Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 17 мартда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 340]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 7 январдаги 8-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.01.09-19 «Чўкиш хавфи юқори бўлган заминлар ва ер ости ишловдаги ҳудудларда жойлашадиган бино ва иншоотлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 11 февраль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-12-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 3 февраль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 13 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси бошқарув раиси в.б Б. БОБОҚУЛОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 13 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 11 февралдаги 01/2-12-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қазилма ишлари олиб борилган ҳамда чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу ШНҚнинг талаблари гидротехника иншоотлари, автомобиль йўллари, шунингдек аэродром қопламаларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотларнинг пойдеворлари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларини чиқариб юбориш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.15-24 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 5180-15 Грунтлар. Лаборатория шароитида физик хусусиятларни аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 27751-14 Қурилиш конструкциялари ва асосларининг ишончлилиги (расмий манба: Надежность строительных конструкций и оснований);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 22733-16 Грунтлар. Максимал зичликни лаборатория усулида аниқлаш усули (расмий манба Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 30416-12 Грунтлар. Лаборатория синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Лабораторные испытания. Общие положения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 20276.2-20 Грунтлар. Радиал прессио билан синаш усули (расмий манба: Грунты. Метод испытания радиальным прессиометром);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 20276.4-20 Грунтлар. Грунт бутунларини кесиш усули (расмий манба: Грунты. Метод среза целиков грунта);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 19912-12 Грунтлар. Статик ва динамик зондлаш билан дала синовларини ўтказиш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний статическим и динамическим зондированием);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 23161-12 Грунтлар. Чўкувчанлик хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения характеристик просадочности);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 24846-12 Грунтлар. Бино ва иншоотлар асослари деформацияларини ўлчаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы измерения деформаций оснований зданий и сооружений);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 30672-12 Грунтлар. Дала синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: ГОСТ 30672-2012 Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 5686-20 Грунтлар. Қозиқлар билан дала синовларини ўтказиш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний свайми);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 12248-10 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ Р 70462.1-22 Ахборот технологиялари (IT). Сунъий интеллект. Нейрон тармоқларнинг мустаҳкамлигини баҳолаш (расмий манба: Информационные технологии (ИТ). Интеллект искусственный. Оценка робастности нейронных сетей).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқазилма ишлари олиб борилган ҳудуд — бурғилаш орқали қазиш ишлари олиб борилган, минераллар, газ ва нефть маҳсулотларини олиш мақсадида текширилган ёки қайта ишлов берилган ер майдони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчан грунтли ҳудуд — ер юзи ва ер остидаги ўзига хос хусусиятга эга грунт тури, юкламалар таъсирида ёки намликнинг ўзгариши натижасида грунт қатламининг чўкиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI тур чўкувчан грунтли ҳудудлар — намликнинг ўзгариши ёки грунтга тушаётган юкламалар таъсиридан грунт қатламининг ўта чўкиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII тур чўкувчан грунт — намликнинг ўзгариши натижасида (I турга нисбатан) грунт қатламининг кам чўкиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII тур чўкувчан грунт — намликнинг ўзгариши ёки грунтга тушаётган юкламалар таъсиридан грунт қатламининг кам деформацияланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIV тур чўкувчан грунт — қайта ишлов бериш талаб этилмайдиган қурилиш учун хавфсиз грунт қатлами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмулда — замин қатламининг чўккан ёки пастга ботган қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсилжиш мулдаси — заминнинг жорий йўналишда ҳаракатланиши ёки силжиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер сирти деформацияларнинг бино ва иншоотларга салбий таъсирини камайтириш учун режалаштириш тадбирларига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотларни ҳимоя қилиш учун конструктив чораларга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотларни текислаш усуллари, нотекис чўкишини камайтириш ва оғишини бартараф этиш тадбирларига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзаминнинг нотекис деформацияланишини камайтириш муҳандислик чораларига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ конлари ҳудудида ўпирилишлар ҳосил бўлишини олдини олиш тадбирларига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеологик қидирув ишлари жараёнида аниқланган эски тоғ-кон бўшлиқларини махсус материаллар билан тўлдиришга (тампонаж қилиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички ва ташқи муҳандислик тармоқлари, лифтлар ва муҳандислик-технологик ускуналарнинг нормал ишлашини таъминлашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи ва тўсиқ конструкцияларида юзага келадиган деформациялар ва ёриқларни ўз вақтида таъмирлашга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Фойдаланиш даврида бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чоралари ушбу ШНҚнинг 1-иловаси талабларига асосан амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларидан бошқа ҳудудларда (грунт шароитлари бўйича) ҳам фойдаланиш учун бирхиллаштириш (унификациялаш) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Қазиш ишлари олиб борилган ҳамда чўкувчан грунтли ҳудудларда техник жиҳатдан мураккаб, ноёб бино ва иншоотларни қуришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик хусусиятларини ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан (грунтнинг чўкиши сабабли юз берадиган деформациялар, грунтни намлаш учун мавжуд манбалар, қопловчи грунтларнинг тавсифлари), қурилиш майдонини режалаштириш ва тайёрлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ёки иншоотларнинг нормал ишлашини таъминлаш учун қўлланиладиган чора-тадбирларни (грунтнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг чўкувчан қатламини қозиқлар билан кесиб ўтишда ШНҚ 2.02.03-21 талабларига мувофиқлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструкцияларга замин грунтларининг текис, нотекис ва вертикал чўкиши, горизонтал силжишларининг таъсирини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилишнинг маҳаллий шароитларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўхшаш грунт шароитларида замин деформациясини кузатиш натижаларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қурилиш майдонининг атрофида бошқа қурилиш объектларининг мавжудлиги ва техник ҳолатини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда грунтнинг ўз оғирлигидан Ssl, g ≥ 20 cm чўкиши содир бўлганда, лойиҳа ҳужжатлари таркибига қуйидагиларни киритиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлиши тугалланган (таъмирланган) бино ёки иншоотларни фойдаланишга топшириш бўйича қўшимча талабларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюк кўтарувчи ва тўсувчи конструкцияларни тизимли кўз билан (визуал) кузатиб боришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички ва ташқи сув тармоқлари, сув ва турли эритмалар учун мўлжалланган идишларнинг ҳолатини ШНҚ 2.04.02-19 ва ШНҚ 2.04.03-24 талаблари бўйича назорат қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнам технологик жараёнлар олиб бориладиган хоналарда, сув тармоқларининг кириш-чиқиш жойларида грунт намлигини даврий кузатишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавария ҳолатида сувнинг сизиб чиқишини тезкор бартараф этиш бўйича зарур чораларни кўришни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. II тур чўкувчан грунтли ҳудудлар учун режалаштирилган намунавий лойиҳаларни маҳаллий шароитларга мослаштиришда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSsl, g, cm — грунтларнинг чўкиши, ўз оғирлиги таъсирида юзага келадиган чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆s/L, cm /m — чўкиш ва ўтиришнинг фарқи, грунтларнинг нисбий чўкиш фарқи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementƐ𝑢, mm/m — горизонтал силжиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi, mm/m — замин қиялиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementk mm/m — деформация нотекислиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRyc, m — заминнинг шартли эгрилик радиуси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда, оддий шароитларда қуриш учун мўлжалланган бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларида уларнинг пойдевор конструкцияларинг деформацияга ҳисоб-китоб амалга оширилмаган бўлса, ушбу лойиҳадан қуйидагиларни ҳисобга олган холда фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaE — грунт сиқилиши, чегаравий сиқилиш даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆su — нотекис деформация, чегаравий қийматлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEsl — деформация модули, грунтнинг ўртача модули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaEsl — сиқилувчанлик, чўкувчанлик даражасига мувофиқ чегаравий қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆su,sl — пойдевор деформацияси, нотекис деформациянинг чегараси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSu — чўкиш нормаси чегаравий қийматдан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур параметрлар ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда II ва III даражали (юқори, нормал ва паст қийматлар) бино ва иншоотларни ГОСТ 27751-14 ва ШНҚ 2.02.01-19 га мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Лойиҳа ҳужжатлари бўйича қуйидагилар текширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳандислик-геологик тадқиқотлар ва тавсияларнинг асослилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив схемалар ва грунт тайёрлаш усуллари, танланган ечимларнинг тўғрилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисоблаш моделлари ва дастурлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг лойиҳа ҳужжатларига қуйидаги қўшимча маълумотлар илова қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив схемалар ва ҳимоя чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт хоссалари ва деформация миқдорлари тўғрисидаги талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинструментал кузатишлар ва геотехника текшируви бўйича талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт чўкишини кузатиш учун реперларни жойлаштириш режаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформациялар хавфи ҳақида огоҳлантириш воситалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Чўкувчан грунтли ҳудудларда лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг лойиҳа ҳужжатларига қуйидаги маълумотлар илова қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив тизимлар ва пойдевор деформацияларини камайтириш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш ва дастлабки фойдаланиш йилларида геотехника текширувининг режаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлифтлар, кран йўллари ва транспорт йўлларини текислашга оид тавсиялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳудуд тузилмаси ва яқин атрофдаги объектлар ҳақидаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳандислик тармоқларини авария ҳолатида узиб қўйиш схемаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Қурилиш жараёнида ШНҚ 2.02.01-19 ва ГОСТ Р 53778-11 талабларига мувофиқ геотехника текширувлари ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда лойиҳалаш ишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда дастлабки маълумотлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда грунт деформациялари олдиндан баҳоланиши, шунингдек қуйидаги дастлабки маълумотларга асосан пойдеворнинг грунт билан ўзаро таъсирини ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости қазилмаларининг параметрлари, чуқурлиги, шакли ва ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотларнинг конструкцияси, ер ости қисмлари, пойдевор ва материалларнинг хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкон ишлари усули, технологияси ва қўлланиладиган ускуналар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳудуд рельефи, тоғ жинсларининг ҳолати ва синов натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ жинсларининг хусусиятлари, жойлашуви ва таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқазиш ишлари кетма-кетлиги, грунтнинг чўкишига таъсир этувчи омиллар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилиши учун мўлжалланган намунавий лойиҳаларда конструкциялар ва пойдеворлар деформацияларининг ҳисобини соддалаштириш, уларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш ҳамда маҳаллий грунт шароитларига мослаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚазилма ишлари ташқи таъсир сифатида баҳоланиши, грунтнинг силжиши, силжиш мулдаси доирасида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Қазилма ишлари жараёнида ер юзасининг силжиши ва деформацияланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — қатламларининг қия ётқизилган ҳолатида уларга перпендикуляр вертикал кесим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — қатламларининг тик ётқизилган ҳолатида уларга перпендикуляр вертикал кесим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв — қатламларнинг ётқизилиши йўналиши бўйича вертикал кесим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1 — чўкишнинг қиялик чизиқлари; 2 — ётқизиш бурчагининг эпюралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3 — эгилувчанлик эпюралари; 4 — нисбий горизонтал деформациялар эпюралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5 — горизонтал силжишлар эпюралари; 6 — қатлам; 7 — тозалаш ишлари натижасида юзага келган ковак лаҳим; 8 — қазиб олиш ишларигача ер юзасининг ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementα — қатламнинг ётиш бурчаги; βₒ, γₒ, δₒ — чегаравий силжиш бурчаклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementѰ1, Ѱ2, Ѱ3 — тўлиқ силжиш бурчаклари; θ — максимал чўкиш бурчаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementɳmₐₓ — ер юзасининг максимал чўкиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Грунт массивининг зўриқиш-деформация ҳолатини аниқлаш учун моделлаштирилган дастурий воситалардан ва ГОСТ Р 70462.1-22 га асосан эмпирик усуллардан (кузатиш, қиёслаш, ўлчаш, лаборатория синови) фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, ер ости тузилмалари ва грунт ҳолатларини дастлабки таҳлил қилиш учун икки ўлчовли (2D) моделлаштириш дастурларидан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар таҳлил аниқ ечим бермаса, ер ости ва пойдевор материалларининг зўриқиши ва деформация ҳолатини таҳлил қилиш учун уч ўлчовли (3D) моделлаштириш дастурий воситаларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Тик ётувчи қатламларни қазиб олишда ер юзасида бузилишлар кузатилса, ўйиқларнинг (Δh) cm катталиги ва жойлашуви аниқланиши, шунингдек деформациянинг ўсиш тезлиги (𝝂, mm/м.ой) ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Силжиш нуқталари, йўналишлар бўйича силжишлар ва деформацияларнинг максимал ёки эҳтимолий қийматларини дастлабки маълумот сифатида қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Туннеллар, коллекторлар ва қувурларни қуришда деформация қийматлари ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда деформация қийматлари қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ гуруҳланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-жадвал | |||
Ҳудуд гуруҳи | Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудлар | ||
Нисбий горизонтал деформация, (чўзилиш, сиқилиш) 𝜺, mm/m | Нишаблик 𝒊, mm/m | Эгрилик радиуси R, km | |
I | 12≥ 𝜺>8 | 20≥ 𝒊>10 | 1≤ R<3 |
II | 8≥ 𝜺>5 | 10≥ 𝒊>7 | 3≤ R<7 |
III | 5≥ 𝜺>3 | 7≥ 𝒊>5 | 7≤ R<12 |
IV | 3≥ 𝜺>0 | 5≥ 𝒊>0 | 12≤ R<20 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: 𝜺 <1, R> 20 ва l<3 катталикларда бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чораларини амалга ошириш талаб қилинмайди (намлик учун темир-бетон сиғимлари бундан мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБундай гуруҳлашдан лойиҳалаш ва қурилиш ишларини режалаштиришда, шунингдек иншоотларнинг деформацияга чидамлилигини баҳолашда фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Қазилма ишлари натижасида ер юзасида ўйиқлар ва нишабликлар пайдо бўлган ҳудудлар қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ гуруҳланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | |||
Ҳудуд гуруҳи | Баландлиги h(cm) | Узунлиги L (m) | Топографик хусусиятлар |
I | 100 cm ва ундан юқори | 10 m ва ундан ортиқ | Жарликлар, тик пастликлар |
II | 50 — 100 cm | 5 — 10 m | Ўртача тик ўйиқлар |
III | 20 — 50 cm | 2 — 5 m | Кам тик ўйиқлар |
IV | 0 — 20 cm | 0 — 2 m | Нишаблик ва текисликлар |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Ушбу жадвалдан бино ва иншоотларни қуриш жараёнида хавфсизлик чораларини аниқлаш, муҳандислик-қурилиш ечимларини танлаш ҳамда фойдаланиш даврида хавфсизликни ташкил этишда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Бино ва иншоотларни ҳисоблашда юк омили сифатида қабул қилинадиган ер юзаси деформацияларининг ҳисобий ва эҳтимолий қийматларини қуйидаги 3-жадвалга асосан ортиқча юкланиш коэффициентига кўпайтириш орқали аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
3-жадвал |
|
Т/р |
Деформация турлари |
Белгилаш |
Деформациялар ва силжишларни ҳисоблаш учун коэффициентлар, 𝒏 |
|
|
Кутилган |
Эҳтимолий |
|||
|
1. |
Чўкиш 𝜼 |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
2. |
Горизонтал силжиш ξ |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
3. |
Чўзилиш ёки сиқилишнинг нисбий горизонтал деформацияси 𝜺 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
4. |
Нишаблик 𝒊 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
5. |
Эгрилик 𝝆 |
|
1,8 (0,6) |
1,4 (0,6) |
|
6. |
Ўйиқлар 𝒉 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
7. |
Буралиш 𝒔 |
|
1,8 |
1,4 |
|
8. |
Сирпаниш γ |
|
1,4 |
1,2 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Агар бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ турдаги максимал деформациялар таъсир қиладиган бўлса, коэффициент 𝜼 < 1 миқдорида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Бино ва иншоотларни ер юзаси деформациялари таъсирига ҳисоблашда қабул қилинган иш шароити коэффициентларини қуйидаги 4-жадвалга асосан ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-жадвал | |||||
Т/р | Деформация турлари | Белгилаш | Иш шароитининг коэффициенти, 𝒎 | ||
Бино ва иншоот баландлигининг унинг узунлигига нисбати, h/l | |||||
0,5 гача | 0,5 дан 1 гача | 1 дан ортиқ | |||
1. | Чўзилиш ёки сиқилиш нисбий горизонтал деформация 𝜺 | 𝒎𝜺 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
2. | Нишаблик 𝒊 | 𝒎l | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
3. | Эгрилик 𝝆 | 𝒎𝝆 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
4. | Буралиш 𝒔 | 𝒎𝒔 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
5. | Сирпаниш γ | 𝒎𝜸 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Бино ёки иншоотнинг кесими унинг энг кенг жойи (ширинаси) 𝒍 асос қилиб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Бино ёки иншоот айлана шаклида лойиҳаланадиган бўлса, ташқи диаметри 𝒍 асос қилиб олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. 𝒍 < 15 m ва ундан баланд бўлган минора (башня) туридаги бинолар учун коэффициент 𝒎𝒊 = 1,5 қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. 60 m ва ундан ортиқ узунликка эга кўприкли кран йўллари учун коэффициент 𝒎𝒊 = 0,5 қилиб белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Бино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи конструкциясида ҳосил бўладиган босимнинг йўналиши ва жойлашиши максимал ўйиқларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Фойдали қазилмалар мавжуд бўлган ҳудудларда қурилишни режалаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Фойдали қазилмалар мавжуд бўлган ҳудудларда қурилишни режалаштиришда саноат захиралари мавжуд ҳудудларни танлаш ва лойиҳанинг мақсадга мувофиқлиги, иқтисодий самарадорлигини баҳолаш, қазилма ишлари таъсиридан ҳимоя қилиш ҳамда таъмирлаш харажатлари, ускуналарнинг узлуксиз ишлаши ва тоғ-кон ишлари режаси ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларини лойиҳалашдан аввал ўтказиладиган илмий-тадқиқот ва таҳлилий ишлар ШНҚ 1.02.07-19 га мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Қурилиш лойиҳаларда геологик чекловлар схемаси ҳудудлар бўйича қурилишга яроқли, чекланган ҳолда яроқли, қурилишга яроқсиз ҳамда вақтинча яроқсиз (кичик иншоотлар учун) ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан тоифаларга ажратилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотлар ушбу ШНҚнинг 5-жадвалига асосан жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Қурилиш учун яроқсиз бўлган ҳудудлардан кўкаламзорлаштириш майдонлари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-жадвал | ||
Т/р | Функционал майдонлар | Ҳудуд гуруҳлари |
1. | Мактаб ва мактабгача таълим ташкилотлари | IV, III |
2. | Маданий-оммавий ишлар ва ҳордиқ олиш муассасалари | IV, III |
3. | Коммунал хўжалик муассаса ва объектлари | IV, III, II |
4. | Маъмурий ва жамоат бинолари | IV, III |
5. | Жисмоний тарбия ва спорт иншоотлари | IV |
6. | Турар жой объектлари ҳудуди (қаватлар сони бўйича): | |
5 қаватгача | IV, III, II | |
5 дан 16 қаватгача | IV, III | |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Бир турга мансуб бино ва иншоотларнинг лойиҳалари тоғ-геологик шароитларда қуришга мослаштирилган хоналарни ўз ичига олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Намунавий конструктив схемаларга эга бино ва иншоотларни лойиҳалашда ҳисоб ишларини ушбу ШНҚнинг 2, 3 ва 4-иловаларига асосан амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Қазиш ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриладиган каркассиз биноларнинг бўйлама ўқлари ер юзасида поғоналар ҳосил бўлмаганда грунт қатламларининг йўналиши бўйлаб жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Поғоналар пайдо бўлиши кутилаётган бўлса, биноларни улар орасига жойлаштириш ёки бино бўйлама ўқларини грунт қатламларининг чўзилишига перпендикулар йўналтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГеологик бузилишлар мавжуд бўлган ҳудудларда биноларни грунт қатламларининг пастга силжиш йўналиши бўйича жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш учун қўшимча талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда муҳандислик қидирув материаллари таркибига қуйидаги қўшимча маълумотлар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеоморфологик, гидрогеологик ва гидрологик шароитларнинг ўзгаришини баҳолаш, грунтнинг чўкиши ва силжиши эҳтимолини аниқлаш, ер ости сувлари сатҳининг мавсумий ва йиллик ўзгаришлари, сув босиш хавфи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик шароитлар ўзгариши натижасида грунтнинг физик-механик хусусиятларидаги эҳтимолий ўзгаришлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал ва қия ер ости ишлари мавжуд ҳудудлар ҳақидаги маълумотлар, эски кон ишларининг тошлар билан тўлдирилганлик даражаси ва чегаралари (агар кон режаси мавжуд бўлмаса), бўшлиқларнинг жойлашуви ва ўлчамлари, уларни қоплаган тоғ жинслари ҳақидаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбосимнинг ошиб тушиши жараёнида грунтнинг ноанъанавий деформация хусусиятларини аниқлаш, босим ўзгариши давомида грунтларнинг деформация ҳолатини қайд этиш бўйича синов маълумотлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Қазилма ишлари амалга оширилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг лойиҳаси тоғ-геологик ва геотехник текширишлар асосида ишлаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Тошли ёки тектоник ёриқлар бўлган, шунингдек эски кон лаҳимларининг мавжудлиги эҳтимоли юқори бўлган ҳудудларда тўлиқ муҳандислик-қидирув ишларини олиб борилиши, бунда қуйидаги маълумотлар аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости бўшлиқларининг аниқ жойлашуви тўғрисидаги маълумотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтектоник ёрилмалар чиқиш нуқталари тўғрисидаги маълумотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош қатламларининг силжиш бурчаги бўйича маълумотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош жинсларининг силжиш амплитудаси тўғрисидаги маълумотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Грунтнинг ўпирилиши, чўкиши ёки силжиш хавфи юқори бўлган ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТектоник ёрилмалар аниқланган ва ер юзаси деформациялари ҳақида тўлиқ маълумотлар мавжуд бўлса қурилиш ишларини амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Ер юзасига метан ва бошқа зарарли газлар чиқиши хавфи мавжуд бўлган ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Ер ости сувларининг кўтарилиши ва техноген сув босиши хавфи мавжуд ҳудудларда ҳимоя тадбирларини қўллаш ҳамда ШНҚ 2.06.15-24 га асосан қурилиш ишларини амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Бино ва иншоотларнинг вазифаси ва ишлаш шароитига кўра бикр, эгилувчан, аралаш (комбинацияланган) конструктив схемалар асосида лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСейсмик фаол ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотлар ШНҚ 2.01.03-19 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Бино ва иншоотларни бикр конструктив схема бўйича лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформация чоклари билан биноларни алоҳида қисмларга ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўтарувчи конструкцияларни мустаҳкам боғлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтемир-бетон белбоғларини деворларга ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚнинг 2.03.01-24 талаблари асосида пойдеворларни яхлит плита, кесишган балка ёки балка-деворлар шаклида қуриш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Бино ва иншоотларни мослашувчан конструктив схема бўйича лойиҳалашда ер остида горизонтал сирпаниш чокларини қуриш ва конструкцияларнинг кўтариб (тутиб) турувчи ва тўсиқ элементлари ўртасида шарнирли ҳамда юмшоқ мослашувчан боғланишларни киритиш, шунингдек ёнма-ён конструкциялар ўртасидаги тирқишларни кенгайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Бино ва иншоотларни аралаш (комбинацияланган) конструктив схема бўйича лойиҳалаштиришда уларнинг ер ости ва ер усти қисмларида турли конструктив схемаларни қўллаш учун бикр ва мослашувчан схемаларини бирлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Конструктив жиҳатдан мураккаб биноларни деформация чоклари орқали секцияларга бўлиниши, бунда ҳар бир секцияда бино ва иншоотларнинг баландлиги бир хил бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформация чоклари бино конструкцияларнинг эркин эгилиши ёки бурилишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформация чоклари биноларнинг томи ва пойдеворини ўз ичига олган ҳолда секцияларга тўлиқ ажратиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСекция узунлиги ер юзасининг деформация қийматлари, грунтнинг хусусиятлари, конструктив схемалари ГОСТ 5180-15 га мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Деформация чоклари доирасида юк кўтарувчи конструкциялар остида яхлит пойдеворлар қурилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Лифт шахталари ер юзасидаги деформациялар таъсирида юзага келадиган оғиш ва нишабликларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Биноларга туташ муҳандислик иншоотлари деформация чоклари орқали бўлимларга ажратилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чораларини кўриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриш учун лойиҳалаштирилган бино ва иншоотларнинг конструкциялари ГОСТ 27751-2014 талабларига мувофиқ деформацияларни ҳисобга олган ҳолда биринчи ва иккинчи гуруҳлар ҳамда чегаравий ҳолатлар бўйича баҳоланиши, бунда ер ишлари натижасида юзага келадиган вертикал ва горизонтал силжишлар, шунингдек бино ва иншоотдан тушадиган юкламалар таъсиридаги ўзгаришларни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Бино ва иншоотларнинг конструкцияларини доимий, узоқ, эҳтимолий ва қисқа муддатли юкламалар ҳамда қазилма ишларининг ноқулай таъсирларига ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда ер юзаси деформацияси натижасида юзага келиши мумкин бўлган қуйидаги таъсирлар бирикмасини инобатга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнисбий горизонтал чўзилиш (+𝜺 ), ботиқлик эгрилиги (+𝝆), нишаблик (𝒊);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгоризонтал сиқилиш (-𝜺), ботиқлик эгрилиги(-𝝆), нишаблик (𝒊);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзасидаги ўйиқлар (баландлиги h) ва горизонтал деформациялар, нишаблик (𝒊);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсилжиш мулдаси доирасида (𝒔) буралиш ва (𝜸) сирпаниш деформациялари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Ер юзасидаги айрим деформациялардан келиб чиқадиган зўриқишлар бошқа юкламалар таъсирида ҳосил бўладиган зўриқишларга нисбатан кам бўлса, уларни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Нотекис замин деформациялари натижасида бино ва иншоотлар конструкцияларида пайдо бўладиган кучланишлар, деформациялар ва ёриқларнинг кенглигини аниқлаш учун, ҳисобий замин деформациялари мазкур ШНҚнинг 7-иловасидаги 18-формуласи асосида ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Ер юзаси деформациялари бир вақтнинг ўзида содир бўлиб, бир хил йўналишдаги кучланишларни ҳосил қилса (кучланишлар қўшилса) ва чўкувчанлик энг юқори қийматга етганда иккита кучланиш қуйидаги 1-формула, учта кучланиш эса 2-формула бўйича ҳисобланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementx1, x2, x3 — ер юзаси деформацияларидан келиб чиққан кучлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Конструкцияларни замин ва иншоотнинг биргаликда ишлаш шароитидан келиб чиқиб қазилма ишлари таъсирини ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Замин моделини чизиқли-эластик тизим асосида танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформацияларни ҳисоблаш натижасида олинган нормал (𝑝) ва уринма (𝜏) кучланишлар қуйидаги шартларга мувофиқ келса, чизиқли-эгилувчан тизимдан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0.5 𝒑n ≤ 𝒑 ≤ 1.5 R ёки 𝒑 < 0.5 𝒑n;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝒑 >1.5 R ҳудудда F≤0.2 Fp;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementτ ≤ 0.5 τmax ёки τ >0.5 τmax ҳудудда F≤0.2Fτ (3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝒑𝒏 — иншоотдан заминга тушадиган бошланғич босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑅 — заминнинг ҳисобий қаршилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝝉𝒎𝒂𝒙 — уринма зўриқишнинг чегаравий қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝐹 — пойдевор ва замин ўртасидаги алоқа юзасидаги зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑭𝒑, 𝑭𝝉 — нормал ва уринма зўриқишлар намоён бўладиган заминнинг пойдевор билан алоқа юзаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Заминнинг горизонтал деформациялари таъсирида юзага келадиган қуйидаги кучлар бинонинг конструктив хусусиятлари, қазилма ишлари ва юкламалар таъсирини ҳисобга олиш билан аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино пойдевори остидаги силжишлар ёки ишқаланиш кучлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино пойдевори ён томонларидаги силжиш кучлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсурилувчи грунтнинг бино пойдевори олдига босими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Сирпаниш чоки бўйича ишқаланиш коэффициенти қуйидаги 6-жадвалда келтирилган қийматларга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-жадвал | |||
Т/р | Сирпаниш чокининг конструкцияси | Қатламга материалларининг сарфи, kg/m2 | Ишқаланиш коэффициенти сирпаниш чоки бўйича |
1. | Майдаланган графит қатламли икки қават пергамин | 0,5 | 0,20 |
2. | Майдаланган графит қатлами, майдаланган слюда билан | 1,0 | 0,30 |
3. | Майдаланган графит қатлами, инерт чанг билан | 1,0 | 0,40 |
4. | Графит қатламли икки қават полиэтилен плёнка билан | 0,4 | 0,15 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар: Сирпаниш чокининг юзаси текисланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧокнинг 1 m узунлигига вертикал оғишлар 5 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧокнинг 1 m узунлигига вертикал оғишлар 5 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда улардан фойдаланиш давомида ушбу ШНҚнинг 5-иловаси талаблари бўйича домкратлар ёрдамида текислаш имкониятини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино конструкцияларини заминнинг нотекис деформациялари таъсирида ва текислаш босқичида ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Секциялар орасидаги деформация чокининг кенглиги қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор остида, ad
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкарниз даражасида, au
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementLo — ёнма-ён бўлинмалар ёки каркас биноларнинг марказий ўқлари орасидаги масофа,;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementН — пойдевордан карниз ёки том қопламасигача бўлган баландлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0 — замин деформациялари таъсирида бинонинг оғиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино оғишини ҳисоблаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзасининг бир текис деформациялари учун,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжамланган деформациялари учун,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑹 — ер юзасининг ботиқлигининг эгрилик радиуси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑳 — бўлма узунлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Секциялар орасидаги деформация чокининг ўлчамларини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Секциялар орасидаги деформация чокининг ўлчамлари камида 20 cm бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Чўкувчан грунтли ҳудудларда лойиҳаланган бино ва иншоотларга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятларини (Ԑ𝑠𝑙 нисбий чўкувчанлик, 𝜌𝑠𝑙 бошланғич чўкиш босими, 𝑤𝑠𝑙 намлиги), чўкувчан грунтлардан иборат майдонни ҳамда грунтнинг асосий параметрларини инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. ГОСТ 23161-12 га асосан чўкувчан грунтлар қуйидаги қўшимча параметрлар бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнисбий чўкувчанлик (ℇ sl) (грунт қатламининг белгиланган босим остида, намланишдан олдин ва кейин қалинлик ўзгаришининг табиий бошланғич қалинликка нисбати);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementминимал босим (Pmin) (белгиланган чуқурликда грунтнинг ўз оғирлиги натижасидаги вертикал зичлашуви, ер сатҳини режалаштиришдаги кесиш (котлован) ёки грунтларни тўплашни ҳисобга олиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаксимал босим (Pmax) (чуқурликдаги умумий вертикал зичлашувга қурилиш юкламалари (фундаментлар, поллар, жиҳозлар) таъсирини қўшиб аниқлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошланғич чўкиш босими (Psl,) (грунт тўлиқ сув билан тўйингандан кейин чўкишни бошлайдиган минимал босим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошланғич чўкиш намлиги (Wsl) (чўкиш жараёни бошланадиган энг кичик намлик қиймати).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. I тур чўкувчан грунтлар замин сиқилишининг ўзгариш даражаси 𝜶𝑬,𝒔𝒍, чўкувчан грунтлар деформацияси модулининг ўртача қиймати 𝑬̅𝒔𝒍 ёки заминнинг ўртача чўкиши 𝒔̅, максимал чўкиш 𝒔𝒎𝒂𝒙, шунингдек замин деформациясининг нисбий фарқи 𝜟𝒔/𝑳 = 𝜟(𝒔 + 𝒔𝒔𝒍,𝒑)/𝑳 ҳамда заминнинг сиқилишдаги бикирлик 𝑪 коэффициенти билан тавсифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. II турдаги чўкувчан грунтларда қуриладиган бино ва иншоотларни лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 3-4 расмларига мувофиқ замин деформациясининг қуйидаги турларини ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг ўз оғирлиги Ssl,g ва ташқи юклар Ssl,p таъсиридаги чўкиши Ssl;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкиш воронкасининг эгри чизиқли қисмларида Usl горизонтал силжиш ℇu;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўзилиш ёки сиқилишдан келиб чиқадиган горизонтал деформациялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзасининг нишаблиги ва эгрилиги isl;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНsl грунт массивининг зўриқиши ҳолати ва намлигининг ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНu,l чўкувчан бўлмаган грунтларнинг чўкувчан қатлами остида қўшимча сиқилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSu,l қияликларни деформацияланиши оқибатида юзага келадиган чўкиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-расм. Пойдевор асосининг чўкиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝒅 — пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги; 𝑯𝒔𝒍 — чўкувчан қатлам; 𝒉𝒔𝒍,𝒑 — пойдевордан юк тушиши туфайли 𝒔𝒔𝒍,𝒑 чўкишнинг юқори майдони; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — грунтнинг ўз оғирлиги натижасида 𝒔𝒔𝒍,𝒈 чўкишнинг қуйи майдони; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — қўшимча юк тушишини ҳисобга олиш; 𝒉𝒏 — нейтрал майдони, 𝒉ʼ𝒏 — қўшимча юк тушишини ҳисобга олиш; 𝑯𝒖,𝒍 — тўшама грунтнинг қўшимча 𝒔𝒖,𝒍 сиқилиш майдони; 1 — табиий намлик грунтнинг ўз вазнидан 𝝈𝒛𝒈 вертикал зўриқишлар; 2 — жамланган (йиғинди) 𝝈𝒛𝒈 вертикал зўриқишлар ташқи юк тушиши ва грунтнинг ўз вазни; 3 — бошланғич чўкиш босими чуқурлиги 𝒑𝒔𝒍 билан ўзгариши; 4 — қўшимча вертикал зўриқишлар 𝝈𝒛,𝒖𝒍 намлик, чўкувчан грунт зичлигининг ошиши ҳисоби; 5 — 𝝈ʼ𝒛,𝒖𝒍 замин грунтларига қўшимча юк тушиши: режалаштирилган кўтарма вазнидан, бино ва иншоотларнинг бир текисда тақсимланган юкламасидан, 1-қават полларидан; 𝒓 — грунт чўкиши, 𝒔𝒔𝒍,𝒈 эгри чизиқли майдонининг ҳисобий узунлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. II тур чўкувчан грунтларда бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда, заминнинг ҳисобий тавсифи ва эгрилик радиусини Ryc инобатга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-расм. Грунтнинг ўз оғирлигидан келиб чиқадиган деформациялар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementА) намланган майдоннинг кўндаланг кесими; Б) грунт сирти чўкишининг эгри чизиғи; в) сирт нишабликлари (4) ва эгриликлари (5) эгри чизиқлари; г) грунт сиртининг горизонтал силжиш эгри чизиқлари; I — зичлик йўқолган майдон; II — зичланиш майдони; III — нейтрал майдон; 1 — ер сиртининг ҳолати; 2 — намлаш майдони; 3 — сув ёйилишининг қуйи чегараси; b — сув тарқалиш майдони кенглиги; B⍵ — намлаш майдони кенглиги; β — сув ёйилиш майдони бурчаги; Нsl — чўкиш қатлами; r — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши; b⍵ — чўкувчан майдоннинг горизонтал кенглиги; Ssl — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкувчанлиги; i — ер юзасининг қиялиги; Usl — ер сиртининг горизонтал силжиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд) β⍵ грунтнинг намлик даражаси кенглиги; L грунтнинг намлик даражаси кенглигидан табиий намликкача ўзгариб туриши; β⍵ >Нsl чўкувчан грунтнинг юқоридан намланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Чўкувчан грунтли ҳудудларда муҳандислик-геологик қидирув ишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда ҳудуднинг қуйидаги муҳандислик-геологик хусусиятларини аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеоморфологик хусусиятлари (чўкувчан грунтли ҳудудлар ва уларнинг рельеф шакллари (чўкмалар, суффозион жараёнлар), деформация жараёнлари ва уларнинг ривожланиш ҳолати);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтларнинг тавсифи (чўкувчанлик хусусиятлари ва қалинлиги, чўкувчанлик турлари ва уларнинг ўзгариши, лёссимон ва карбонатли грунтларнинг тузилиши, тарқалиши ва деформация хусусиятлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик шароитлари (намланиш манбалари ва уларнинг грунтларга таъсири, ер ости сувлари сатҳи ва унинг ўзгариши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтларнинг механик хусусиятлари (табиий ва сув билан тўйинган ҳолатдаги механик хоссалар, фильтрация қобилияти ва гранулометрик таркиби, чўкувчанликнинг чуқурлик ва майдон бўйича ўзгариши).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. ГОСТ 30416-12 га мувофиқ лаборатория шароитида чўкувчан грунтларнинг қуйидаги физик-механик хусусиятларини аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкиш хусусиятлари (грунтнинг ўз оғирлиги, ташқи босим таъсирида нисбий чўкиши, бино ва иншоот юкламалари ҳамда текислашда тўкма грунтлар таъсиридаги чўкиш, чўкишнинг бошланғич босими, бошланғич намлиги, нисбий чўкишнинг босимга боғлиқлиги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформация ва мустаҳкамлик тавсифлари (табиий ва тўлиқ сувга тўйинган ҳолатдаги деформация модули, солиштирма илашиш ва ички ишқаланиш бурчаги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтларнинг физик-кимёвий хусусиятлари (майдони ва чуқурлик бўйича чўкувчанликнинг ўзгариши, сувда эрийдиган тузлар миқдори, грунтларнинг умумий физик хоссалари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. ГОСТ 12248-10 га мувофиқ қурилиш учун муҳандислик-геологик қидирув ишлари давомида қуйидагиларни аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт қатламлари, уларнинг қалинлиги, чуқурлиги, мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сувларининг сатҳи, мавсумий ўзгаришлар, сув ўтказувчанлик хусусиятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш учун яроқлилик, грунтнинг ҳолатига кўра яроқли, чекланган яроқли, яроқсиз, вақтинча яроқсиз деб баҳоланишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеологик жараёнларни, сиқилиш, кенгайиш, чўкиш ва силжиш жараёнларини аниқлаш ҳамда уларнинг қурилишга таъсирини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Лойиҳа олди ҳужжатлари учун грунтнинг чўкувчанлик хусусиятлари, оғирлиги ва қўшимча босим остида нисбий чўкувчанлиги, шунингдек чўкувчанликнинг бошланғич босимини лаборатория тадқиқотлари орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Лойиҳа ва ишчи ҳужжатлар учун муҳандислик-геологик қидирув ишларида замин, пойдевор, лойиҳа ечимлари ва чўкувчанликка қарши чора-тадбирлар белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Муҳандислик-геологик қидирув ишларида тоғ жинсларининг геоморфологик кесимлари (бўйлама ва кўндаланг) товоқ шаклидаги чўкмалари ва уларнинг оралиғи суффозия воронкалари асосида жойлаштирилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Чўкувчан грунтнинг қалинлиги 25 m дан ошганда ёки сувли горизонт очилганда, монолит намуналарини грунт олгичлар (грунтонос) билан олиб шурф (грунтнинг геологик тузилишини ўрганиш) ва дудкалар (грунт намуналарини олиш учун ишлатиладиган қудуқсимон тешик) нинг чуқурлигини бурғилаш орқали охиригача етказиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Грунт монолитларини (синовлар давомида намлик, зичлик, мустаҳкамлик, чўкиш каби параметрларини ўлчаш учун) ва намуналарини ҳар бир муҳандислик-геологик элементда камида 1-2 m оралиқ билан олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт монолитлари товоқ шаклидаги чўкмалар ва уларнинг орасида жойлашган тоғ жинсларидан олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Грунт монолитларини товоқ шаклидаги чўкмалар ва улар орасидаги тоғ жинсларидан олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Лаборатория тадқиқотларида бурғиқудуқлар ва шурфлардан олинган монолитлар асосида грунтларнинг нисбий чўкувчанлик кўрсаткичлари аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Бурғиқудуқлар ва шурфлардан олинган натижалар ўзаро солиштирилиши ҳамда уларнинг мослиги текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Янги ўзлаштирилаётган ва II турдаги чўкувчан грунтли ҳудудларда жойлашган йирик иншоотлар учун котлованларда тажриба-намлаш синовлари қуйидагиларга кўра ўтказилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг чўкувчанлик турларига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчан қатлам қалинлигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг ўз оғирлиги таъсирида чўка бошлайдиган чуқурликка;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкишнинг бошланғич босими ва миқдорига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамланиш жараёнида вақт ўтиши билан намлик миқдори ва даражасига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчан қатламни тўлиқ намлаш учун керакли вақт ва сув ҳажмига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор асосини намлаш орқали тайёрлаш учун зарур вақтга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element81. Грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари катта ўзгаришларга учрайдиган ҳудудларда тажриба-намлаш синовлари ўтказилганда, синовлар кичик юзали котлованларда тезкор намлаш усули билан амалга оширилиши лозим. Олинган натижаларни бошқа ҳудудларда амалга ошириладиган катта юзали котлованларнинг намлаш натижалари билан солиштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element82. Котлованларда тажриба-намлаш синов усуллари орқали намланган чўкувчан грунтнинг босимга чидамлилигини ва у билан боғлиқ деформацияланиш хусусиятларини прессиометрлар билан ўлчаш, шунингдек грунтни айланма ҳаракатлар билан кесиш орқали унинг шикастланиш хоссаларини аниқлаш учун ГОСТ 20276.2-20 га мувофиқ синовдан ўтказиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element83. Таянч қозиқларини чўкувчан бўлмаган грунт тўшамаларига бирлаштириб (тақаб) лойиҳаланганда, тоғ жинсларининг чўкмайдиган ва қоятошлари бўлмаган грунтларни 10 m чуқурликкача кесиб ковлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаянч қозиқлар бинодан чўкувчан грунт қатламининг уч баробар қалинлигида жойлаштирилиши, бунда таянч қозиқлар камида учта бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element84. II турдаги чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда ГОСТ 30672-12 га мувофиқ қурилишдан олдин котлованларни намлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element85. I ва II турдаги чўкувчан грунтларни мустаҳкамлашда грунтларнинг фильтрация хусусиятларини, зичланишга мойиллигини, кимёвий таркибини ва мустаҳкамланган грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш учун қўшимча тажриба синовларини ўтказиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element86. II тур чўкувчан грунтли ҳудудда бино ва иншоотларни ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан II — IV даражали геологик шароитларда лойиҳалаш учун, грунт оғирлиги ва иншоотнинг оғирлигидан тушадиган юкламалар йиғиндиси бошланғич чўкиш босимидан кўп бўлса 1 m, ундан кам бўлганда эса ҳар 2 m ҳудуд доирасида грунт қатламидан монолитлар олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element87. IV даражали геологик шароитларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда, лаборатория шароитида чўкувчан грунтнинг табиий намлигини, тўлиқ сувга тўйинганлик ҳолатида деформация модулини, нисбий чўкувчанлигини ва бошланғич чўкиш босимининг қийматларини аниқлаш учун дала шароитида ГОСТ 30416-2012 га мувофиқ, юзаси 5000 см² бўлган штамплар ёрдамида синов-тажриба ишларини амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element88. Грунтларнинг чўкувчанлигини камайтириш, зичлигини ошириш ва деформация хавфини пасайтириш учун физик-кимёвий мустаҳкамлаш усулларини қўллаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Қурилиш майдонларни режалаштириш ва қуриш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element89. ГОСТ 27751-14 га асосан бино ва иншоотларнинг чўкиши ва оғишининг олдини олиш учун қозиқли пойдеворлар ёки бошқа мустаҳкамлаш усулларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element90. Қурилиш учун мўлжалланган майдонларни чўкувчан қатламлар чуқурлиги минимал бўлган, грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши эҳтимоли паст бўлган, шунингдек зичланган, кам сиқилувчи грунтлар билан қопланган ҳудудларда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element91. Чўкувчан грунтлардаги замин ва иншоотларнинг биргаликдаги деформацияланиши Su,s иншоотни лойиҳалашда грунтнинг таркиби, чўкувчанлигини ҳисобга олиш ҳамда Su,f бино конструкцияларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш талабларининг чегаравий қийматлардан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element92. Ҳудуд рельефи нишабли (қия) бўлганда ҳудудни террасалар кўринишида режалаштириш ва сув оқимини махсус каналлар орқали йўналтириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element93. Ҳўлли технологик жараёнларга эга бўлган бинолар ва иншоотларни қуришда уларни пастлик ҳудудларда, чўкувчан қатлам қалинлиги ва чўкувчанлик қийматлари кичик бўлган ҳудудларда, шунингдек чўкувчан қатламни қоплайдиган дренажланувчи қатлам (сув ўтказувчи махсус грунт ёки материал қатлами) мавжуд бўлган майдонларда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element94. Бино ва иншоотлар жойлашган ҳудуд атрофидан ушбу ШНҚнинг 8-иловасига асосан 0,2 m кенгликкача грунтларнинг чўкувчанлик хоссалари тўлиқ бартараф этилган ва чўкувчан грунтларнинг бутун қалинлиги қозиқланган ва зичланган массивлар ёки чуқур ётқизилган пойдеворлар билан тўлиқ кесиб олинган бўлса, II тур грунт шароитида иншоотлар учун доимий ҳўлланиш манбаларигача бўлган масофаларни чекламасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element95. Бино ва иншоотларни сувдан ҳимоялашда қуйидаги чоралар кўрилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш майдонини режалаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг чўкувчанлик хусусиятларини бартараф этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотлар асосига кам сув ўтказувчан қатлам қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкотлован ва траншеяларни тўлдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотлар атрофида кенгайтирилган отмосткаларни қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ўтказгичлардан сувни оқиб кетишни олдини олиш, таъмирлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавария ҳолатларида сувни бино ва муҳандислик тармоқларидан ташқарига чиқариб юбориш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element96. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда замин деформациясини камайтириш учун қуйидаги чораларни кўриш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкиш хавфини бартараф этиш ёки грунтни II дан I турга ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмустаҳкамланган грунт, қозиқлар ва пойдеворлардан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг чўкиши натижасида юзага келадиган юкламаларни ҳисобга олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт чўкиши натижасида юзага келадиган нотекис деформацияларни ҳисоблаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element97. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда ГОСТ 27751-14 га мувофиқ III (пасайган) ёки II жавобгарлик даражасига тегишли бўлган ҳолатларда, шунингдек грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиш эҳтимоли Sul < 10 cm, қопловчи грунтларнинг қўшимча ўтириши Ssl,g < 30 cm бўлганда мослашувчан конструктив схемадан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element98. Бино ва иншоотларни мустаҳкам конструктив схема асосида лойиҳалашда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформациялар, силжишлар ва ёриқларнинг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбиноларни деформация чоклари билан алоҳида секцияларга ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюк кўтарувчи конструкцияларни ишончли бириктириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementораёпма ва том ёпмалар, фермаларнинг устки юзасини темир-бетон бикр дискли белбоғлар билан таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдеворларни монолит плиталар, лентали тўсинлар ва тўсинли-девор конструкциялари асосида қуриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотларни II тур грунт шароитида юқорида кўрсатилган тадбирлар асосида чўкувчанлик хусусияти тўлиқ бартараф этилган ва грунтнинг чўкиш қиймати Sul < 10 cm, шунингдек чўкувчан грунт қатламлари тўлиқ кесиб ўтилган ва грунтнинг чўкиш қиймати Sul < 5 cm дан ошмаганда лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element99. Бино ва иншоотларни мослашувчан конструктив схема бўйича лойиҳалашда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзасининг нотекис деформацияларига мослаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшарнирли ва мослашувчан боғланмаларни жорий этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаянч конструкцияларнинг бикрлигини пасайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэгилувчан ўрнатмалар ва қомлама (компенсация) механизмларидан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструкциялар орасидаги ёриқларни кенгайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element100. Бикр схема бўйича лойиҳаланган бино ва иншоотлар нотекис чўкиш деформацияларига бардошли бўлишини таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element101. Мураккаб лойиҳалашда бино ва иншоотлар деформация чоклар билан секцияларга ажратилиши, секцияларнинг баландлиги бир хил бўлиши, чўкиш деформацияларининг узунлиги, шунингдек грунтнинг хусусиятлари фойдаланиш талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформация чоклари биноларнинг эркин эгилиши ва бурилишини таъминлаши, уларни том ва пойдеворлардан тўлиқ ажратиб туриши, деформация чокининг кенглиги эса бинонинг баландлиги, узунлиги ва грунт шароитидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element102. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда, лифт шахталарининг чўкиши натижасида ҳосил бўладиган эгилишлар ва горизонтал силжишларни ҳисобга олган ҳолда, уларнинг ўлчамларини деформация чокидан 0,5 m масофада лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element103. Биноларга туташган муҳандислик иншоотлари деформация чоклари орқали бинолардан ажратилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element104. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда қуриладиган биноларнинг пойдеворлари, ертўла деворлари ва ер ости қисмларида муҳандислик коммуникациялари учун ўтиш жойлари қуйидаги талабларга мувофиқ ва ушбу ШНҚнинг 8-иловасига асосан бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтуйнук ёки ўтиш жойи юқори қисми ва трубанинг очилиш қисми орасидаги масофа камида Ssl,g 0,25 m ёки бинонинг ўртача чўкишининг чекланган қийматига Su тенг ёки ундан катта;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтрубанинг пастки қисми ва пойдеворнинг таянч қисми орасидаги масофа камида 0,2 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element105. Комплекс чора-тадбирлар асосида II тур чўкувчан грунтларда лойиҳаланган бир қаватли каркасли (кўприксимон, портал ва кранли) биноларда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкран ости йўлларини текшириб тузатиш (рихтовка қилиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementметалл устунларни вертикал Ssl,g йўналишда ±0,5 Su даражага кўтариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкран ости рельси юзасининг горизонтал йўналишда us 0,25 m га эҳтимолий силжиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element106. I тур чўкувчан грунтларда технологик ускуналар остидаги пойдеворлар вертикал ва горизонтал ҳолатни тўғрилаш имконияти ва заруриятини, замин грунтларининг мумкин бўлган деформацияларини ҳисобга олиб лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element107. Чўкувчан грунтларда лойиҳаланадиган бино ва иншоотларнинг конструкциялари ГОСТ 27751-14 талабларига асосан икки гуруҳда (кўтариш қобилияти ва деформациялар) бўйича ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element108. Бино ва иншоотлар конструкцияларига тушадиган фавқулодда юкларни ҳисоблашда доимий, узоқ муддатли ва қисқа муддатли юкларни, грунт чўкишининг таъсирини ва юкламаларнинг конструкция асосига бир хил тақсимланишини инобатга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар пойдеворлар чўкувчан қатламни тўлиқ кесиб ўтса (қозиқлар, зичланган ёки арматураланган пойдеворлар) уларда ҳосил бўладиган қўшимча юкларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАвария ҳолатларида конструкцияларнинг бузилиши, грунт сувлари сатҳининг кўтарилиши ва грунт қатламининг намланишига йўл қўймаслик керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element109. I тур чўкувчан грунтли ҳудуднинг hsl,p юқори деформацияланувчи майдонида чўкувчанлик тўлиқ ёки қисман бартараф этилмаган бўлса, вертикал силжишларни ҳисоблашда пойдеворга тушадиган ташқи юкламаларни, грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридан чўкишини ва грунт қатламларининг хусусиятларининг ўзгаришини инобатга олиниши, бунда грунт намланиши натижасида нотекис чўкишлар юзага келиши мумкин бўлганда чўкишни олдини олиш чораларини кўриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-расм. Ташқи юкламалар таъсирида пойдеворнинг чўкиши ва силжиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — бино ва иншоотлар марказининг остидаги пойдеворни намлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — бино ва иншоотларнинг ён томонидаги пойдеворни намлаш; 1 — намлаш манбаи; 2 — сув тарқалиш соҳаси; а — нотекис чўкиш ҳудудининг кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβ — сув тарқалиш бурчаги; Н⍵ — намлаш манбаининг жойлашиш чуқурлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhsl,p — ташқи юк таъсиридан пойдеворнинг чўкиш ҳудуди; Нsl — чўкувчи қатлам
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element110. Ўзгарувчан қаттиқликдаги ao заминнинг узунлигини пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги ва намлаш манбаининг жойлашиш чуқурлиги, грунтнинг чўкиш зонасининг hsl,p ҳажми ҳамда сувнинг ён томонларга ёйилиш бурчагининг β катталиги аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаҳаллий намлашда асоснинг бикирлигини ўзгариш схемасини минимал 𝐶1 дан максимал 𝐶 гача математик модел бўйича қабул қилишга йўл қўйилади, шунингдек, бикрлик коэффициентларининг 𝐶1 ва 𝐶 қийматлари ушбу ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-расм. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда замин бикрлигининг ўзгариши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — бино ёки иншоот ўртаси, пойдевор ости грунтини намлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — бино ва иншоот ён томони (торец), девор ости грунтини намлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element111. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда, чўкиш воронкасининг (𝐿≥2𝑟 бўлса, марказда сиқилиш, четларда чўзилиш кузатилади, агар 𝐿<2𝑟+𝑏𝑜 бўлса, бино остида сиқилиш, ён томонларда чўзилиш юзага келади) энг ноқулай жойлашувини ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар горизонтал силжишлар ёки нишабликлардан келиб чиқадиган кучланишлар асосий юкламалардан кичик бўлса, уларни ҳисобга олмаслик лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element112. Грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши S𝑠𝑙,𝑔>0.3 cm бўлса, конструкциялардаги кучланишларни аниқлашда вертикал (S𝑠𝑙,𝑔 ва ∆ S𝑠𝑙⁄𝐿) ва горизонтал силжишларнинг биргаликдаги таъсири ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-расм. Ер юзасининг вертикал ва горизонтал силжиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1 — чўкиш майдони; 2 — грунтнинг ўз оғирлигидан горизонтал силжиш эгри чизиғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — намланиш майдони бино марказининг (эгилган жойи) остида жойлашганда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — бино ён томон (торец) деворларининг жойлашиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element113. Бино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи конструкцияларида грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши натижасида юзага келадиган горизонтал деформациялар таъсирини ҳисоблашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости қисмининг конструктив хусусиятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор чуқурлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт билан туташиш майдонини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг физик-механик хоссалари ва уларнинг ўзгаришини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдеворларга таъсир этувчи юкларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФойдаланиш даврида қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чоралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Қазилма ишлари натижасида юзага келиши мумкин бўлган чўкишлар, ер ҳаракатлари ёки бошқа хавф-хатарларга қарши бино ва иншоотларнинг барқарорлигини сақлаш учун қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ-муҳандислик чоралари (бино ва иншоотларнинг заминлари ҳамда пойдеворларидаги деформацияларни камайтиришга қаратилган тадбирлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеотехник тадбирлар (деформацияларни камайтириш ёки бартараф этишга йўналтирилган техник ишларни амалга ошириш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив ечимлар (заминнинг деформацияга сезувчанлигини пасайтириш, конструкция деформацияларини камайтириш ёки бартараф этиш учун лойиҳалаш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Бино ва иншоотларни ҳимоя қилишда қуйидаги тоғ-кон чораларини кўриш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқазиб олинган бўшлиқни тўлдириш ва грунт қатламларини узилиш билан қазиб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдали қазилмаларни тўлиқ қазиб олмаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ жинсларини кучайтириш ва мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтартибга солинувчи босим билан кон қазиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкон лаҳимларини камайтириш ва кон қазилмалари билан бино ўртасидаги масофани ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқотувчи эритмаларини қоплама ортидаги бўшлиққа юбориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпресс-бетон қопламаларини қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдиаметри ва тош қоплами орасидаги фарқни камайтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш ва уларни тоғ-кон ишлари таъсиридан ҳимоя қилишга қуйидаги геотехник чораларни амалга ошириш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзамин грунтларининг ёмонлашишидан ҳимоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтларни яхшилаш ва деформацияларни камайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино пойдеворларини мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳимоя деворларини қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор ости грунтларини бурғилаш ва мустаҳкамловчи эритмалар юбориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгоризонтал деформацияни камайтириш учун тўлдирувчи траншеяларни ковлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида уларнинг мустаҳкамлигини ошириш, деформацияларга чидамлилигини таъминлаш ҳамда тоғ-кон ишлари таъсиридан муҳофаза қилишда қуйидаги чораларни амалга ошириш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформация чоклари орқали алоҳида қисмларга ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementметалл узатма тяжлар ёки темир-бетон камарлар билан мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбоғловчи элементлар ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотларни домкратлар ёрдамида кўтариш ва тиклаш ҳамда нотекис чўкишни бартараф этиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. ГОСТ 12248-10 га асосан ҳимоя чораларини танлашда қурилиш объектининг мақсади ва фойдаланиш даражаси, конструктив хусусиятлари ва мустаҳкамлик талаблари, замин деформацияларини олдиндан прогноз қилиш натижалари ҳамда ҳимоя чораларини амалга оширишда юзага келиши мумкин бўлган технологик таъсирларни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркасли биноларни лойиҳалаш ҳамда уларни ҳимоя қилиш чоралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркасли биноларни лойиҳалаштиришда, биноларнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш, барқарорлиги ва хавфсизлигини таъминлаш учун мослашувчан ва аралаш (комбинацияланган) конструктив схемаларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Кўп қаватли каркасли бинолар аралаш (комбинацияланган) конструктив тизимлар асосида лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКонструктив тизимларни танлашда йириклаштирилган устунлар тўрига эга каркасларни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Кўп қаватли биноларнинг каркасли рамалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) аралаш (комбинацияланган) конструктив тизим; б) боғланма тизимлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Каркасли биноларнинг конструктив ечимларини қуйидагиларга асосан танлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзаси деформацияларининг ҳисобий қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик шарт-шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектга қўйилган фойдаланиш талаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Кўп қаватли биноларнинг каркасларини ригель устунга ригелнинг юқори белбоғида арматура чиқишларини пайвандлаш усулида бириктириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Кўп қаватли бино каркасларидаги ригелларнинг устун билан бирикиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — устун ва токчали четки қатор ригели, б — устун ва тўғри бурчакли ўрта қатор ригели, в — шарнирли, 1 — устун, 2 — ригель, 3 — хомутлар, 4 — ригель ва устунларнинг жуфт чиқиши, 5 — туташмани яхлитлаш контури, 6 — ригельнинг ўрнатиш деталлари, 7 — устуннинг ўрнатиш детали, 8 — ёпма плитасини ригель билан бирлаштириш учун ўрнатиш детали, 9 — устунлараро таянч плита, 10 — пўлат қопламалар, 11 — ёпма плиталар, 12 — ригелнинг ўрнатиш детали, 13 — бирлаштирувчи пластина
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Танланган ҳисоблаш схемаси қуйидаги талабларга мувофиқ бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеформация ва мустаҳкамлик (юкларни тўғри тақсимлаш ва конструкциянинг мустаҳкамлигини таъминлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтектоник ва динамик таъсирларга мослик (ер ҳаракатлари ва бошқа динамик таъсирларга мос келиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкларни тўғри тақсимлаш (бинога тушадиган юкларни тўғри тарқатиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив ва фойдаланиш мувофиқлиги (бинонинг барқарорлиги ва ишончлилигини таъминлаш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-расм. Бир қаватли каркасли биноларнинг кўндаланг рамалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) устунларнинг пойдеворлар билан бикр боғланган шарнирли-боғланган тизимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) четки устунларнинг пойдеворлар билан шарнирли-қўзғалмас боғланган тизимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв)ригелларнинг устунлар билан шарнирли-ҳаракатланувчи боғланган тизимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) таянчларнинг бир қисми учун шарнирли тизимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд-е) шарнирли-ҳаракатланувчи ва уч шарнирли рамани қўллаш ҳолати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-расм. Бир қаватли каркасли биноларнинг бўйлама рамалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(крансиз ва кўприксимон кранли)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Каркас биноларнинг ҳисоблаш схемаларини танлаш ва пойдевор боғловчи-тиргакларини ўрнатишни бўйлама рамалар пойдевор боғловчи-тиргакларини ўрнатиш билан шарнирли-боғламли тизимлар кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўп қаватли каркас бинолар қуйидаги тизимлар шаклида лойиҳалаштирилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшарнирли-боғламли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрамали-боғламли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқаттиқ рамали тизимлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаркас биноларни рамали-боғламли тизим шаклида лойиҳалашда, бикр рамаларни бино (ёки унинг бир қисми)нинг кичикроқ ўлчамга эга йўналишида ва ер юзасининг энг кам деформацияга учрайдиган томонида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Бир қаватли каркасли саноат биноларни лойиҳалашда устунлар орасидаги масофа 6 m ва 12 бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотлар мустаҳкамлигини таъминлаш учун IV, III ва IV гуруҳ бўйича ушбу илованинг 1-жадвалига асосан бино четки қаторларда устунлар орасидаги масофа 6 m, марказий қаторларда эса 12 m бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Бир қаватли каркасли биноларни лойиҳалашда пойдевор заминларининг ҳаракатларини баҳолаш учун устун пойдеворлар орасидаги чўкишлар фарқи ШНҚ 2.02.01-19 да белгиланган чекланган қийматдан ошмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГоризонтал силжишлар қуйидаги 2-жадвалда келтирилган чекланган қийматлардан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | ||
Каркас тури | Чегаравий горизонтал силжиши | |
Устун текислигида | Боғламалар йўналишида | |
Кесимининг майдони 0,15 m2 дан ортиқ бўлган темир-бетон устунлардан | 0,002 𝒉 | 0,004 𝒉 |
Кесимининг майдони 0,1 дан 0,15 m2 гача бўлган темир-бетон устунлардан | 0,004 𝒉 | 0,006 𝒉 |
Пўлат устунлардан | 0,010 𝒉 | 0,020 𝒉 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Устуннинг биринчи қават устунларининг баландлиги 𝒉 қиймат сифатида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Чўкувчан ҳудудларда иккинчи даражадаги боғланма-тирговичларни қўллаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтнинг силжиши натижасида зўриқишларни камайтириш учун пойдевор билан бетон қатлами ўртасида сирпаниш чоки ўрнатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар ушбу чоралар устунларнинг кўтариш қобилиятини яхшиламаса, конструкцияни ўзгартириш ёки пойдевор учун темир-бетон плиталарни қуриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Алоҳида турган пойдеворларга таянувчи устунларнинг кўтариб туриш қобилияти ер сирти деформациялардан кучланишларни қабул қилишга етарли бўлмаганда, устунларни янада кучайтириш ёки бўлмалар узунлигини камайтириш талаб этилмаса, бир ёки икки даражаларда пойдеворлар орасида боғланма-тирговичларни қуриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИккинчи даражадаги боғланма тирговичларни I, Iк — IIIк гуруҳларга тегишли чўкувчан ҳудудларда қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБоғлама-тирговичларда грунтнинг силжиши таъсиридан келиб чиқадиган зўриқишларни камайтириш учун пойдевор асосининг бетон тайёрлов қатлами билан туташган (контакт) юзаси бўйлаб сирпаниш чокини ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаркас ва фазовий блокларнинг биргаликда ишлашини таъминлаш учун ораёпмалар горизонтал юзада етарли бикрликка эга бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Каркасли бино бўлмасининг чегаравий узунлиги ва кенглиги ер сирти деформациялари ҳисобий қийматларига боғлиқ ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБўлмалар орасидаги деформация чокларини жуфт ромлар ёки оралиқ конструкцияларнинг шарнирли-ҳаракатчан таяниши кўринишида лойиҳалаштириш ва уларни эластик тўлдирувчи (пороизол, поролон, макро-ғовакли резина) билан беркитиб, компенсаторлар билан ёпиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Бир қаватли каркасли биноларнинг томёпмалари учун ГОСТ 19912-12 бўйича статик аниқланадиган конструкцияларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Гидроизоляцияни кучайтириш мақсадида компенсаторлар ўрнатилган жойлар ва том ёпма плиталари орасидаги чоклар 1 m кенгликдаги қўшимча рубероидли тасмалар билан елимланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Бино ёнма-ён устунлари чўкиш фарқи ∆ℎ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆n — девор панеллари орасидаги тирқиш қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑙 — устунлар ўқлари орасидаги масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНn — девор панелининг баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Ўзини кўтариб турувчи тош деворлар балкаларга таянган ҳолда ва каркас элементларига маҳкамлаб, устунлар олдида кесиб ўтиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИчки деворлар бино каркаси ўқлари бўйича эгилувчан анкерлар билан устунларга маҳкамланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашқи деворлар, плиталар ва ригелларга туташув жойларида, шунингдек технологик ва санитар-гигиеник қувурлар билан кесишув жойларида 50 mm дан кам бўлмаган тирқишлар қолдирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Грунт устида деформацияларини камайтириш учун қаттиқ полларни 6 m² дан катта бўлмаган бўлимларга (карталарга) ажратиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСекциялар орасидаги чоклар кенглиги мазкур ШНҚнинг 62-банди 5-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, ёнма-ён карталар марказлари орасидаги масофа 𝐿₀ ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧоклар эластик тўлдирувчи моддалар (битум сўртма (мастика) билан беркитилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБоғлама-тирговичлар сифатида бетон арматураланган полдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Зина бўлмалари деворларини бино (бўлма)нинг макондаги барқарорлигини таъминловчи бикрлик блоклари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОраёпмалардаги ускуна ва коммуникацияга мўлжалланган ёриқлар ўлчамларини уларнинг горизонтал сиртда мумкин бўлган ўзаро силжишларини ҳисобга олиб ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИшлов бериш жараёнида ускунани рихтовка қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Кранларнинг нормал иш фаолиятини таъминлаш учун краности конструкцияларини рихтовка қилиш ва илгакларни тартибга солиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Кўприкли кранларга эга биноларда кесма краности балкаларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБинони бўлмаларга ажралган жойида кран ости балкаларнинг консолли таянишини ёки деформация қобилиятини деформация чокининг кутилаётган қийматига боғлиқ ҳолда аниқлаш лозим бўлган махсус балка-компенсаторларни қуриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Кранларнинг бино элементларига яқинлашиш габаритларини кран йўлларининг мумкин бўлган текислашни ҳисобга олиб белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУстуннинг кран усти қисми баландлигини оширишга ёки пасайтирилган таянч қисмли металл краности балкаларни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркассиз биноларни лойиҳалаштириш ва ҳисоблаш талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркассиз биноларнинг алоҳида кўтарувчи конструкциялари шикастланганда бино қисмларининг қулаб тушишини олдини олувчи бикр ёки аралаш (комбинацияланган) конструктив схемалар асосида қуйидагича лойиҳалаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбўйлама кўтариб турувчи деворлар ва кўндаланг бикрлик диафрагмалари билан (зинапоя бўлмаларининг, лифт шахталари деворлари) кўндаланг ва бўйлама кўтариб турувчи деворлар билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкаркассиз турар жой объектлари ва жамоат биноларининг ер усти қисмларини, бикр конструктив схема бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Бинонинг кўтарувчи деворларини бўйлама ва кўндаланг ўқларига нисбатан симметрик равишда жойлаштириш, шунингдек бикрлиги бинонинг узунлиги ва кенглиги бўйича бир текисда тақсимланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўндаланг деворлар бинонинг бутун кенглигига, икки ёқлама қилиб (сквозной), лойиҳалаштириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛойиҳалаш талабларига кўра кўндаланг деворларнинг жойлашиши ўзгарганда бўйлама ва кўндаланг деворлар биргаликда мустаҳкам ишлаши ҳамда ички бўйлама деворлар билан боғланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, кўндаланг деворлар (ўқларда) 0,6 m дан ортиқ бўлмаган қийматда силжишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБўйлама деворларнинг силжиш қиймати 1,8 m дан ошмаслиги, бунда бўйлама деворларнинг бурилиш жойи, кўндаланг кўтариб турувчи деворлар билан боғланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Каркассиз биноларда, ички хоналари мавжуд бўлган бино конструкцияларини ягона фазовий тизимининг элементлари сифатида, уларни қуйидаги талабларни инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбарча ташқи ва ички деворлар бўйлаб пойдеворлар ҳамда цоколли ёпиқ белбоғларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйирик блокли, ғиштли биноларда барча ташқи ва ички деворлари бўйлаб перемичка ёки ораёпмалар даражасида жойлаштириладиган қаватлараро темир-бетон белбоғлар, панелли биноларда эса, ташқи ва ички панель девор конструкциялари билан бирлашган қаватлараро белбоғларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор конструкцияларини вертикал боғланишига эга пойдевор усти конструкциялари билан бириктириб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementораёпма панелларини ўзаро ва кўтарувчи деворлар билан бириктириш, шунингдек панеллар орасидаги чокларни М100 маркали цемент қоришмасини қуйиш билан беркитиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпанелли биноларда пойдевор ва цоколь белбоғларини, цоколь конструкцияси билан бирлаштириб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Бино ва иншоотлар лойиҳалари ер усти қисмининг умумий ҳажм-режалаштириш ва конструктив ечимларни ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамунавий бинолар ер усти қисмида умумий ечимлар, ер ости қисмида эса қурилиш шароитларига кўра мослашувчан ечимлар асосида лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Каркассиз бинолардаги деформация чоклари жуфт кўндаланг деворлар кўринишида бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДевор қалинлиги ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳароратига боғлиқ ҳолда биноларга қўйиладиган иссиқлик-техник талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Йирик панелли биноларда элементлар орасидаги туташишлар қуйидаги усуллар бўйича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшпонкалар кўринишидаги арматурали чиқишларни пайвандлаш ва уларни бетонлаб монолитлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишчи арматурага кавшарланган бириктирувчи пўлат деталларини пайвандлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмонолитланган, илгакли чиқишларни тиргаклар (скобка) орқали бириктириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеворлар орасидаги туташувларида бириктирувчи элементларининг кесимини ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпанелларнинг горизонтал туташув чокларини М100 маркали цемент қоришмаси билан беркитиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпўлат бириктирувчи элементларининг туташувчи деталларини коррозиядан ҳимоялаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Тош материалларидан қурилган бино деворларнинг бурчаклари ва кесишмаларининг диаметри 4 — 6 mm, катакчалари 7х7 cm ўлчамли тўрлар билан арматураланиши, бунда тўрлар горизонтал чокларда элемент баландлиги бўйича 1 m оралиқда ётқизилиши ва девор ўқларидан ҳар бир томонга 1,2 — 1,5 m масофада беркитиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПанелли биноларнинг ораёпма ва томёпма панеллари, кўтариб турувчи деворларига таяниш чуқурлиги 12 cm дан кам бўлмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Каналлар, штрабалар, токчаларнинг заифлашган конструкцияларни ҳисоблаш ёки конструктив талабларга мувофиқ қўшимча арматуралаш билан мустаҳкамлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Каркассиз биноларнинг пойдевор-ертўла қисмининг конструкцияларини заводда ишлаб чиқарилган, йиғма материаллар, йиғма монолит конструкциялар билан лойиҳалаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБикрликни ошириш учун бинонинг ер ости қисмида қўшимча деворлар қуриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Ложиялар учун конструктив ечимларда, агар девор қисмлари узунламаси 1,5 m гача силжитилса қуйидагилар таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтемир-бетон, девор ва пойдевор белбоғлари, уларни девор текислигида ва лоджия контурида жойлаштирилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпма тузилмалари девор белбоғлари сифатида қўлланиши, (узилиш жойларида мустаҳкамланиши ва асосий белбоғ билан ишончли боғланиши керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлоджиянинг бир девори бинодаги кўндаланг деворнинг давоми сифатида бажарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбалконлар ва эркерлар консоль шаклидаги ёпма конструкцияларда қурилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино чўкишларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланган бўлса, ложиялар ёпмага таянтириб қурилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛоджия, балкон ва эркерларни қуришда конструкциянинг барқарорлиги, мустаҳкам боғламалар ва деформацияларга мослашувчанлик таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуҳандислик иншоотлари ва қувурларни лойиҳалаш ва ҳисоблаш талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Минора шаклидаги иншоотни бикр конструктив схемалар асосида лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМинора шаклидаги иншоотларнинг ҳисобланган оғишлари рухсат этилган қийматлардан ошиб кетганда, пойдевор асосининг ўлчамларини кенгайтириш, иншоот оғирлик марказини пастга тушириш ҳамда вант қурилмаларини қўллаш, фойдаланиш жараёнида иншоотни таъмирлаш чораларини кўриш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Транспортёр галереяларини бино ва иншоотларни мустаҳкамлигини таъминлаш бўйича I, Ik ва II, IIk гуруҳлари учун эгилувчан схемалар билан лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Таянч устунлардаги транспортёр галереяларини деформация чоки билан ажратилган конструкциялардан фойдаланиб лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаянч галереяларини горизонтал юзада унинг бўйлама ўқига тик йўналтириш имконияти таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТранспортёр галереясини бинога ҳаракатланувчи таянч билан лойиҳалаш ва деформация чокларини қопловчи ленталар билан ёпиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Бино ва иншоотларни мустаҳкамлигини таъминлаш бўйича I — III гуруҳлари чўкиш майдонларида транспортёр галереяларининг таянчларини ер юзасидаги чуқурликлар (поғоналар) таъсирига чидамли пойдеворлар билан лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Узоқ масофали ер ости иншоотлари (туннеллар, каналлар) бўйлама йўналишда — эгилувчан схемалар бўйича деформация чоклари ёрдамида алоҳида қаттиқ бўлимларга ажратилган, кўндаланг йўналишда эса эгилувчан ва бикр конструктив схемалар асосида лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Авария сувларини оқизиш учун мўлжалланган чўзиқ ер ости иншоотларининг бўйлама қияликларини ер юзасининг эҳтимолий қияликларини инобатга олган ҳолда белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Узун масофага чўзилган ер ости иншоотларида ўтказилган муҳандислик тармоқларини тўғри ишлашини таъминлаш учун эгилувчан таянч ва қоплама (компенсация) қурилмаларини ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Ер ости тоннел қазилмаси устида заминнинг деформацияланиши схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑆0 — ер ости ишларининг таъсирида (ер ости бўшлиғи марказининг устида) замин сиртининг максимал чўкиш қиймати; 𝐵 — мулда кенглиги, сиртнинг «чўкиши» нолга ёки лойиҳавий талабларга мувофиқ ўрнатилган минимал қийматларга тенг бўлган, сирт нуқталари орасидаги масофа; 𝐻 — жойланиш чуқурлиги; 𝐷0 — ер ости қазилмасининг хусусиятли ўлчами; 𝜇 — чегаравий силжиш бурчаги (қазилаётган кон контурини силжиш мулдасининг четки нуқталари билан бирлаштирувчи чизиқларнинг нишаблик бурчаги); 𝛿 — технологик ортиқча қазиш миқдори (қазилган лаҳимнинг ҳақиқий диаметри билан тоннель қопламасининг ташқи диаметри орасидаги фарқ)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЗамин юзаси кесимининг шаклини «намунали» эгри чизиқ (Гаусс эгри чизиғи) билан ифодалашни қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑆𝑀(𝑥) = 𝑆0𝑒𝑥𝑝(−𝑥2⁄𝑎2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. «Намунали» эгри чизиқнинг параметрлари ва кўриниши кон лаҳимини қазиш жараёнининг технологик хусусиятлари (дастлабки маълумотлар бўйича) кузатув натижалари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриладиган сиғимли чуқур иншоотларни ШНҚ 2.04.01-22, ШНҚ 2.04.03-24 талабларини ҳисобга олган ҳолда эгилувчан, комбинацияланган ёки бикр конструктив схемалар бўйича лойиҳалаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Ёпиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалашда мослашувчан ва комбинацияланган конструктив схемалардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭгилувчан конструктив схема йиғма конструктив деворларнинг чокларида, шунингдек асоснинг нотекис деформацияларига мослаштирилган қоплама, туб ва тўсиқлар билан бирикмаларида эгилувчан сув ўтказмайдиган чоклар билан бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Очиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалаштиришда бикр ва комбинацияланган конструктив схемалардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСтационар ускуналарга эга бўлган очиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни қатъий схемалар асосида лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСтационар ускуналарсиз очиқ чуқур иншоотларни қуйидагича лойиҳалаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрежада тўғри тўртбурчак бўлганда — қатъий конструктив схема бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдумалоқ шаклда ер ости сувлари мавжуд бўлганда қаттиқ конструктив схема бўйича, ер ости сувлари мавжуд бўлмаганда эса туби деворлардан деформация чок билан ажратилган комбинацияланган схема бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Сизот сувлари сатҳи юқори бўлган майдонларда қуриш учун сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалашда эгилувчан чоклар конструкциялари икки томонлама гидростатик босимни қабул қилишни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Лойиҳаларда қазилма ишлари таъсирида пўлат қувурларнинг герметиклиги бузилишининг олдини олиш учун қуйидаги конструктив ва технологик чоралар амалга оширилиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқазилган қувурлар учун барча беркитиш арматуралари (жўмраклар, задвижкалар, вентиллар, клапанлар) лойиҳавий босимдан қатъи назар фақат пўлатдан тайёрланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурлар деформацияланиш шароитларида ҳам уланиш жойларининг герметиклигини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКомпенсаторлар ва эгилувчан қўшимчалар узунламасига ва бурчак бўйича силжишларни кафолатли захира билан қабул қилиши, текис деформация зоналарида ва силжиш ҳудудларида локал силжишларни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУларнинг мустаҳкамлик муддати қурилаётган қувур линияси хизмат муддатига тенг бўлиши ёки таъмирланиш имкониятига эга бўлиши ва қувурни ишдан чиқармаган ҳолда герметиклигини тиклаш имкони бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Лойиҳаларда ички босим, ҳарорат кучланишлари ва қазиш кучланишларининг биргаликдаги таъсирини камайтириш бўйича ҳимоя чоралари кўрилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХавфли кучланишлар ҳудудида қувурларни қисман ёки тўлиқ очиб қазишда тупроқ таъсирини камайтириш, тупроқнинг музлаш чуқурлигидан пастда кам сиқилувчан тўлдирувчиларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотларни фойдаланиш даврида текислаш ишларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида уларнинг конструктив ва технологик элементларини текислаш ишларини фақат табиий шароитларда, етарли даражада лаборатория синовларидан ўтказилган усуллар билан амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Каркассиз бино ва иншоотларнинг пойдевор қисмида домкратлар ёрдамида текислаш уларни жойлаштириш учун коваклар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотларни кўтаришда унинг қисмларига зарар етмаслиги учун таянч ва кўтарувчи конструкциялари орасида горизонтал ажратувчи чоклар қолдирилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотларнинг пойдевор қисмида текисловчи қурилмаларни ўрнатиш, ишга тушириш, уларга хавфсиз хизмат кўрсатиш учун қулай шароит бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚурилмаларни ўрнатиш жойи пол сатҳидан шифт конструкциясигача бўлган баландлиги 1,9 m дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Лифтлар ШНҚ 2.08.01-24 талабларига асосан лойиҳалаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Бино ва иншоотларни текислаш жараёнида сув таъминоти (иссиқ, совуқ) ва оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари тизимларининг нормал фойдаланишни таъминлаш учун қуйидаги чораларни ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни текисловчи қурилмани ўрнатиш учун мўлжалланган ўйиқлардан ташқарида ётқизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотнинг таянч ва кўтарувчи қисмлари орасидаги горизонтал ажратувчи чокдан юқорида жойлашган конструкцияларига вертикал қувурларни ва тарқатувчи қувур тизимларини маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни ўтказиш учун тешикларни девор ва пойдеворлар орасида қуриш, қувур ва конструкция орасида бўшлиқ ҳосил қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни горизонтал ва вертикал ҳаракатланишини таъминловчи қоплама (компенсатор) ларни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимининг вертикал қисмларига ёпқич вентилларни ўрнатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Текисланадиган каркасли бино ва иншоотларни лойиҳалашда устунлар, пойдеворлар ва тўсинларни боғлаш тугунларини конструктив ечимини ишлаб чиқиш, текислаш қурилмалари ва таянч элементларини ўрнатиш (текислаш технологияси бўйича) лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКран ости тўсинларини устунларга маҳкамланиши, уларнинг вертикал ва горизонтал текисликларда тўғриланишига тўсқинлик қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБоғловчи ва тўсувчи конструкцияларнинг устунларга маҳкамланиши ва девор панеллари орасидаги бўшлиқ ўлчами, бино конструкцияларнинг текислаш жараёнида бир-бирига нисбатан вертикал йўналишда ҳаракатланишига тўсқинлик қилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБино ва иншоотларнинг ораёпма плиталарини маҳкамланувчи қисмлари вертикал юзаларида эгилувчан ҳамда диск юзаларида бикр қоплама бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Домкратлар билан текисланадиган иншоотлар ва ускуналарнинг плитали ва массив пойдеворларини қуйидагича лойиҳалаштириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйи (таянч) ва юқори цоколь қисмлари орасида (демпфер материаллардан) ажратувчи чок бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдомкратларни жойлаштириш учун ковакларни қолдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementцоколь ва таянч қисмларини бир-бири билан боғловчи мустаҳкам элементларнинг бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Грунтни қисман олиш (бурғилаш) усули билан текисланадиган иншоотларнинг юқори фазовий бикр конструкциялари қуйидагича лойиҳаланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотнинг конструкцияси вертикал ва горизонтал юкламаларга бардошли қилиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдеворлар юқори кучланишга чидамли бетон маркалари ва мустаҳкамланган темир-бетон тузилмалар билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеотехникавий таҳлил асосида грунтни олиш жойлари ва чуқурлиги аниқ белгилаб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбурғилаш босқичма-босқич ва назоратли равишда амалга оширилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор остидаги грунтлар цементация ёки силикатизация усуллари билан мустаҳкамланиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбурғилаш жараёнида грунтнинг чўкиши ва конструкцияларга зарар етказиш хавфини камайтириш чоралари кўрган ҳолда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Бурғилаш орқали текислаш талаб қилинадиган биноларнинг замин грунтлари муайян деформацияга чидамли бўлиши учун қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотнинг замин грунти камида 25 МПа деформация модулига эга бўлишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотнинг грунт ёстиқлари ШНҚ 2.02.01-19 га асосан лойиҳаланишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиншоотнинг барқарорлиги чўкиш ва текислаш жараёни кузатиб борилишига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚурилиш шартлари бўйича ҳудудларни тоифалаш ва муҳандислик-геологик шароитларни таҳлил қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТ/р | Ҳудуднинг қурилиш учун яроқлилиги | Эски тоғ-кон ишлари | Фойдаланиш давридаги тоғ-кон ишлари | Ер юзасидаги деформация ҳолати ва тоифаси | Қурилиш учун махсус шартлар |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
1 | Қурилиш учун яроқли (хавфсиз) | Эски тоғ-кон ишлари мавжуд эмас | Режалаштирилмаган | - | Ер остида носаноат фойдали қазилмалар мавжуд |
Ўпирилишлар ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилмаган | - | Фойдали қазилмалар қазиб олинган, деформация жараёни якунланган, бино ва иншоотлар фойдаланиш муддатидан сўнг ер ости қазиб олиниши | ||
2 | Қурилиш учун яроқли (чўкувчан) | Эски тоғ-кон ишлари мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | II — IV, II — IVк | Ер ости сувлари билан тўлиши, тектоник ёриқлар, ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас |
Ўпирилишлар ҳамда чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | III-IV, IIIк-IVк | Ер ости сувлари билан тўлиши, тектоник ёриқлар, ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас | ||
3 | Чекланган ҳолда қурилиш учун яроқли (чўкувчан) | Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | I, Iк | Ер ости сувлари билан тўлиш, тектоник ёриқлар ва ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас |
Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | Деформация I ва Iк гуруҳлари учун белгиланган чегарадан ошиб кетади | I ва Iк гуруҳларида белгиланган чегарадан юқори даражали деформация мавжуд | ||
4 | Қурилиш учун яроқсиз | Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ ер юзасида чўкиш хавфи мавжуд | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Ҳудудда чуқур чўкишлар ва катта ёриқлар пайдо бўлиши мумкин |
Ер остида бўшлиқ жойлашган, чўкиш хавфи мавжуд | Тоғ-кон ишлари режасига боғлиқ эмас | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | ||
Чуқурликдан юзага чиқадиган шахта ва конлар мавжуд, атрофида чўкишлар кузатилиши мумкин | Тоғ-кон ишлари режасига боғлиқ эмас | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Шахталар (кон кириш жойлари, вентиляция тешиклари, шурфлар) атрофида ер юзасининг чўкиши мумкин | ||
Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари бор-йўқлигидан қатъи назар, муайян хавфлар мавжуд | Режалаштирилган | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Ҳудудда ер ости сувлари тўпланиши, тектоник ёриқлар пайдо бўлиши ва тошқинлар хавфи борлигини билдиради | ||
5 | Вақтинча қурилиш учун яроқсиз | IV-тоифага мансуб ҳудудлар, улар қазиб олиш ёки махсус тадбирлардан кейин III, II ёки I-тоифага ўтишига йўл қўйилади | |||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧўкувчан грунтли ҳудудларда замин деформацияси ва бикрлик коэффициентларини ҳисоблаш I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Грунт заминининг чўкиши катта майдонларда юқоридан интенсив намлантириш ёки ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши натижасида қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhi — 𝑖-чи грунт қатламининг қалинлиги (сm);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementksl.i — ушбу илованинг 2-бандига мувофиқ аниқланадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — hsl,p ва hsl,g чўкувчанлик майдонларига бўлинган грунт қатламлари сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementHsl чўкувчи қалинлик ҳамда hsl,p ва hsl,a чўкувчан майдонлар 2 m дан ошмайдиган қалинликда ажратилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу илованинг 1-формуласи бўйича ksl.i коэффициенти, пойдевор кенглиги 𝑏 ≥ 12 m бўлганда чўкувчан майдони чегарасида 1 га тенг деб қабул қилинади, 𝑏 ≤ 3 m бўлганда қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑝 — пойдевор таги бўйича ўртача босим, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementP0 — 100 kPa га тенг босим, 3m≤ 𝑏 ≤ 12m ksl.i бўлганда, интерполяция билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎз оғирлигидан грунт чўкишини аниқлашда ksl.i = 1 деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Деформацияланадиган hsl,p қатламининг фақат юқори қисмида грунтларнинг чўкиш хусусиятларини трамбовкалар билан зичлаш, лой ёки қумоқ грунтлардан кам сув ўтказадиган экран ҳосил қилиш, грунт ёстиқчалари ўрнатиш орқали бартараф этилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар пастдаги грунтлар тўлиқ сувга
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementw — табиий ётқизилган грунт намлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwsat — грунтнинг сув билан тўлиқ ўйинганлигига мос келувчи намлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwsl — бошланғич чўкувчанлик намлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Ҳудуд узунлиги a0, m, пойдевор юкламаси таъсирида чўкиш деформацияси майдони hsl,p юқори қисмида грунтнинг чўкиши Ssl,p нолдан тўлиқ қийматгача ўзгариши кузатилади ва қуйидаги формула орқали аниқланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhsat — намлаш манбаи тубидан деформация зонасининг hsl,p пастки чегарасигача бўлган сув билан тўйинган грунт қалинлиги (m).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлесссимон қумли грунт ва лесслар учун 35°;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлесссимон қумоқ грунтлар учун 50°;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоғир шиббалагичлар билан зичлаш ёки грунт ёстиқларини текислашда 1,5 ва 1,3 оширувчи коэффициентлар билан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишида қабул қилинган асоснинг бикрлик коэффициентлари қуйидаги ҳолларда аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) табиий тузилган грунтларда, табиий намликда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhsl,p деформацияланувчи майдон чегарасида намлантириш манбаи остида сув билан тўлиқ тўйинганликда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) бутун hsl,p деформацияланувчи майдон чегарасида зичланган (шиббаланган) чўкувчан грунтларда, уларнинг табиий намлигида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзичланган (шиббаланган) ва уларга тўшалган грунтларнинг сув билан тўлиқ тўйинганлигида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(8)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) фақат зичланган чўкувчан грунтларда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшиббаланган, чўкувчан ва уларга тўшалган грунтларнинг сув билан тўлиқ тўйинганлигида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝐶 ва 𝐶𝐼 — табиий намликда ва тўлиқ сув билан тўйинганликда, табиий тузилишли грунтлардаги заминларнинг бикрлик коэффициентлари, kPa /m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementp — пойдевор таги бўйича ўртача босим, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSsl,p — пойдевор ботиши m, (1) формуласи бўйича ҳисобланадиган табиий тузилишли грунтда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element Sx ва Ssl,p,x — мос равишда пойдевор ботиши ва чўкиши, m, a ҳудудида намлаш манбаи четидан x масофада жойлашган нуқтада.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII тур чўкувчан грунтли ҳудудларда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда қурилиш олиб борилганда, грунтни маҳаллий мустаҳкамлаш усулларидан фойдаланиш (зичлаш, гил экрани яратиш, цементация), пойдевор тури ва унинг чуқурлигини грунтнинг чўкиш хусусиятларига мос равишда танлаш, деформацияларнинг олдини олиш учун махсус фундамент конструкцияларидан (тақсимловчи плиталар, мустаҳкамлашчи арқонлар) фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧўкувчан грунтларда бино ва иншоотларнинг замин ва конструкцияларини қуйидагиларни инобатга олиб ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг намланиши натижасида юзага келадиган чўкишлар бино ва иншоотлар мустаҳкамлигига таъсир қилмаслиги учун ҳисоблаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтнинг чўкиш қийматларини ўз оғирлиги туфайли грунтнинг Ssl,g максимал чўкиши ушбу илованинг (1)-формуласи бўйича ҳисобланганда ksl,i коэффициенти ksl,i =1 деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНисбий чўкувчанлик бино ва иншоот остида сув ўтказмайдиган қатлам (экран) ўрнатиб ушбу илованинг (3)-формуласи бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКичик майдонларда прогноз қилинган намланишда Ssl,g грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридаги чўкиш қуйидаги формула орқали ҳисобланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(13)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr — ўз оғирлигидан грунт чўкиши эгри чизиқ майдонининг қуйидаги формула бўйича аниқланадиган ҳисобий узунлиги, m,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) бикр конструктив схемали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(15)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) мослашувчан конструкцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(16)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmq — бино ва иншоотнинг ўз замини билан биргаликда ишлашини ҳисобга олувчи ва қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган иш шароитлари коэффициенти:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝐿 — бино ва иншоот ёки унинг алоҳида блоклари кенглиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑟 — ушбу илованинг (14) формуласи бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑙 — 1 ва 2 пойдеворлар орасидаги масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmq — бирга тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Қурилиш учун тоғ-кон ва муҳандислик-геологик шароитларида қазиш ишларининг таъсирини аниқлашда 𝜼(𝒙), ξ(𝒙) олинган маълумотлар бино ва иншоотнинг бир қисми 𝒍 учун ҳисобланган қийматлар қабул қилинса 𝒊, 𝝆, 𝜺 кўрсаткич қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйидаги қийматлар ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementx1, x2,(x1 < x2 ) — кўриб чиқилаётган нуқталардан бинонинг марказий ўқигача бўлган масофалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝒏, 𝒎 — ортиқча кучланиш ва ишлаш шароитларининг коэффициентлари бўлиб, улар ушбу ШНҚнинг 25-банди, 3 ва 4-жадваллари асосида аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Бикр конструктив схемали бино ва иншоотларнинг оғишларини isl нисбий қиймати (15) формула бўйича, абсолют кўрсаткичлар cm, эса қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(18)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementHc — бино ёки иншоотнинг пойдевор тагидан уларнинг энг юқори нуқтасигача бўлган баландлиги, cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Мослашувчан конструкцияли бино ва иншоотларнинг алоҳида пойдеворлари оғишини нисбий қиймати (15) формула бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбунда, Ssl,g1 — Ssl,g2 — пойдеворнинг иккита қарама-қарши жойлашган нуқталари (торец)нинг орасидаги пойдеворнинг кенглиги ёки узунлигига тенг масофалари билан чўкиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОғишларнинг абсолют қийматлари (18) формула бўйича аниқланиши, бунда Hc пойдевор тагидан устун ёки деворнинг кўрилаётган нуқтасигача бўлган баландлик сифатида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Бино ва иншоотлар конструкцияларининг дастлабки ҳисобларида ишлатиладиган, грунтни юқоридан, чизиқли манбадан (Bw=1÷2m бўлганда)намлантириш ҳолатидаги чўкиш воронкасининг шартли эгрилик радиуси Ryc қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(19)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr ва Ssl,g — ушбу илованинг (13) формуласи бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmn — Ssl,g га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Чўкишининг эгри чизиқли қисм (майдон)ларида r бўйича грунтни намлантириш натижасида ўз оғирлигидан чўкишда x масофада грунт юзасидаги горизонтал силжишлар қиймати usl, cm, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementu — нисбий горизонтал деформацияларнинг қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган қиймати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(21)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Бикр конструктив схемали бино ва иншоотларнинг бўлимлари орасидаги деформация чоки кенглигини комплекс чора-тадбирлар асосида лойиҳалаштиришда қуйидаги формулалар ёрдамида аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор ости даражасида, 𝑟 ≥ 𝐿 да
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпойдевор даражасида, (𝐿/2 < 𝑟 < 𝐿) да
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкарниз даражасида,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr0 — грунт чўкиш майдонининг r0 - r0 = 0,5 r тенг деб қабул қилинадиган ҳисобий ярим узунлиги, m; x — ушбу илованинг (13) формуласи бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝐿 — бино бўлмаси узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑟 — (14) формула бўйича аниқланадиган, ўз оғирлигидан грунт чўкиши эгри чизиқли ҳудуднинг ҳисобий узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝐻 — бинонинг пойдевор тагидан девор устигача баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSsl,g — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиш қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element Yu — бинонинг замин билан биргаликдаги ишлашини ҳисобга олувчи иш шароитлари коэффициенти,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑟 < 𝐿 бўлганда Yu = (р/L)2 ва 𝑟≥ 𝐿 бўлганда Yu =1 деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформация чокининг кенглиги қуйидагидан кам бўлмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementН≤10 m да ad = 10 cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementН≥ 30 m да ad = 30 cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30>Н>10 да чок ўлчами (ad ) интерполяция усули билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Чўкувчан қатламнинг Hsl сув билан тўйинган (𝑆𝑟 > 0,9) лойли ва қумли грунтларини қўшимча ботиши Su,l ва қўшимча сиқилиш майдонини Hu,l ШНҚ 2.02.01-19 талаблари бўйича аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКам намланган лойли грунтлар ҳамда таркибан боғланган чангсимон ва майда қумларнинг қўшимча ботишини Sul қуйидаги формула бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhadi — Hu,l майдони бўлиб чиқилган грунтнинг u-нчи қатлами қалинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEwi ва Eoi — майдони чегарасида мос равишда сув билан тўлиқ тўйинганлик ва табиий намланган тўшовчи ва чўкувчан бўлмаган грунт и-нчи қатламининг деформация модуллари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда ер юзасининг қозиқлар билан чўкишини олдини олиш учун чизиқли-деформацияланувчан заминнинг бикрлик С коэффициентини қуйидаги формула орқали аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзичланган (шиббаланган) грунт
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(23)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув билан тўлиқ тўйинганда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(24)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий ҳолатда заминнинг нам ва чўкувчан грунтларини свайлар билан тўлиқ кесиб олишда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(25)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув билан тўлиқ тўйинганда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(26)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII-III тур нам ва чўкувчан грунтли ҳудудларда каркасли, мослашувчан конструкцияли бино ва иншоотларнинг ўз оғирлигидан ботишини қисман бартараф этиш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзичланган (шиббаланган) грунт
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(27)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув билан тўлиқ тўйинган
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(28)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа-б
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(29)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда: С бикрлик, ботишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости қисмига эга бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалаштириш хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Чўкувчан грунтларда ер ости қисми чуқурлаштирилган бино ва иншоотларнинг заминлари ва пойдеворларини лойиҳалашда, котлован қазиш вақтида грунт массивининг бўшашини ҳамда унинг асосий ўлчамлари (чуқурлиги ва кенглиги)ни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. II турдаги чўкувчан грунт шароитида қуриладиган бинолар учун конструктив схемалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — қозиқли пойдеворда техник тагхона билан (ер ости қаватларсиз); б — қозиқли пойдеворда ер ости қисм билан; в — табиий заминда ва плитали пойдеворда (сузувчан бино) ер ости қисм билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1 — бинолар; 2 — техник тагхона; 3 — бинонинг ер ости қисми; 4 — бурғиланадиган ва уриб қоқиладиган қозиқлар; 5 — қоқиладиган қозиқлар; 6 — пойдевор плитаси; 7 — сирпаниш чоки;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑓𝑛 — чўкувчан грунт ён томон ишқаланишининг юклаш кучлари; 𝑓 — қозиқлар ён юзалари бўйича қаршилик кучлари; 𝑅 — қозиқлари пастки учи остидаги ҳисобий қаршилик
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқурлаштирилган ер ости қисмини қуришда бино ёки иншоот остидаги грунт шароитларини I турдан чўкмайдиган грунтларга, чўкиш хусусияти бўйича эса II дан I турга ўзгартиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Бинонинг ер ости қисми учун котлован қазишда чўкишларни ҳисоблаш схемалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI — чуқур қазилма қурилишидаги грунт; II — бино ёки иншоотнинг ер ости қисмининг пойдевори,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — чуқурликдаги вертикал кучланишлар эпюралари; h𝑡 — ўйиқ ёки котлован туби даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — 𝐻𝑠𝑙 чуқурликда; в — ер ости сувларининг кўтарилишида грунт ва пойдевор чўкиши эгри чизиғи; г — чуқурликнинг туби ёки бино ер ости қисмининг таги орқали намлантириш. 1. Чуқур ўйиқ; 1-2-3. Котлован (ер ости қисм) ва бино ер усти қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Режалаштириш даражасида грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланишлар 𝜎𝑧𝑔;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. 𝜎𝑧𝑔𝑓, ўйиқ 1 ёки 2 котлован туби даражасида; 6. Вертикал кучланишлар 𝜎ʼ𝑧𝑔𝑓 , ўйиқ 1 ёки 2 котлован ташқарисида жойлашган грунт ўз оғирлиги таъсирини ҳисобга олиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-8. Вертикал кучланишлар 𝜎𝑧𝑔𝑓, бино оғирлигидан ҳамда ораёпмалар ва h𝑡; чуқурликдаги устун тагли пойдевор (стилобат) ер ости қисмига фойдаланиш юкламаларидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-10. 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝 грунтнинг ўз оғирлигидан ва бино оғирлигидан ҳамда мос равишда бино ва стилобат остидаги 𝐻𝑠𝑙,𝑐 чуқурликдаги ораёпмаларга фойдаланиш юкламаларидан жамланма кучланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Бошланғич чўкиш босимининг 𝑝𝑠𝑙 чуқурлик бўйича ўзгариш эгри чизиғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Бинонинг ер ости қисми учун котлован қазишда қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино остидаги чўкувчан қатлам 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қиймати котлован туби сатҳидан z чуқурликкача аниқланади, бу ерда грунтнинг Pz ўз оғирлигидан босими Pz = Yz га тенг бўлади (Y — чўкувчан грунтнинг ўртача оғирлиги), котлован туби белгисидан бошлаб лёссимон гилли, қумли ва йирик бўлакли грунтлар қатламигача ёки нисбий чўкувчанлик Esl,c = 0,01га тенг бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг ўз оғирлигидан
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчан қатлам остидаги чўкмайдиган грунтнинг қўшимча чўкиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтларнинг ўз оғирлигидан чўкиши Pz ҳисобий чўкиши 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 чўкувчан қатламнинг 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қолган қисми доирасида аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Котлованларни қазишда грунт шароитларнинг ўтказилиши қуйидагича таъминланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчанлик бўйича I тоифадан, баъзи ҳолларда II тоифадан оддий чўкувчан бўлмаган грунтларга, котлован туби белгисидан бошлаб грунт ўз оғирлиги босимда 1 m дан ортиқ қалинликка эга барча қатламлар (муҳандислик-геологик элементлар — МГЭ) нинг нисбий чўкувчанлиги 𝑠𝑠𝑙,𝑐≤0,01 дан кам;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчанлик бўйича II дан I гуруҳга, 𝑠𝑠𝑙,𝑐 ≤ 5 cm дан ошмагандаги чўкувчан қалинликнинг 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қолган қисми чегарасида грунтларнинг ўз оғирлигидан ҳисобий чўкишида 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши ва грунт шароитларининг чўкувчанлик бўйича II дан I гуруҳга ўтиши бутунлай истисно қилинадиган котлованнинг минимал чуқурлиги қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝛾с — котлован режасида тўғрибурчак шаклда ва томонлар нисбати 1:3 дан кам бўлмаганда 𝛾с = 1,1 га тенг деб ва квадрат ҳамда думалоқ шаклда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝛾𝑐 = 1,2 деб қабул қилинадиган иш шароитлари коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝜎𝑧𝑔 — 𝜎𝑧𝑔 = 𝛾𝑤𝑑 га тенг грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝛾𝑤 — сув билан тўйинганлик ҳолатидаги чўкувчан грунт солиштирма оғирлигининг ўртача тортилган қиймати, кН/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑑 — чўкувчан грунтнинг «мустаҳкамлик танқислиги» максимал қийматга, яъни (𝛾𝑤𝑑)-𝑝𝑠𝑙 → 𝑚𝑎𝑥 бўлган чуқурлик, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝑝𝑠𝑙 — 𝑑 чуқурликда бошланғич чўкиш босими, кН.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкотлован тубида қўшимча кучланиш мавжуд бўлмаганда қозиқли (свайли) фундаментлар лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУларга бино ёки иншоотдан, биринчи (ер ости) қаватининг полларидан ҳам юк тушишлар ўтказилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКотлован тубидан пастроқдаги грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари шиббалаш билан тўлиқ бартараф этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Котлован тубидан пастроқда грунтларнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилмасдан плитали ва бошқа пойдеворларни қўллашда бино ёки иншоот заминида грунтлари чўкмайдиган котлованнинг минимал чуқурлиги 𝑑ʼ𝑐𝑝, m, қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝛾𝑐, 𝛾𝑤, 𝑝𝑠𝑙 — (1) формуладаги каби белгиланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝜎𝑧𝑝 — пойдеворлар юкламасидан вертикал кучланишлар, kPa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝜎𝑧𝑛 — грунтда ертўла пастки қавати полларидан ёки ер остки қисмдан қўшимча вертикал кучланишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(2) формулани қўллашда 𝑑𝑐𝑝 қиймати турли чуқурликлардаги турли қўшимча кучланишларни улар тақсимланишининг эпюраларига мувофиқ бериш асосида саралаш билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. 𝑑𝑐 ва 𝑑𝑐𝑝 чуқурликларни график усулда аниқлашга йўл қўйилади. Бунда, техник эҳтиёжларга мўлжаллаб қазилган ҳар бир жой учун муҳандислик-геологик қидирув материаллари асосида қуйидагиларнинг чуқурлик бўйича ўзгариш графиклари тузилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтларнинг ўз оғирлигидан босими 𝜎𝑠𝑙,𝑔 ва бошланғич чўкиш босими 𝑝𝑠𝑙;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(𝜎𝑧𝑝 +𝜎𝑧𝑛).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element𝜎𝑧𝑔 ёки 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝+𝜎𝑧𝑛 графигига параллел равишда бошланғич чўкиш босими 𝑝𝑠𝑙 нинг ўзгариш эгри чизиғига уринма ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, 𝑑𝑐𝑝 ва 𝑑𝑐 чуқурликлар 𝜎𝑧𝑔 уринманинг чуқурлик бўйича 𝜎𝑧𝑞, 𝑝𝑠𝑙, (𝜎𝑧𝑔 + 𝜎𝑧𝑝 + 𝜎𝑧𝑛) кўрсаткичлар ўзгариши эгри чизиқлари унга нисбатан чизиладиган вертикал «0» ўқ билан кесишиш нуқталари бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Чуқурлиги 4-5 m дан кўп бўлган ер ости қисмга эга бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалаштиришда ушбу иловада баён қилинган ва ШНҚ 2.02.01-19 талабларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Ер ости қисми мавжуд бўлган бино ва иншоотлар пойдеворларининг асослари ва конструкциялари турини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementуларнинг режадаги чуқурлиги ва ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг чўкиш хусусиятлари бўйича тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчи қатламнинг қалинлиги 𝐻𝑠𝑙,𝑐 ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкиш миқдори 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 ва чўкмайдиган асосий грунтларнинг қўшимча чўкиши 𝑠𝑢,𝑙 ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва иншоотлар конструкциялари пойдевор асосларига тушадиган юкламалар, мазкур юкламалар ШНҚ 2.02.01-19 да келтирилган бошқа талабларни ҳисобга олиб амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Грунт шароитлари бўйича II тур чўкувчан грунтларнинг котлован тубидан пастроқда жойлашиш ҳолатларида қуйидагиларни қўллаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-2 қатлам чўкувчан грунтларини оғир шиббалагичлар, грунтли свайлар, қаттиқ грунт материалидан (шағал, майда тошли грунт, экологик соф ва мустаҳкам шлак) қилинган вертикал арматураланган свайлар билан зичлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўкувчан қалинликни 𝐻𝑠𝑙,e, таги тўлдирилиб қоқиладиган, уриб қоқиладиган свайлар билан уларни қўшимча ботишлар 𝑠𝑢,𝑙 ривожланиш эҳтимоли бор майдондан пастроққа чўктириб кесиб олиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. II тур грунт шароитларига эга чўкувчан грунтларни қозиқлар билан кесиб олишда, шунингдек чўкувчан қалинлик 𝐻𝑠𝑙,𝑐 чегарасида шиббалаш билан грунтларнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф этишда, қозиқлар ва зичланган массивларга манфий ишқаланиш кучи натижасида қўшимча юк тушишларни 𝑃𝑛 кенглиги 0,2 𝐻𝑠𝑙 бўлган контурли тасма (полоса) устидаги бино ва иншоотлар ер ости қисми периметри бўйича мумкин бўлган ботиш 𝑠𝑠𝑙,𝑔 дан келиб чиқиб, уларнинг ўрта қисми остида эса, 𝐻𝑠𝑙,с.чўкувчан қалинлик қийматидаги ботиш 𝑠𝑠𝑙,𝑔 дан келиб чиқиб ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Қозиқларга ва зичланган массивларга, шунингдек бино ва иншоотлар ер ости конструкцияларига уларнинг ёнбош ташқи юзалари бўйича пойдевор плиталари ва бошқа чуқур жойлашган пойдеворларга манфий ишқаланиш кучидан қўшимча юк тушишларни пасайтириш мақсадида сирпаниш чоклари бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСирпаниш чокларини гидроизоляция билан бирлаштиришга ва уларни 3-4 қават сув ўтказмайдиган пергамин, рубероид, полиэтилен плёнка материалларидан фойдаланиб лойиҳалашга йўл қўйилади.