Ўзбекистон Республикасининг «Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги ПФ-161-сон «Ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаш самарадорлигини ошириш ҳамда ижтимоий муносабатларни тартибга солишда вазирлик ва идораларнинг масъулияти ва ташаббускорлигини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони ва Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 13 июндаги 333-сон «Инсон аъзолари ва (ёки) тўқималарини трансплантация қилишни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Хорижий давлатлардан олиб келинадиган «донор кўз шох пардаси ва унинг қисмлари» биопротезларини давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасаларида қўллаш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Низом трансплантация (кератопластика) амалиёти бажарилишини янада кўпайтириш ва реципиент хавфсизлигини таъминлаш мақсадида хорижий давлатлардан олиб келинадиган «донор кўз шох пардаси ва унинг қисмлари» биопротезларини давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасаларида қўллаш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

«донор кўз шох пардаси ва унинг қисмлари» биопротези (бундан буён матнда «кўз шох пардаси» деб юритилади) — инсон мурдасининг кўз тўқимасидан олиниб, консервация қилинган ҳамда трансплантация (кератопластика) амалиётида фойдаланишга мўлжалланган ҳужайралар ва ҳужайралараро моддалар мажмуи;

реципиент — ўзига нисбатан «кўз шох пардаси» биопротезининг трансплантация (кератопластика) амалиёти бажариладиган инсон;

трансплантация (кератопластика) — реципиентда мавжуд бўлмаган ёки шикастланган, ўзининг муҳим ҳаётий вазифаларини бажаришга қодир бўлмаган кўз шох пардасини инсон мурдасидан олинган «кўз шох пардаси» биопротезига жарроҳлик амалиёти йўли билан алмаштириш.

2. Трансплантация (кератопластика) амалиётида фойдаланишга мўлжалланган «кўз шох пардаси» биопротезлари хорижий давлатлардан олиб келинади.

3. «Кўз шох пардаси» биопротезларининг трансплантация (кератопластика) амалиёти Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 13 июндаги 333-сон қарори билан тасдиқланган Инсон аъзолари ва (ёки) тўқималарини оладиган ҳамда трансплантация қиладиган давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасалари рўйхатида келтирилган давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасаларида (бундан буён матнда тиббиёт муассасалари деб юритилади) амалга оширилади.

4. «Кўз шох пардаси» биопротезлари уларни трансплантация (кератопластика) амалиётини ўтказувчи тиббиёт муассасалари ўртасида тақсимлаш ва трансплантация (кератопластика) амалиётини ўтказиш мақсадлари учун ташиш орқали етказиб берилади.

5. «Кўз шох пардаси» биопротезларини ташиш жараёнларида иштирок этиш учун тиббиёт муассасаларида бир нафар тиббиёт ходими масъул этиб белгиланади.

6. «Кўз шох пардаси» биопротезларини ташишда қуйидагиларга риоя этилиши лозим:

«кўз шох пардаси» биопротезларини махсус изоляция пакетларига жойлаган ҳолда совутиш ва термоизоляция ускуналарида (контейнерларда) стерил шароитда ташиш;

совутиш ва термоизоляция ускуналарида (контейнерларда) +2°C дан +8°C гача бўлган ҳароратни таъминлаш;

бир нечта «кўз шох пардаси» биопротезлари бўлганда, уларни совутиш ҳамда термоизоляция ускуналарида (контейнерларда) алоҳида-алоҳида ташиш.

7. «Кўз шох пардаси» биопротезлари хорижий давлатлардан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб келинганидан сўнг, улар масъул тиббиёт ходими кузатувида 12 соат ичида тиббий муассасаларига етказиб берилиши лозим.

8. Тиббиёт муассасаларига етказилган «кўз шох пардаси» биопротезлари тиббиёт муассасаларининг бунга масъул бўлган тиббиёт ходимлари томонидан қабул қилиб олиниши керак.

9. «Кўз шох пардаси» биопротезлари тиббиёт муассасаларига қабул қилиб олинганидан сўнг, шу куннинг ўзида уларнинг мавжудлиги ҳақидаги маълумотлар масъул тиббиёт ходими томонидан «Донорлар, реципиентлар, шунингдек, инсон аъзолари ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестри» ахборот тизимига киритилади.

10. «Кўз шох пардаси» биопротезлари тиббиёт муассасасида +2°C дан +8°C гача бўлган ҳароратни доимий таъминлай оладиган махсус музлаткичларда сақланади. Бунда сақлаш муддати «кўз шох пардаси» биопротезлари хорижий давлатда консервация қилинган санадан бошлаб ўн тўрт кундан ошмаслиги лозим.

11. «Кўз шох пардаси» биопротезлари яроқсиз деб топилганда («Кўз шох пардаси» биопротезлари шикастланганда, уларда ёт жисмлар аниқланганда ёки ранги ўзгарганда) ёхуд уларнинг мазкур Низомнинг 10-бандида белгиланган сақлаш муддати тугаган тақдирда, тиббиёт муассасаси томонидан утилизация қилиниши керак.

12. «Кўз шох пардаси» биопротезларининг утилизацияси Даволаш-профилактика муассасаларида чиқиндиларни йиғиш, сақлаш ва йўқ қилишнинг санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (0317-15-сон СанҚваН) бўйича амалга оширилади ҳамда утилизация якунланганидан сўнг бу ҳақда масъул тиббиёт ходими томонидан «Донорлар, реципиентлар, шунингдек, инсон аъзолари ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестри» ахборот тизимига маълумотлар киритилади.

13. Реципиент трансплантация (кератопластика) амалиётидан олдин Реципиент ва тирик донорни ҳар тарафлама тиббий текширувдан ўтказиш, реципиентга инсон аъзолари ва (ёки) тўқималари трансплантацияси амалиётига муҳтожлиги ҳамда тирик донорга трансплантация амалиётига лаёқатлилиги тўғрисидаги хулосаларни бериш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3706, 2025 йил 21 ноябрь) мувофиқ ҳар тарафлама тиббий текширувдан ўтказилиши ҳамда унга тиббиёт муассасаларининг тиббий консилиуми томонидан инсон аъзолари ва (ёки) тўқималари трансплантацияси амалиётига муҳтожлиги тўғрисида тиббий хулоса берилиши лозим.

14. Реципиентни трансплантация (кератопластика) амалиётига тайёрлаш ва унинг амалиётдан кейинги реабилитацияси ва кузатувда бўлиши Давлат соғлиқни сақлаш тизимидаги тиббиёт муассасаларида реципиент ҳамда тирик донорни трансплантация амалиётига тайёрлаш ва уларнинг амалиётдан кейинги реабилитацияси ва кузатувда бўлиш тартиби тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3708, 2025 йил 21 ноябрь) асосида амалга оширилади.

15. «Кўз шох пардаси» биопротезлари трансплантация (кератопластика) амалиётидан бир соат олдин махсус музлаткичлардан олиниб, +18°C дан +25°C гача бўлган ҳарорат таъминланган хонада сақланиши ва шундан кейин трансплантация (кератопластика) амалиётида қўлланилиши лозим.

16. Мазкур Низомнинг талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.