Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЭЛЕКТР ЭНЕРГЕТИКАДА НАЗОРАТ БЎЙИЧА ДАВЛАТ ИНСПЕКЦИЯСИ «ЎЗДАВЭНЕРГОНАЗОРАТ» БОШЛИғИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2006 йил 18 февралда 1546-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
(Ўзбекистон Республикаси Электр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси бошлиғининг 2011 йил 20 апрелдаги 5-сон (рўйхат рақами 1546-1, 2011 йил 25 май), 2013 йил 13 сентябрдаги 8-сон (рўйхат рақами 1546-2, 2013 йил 27 сентябрь) ва 2018 йил 10 январдаги 1-сон (рўйхат рақами 1546-3, 2018 йил 6 февраль) буйруқлари билан киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиМазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 6 майдаги 11-мҳ-сонли «Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг давлат реестридан чиқариш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3298, 06.05.2021 й.) асосан 2021 йил 10 августдан давлат реестридан чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 1 мартдаги 96-сонли қарори билан тасдиқланган «Электр энергетикада назорат бўйича («Ўздавэнергоназорат») давлат инспекцияси тўғрисидаги низомга асосан буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Илова қилинаётган Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш қоидалари тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кун ўтгандан кейин кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу буйруқнинг бажарилишини назорат қилишни ўз зиммамда қолдираман.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси
«Ўздавэнергоназорат» бошлиғи Б. ҒУЛОМОВ
«Ўздавэнергоназорат» бошлиғи Б. ҒУЛОМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 26 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish232-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўздавэнергоназорат» инспекцияси бошлиғининг 2005 йил 26 декабрдаги 232-сон буйруғи билан
ТАСДИҚЛАНГАН
ТАСДИҚЛАНГАН
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚОИДАЛАРИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг «Энергиядан оқилона фойдаланиш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 4-5-сон, 118-модда) ва «Электр энергетикаси тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 й., 40-сон, 431-модда) қонунларига мувофиқ электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш жараёнининг ягона тартибини ўрнатади, шунингдек ушбу жараёнда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектларнинг ўзаро муносабатларини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАсосий атамалар ва тушунчалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу Қоидаларда қуйидаги тушунчалар ва атамалардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергетикаси — электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш, сотиш ва истеъмол қилиш соҳаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishягона электр энергетика тизими — электр энергиясини ҳосил қилувчи корхоналар, магистраль электр тармоқлари, ҳудудий электр тармоқлари мажмуи ва уларнинг тезкор-диспетчерлик бошқаруви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр тармоқ — электр энергиясини узатиш ва тақсимлашга мўлжалланган электр тармоқлари хўжалиги объектлари мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг транзити — бир давлат электр тармоқлари орқали, бошқа давлат ҳудудида ишлаб чиқарилган ва учинчи давлат ҳудудига мўлжалланган электр энергиясини узатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр қурилмаси — электр энергиясини ишлаб чиқариш, трансформация қилиш, узатиш, тақсимлаш ҳамда уни энергиянинг бошқа турига айлантириш учун мўлжалланган машиналар, аппаратлар, электр узатиш тармоқлари ва ёрдамчи ускуналар йиғиндиси (улар ўрнатилган иншоотлар ва бинолар билан бирга);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр станцияси — электр энергиясини ишлаб чиқариш учун мўлжалланган қурилиш қисмидан, электр энергиясини ўзгартириш учун ускуналардан ва ёрдамчи ускуналардан ташкил топган электр қурилма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishблок станциялар — истеъмолчиларнинг ягона электр энергетика тизимига бевосита ёки истеъмолчилар тармоғи орқали уланган, ҳамда тезкор-диспетчерлик бошқаруви тизимига кирадиган электр станциялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэнергетика корхоналари — электр энергияни (қувватни) ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш жараёнида иштирок этувчи корхоналар (электр энергияни ишлаб чиқарувчи корхоналар, магистраль электр тармоқлари корхоналари, ҳудудий электр тармоқлари корхоналари, блок станциялар, шунингдек магистраль электр тармоқлари сифатида фойдаланилаётган юридик шахсларнинг электр тармоқлари хўжалиги объектлари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ягона харид қилувчиси — электр энергиясини ҳосил қилувчи корхоналар билан электр энергиясини харид қилиш, ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига электр энергиясини сотиш, магистраль электр тармоқлари корхонаси билан электр энергияси узатиш бўйича шартнома тузиш ҳуқуқи берилган электр энергетикаси соҳасидаги махсус ваколатли органнинг таркибий қисми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоб даври — унинг доирасида электр энергияси (қуввати) истеъмоли сарфи (ҳажми) белгиланиши, истеъмол қилинган электр энергияси учун истеъмолчи ва ҳудудий электр тармоқлари корхонаси ўртасида ўзаро ҳисоб-китоб қилиниши шарт бўлган вақт даври (ой);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоб амалга ошириладиган электр энергиясини ҳисобга олиш ускунаси — электр энергиясини ҳисобга олиш ускунаси бўлиб, истеъмол қилинган электр энергиясининг ҳақ тўланиши лозим бўлган ҳажми унинг кўрсаткичлари асосида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш — электр энергия учун ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун ҳисобга олиш асбобларининг кўрсатгичларига асосланадиган, электр энергиясини (қувватини) ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва истеъмол қилишда унинг ҳақиқий ҳажмларини ўлчаш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуи — электр энергияси (қуввати) учун ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун мўлжалланган ҳисоблаш мажмуи ёки уларнинг йиғиндиси, шунингдек ўзаро бир-бири билан белгиланган чизма бўйича уланган бир бирикманинг қурилмалари йиғиндисидан ташкил топадиган ва электр энергиясини ўлчаш ва ҳисобга олиш учун мўлжалланган ускуналар (ток ва кучланишнинг ўлчаш трансформаторлари, счетчиклар, телеметрик датчиклар, информацион-ўлчаш тизимлари ва уларнинг алоқа тармоқлари ва бошқалар) электр энергияни ҳисобга олишнинг ўлчаш мажмуини ташкил этади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш нуқтаси — электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаси ўрнатиладиган электр энергетика объектидаги нуқта. Электр энергиясини ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш нуқталарининг жойлашиши ўзаро боғланган энергетика корхоналари ўртасидаги шартномаларда (одатда, баланс бўйича мансублик чегарасида) олдиндан келишилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш маълумотларини йиғиш — энергетика корхоналари ўртасида электр энергиясини (қувватини) олди-сотди ва узатиш шартномалари бўйича зарур бўлган ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш нуқтасидан ҳисоблаш даври (календар ойи) учун маълумотларни олиш ва қайта ишлаш жараёни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш жараёнида қатнашаётган энергетика корхоналарнинг фаолияти қуйидагиларга йўналтирилган бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмиллий энергетик ресурслардан оқилона фойдаланиш, энергия ва ишлаб чиқариш потенциалидан самарали фойдаланиш. Энергия таъминоти тизимини лойиҳалаш, қуриш, кенгайтириш, қайта жиҳозлаш ва эксплуатация қилишда энергиядан оқилона фойдаланиш масаласи бу ишларнинг зарурий қисмини ташкил этиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини узатиш ва тақсимлаш режимларини мақбуллаштириш ва ишлаб чиқариш самарадорлигини кўтариш ҳисобига энергия ва ёқилғи сарфини камайтириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритишни ташкил этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтезкор-диспетчерлик бошқарувини ташкил этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини ишлаб чиқарувчи, узатувчи ва тақсимловчи электр қурилмаларда меҳнат хавфсизлигини таъминлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш жараёнида қатнашувчи хўжалик субъектларининг янгидан қурилаётган ва қайта жиҳозланаётган электр қурилмаларини лойиҳалаш Электр қурилмаларнинг тузилиш қоидалари, шаҳарсозлик меъёрлари ва қоидалари, шунингдек бошқа норматив ҳужжатлари талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Электр қурилмаларни эксплуатиция қилиш, таъмирлаш, созлаш ва бошқа ишлар Ўзбекистон Республикаси электр станциялари ва тармоқларини техникавий эксплуатация қилиш қоидалари (рўйхат рақами 1405, 2004 йил 10 сентябрь — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 36 (120)-сон, 405-модда), Электр қурилмаларини эксплуатация қилишда хавфсизлик техникаси қоидалари, Электр станцияларининг ускуналари, бино ва иншоотларига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашни ташкил этиш қоидалари ва Энергетик корхоналар учун ёнғин хавфсизлиги қоидаларининг (рўйхат рақами 1341, 2004 йил 22 апрель — Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги тўплами, 2004 й., 16-сон, 194-модда) талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш жараёнида қатнашувчи хўжалик субъектларининг электр қурилмалари электр ускуналарини синаш қоидалари ва меъёрларининг талабларига мувофиқ синовдан ўтказилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Электр энергиясининг ишлаб чиқарилаётган, узатилаётган ва тақсимланаётган умумий ҳажми ҳисобга олиниши мажбурийдир. Ҳисобга олиш давлат стандартлари ва ўлчаш аниқликлари меъёрига мувофиқ бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Электр энергиясини ҳисобга олиш воситаларини метрологик назорат қилиш, давлат метрологик хизмати органлари ва юридик шахсларнинг метрологик хизмати томонидан бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Электр энергиясининг сифатини назорат қилиш «Ўзстандарт» агентлиги томонидан аккредитацияланган синов лабораторияси томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Электр энергиясини (қувватини) ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлашда энергетика корхоналари Ўзбекистон Республикасининг «Табиат муҳофазаси тўғрисида»ги, «Сув ва сувдан фойдаланиш ҳақида»ги, «Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш ҳақида»ги қонунларининг ва бошқа қонун ҳужжатларининг талабларига мувофиқ экологик хавфсизликни таъминловчи техник ва ташкилий чора-тадбирларни амалга оширишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Ҳудудий электр тармоқлари корхоналари билан истеъмолчилар ўртасидаги ўзаро муносабатлар Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 12 январдаги 22-сон қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидалари ҳамда улар ўртасида тузилган шартномалар билан тартибга солинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII боб. Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Электр энергиясини ишлаб чиқариш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Ўзбекистон Республикасининг электр энергия ресурслари ўзида ишлаб чиқарилган ҳамда бошқа давлатлар электр энергетик тизимларидан импорт қилинган электр энергиясидан иборат бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Электр энергиясини ишлаб чиқаришнинг ҳажми ва истеъмоли ҳажми Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг томонидан тасдиқланадиган электр энергиясини ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш балансига мувофиқ шаклланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ёқилғининг стратегик захирасини шакллантириш, тўплаш ва сақлаш тартиби Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 26 июндаги 287-56-сон «Ўзбекистон Республикаси давлат стратегик захирасини шакллантириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори билан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Электр станциялари электр энергетика соҳасида давлат назорат органи бўлган ва электр энергиясини ишлаб чиқаришда, узатишда ва истеъмол қилишда хавфсизликни таъминлаш бўйича чоралар қўлланишини, шунингдек ундан оқилона фойдаланишни назорат қилувчи «Ўздавэнергоназорат» инспекцияси томонидан энергетик назоратга олиниши лозим бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Электр тармоқларида электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Электр тармоқлари бўйлаб электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш истеъмолчиларнинг электр таъминоти учун амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Электр энергиясини ишлаб чиқариш бўйича корхоналардан электр энергиясини, кейинчалик уни магистрал электр тармоқлари бўйича узатиш ва ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига сотиш мақсадида, сотиб олиш тузилган шартномага мувофиқ электр энергиясининг ягона харид қилувчиси томонидан бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Электр энергиясини сотиб олиш ва сотиш ҳажми электр энергиясини (қувватини) электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш маълумотлари бўйича белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Электр энергиясини узатиш магистрал электр тармоқлари корхонаси томонидан электр энергиясининг ягона харид қилувчиси билан тузилган шартнома бўйича амалга оширадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Ҳисоб-китоб даврида магистрал электр тармоқлари корхоналарига тўланиши лозим бўлган электр энергияси ҳажми, электр энергиясининг ягона харид қилувчисининг электр энергиясини ишлаб чиқариш корхоналари ва блок-санциялардан сотиб олинган электр энергиясининг умумий ҳажмидан, бошқа давлатлар электр энергетик тизимларидан импорт ва транзит қилингандан ҳудудий электр тармоқлари корхоналари ва истеъмолчилар тармоқларига бевосита электр энергиясини ишлаб чиқариш корхоналаридан келиб тушган электр энергиясининг айирмасидан ташкил топади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Ҳисоб-китоб даврида магистрал электр тармоқлари корхоналарининг тармоқлари орқали электр энергиясини узатиш учун сарф, электр энергиясининг ягона харид қилувчисининг электр энергиясини ишлаб чиқариш корхоналари ва блок-санциялардан сотиб олинган электр энергиясининг умумий ҳажмидан, шунингдек бошқа давлатлар электр энергетик тизимларидан импорт қилинган электр энергиясини ягона сотиб олувчи томонидан ҳудудий электр тармоқларига сотилган, ва экспорт қилинган ҳажмининг айирмаси билан аниқланади. Магистрал электр тармоқлари бўйлаб электр энергиясини узатишга кетган унинг сарфи, магистрал электр тармоқлари корхоналари томонидан электр энергиясининг ягона харид қилувчисидан электр энергиясининг сотиб олиниши ҳисобига қопланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда унинг технологик йўқотишларини ҳисоблаш Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги йўриқномага (рўйхат рақами 2871, 2017 йил 31 март) мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Электр энергиясини ишлаб чиқариш корхонасидан ва блок-станциялардан электр энергиясини сотиб олиш, электр энергиясини ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига сотиш, шунингдек электр энергиясини узатиш ва электр энергиясини узатишда унинг сарфлари учун магистрал электр тармоқлари корхоналарига тўлов тарифлари қонунчиликка мувофиқ тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Ўтган ҳисоб-китоб давридаги электр энергиясини сотиб олиш, сотиш ва узатишнинг нотўғри аниқланган ҳажми аниқланганда жорий ҳисоб-китоб даврида юритилаётган тариф бўйича тегишли корректировка киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Электр тармоқлари «Ўздавэнергоназорат» инспекцияси томонидан назорат қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Тезкор-диспетчерлик бошқаруви
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Электр энергиясининг ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва истеъмоли қилиш жараёнининг узлуксизлиги тизим оператори томонидан бажарилаётган ягона тезкор диспетчерлик бошқаруви (кейинги ўринларда — ЯДБ) томонидан ушлаб турилади, унинг вазифаси ягона электр энергетика тизимининг фаолиятини таъминлаш, электр энергияси ишлаб чиқариш ва истеъмоли балансини ушлаб туриш, авариявий режимни олдини олиш, шунингдек уни бартараф этиш, авариявий режимнинг бартараф этилганидан сўнг тизим ишончлигини тиклаш, истеъмолчиларни энергия таъминотнинг барқарорлиги ва ишончлигини таъминлаш, электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш жараёнида минимал технологик сарфни таъминловчи оптимал режимни танлашдан иборатдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Диспетчерлик бошқарув, хизмат ва пунктларининг режим хусусиятидаги тезкор фармойишлари ягона электр энергетика тизимига уланган барча энергетика корхоналари учун мажбурийдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Ягона электр энергетика тизимига уланган энергетик корхоналарнинг келишилган ҳолда ишлаши сутка давомида марказлашган ЯДБ асосида бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. ЯДБ иерархик тузилмаси асосида бажарилиб, алоҳида даражалар орасидаги тезкор назорат қилиш ва бошқариш вазифаларини тақсимлашни, шунингдек пастки даражани юқори даражага бўйсунишини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Юқори турувчи диспетчерлик хизматининг тезкор фармойишлари идоравий мансублигидан қатъий назар электр энергиясини (қувватни) ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва истеъмол қилиш жараёнида қатнашувчи барча энергетика корхоналарининг паст поғонадаги диспетчерлик тузилмалари томонидан бажарилиши мажбурийдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Ягона электр энергетика тизими томонидан ЯДБ амалга оширилаётганда тезкор фармойиш бажарилмаслиги, моддий зарарга олиб келган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига мувофиқ жавобгарлик келтириб чиқаради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Электр энергиясини (қувватни) ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш жараёнида қатнашувчи энергетика корхоналари ягона электр энергетика тизимини ЯДБ учун зарур бўлган техник ахборотни юқори турувчи диспетчерлик хизматига тақдим этиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Диспетчерлик хизмати раҳбарияти ва хизматчилар қонунчиликка мувофиқ қуйидагиларни таъминлашга жавобгардир:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishягона электр энергетик тизимнинг ишончли ва тежамли ишлашини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishягона электр энергетик тизим асосий тармоқларининг ишончли тезкор схемаларини ўз вақтида ишлаб чиқишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishягона электр энергетик тизимининг барқарор ишлашини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергияси сифати бўйича талаблар бажарилишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини узатишга унинг сарфи меъёрларини ва тасдиқланган мақбул режимдан асосланмаган ҳолда четга чиқилиши туфайли меъёрдан юқори сарфларни йўқотишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV боб. Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш тизимига бўлган асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Электр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш ва келтирилган ҳисобни юритиш бўйича маълумотларни йиғиш ўрнатилган тартибда барча энергетика корхоналарида бажарилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш жараёнида қатнашувчи барча энергетика корхоналарида электр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш қуйидаги принципларга асосланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish500 kV — 6 kV ли электр тармоқлари ва паст кучланишли занжирларда электр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритишнинг ҳар бир нуқтасида электр энергиясини қабул қилиш ва бериш ҳажмини kWh ва кVArh да, қувватини kW да ўлчаш имконияти мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуалари Ўзстандарт» агентлиги томонидан рўйхатдан ва метрологик аттестациядан ўтказилган ҳамда қўлланишга рухсат этилган бўлиши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуалари элементларининг аниқлиги ва хар бир электр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш нуқтасида ўлчалиши лозим бўлган параметрлар уланган ускунанинг кучланиши ва қувватига мувофиқ аниқланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг (қувватининг) ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаларининг ускуналари мазкур Қоидалар иловасининг 1- ва 2-жадвалларида ўрнатилган ўлчаш аниқлигини таъминлаши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергияси учун ҳисоб-китоб амалга ошириладиган ҳисоб юритиш асбоблари Халқаро электротехника комиссияси (кейинги ўринларда — ҲЭК) стандарти, 60687 (0,2S класси), 60687 (0,S) Стандарти ёки ГОСТ 30206-94 (МЭК 987-92 ), 61035 (1,0 класси) ёки ГОСТ 30207 (МЭК 1036-90), ҲЭКнинг 61268 Стандарти (2,0 класси) талабларига мувофиқ бўлиши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергияси учун ҳисоб-китоб амалга ошириладиган ҳисоб юритиш асбоблари Электр қурилмаларнинг тузилиш қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши, Ўзбекистон Республикасининг мослик сертификатига эга бўлиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуалари занжирлари, кучланиш трансформаторларининг катак ва камералари, уларнинг сақлагичлари, кучланиш занжирларининг автоматик узгичлари, синаш блоклари ва ҳисоб юритиш занжирларининг барча оралиқ клеммниклари ташқи киришдан ҳимояланган бўлиши ва ўзаро ҳамкор томонлар вакилларининг иштирокида муҳр билан муҳрланган бўлиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаларини эксплуатация қилиш Ўзбекистон Республикасининг «Метрология тўғрисида»ги Қонунига ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуалари ишга тайёрлиги йилига камида 99% ни ташкил этиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуалари давлат метрологик текширувидан ва назоратидан ўтказилиши лозим бўлади. Оралиқ қиёслашдан ўтказиш интервали давлат метрологик хизмати томонидан ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Хар бир энергетика корхонаси электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш нуқталарида электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаларини ўрнатиш ва техник хизмат кўрсатиш имкониятини таъминлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаларининг техник ҳолатига ва метрологик хизмат кўрсатишга жавобгарлик энергетика корхонасининг метрология хизматига юклатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуаларига техник хизмат кўрсатиш, фаолиятнинг ушбу кўринишини амалга оширишга қонунчиликка мувофиқ ваколатли бўлган ташкилотлар томонидан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуасини ўрнатиш билан боғлиқ бўлган харажатлар, ҳақиқий жойлашиш жойидан қатъий назар ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш мажмуини ўз балансига киритувчи энергетика корхонаси ёки истеъмолчига тааллуқлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Электр энергиясининг давлатлараро ўтказмаларини ҳисобга олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Электр энергиясининг давлатлараро узатишлар Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудуди электр узатиш тармоқлари орқали олиб ўтиладиган электр энергиясининг божхона назорати ва расмийлаштирувини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низомга (давлат рўйхати 1433, 2004 йил 17 декабрь) мувофиқ давлатлараро электр узатиш тармоқлари орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Электр энергиясининг давлатлараро ўтказмаларини ҳисобга олиш электр энергиясини ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш балансини шакллантириш, молиявий ҳисоб-китобни амалга ошириш, ушбу оқимларда электр энергиясининг технологик сарфини аниқлаш, шунингдек электр тармоқларининг иш режимларини мақбуллаштириш мақсадида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Давлатлараро электр узатиш тармоқлари бўйлаб электр энергиясининг (қувватининг) ўтказмасига бўлган техник талаблар, шунингдек электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш билан боғлиқ бўлган бошқа масалалар ҳукуматлараро битимлар асосида шартномаларда келишиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Давлатлараро электр энергияси узатмалари тармоқларидаги электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш тизимлари мазкур бобнинг 1-параграфи талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Давлатлараро электр узатиш тармоқларида ўрнатилган ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш тизимлари ўзаро муносабатдаги томонлар вакиллари томонидан биргаликда даврий текширувдан ўтказилиши керак. Текширув шартлари ва тартиби томонларнинг шартномасида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Ягона электр энергия тизимининг магистрал электр тармоқлари бўйича электр энергиясининг давлатлараро транзит узатмалари амалга оширилиши мумкин. Электр энергиясининг транзит узатмалари тартиби ва шартлари ҳукуматлараро битимлар ва халқаро ҳуқуқ нормалари асосида шартномаларда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Электр энергиясининг ҳисоб-китоби ҳисобини юритишни автоматлаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Энергетика корхоналарида электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритишни автоматлаштириш мақсадида электр энергиясини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари киритилиши лозим бўлиб, қуйидаги вазифаларни ҳал этишни таъминлашга қаратилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэнергетика корхоналарининг ўзаро ҳисоб-китоблари (шу қаторда дифференциал тарифлар бўйича ҳам) олиб бориш учун ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш маълумотларини тўплаш, ахборотни юқори бошқарув даражасига узатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида электр тармоқлари, тугунлар ва умуман ягона электр энергетика тизими бўйича электр энергиясини ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш балансини шакллантириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий истеъмолчилар томонидан электр энергиясини истеъмол қилиш ва электр энергиясидан фойдаланиш режимларини тезкор текшириш ва таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстатистик ҳисоботни шакллантириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishистеъмолчилар юкламаларини мақбул бошқариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмолия-банк операциялари ва истеъмолчилар билан ҳисоб-китобни автоматлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини ҳисобга олиш асбоблари кўрсатгичларининг ишончлигини текшириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Энергетика корхоналарида электр энергиясини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари лойиҳага мувофиқ, серияли ишлаб чиқарилган техник воситалар ва дастурий таъминот асосида қонун ҳужжатларида белгиланган талабларга мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Энергетика корхоналарида электр энергиясини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари «Ўзстандарт» агентлиги томонидан аккредитланган метрологик хизматга эга бўлган монтаж ташкилот томонидан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Электр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари қурилмалари электр энергияси учун ҳисоб-китоблар амалга ошириладиган назоратдаги барча ҳисобга олиш ускуналарининг кўрсатгичларини бир вақтда қайд этиш имконини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергияси учун ҳисоб-китоблар амалга ошириладиган ҳисобга олиш ускуналари аниқ вақтнинг сигналлари бўйича йил, ой, сана, соат, дақиқалар ва секундларни автоматик тузатадиган аниқ астрономик вақт тизими билан таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари кўрсатгичларини ўзгартиришдан ва маълумотларга рухсатсиз киришдан комплекс ҳимоя билан таъминланган, шунингдек инсон таъсири омили минималлаштирилган бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари қурилмалари электр энергетика объектлари бўйича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсутка давомида узлуксиз ва «уйда» навбатчилик қилинганда — 45 суткагача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтезкор-чиқиш бригадаси (кейинги ўринларда — ТЧБ) томонидан хизмат кўрсатилганда — 80 суткагача зарур маълумотларни сақлашни таъминлашлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимларининг асосий таъминотида танаффус бўлганда, йиғилган маълумотларни ва соат юришини сақлаб қоладиган захира манба билан таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Электр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари қурилмаларини эксплуатацияга киритиш вақтида улар белгиланган тартибда метрологик аттестациядан ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Электр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимларида маълумотларни йиғиш ва узатиш тизими диспетчерлик бошқарувининг тузилишига мос келадиган иерархик тузилишга эга бўлиши, эксплуатация қилинадиган алоқа воситалари, коммутация қилинадиган ва ажратиладиган алоқа каналларини максимал даражада ишлатиши, шунингдек замонавий телекоммуникация воситаларидан фойдаланишда иш самарадорлигини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Электр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимлари далолатнома бўйича эксплуатацияга топширилгандан сўнг тегишли энергетика корхонасининг балансига қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Электр энергияси истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимларини эксплуатация қилиш тегишли мутахассисларга эга бўлган ташкилотлар томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV боб. Хавфсизлик чораларини мувофиқлаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Электр қурилмаларига хизмат кўрсатиш, электр техник ходимлар томонидан «Энергетика ишлаб чиқариш корхоналарида ходимлар билан ишлашни ташкил этиш қоидалари»га (рўйхат рақами 1178, 2002 йил 4 октябрь, Норматив ҳужжатлар бюллетени, 2002 й., 19-сон ) мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Барча иш турлари бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, ўзгартириш ва тақсимлаш қурилмаларида Ўзбекистон Республикаси электр станциялари ва тармоқларини техник эксплуатация қилиш қоидаларига (рўйхат рақами 1405, 2004 йил 10 сентябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 36-сон, 405-модда) ва «Электр қурилмаларини эксплуатация қилишда хавфсизлик техникаси қоидалари»га (рўйхат рақами 1614, 2006 йил 18 август) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 33-сон, 337-модда) мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергиясини истеъмол қиладиган электр қурилмаларида «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан техник фойдаланиш қоидалари»га (рўйхат рақами 1383, 2004 йил 9 июль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 27-сон, 317-модда) ва «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан фойдаланишда техника хавфсизлиги қоидалари»га (рўйхат рақами 1400, 2004 йил 20 август) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 33-сон, 379-модда) мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Кучланиш остидаги ускуналарда ишларда (синовларда) иштирок этадиган ходимлар учун, электр хўжалик учун жавобгар бўлган шахс томонидан корхоналарда ходимларни хавфли ишлаб чиқариш омилларидан ҳимоя қилишга мўлжалланган хавфсизлик чоралари тизими, шу жумладан ишни бажариш лойиҳалари (кейинги ўринларда — ИБЛ), технологик хариталар, дастурлар ишлаб чиқилиши ва раҳбар томонидан тасдиқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўрилаётган хавфсизлик чоралари ҲТҚ талабларига, ўчириб-ёқишларни амалга ошириш ва тезкор музокараларни олиб бориш бўйича Йўриқномаларга ва бошқа норматив ҳужжатларга мувофиқ бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Ҳимоялаш чораларини таъминлаш тизими, электр қурилмаларидаги ишларда (синовларда) иштирок етадиган барча шахсларнинг саломатлиги ва хавфсизлигини таъминлаш учун тегишли ташкилий-техник чора-тадбирларни белгилаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Хавфсизлик чораларини таъминлаш тизими, электр тармоқларига уланиш учун аризаларни бериш тартибини, керакли иш ҳажмини қайд этишни, синовдан ўтказиш ва уланиш нуқталарида тегишли хавфсизлик чораларини белгиловчи низомларни ўз ичига олиши керак. Хавфсизлик чораларини таъминлаш чора-тадбирлари диспетчерлик хизматининг фармойиши (ёки рухсатномаси) бўйича, ишлар бажарилиши зарур бўлган уланмалар жойлашган бошқармада амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Электр тармоғига уланиш учун шартнома имзолангандан сўнг, шунингдек, янги уланманинг бошланишидан олдин хавфсизлик бўйича чораларининг нусхаси ҳар бир истеъмолчи томонидан умумий уланиш нуқтаси бўлган субъектларга ўтказилиши керак. Уланишдан аввал, ҳудудий электр тармоқлари корхонаси истеъмолчиларнинг узишлар ва ерга улашларни бажариш қисмида чораларни кўриб чиқиши ва келишиши керак. Томонлардан бири томонидан белгиланган чораларга киритилган ҳар қандай ўзгаришлар дарҳол манфаатдор томонларга етказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Уланиш нуқталарида манфаатдор томонлар биргаликда хавфсизлик чораларини таъминлаш бўйича ягона тизимни қабул қилишади. Қабул қилинган хавфсизлик тизими қуйидагиларни таъминлаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэксплутация қилиш чегарасининг иккала томонида ускунада ёки юқори кучланишли электр қурилмаларда хавфсиз иш жараёнини (синовларни);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа томоннинг электр жиҳозларини ажратиш ва ерга улашни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Ҳудудий электр тармоқлари корхонаси ва истеъмолчи ишларнинг хавфсиз бажарилиши ва мувофиқлаштирилиши, шунингдек хавфсизлик чораларини таъминлаш учун жавобгар шахсларни тайинлашлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Ягона электр энергетика тизимининг барча объектларида иш хавфсизлиги учун жавобгар этиб фақат махсус тайёргарлик ва билимлари синовдан ўтган шахслар тайинланиши мумкин. Хавфсизлик техникаси бўйича ўқитиш ва машқлар доимий ва кўп босқичли бўлиши керак. Ташкилотлар белгиланган ходимларни Энергетика ишлаб чиқариш корхоналарида ходимлар билан ишлашни ташкил этиш қоидаларига мувофиқ тайёрлаш ва уларнинг хавфсизлик техникаси ҳақидаги билимларини текширишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Қонун талаблари билан белгилаб қўйилган хавфсизлик чоралари хар бир ташкилот доирасида бажариладиган ишга (синовларга) ҳам, уланиш нуқтасининг иккала томонида бажариладиган ишга (синовларга) ҳам қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Ўрнатилган хавфсизлик чоралари алмашлаб улаш, ажратиш, ерга улаш, ишга қўйиш ва ишни бажариш бўйича операцияларни, шунингдек ишлар бажарилганидан кейин ускуналарни ёқишга тайёрлаш бўйича бажариладиган операцияларни белгилаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Алмашлаб улаш бўйича барча ишлар ускунани ажратиш ва ерга улаш нуқталарини келишишни қамраб оладиган алмашлаб улаш дастурлари ва бланкаларида кўрсатилган кетма-кетликда амалга оширилиши керак. Тегишли ускунанинг дастлабки схемасини тиклаш учун юқорида кўрсатилган ҳаракатлар кетма-кетлиги тескари тартибда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Электр тармоғини ёки электр қурилмани узиш учун ҳар икки томоннинг хавфсиз иш олиб борилиши учун жавобгар шахслари қаерда узишни амалга ошириш тўғрисида келишиб оладилар. Мазкур битим, у бўйича қарор қабул қилинмагунга қадар ишлар бажарилмайдиган, ариза билан ёзма расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Томонлар ўчиришларни хавфсизлик чоралари тўғрисидаги битимга мувофиқ амалга оширишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎчириш бажарилганлигини тасдиқлаш хар иккала тарафдан, ёзма равишда ёки телефонограмма орқали, ҳар иккала томонда мавжуд бўлиши керак бўлган рўйхатларда келтирилган ваколатли шахслар томонидан имзоланиб тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Иккала томон учириш фактини тасдиқлаганидан сўнг ишни хавфсиз бажаришга жавобгар шахслар ишнинг хавфсиз бажарилишига жавобгар бўлган тезкор ходимлар томонидан ерга улаш жойи тўғрисида сўров беришади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Томонларнинг ишларни хавфсиз бажаришга жавобгар шахслари ерга улашни бажариши ва унинг муваффақиятли амалга оширилганлигини тасдиқлаши керак. Ерга улашни тасдиқлаш, иккала томондан ёзма равишда ёки ҳар иккала томонда мавжуд бўлиши лозим бўлган рўйхатларда келтирилган ваколатли шахслар томонидан имзолаш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Ишни хавфсиз бажаришга жавобгар шахслар томонидан қабул қилинган барча ҳаракатлар ўзаро келишилиши керак. Ҳар икки томон хавфсизлик чоралари бўйича кўрилган чоралар кўрилган қурилмаларни идентификация қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Иш бошланишидан олдин барча томонлар ходимларга мазкур объектда ишнинг хусусиятлари ҳамда юзага келиши мумкин бўлган хавф-хатарлар тўғрисида инструктаж ўтказишлари шарт. Агар зарурат бўлса, шахсий ҳимоя воситалари кўзда тутилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Ишларни хавфсиз олиб бориш учун жавобгар шахс ишларнинг хавфсиз бажарилишини таъминлайдиган чоралар бажарилгандан сўнггина ишлар (синовлар) ўтказиш учун рухсат бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Иш (синовлар) тугатилганидан сўнг, уларнинг бажарилишига жавобгар шахслар иш (синовлар) тугатилган ва ходимлар иш жойидан чиқарилиши ҳақида иш хавфсизлиги учун жавобгар шахсларга хабар беришади. Хабар ҳар иккала томонда мавжуд бўлиши лозим бўлган рўйхатларда келтирилган ваколатли шахслар томонидан имзоланган ёзма ёки телефонограмма орқали расмийлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Хавфсизлик чораларини бекор қилиш ва ўзгартириш кетма-кетлиги тегишли диспетчерлик хизматларининг буйруқларига биноан келишилган режага мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Ҳудудий электр тармоқлари корхонаси ва истеъмолчилар ишнинг хавфсизлигини таъминлайдиган ташкилий ва техник чора-тадбирларни амалга ошириш жадвалларини тузадилар ва келишиб оладилар ва мазкур бобнинг талабларига мувофиқ хавфсизлик масалаларини мувофиқлаштириш учун зарур бўлган ҳар қандай ҳужжатларни, шу жумладан, уларга тегишли барча хабарларнинг хронологик қайдларини, шунингдек, ишларни (синовларни) ўтказиш бўйича кўрилган хавфсизлик чоралари тўғрисида батафсил маълумотни кейинчалик архивда сақлашлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Ҳудудий электр тармоқлари корхоналари ва истеъмолчилар эксплуатация қилувчи ходимлар учун етарли ахборотни қамраб олган электр қурилмаларининг схемаларини алмашишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Электр ва иссиқлик энергиясини ишлаб чиқаришга мўлжалланган электр қурилмалар, тақсимлаш тармоғи ва ҳар қандай фойдаланувчининг тизими Электр қурилмаларда фойдаланиладиган ҳимоя воситаларини қўллаш ва синаш қоидаларнинг талабларига мувофиқ ҳимоя воситалари билан тўлдирилган бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Барча электр ускуналар ишчи частотага, номинал кучланиш ва токка, шунингдек у уланган тақсимлаш тармоғининг қисқа тутатиш токига (кейинги ўринларда — ҚТ), ҚТ ва коммутация режимларига бардошлилик имкониятларини ҳисобга олган ҳолда мос келиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Электр ускуналар, электр узатиш тармоқлари ва ер ости кабеллар қизиш бўйича кўрсатгичлар стандартига мувофиқ номиналлар чегарасида эксплуатация қилиниши ва хавфсизликни бошқариш тизими доирасида тақсимловчи тармоқларнинг эксплуатация параметрларига мувофиқ келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVI боб. Якуний қоида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Ушбу қоидалар Ўзбекистон Республикаси Архитектура ва қурилиш давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Монополиядан чиқариш, рақобат ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, «Ўзкоммунхизмат» агентлиги, «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси, «Ўзбекэнерго» давлат-акциядорлик компанияси, «Ўзбеккўмир» очиқ акциядорлик жамияти ва «Ўзбекнефтегаз» миллий холдинг компанияси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрхитектура ва қурилиш давлат қўмитаси раиси А. ТОХТАЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 10 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМонополиядан чиқариш, рақобат ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш давлат қўмитаси раиси Г. САИДОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 30 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Б. АЛИХОНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 22 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўзкоммунхизмат» агентлиги Бош директори У. ХАЛМУХАМЕДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 31 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси бошлиғи Р. САИДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 17 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўзбекэнерго» давлат-акциядорлик компанияси бошқарув раиси Э. ШОИСМАТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 28 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўзбеккўмир» очиқ акциядорлик компанияси бошқарув раиси А. КЛИМЕНКО
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 12 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ўзбекнефтегаз» миллий холдинг компанияси бошқарув раиси А. АЗИЗОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2005 йил 7 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш қоидаларига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш тизими қурилмасининг аниқлик класси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
1-жадвал | |||||||
|
Уланишлар учун аниқлик класси | ||||||||
|
Ускуна тури |
500 kV ва ундан ортиқ, 200 МW ва ундан ортиқ генераторлар |
220-110 kV, 50 дан 200 МWгача генераторлар |
35-6 kV, 50 МW гача генераторлар |
паст кучланишли | ||||
|
Токтрансформатори |
0,2_* |
0,5 |
0,5 |
0,5 | ||||
|
Кучланиш трансформатори |
0,2• |
0,5 |
0,5 |
- | ||||
|
Актив энергияни ҳисобга олиш асбоби |
0,2• |
0,5 |
1 |
1 | ||||
|
Реактив энергияни ҳисобга олиш асбоби |
0,5 |
1 |
1 |
1 | ||||
|
| ||||||||
|
2-жадвал | ||||||||
|
Ҳисобга олиш тизимининг жоиз хатолик чегараси | ||||||||
|
Номиналга нисбатан фоиз нисбатидаги ток |
Cos φ |
Уланмаларнинг номинал кўрсаткичлари | ||||||
|
500 kV ва ундан ортиқ, 200 МW ва ундан ортиқ генераторлар |
220-110 kV, 50 дан 200 МWгача генераторлар |
35-6 kV, генераторлар 50 МWгача |
паст кучланишли | |||||
|
Актив энергияси | ||||||||
|
20 — 120% |
1 |
± 0,5%• |
± 1,1% |
±1,6% |
± 1,5% | |||
|
5 — 20% |
1 |
± 0,7%• |
± 1,1% |
±1,6% |
± 2,5% | |||
|
1 — 5% |
1 |
± 1,5%• |
± 1,5%* |
± 2,1%• |
± 2,5% | |||
|
20 — 120% |
0,5 инд. |
± 0,8%• |
±1,1% |
±1,6% |
± 2,5% | |||
|
Реактив энергия | ||||||||
|
10 — 120% |
0 |
± 4,0% |
± 4,0% |
± 4,0% |
± 4,0% | |||
|
10 — 120% |
0,866 инд. сиғ. гача |
± 5,0% |
± 5,0% |
± 5,0% |
± 5,0% | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* Талаблар 01.01.2008 й. дан кейин киритилган ускуналарга тегишли Электр энергиясининг ҳисоб-китоб ҳисобини юритиш қайд этилиш хатолиги ўрнатилган ҳисоблагичнинг 0.5 хатолигидан ошмаслиги керак.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 8-сон, 57-модда; 2011 й., 20-21-сон, 219-модда; 2013 й., 39-сон, 522-модда)