,5

7,5

6,0

5,5

5,0

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

5,0

4,0

3,5

3,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

14,0

13,0

12,0

12,0

10,0

9,0

8,5

7,5

α

 —

2,8

2,8

2,8

2,8

2,9

2,9

2,9

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,5

10,5

10,0

9,5

9,5

7,5

7,0

6,5

5,5

α

 —

2,1

2,1

2,1

2,1

2,1

2,1

2,1

2,2

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

6,5

6,5

5,5

5,0

4,5

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

>0.80

Е

МРа

5,5

5,0

5,0

4,5

4,5

3,5

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,0

10,0

8,5

7,5

6,5

α

 —

2,2

2,2

2,2

2,2

2,4

2,5

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,0

8,5

8,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,9

1,9

1,9

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,5

7,0

7,0

6,0

6,0

4,5

4,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,5

4,5

4,5

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

13,0

12,0

11,0

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

α

 —

2,0

2,0

2,0

2,2

2,2

2,3

2,5

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,6

1,6

1,6

1,6

1,7

1,8

1,9

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,1

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

7,0

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

13,0

12,0

11,0

10,0

9,0

8,0

7,0

6,0

α

 —

2,2

2,2

2,2

2,2

2,2

2,2

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,5

7,5

7,0

6,0

5,5

4,5

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

3,5

>17

≤0.40

Е

МРа

9,5

9,0

8,5

7,5

7,0

6,5

6,0

α

 —

2,3

2,3

2,3

2,3

2,3

2,4

0.41 — 0.60

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,9

2,0

2,0

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

3,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

4,5

4,0

4,0

3,5

3,0

3,0

2,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

12,5

11,5

10,5

9,5

8,5

7,5

6,5

α

 —

2,1

2,1

2,1

2,1

2,1

2,1

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,7

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

α

 —

2,2

2,2

2,2

2,3

2,4

2,5

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

10,0

9,0

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,9

2,0

2,0

2,1

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,5

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,4

1,4

1,5

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,5

α

 —

2,7

2,7

2,7

2,7

2,7

2,8

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,5

8,5

8,0

7,5

6,5

6,0

α

 —

2,2

2,3

2,3

2,3

2,3

2,3

2,4

0.61 — 0.80

Е

МРа

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,5

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

>0.80

Е

МРа

4,5

4,0

3,5

3,5

3,0

3,0

2,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,009

0,013

0,018

0,023

0,028

0,033

0,038

0,045

εсл2

0,017

0,022

0,027

0,034

0,040

0,047

0,055

0,063

εсл3

0,024

0,030

0,037

0,045

0,053

0,060

0,070

0,080

Псл

МРа

0,11

0,07

0,06

0,04

0,04

0,03

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,006

0,008

0,010

0,012

0,014

0,016

0,019

0,022

0,025

εсл2

0,010

0,014

0,017

0,021

0,025

0,029

0,033

0,038

0,046

εсл3

0,013

0,018

0,022

0,027

0,032

0,037

0,043

0,049

0,055

Псл

МРа

0,20

0,33

0,10

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,007

0,008

0,010

0,013

0,016

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,027

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,015

0,019

0,023

0,028

0,035

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,17

0,13

0,10

0,08

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, пQ2, Iп >17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,024

0,028

εсл2

0,010

0,014

0,018

0,023

0,028

0,034

0,041

εсл3

0,014

0,020

0,026

0,032

0,039

0,047

0,056

Псл

МРа

0,20

0,13

0,09

0,07

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

0,019

εсл2

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019

0,023

0,028

εсл3

0,007

0,010

0,013

0,017

0,021

0,025

0,030

0,037

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,20

0,13

0,09

0,07

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

εсл3

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,25

0,20

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, пQ2 , Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,011

0,015

0,039

0,023

0,028

0,033

0,040

0,047

εсл2

0,019

0,024

0,029

0,035

0,041

0,048

0,056

0,067

εсл3

0,025

0,031

0,037

0,045

0,053

0,062

0,070

0,082

Псл

МРа

0,09

0,07

0,05

0,04

0,04

0,03

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,007

0,008

0,010

0,012

0,014

0,017

0,020

0,023

0,026

εсл2

0,013

0,015

0,018

0,022

0,026

0,030

0,034

0,039

0,045

εсл3

0,017

0,021

0,025

0,029

0,034

0,039

0,044

0,050

0,056

Псл

МРа

0,15

0,13

0,10

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,007

0,008

0,010

0,012

0,014

εсл2

0,007

0,009

0,011

0,013

0,015

0,018

0,021

0,025

εсл3

0,009

0,011

0,014

0,018

0,021

0,025

0,029

0,035

Псл

МРа

>0,30

0,25

0,18

0,15

0,13

0,10

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, апQ3, Iп = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,010

0,013

0,017

0,021

0,025

0,030

0,035

0,040

εсл2

0,018

0,023

0,028

0,034

0,041

0,048

0,055

0,064

εсл3

0,026

0,032

0,039

0,047

0,055

0,064

0,074.

0,085

Псл

МРа

0,10

0,08

0,07

0,05

0,04

0,03

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

0,029

εсл2

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

0,030

0,035

0,041

εсл3

0,012

0,016

0,021

0,026

0,031

0,037

0,043

0,050

0,060

Псл

МРа

0,25

0,19

0,14

0,10

0,08

0,07

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,03

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

εсл2

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

εсл3

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

0,029

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,15

0,10

0,08

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, апQ3, Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

3С — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,010

0,013

0,017

0,021

0,026

0,032

0,038

0,047

εсл2

0,017

0,021

0,026

0,032

0,039

0,047

0,056

0,068

εсл3

0,024

0,031

0,038

0,045

0,053

0,062

0,072

0,084

Псл

МРа

0,10

0,08

0,07

0,05

0,04

0,03

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

0,026

0,031

εсл2

0,012

0,015

0,018

0,022

0,026

0,030

0,035

0,041

0,047

εсл3

0,016

0,021

0,025

0,030

0,035

0,041

0,047

0,053

0,060

Псл

МРа

0,17

0,14

0,11

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,10

0,012

0,015

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

εсл3

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,024

0,028

0,033

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,23

0,18

0,14

0,10

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, апQ3 Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,004

0,006

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

εсл2

0,008

0,012

0,016

0,020

0,025

0,030

0,038

εсл3

0,014

0,018

0,023

0,029

0,035

0,042

0,052

Псл

МРа

0,23

0,17

0,14

0,09

0,07

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

εсл2

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

0,030

εсл3

0,008

0,010

0,015

0,019

0,024

0,030

0,037

0,045

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,20

0,15

0,12

0,09

0,07

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019

εсл3

0,007

0,009

0,013

0,015

0,018

0,021

0,025

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,24

0,20

0,15

0,12

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, аQ4 Iп =1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,005

0,008

0,011

0,014

0,018

0,023

0,029

εсл2

0,012

0,015

0,019

0,023

0,028

0,034

0,041

εсл3

0,017

0,022

0,027

0,032

0,038

0,046

0,055

Псл

МРа

0,17

0,13

0,09

0,07

0,06

0,05

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,023

εсл2

0,006

0,009

0,012

0,016

0,020

0,024

0,029

0,036

εсл3

0,010

0,014

0,018

0,022

0,027

0,032

0,038

0,045

Псл

МРа

0,30

0,24

0,15

0,12

0,09

0,07

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,008

0,011

0,013

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,014

0,018

εсл3

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

0,019

0,023

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,20

0,15

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, аQ4, Iп =7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,010

0,013

0,017

0,021

0,025

0,031

εсл2

0,012

0,016

0,020

0,025

0,031

0,037

0,045

εсл3

0,020

0,024

0,029

0,034

0,040

0,047

0,055

Псл

МРа

0,17

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

εсл2

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

0,030

0,037

εсл3

0,011

0,015

0,019

0,023

0,028

0,033

0,040

0,048

Псл

МРа

0,27

0,17

0,14

0,09

0,07

0,06

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

εсл3

0,07

0,010

0,013

0,016

0,019

0,022

0,026

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,24

0,17

0,12

0,09

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жанубий Ўзбекистон, аQ4 Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

0,022

εсл2

0,009

0,012

0,015

0,019

0,022

0,027

0,032

εсл3

0,016

0,020

0,024

0,028

0,033

0,038

0,045

Псл

МРа

0,22

0,17

0,13

0,09

0,07

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

εсл2

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019 .

0,023

εсл3

0,010

6,013

0,017

0,021

0,025

0,029

0,034

Псл

МРа

0,30

0,24

0,20

0,15

0,12

0,09

0,07

0,61 — 0,80

εсл1

 —

6,002

0,001

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,004

6,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

εсл3

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,024

Псл

МРа

>0,13

>0,13

0,27

0,20

0,17

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ЗАРАФШОН ВОДИЙСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

28

28

27

27

27

26

26

25

25

φИИ

26

26

25

25

25

24

24

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

22

17

14

11

9

7

6

5

5

CИИ

15

12

9

7

6

5

4

4

3

11

7

5

4

3

2

2

1

1

7 — 17

φҲ

gon

27

27

27

26

26

26

25

25

25

φИИ

25

25

25

24

24

24

23

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

22

22

22

kPa

29

24

20

16

13

11

9

8

7

CИИ

20

16

13

10

8

7

6

5

4

14

11

9

7

5

4

3

2

2

>17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

24

23

23

23

23

φИ

23

23

23

23

22

22

22

22

kPa

40

35

30

26

22

19

16

14

CИИ

28

24

20

17

14

12

9

7

20

17

14

11

9

7

5

4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

27

27

26

26

26

26

25

25

φИИ

25

25

24

24

24

24

23

23

φИ

24

24

23

23

23

23

22

22

kPa

21

17

15

13

11

10

9

8

CИИ

16

13

11

9

7

6

5

4

12

10

8

6

5

4

3

2

7 — 17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

24

24

23

23

23

23

φИ

23

23

23

23

22

22

22

22

kPa

30

25

20

17

15

13

11

10

CИИ

21

17

14

12

10

8

7

6

16

12

9

7

6

5

4

3

>17

φҲ

gon

25

25

24

24

24

24

23

23

φИИ

23

23

23

23

22

22

22

22

φИ

22

22

22

22

21

21

21

21

kPa

35

30

26

23

20

17

14

11

CИИ

27

23

19

16

14

11

8

6

19

16

13

11

9

7

6

5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

28

28

27

27

27

27

27

26

26

φИИ

26

26

25

25

25

25

25

24

24

φИ

24

24

24

24

24

23

23

23

23

kPa

18

15

13

11

9

8

7

6

5

CИИ

12

10

8

7

6

5

4

3

3

8

6

4

3

3

2

2

1

1

7 — 17

φҲ

gon

27

27

26

26

26

25

25

24

24

φИИ

25

25

25

24

24

24

24

23

23

φИ

24

24

24

23

23

23

23

22

22

kPa

25

21

18

15

13

11

10

9

8

CИИ

19

15

13

11

9

8

7

6

5

14

11

9

7

5

4

3

3

2

>17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

24

24

23

23

23

23

22

22

φИ

23

23

22

22

22

22

21

21

kPa

32

26

22

18

16

14

12

10

CИИ

27

21

17

14

11

9

8

7

20

16

13

10

8

7

6

5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, пQ2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

13,0

12,0

11,0

10,0

9,0

8,5

7,5

6,5

α

 —

1,9

2,0

2,0

2,0

2,0

2,2

2,5

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,5

10,5

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,5

1,5

1,6

1,6

1,6

1,7

1,8

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

9,5

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

1,3

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

13,0

12,0

11,5

10,5

9,5

9,0

8,5

7,5

α

 —

2,3

2,3

2,3

2,3

2,3

2,3

2,4

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,5

9,5

9,0

8,0

7,5

7,0

6,0

5,5

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,5

7,0

6,0

5,5

5,0

4,5

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,5

5,0

4,5

4,0

4,0

3,5

>17

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

α

 —

1,8

2,0

2,0

2,0

2,2

2,5

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,5

1,5

1,6

1,6

1,7

1,8

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

α

 —

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

1,4

1,5

>0.80

Е

МРа

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, паQ3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

9,5

9,0

8,5

7,5

6,5

6,0

α

 —

1,6

1,7

1,7

2,0

2,1

2,1

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,5

7,5

6,0

6,0

5,5

4,5

α

 —

1,4

1,4

1,5

1,5

1,6

1,7

1,7

2,0

0.61 — 0.80

Е

МРа

9,0

8,5

7,5

6,5

6,0

4,5

4,5

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,3

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

7,5

7,0

6,0

5,5

4,5

3,5

3,5

2,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

12,5

11,5

10,5

9,5

8,0

8,0

7,0

6,0

α

 —

2,1

2,1

2,1

2,1

2,3

2,3

2,3

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,5

9,0

8,0

6,5

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,7

1,7

1,7

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

4,5

4,5

4,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,0

4,5

3,5

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

9,5

8,5

7,0

7,0

6,0

α

 —

2,1

2,1

2,1

2,1

2,8

2,8

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,5

9,5

9,0

8,0

7,5

6,0

6,0

5,0

α

 —

1,7

1,7

1,8

1,7

1,9

2,4

2,4

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

7,5

7,0

6,0

5,5

3,5

3,5

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

2,5

2,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси, аQ4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

12,0

11,0

10,0

9,0

8,0

7,0

6,0

α

 —

2,0

2,0

2,2

2,2

2,2

2,8

0.41 — 0.60

Е

МРа

11,0

10,0

9,0

8,5

7,5

6,0

6,0

5,0

α

 —

1,6

1,6

1,6

1,8

1,9

1,9

2,4

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

4,5

3,5

α

 —

1,2

1,2

1,2

1,2

1,2

1,3

1,4

>0.80

Е

МРа

7,0

6,0

5,5

4,5

4,0

3,5

2,5

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

11,5

10,5

10,0

9,0

8,0

7,5

6,5

α

 —

1,9

2,0

2,2

2,2

2,7

3,0

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,5

8,5

8,0

7,0

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,5

1,5

1,5

1,7

1,7

2,1

2,2

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

7,5

7,0

6,5

5,5

4,5

4,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,4

1,4

1,5

1,6

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

4,5

4,0

3,0

2,5

>17

≤0.40

Е

МРа

11,0

10,0

9,0

8,0

7,0

6,5

5,5

α

 —

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,1

0.41 — 0.60

Е

МРа

9,5

8,5

8,0

7,5

6,5

6,0

5,0

α

 —

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

1,7

1,7

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

4,0

α

 —

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

>0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,0

4,5

4,0

3,5

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси пQ2, Iп = 1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,010

0,014

0,018

0,022

0,027

0,032

0,038

0,047

εсл2

0,020

0,025

0,031

0,037

0,043

0,050

0,059

0,070

εсл3

0,026

0,033

0,040

0,048

0,057

0,066

0,077

0,090

Псл

МРа

0,10

0,07

0,06

0,04

0,03

0,03

0,02

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,006

0,008

0,011

0,013

0,016

0,019

0,023

0,028

εсл2

0,009

0,012

0,016

0,019

0,023

0,027

0,032

0,038

0,045

εсл3

0,012

0,016

0,021

0,026

0,031

0,036

0,042

0,049

0,057

Псл

МРа

0,23

0,17

0,12

0,09

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,009

0,013

0,014

0,017

0,020

εсл3

0,005

0,007

0,010

0,014

0,018

0,022

0,026

0,030

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,22

0,17

0,12

0,09

0,08

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,009

0,012

0,017

0,022

0,027

0,032

0,039

0,047

εсл2

0,015

0,020

0,026

0,033

0,040

0,048

0,057

0,068

εсл3

0,020

0,027

0,035

0,043

0,052

0,063

0,071

0,085

Псл

МРа

0,12

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,02

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,020

0,023

0,027

εсл2

0,007

0,010

0,014

0,018

0,023

0,027

0,031

0,036

0,043

εсл3

0,008

0,013

0,017

0,023

0,029

0,035

0,041

0,048

0,057

Псл

МРа

>0,30

0,20

0,12

0,09

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,013

0,036

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

0,022

0,028

εсл3

0,007

0,009

0,012

0,015

0,020

0,025

0,032

0,040

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,23

0,17

0,12

0,09

0,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси пQ2, Iп >17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,020

0,025

εсл2

0,008

0,011

0,015

0,020

0,026

0,034

0,043

εсл3

0,012

0,017

0,022

0,028

0,035

0,044

0,054

Псл

МРа

0,25

0,18

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,025

0,031

εсл3

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,025

0,031

0,038

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,23

0,15

0,10

0,08

0,07

0,06

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,013

0,015

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

0,022

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,18

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси пQ2, Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,009

0,012

0,017

0,022

0,027

0,032

0,039

0,047

εсл2

0,015

0,020

0,026

0,033

0,040

0,048

0,057

0,068

εсл3

0,020

0,027

0,035

0,043

0,052

0,063

0,071

0,085

Псл

МРа

0,12

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,02

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

0,020

0,023

0,027

εсл2

0,007

0,010

0,014

0,018

0,023

0,027

0,031

0,036

0,043

εсл3

0,008

0,013

0,017

0,023

0,029

0,035

0,041

0,048

0,057

Псл

МРа

>0,30

0,20

0,12

0,09

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,013

0,036

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

0,022

0,028

εсл3

0,007

0,009

0,012

0,015

0,020

0,025

0,032

0,040

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,23

0,17

0,12

0,09

0,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси апQ3, Iп = 7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,025

 0,030

0,038

εсл2

0,012

0,016

0,021

0,027

0,034

0,041

0,050

0,063

εсл3

0,020

0,026

0,033

0,039

0,047

0,055

0,065

0,080

Псл

МРа

0,16

0,11

0,08

0,06

0,05

0,04

0,03

0,02

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

0,019

0,023

0,027

εсл2

0,008

0,010

0,013

0,016

0,020

0,025

0,030

0,036

0,043

εсл3

0,012

0,015

0,019

0,023

0,028

0,033

0,041

0,049

0,060

Псл

МРа

0,25

0,20

0,13

0,09

0,07

 0,06

 0,05

0,04

0,03

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,013

0,016

εсл2

0,006

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,022

0,026

εсл3

0,008

0,011

0,014

0,017

0,020

0,023

0,028

0,033

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,23

0,16

0,12

0,09

0,08

0,06

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси апQ3, Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,004

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

εсл2

0,007

0,009

0,012

0,016

0,020

0,025

0,032

εсл3

0,011

0,014

0,017

0,022

0,027

0,034

0,042

Псл

МРа

0,27

0,21

0,16

0,11

0,09

0,07

0,06

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,008

0,012

0,015

0,018

0,023

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

0,021

0,02

0,034

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,15

0,10

0,08

0,07

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,007

0,010

0,014

εсл2

0,003

0,004

0,005

0,007

0,010

0,014

0,019

εсл3

0,004

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,024

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,28

0,20,

0,10

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси аQ4, Iп =1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,022

0,027

εсл2

0,011

0,015

0,018

0,023

0,028

0,034

0,042

εсл3

0,016

0,020

0,025

0,031

0,037

0,046

0,057

Псл

МРа

0,18

0,13

0,09

0,07

0,06

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,011

0,013

0,017

0,023

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,011

0,014

0,018

0,023

0,029

εсл3

0,009

0,011

0,014

0,017

0,021

0,025

0,030

0,037

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,22

0,17

0,09

0,08

0,06

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,012

εсл2

0,005

0,06

0,007

0,009

0,011

0,014

0,017

εсл3

0,007

0,008

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,18

0,12

0,08

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси аQ4, Iп =7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,027

εсл2

0,011

0,014

0,018

0,022

0,027

0,034

0,042

εсл3

0,016

0,020

0,025

0,031

0,038

0,046

0,055

Псл

МРа

0,18

0,13

0,09

0,07

0,05

0,04

0,03

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,020

0,025

εсл2

0,006

0,008

0,011

0,014

0,017

0,021

0,026

0,032

εсл3

0,010

0,013

0,017

0,020

0,024

0,029

0,035

0,042

Псл

МРа

0,30

0,24

0,18

0,12

0,08

0,07

0,05

0,04

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

εсл2

0,004

0,005

0,007

0,010

0,013

0,016

0,019

εсл3

0,005

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,027

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,28

0,20

0,13

0,08

0,07

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарафшон водийси аQ4, Iп > 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,016

0,019

εсл2

0,006 —

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,026

0,031

εсл3

0,008

0,011

0,014

0,018

0,023

0,028

0,033

0,040

Псл

МРа

>0,30

0,27

0,18

0,13

0,10

0,08

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,09

0,011

0,013

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,010

0,013

0,015

0,018

εсл3

0,007

0,008

0,011

0,014

0,018

0,022

0,026

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,15

0,12

0,09

0,07

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

εсл2

0,005

0,006

0,007

0,009

0,011

0,013

0,015

εсл3

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,23

0,18

0,13

0,09

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амударё делтаси аQ3+4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар ички ишқаланиш бурчаги ва солиштирма илашишининг норматив ва ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

φҲ

gon

29

29

28

28

28

28

27

27

φИИ

26

26

26

26

25

25

25

25

φИ

24

24

24

24

23

23

23

23

kPa

22

19

15

15

13

11

10

9

CИИ

12

9

6

6

5

4

3

3

5

4

2

2

1

1

1

1

7 — 17

φҲ

gon

27

27

26

26

26

26

25

25

φИИ

24

24

24

24

23

23

23

23

φИ

22

22

22

22

21

21

21

21

kPa

28

25

20

20

18

16

14

13

CИИ

15

13

9

9

8

7

6

5

8

6

4

4

3

2

2

2

>17

φҲ

gon

26

26

25

25

25

25

24

24

φИИ

23

23

23

23

22

22

22

22

φИ

21

21

21

21

21

20

20

20

kPa

42

37

30

30

27

24

22

18

CИИ

28

24

17

17

15

12

9

7

20

16

14

11

8

6

4

3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амударё делтаси, аQ3+4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтлар умумий деформация модули (компрессион) ва деформация модули ўзгарувчанлик даражасининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Iп

қайишқоқлик сони

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

1 — 7

≤0.40

Е

МРа

13,0

12,0

11,5

10,5

9,5

8,5

8,0

α

 —

2,0

2,2

2,2

2,2

2,2

2,2

0.41 — 0.60

Е

МРа

10,0

9,5

9,0

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

α

 —

1,5

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

0.61 — 0.80

Е

МРа

8,5

8,0

7,5

7,0

6,5

5,5

5,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

6,5

6,0

5,5

5,5

5,0

4,5

4,0

7 — 17

≤0.40

Е

МРа

10,0

9,5

9,0

8,5

7,5

7,0

6,5

α

 —

2,4

2,4

2,4

2,4

2,4

2,4

0.41 — 0.60

Е

МРа

8,0

7,5

7,0

7,0

6,5

6,0

5,5

5,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

6,0

5,5

5,5

5,0

4,5

4,5

4,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

4,5

4,0

4,0

4,0

3,5

3,5

3,0

>17

≤0.40

Е

МРа

8,5

8,0

7,0

6,5

6,0

5,5

4,5

α

 —

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,1

0.41 — 0.60

Е

МРа

7,5

7,0

6,5

6,0

5,0

4,5

4,0

α

 —

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

0.61 — 0.80

Е

МРа

5,5

5,0

4,5

4,5

4,0

3,5

3,0

α

 —

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

>0.80

Е

МРа

4,0

4,0

3,5

3,5

3,0

3,0

2,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амударё аQ3+4, Iп =1 — 7 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006 —

0,008

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

εсл2

0,010

0,013

0,016

0,020

0,024

0,028

0,033

εсл3

0,016

0,019

0,023

0,027

0,031

0,036

0,042

Псл

МРа

0,20

0,14

0,10

0,08

0,06

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,019

εсл2

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,017

0,021

0,026

εсл3

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

0,023

0,028

0,034

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,24

0,15

0,10

0,09

0,07

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,006

0,007

0,008

0,009

εсл2

0,005

0,006

0,007

0,008

0,010

0,032

0,014

εсл3

0,007

0,008

0,010

0,012

0,014

0,017

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,30

0,25

0,20

0,15

0,12

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амударё аQ3+4 Iп =7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,006

0,007

0,009

0,012

0,015

0,019

0,023

εсл2

0,009

0,011

0,013

0,016

0,020

0,025

0,031

εсл3

0,014

0,017

0,020

0,024

0,028

0,033

0,038

Псл

МРа

0,22

0,19

0,14

0,09

0,07

0,05

0,04

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,003

0,004

0,005

0,007

0,009

0,012

0,015

0,018

εсл2

0,005

0,006

0,008

0,011

0,014

0,016

0,020

0,025

εсл3

0,007

0,009

0,012'

0,015

0,018

0,021

0,026

0,031

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,25

0,19

0,12

0,09

0,07

0,05

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

εсл2

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

εсл3

0,005

0,07

0,009

0,012

0,015

0,018

0,021

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,25

0,20

0,15

0,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Амударё аQ3+4 Iп >7 — 17 фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон грунтларнинг 0,1; 0,2; 0,3 MPa босим остидаги нисбий чўкувчанлиги ва чўкувчанлик бошланғич босимининг норматив қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Sr

намлик даражаси

Кўрсаткичларнинг ҳарфий белгилари

Ўлчов бирлиги

Умумий ғоваклик, фоиз ҳисобида

32 — 34

34 — 36

36 — 38

38 — 40

40 — 42

42 — 44

44 — 46

46 — 48

48 — 50

50 — 52

52 — 54

54 — 56

<0,40

εсл1

 —

0,003

0,004

0,006

0,008

0,010

0,013

0,017

0,021

εсл2

0,005

0,007

0,010

0,032

0,015

'0,018

0,022

0,027

εсл3

0,008

0,010

0,013

0,016

0,020

0,025

0,030

0,036

Псл

МРа

>0,30

0,30

0,20

0,15

0,10

0,07

0,06

0,05

0,41 — 0,60

εсл1

 —

0,002

0,003

0,005

0,006

0,008

0,010

0,012

εсл2

0,004

0,006

0,008

0,010

0,012

0,015

0,018

εсл3

0,06

0,008

0,011

0,013

0,016

0,020

0,024

Псл

МРа

>0,30

>0,30

0,27

0,20

0,15

0,30

0,09

0,61 — 0,80

εсл1

 —

0,002

0,003

0,004

0,005

0,006

0,008

0,010

εсл2

0,04

0,005

0,006

0,007

0,009

0,013

0,014

εсл3

0,006

0,007

0,009

0,011

0,013

0,015

0,018

Псл

МРа

>0,30

>0,30

>0,30

0,29

0,24

0,17

0,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.02.01-24 «Бино ва иншоотларнинг заминлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
13-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Грунтларнинг сейсмик хусусиятлари бўйича такомиллаштирилган таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Т/р

Грунтлар

Еврокод 8 бўйича грунтларнинг тури

Сейсмик хусусиятлар

Грунт тоифаси

Ҳудуднинг фон (дастлабки) сейсмиклигида қурилиш майдонининг ҳисобий сейсмиклиги, баллар

 

Кўндаланг тўлқинлар тезлиги,

Вс, m/s

Сейсмик бикрлик

(ρ Вс*),

(g/cm3⋅m/s)

6

7

8

9

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

Қоятошли грунтлар:

 

1.

Нурамаган ва кам нураган қоя тошли — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Рc>50 MPa)

А

≥900

≥2000

I

 —

 —

7

8

 

2.

Нураган қоятошли — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси 15<Рc≤50MPa). Нураган қатлам қалинлиги 5 метргача.

А

≥900

≥2000

 

3.

Нураган ва ўта нураган — (бир ўқ бўйлаб сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Рс≤15 MPa). Нураган қатлам қалинлиги 5 m дан ортиқ. Алевролитлар, тошли лёсслар, мергеллар ва бошқалар.

Б

500 — 900

1000 — 2000

II

6

7

8

9

 

Йирик синиқтошли грунтлар:

 

4.

Сувга тўйинган, зич, таркибида 30 фоиз гача қум тўлдирувчили ўткир қиррали йирик тошлар (валун) — шағаллар

А

≥750

≥1500

I

 —

 —

7

8

 

5.

Нам ҳолатда, таркибида 30 фоиз гача қум — гил аралашмали тўлдирувчили силлиқланган чақиқтош, шағал — силлиқланган чақиқтош, (чақиқтош, ўткир қиррали майда шағал (дресва) — чақиқтош)

Б

≥750

≥1500

 

6.

Таркибида 30 фоиздан кўп бўлган қум — гил аралашмали тўлдирувчили силлиқланган чақиқтош, шағал, (чақиқтош, ўткир қиррали майда шағал (дресва))

C

500 — 750

1100 — 1400

II

6

7

8

9

 

Қумли грунтлар:

 

7.

Ғоваклик коэффициенти е<0,55 бўлган, кам намланган, намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган зич ҳолатдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар

C

≥500

≥900

II

6

7

8

9

 

8.

Ғоваклик коэффициенти е=0,55 — 0,7 бўлган кам намланган, намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган ўртача зичликдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар

C

400 — 600

750 — 1300

II

6

7

8

9

 

9.

Намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е≤0,6 бўлган зич ҳолатдаги майда ва чангсимон қумлар.

Д

350 — 550

750 — 1300

 

10.

Ғоваклик коэффициенти е≥0,7 ҳамда намлик даражаси Sr≥ 0,5 бўлган ўртача зичликдаги йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар, бўш қумлар

Д, Е

300 — 350

500 — 650

III

7

8

9

9*

 

11.

Ғоваклик коэффициенти е=0,6 — 0,75 бўлган намлик даражаси Sr≤0,5 бўлган кам намланган, ўртача зичликдаги майда ва чангсимон қумлар.

Е

200 — 300

350 — 550

 

12.

Ғоваклик коэффициенти е=0,6 — 0,75 бўлган намлик даражаси Sr0,5 бўлган майда ва чангсимон қумлар, бўш қумлар

С1

150 — 200

250 — 350

 

13.

Ғоваклик коэффициенти е≥0,75 бўлган намлик даражаси Sr>0,8 бўлган майда ва чангсимон қумлар, бўш қумлар

С2

≤150

≤250

IV*

7*

8*

9*

 

Гилли грунтлар:

 

14.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL ≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е<0,7 бўлган зич гиллар (қуруқ неогенли, палеогенли)

Д

≥350

≥900

II

6

7

8

9

 

15.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL ≤0,25 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е<0,8 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ ва қумлоқлар)

Д, Е

350 — 650

600 — 900

 

16.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL=0,5 — 1,0 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е0,8 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар)

Е

250 — 350

400 — 550

III

7

8

9

9*

 

17.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL≤0,5 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е=0,8 — 1,0 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар)

Е, С1

200 — 250

350 — 400

III

7

8

9

9*

 

18.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL=0,5 — 1,0 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти е=0,8 — 1,0 бўлган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар)

С1

150 — 200

250 — 350

III

7

8

9

9*

 

19.

Оқувчанлик кўрсаткичи IL>1 бўлган ҳолда ғоваклик коэффициенти боғлиқ бўлмаган лёссли грунтлар (лёссимон қумоқ, қумлоқ ва гиллар)

С2

≤150

≤250

IV*

7*

8*

9*

 —

 

Тўкма грунтлар:

 

20.

Намлик даражаси Sr ≤0,5, ғоваклиги коэффициенти е≥0,8 бўлган ҳамда таркибида қўшимчалар 30 фоиздан кам бўлган қайта жойлаштирилган табиий ётиб зичланган қумли ва чангсимон гилли грунтлар

С1

150 — 200

200 — 350

III

7

8

9

9*

 

21.

Худди шундай, фақат намлик даражаси Sr >0,5 бўлган қумли ва чангсимон гилли грунтлар

С2

≤150

≤250

IV*

7*

8*

9*

 —

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Интенсивлиги 6 балл ва ундан катта бўлган зилзилаларда грунтлар қуйқаланиш ва юк кўтариш қобилиятини йўқотишига йўл қўйилади. Бундай ҳудудларни лойиҳалаш ва қуриш учун ушбу жараёнларни бартараф этиш бўйича муҳандислик тадбирлари ўтказилиши ва қўшимча муҳандислик-геологик ва муҳандислик-сейсмологик тадқиқотлар натижалари асосида ҳудуднинг ҳисобланган сейсмиклиги белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Кўндаланг тўлқинлар тезлиги (Вс) ва грунтнинг сейсмик бикрлиги (Вс*ρ) нинг қийматлари ўртача ўлчанган қийматлар сифатида қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
IV тоифали объектлар (хавф омили жуда юқори бўлган объектлар)* нинг қурилиш майдончаси учун камида 30 m грунтли қатлам қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III тоифали объектлар (хавф омили юқори бўлган объектлар) нинг қурилиш майдончаси учун камида 20 m грунтли қатлами қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II тоифали объектларнинг қурилиш майдончаси учун камида 10 m грунтли қатлами қабул қилинади (режалаштириш белгисидан ҳисобланади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Грунт қатлами кўп қатламли тузилишга эга бўлса, майдоннинг грунт шароити қуйидаги ҳолларда ноқулай деб таснифланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори 30 m қатлам чегарасида (IV тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 10 m дан ортиқ бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори 20 m қатлам чегарасида (III тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 7 m дан ортиқ бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори 10 m қатлам чегарасида (I ва II тоифадаги объектлар учун), ушбу тоифага тегишли қатламларнинг умумий қалинлиги 5 m дан ортиқ бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Оқувчанлик, намлик, сейсмик бикрлик, Вс тезлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд бўлмаса, ер ости сувлари сатҳида 4 m дан юқори бўлган гил ва қумли грунтлар сейсмиклик хусусиятлари бўйича III ёки IV тоифаларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лёссимон қатламлар учун Вс тезлик қиймати мавжуд бўлмаганда, Вс=16,868*С+63 ифодадан фойдаланишга йўл қўйилади. (бу ерда С — лаборатория шароитида консолидацияланган — дренажлаш усули билан аниқланган илашиш кучига тўғри келадиган катталик).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Грунт қатламида лёссимон чўкишга мойил қатлам мавжуд бўлганда, объектнинг чўкишини бартараф этиш учун ушбу қатламни олиб ташлаш чораларини қўллаш лозим. Маҳаллий участкада пойдевор ости грунтларини мустаҳкамлаш бўйича махсус муҳандислик чора-тадбирларини амалга ошириш жараёнида сейсмик хусусиятларга кўра грунт тоифаси майдоннинг муҳандислик-сейсмологик тадқиқотлар натижаларига кўра аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Ер ости сувлари сатҳининг кўтарилишини ва гилли грунтларни сув босиш (жумладан чўкувчанлиги) бўйича олдиндан прогноз қилинадиган бўлса, грунтнинг сейсмиклик хусусиятларига кўра тоифаси намланган ҳолатдаги грунт хусусиятларига кўра аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Хавфлилик омили III ва IV тоифадаги объектларни лойиҳалашда ўта мураккаб муҳандислик-геологик шароитларда, грунтнинг сейсмиклик хусусиятларига кўра тоифасини аниқлаштириш батафсил муҳандислик-геологик ва сейсморазведка тадқиқотларини ўтказиш орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Маҳаллий ҳудудларда замин грунтларини мустаҳкамлаш бўйича махсус муҳандислик чора-тадбирларини амалга ошириш вақтида, қурилиш майдончасидаги муҳандислик ва сейсмологик тадқиқотлар орқали грунт тоифаси аниқланиши керак.