Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq organlari faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6098-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Soliq xavfini boshqarish va yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga mansub soliq toʻlovchilarni (soliq agentlarini) aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Soliq tekshiruvlarini tashkil etish va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining baʼzi qarorlari 4-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi:

soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligini koʻrsatuvchi faktlarni aniqlash va soliqqa oid huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslarga nisbatan qonuniy choralarni qoʻllash boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirishni kuchaytirishga qaratilgan oʻz vaqtida choralarni koʻrsin;

bir oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan “Soliq hamkor” avtomatlashtirilgan axborot tizimini ishlab chiqishni va joriy etilishini taʼminlasin;

Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi bilan birgalikda ushbu qarorning mazmun-mohiyatini ommaviy axborot vositalarida muntazam va keng yoritib borsin;

manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov, Oʻzbekiston Respublikasi moliya vaziri T.A. Ishmetov va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi raisi Sh.D. Kudbiyev zimmasiga yuklansin.

1 Ushbu Nizom soliq organlarida soliq xavfini boshqarish, soliq xavfi mavjud soliq toʻlovchilarni (soliq agentlarini) aniqlash va ularni soliq xavfi darajasi boʻyicha toifalash tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aniqlangan soliq xavfi — “Soliq xavfini aniqlash, tahlil qilish va baholash” avtomatlashtirilgan dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) orqali aniqlanadigan soliqqa oid huquqbuzarlik alomatlari;

potensial soliq xavfi — aniqlanmagan, biroq uning yuzaga kelishi uchun sharoitlar mavjud boʻlgan soliq xavfi;

soliq majburiyati — soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bilan soliq toʻlovchilarga yuklangan soliq va yigʻimlarni toʻgʻri hisoblab chiqarish hamda oʻz vaqtida toʻlash majburiyati; soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bilan soliq agentlari tomonidan soliqlarni toʻgʻri hisoblab chiqarish, soliq toʻlovchilardan ushlab qolish va oʻz vaqtida oʻtkazish majburiyati;

soliq toʻlovchilarni segmentlash — soliq majburiyatlarini bajarmaslik yoki toʻliq bajarmaslik xavf darajasiga qarab soliq toʻlovchilarni muayyan toifalarga ajratish;

soliq xavfi — budjet tizimiga soliq va yigʻimlar (keyingi oʻrinlarda — soliqlar) toʻlanmasligi yoki toʻliq toʻlanmasligiga olib kelishi mumkin boʻlgan, soliq toʻlovchi (soliq agenti) tomonidan soliq majburiyatlarini bajarmaslik yoki toʻliq bajarmaslik ehtimoli;

soliq xavfi darajasi — xavfning yuzaga kelish ehtimoliga va uning boʻlishi mumkin boʻlgan oqibatlariga bogʻliq tarzda aniqlanadigan xavfning holati;

soliq xavfi darajasi mezonlari — soliq majburiyatlarini bajarmaslik yoki toʻliq bajarmaslik xavfini baholash va keyinchalik soliq toʻlovchilarni (soliq agentlarini) xavf darajasiga qarab toifalarga ajratish imkonini beruvchi mezonlar majmui;

soliq xavfi tahlili — soliq organlarida mavjud boʻlgan axborotdan xavfning yuzaga kelishi holatlari va shart-sharoitlarini aniqlash, ularni identifikatsiyalash va soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga rioya etilmasligining ehtimol tutilgan oqibatlarini baholash maqsadida muntazam ravishda foydalanish;

soliq xavfini baholash — xavfning yuzaga kelishi ehtimolini va u yuzaga kelganda soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining buzilishi oqibatlarini muntazam ravishda aniqlab borish;

soliq xavfini boshqarish — xavfning oldini olish, bartaraf etish va ularni imkon qadar kamaytirish, ularning qoʻllanilish samaradorligini baholash, shuningdek, soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bajarilishi ustidan nazorat qilish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalda bajarishni, soliq organlarida mavjud axborot uzluksiz yangilanishini, tahlil etilishini va qayta koʻrib chiqilishini nazarda tutuvchi tizim.

3. Quyidagilar soliq organlari tomonidan xavfni boshqarish tizimini qoʻllash maqsadlari hisoblanadi:

yuqori xavfga ega boʻlgan sohalarga eʼtiborni jamlash va soliq organlari tasarrufidagi mavjud resurslardan samarali foydalanilishini taʼminlash;

soliq solish sohasidagi huquqbuzarliklarni aniqlash imkoniyatlarini oshirish;

faoliyati boʻyicha soliq xavfi past deb aniqlangan soliq toʻlovchilarga (soliq agentlariga) (keyingi oʻrinlarda — soliq toʻlovchilar) nisbatan soliq nazoratini minimallashtirish;

soliqqa oid huquqbuzarliklarni, shuningdek, soliq tekshiruvlarini oʻtkazishga tanlab olinadigan soliq toʻlovchilarni inson omilisiz avtomatlashtirilgan dasturiy mahsulot orqali aniqlash imkoniyatlarini yanada kengaytirish;

soliq xavfi darajasidan kelib chiqib soliq toʻlovchilarga nisbatan soliq tekshiruvlari shakllarini belgilash.

4. Soliq xavfini boshqarish tizimi strategiyasi va taktikasini, axborot yigʻish va uni qayta ishlash, soliq xavfini tahlil qilish va baholash, soliq xavfini boshqarishga doir chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Davlat soliq qoʻmitasi) tomonidan belgilanadi.

5. Soliq xavfini tahlil qilish va natijalarini baholash dasturiy mahsulotni qoʻllash orqali amalga oshiriladi.

6. Soliq xavfini tahlil qilish maqsadida ushbu Nizomning 7-bandida nazarda tutilgan manbalardan olingan maʼlumotlar asosida quyidagi koʻrsatkichlardan foydalaniladi:

xarajatlar va daromadlar miqdori, ularning dinamikasi, soliq majburiyatlari oʻz vaqtida bajarilishi, joriy soliq davrida hisoblangan soliqlarning avvalgi soliq davrlarida hisoblangan soliqlar miqdoriga muvofiqligi (kamayishi, koʻpayishi);

davlat organlari va tashkilotlar tomonidan soliq organlariga taqdim etilgan maʼlumotlardagi koʻrsatkichlarning soliq toʻlovchilarning soliq va moliyaviy hisobotlaridagi koʻrsatkichlariga muvofiqligi;

foydalanilgan soliq imtiyozlarining soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi;

sof foydaning sof tushumga (tovarlar va xizmatlar realizatsiya qilishda olingan daromad aksiz va qoʻshilgan qiymat soligʻisiz hisoblangan summa) nisbati sifatida aniqlanadigan rentabellik koʻrsatkichi hamda sof foydaning xarajatlarga nisbati kabi rentabellik koʻrsatkichi.

7. Soliq xavfi quyidagi manbalardan olingan maʼlumotlar asosida tahlil qilinadi:

soliq toʻlovchilar tomonidan taqdim etilgan soliq va moliyaviy hisobotlar, shuningdek, soliq toʻlovchilarning shaxsiy kartochkalarida aks ettirilgan maʼlumotlar;

Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (keyingi oʻrinlarda — Soliq kodeksi), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq organlari faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6098-son Farmoni hamda “Oʻzbekiston Respublikasi davlat soliq xizmati idoralari axborot-kommunikatsiya tizimi faoliyati samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2012-yil 30-oktabrdagi PQ-1843-son qaroriga asosan davlat organlari, muassasalar va tashkilotlar tomonidan soliq organlariga taqdim etilgan maʼlumotlar;

xorijiy mamlakatlarning vakolatli organlari tomonidan oʻzaro axborot almashish borasida tuzilgan bitimlar doirasida taqdim etilgan maʼlumotlar;

ommaviy axborot vositalaridan olingan maʼlumotlar;

oʻtkazilgan soliq tekshiruvlari materiallaridagi maʼlumotlar;

sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan soliqqa oid huquqbuzarliklar boʻyicha aniqlangan maʼlumotlar (hukm, qaror, ajrim, hal qiluv qarori va boshqa hujjatlar);

soliqqa oid huquqbuzarlik faktlari toʻgʻrisida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari;

statistika organlaridan olingan maʼlumotlar;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalardan olingan maʼlumotlar.

8. Soliq toʻlovchilar soliq xavfi darajasiga qarab past, oʻrta va yuqori xavfli toifalarga ajratiladi.

9. Soliq xavfi darajasi mezonlari maxfiy axborot hisoblanadi, quyidagilar bundan mustasno:

soliq yuki;

ilgari taqdim etilgan soliq hisobotlariga bir necha bor (bir hisobot davri uchun uch va undan ortiq marta) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishi;

soliq hisobotida bir necha soliq davridagi (ikki va undan ortiq) zararlar aks ettirilishi;

soliq davri davomida soliq toʻlovchining joylashgan joyi bir necha bor (ikki va undan ortiq marta) oʻzgartirilishi va keyinchalik qayta roʻyxatdan oʻtkazilishi;

qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha guvohnomasi bekor qilingan (roʻyxatdan chiqarilib tashlangan), shuningdek, tugatilgan, faoliyatini amalga oshirmayotgan, bankrot deb topilgan shaxslar bilan amalga oshirilgan bitimlar (operatsiyalar);

sof foydaning xarajatlarga nisbati sifatida aniqlanadigan rentabellik koʻrsatkichi past darajada boʻlishi;

soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha soliq hisobotidagi operatsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning, ushbu operatsiyalar boʻyicha boshqa soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotidagi maʼlumotlarga mos kelmasligi;

Soliq kodeksiga asosan maxsus soliq rejimlarini qoʻllash huquqini beradigan oborotlarini bir necha yil davomida bir milliard soʻmdan past miqdorda soliq hisobotlarini taqdim etishi;

oʻtkazilgan soliq tekshiruvlari natijalari.

Soliq yuki, quyidagi tartibda aniqlanadi:

Bunda:

B — soliq yuki;

T — soliq davri davomida toʻlanishi lozim boʻlgan soliqlar summasi;

In — soliq davrida tovarlarni (xizmatlarni) sotishdan tushgan daromad.

Soliq yuki koʻrsatkichi iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha aniqlanadi. Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha oʻrtacha soliq yuki koʻrsatkichi Davlat soliq qoʻmitasining rasmiy veb-saytida har yili eʼlon qilinib borilishi shart.

10. Qurilish sohasida faoliyat yuritadigan soliq toʻlovchilarning xavf darajasi quyidagi mezonlar asosida baholanadi:

qurilish ishlarini amalga oshirish uchun lozim darajada xodimlar, ombor, transport va uskunalar bilan taʼminlanmaganligi;

ishlarni bajarish uchun soliq hisobotlarida zarur xarajatlarning aks etmasligi;

bitta obyektda, qurilish ishlarini olib boruvchi shaxslarning oʻzaro bogʻliqligi;

qurilish ishlarini amalga oshiruvchi yangi tashkil etilgan soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaragʻiga yirik miqdordagi mablagʻ kelib tushishi;

xom ashyo va materiallarni sotib olish uchun ajratilgan mablagʻlarning qurilish hajmiga nisbatan nomutanosibligi;

tugallangan qurilish obyektlarining tannarxiga yaqin narxlarda sotilishi;

markazlashtirilgan manbalar hisobidan moliyalashtiriladigan qurilish obyektlarida xarajatlarning toʻlaqonli aks ettirilmaganligi.

11. Soliq xavfi darajasi soliq xavfi mezonlari asosida aniqlanadi, ularga 1 dan 100 gacha boʻlgan ballar beriladi. Bunda har bir mezon boʻyicha ball berish Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan soliq toʻlovchilarning iqtisodiy faoliyat turi boʻyicha segmentlanishi va soliq davri uchun olingan daromad miqdoriga qarab belgilanadi.

12. Soliq xavfi darajasiga qarab soliq toʻlovchilar Dastur orqali soliq xavfi darajasini aniqlash mezoniga belgilangan ballar va potensial soliq xavfi asosida baholanadi hamda toifalarga ajratiladi.

13. Soliq xavfi darajasi quyidagi formula asosida hisoblanadi:

Bunda:

R — xavf darajasi (foizda);

Sr — soliq toʻlovchiga berilgan xavf ballari yigʻindisi;

Sp — xavf darajasini aniqlashda qoʻllangan potensial soliq xavfi ballari yigʻindisi.

Bunda soliq xavfi darajalarini baholash natijalari yuqoridan kamayish tartibida, baholash natijalari teng boʻlganda esa — toʻlanmagan soliq summasi ehtimoli asosida quyidagicha toifalanadi:

81 foizdan 100 foizgacha — yuqori xavf;

30 foizdan 80 foizgacha — oʻrta xavf;

1 foizdan 29 foizgacha — past xavf.

14. Soliq xavfi darajasi yuqori boʻlgan soliq toʻlovchilarga nisbatan soliq auditi tayinlanadi. Soliq xavfi darajasi oʻrta va past boʻlgan soliq toʻlovchilarga nisbatan soliq organlari tomonidan Soliq kodeksida nazarda tutilgan boshqa soliq maʼmurchiligi tadbirlari qoʻllaniladi.

15. Soliq toʻlovchining soliq xavfi darajasi soliq xavfini boshqarish tizimi asosida olti oyda bir marta aniqlanadi.

16. Soliq xavf darajasi yuqori boʻlmagan soliq toʻlovchilar tomonidan oʻttiz kalendar kundan ortiq soliq qarzdorligi toʻlanmagan taqdirda soliq xavfi darajasi har chorakda bir marta aniqlanishi shart.

17. Soliq xavfini boshqarish tizimida maxfiy boʻlmagan mezonlar orqali aniqlangan soliq xavfi darajasi mezonlari haqidagi maʼlumotlar Davlat soliq qoʻmitasining rasmiy veb-saytida joylashtiriladi.

18. Soliq toʻlovchilar zarur hollarda soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali soliq organlariga soliq xavfi darajasi mezonlari boʻyicha tushuntirishlar yuborishga haqli.

19. Ushbu Nizomning 18-bandida nazarda tutilgan soliq organlari tomonidan olingan soliq toʻlovchilarning tushuntirishlari, soliq xavfini boshqarish tizimini qoʻllashda va soliq xavfini tuzatishda hisobga olinishi mumkin.

20. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

1. Ushbu Nizom soliq tekshiruvlarini tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilaydi.

2. Soliq tekshiruvlari soliq toʻlovchilar, yigʻimlarni toʻlovchilar va soliq agentlari tomonidan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazorat qilish maqsadida oʻtkaziladi.

Soliq tekshiruvi soliq toʻlovchi toʻgʻrisida soliq organlarida mavjud boʻlgan maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish asosida amalga oshiriladi.

3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

dalolatnoma — tekshiruv materiallarini koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qaror qabul qilish uchun asoslardan biri boʻlib hisoblanadigan, soliq tekshiruvini oʻtkazish jarayonida yoki uning natijasi boʻyicha soliq organlarining vakolatli mansabdor shaxslari tomonidan tuziladigan hujjat;

soliq hisobotidagi tafovutlar — soliq toʻlovchi tomonidan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq soliq hisobotlarida aks ettirilishi lozim boʻlgan koʻrsatkichlar yoki maʼlumotlar bilan soliq hisobotida aks ettirilgan koʻrsatkichlar yoki maʼlumotlar orasidagi farq yoki nomuvofiqliklar;

soliq hisobotidagi xatolar — soliq toʻlovchi tomonidan soliq hisobotida notoʻgʻri maʼlumotlar yoki koʻrsatkichlar aks ettirilishi;

soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishini videotasvirga olish — fuqarolar yoki soliq organlari mansabdor shaxslari tomonidan videokamera va boshqa videoyozish qurilmalaridan foydalangan holda tasvirga olish yoʻli bilan olingan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi holatlari haqidagi videomateriallar;

talabnoma — kameral soliq tekshiruvi yakuni bilan taqdim etilgan soliq hisobotida tafovutlar va (yoki) xatolar aniqlanganda, soliq hisobotiga tuzatishlar kiritish zarurligi haqida koʻrsatma mavjud boʻlgan, soliq organi tomonidan soliq toʻlovchiga yuboriladigan hujjat;

tafovutlarning asosnomasi — soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etiladigan soliq organining talabnomasiga javoban aniqlangan tafovutlarga asos boʻladigan tushuntirishlar va hujjatlar;

xronometraj koʻzdan kechirish — ishlab chiqarishning (xizmatlar koʻrsatishning) haqiqiy hajmlarini aniqlashga doir soliq nazorati tadbiri.

xulosa — kameral soliq tekshiruvi doirasida amalga oshirilgan harakatlar, soliq tekshiruvini oʻtkazish uchun asos boʻlgan holatlarning soliq tekshiruvida tasdigʻini topganligi yoki qisman tasdigʻini topganligi yoxud tasdigʻini topmaganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan tekshiruvni oʻtkazgan mansabdor shaxs tomonidan tekshiruv natijasi boʻyicha tuziladigan hujjat.

4. Soliq tekshiruvlari doirasida hujjatlar almashish quyidagicha amalga oshiriladi:

soliq toʻlovchiga hujjatlar elektron shaklda soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yuboriladi. Yuborilgan hujjatlar soliq toʻlovchi tomonidan oʻqib chiqilganidan keyin, biroq ushbu hujjat joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch kundan kechiktirmay olingan deb hisoblanadi;

soliq toʻlovchida soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti mavjud boʻlmasa, hujjatlar buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi va ular joʻnatilganidan soʻng besh kundan keyin olingan deb hisoblanadi;

hujjatlar soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga shaxsan mazkur hujjatlar olingan sana koʻrsatilgan holda imzo qoʻydirib topshirilishi mumkin.

5. Soliq organlari soliq tekshiruvlarining quyidagi turlarini oʻtkazadi:

kameral soliq tekshiruvi;

sayyor soliq tekshiruvi;

soliq auditi;

6. Kameral soliq tekshiruvi — soliq toʻlovchilar (soliq agentlari) tomonidan soliqlar va yigʻimlar (keyingi oʻrinlarda — soliqlar) toʻgʻri hisoblanishini, oʻz vaqtida va toʻliq budjet tizimiga toʻlanishini tekshirish maqsadida soliq toʻlovchi, soliq agentlari (keyingi oʻrinlarda — soliq toʻlovchi deb yuritiladi) tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotlarini va (yoki) soliq organida mavjud boʻlgan soliq toʻlovchining faoliyati toʻgʻrisidagi boshqa maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish asosida soliq organi tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruv hisoblanadi.

Qoʻshilgan qiymat soligʻini qoplash bilan bogʻliq boʻlgan kameral soliq tekshiruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-avgustdagi 489-son qarori bilan tasdiqlangan Qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi oʻrnini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom asosida belgilanadi.

7. Sayyor soliq tekshiruvi — soliq organlari tomonidan soliqlarni hisoblab chiqarish va toʻlash sohasida soliq toʻlovchilarning ayrim majburiyatlarini, shuningdek, soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan boshqa majburiyatlarini bajarish boʻyicha oʻtkaziladigan tekshiruv boʻlib, unda hisobga olish hujjatlarining, tovar-moddiy qimmatliklar va pul mablagʻlari harakatining, shuningdek, soliq toʻlovchining faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan boshqa axborotning tahlili oʻtkaziladi.

8. Soliq auditi — soliq toʻlovchining (soliq agentining) muayyan davrdagi moliya va soliq hisobotlarining soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka barcha jihatlardan muvofiqligi va haqqoniyligini, soliq solish maqsadlarida buxgalteriya hisobi va soliq solish maqsadlarida hisobga olishda soliq majburiyatlarining toʻgʻri shakllantirilishi va aks ettirilishini soliq organi tomonidan oʻtkaziladigan oʻrganish orqali soliqlarni toʻgʻri hisoblash va toʻlashning toʻgʻriligini tekshirishdir.

9. Sayyor soliq tekshiruvi va soliq auditi Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimi orqali Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilni xabardor qilgan holda amalga oshiriladi, davlat roʻyxatidan oʻtmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslarni tekshirish bundan mustasno.

Soliq toʻlovchilarda oʻtkazilgan tekshiruv natijalari soliq organlari tomonidan tekshiruv tugatilganidan keyin uch kun ichida Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimiga kiritiladi.

10. Soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organining mansabdor shaxsi, soliq toʻlovchi va uning vakillari soliq tekshiruvining ishtirokchilari hisoblanadi.

11. Soliq tekshiruvlariga zarur hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining (keyingi oʻrinlarda — Soliq kodeksi) 149 — 153-moddalarida belgilangan tartibda guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon va xolislar jalb etilishi, shuningdek, ekspertiza tayinlanishi mumkin.

12. Ekspert, mutaxassis va tarjimonni jalb qilish uchun soliq organi tomonidan tegishli davlat organlari va tashkilotlariga murojaat qilinadi.

Mustaqil ekspert, mutaxassis va tarjimonlar shartnoma asosida soliq organining mablagʻlari hisobidan jalb qilinishi mumkin, mablagʻ ajratish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Davlat soliq qoʻmitasi) tomonidan tasdiqlanadi.

13. Soliq nazoratini amalga oshirish uchun ahamiyatga ega biror-bir holatlar oʻziga maʼlum boʻlgan har qanday voyaga yetgan jismoniy shaxs koʻrsatmalar berish uchun guvoh sifatida chaqirilishi mumkin.

Soliq tekshiruvi davomida koʻrsatmalar olishdan avval soliq organining mansabdor shaxsi guvohni koʻrsatmalar berishni rad etganlik yoki bundan bosh tortganlik yoxud bila turib yolgʻon koʻrsatmalar berganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantiradi.

Guvohning koʻrsatmalari ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shaklda tuziladigan bayonnomada qayd etiladi.

14. Ekspertiza tayinlash toʻgʻrisidagi qaror soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda soliq tekshiruvini oʻtkazadigan soliq organi mansabdor shaxsining iltimosnomasi asosida qabul qilinadi.

15. Soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organining mansabdor shaxsi soliq toʻlovchini ekspertiza tayinlanganligi toʻgʻrisidagi qaror bilan tanishtiradi va huquqlarini tushuntirib, bu haqida ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq shaklda bayonnoma tuzadi.

16. Soliq organlari mansabdor shaxslari sayyor soliq tekshiruvida xolis sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

17. Soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda soliq toʻlovchilar quyidagi huquqlarga ega:

soliq organlari mansabdor shaxslarining tekshiruv masalalariga aloqasi boʻlmagan talablarini bajarmaslik;

soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda shaxsan yoki oʻz vakili orqali ishtirok etish;

soliq tekshiruvini amalga oshiruvchi soliq organlariga soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosiga taalluqli masalalar boʻyicha tushuntirishlar berish;

soliq toʻlovchi talab qilib olinayotgan hujjatlarni soliq organiga taqdim etmaslikka haqli, agar ushbu hujjatlar yoki ularning nusxalari oldin soliq organlariga oldingi oʻtkazilgan kameral yoki sayyor soliq tekshiruvlarida yoxud soliq monitoringini oʻtkazish jarayonida taqdim etilgan boʻlsa;

ekspertni rad etish va ekspertni oʻzi koʻrsatgan shaxslar orasidan tayinlash toʻgʻrisida iltimos qilish;

soliq organi mansabdor shaxsining ruxsati bilan ekspertiza oʻtkazishda ishtirok etish va ekspertga tushuntirishlar berish, ekspertning xulosasi bilan tanishish;

soliq tekshiruvi materiallari bilan tanishish va tekshiruv dalolatnomasini olish;

soliq organlari mansabdor shaxslarining noqonuniy xatti-harakatlari yuzasidan shikoyat qilish;

kameral soliq tekshiruvi natijasi boʻyicha talabnomada koʻrsatilgan tafovutlarning asosnomasi sifatida soliq maslahatchilari tashkilotining xulosasini taqdim etish.

Sayyor soliq tekshiruvlari yoki soliq auditini oʻtkazishda soliq toʻlovchilar quyidagi hollarda soliq organi mansabdor shaxslarini soliq tekshiruvini oʻtkazish uchun hududga va joylarga qoʻymaslikka haqli, agar:

sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq belgilangan tartibda rasmiylashtirilmagan va buyruq nusxasi soliq toʻlovchiga berilmagan boʻlsa, soliq toʻlovchi uni olishdan bosh tortgan hollar bundan mustasno;

tekshiruvchi mansabdor shaxs tekshiruvni tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda koʻrsatilmagan, oʻz xizmat guvohnomasini koʻrsatmagan boʻlsa;

soliq tekshiruvini oʻtkazishning buyruqda koʻrsatilgan muddatlari boshlanmagan yoki oʻtib ketgan boʻlsa.

Soliq toʻlovchilar qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarga ham ega.

18. Soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda soliq toʻlovchilarning majburiyatlari:

soliq organlarining tekshirish bilan bogʻliq qonuniy talablarini bajarish, ular mansabdor shaxslarining qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilmaslik.

tekshiruvni oʻtkazayotgan soliq organlarining mansabdor shaxslariga tekshiruv bilan bogʻliq, shu jumladan, elektron axborot jismlarida saqlanadigan, hujjatlar va axborotni oʻrganish hamda tahlil qilish imkoniyatini taʼminlash;

tekshiruvni oʻtkazuvchi mansabdor shaxsning talabiga koʻra soliq toʻlovchi elektron shaklda tuzilgan hujjatlarning qogʻozdagi koʻchirma nusxalarini taqdim etishi shart, elektron hisobvaraq-fakturalarning axborot tizimida roʻyxatga olingan elektron hisobvaraq-fakturalar bundan mustasno;

kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha talabnoma olingan kundan boshlab oʻn kun muddatda tegishli soliqlar boʻyicha aniqlashtirilgan soliq hisobotini yoxud aniqlangan tafovutlarning asoslarini tasdiqlovchi hujjatlar bilan taqdim etish;

soliq auditi boshlangunga qadar soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi xabarnomada koʻrsatilgan hujjatlar va maʼlumotlarni tayyorlab qoʻyish.

Soliq toʻlovchilar qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlarni ham olishi mumkin.

19. Soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda soliq organlari mansabdor shaxslarining huquqlari:

ushbu Nizomning 6-bobi 3-paragrafida koʻrsatilgan tartibda soliq toʻlovchining hududlari va binolarini koʻzdan kechirish;

soliq tekshiruvlarini oʻtkazish chogʻida soliq toʻlovchini yozma bildirish asosida soliq organiga u tomonidan soliqlarni toʻlash (ushlab qolish va oʻtkazish) yuzasidan yoxud soliq tekshiruvi bilan bogʻliq ravishda tushuntirishlar berishga chaqirish;

tekshirilayotgan soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli boʻlgan hujjatlarni (axborotni) uchinchi shaxslardan talab qilib olish zarur boʻlgan hollarda ushbu hujjatlarni (axborotni) soliq toʻlovchining kontragentidan yoki hujjatlarga (axborotga) ega boʻlgan boshqa shaxslardan talab qilib olish;

tovarlarning (xizmatlarning) bitimdagi narxi bozor narxidan past yoki yuqori boʻlgan hollarda, tegishli soliqlar boʻyicha soliq bazasiga tuzatish kiritish;

kameral soliq tekshiruvi jarayonida tekshirilayotgan soliq toʻlovchi tomonidan soliq organi talab qilgan hujjatlar soʻrovnoma olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida taqdim etilmaganda, Soliq kodeksining 111-moddasiga asosan soliq toʻlovchining banklardagi hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarini toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qilish;

soliq toʻlovchilar tomonidan aholi bilan hisob-kitoblarni amalga oshirishda savdo va xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya etilishini, shu jumladan, nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallarining qoʻllanilishini tekshirish;

profilaktika tadbirlarini oʻtkazish;

soliq toʻlovchining tekshiruv bilan bogʻliq, shu jumladan, elektron axborot jismlarida saqlanadigan hisob hujjatlari va axborotni talab qilib olish va oʻrganish;

soliq toʻlovchining hududlari va binolarini, shuningdek, hujjatlar va buyumlarini, shu jumladan, soliq toʻlovchi daromad olish uchun foydalanadigan yoxud soliq solish obyektlarini saqlash bilan bogʻliq joylarni ushbu Nizomning 6-bobi 3-paragrafida belgilangan tartibda koʻzdan kechirish;

videotasvirga olish moslamalaridan majburiy foydalangan holda mustaqil ravishda nazorat xaridini amalga oshirish;

asosiy vositalar, tovar-moddiy boyliklar, pul mablagʻlari va hisob-kitoblarni inventarizatsiyadan oʻtkazish;

soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlar hisobga qoʻyilishi ustidan soliq nazoratini amalga oshirish;

xronometraj koʻzdan kechirishni oʻtkazish;

sotilayotgan tovarlar narxini va koʻrsatilayotgan xizmatlar haqini sunʼiy ravishda oshirish yoki pasaytirishni tekshirish;

soliq toʻlovchi ishchi-xodimlari haqiqiy sonining ularning soliq hisobotidagi aks ettirilgan soniga muvofiqligini tekshirish;

bozorlar, savdo komplekslari hududlarida va ularga tutash boʻlgan avtotransport vositalarini vaqtincha saqlash joylarida soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini tekshirish;

yer qaʼridan foydalanuvchi soliq toʻlovchilar tomonidan haqiqatda qazib olingan foydali qazilmalar hajmini tekshirish;

banklar tomonidan soliq toʻlovchilarning toʻlov topshiriqnomalari va soliq organlarining inkasso topshiriqnomalari oʻz vaqtida bajarilishini tekshirish;

valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rezidentlar va norezidentlar tomonidan rioya etilishi yuzasidan tekshiruvlarni amalga oshirish;

aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish;

avtotransport vositalarida tashilayotgan tovarlarga belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan tovar-kuzatuv hujjatlari mavjudligini tekshirish;

koʻrsatilgan obyektlar toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlarning tekshirilayotgan shaxs tomonidan taqdim etilgan hujjatlarga asoslangan maʼlumotlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida tekshirilayotgan shaxsning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalaniladigan hududlarini yoki binosini yoxud soliq solish obyektlarini koʻzdan kechirish;

tekshirilayotgan shaxsdan soliq tekshiruvi uchun zarur boʻlgan hujjatlarni talab qilib olish;

soliq tekshiruvlarini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli hujjatlarga (axborotga) ega boʻlgan kontragentdan yoki boshqa shaxslardan ushbu hujjatlarni (axborotni) talab qilib olish;

soliqlarni hisoblab chiqarish bilan bogʻliq hujjatlarni, buyumlarni va elektron axborot saqlovchi jismlarni (soliqqa oid axborotni saqlovchi moslamalar, shu jumladan, kompyuterning qattiq diski, noutbuklar va boshqalar) Soliq kodeksining 148-moddasida belgilangan tartibda olib qoʻyish;

agar bitimning narxi tovarlarning (xizmatlarning) bozor qiymatidan past yoki yuqori boʻlsa, tegishli soliqlar boʻyicha soliq bazasiga tuzatish kiritish.

Soliq organlari qonunga muvofiq boshqa huquqlarni ham amalga oshirishi mumkin.

20. Soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda soliq organlari mansabdor shaxslari quyidagilarga majbur:

sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazishda:

soliq toʻlovchiga oʻz xizmat guvohnomasini koʻrsatish;

soliq toʻlovchini soliq tekshiruvi maqsadi, uning huquqlari va majburiyatlari bilan tanishtirish;

soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqning bir nusxasini soliq toʻlovchiga taqdim etishi;

oʻtkazilgan soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha soliq tekshiruvi dalolatnomasini tuzish va bir nusxasini soliq toʻlovchiga taqdim etish;

oʻtkazilgan soliq tekshiruvlarining natijalari tekshiruv tamomlangandan keyin uch kun ichida Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimiga kiritilishini taʼminlash;

soliq auditi boshlangunga qadar:

soliq toʻlovchini yoki uning vakilini soliq tekshiruvi maqsadi bilan tanishtirish, unga oʻz xizmat guvohnomasi koʻrsatish;

soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqning bir nusxasini soliq toʻlovchiga taqdim etish;

soliq toʻlovchining huquq va majburiyatlarini tushuntirish.

Soliq organlari mansabdor shaxslarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

21. Kameral soliq tekshiruvi quyidagi hollarda oʻtkaziladi:

soliq xavfini boshqarish tizimi asosida aniqlangan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi sodir etilganligi xavfi mavjudligida;

soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotida tafovutlar yoki xatolar aniqlanganda.

Soliq organlari quyidagi hollarda ham kameral soliq tekshiruvini oʻtkazishga haqli:

soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining buzilishi holatlari haqida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari soliq organiga tushganda;

soliq toʻlovchi tomonidan oldin taqdim etilgan soliq hisobotiga nisbatan toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini kamaytiradigan yoki koʻrilgan zarar summasini koʻpaytiradigan aniqlashtirilgan soliq hisoboti taqdim etilganda.

22. Kameral soliq tekshiruvi Soliq kodeksining 88-moddasida belgilangan daʼvo muddati oʻtmagan soliq davrlariga nisbatan oʻtkazilishi mumkin.

Agar soliq (hisobot) davri uchun soliq monitoringi oʻtkazilayotgan boʻlsa, bunday davr uchun kameral soliq tekshiruvi oʻtkazilmaydi. Koʻrsatilgan qoida soliq monitoringi muddatidan oldin tugatilganda qoʻllanilmaydi.

23. Kameral soliq tekshiruvi soliq organi joylashgan joyda amalga oshiriladi, bundan soliq toʻlovchining hududlarini va binolarini koʻzdan kechirish bilan bogʻliq holatlar mustasno.

Hududlarni va binolarni koʻzdan kechirish soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotida aks ettirilgan koʻrsatkichlar yoki maʼlumotlar hamda soliq toʻlovchining faoliyati toʻgʻrisida soliq organida mavjud boshqa axborotning haqqoniyligini tasdiqlash uchun oʻtkaziladi.

Hududlarni va binolarni koʻzdan kechirish soliq toʻlovchida belgilangan ish rejimiga asosan bir ish kuni davomida oʻtkaziladi.

24. Agar soliq toʻlovchi tomonidan avval hisoblangan soliq summasi oʻzgartirilib, kameral soliq tekshiruvi tugagunga qadar oʻn kun oldin aniqlashtirilgan soliq hisoboti taqdim etilsa, kameral soliq tekshiruvi ushbu taqdim etilgan aniqlashtirilgan soliq hisobotini hisobga olgan holda oʻtkaziladi.

25. Kameral soliq tekshiruvi soliq organi rahbarining (rahbar oʻrinbosarining) ushbu Nizomga 4-ilovada keltirilgan shaklda rasmiylashtiriladigan buyrugʻi asosida oʻtkaziladi.

26. Kameral soliq tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq asosida faqat bitta soliq toʻlovchi tekshiruvdan oʻtkaziladi.

27. Kameral soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda soliq toʻlovchining nomi va uning identifikatsiya raqami, tekshiruvchi shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi, kameral soliq tekshiruvini oʻtkazish muddatlari, tekshirilayotgan davr koʻrsatiladi.

28. Kameral soliq tekshiruvida soliq organining ikki va undan ortiq tekshiruvchi mansabdor shaxslari qatnashganda, tekshirish jarayonini boshqarish va natijalarini umumlashtirishga buyruqda familiyasi birinchi koʻrsatilgan tekshiruvchi javobgar shaxs hisoblanadi.

29. Kameral soliq tekshiruvini oʻtkazish muddati kameral soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda koʻrsatilgan sanadan boshlanadi.

Kameral soliq tekshiruvining umumiy muddati oltmish kundan oshishi mumkin emas.

30. Kameral soliq tekshiruvi davomida soliq organi ushbu Nizomga 5-ilovada keltirilgan muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan soʻrovnoma asosida soliq toʻlovchidan:

soliqlarni hisoblab chiqarish uchun asos boʻlgan birlamchi hujjatlarni, buxgalteriya hisobi registrlarini hamda boshqa hisob hujjatlarini;

taqdim etilgan soliq hisoboti va hisob hujjatlariga doir tushuntirishlarni;

soliqlarni hisoblab chiqarish va toʻlash bilan bogʻliq boshqa axborotni talab qilib olishga haqli.

31. Soʻrovnomada koʻrsatilgan hujjatlar va tushuntirishlar soliq toʻlovchi tomonidan soliq organiga soʻrovnoma olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida taqdim etilishi kerak.

Hujjatlarni taqdim etish muddati soliq toʻlovchining hujjatlar taqdim etish uchun sabablari va zarur boʻlgan muddatlari koʻrsatilgan arizasiga koʻra soliq organi tomonidan uzaytirilishi mumkin. Bunda ariza soliq toʻlovchi tomonidan soliq organiga soʻrovnoma olingan kundan eʼtiboran keyingi kun davomida taqdim etiladi.

32. Tekshirilayotgan soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli boʻlgan hujjatlarni (axborotni) uchinchi shaxslardan talab qilib olish zarur boʻlgan hollarda, soliq organlari ushbu hujjatlarni (axborotni) soliq toʻlovchining kontragentidan yoki hujjatlarga (axborotga) ega boʻlgan boshqa shaxslardan talab qilib oladi. Hujjatlarni (axborotni) uchinchi shaxslardan talab qilib olish ushbu Nizomning 6-bobi 5-paragrafida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

33. Kameral soliq tekshiruvini oʻtkazish uchun soliq toʻlovchi tomonidan hujjatlar tasdiqlangan koʻchirma nusxa shaklida taqdim etiladi. Zarurat boʻlgan hollarda soliq organi hujjatlarning asl nusxalari bilan tanishishga haqli.

34. Agar hujjatlar oldin soliq organiga asl nusxalar tarzida taqdim etilib, keyinchalik tekshirilayotgan soliq toʻlovchiga qaytarilgan boʻlsa, shuningdek, soliq organiga taqdim etilib, bartaraf etib boʻlmaydigan kuch holatlari oqibatida yoʻqotilgan taqdirda, hujjatlar tekshirilayotgan soliq toʻlovchidan qayta talab qilib olinishi mumkin.

35. Kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha tekshiruvni oʻtkazuvchi mansabdor shaxs ushbu Nizomga 6-ilovada keltirilgan shaklga muvofiq xulosa tuzadi.

Xulosada kameral soliq tekshiruvini boshlash tashabbusi uchun asos boʻlib xizmat qilgan maʼlumotlar koʻrsatilib, soliqqa oid huquqbuzarliklarning aniqlanganligi yoki aniqlanmaganligi, qisman tasdigʻini topganligi yoki topmaganligi, soliq hisobotlaridagi tafovutlar yoki xatolar bayon etiladi.

Shuningdek, xulosada, agar bunday harakatlar kameral soliq tekshiruvi doirasida amalga oshirilgan boʻlsa, soliq toʻlovchidan yoki uchinchi shaxslardan talab qilib olingan yoxud soliq toʻlovchining hududlarini va binolarini koʻzdan kechirishda hamda oʻtkazilgan sayyor soliq tekshiruvlarida olingan axborotni (hujjatlarni) oʻrganish va tahlil qilish natijalari ham koʻrsatiladi.

36. Kameral soliq tekshiruvi yuzasidan tuzilgan xulosa soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan ikki kun ichida koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi.

37. Kameral soliq tekshiruvi materiallari, shu jumladan, soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi dalolatnoma, tekshirish yakunlariga koʻra tafovutlar aniqlanganligi yoki soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi mavjud emasligi toʻgʻrisida tuzilgan xulosa Soliq kodeksining 135-moddasi oltinchi qismiga muvofiq soliq organida roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.

38. Kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha tasdiqlangan xulosaga koʻra soliq hisobotidagi tafovutlar yoki xatolar aniqlangan holatlar yuzasidan soliq organi tomonidan ikki kun muddatda soliq toʻlovchiga ularni bartaraf etish toʻgʻrisida ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq shaklda talabnoma yuboriladi.

Talabnoma yuborilgan sana kameral soliq tekshiruvi tugatilgan sana hisoblanadi. Taqdim etilgan soliq hisobotlarini oʻrganish va tahlil qilish natijalari boʻyicha tafovutlar yoki xatolar aniqlanmagan boʻlsa ham kameral soliq tekshiruvi yakunlangan deb hisoblanadi va bu haqida soliq organi tomonidan soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga tegishli xabarnoma yuboriladi.

39. Soliq toʻlovchi talabnoma olingan kundan boshlab oʻn kun muddatda tegishli soliqlar boʻyicha aniqlashtirilgan soliq hisobotini yoxud aniqlangan tafovutlarning asoslarini tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga taqdim etishi shart.

40. Soliq toʻlovchi talabnomada koʻrsatilgan tafovutlarning asosnomasi sifatida soliq maslahatchilari tashkilotining xulosasini taqdim etishga haqli. Ushbu asosnomani soliq toʻlovchining nomidan soliq maslahatchilari tashkiloti mustaqil ravishda soliq toʻlovchi bilan tuzilgan shartnomaga asosan taqdim etishi mumkin.

41. Soliq toʻlovchining taqdim etgan asosnomasi tegishli hujjatlar (asosnomalar) olingan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida soliq organining rahbari (rahbari oʻrinbosari) tomonidan koʻrib chiqiladi.

42. Aniqlangan tafovutlar boʻyicha taqdim etilgan asosnomalarga toʻliq yoki qisman rozilik berilgan taqdirda, soliq organi oldin yuborilgan talabnoma bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi bildirish xatini yoxud soliq hisobotiga tuzatishlar kiritish toʻgʻrisidagi aniqlashtirilgan talabnomani uch kun ichida soliq toʻlovchiga yuboradi.

43. Agar soliq toʻlovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etmasa yoki aniqlangan tafovutlar boʻyicha asosnomalarni taqdim etmasa yoxud taqdim etgan asosnomalar yetarli emas deb topilsa soliq organi soliq toʻlovchiga soliq auditini tayinlashga haqli. Bunda soliq auditi ushbu Nizomning 6-bobida belgilangan tartibda oʻtkaziladi.

44. Agar kameral soliq tekshiruvi paytida soliq toʻlovchi tomonidan Soliq kodeksining 28-bobiga muvofiq javobgarlik belgilangan soliqqa oid huquqbuzarlikning sodir etilganligi holati aniqlansa, kameral soliq tekshiruvini oʻtkazgan mansabdor shaxs soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi holatlarini qayd etuvchi dalolatnomani tuzadi.

45. Dalolatnoma ushbu Nizomga 8-ilovaga muvofiq shaklda soliqqa oid huquqbuzarlik holati aniqlangan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida, biroq kameral soliq tekshiruvi muddati tugashi kunidan kechiktirmay tuziladi. Mazkur dalolatnoma ushbu Nizomning 35-bandida koʻrsatilgan xulosa tuzilishidan oldin tuzilishi kerak.

Dalolatnoma kameral soliq tekshiruvini oʻtkazgan mansabdor shaxs va soliq toʻlovchi tomonidan imzolanadi.

46. Kameral soliq tekshiruvini oʻtkazgan soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) dalolatnomani va kameral soliq tekshiruvining boshqa materiallarini ushbu dalolatnoma tuzilgan kundan eʼtiboran oʻn kun oʻtgach, biroq oʻn besh kundan kechiktirmasdan koʻrib chiqadi.

47. Soliq organi mansabdor shaxsi tomonidan soliq tekshiruvida olingan fotosuratlar, videoyozuvlar va tekshirishda olingan boshqa materiallar xulosaga yoki soliqqa oid huquqbuzarlik dalolatnomasiga ilova qilinadi.

48. Soliqqa oid huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar Soliq kodeksining 165-moddasi yettinchi — oʻn toʻqqizinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladi, Soliq kodeksining 223 yoki 224-moddalarida nazarda tutilgan soliqqa oid huquqbuzarliklar bundan mustasno va koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qaror Soliq kodeksining 166-moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.

Soliq kodeksining 223 yoki 224-moddalarida nazarda tutilgan soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar Soliq kodeksining 158-moddasida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladi va koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qaror Soliq kodeksining 159-moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.

49. Soliqqa oid huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi dalolatnoma va kameral soliq tekshiruvining boshqa materiallari koʻrib chiqilganidan keyin natijalari boʻyicha besh kun ichida soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) quyidagilarni:

qoʻshimcha soliqlar va penya hisoblash yoki ularni rad etishni;

soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun soliq toʻlovchini javobgarlikka tortish yoki buni rad etishni nazarda tutuvchi qaror qabul qiladi.

50. Soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun soliq toʻlovchini javobgarlikka tortish va qoʻshimcha soliqlarni hisoblash toʻgʻrisidagi qaror, u qabul qilingan kundan keyin ikki kun ichida yuboriladi.

51. Soliq toʻlovchini soliqqa oid huquqbuzarlik uchun javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi qaror olingan kundan eʼtiboran oʻn kun muddatda moliyaviy sanksiyalar summasi ixtiyoriy ravishda toʻlanganda jarima miqdori Soliq kodeksi 28-bobining tegishli moddasida belgilangan miqdorga nisbatan ikki baravarga kamaytiriladi.

52. Soliq organining qarorining bajarilishi soliq organi va soliq toʻlovchi tomonidan soliq organining qarori olingan sanadan boshlab bir oy muddat oʻtgach amalga oshiriladi.

53. Soliq toʻlovchi kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha qabul qilingan qarorni ixtiyoriy bajarmagan taqdirda, soliq qarzini undirish Soliq kodeksining 120 — 124-moddalarida nazarda tutilgan tartibda soliq organi tomonidan mustaqil ravishda amalga oshiriladi.

54. Soliq organlari tomonidan oʻtkazilgan kameral soliq tekshiruvi natijasida undirilgan soliq, penya va moliyaviy jarimalar summalarining 60 foizi davlat budjetiga, 40 foizi Davlat soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi.

Agar kameral soliq tekshiruvi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti tomonidan berilgan maʼlumotlar asosida oʻtkazilgan boʻlsa, kameral soliq tekshiruvi natijasida koʻp va juda koʻp miqdorda soliqlar va yigʻimlarni toʻlashdan boʻyin tovlash holatlari boʻyicha undirilgan soliqlar, penya va moliyaviy jarimalar summalarining 20 foizi Davlat soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi hamda 20 foizi Departamentning maxsus budjetdan tashqari jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi.

Bunda, sodir etilgan soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish va undirilgan mablagʻlarni taqsimlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan kelishgan holda tasdiqlanadi.

55. Soliq organining kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha qabul qilgan qarori ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish mumkin.

Davlat soliq qoʻmitasining qarori ustidan sudga shikoyat qilish mumkin.

56. Yuqori turuvchi soliq organiga tushgan shikoyatlarni koʻrib chiqish Soliq kodeksining 30-bobida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

57. Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazish uchun quyidagilar asos boʻladi:

soliq xavfini boshqarish tizimi orqali aniqlangan, soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish xavfi mavjudligi;

jismoniy yoki yuridik shaxslarning soliq yoxud valyuta toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi holatlari toʻgʻrisidagi murojaatlari, shu jumladan, tovarlar va xizmatlarning narxini asossiz oshirib yuborish holatlari toʻgʻrisida, yoʻlovchilarni yengil avtotransport vositalari bilan tashish boʻyicha noqonuniy tadbirkorlik faoliyati;

ommaviy axborot vositalarida soliqqa va valyutaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar eʼlon qilinganda;

oʻtkazilayotgan kameral soliq tekshiruvini xolisona amalga oshirish maqsadida qoʻshimcha maʼlumotlar olish zarurati yuzaga kelganda;

qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlovchilarini soliq organlarida qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha maxsus roʻyxatdan oʻtkazish jarayonida qoʻshimcha soliq nazorati tadbirlarini oʻtkazish zarur boʻlganda;

valyuta operatsiyalari amalga oshirilishining asoslanganligi yuzasidan monitoring olib borish jarayonida soliq organi yuborgan soʻrovnomaga soliq toʻlovchi tomonidan hujjatlar yoki axborot taqdim etilmagan yoxud toʻliq taqdim etilmaganda;

sud, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, shuningdek, boshqa davlat organlari va tashkilotlaridan soliq va valyutaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida dalolat beruvchi axborot tushganda;

58. Sayyor soliq tekshiruvi oʻn kundan koʻp boʻlmagan muddatda oʻtkaziladi.

59. Sayyor soliq tekshiruvi soliq organi rahbarining (oʻrinbosarining) buyrugʻi asosida oʻtkaziladi.

Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruqda soliq toʻlovchining nomi, tekshiruvchi shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi hamda lavozimi, tekshiruvlarni oʻtkazish muddati va maqsadlari, Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimidagi roʻyxatga olish raqami koʻrsatiladi.

Davlat roʻyxatidan oʻtmasdan, noqonuniy faoliyat yuritayotgan jismoniy shaxslar faoliyati boʻyicha sayyor soliq tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruqda soliq toʻlovchining nomi va Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimidagi roʻyxatga olish raqami koʻrsatilmaydi.

60. Agar sayyor soliq tekshiruvida soliq organining ikki yoki undan ortiq tekshiruvchi mansabdor shaxslari qatnashganda, buyruqda familiyasi birinchi koʻrsatilgan tekshiruvchi tekshirish jarayonini boshqarish va natijalarini umumlashtirishga javobgar shaxs hisoblanadi.

61. Sayyor soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda koʻrsatilgan sana ushbu tekshiruvni oʻtkazish muddatining boshlanishi deb hisoblanadi.

62. Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazishda soliq toʻlovchilardan sayyor soliq tekshiruvi predmetiga aloqador boʻlmagan hujjatlarni (axborotni) talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

63. Soliq toʻlovchilar tomonidan savdo va xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya etilishi, shu jumladan, ular tomonidan nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishi boʻyicha sayyor soliq tekshiruvlarini tashkil etish Davlat soliq qoʻmitasining “Soliq hamkor” avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali amalga oshiriladi.

Fuqarolardan tushgan murojaatlar va oʻtkazilgan soliq tekshiruvlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Davlat soliq qoʻmitasining axborotlarni qayta ishlash markazi tizimida joylashtiriladi.

“Soliq hamkor” avtomatlashtirilgan axborot tizimini qayta ishlash, har yilgi saqlash va modernizatsiyalash Davlat soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

64. Soliq toʻlovchilar tomonidan nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishi masalalari boʻyicha sayyor soliq tekshiruvlari soliq organlari tomonidan xavfni boshqarish tizimi maʼlumotlaridan foydalangan holda choraklik reja-jadval asosida amalga oshirilishi mumkin.

65. Avtotransport vositalarida tashilayotgan tovarlarga belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan tovar-kuzatuv hujjatlari mavjudligining sayyor soliq tekshiruvlari soliq organlari mansabdor shaxslari tomonidan blok-postlarda huquqni muhofaza qiluvchi va boshqa nazorat organlari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. Mazkur tekshirishlar soliq organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi organlari hamda boshqa nazorat va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan kelishgan holda amalga oshiriladi.

66. Sayyor soliq tekshiruvi jarayonida soliq organi mansabdor shaxslari ushbu Nizomning 6-bobi 3 va 6-paragraflarida belgilangan tartibda soliq toʻlovchining binolarini va hududini koʻzdan kechirishga hamda hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyishga haqli. Mazkur tadbirlar zarurat yuzaga kelganda xolislarni jalb qilgan holda amalga oshiriladi.

67. Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlar toʻgʻrisidagi axborotni aniqlashtirish sayyor soliq tekshiruvlari chogʻida, keyinchalik soliq solinadigan bazaga tuzatishlar kiritish maqsadida hududlar va binolarni koʻzdan kechirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

68. Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlar toʻgʻrisidagi axborotni aniqlashtirishda quyidagilar tekshiriladi:

davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hujjatlar, faoliyat turi va joyining soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiqligi;

soliq toʻlovchiga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan mol-mulk negizida, shuningdek, ushbu mol-mulkka egalik qilish va (yoki) undan foydalanishga yoʻl qoʻyadigan oʻzga ashyoviy huquq asosida mol-mulkka va yer uchastkalariga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlar mavjudligi.

69. Soliq solish obyektlari va soliq solish bilan bogʻliq obyektlar toʻgʻrisidagi axborotni aniqlashtirish natijasida olingan maʼlumotlar sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida qayd etiladi.

70. Xronometraj koʻzdan kechirish soliq toʻlovchilarning faoliyat turlari boʻyicha haqiqiy ishlab chiqarish (ishlar, xizmatlar) hajmlarini, shuningdek, haqiqiy xarajatlarini aniqlash maqsadida oʻtkaziladi.

71. Xronometraj koʻzdan kechirish soliq toʻlovchining faoliyatini toʻxtatmasdan, uning ish kunini toʻliq qamrab olgan holda, unga tegishli boʻlgan barcha obyektlarda, ularning joylashgan joyidan qatʼi nazar bir vaqtning oʻzida oʻtkaziladi.

72. Xronometraj koʻzdan kechirish soliq toʻlovchilarning tekshirishgacha tasdiqlangan ish rejimidan kelib chiqib, biroq ketma-ket yetti kalendar kundan kam boʻlmagan muddatda oʻtkaziladi.

73. Agar soliq toʻlovchining turli hududlarda joylashgan (tuman, shahar) bir nechta obyektlari mavjud boʻlsa, soliq organi ularda xronometraj koʻzdan kechirish oʻtkazish yuzasidan obyekt joylashgan hududiy soliq organiga xronometraj koʻzdan kechirish boshlanishidan kamida bir kun oldin rejalashtirilgan xronometraj koʻzdan kechirishning aniq sanasini koʻrsatgan holda yozma xabarnoma yuboradi.

Xronometraj koʻzdan kechirish natijasi boʻyicha rasmiylashtirilgan maʼlumotlar xronometraj koʻzdan kechirish yakunlanganidan soʻng hududiy soliq organlari tomonidan soliq toʻlovchi hisobga olingan joydagi soliq organiga bir kun ichida yuborilishi shart.

74. Xronometraj koʻzdan kechirish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar (bajarilayotgan ishlar, koʻrsatilayotgan xizmatlar) turi va miqdorini aniqlash;

tayyor mahsulot ishlab chiqarish uchun foydalanilayotgan xom ashyo va yarim tayyor mahsulotlar hajmini, uskunalarning ishlab chiqarish quvvatlarini qayd etish;

tayyor mahsulot ishlab chiqarish quvvatlari uchun sarflanayotgan resurslar (gaz, elektr energiyasi, suv, yoqilgʻi-moylash materiallari va boshqalar) hajmining ishlab chiqarish hajmiga muvofiqligini aniqlash;

ishlab chiqarilgan mahsulotlarni (bajarilayotgan ishlarni, koʻrsatilayotgan xizmatlarni) realizatsiya qilish usullarini aniqlash;

soliq toʻlovchining haqiqiy xarajatlarini aniqlash.

75. Xronometraj koʻzdan kechirish natijasi bayonnomasi ikki nusxada rasmiylashtiriladi. Bayonnomaning bir nusxasi tekshirilayotgan shaxsga bayonnoma nusxasini olganligini tasdiqlovchi imzo qoʻydirgan holda beriladi.

Soliq toʻlovchi bayonnomaga imzo chekishdan va (yoki) uning bir nusxasini olishdan bosh tortgan hollarda sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan bu haqida bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi.

76. Xronometraj koʻzdan kechirish natijasi kameral soliq tekshiruvi jarayonida soliq toʻlovchilarga soliqlar va yigʻimlarni qoʻshimcha hisoblash uchun asos boʻlishi mumkin.

77. Nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishini tekshirish bevosita soliq toʻlovchi savdo yoki xizmatlar amalga oshirilayotgan joyda oʻtkaziladi.

Nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishini tekshirish nazorat xaridini amalga oshirish yoʻli bilan ham oʻtkazilishi mumkin.

78. Nazorat-kassa texnikasi va (yoki) hisob-kitob terminallari qoʻllanilishi nazoratini amalga oshirishda, jumladan, quyidagilar tekshiriladi:

soliq toʻlovchi tomonidan foydalanilayotgan nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminali tegishli qonunchilik talablariga muvofiqligi;

xaridorlarga nazorat-kassa texnikasi cheki yoki unga tenglashtirilgan boshqa hujjatlar berilishi;

bank kartalari orqali toʻlovlar qabul qilinishi, xaridorlarga hisob-kitob terminallari cheki va nazorat-kassa texnikasi cheki berilishi;

sotilayotgan tovarlar narxini hamda koʻrsatilayotgan haqini naqd pul mablagʻlari yoki bank kartalar boʻyicha toʻlash shakliga qarab ularni sunʼiy ravishda oshirish yoki pasaytirish masalalari.

79. Nazorat xaridini amalga oshirishda quyidagi shaxslar jalb qilinishi mumkin:

soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etilganligi toʻgʻrisida murojaat qilgan jismoniy shaxs (yuridik shaxsning vakili);

“xolis xaridor” xizmatini koʻrsatuvchi yuridik shaxs ishchi-xodimlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda fuqarolik tusidagi shartnomalar asosida soliq organlari tomonidan jalb qilingan jismoniy shaxslar;

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi vakillari.

Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazishda nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishi boʻyicha koʻrsatma berish uchun tovar yoki xizmatni xarid qilgan, tekshiruv natijasidan manfaatdor boʻlmagan har qanday mustaqil voyaga yetgan va soliq nazoratini amalga oshirish uchun ahamiyatga ega holatlar oʻziga maʼlum boʻlgan shaxslar jalb qilinishi mumkin.

80. Sayyor soliq tekshiruvida soliq organlarining tekshiruvchi mansabdor shaxslari tomonidan nazorat xaridi jarayonini videotasvirga olish uchun videotasvirga olish moslamalaridan majburiy foydalanish sharti bilan mustaqil ravishda nazorat xaridi amalga oshirilishi mumkin.

81. Nazorat xaridini amalga oshirgan shaxslar sotib olingan tovarlarni nazorat xaridi yakunlanishi bilan soliq organining sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslariga topshirishi shart.

82. Oʻtkazilgan nazorat xaridi natijasi boʻyicha ushbu Nizomga 9-ilovaga muvofiq shaklda bayonnoma rasmiylashtiriladi va sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs, nazorat xaridini amalga oshirgan shaxs va tekshirilayotgan shaxs tomonidan imzolanadi.

Nazorat xaridini oʻtkazish bayonnomasining bir nusxasi soliq toʻlovchiga bayonnoma nusxasini olganligini tasdiqlovchi imzo qoʻydirgan holda beriladi. Bunda soliq toʻlovchi nazorat xaridini oʻtkazish bayonnomasiga imzo chekishdan va (yoki) uning nusxasini olishdan bosh tortgan hollarda, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan bayonnomaga bu haqida tegishli yozuv kiritiladi.

83. Nazorat xaridini oʻtkazishda naqd pul mablagʻlari va bank plastik kartalaridagi mablagʻlardan ham foydalanish mumkin.

Nazorat xaridini oʻtkazishda foydalanish uchun naqd pul mablagʻlari Davlat soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ajratiladi.

Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs nazorat xaridini oʻtkazish uchun naqd pul mablagʻlarini tegishli soliq organi kassasidan oladi.

Naqd pul mablagʻlarini sayyor tekshiruvini oʻtkazish uchun mansabdor shaxsga berishda ularning qiymati, banknota seriyasi va raqamlari alohida varaqda qayd etilib, chiqim kassa orderiga ilova qilinadi. Mazkur varaq nusxasi sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxsga beriladi.

Bank kartalari orqali nazorat xaridini amalga oshirishda jismoniy shaxsning bank kartasidan hamda Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tijorat banklarida ochilgan korporativ bank kartalaridan foydalaniladi.

Nazorat xaridini amalga oshirishda bank kartalaridan foydalanish tartibini Davlat soliq qoʻmitasi belgilaydi.

Nazorat xaridi jarayonida bank kartalaridan foydalanilgan pul mablagʻlarini qaytarib berish vazifasi nazorat xaridi oʻtkazilgan soliq toʻlovchi zimmasiga yuklanadi.

84. Nazorat xaridi oʻtkazilib va oʻzaro hisob-kitoblar yakunlangach nazorat xaridini oʻtkazishda foydalanilgan pul mablagʻlari tekshirilgan soliq toʻlovchi (uning vakili) tomonidan sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxsga qaytariladi, xarid qilingan tovarlar soliq toʻlovchiga (uning vakili) qaytarib berilishi shart, bundan qaytarish imkoni boʻlmagan hamda qonunchilikka muvofiq olib qoʻyilishi lozim boʻlgan nazorat xaridi predmetlari mustasno.

Sayyor soliq tekshiruvi yakunlangandan soʻng nazorat xaridini oʻtkazishda foydalanish uchun olingan naqd pul mablagʻlari bir kun ichida tegishli soliq organi kassasiga toʻliq hajmda topshiriladi. Pul mablagʻlarining qiymati, banknota seriyasi va raqamlari yozilgan varaq nusxasi kirim kassa orderiga ilova qilinadi.

85. Soliq organlariga nazorat-kassa texnikasi yoki hisob-kitob terminallarini qoʻllash bilan bogʻliq soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi haqida jismoniy shaxslardan tushgan murojaatlarga videoyozuvlar ilova qilinganda nazorat xaridini amalga oshirish talab qilinmaydi.

Jismoniy shaxslardan tushgan videoyozuvlar ilova qilingan murojaatlarni koʻrib chiqish natijalari soliq organi tomonidan sayyor soliq tekshiruvi natijasi boʻyicha tuziladigan dalolatnomada aks ettiriladi, bunda ushbu Nizomning 82-bandida koʻrsatib oʻtilgan bayonnoma tuzilmaydi.

86. Jismoniy shaxslar tomonidan soliq organlariga taqdim qilingan soliq toʻlovchilar tomonidan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi toʻgʻrisidagi videoyozuvlar quyidagi talablarga mos boʻlishi kerak:

videofaylning namoyish etish imkoniyati 720×480 pikseldan kam boʻlmasligi;

videoyozuv davomiyligi 30 sekunddan kam boʻlmasligi va 10 daqiqadan oshmasligi;

videoyozuv maʼlumotlarida sana va vaqt koʻrsatilishi.

Soliq organlari jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshirilgan videotasvirlarni soliqqa oid huquqbuzarliklar holati aniqlangan kundan boshlab oʻn kundan kechiktirmay koʻrib chiqish uchun qabul qiladi.

Oʻzgartirish kiritilgan videoyozuvlar koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi, bevosita soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi holatlarini aks ettirish yuzasidan hajmini qisqartirish maqsadida ajratib olingan hollar bundan mustasno.

87. Sayyor soliq tekshiruvi jarayonida soliq toʻlovchining kassasida mavjud naqd pul qoldigʻi sanoqdan oʻtkaziladi va ushbu Nizomga 10-ilovaga muvofiq shaklda naqd pul qoldigʻini sanoqdan oʻtkazish dalolatnomasi tuziladi.

Soliq toʻlovchining kassasidagi naqd pul qoldigʻi summasini nazorat-kassa texnikasida aks ettirilgan pul tushumlari summasi bilan solishtirish natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga kiritiladi.

88. Soliq toʻlovchi tomonidan boshqa soliq toʻlovchiga tegishli nazorat-kassa texnikasi yoki hisob-kitob terminallaridan foydalanish holati aniqlangan taqdirda, sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida ularning rusumi va zavod raqami toʻgʻrisidagi maʼlumot aks ettiriladi, shuningdek, xarid cheki ilova qilinadi.

89. Texnik talablarga javob bermaydigan nazorat-kassa texnikasi mavjudligi aniqlangan taqdirda, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan belgilangan tartibda bayonnoma tuziladi va ushbu nazorat-kassa texnikasi ekspertizadan oʻtkazish uchun vaqtincha olib qoʻyiladi.

90. Sayyor soliq tekshiruvi doirasida soliq toʻlovchi — yuridik shaxslar ishchi-xodimlarining haqiqiy soni va soliq hisobotdagi aks ettirilgan ishchi-xodimlar soniga muvofiqligi tekshiruvi amalga oshirilishi mumkin. Mazkur tekshiruv quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

soliq toʻlovchining haqiqatda faoliyat yuritayotgan ishchi-xodimlari sonini aniqlash va ushbu Nizomga 11-ilovaga muvofiq shaklda bayonnoma tuzish;

tekshiruvda aniqlangan soliq toʻlovchining haqiqatda faoliyat yuritayotgan ishchi-xodimlari oxirgi hisobot davri uchun soliq organiga taqdim etgan soliq hisobotlarida aks ettirilgan ishchi-xodimlar bilan solishtiriladi;

soliq hisobotlarida mavjud boʻlmagan ishchi-xodimlardan ularning ishlash davri hamda olayotgan daromadlari summasi (ish haqi) toʻgʻrisida yozma ravishda tushuntirishlar olinadi.

91. Soliq toʻlovchi ishchi-xodimlarining haqiqiy soni va soliq hisobotida aks ettirilgan ishchi-xodimlar soniga muvofiqligi tekshiruvi natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

92. Yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan yollangan xodimlar bilan mehnat shartnomalari va (yoki) yollangan xodimni hisobga qoʻyish kartochkalari mavjud boʻlmagan holatlar aniqlanganda, ushbu qoidabuzarliklar sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

93. Bozorlar, savdo komplekslari va ularga tutash boʻlgan avtotransport vositalarining toʻxtash joylarida soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini tekshirish quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

bir martalik yigʻimlarning toʻliq va oʻz vaqtida undirilishi hamda ularni toʻlashda nazorat-kassa texnikasi qoʻllanilishini nazorat qilish;

bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida sotuvchi va xaridorlarga koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarning hamda bino va inshootlarni, shuningdek, buyumlarni ijaraga berish boʻyicha ijara toʻlovlarining oʻz vaqtida va toʻliq undirilishini nazorat qilish;

savdo va xizmatlar koʻrsatish qoidalariga rioya etilishini tekshirish.

94. Bozorlar, savdo komplekslari, ularga tutash boʻlgan avtotransport vositalarining toʻxtash joylarida soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini tekshirish natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

95. Savdo va xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya etilishini nazorat qilishda, shu jumladan, quyidagilar tekshiriladi:

alkogol va tamaki mahsulotlarini sotish hamda markirovka qilish qoidalariga rioya etilganligi va tegishli ruxsatnoma yoki litsensiyalar mavjudligi;

hisob-kitob terminali, nazorat-kassa texnikalari mavjudligi hamda soliq toʻlovchining nomiga rasmiylashtirilganligi;

savdo shoxobchasida sotuvchi — yuridik shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, yaʼni korxonaning nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili), ish rejimi, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami, agar sotuvchi yakka tartibdagi tadbirkor boʻlsa, uning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi va roʻyxatdan oʻtkazgan organning nomi, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami toʻgʻrisidagi maʼlumotlar xaridorlar tanishishi uchun qulay tarzda joylashtirilganligi;

saqlanayotgan, foydalanilayotgan va realizatsiya qilinayotgan tovarlarga ularning qonuniy kelib chiqishini tasdiqlovchi hujjatlar mavjudligi;

agar soliq toʻlovchi amalga oshiradigan faoliyat litsenziyalanishi shart boʻlsa, litsenziyaning tartib raqami va amal qilish muddati toʻgʻrisidagi, shuningdek, uni bergan organ haqidagi maʼlumotlar xaridorlar (isteʼmolchilar) tanishishi uchun qulay tarzda joylashtirilganligi;

qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan zargarlik buyumlari hamda boshqa buyumlar bilan savdoni amalga oshiradigan sotuvchi tomonidan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan buyumlarni sotish qoidalariga rioya etilishi, zargarlik buyumlarining asillik darajasi belgilanganligi va tamgʻalanganligi;

umumiy ovqatlanish mahsulotlarini ishlab chiqarish (xizmatlar koʻrsatish) va sotish qoidalariga rioya etilishi;

alkogol mahsulotlari realizatsiyasini amalga oshirishni boshlash toʻgʻrisida soliq organlari xabardor qilinganligi, shuningdek, qonunchilikda belgilangan alkogolli mahsulotlar bilan chakana savdoni va umumiy ovqatlanishni amalga oshirish shartlariga muvofiqlik tekshiriladi.

96. Savdo va xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya etilishini tekshirish natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

97. Yer qaʼridan foydalanuvchi soliq toʻlovchilar tomonidan haqiqatda qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmalar hajmini tekshirish soliq organlari mansabdor shaxslari tomonidan konchilik munosabatlari sohasidagi vakolatli davlat organlari mutaxassislarini jalb qilgan holda oʻtkaziladi.

98. Yer qaʼridan foydalanuvchilarning geologik, marksheyderlik yoki texnik xizmatlaridan olingan xulosalar soliq organlari tomonidan yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq bazasini aniqlashda foydalaniladi.

99. Soliq organlari tomonidan yer qaʼridan foydalanuvchilar haqiqatda qazib olgan (ajratib olgan) foydali qazilmalar hajmini tekshirish uchun konchilik munosabatlari sohasidagi vakolatli davlat organlari mutaxassislarini jalb qilish yiliga ikki martadan koʻp boʻlmagan holda amalga oshirilishi mumkin.

100. Soliq toʻlovchilarning toʻlov topshiriqnomalari va soliq organlarining inkasso topshiriqnomalari banklar tomonidan oʻz vaqtida bajarilishini tekshirish quyidagilarni oʻz ichiga oladi, jumladan:

soliq toʻlovchining pul mablagʻlari hisobidan soliqni budjet tizimiga oʻtkazishga doir toʻlov topshiriqnomasi banklar tomonidan uning bankdagi hisobvaragʻida mavjud pul mablagʻlari hisobidan oʻz vaqtida bajarilishini tekshirish;

soliq organining soliqni budjet tizimiga oʻtkazishga doir inkasso topshiriqnomasi banklar tomonidan soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaragʻida mavjud pul mablagʻlari hisobidan oʻz vaqtida bajarilishini tekshirish.

101. Tekshirishda soliq toʻlovchining topshiriqnomalari va soliq organining inkasso topshiriqnomalari bank tomonidan fuqarolik qonunchilikda belgilangan navbat boʻyicha bajarilishi oʻrganiladi, jumladan:

soliqdan qarzdor mijozning bank hisobvaragʻida pul mablagʻlari mavjud boʻlganda soliq organlarining inkasso topshiriqnomalari, soliq toʻlovchilarning toʻlov topshiriqnomalari banklar tomonidan ijro qilinishini tekshirish;

soliq toʻlovchining hisobvaraqlaridagi milliy valyutadagi mablagʻlar toʻlanishi lozim boʻlgan talablarni qondirish uchun yetarli boʻlmaganda soliq organlarining taqdimnomasiga asosan mijozlarining chet el valyutasidagi hisobvaragʻida mavjud boʻlgan mablagʻlarning inkasso talabnomalarini qondirish uchun yetarli boʻlgan miqdordagi qismi bank tomonidan Respublika valyuta birjasiga sotuvga chiqarilganligini tekshirish;

mijozning pul mablagʻlari yetarli boʻlmaganda tijorat banklari tomonidan ijro toʻlov hujjatlari boʻyicha mutanosib ravishda hisobdan chiqarish tartibiga rioya qilinayotganligini tekshirish.

102. Soliq organining inkasso topshiriqnomasi hamda soliq toʻlovchilarning toʻlov topshiriqnomasi tijorat banklari tomonidan bajarilishini tekshirish natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

103. Valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rezidentlar va norezidentlar tomonidan rioya etilishi yuzasidan tekshiruv quyidagilarni oʻz ichiga oladi, jumladan:

valyuta operatsiyasini amalga oshirish uchun asos boʻlgan hujjatlar (shartnomalar), ushbu hujjatlar (shartnomalar) asosida amalga oshirilgan barcha operatsiyalarni tasdiqlovchi hujjatlar tekshiriladi;

eksport-import operatsiyalari boʻyicha muddati oʻtgan debitorlik va kreditorlik qarzdorliklar mavjudligi tekshiriladi.

104. Valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rezidentlar va norezidentlar tomonidan rioya etilishi yuzasidan tekshiruv natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

105. Asosiy vositalar, tovar-moddiy boyliklar, pul mablagʻlari va hisob-kitoblarni inventarizatsiyadan oʻtkazish mol-mulkning haqiqatda mavjudligini aniqlash, haqiqatda mavjud mol-mulkni buxgalteriya hisobi maʼlumotlari bilan solishtirish, majburiyatlar hisobda toʻgʻri aks ettirilganligini tekshirish maqsadida oʻtkaziladi.

106. Sayyor soliq tekshiruvlarini oʻtkazishda soliq toʻlovchining aktiv va majburiyatlarini inventarizatsiyadan oʻtkazish ushbu Nizomning 6-bobi 7-paragrafida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

107. Aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish natijalari sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida aks ettiriladi.

108. Hujjatlar va (yoki) buyumlarni olib qoʻyish ular soliqqa oid huquqbuzarlik predmeti boʻlgan hollarda sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan qabul qilingan qaror asosida amalga oshirilishi mumkin. Mazkur qaror ushbu Nizomga 12-ilovaga muvofiq shaklda rasmiylashtiriladi.

109. Sayyor soliq tekshiruvi jarayonida hujjatlar va (yoki) buyumlarni tungi vaqtlarda (soat 23.00 dan 06.00 ga qadar boʻlgan vaqt oraligʻida) olib qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi.

110. Hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish xolislar hamda hujjatlari va buyumlarini olib qoʻyish amalga oshirilayotgan shaxslar ishtirokida oʻtkaziladi. Zarur boʻlgan hollarda olib qoʻyishni amalga oshirishda ishtirok etish uchun mutaxassis taklif etiladi.

111. Hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish boshlanguniga qadar sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs soliq toʻlovchiga hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyishni amalga oshirish toʻgʻrisidagi qarorni taqdim etadi hamda uning huquq va majburiyatlarini tushuntiradi.

Sayyor soliq tekshiruvida soliq toʻlovchining faoliyatining toʻxtab qolishiga olib keladigan hujjatlar va buyumlarni (nusxalari, shuningdek, asl nusxalari), shu jumladan elektron hujjatlari, predmetlarini (tovarlar, buyumlar, xom ashyolar, materiallar va yarim tayyor mahsulotlar namunalari) olib qoʻyish faqat sud qarori asosida amalga oshiriladi.

112. Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs hujjatlari va (yoki) buyumlari olib qoʻyilayotgan shaxsga ularni oʻz ixtiyori bilan topshirishni taklif etadi, taklif rad etilgan taqdirda esa — olib qoʻyishni majburiy tarzda amalga oshiradi.

Oʻziga nisbatan olib qoʻyish amalga oshirilayotgan shaxs olib qoʻyilishi lozim boʻlgan hujjatlar va buyumlar saqlanishi mumkin boʻlgan binolarni yoki boshqa joylarni ochishdan bosh tortganda, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tambalarga, eshiklarga va boshqa buyumlarga zarurat sababli imkon qadar shikast yetkazmagan holda olib qoʻyishni mustaqil tarzda bajarishga haqli.

113. Sayyor soliq tekshiruvi jarayonida hujjatlar va buyumlarni olishda ushbu Nizomga 13-ilovaga muvofiq shaklda ikki nusxada hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish toʻgʻrisida bayonnoma rasmiylashtiriladi.

Hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish toʻgʻrisidagi bayonnomaning bir nusxasi soliq toʻlovchiga imzo qoʻydirib topshiriladi.

Soliq toʻlovchi hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish toʻgʻrisidagi bayonnomani imzolash va (yoki) olishdan bosh tortgan hollarda bu haqida bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi va soliq toʻlovchiga pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi.

114. Soliq toʻlovchi talab qilingan hujjatlar va buyumlarni taqdim etishdan, binolarni yoki boshqa joylarni ochishdan bosh tortgan taqdirda, bu haqida sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan tuzilgan hujjatlar va buyumlarni olib qoʻyish toʻgʻrisida bayonnomada qayd etiladi.

Soliq organlari tomonidan sayyor soliq tekshiruvi jarayonida olib qoʻyilgan buyumlarni hisobga olish, saqlash, baholash va sotish, shuningdek, yoʻq qilib tashlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2009-yil 15-iyuldagi 200-son qarori bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

115. Sayyor soliq tekshiruvida soliq toʻlovchi tomonidan sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxsning hududi va binolariga kirishiga toʻsqinlik qilingan taqdirda, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan ushbu Nizomga 14-ilovaga muvofiq shaklda dalolatnoma tuziladi.

Bunday dalolatnoma asosida soliq organi tekshirilayotgan shaxs toʻgʻrisida oʻzida mavjud boʻlgan maʼlumotlar yoki xuddi shunday soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini mustaqil tarzda aniqlashga haqli. Dalolatnoma sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs va tekshirilayotgan shaxs tomonidan imzolanadi. Tekshirilayotgan shaxs koʻrsatilgan dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda, mazkur dalolatnomaga bu haqida tegishli yozuv kiritiladi.

116. Sayyor soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs tomonidan ushbu Nizomga 15-ilovaga muvofiq shaklda sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasi tuziladi.

117. Sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasi ikki nusxada tuziladi va soliq organi mansabdor shaxslari hamda soliq toʻlovchi tomonidan imzolanadi.

Sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasining bir nusxasi soliq toʻlovchiga dalolatnoma bilan tanishib chiqib, uni olganligi va sanasi koʻrsatilgan imzosi orqali topshiriladi.

118. Soliq toʻlovchi sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasini olishdan bosh tortganda, soliq tekshiruvi dalolatnomasiga tegishli yozuv kiritiladi va uning bir nusxasi soliq toʻlovchiga soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti yoki pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi.

119. Sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasi soliq toʻlovchiga topshirilgan kun yoki unga yuborilgan kun soliq tekshiruvi yakunlangan kun hisoblanadi.

120. Sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazish uchun asos boʻlgan hujjatlarning nusxalari, tekshiruv davomida rasmiylashtirilgan hujjatlar, ekspert va mutaxassislar xulosalari, sayyor soliq tekshiruvi davomida olingan materiallar, shuningdek, sayyor soliq tekshiruvi doirasidagi harakatlarning bajarilishini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga ilova qilinadi.

121. Sayyor soliq tekshiruvi davomida soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishi holatlari aniqlangan taqdirda, aniqlangan soliqqa oid huquqbuzarliklar boʻyicha ish yuritish Soliq kodeksida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Bunda moliyaviy sanksiyalar Soliq kodeksining 28 va 29-boblarida nazarda tutilgan miqdorlarda belgilanadi va pul undirish (jarimalar) tarzida qoʻllaniladi.

122. Soliq auditi quyidagi soliq toʻlovchilarda oʻtkaziladi:

soliq tavakkalchiligining yuqori toifasiga mansub boʻlgan;

kameral soliq tekshiruvi natijasi boʻyicha soliq toʻlovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etmasa (shu jumladan, aniqlashtirilgan talabnomadan keyin), yoxud aniqlangan tafovutlar boʻyicha asosnomalarni taqdim etmasa, yoki u taqdim etgan asosnomalar yetarli emas deb topilgan hollarda;

ixtiyoriy tugatilayotgan yuridik shaxslarda (soliq maslahatchilari tashkilotlarining soliqlar boʻyicha xulosalari mavjud boʻlgan soliq toʻlovchilar bundan mustasno);

soliq toʻlovchilarning jinoiy ishlar boʻyicha moliya-xoʻjalik faoliyati taftish qilinishi doirasida;

faoliyatini toʻxtatgan yakka tartibdagi tadbirkorlar, qatʼiy belgilangan miqdorda yoki deklaratsiya asosida jismoniy shaxslardan daromad soligʻini toʻlaydiganlardan tashqari.

Davlat soliq xizmati organlarining mansabdor shaxslari nazorat qiluvchi va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan faqat soliq va valyuta toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya qilishga doir tekshiruvlarni oʻtkazish uchun haftasiga 16 ish soatidan koʻp boʻlmagan muddatga jalb qilinishi mumkin.

123. Soliq organlari soliq auditi oʻtkazilishi boshlanishidan kamida oʻttiz kalendar kun oldin soliq toʻlovchiga soliq auditi oʻtkazilishi toʻgʻrisida xabarnoma yuboradi.

Agar soliqlarni toʻlashdan boʻyin tovlash belgilari mavjud boʻlsa, soliq organi Davlat soliq qoʻmitasi bilan kelishgan holda soliq toʻlovchini oldindan xabardor etmasdan soliq auditini boshlashga haqlidir.

124. Soliq auditini oʻtkazish uchun soliq organi rahbarining (rahbar oʻrinbosarining) buyrugʻi soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotlarini va (yoki) soliq toʻlovchining faoliyati toʻgʻrisida soliq organida mavjud boshqa maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish asosida soliq auditini oʻtkazish dasturi tayyorlangandan keyin chiqariladi.

Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq bilan uni oʻtkazish dasturi ham tasdiqlanadi.

Jinoyat ishi yuzasidan buyruq tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organ mansabdor shaxsining, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimi soliq organiga tushgan kundan boshlab ikki ish kuni mobaynida chiqariladi.

125. Ixtiyoriy tugatilayotgan yuridik shaxslar va faoliyatini toʻxtatgan yakka tartibdagi tadbirkorlar boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan soliq organi xabardor qilingan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida soliq auditini amalga oshirishga kirishiladi.

Doimiy muassasa orqali faoliyatini amalga oshirayotgan Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlarida soliq auditi ularning Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyati tugagan kundan boshlab uch ish kuni ichida boshlanishi lozim.

126. Soliq auditi soliq organi tomonidan amalga oshiriladi.

Soliq auditida ishtirok etish uchun Davlat soliq qoʻmitasi bilan kelishilgan holda boshqa soliq organlarining mansabdor shaxslari jalb etilishi mumkin.

127. Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruqda quyidagilar koʻrsatiladi:

soliq auditi oʻtkazish uchun asoslar.

soliq toʻlovchining nomi va identifikatsiya raqami;

soliq auditini oʻtkazuvchi shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi;

soliq auditining maqsadi (tekshiriladigan bitta yoki bir nechta soliq turlari);

soliq auditini oʻtkazish muddati;

soliq auditi oʻtkazish davri;

Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimidagi roʻyxatga olish raqami.

128. Soliq auditi oʻtkazilayotgan davrda tekshirilayotgan davrning soliq hisobotiga soliq toʻlovchi tomonidan oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻtkazilgan soliq auditi toʻgʻrisida dalolatnoma tuzilgan (imzolangan) kunda tugaydi.

Soliq auditida ikki va undan ortiq tekshiruvchilar qatnashganda tekshirish jarayonini boshqarish va natijalarini umumlashtirish maqsadida buyruqda birinchi koʻrsatilgan tekshiruvchi guruh rahbari hisoblanadi.

Soliq auditini oʻtkazish jarayonida soliq auditida qatnashish uchun qoʻshimcha ravishda tekshiruvchi xodimlar jalb etilishi, tekshiruvchilar almashtirilishi, shuningdek, tekshiruvchini buyruqdan chiqarish zarurati tugʻilganda oldingi buyruqning roʻyxatga olish raqami va sanasi koʻrsatilgan holda soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan qoʻshimcha buyruq chiqariladi.

129. Soliq organi soliq auditi boshlanishidan oldin soliq toʻlovchiga soliq auditi oʻtkazilishi toʻgʻrisida ushbu Nizomga 16-ilovaga muvofiq shaklda xabarnoma yuboradi, bundan soliqdan boʻyin tovlash belgilari mavjud boʻlgan, ixtiyoriy tugatilayotgan yuridik shaxslar va faoliyatini oʻz tashabbusi bilan toʻxtatgan yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda jinoyat ishi doirasida taftish oʻtkaziladigan soliq toʻlovchilar mustasno.

Xabarnomada soliq auditining boshlanish sanasi, tekshirilishi lozim boʻlgan masalalarning roʻyxati, zarur hujjatlarning dastlabki roʻyxati, shuningdek, soliq auditini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar koʻrsatiladi.

Soliq toʻlovchi soliq auditi boshlangunga qadar xabarnomada koʻrsatilgan hujjatlar va maʼlumotlarni tayyorlab qoʻyishga majburdir.

130. Soliq toʻlovchiga soliq auditi oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi xabarnoma soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti yoki buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi.

131. Soliq auditi faqat Soliq kodeksining 88-moddasida belgilangan daʼvo qilish muddati oʻtmagan oxirgi soliq auditidan keyingi davrni qamrab olishi mumkin.

132. Soliq organlari soliq toʻlovchining aynan bitta davr uchun aynan bir xil soliqlar boʻyicha bir martadan ortiq soliq auditini oʻtkazishga haqli emas, bundan soliq auditini oʻtkazish chogʻida soliq organiga maʼlum boʻlmagan yangi holatlar aniqlangan hollar mustasno. Yangi holatlar aniqlangan taqdirda soliq organi takroriy soliq auditini tayinlashga haqli.

133. Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻttiz ish kunini tashkil qiladi, bundan ushbu Nizomning 134-bandida nazarda tutilgan holatlar mustasno.

134. Quyidagi hollarda soliq auditini oʻtkazish muddati ikki oydan olti oygacha uzaytirilishi mumkin:

soliq auditi jarayonida tekshirilishi lozim boʻlgan hujjatlar hajmining koʻpligi sababli soliq auditini oʻtkazish uchun buyruqda koʻrsatilgan muddatning yetarli emasligi;

yaroqsiz holga kelgan hujjatlarning hamda soliqlarni hisoblab chiqarish bilan bogʻliq elektron axborotni saqlovchi jismlar qayta tiklanishi;

mutaxassis fikri olinishi;

ekspert jalb qilinishi;

tabiiy ofat yoki boshqa favqulodda va bartaraf etib boʻlmaydigan holatlar.

Soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) soliq auditi oʻtkazilishini quyidagi hollarda ham uzaytirishga haqli:

talab qilingan hujjatlar (axborot) besh ish kuni ichida taqdim qilinmasligi (uzaytirish hujjatlar talab qilinayotgan har bir shaxs boʻyicha koʻpi bilan bir marta yoʻl qoʻyiladi);

chet el davlat organlaridan Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari doirasida axborot olinishi;

ekspertizalar oʻtkazish;

chet tilida taqdim etilgan hujjatlarni tarjima qilish.

135. Soliq auditini oʻtkazishning umumiy muddati olti oydan oshishi mumkin emas.

136. Soliq auditining muddatini uzaytirish soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning iltimosnomasiga asosan amalga oshiriladi. Bunda iltimosnoma soliq auditining muddati tugashidan besh ish kun oldin berilishi kerak.

137. Soliq auditining muddati uzaytirilganda oldingi buyruqning roʻyxatga olish raqami va sanasi koʻrsatilgan holda soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan qoʻshimcha buyruq chiqariladi.

138. Soliq auditini oʻtkazish muddati soliq toʻlovchiga (soliq agentiga) soliq auditini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq topshirilgan kunda boshlanadi.

139. Soliq auditini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga buyruqning ikkinchi nusxasiga uni olganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirgan holda topshiriladi.

Tekshiruv boshlanishidan oldin tekshiruvni amalga oshiruvchi mansabdor shaxs tomonidan soliq toʻlovchining vakolatli vakiliga uning tekshiruvda ishtirok etish uchun yuridik xizmat vakillarini va (yoki) advokatni jalb etish yoki ularning ishtirokini rad etish huquqi yozma shaklda tushuntirilib, bu haqida bayonnoma tuziladi. Bunda advokat xizmatlarini rad etganlik soliq toʻlovchi tomonidan advokatni tekshiruvning keyingi bosqichlarida jalb etish uchun monelik qilmaydi.

Agar soliq toʻlovchi maʼlum qilgan manzilida joylashmaganligi yoki boshqa sabablarga koʻra buyruqni taqdim qilishning imkoni boʻlmaganda, buyruq elektron hujjat shaklida soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yuboriladi.

Soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti mavjud boʻlmasa, buyruq nusxasi buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi.

140. Soliq auditi natijalari soliq organlari tomonidan tekshiruv tamomlangandan keyin uch ish kun ichida Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimiga kiritiladi.

141. Soliq auditini soliq toʻlovchining hududida oʻtkazishning imkoni boʻlmaganida, soliq auditi soliq organi joylashgan joyda oʻtkaziladi. Bunda soliq auditini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar soliq toʻlovchi tomonidan soliq organiga taqdim etiladi.

142. Ixtiyoriy ravishda tugatilayotgan yuridik shaxslar, vakolatxonalar va yakka tartibdagi tadbirkorlarda soliq auditi roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning xabarnomasi asosida amalga oshiriladi.

Soliq organida soliq toʻlovchi sifatida hisobga qoʻyilgan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining doimiy muassasasida soliq auditi uning soliq organida hisobga qoʻyilishiga asos boʻlgan arizada yoki unga ilova qilingan shartnomada koʻrsatilgan muddat tugaganda oʻtkaziladi.

143. Davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirmagan hamda soliq qarzi mavjud boʻlmagan tijorat tashkilotlarida soliq auditi oʻtkazilmaydi.

144. Ixtiyoriy ravishda tugatilayotgan soliq toʻlovchida soliq auditi oxirgi soliq auditidan keyingi soliq davrini, biroq soliq auditi oʻtkazilayotgan yildan oldingi uch yildan oshmagan davrni qamrab olishi mumkin.

145. Soliq organlarining bevosita soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslari koʻrsatilgan obyektlar toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlarning tekshirilayotgan shaxs tomonidan taqdim etilgan hujjatlarga asoslangan maʼlumotlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida tekshirilayotgan shaxsning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalaniladigan hududlarini yoki binosini yoxud soliq solish obyektlarini koʻzdan kechirish mumkin.

Koʻzdan kechirish davomida suratga olish va videoyozuvlar amalga oshiriladi, hujjatlardan nusxa olinadi yoki tekshirish bilan bogʻlik boshqa harakatlar amalga oshiriladi.

Soliq toʻlovchining talabiga binoan koʻzdan kechirish xolislar ishtirokida amalga oshiriladi.

146. Bevosita soliq auditini oʻtkazuvchi soliq organlari mansabdor shaxslarining tekshirilayotgan shaxsning hududiga yoki binosiga kirishi ushbu mansabdor shaxslar tomonidan xizmat guvohnomalari koʻrsatilgan va soliq organi rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) ushbu shaxsning soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi taqdim etilgan taqdirda amalga oshiriladi.

Soliq organlarining soliq auditini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslariga mazkur hududlarga yoki binolarga (bundan turar joy binolari mustasno) kirishiga toʻsqinlik qilingan taqdirda, soliq organining mansabdor shaxsi oʻzi va tekshirilayotgan shaxs tomonidan imzolanadigan dalolatnomani ushbu Nizomga 17-ilovaga muvofiq shaklda tuzadi. Bunday dalolatnoma asosida soliq organi tekshirilayotgan shaxs toʻgʻrisida oʻzida mavjud boʻlgan maʼlumotlar yoki xuddi shunday soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini mustaqil tarzda aniqlashga haqli.

147. Soliqlarni hisoblash uchun buxgalteriya hujjatlari yoʻqotilgan yoki yoʻq qilingan taqdirda, birinchi navbatda, soliq organlarida mavjud boʻlgan va soliq toʻlovchidan olingan maʼlumotlar oʻrganiladi.

Bunday axborotga quyidagilar kiradi:

soliq toʻlovchining oʻtgan davrlar uchun taqdim etilgan soliq va moliyaviy hisoboti;

soliq toʻlovchi toʻgʻrisidagi hisob maʼlumotlari;

davlat soliq xizmati organlariga qonunchilikda belgilangan tartibda axborot taqdim etadigan organlar va tashkilotlardan olingan maʼlumotlar.

148. Agar soliq toʻlovchi tomonidan soliqlar hisoblash uchun zarur boʻlgan buxgalteriya hujjatlari yoʻqotilgan yoki yoʻq qilingan yoxud hujjatlar taqdim etilmagan taqdirda soliq organlari mustaqil ravishda soliqlarni yalpi hududiy mahsulot deflyatori miqdorida mos davriga nisbatan hisoblaydi.

Mol-mulk soligʻining hisob-kitobi mol-mulkning qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, amortizatsiya normalari va belgilangan stavkalar asosida amalga oshiriladi.

Yer soligʻi summasining hisob-kitobi yer uchastkasining maydoni toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va belgilangan stavkalar asosida amalga oshiriladi.

Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqning hisob-kitobi foydalanilgan suv hajmi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va belgilangan stavkalar asosida amalga oshiriladi.

149. Soliq toʻlovchi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab bir yil oʻtmagan taqdirda, soliqlarni hisob-kitob qilish orqali hisoblab chiqarish soliq organlarida mavjud boʻlgan maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi. Bunday axborotga quyidagilar kiradi:

soliq organlariga qonunchilikda belgilangan tartibda axborot taqdim etadigan organlar va tashkilotlardan olingan maʼlumotlar;

soliq hisobotini muntazam taqdim etadigan va oʻxshash faoliyat bilan shugʻullanadigan soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

150. Qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa vakolatli organlar va tashkilotlardan olingan maʼlumotlar asosida soliqlarni hisoblab chiqarish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

soliq organlari olingan maʼlumotlar asosida soliqlarning hisobot davriga belgilangan stavkalarini qoʻllagan holda soliq solish obyektini va soliq solinadigan bazani aniqlaydi;

agar olingan maʼlumotlar asosida soliq solish obyektini va soliq solinadigan bazani aniqlash imkoniyati boʻlmagan taqdirda, soliqlar soliq hisobotini muntazam taqdim etadigan va oʻxshash faoliyat bilan shugʻullanadigan soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi axborot asosida hisoblab chiqariladi.

Shunga asosan soliq toʻlovchilarning oʻxshash faoliyati quyidagi oʻxshash koʻrsatkichlardan kelib chiqqan holda aniqlanadi:

faoliyat turi;

foydali qazilmalarning roʻyxati va kavlab chiqarish hajmlari;

ishlab chiqariladigan tovarlarning (xizmatlar koʻrsatish, ishlarni bajarish) roʻyxati va hajmlari, tovar aylanmasi hajmlari;

xizmat koʻrsatiladigan mijozlar, oʻqitilgan shaxslar (bitiruvchilar), amalga oshiriladigan bitimlarda jalb etilgan shaxslar soni;

mehnat shartnomalari boʻyicha, fuqarolik huquqiy tusdagi shartnomalar boʻyicha ishlayotgan shaxslar soni, shuningdek, oʻrtacha oylik mehnatga haq toʻlash fondi;

mahsulot ishlab chiqarish, xizmatlar koʻrsatish va ishlarni bajarish uchun resurslar va xom ashyo isteʼmoli hajmi;

sof foydaning sof tushumga (tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilishda olingan daromad aksiz va qoʻshilgan qiymat soligʻisiz hisoblangan summa) nisbati sifatida aniqlanadigan rentabellik koʻrsatkichi yoki sof foydaning xarajatlarga nisbati kabi rentabellik koʻrsatkichlari;

soliq toʻlovchining joylashgan joyi.

151. Soliq toʻlovchi faqat naqd pulsiz tartibda tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bilan shugʻullangan taqdirda, soliqlarni hisob-kitob qilish orqali hisoblab chiqarish realizatsiya qilingan tovarlar (xizmatlar) uchun tushgan mablagʻlar qismida soliq toʻlovchining bank hisobvaraqlari boʻyicha pul mablagʻlarining harakati toʻgʻrisidagi xizmat koʻrsatuvchi bankning axboroti asosida amalga oshiriladi.

152. Faqat chakana savdo, umumiy ovqatlanish va naqd pulga xizmatlar koʻrsatish bilan shugʻullanadigan soliq toʻlovchilar uchun soliq organlari olingan daromadlarni xizmat koʻrsatuvchi banklarning hisobvaraqlariga tushgan naqd pul tushumi maʼlumotlari asosida aniqlaydi.

153. Mehnatga haq toʻlash fondini hisob-kitob qilish orqali aniqlash moliyaviy-xoʻjalik faoliyati natijalaridan qatʼi nazar, oʻxshash soliq toʻlovchilarda ishchi-xodimlar soni va tarkib topgan oʻrtacha oylik ish haqi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi.

154. Tekshirilayotgan shaxs koʻrsatilgan dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda, mazkur dalolatnomaga tegishli qayd kiritiladi.

Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsga hududlarga yoki binolarga (bundan turar joy binolari mustasno) kirishiga toʻsqinlik qilingan yoki soliq toʻlovchi roʻyxatga olish maʼlumotlarida koʻrsatilgan manzilida joylashmagan taqdirda, soliq organlari Soliq kodeksining 111-moddasiga muvofiq soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib turishi mumkin.

155. Hudud va binolarni koʻzdan kechirish uchun ularga kirishga toʻsqinlik qilingan holat boʻyicha dalolatnoma tuzilganidan keyin soliq toʻlovchi tomonidan hudud va binolarga kirishga ruxsat berilgan taqdirda, soliq toʻlovchining banklardagi hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi qaror bekor qilinadi hamda koʻzdan kechirish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

156. Hudud va binolarni koʻzdan kechirish natijasida ushbu Nizomga 18-ilovaga muvofiq shaklda bayonnoma tuziladi.

157. Agar mazkur soliq solish bilan bogʻliq obyektlar boshqa viloyat hududida joylashgan taqdirda, ushbu obyektlarni koʻzdan kechirish, mol-mulkni inventarizatsiyadan oʻtkazish hamda savdo qoidalariga rioya qilinishini nazorat qilish soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organi mansabdor shaxsining murojaati asosida obyekt joylashgan joydagi soliq organi rahbarining (oʻrinbosarining) buyrugʻiga binoan amalga oshiriladi.

158. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchidan soliq auditi uchun zarur boʻlgan hujjatlarni talab qilib olishga haqli. Bunda soliq toʻlovchiga ushbu Nizomga 19-ilovaga muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan hujjatlarni taqdim etish toʻgʻrisidagi talabnoma yuboriladi.

Talabnoma soliq toʻlovchiga (uning vakiliga) shaxsan imzo qoʻydirgan holda topshiriladi. Agar talabnomani mazkur usulda topshirish imkoni boʻlmasa, soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yuboriladi yoki pochta orqali buyurtma xat bilan joʻnatiladi.

159. Soliq auditi davomida talab qilingan hujjatlar talabnoma olingan kundan eʼtiboran besh ish kuni mobaynida taqdim etiladi. Agar tekshirilayotgan shaxs talab qilinayotgan hujjatlarni ushbu muddatda taqdim etish imkoniga ega boʻlmasa, u soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsni bu haqida yozma ravishda xabardor qiladi.

Soliq toʻlovchi talab qilingan hujjatlarni belgilangan muddatlarda taqdim etishning imkoni yoʻqligi toʻgʻrisida uning sabablari koʻrsatilgan yozma shakldagi xabarnomani talabnoma olingan kundan keyingi kun davomida yuborishi kerak. Ushbu xabarnomada soliq toʻlovchi talab qilingan hujjatlarni taqdim eta olishi mumkin boʻlgan muddatlar koʻrsatilishi lozim.

160. Soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) soliq toʻlovchidan xabarnomani olgan kundan eʼtiboran ikki kun mobaynida ushbu xabarnoma asosida hujjatlarni taqdim etish muddatlarini uzaytirish yoki muddatlarni uzaytirishni rad etishga haqli boʻlib, bu haqida alohida qaror chiqaradi.

161. Tekshirilayotgan shaxsning talab qilinayotgan hujjatlarni taqdim etishni rad etganligi soliq organining mansabdor shaxsi tomonidan ushbu Nizomga 20-ilovaga muvofiq shaklda tuziladigan bayonnomada qayd etiladi.

Tekshirilayotgan shaxs bayonnomani imzolashni rad etgan taqdirda, bu haqida tegishli qayd kiritiladi. Koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etish soliq toʻlovchi tomonidan rad etilganligi yoki belgilangan muddatlarda taqdim etilmaganligi ushbu hujjatlarni olib qoʻyish uchun asos boʻladi.

162. Soliq auditi jarayonida soliq organlariga tekshirilayotgan shaxsning kameral yoki sayyor soliq tekshiruvlari oʻtkazilganda oldin taqdim etilgan hujjatlarni, shuningdek, soliq monitoringini oʻtkazish jarayonida tasdiqlangan koʻchirma nusxalar shaklida taqdim etilgan hujjatlarni tekshirilayotgan shaxsdan talab qilib olishga haqli emas.

Agar hujjatlar oldin soliq organiga asl nusxalar tarzida taqdim etilib, keyinchalik tekshirilayotgan shaxsga qaytarilgan boʻlsa, shuningdek, soliq organiga taqdim etilib, bartaraf etib boʻlmaydigan kuch holatlari oqibatida yoʻqotilgan taqdirda, hujjatlar tekshirilayotgan shaxsdan qayta talab qilib olinishi mumkin.

163. Soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli hujjatlarga (axborotga) ega boʻlgan kontragentdan yoki boshqa shaxslardan ushbu hujjatlarni (axborotni) talab qilib olishga haqli.

164. Agar tekshirilayotgan soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli hujjatlarni (axborotni) boshqa hududda hisobda turgan soliq toʻlovchidan (uchinchi shaxsdan) olish talab etilsa, soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organi tegishli hujjatlarni (axborotni) talab qilib olish toʻgʻrisida soliq toʻlovchi (uchinchi shaxs) hisobda turgan joydagi soliq organiga topshiriqnoma yuboradi. Bunda topshiriqnomada soliq nazoratining qaysi tadbirini oʻtkazish chogʻida hujjatlarni (axborotni) taqdim etish zarurati yuzaga kelganligi koʻrsatiladi, muayyan bitimga taalluqli axborot talab qilib olinayotganda esa ushbu bitimni identifikatsiyalash imkonini beruvchi maʼlumotlar koʻrsatiladi.

Topshiriqnoma olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni mobaynida hujjatlar (axborot) qaysi shaxsdan talab qilinayotgan boʻlsa, oʻsha shaxsning hisobda turgan joyidagi soliq organi tomonidan uchinchi shaxsga talabnoma yuboriladi.

Talabnomaga hujjatlarni (axborotni) talab qilib olish toʻgʻrisidagi topshiriqnomaning koʻchirma nusxasi ilova qilinadi.

165. Talabnomani olgan shaxs talabnoma olingan kundan eʼtiboran besh ish kuni mobaynida uni bajaradi yoki talab qilib olinayotgan hujjatlarga (axborotga) ega emasligini xabar qiladi.

Agar talab etiladigan hujjatlarni (axborotni) mazkur muddatda taqdim etish imkoni boʻlmasa, soliq organi uchinchi shaxsning iltimosnomasiga koʻra ushbu hujjatlarni (axborotni) taqdim etish muddatini uzaytirishga haqli.

166. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliqlarni hisoblab chiqarish bilan bogʻliq hujjatlarni, buyumlarni va elektron axborotni saqlovchi jismlarni (soliqqa oid axborotni saqlovchi moslamalar, shu jumladan, kompyuterning qattiq diski, noutbuklar va boshqalar) Soliq kodeksining 148-moddasida belgilangan tartibda olib qoʻyishga haqli.

167. Hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlar quyidagi hollarda olib qoʻyiladi:

soliq auditini oʻtkazish jarayonida hujjatlarni taqdim etish soliq toʻlovchi tomonidan rad etilgan yoki belgilangan muddatlarda taqdim etilmaganda;

hujjatlarning koʻchirma nusxalari yetarli boʻlmasa hamda soliq organlarida hujjatlarning asl nusxalari yoʻq qilinishi, yashirilishi, oʻzgartirilishi yoki almashtirib qoʻyilishi mumkinligi toʻgʻrisida taxmin qilish uchun yetarlicha asoslar mavjud boʻlganda.

168. Olib qoʻyilgan hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlar saqlash zarurati tugagunga qadar saqlab turiladi.

Soliq auditi uchun ahamiyati boʻlmagan hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlar soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan koʻzdan kechirib boʻlganidan keyin egalariga darhol qaytarib beriladi.

Qaytarilgan hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlar soliq toʻlovchidan qabul qilib olganligini toʻgʻrisida tilxat olinadi.

169. Hujjatlarning asl nusxalari olib qoʻyilganda soliq organlari ularning saqlanishini taʼminlashi shart.

170. Hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlarni olib qoʻyish ushbu Nizomga 21-ilovaga muvofiq shakldagi soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning asoslangan qarori asosida amalga oshiriladi.

171. Hujjatlar va elektron axborotni saqlovchi jismlarni tungi paytda (soat 23.00 dan 06.00 ga qadar boʻlgan vaqt oraligʻida) olib qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Soliq tekshiruvi predmetiga aloqasi boʻlmagan hujjatlar va buyumlar olib qoʻyilmaydi.

172. Hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlarni olib qoʻyish xolislar hamda hujjatlari va elektron axborotni saqlovchi jismlari olib qoʻyilayotgan shaxslar ishtirokida oʻtkaziladi. Barcha olib qoʻyiladigan hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlar xolislarga hamda olib qoʻyishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga koʻrsatiladi va zarur boʻlgan taqdirda olib qoʻyilgan joyda oʻraladi.

173. Hujjatlar, buyumlar va elektron axborotni saqlovchi jismlarni olib qoʻyish toʻgʻrisida ushbu Nizomga 22-ilovaga muvofiq shaklda bayonnoma tuziladi va uning koʻchirma nusxasi soliq toʻlovchiga imzo qoʻydirilgan holda taqdim etiladi.

174. Soliq toʻlovchi bayonnomani olishdan bosh tortsa, bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi va bir nusxasi soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yoki pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi.

175. Tekshirilayotgan soliq toʻlovchida soliq auditini oʻtkazish jarayonida soliq organlarining mansabdor shaxslari mol-mulkning haqiqatda mavjudligini aniqlash, haqiqatda mavjud mol-mulkni buxgalteriya hisobi maʼlumotlari bilan qiyoslash, majburiyatlar hisobda toʻgʻri aks ettirilganligi yuzasidan inventarizatsiya tayinlash va oʻtkazish huquqiga ega.

176. Joylashgan joyi va barcha turdagi moliyaviy majburiyatlaridan qatʼi nazar, soliq toʻlovchining barcha mol-mulki inventarizatsiya qilinishi kerak.

Shuningdek, ishlab chiqarish zaxiralari va soliq toʻlovchiga qarashli boʻlmagan, biroq buxgalteriya hisobida qayd etilgan (masʼuliyatli saqlashda boʻlgan, ijaraga olingan, qayta ishlash uchun olingan) boshqa turdagi mol-mulk, shuningdek, biror-bir sababga koʻra hisobga olinmagan mol-mulk inventarizatsiya qilinishi lozim.

177. Inventarizatsiyani oʻtkazish uchun soliq organi rahbari ushbu Nizomga 23-ilovaga muvofiq shaklda buyruq chiqaradi, unda uni amalga oshirish uchun asoslar va maxsus inventarizatsiya komissiyasining tarkibi, shu jumladan, soliq organlarining mansabdor shaxslari, jalb qilingan mutaxassislar va soliq toʻlovchining ishchi-xodimlari (kelishilgan xolda) koʻrsatiladi.

178. Maxsus inventarizatsiya komissiyasi aʼzolari quyidagilar uchun javobgar:

a) inventarizatsiyani oʻz vaqtida oʻtkazish va uni oʻtkazish tartibiga rioya qilishga;

b) hisob-kitoblarda tekshirilayotgan asosiy vositalar, tovar-moddiy boyliklar, pul mablagʻlari va vositalarning haqiqatdagi qoldiqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar roʻyxatga toʻliq va aniq qayd etilishiga;

v) tovar-moddiy boyliklarning ular narxi belgilanadigan farqlovchi belgilari (turi, navi, rusumi, hajmi, preyskurant boʻyicha tartib raqami, artikuli va h.k.) roʻyxatda toʻgʻri koʻrsatilishiga;

g) belgilangan tartibga muvofiq inventarizatsiya materiallari toʻgʻri va oʻz vaqtida rasmiylashtirilishiga.

Mol-mulkning haqiqatda mavjudligini tekshirishni boshlashdan oldin inventarizatsiya komissiyasi inventarizatsiya paytidagi eng soʻnggi kirim-chiqim hujjatlarini yoki moddiy vositalar va pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisidagi hisobotlarni olishi kerak.

Soliq toʻlovchining mansabdor shaxsi hisobotlarga ilova qilingan barcha kirim-chiqim hujjatlariga “inventarizatsiyagacha ...da (sana)” deb koʻrsatgan holda viza qoʻyadi, bu esa hisob maʼlumotlari boʻyicha inventarizatsiyani boshlash paytida mol-mulk qoldiqlarini aniqlash uchun asos boʻlib xizmat qilishi lozim.

Soliq toʻlovchining moddiy javobgar shaxslari inventarizatsiya boshlanishiga qadar mol-mulkka doir barcha kirim-chiqim hujjatlari buxgalteriya yoki komissiyaga topshirilgani va ular javobgarligiga olingan barcha boyliklar kirim qilingani, chiqib ketganlari esa chiqimga hisobdan oʻchirilgani toʻgʻrisida tilxat beradilar. Mol-mulkni sotib olishga hisobot beriladigan summalari yoki uni olish uchun ishonchnomalari boʻlgan shaxslar ham shunday tilxat beradilar.

179. Agar mol-mulkni inventarizatsiya qilish bir necha kun mobaynida oʻtkazilsa, moddiy boyliklar saqlanayotgan xona maxsus inventarizatsiya komissiyasi ketayotganida muhrlanishi kerak. Maxsus inventarizatsiya komissiyalari ishida tanaffus boʻlganda (tushlik vaqti, tunda, boshqa sabablarga koʻra) roʻyxatlar inventarizatsiya oʻtkazilayotgan yopiq xonadagi yashikda (javon, seyfda) saqlanishi shart.

180. Tovar-moddiy boyliklarning haqiqatda mavjudligini tekshirishga kirishishdan oldin maxsus inventarizatsiya komissiyasi:

yordamchi binolar, yertoʻlalar va boyliklar saqlanadigan, alohida kirish-chiqish eshiklari boʻlgan boshqa joylarni plombalashi;

ogʻirlikni oʻlchaydigan barcha asboblar sozlanganini tekshirishi va ularni tamgʻalashning belgilangan muddatlariga rioya qilishi shart.

181. Toʻsatdan oʻtkaziladigan inventarizatsiyada barcha tovar-moddiy boyliklar maxsus inventarizatsiya komissiyasi hozirligida, qolgan hollarda esa — oldindan tayyorlab qoʻyiladi. Boyliklar guruhlarga boʻlinishi, navlarga ajratilishi va ular miqdorini sanash uchun qulay boʻlgan maʼlum tartibda nomlari, navlari, hajmlari boʻyicha joylashtirilishi kerak.

182. Asosiy vositalar, xom ashyo, materiallar, tayyor mahsulot, tovarlar, pul mablagʻlari va boshqa boyliklarni inventarizatsiya qilish ularning har bir joylashgan joyi va ana shu boyliklarni saqlayotgan javobgar shaxs boʻyicha oʻtkaziladi.

Haqiqatdagi qoldiqlarni tekshirish soliq toʻlovchining moddiy javobgar shaxslarining (kassirlar, xoʻjalik, savdo korxonasi, omborxona, tayyorlov punkti va hokazolar mudirlari) albatta ishtirok etishi bilan amalga oshiriladi.

Inventarizatsiya paytida boyliklarning mavjudligi albatta sanash, tarozida tortish, oʻlchash yoʻli bilan aniqlanadi.

Yetkazib beruvchining ochilmagan oʻramida saqlanayotgan materiallar va tovarlar boʻyicha ushbu boyliklar miqdori, istisno tariqasida, hujjatlar asosida, ushbu boyliklar bir qismini albatta naturada (tanlab olib) tekshirish bilan aniqlanishi mumkin. Qoplanmagan mahsulotlar ogʻirligi (yoki hajmi)ni oʻlchash va texnik hisob-kitoblar asosida aniqlashga yoʻl qoʻyiladi; oʻlchash dalolatnomalari va hisob-kitoblar roʻyxatga ilova qilinadi. Tarozida tortiladigan koʻp miqdordagi tovarlarni inventarizatsiya qilish tarozida tortish qaydnomalarini ishchi inventarizatsiya komissiyasining aʼzolaridan biri va moddiy javobgar shaxs yuritadi. Ish kuni oxirida (yoki tarozida tortish tugagach) ana shu qaydnomalar maʼlumotlari solishtiriladi va chiqarilgan yakun inventarizatsiya roʻyxatiga qayd etiladi. Tarozida tortish qaydnomalari roʻyxatga ilova qilinadi.

183. Inventarizatsiya qilinadigan boyliklar va obyektlarning nomlari va ularning miqdori roʻyxatlarda nomenklatura boʻyicha va hisobda qabul qilingan oʻlchov birliklarida koʻrsatiladi.

184. Roʻyxatlarga maxsus inventarizatsiya komissiyasining barcha aʼzolari va moddiy javobgar shaxslar imzo chekadilar. Roʻyxat oxirida moddiy javobgar shaxslar komissiya boyliklarni ularning hozirligida tekshirganini, komissiya aʼzolariga nisbatan hech qanday daʼvolar yoʻqligi va roʻyxatda sanalgan boyliklar masʼuliyatli saqlashga qabul qilinganini tasdiqlaydigan tilxatga imzo chekadilar.

Boyliklarning haqiqatda mavjudligini tekshirish paytida moddiy javobgar shaxslar oʻzgargan taqdirda boyliklarni qabul qilgan shaxs inventarizatsiya roʻyxatlariga ularni olganligi, topshirgan shaxslar esa ularni topshirganligi xususida imzo chekadilar.

Xoʻjalikka tegishli boʻlmagan, biroq unda joylashgan boyliklarga alohida roʻyxatlar tuziladi.

185. Inventarizatsiya roʻyxatlari texnik vositalar, axborot tizimi va axborot texnologiyalaridan foydalangan holda hamda qoʻlda toʻldirilishi mumkin.

186. Maxsus inventarizatsiya komissiyasi tovar-moddiy boyliklarni inventarizatsiya qilish bilan bir vaqtda xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriyasi tegishli barcha schyotlar boʻyicha yozuvlarni korrespondensiyalanuvchi schyotlar bilan qiyoslagan holda tekshirishi kerak.

Masalan, asosiy vositalar boʻyicha (kapital mablagʻlarning tegishli schyotlari bilan solishtirilgan holda) foydalanishga qabul qilingan barcha obyektlar hisobga olingan-olinmagani; tovar-moddiy boyliklar boʻyicha — barcha kelib tushgan boyliklar kirim qilingan-qilinmagani, chiqib ketganlari esa hisobdan oʻchirilgani va unda aks ettirilgani, tugallanmagan ishlab chiqarish boʻyicha — barcha xarajatlar chiqarilgan mahsulotga hisobdan oʻchirilgan-oʻchirilmagani va hokazolar aniqlanishi zarur.

187. Asosiy vositalarni inventarizatsiya qilishdan oʻtkazayotganda komissiya majburiy tartibda obyektlarni naturada koʻzdan kechiradi va inventarizatsiya roʻyxatlariga ularning toʻliq nomi, vazifasi, inventar raqamlari va asosiy texnik yoki foydalanish koʻrsatkichlarini qayd etadi.

Hisobga qabul qilinmagan obyektlar, shuningdek, hisob registrlarida ularni tavsiflaydigan maʼlumotlar boʻlmagan yoki notoʻgʻri maʼlumotlar koʻrsatilgan obyektlar aniqlangan taqdirda, komissiya inventarizatsiya roʻyxatiga ana shu obyektlar boʻyicha yetishmaydigan yoki toʻgʻri maʼlumotlarni va texnik koʻrsatkichlarni kiritishi kerak, masalan: binolar boʻyicha — ularning vazifasi, ularni qurishda ishlatilgan asosiy materiallar, hajmi (tashqi yoki ichki tomondan oʻlchab), maydoni (umumiy foydali maydoni), qavatlar soni (yertoʻla, yarim yertoʻla va hokazolarsiz), qurilgan yili va hokazolar; kanallar boʻyicha — uzunligi, chuqurligi va eni (tubi va yuzasi boʻyicha), sunʼiy inshootlar, tubi va yonlarini mahkamlash materiallari, koʻpriklar boʻyicha — joylashgan joyi, materiallar turi va asosiy oʻlchamlari; yoʻllar boʻyicha — yoʻl turi (tosh yoʻl, profilli yoʻl), uzunligi, qoplash materiallari va mashina qatnaydigan eni va hokazolar koʻrsatilishi kerak.

Inventarizatsiyada aniqlangan hisobga olinmagan obyektlarni baholash joriy qiymat boʻyicha oʻtkazilishi, eskirish esa obyektlarning haqiqiy texnik holati boʻyicha belgilanishi, bunda baholash va eskirish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar tegishli dalolatnomalar bilan rasmiylashtirilishi kerak.

Maxsus inventarizatsiya komissiyasi inventarizatsiya vaqtida aniqlangan hisobga olinmagan obyektlar qachon va kimning farmoyishi bilan barpo etilganini, ularni barpo etish xarajatlari hisobdan chiqarilganini aniqlashi va buni bayonnomada aks ettirishi shart.

Asosiy vositalar roʻyxatga obyektning asosiy vazifasiga muvofiq nomlari boʻyicha qayd etiladi. Agar obyekt tiklangan, taʼmirlangan, kengaytirilgan yoki qayta jihozlangan va buning oqibatida uning asosiy vazifasi oʻzgargan boʻlsa, u roʻyxatga yangi vazifasiga muvofiq keladigan nom bilan kiritiladi.

Agar maxsus inventarizatsiya komissiyasi kapital tusda qilingan ishlar (qavat qurish, yangi xonalar qurish va hokazolar) yoki imorat va inshootlarni qisman tugatish (ayrim konstruktiv unsurlarni buzish) buxgalteriya hisobida aks ettirilmagan deb topsa, u tegishli hujjatlar boʻyicha obyekt dastlabki qiymatining koʻpayish yoki kamayish summasini aniqlashi va roʻyxatda qilingan oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni keltirishi kerak.

188. Mashinalar, uskunalar va kuch qurilmalari inventarizatsiya roʻyxatlariga yakka tartibda, inventar raqami, tayyorlagan zavodi, chiqarilgan yili, vazifasi, quvvatlari va hokazolar koʻrsatilgan holda kiritiladi.

Bir vaqtda bir sex yoki boʻlimga joylashtirilgan va guruh hisobining namunaviy inventar varaqchasida qayd etiladigan bir xil qiymatdagi xoʻjalik anjomlari, asboblar, dastgohlar va hokazo bir turdagi buyumlar inventarizatsiya roʻyxatlarida nomlari boʻyicha keltirilib, ushbu buyumlar miqdori koʻrsatiladi.

Asosiy vositalarning inventar obyektlariga berilgan raqamlar, qoidaga koʻra, oʻzgarmasligi kerak. Obyektlar oʻzlarining texnik-ishlab chiqarish vazifasiga koʻra kiritilishi kerak boʻlgan asosiy vositalar guruhidan boshqa guruhga xato ravishda kiritilgan hollarda, shuningdek, notoʻgʻri raqam qoʻyilganligi aniqlangan hollarda raqamlar oʻzgartirilishi mumkin.

189. Foydalanishga yaroqsiz va tiklab boʻlmaydigan asosiy vositalar inventarizatsiya roʻyxatiga kiritilmaydi. Ana shu obyektlarga inventarizatsiya komissiyasi alohida roʻyxat tuzib, ularni foydalanishga topshirish vaqti va ushbu obyektlarni yaroqsiz holga keltirgan sabablar (shikastlanish, toʻliq eskirish va hokazolar) koʻrsatiladi. Bunday obyektlarni hisobdan chiqarish umumiy belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

190. Oʻzining asosiy vositalarini inventarizatsiya qilish bilan bir qatorda ijaraga olingan va masʼuliyatli saqlashda boʻlgan asosiy vositalar ham tekshiriladi.

Koʻrsatilgan obyektlar boʻyicha alohida roʻyxat tuziladi, unda ana shu obyektlar masʼuliyatli saqlash yoki ijaraga qabul qilinganligini tasdiqlaydigan hujjatlarga havola beriladi.

191. Nomoddiy aktivlarni inventarizatsiya qilishda quyidagilar tekshirilishi zarur:

soliq toʻlovchining ulardan foydalanishga doir huquqlarini tasdiqlaydigan hujjatlarning mavjudligi;

nomoddiy aktivlar balansda toʻgʻri va oʻz vaqtida aks ettirilganligi.

192. Moliyaviy qoʻyilmalarni inventarizatsiya qilishda qimmatli qogʻozlarga doir haqiqatdagi xarajatlar va boshqa soliq toʻlovchining ustav kapitallari, shuningdek, boshqa soliq toʻlovchilarga berilgan qarzlar tekshiriladi.

193. Qimmatli qogʻozlarning haqiqatda mavjudligi tekshirilganda quyidagilar aniqlanadi: