Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раиси Ф. Муллажоновнинг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2015 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботини тинглаб ва муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати шуни қайд этадики, қонун ҳужжатларига мувофиқ тарзда амалга оширилган мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг 2015 йилга мўлжалланган аниқ мақсадга қаратилган макроиқтисодий кўрсаткичларини бажаришга йўналтирилган мувозанатли пул-кредит сиёсати иқтисодиётда инфляцион жараёнларни жиловлаш йўли орқали миллий валютанинг барқарорлигини таъминлашга, шунингдек, юқори иқтисодий ўсиш суръатларига эришишга кўмаклашган.

Республика Марказий банки томонидан бошқарилаётган мамлакат банк тизимининг фаолияти ҳисобот йилида Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А. Каримовнинг Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 16 январдаги мажлисидаги маърузасида, тегишли қонунчилик ҳужжатларида, шу жумладан, Олий Мажлис Сенатининг 2015 йил 7 августдаги СҚ-51-III-сонли Қарорида белгиланган, мамлакат банк тизимининг барқарорлигини таъминлаш ҳамда банк тизимининг иқтисодий ривожланишни, макроиқтисодий мутаносибликни молиявий қўллаб-қувватлашдаги иштирокини кенгайтиришга, иқтисодиётни модернизациялаш ва диверсификациялашга доир чора-тадбирларни амалга оширишни назарда тутувчи вазифаларни бажаришга қаратилди.

Хусусан, банк тизимининг жами капитали ҳисобот йилида 23,3 фоизга кўпайиб, сўнгги 5 йилда мазкур кўрсаткич 2,4 баробар ўсган. Банк тизими капиталининг етарлилик даражаси 23,6 фоизни ташкил қилиб, бу халқаро стандартлардан қарийб уч баровар кўпдир. Банк тизимининг ликвидлиги 64,5 фоизни ташкил этган бўлиб, бу белгиланган халқаро норматив талаблардан икки баробардан зиёд юқоридир.

Халқаро валюта фонди Ўзбекистон банк сектори сўнгги йиллар мобайнида барқарорликни, яхши капиталлашув ва юқори ликвидлик даражасини сақлаб қолаётганлигини қайд этмоқда.

Бу, ўз навбатида, мамлакат тижорат банкларига етакчи халқаро рейтинг агентликларининг ижобий рейтинг баҳоларини олиш имкониятини яратмоқда. Хусусан, «Мудис» халқаро рейтинг агентлиги Ўзбекистон банк тизимининг ривожланиш прогнози «барқарор» даражада эканлигини кетма-кет олтинчи йил тасдиқлади. Бугунги кунда мамлакатнинг барча тижорат банклари «Мудис», «Фитч Рейтингс» ва «Стандарт энд Пурс» етакчи халқаро рейтинг агентликларининг «барқарор» баҳосини олган.

Шу билан бир қаторда, Жаҳон банки ва Халқаро молия корпорациясининг тадбиркорлик фаолиятини юритиш шарт-шароитлари бўйича «Бизнесни юритиш — 2016» ҳисоботида кредитлаш соҳаси бўйича Ўзбекистон Республикасининг глобал рейтингдаги мавқеи сўнгги уч йилда 112 поғонага, яъни 154-ўриндан 42-ўринга кўтарилганлиги қайд этилди.

Мамлакатимиз банк тизимини ривожлантиришнинг 2015 йилги натижаларини Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2011 йил 7 январдаги ПҚ-1464-сонли Қарори билан белгиланган миллий индикаторларга асосан баҳолаганда банк тизими фаолиятининг барча асосий кўрсаткичлари «юқори» баҳога мос келади.

Фуқаролар ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг банкларга бўлган ишончини мустаҳкамлаш банклар фаолияти ривожлантирилишини таъминлашнинг ва самарали бўлишининг муҳим шарти ҳисобланади. Чунончи, ҳисобот йилида аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектлар депозитларининг тижорат банкларидаги умумий ҳажми 28 фоизга кўпайган.

Иқтисодиёт тармоқларини модернизациялаш, техник ва технологик қайта жиҳозлашга доир инвестициявий лойиҳаларни амалга оширишда банк инвестицияларининг кенгайтирилиши муҳим аҳамиятга эга эканлигини ҳисобга олган ҳолда, 2015 йилда тижорат банклари томонидан ушбу йўналишдаги лойиҳаларни молиялаштиришга 10,2 трлн сўмлик кредитлар ажратилди, бу эса 2014 йил билан таққослаганда 20 фоизга кўпдир.

Ҳисобот йилида кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига тижорат банклари томонидан ажратилган кредитлар ҳажми 2014 йилга нисбатан 1,3 баробарга ошди.

Банклар томонидан коллеж битирувчиларининг бизнес лойиҳаларини молиявий қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор берилган. Хусусан, тижорат банклари томонидан коллеж битирувчиларининг ўз бизнесини ташкил қилиш учун 280 млрд сўм кредитлар ажратилган, бу эса 2014 йилга нисбатан 1,3 баробарга кўпдир.

Тижорат банклари томонидан ажратилган кредитлар ҳисобига 293 мингдан зиёд иш ўрни яратилди.

Банкларнинг янги хизмат турлари йилдан-йилга кенгайиб бормоқда. Жумладан, кўрсатилаётган хизматлар ҳажми биргина 2015 йилда 1,3 баробарга, охирги 5 йил давомида эса 3,5 баробарга ошган.

Марказий банкнинг мамлакат банк тизими барқарорлиги ва самарадорлигини таъминлаш борасидаги иштироки муҳим эканлигини қайд этиб, банк назорати тизимини такомиллаштириш, халқаро нормалар, мезонлар ва стандартлардан фойдаланиш амалиётини кенгайтириш, банкларнинг инвестициявий фаолиятини янада кучайтириш борасидаги ишларни давом эттириш, бунда минтақаларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларида назарда тутилган лойиҳаларни молиялаштиришга, иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлашга, имтиёзли кредитлар ажратиш йўли билан тадбиркорликни кенг қамровли ривожлантириш ҳамда молиявий қўллаб-қувватлаш бўйича тизимли чора-тадбирларни амалга оширишга алоҳида эътибор бериш зарурдир.

Юқорида баён этилганларга асосан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2015 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботи маълумот учун қабул қилинсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (Ф. Муллажонов):

инфляция даражасини тасдиқланган прогноз параметрлари доирасида сақлаб туришга ва 2016 йилги иқтисодий дастурнинг устувор йўналишлари доирасида иқтисодий ўсишнинг барқарор юқори суръатларини таъминлашга қаратилган пул-кредит сиёсати юритилишини давом эттирсин;

ички валюта бозорининг барқарорлигини таъминлашга, замонавий рақобатбардош тайёр маҳсулот ишлаб чиқаришни кенгайтиришга ва экспортни рағбатлантиришга қаратилган валюта сиёсати юритишни давом эттирсин;

банк тизимининг барқарорлиги ва ишончлилигини таъминлашга қаратилган чора-тадбирларни изчил ҳамда аниқ мақсадга қаратилган ҳолда рўёбга чиқаришни давом эттирсин, банк соҳасида рақобатни янада кучайтириш ҳамда банкларнинг қимматли қоғозлари бозорини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар кўрсин;

тижорат банклари фаолиятини халқаро стандартлар ва принципларга мувофиқ тартибга солиш, назорат қилиш ва баҳолаш тизимини янада такомиллаштиришга доир тадбирлар бажарилишини таъминласин;

банк назорати бўйича Базель қўмитасининг стандартлари ва тавсияларини (Базель III стандартлари) мамлакатимиз банк тизимига босқичма-босқич жорий этиш чора-тадбирларини амалга оширсин;

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 15 майдаги ПФ-4725-сонли Фармони билан тасдиқланган Хусусий мулк, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ишончли ҳимоя қилишни таъминлаш, уларни жадал ривожлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар Дастурида Марказий банк зиммасига юклатилган вазифаларнинг, шунингдек уларни амалга ошириш бўйича тасдиқланган чора-тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилишини таъминласин;

халқаро тажрибани ҳамда глобаллашув жараёнида юз бераётган ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда банкка оид қонун ҳужжатларини янада такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқишни давом эттирсин;

банк фаолиятини тартибга солишга доир Ўзбекистон Республикасининг қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг банк-молия тизимини ислоҳ қилиш ҳамда мамлакатда ишбилармонлик муҳитини янада яхшилашга доир фармонлари ва қарорлари билан белгиланган талабларнинг ўз вақтида ҳамда сифатли бажарилишини таъминласин;

мамлакат банк тизимини янада ислоҳ қилиш ҳамда самарадорлиги ва ишончлилигини ошириш бўйича қабул қилинган банк соҳасига доир қонун ҳужжатларининг моҳиятини, аҳамиятини ҳамда уларни амалга ошириш механизмларини тушунтириш бўйича жойларда мунтазам равишда семинарлар ўтказиб борсин.

3. «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 6 майдаги «Тижорат банкларининг молиявий барқарорлигини янада ошириш ва уларнинг ресурс базасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-2344-сонли Қарори ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, банк фаолияти субъектларига қуйидагилар тавсия этилсин:

қўшимча акциялар ва бошқа қимматли қоғозларни чиқариш ҳамда жойлаштириш бўйича бозор воситалари ва механизмларидан самарали фойдаланиш ҳисобига, шунингдек аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш пул маблағларини узоқ муддатли депозитларга жалб этишни кенгайтириш ҳисобига банкларнинг ресурс базаси янада оширилишини таъминласин;

активларни диверсификациялаш, шу жумладан кредит портфелини яхшилаш, таваккалчиликларни самарали бошқариш юзасидан зарур чоралар кўрсин;

етакчи халқаро рейтинг агентликлари билан яқин ҳамкорлик қилиш ишларини давом эттирсин ва халқаро рейтинг баҳоларини мунтазам янгилаб бориш чораларини кўрсин;

иқтисодиёт реал секторининг корхоналарини модернизация қилиш, техник ва технологик қайта жиҳозлаш ҳамда ишлаб чиқаришни диверсификациялашга доир инвестициявий лойиҳаларни молиявий қўллаб-қувватлаш тадбирлари олиб борилишини давом эттирсин;

минтақаларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ҳамда кичик бизнесни ривожлантириш дастурларига киритилган лойиҳаларнинг белгиланган тартибда молиялаштирилишини таъминласин;

«Соғлом она ва бола йили» Давлат дастурида ҳамда мамлакат минтақаларини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларида тижорат банклари зиммасига юклатилган вазифаларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилишини таъминласин;

банклар томонидан кўрсатилаётган хизматларнинг турларини янада кенгайтириш ва сифатини яхшилаш, банк инфратузилмасини, айниқса, қишлоқ жойларда кенгайтириш, ахборот-коммуникация технологияларини кенг қўллаган ҳолда масофадан туриб хизматлар кўрсатишни кенгайтириш бўйича чоралар кўрсин;

ёшларнинг, шу жумладан касб-ҳунар коллежлари битирувчиларининг бизнес лойиҳаларини молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш орқали уларни тадбиркорлик фаолиятига жалб қилиш ишларини кучайтирсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (Ф. Муллажонов) ушбу Қарорнинг бажарилиши ҳақида 2017 йил 1 февралга қадар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатига ахборот тақдим этсин.

5. Ушбу қарорнинг ижро этилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитаси зиммасига юклатилсин.