Ҳужжат кучини йўқотган 28.10.2025 31.03.2017 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 2871
ONLINE TRANSLATE
Электр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси бошлиғининг буйруғи, 31.03.2017 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 2871
Kuchga kirish sanasi
04.07.2017
Ҳужжат кучини йўқотган 28.10.2025
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси бошлиғининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2017 йил 31 мартда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2871]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
 LexUZ шарҳи
Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси бошлиғининг 2025 йил 22 октябрдаги 12-сонли «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси томонидан қабул қилинган айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 2871-2, 28.10.2025 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 23 ноябрдаги ПҚ–2661-сон «2017 — 2021 йилларда паст кучланишли электр тармоқларини янада модернизация қилиш ва янгилаш дастури тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бошлиқ А. НИМАТУЛЛАЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 6 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси бошлиғининг 2017 йил 6 мартдаги 2-сон буйруғига
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЙЎРИҚНОМА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 23 ноябрдаги ПҚ–2661-сон «2017 — 2021 йилларда паст кучланишли электр тармоқларини янада модернизация қилиш ва янгилаш дастури тўғрисида»ги қарорига мувофиқ электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур Йўриқномада қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишлар (бундан буён матнда технологик йўқотишлар деб юритилади) — электр энергиясини узатишда электр узатиш линиялари ва электр тармоқлари ускуналарининг техник тавсифлари ва ишлаш режимларига боғлиқ ҳолда улардаги физик жараёнларга сарфланадиган техник йўқотишлар, «Ўзбекэнерго» акциядорлик жамияти корхоналари ўртасида ўзаро узатиладиган электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлар ҳамда трансформатор подстанцияларининг ўз эҳтиёжлари учун сарфлайдиган электр энергияси ҳажмининг йиғиндиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативлари (бундан буён матнда технологик йўқотишларнинг нормативлари деб юритилади) — технологик йўқотишларнинг мазкур Йўриқномага асосан ҳисоблаб чиқиладиган фоиздаги миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисоб даври — технологик йўқотишларнинг нормативлари ҳисобланадиган давр (келгуси календарь йил);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таянч давр — ҳисоб давридан аввалги давр (12 ойлик давр);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр тармоғи хўжалиги объектлари — электр энергиясини узатишни амалга ошириш учун мўлжалланган электр узатиш линиялари, трансформатор подстанциялари, тақсимлаш пунктлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳудудий электр тармоғи — Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудуди доирасидаги электр тармоғи хўжалиги объектлари мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
магистраль электр тармоқлари — электр энергиясининг минтақалараро ва (ёки) давлатлараро узатилишини таъминлаш учун фойдаланиладиган электр тармоғи хўжалиги объектлари мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ягона электр энергетикаси тизими — электр энергиясини ҳосил қилувчи корхоналар, магистраль электр тармоқлари, ҳудудий электр тармоқлари мажмуи ва уларнинг тезкор-диспетчерлик бошқаруви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
истеъмолчи — электр таъминоти шартномасига мувофиқ ишлаб чиқариш (маиший эҳтиёжлар) учун электр энергиясидан фойдаланувчи юридик шахс (жисмоний шахс).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур Йўриқнома электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлаш билан шуғулланадиган ташкилотларга нисбатан татбиқ этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ҳисоб даври учун технологик йўқотишларнинг нормативлари электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлаш билан шуғулланадиган ташкилотлар томонидан ҳар йили 1 сентябрга қадар ҳисоблаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда таянч даврдаги технологик йўқотишлар ушбу Йўриқноманинг 1-иловасида келтирилган Таянч даврдаги электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларни ҳисоблаш методикасига мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Технологик йўқотишларнинг тузилмаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Технологик йўқотишлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр энергиясини узатишда электр узатиш линиялари ва электр тармоқлари ускуналарининг техник тавсифлари ва ишлаш режимларига боғлиқ ҳолда улардаги физик жараёнларга сарфланадиган техник йўқотишлардан (бундан буён матнда техник йўқотишлар деб юритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўзбекэнерго» акциядорлик жамияти корхоналари ўртасида ўзаро узатиладиган электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлардан (бундан буён матнда ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлар деб юритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трансформатор подстанцияларининг ўз эҳтиёжлари учун сарфлайдиган электр энергиясидан ташкил топади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Техник йўқотишлар узатилаётган қувватга боғлиқ бўлмаган шартли-ўзгармас йўқотишлардан (бундан буён матнда шартли-ўзгармас йўқотишлар деб юритилади) ҳамда узатилаётган қувватга боғлиқ бўлган юклама йўқотишлардан (бундан буён матнда юклама йўқотишлар деб юритилади) иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Трансформатор подстанцияларининг ўз эҳтиёжлари учун сарфлайдиган электр энергиясининг ҳажми ҳисобга олиш асбоблари бўйича аниқланади. Трансформатор подстанцияларнинг ўз эҳтиёжлари учун электр энергиясини сарфлайдиган элементларининг номенклатураси мазкур Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ҳисоб даври учун технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаб чиқишдан аввал ушбу давр учун технологик йўқотишларнинг абсолют ҳажми ҳисоблаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоб даври учун технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблашда электр тармоқларининг амалдаги юкланиши тўғрисидаги жорий даврдаги маълумотлардан (электр энергияси ва қуввати тақсимланиши схемасининг ўзгариши ҳақидаги маълумотлардан) фойдаланиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Ҳисоб даври учун технологик йўқотишлар кучланиши 220–500 кВ, 35–110 кВ, 6–10 кВ ва 0,4 кВ бўлган электр тармоқлари бўйича, шунингдек шартли-ўзгармас йўқотишлар, юклама йўқотишлар ҳамда ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлар билан боғлиқ йўқотишлар бўйича алоҳида ва умумий ҳисоблаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ҳисоб даври учун шартли-ўзгармас йўқотишлар уларнинг таянч даврдаги ҳисоб-китоблари натижалари бўйича олиниб, ушбу даврда электр тармоғи хўжалиги объектлари таркибининг ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда (агар ўзгарган бўлса) ўзгартиришлар киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Ҳисоб даври учун электр энергиясини ҳудудий электр тармоқлари бўйлаб узатишда унинг юклама йўқотишлари ҳажми (∆Wю.ҳ) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆WЮ.Т — электр энергиясининг таянч даврдаги юклама йўқотишлари ҳажми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WТБ.Т, WТБ.Ҳ — тегишлича таянч ва ҳисоб даврида ҳудудий электр тармоқларига берилган (бериладиган) электр энергиясининг ҳажми. Бунда бошқа электр тармоқлари орқали истеъмолчиларга етказиб берилган электр энергияси ушбу ҳажмга киритилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ҳисоб даврида таянч даврнинг юклама йўқотишларини ҳисоблашда инобатга олинмаган электр тармоғи хўжалиги объектлари балансга қабул қилинган бўлса, ушбу объектларда ҳисоб даври учун электр энергиясининг юклама йўқотишлари қўшимча равишда ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ҳисоб даврида, таянч даврнинг юклама йўқотишларини ҳисоблашда инобатга олинган электр тармоғи хўжалиги объектлари фойдаланишдан чиқарилган бўлса, ҳисоб даври учун ушбу объектлардаги электр энергиясининг юклама йўқотишларини ҳисоблашда инобатга олинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Ҳисоб даври учун электр энергиясини магистраль электр тармоқлари бўйлаб узатишда унинг юклама йўқотишлари ҳажми (∆WЮ.Ҳ) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Wбер.Т, Wбер.Ҳ — тегишлича таянч ва ҳисоб даврларида магистраль электр тармоқларидан берилган (бериладиган) электр энергиясининг ҳажми.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Ҳисоб даври учун ҳудудий электр тармоқлари бўйлаб электр энергиясини узатишда унинг ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлари ҳажми (∆Wхато.Ҳ) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда ∆Wхато.Т.% — ушбу Йўриқноманинг 1-иловасига мувофиқ ҳисобланган таянч даврдаги электр энергиясининг ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлари ҳажми (фоизда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Ҳисоб даври учун магистраль электр тармоқлари бўйлаб электр энергиясини узатишда унинг ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлари ҳажми (∆Wхато.Ҳ) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Ҳисоб даври учун ҳудудий электр тармоқлари ва магистраль электр тармоқлари бўйлаб электр энергиясини узатишда унинг технологик йўқотишлари ҳажмининг абсолют миқдори (∆WЭТЙ.Ҳ) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда ∆Wш-ў.Ҳ — ҳисоб даври учун электр энергиясининг шартли-ўзгармас йўқотишлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Ҳисоб даври учун технологик йўқотишларнинг нормативлари (∆WНорм.ЭТЙ.Ҳ%) электр тармоқлари бўйича қуйидаги формулага асосан ҳисобланади (фоизда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда WТБ.Ҳ — ҳисоб даврида ҳудудий электр тармоқларга бериладиган электр энергияси (магистраль электр тармоқларидан бериладиган электр энергияси).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 31 майдаги 319-сон қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларининг 93-бандига асосан, электр энергияси ягона электр энергетика тизимидан транзит бўйича истеъмолчининг электр тармоғи орқали ҳудудий электр тармоқлари корхонасининг электр тармоғига узатилганда, истеъмолчи тармоқларидаги электр энергияси технологик сарфининг бир қисми, истеъмолчининг электр тармоғига келиб тушган электр энергиясининг умумий миқдорига нисбатан ҳудудий электр тармоқлари корхонасининг электр тармоғига истеъмолчи томонидан узатилган электр энергияси миқдорига мутаносиб равишда ягона электр энергетикаси тизимининг электр тармоқларидаги технологик сарфларга ўтказилади. Бунда истеъмолчи тармоғининг транзит узатишда қатнашган қисми бўйлаб электр энергиясини узатишдаги технологик сарфнинг ягона электр энергетикаси тизимига тегишли қисми ушбу Йўриқноманинг 5-формуласига асосан ҳисобланадиган технологик йўқотишларнинг абсолют миқдорига қўшиб ҳисобланади.
(17-банд Ўзбекистон Республикаси энергетика вазирининг 2024 йил 8 июлдаги 90-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3551, 14.08.2024 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.08.2024 й., 10/24/3551/0660-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Агар истеъмолчи эгаси бўлмаган ёки эгаси номаълум бўлган ёхуд эгаси эгалик қилишдан воз кечган электр тармоғи хўжалиги объекти орқали электр энергияси билан таъминланаётган бўлса, ўзларининг электр тармоқларидан бундай объектлар орқали электр энергиясини етказиб бераётган ҳудудий электр тармоқлари корхоналари улардаги технологик йўқотишларни ўзларига тегишли электр тармоқларидаги технологик йўқотишлардан алоҳида ҳисоблайдилар. Бунда эгаси бўлмаган ёки эгаси номаълум бўлган ёхуд эгаси эгалик қилишдан воз кечган электр тармоғи хўжалиги объекти ҳудудий электр тармоқлари корхоналари балансига қабул қилинган тақдирда, улардаги технологик йўқотишлар ушбу корхоналарнинг технологик йўқотишларида ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Якуний қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Технологик йўқотишлар ҳамда технологик йўқотишларнинг нормативларини махсус дастурий маҳсулотлар ёрдамида ҳисоблашда, дастурий маҳсулотлар мазкур Йўриқномада кўрсатилган методларга таянган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Ҳисоблаб чиқилган технологик йўқотишларнинг нормативларини асословчи ҳужжатлар алоҳида жилдга тикилади. Бунда асословчи ҳужжатлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисоб ва таянч даврлари учун электр энергиясининг технологик йўқотишларини ҳисоблаш натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисоб даври учун электр энергияси технологик йўқотишларининг нормативларини ҳисоблаш натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисоб даври учун технологик йўқотишлар нормативларининг қийматларини асословчи тушунтириш хати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таянч ва ҳисоб даврлари учун электр энергиясининг баланси (прогнози) ва йўқотишлари тўғрисидаги маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр тармоқларининг бошқа кўрсаткичлари бўйича маълумотлардан иборат бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Ҳисоб даври учун технологик йўқотишлар нормативлари қийматларини асословчи тушунтириш хатида технологик йўқотишлар ва уларнинг нормативларини ҳисоблашда фойдаланилган дастурий маҳсулот тўғрисидаги маълумотлар (дастурий маҳсулотнинг номи, уни ишлаб чиқарган корхонанинг номи, ишлаб чиқарилган йил, фойдаланилаётган версия ва бошқа маълумотлар) кўрсатилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Ҳисоблаб чиқилган технологик йўқотишларнинг нормативларини асословчи ҳужжатларнинг матни қоғоз ва электрон шаклда расмийлаштирилади. Бунда матнни компьютер воситасида расмийлаштиришда Мiсrоsоft Office Wоrd ҳамда Мiсrоsоft Office Excel матн редакторларидан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Мазкур Йўриқнома талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.
(23-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги, Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, ва «Олмалиқ тоғ-кон металлургия комбинати» АЖ билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Молия вазири Б. ХОДЖАЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 6 март
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иқтисодиёт вазири Г. САИДОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 1 март
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги бош директори А. ХАИТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 27 февраль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўзбекэнерго» АЖ Бошқаруви раиси Ф. САЛОМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 22 февраль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Олмалиқ тоғ-кон металлургия комбинати» АЖ бош директори А. ФАРМОНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017 йил 20 февраль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги йўриқномага илова
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврдаги электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МЕТОДИКАСИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Шартли-ўзгармас йўқотишларни ҳисоблаш методлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Шартли-ўзгармас йўқотишлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
куч трансформаторларининг (автотрансформаторларнинг) салт юриш йўқотишларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
синхрон компенсаторлар, статик конденсаторлар батареялари, статик тиристорли компенсаторлар ва шунтловчи реакторлардаги йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
подстанциялар тақсимловчи қурилмаларининг йиғма шиналари ва улаш симларидаги йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр энергиясини ҳисобга олиш тизимидаги (ток трансформаторларидаги (бундан буён матнда ТТ деб юритилади), кучланиш трансформаторларидаги (бундан буён матнда КТ деб юритилади), ҳисобга олиш асбоблари ва улаш симларидаги) йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вентилли разрядлагичлардаги, ўта кучланишни чеклагичларидаги йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юқори частотали (бундан буён матнда ЮЧ деб юритилади) алоқа уланмалари тузилмаларидаги йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110 кВ ва ундан юқори кучланишли ҳаво линияларидаги (бундан буён матнда ҲЛ деб юритилади) тожланишга йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кабелларнинг изоляциясидаги йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҲЛ изоляторлари бўйлаб токининг сирқишидан ҳосил бўладиган йўқотишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
подстанцияларнинг ўз эҳтиёжлари учун электр энергияси сарфини ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Куч трансформаторларида (автотрансформаторларда) электр энергиясининг салт юриши (бундан буён матнда СЮ деб юритилади) йўқотишлари, ускунанинг паспорт маълумотида келтирилган СЮ қувватининг йўқотиши (Δ РСЮ) (кВт да) асосида қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — трансформаторнинг (автотрансформаторнинг) ишлаш соатлари сони, соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ui — трансформаторнинг (автотрансформаторнинг) i — режимда ишлаганида юқори томонидаги кучланиш, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uном — трансформатор (автотрансформатор) юқори чулғамининг номинал кучланиши, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.∆ti — i — режимда ўлчов қадами.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Трансформатордаги (автотрансформатордаги) кучланиш ўлчашлар ёрдамида ёки барқарор режимни электротехникага оид усулларда ҳисоблаб, аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Куч трансформаторларининг (автотрансформаторларнинг) СЮ даги қувват йўқотишини техник ҳолати ва хизмат қилган муддати ҳисобга олинган ҳолда, уларни ишлаб чиқарган заводда трансформаторнинг (автотрансформаторнинг) паспорт маълумотларини ўрнатишда қўлланилаётган усулларда ўлчашлар йўли билан аниқлашга рухсат этилади. Бунда асословчи материалларга ўрнатилган тартибда тасдиқланган СЮ қуввати йўқотишларини ўлчаш бўйича баённомалар киритилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Синхрон компенсаторда (бундан буён матнда СК деб юритилади) ёки СК режимига ўтказилган генераторда электр энергиясининг йўқотилиши (Δ WСК) қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,КВТ.•СОАТ (2),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
βQ= QЮК/QНОМ — СК нинг таян даврдаги максимал юкланиш коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔРном — СК нинг паспорт маълумотларига мувофиқ номинал юкланиш режимидаги қувват йўқотиши, кВт да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СК даги йўқотишларни 1–жадвалда келтирилган маълумотлар асосида аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

СК нинг номинал қуввати, мВ.А

5

7,5

10

15

30

50

100

160

320

СК даги электр энергияси йўқотишлари, минг кВт. соат

(бир йилда)

400

540

675

970

1570

2160

3645

4725

10260

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СК нинг қуввати жадвалда келтирилгандан фарқ қилганда, электр энергиясининг йўқотишлари чизиқли интерполяция ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жадвалдаги йўқотишларнинг қиймати бир йил — 365 кун бўлишини ҳисобга олиб келтирилган. Кабиса йилида йўқотишлар ҳисобланганда к = 366/365 коэффициент қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Статик конденсаторлар батареяларида (бундан буён матнда СКБ деб юритилади) ва статик тиристорли компенсаторларда (бундан буён матнда СТК деб юритилади) электр энергиясининг йўқотишлари (Δ WКҚ) қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, КВТ.•СОАТ ( 3),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ РКҚ — компенсацияловчи қурилманинг паспорт маълумотига мувофиқ солиштирма қувват йўқотиши, кВт/кВар да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SКҚ — компенсацияловчи қурилманинг қуввати (СТК учун сиғим ташкил этувчиси бўйича қабул қилинади), кВар да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СКБ ва СТК даги электр энергияси йўқотилиши 2–жадвалда келтирилган маълумотлар асосида аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

СКБ ва СТК нинг номинал қуввати, мВ.А

5

7,5

10

15

30

50

100

160

320

Электр энергияси сарфи, минг кВт.соат (бир йилда)

СКБ

30

45

60

90

180

300

600

960

1920

СТК

120

180

240

360

720

1200

24005

3840

7680

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ускунанинг паспорт маълумотлари мавжуд бўлмаганда ΔРКҚ нинг қиймати 1000 В гача СКБ учун — 0,004 кВт/кВар, 1000 В дан юқори СКБ учун — 0,002 кВт/кВар, СТК учун эса — 0,006 кВт/кВар олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Шунтловчи реакторда электр энергиясининг йўқотилиши (Δ WШР), ускунанинг паспорт маълумотларида келтирилган қувват йўқотишлари (ΔРШР) асосида қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — шунтловчи реакторнинг ишлаш соатлари сони, соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ui — шунтловчи реакторнинг i-режимда ишлаганида юқори томонидаги кучланиш, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uном — шунтловчи реактор юқори чулғамининг номинал кучланиши, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆ti — i-режимда ўлчов қадами.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунтловчи реакторлардаги электр энергиясининг йўқотишлари 3-жадвалда келтирилган маълумотлар асосида аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Подстанцияларнинг тақсимловчи қурилмаларининг йиғма шиналари ва улаш симларидаги электр энергиясининг йўқотишлари 3-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-жадвал

Ускуналарнинг кучланиши, кВ

6

10

35

110

220

500

Шунтловчи реакторларда, минг кВт соат (бир йилда)

84

84

36

32

29

20

Подстанцияларнинг тақсимловчи қурилмаларининг йиғма шиналари ва улаш симларида, минг кВт соат (бир йилда)

1,3

1,3

3

11

31

415

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жадвалдаги йўқотишларнинг қиймати бир йил — 365 кун бўлишини ҳисобга олиб келтирилган. Кабиса йилида йўқотишлар ҳисобланганда к = 366/365 коэффициент қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-10/0,4 кВ трансформатор пунктлари (бундан буён матнда ТП деб юритилади) тақсимловчи қурилмаларининг йиғма шиналари ва улаш симларидаги электр энергияси йўқотишлари ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар, технологик йўқотишларнинг нормативларини аниқлашда подстанцияларнинг ток ўтказувчи шиналаридаги йўқотишлар ҳисоб-китоби амалга оширилган бўлса, тақсимлаш қурилмаларнинг йиғма шиналари ва улаш симларидаги электр энергияси йўқотишлари ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Вентилли разрядлагичлар, ўта кучланишни чеклагичлари, ЮЧ алоқа уланмалари тузилмалари, ТТ ва КТ, 0,22-0,66 кВ кучланишли электр энергиясини ҳисобга олиш асбобларидаги электр энергиясининг йўқотишлари ускунани ишлаб чиқарган завод маълумотларига мувофиқ аниқланади. Ускунани ишлаб чиқарган завод маълумотлари мавжуд бўлмаганда, йўқотишлар 4-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-жадвал

Кучланиш даражаси кВ

Ускуналар бўйича электр энергиясининг йўқотишлари, бир йилда минг кВт соат

вентилли разрядлагичлар

ўта кучланиш чеклагичлари

ЮЧ алоқа уланмалари тузилмалари

ТТ

КТ

6

0,009

0,001

0,01

0,06

1,54

10

0,021

0,001

0,01

0,1

1,9

35

0,091

0,013

0,02

0,4

3,6

110

0,60

0,22

0,22

1,1

11,0

220

1,59

0,74

0,43

2,2

13,1

500

4,93

3,94

3,24

5,0

28,9

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жадвалдаги йўқотишларнинг қиймати бир йил — 365 кун бўлишини ҳисобга олиб келтирилган. Кабиса йилида йўқотишлар ҳисобланганда к = 366/365 коэффициент қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЮЧ алоқа уланма тузилмалари учун электр энергиясининг йўқотишлари бир фаза учун келтирилган, қолган ускуналарда эса, уч фаза учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учта бир фазали кучланиш трансформаторидаги электр энергиясининг йўқотиши битта уч фазали кучланиш трансформаторидаги йўқотишга тенг деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ кучланишли ток трансформаторларидаги электр энергиясининг йўқотишлари йилига 0,05 минг кВт соатга тенг деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТТ ва КТ даги электр энергиясининг йўқотишлари, ўлчов мажмуасига кирувчи электр энергиясини ҳисобга олиш асбобларидаги йўқотишлар ҳисобга олиниб келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,22-0,66 кВ кучланишли тўғридан-тўғри уланган ҳисобга олиш асбобларидаги электр энергиясининг йўқотишлари битта ҳисобга олиш асбоби учун бир йилда кВт соатда қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир фазали, индукцион — 18,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уч фазали, индукцион — 92,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир фазали, электрон — 21,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уч фазали, электрон — 73,6.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. 110-500 кВ кучланишли ҲЛ даги тожланишга электр энергиясининг йўқотилиши (Δ WТ) об-ҳаво шароитлари ва кучланишнинг амалдаги миқдорига боғлиқ ҳолда қувватнинг нисбий йўқотишлари (∆ртi, кВт/км) бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uф, Uном — линиянинг амалдаги ва номинал кучланиши, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆ртi — тожланишга қувватнинг нисбий йўқотиши, кВт/км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — электр узатиш линиясининг узунлиги, км да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220 — 500 кВ ҲЛ даги тожланишга қувватнинг нисбий йўқотиши 5-жадвалда келтирилган. Бунда тожланишга йўқотишни ҳисоблашни амалга оширишдаги об-ҳаво кодлари қуйидаги маънони англатади: 0 — очиқ; 2 — кам булутли; 4 –булутли; 8 –туман.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-жадвал

Кучланиш

кВ

Симнинг кесим юзаси

мм2

Об-ҳаво

коди

Тожланишга қувватнинг нисбий йўқотилиши ∆рк, кВт/км, бир занжирда

ҳаво ҳарорати 0ºС дан юқори бўлганда

ҳаво ҳарорати 0ºС дан паст бўлганда

220

АС-240

0

1,30

1,30

АС-240

2

1,30

1,30

АС-240

4

1.30

1,30

АС-240

6

17,0

6,8

АС-240

8

6,60

34,0

АС-300

0

1,10

1,10

АС-300

2

1,10

1,10

АС-300

4

1,10

1,10

АС-300

6

15,90

6,10

АС-300

8

6,10

32,0

500

3АС-330

0

2,39

2,39

3АС-330

2

2,39

2,39

3АС-330

4

2,39

2,39

3АС-330

6

33,76

10,97

3АС-330

8

10,97

92,42

220

АС-400

0

0,85

0,85

АС-400

2

0,85

0,85

АС-400

4

0,85

0,85

АС-400

6

13,4

3,80

АС-400

8

3,80

45,0

500

3АС-400

0

1,73

1,73

3АС-400

2

1,73

1,73

3АС-400

4

1,73

1,73

3АС-400

6

26,74

7,73

3АС-400

8

7,73

77,91

220

АС-500

0

0,64

0,64

АС-500

2

0,64

0,64

АС-500

4

0,64

0,64

АС-500

6

12,26

2,86

АС-500

8

2,86

42,83

500

3АС-500

0

1,32

1,32

3АС-500

2

1,32

1,32

3АС-500

4

1,32

1,32

3АС-500

6

20,52

5,75

3АС-500

8

5,75

64,24

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110 кВ кучланишли ҲЛ даги тожланишга қувватнинг нисбий йўқотилиши 6-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-жадвал

ҲЛ кучланиши, таянчнинг тури, фазадаги симнинг сони ва кесим юзаси, мм2

Тожланишга қувват йўқотиши, кВт/км, об-ҳавода шароитида

яхши

қуруқ қор

нам ҳаво

совуқ нам ҳаво

110 пўлат-1х120

0,013

0,04

0,17

0,69

110 пўлат/2-1x120

0,015

0,05

0,25

0,93

110 тб-1х120

0,018

0,06

0,30

1,1

110тб/2-1х120

0,020

0,07

0,35

1,21

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда 110/2-1x120 икки занжирли ҲЛ га тўғри келади. Барча ҳолатларда йўқотишлар битта занжир ҳисобига келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Кабелларининг изоляциясидаги электр энергиясининг йўқотишлари ускунани ишлаб чиқарган завод маълумотларига мувофиқ қабул қилинади. Ишлаб чиқарган завод маълумотлари мавжуд бўлмаганда, йўқотишлар 7-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-жадвал

Кабелнинг кесим юзаси мм2

Қуйидаги номинал кучланишда (кВ) кабеллар изоляциясидаги электр энергиясининг йиллик солиштирма йўқотишлари, минг кВт.соат/км. йил

6

10

35

110

10

0,14

0,33

-

-

16

0,17

0,37

-

-

25

0,26

0,55

-

-

35

0,29

0,68

-

-

50

0,33

0,75

-

-

70

0,42

0,86

4,04

-

95

0,55

0,99

4,45

-

120

0,60

1,08

4,66

26,6

150

0,67

1,17

5,26

27,0

185

0,74

1,28

5,46

29,1

240

0,83

1,67

7,12

32,4

300

-

-

-

35,2

400

-

-

-

37,4

500

-

-

-

44,4

625

-

-

-

49,3

800

-

-

-

58,2

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жадвалдаги йўқотишларнинг қиймати бир йил — 365 кун бўлишини ҳисобга олиб келтирилган. Кабиса йилида йўқотишлар ҳисобланганда к = 366/365 коэффициент қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. ҲЛ изоляторлари бўйлаб токнинг сирқишидан ҳосил бўлган электр энергиясининг йўқотилиши 8-жадвалда келтирилган қувватнинг солиштирма йўқотиши ва ҳисоблаш даврида об-ҳаво шароитининг давомийлигидан келиб чиқиб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сирқиш токлари об-ҳавонинг 3 та ҳолатига боғлиқ: 1-ҳолат — намлиги 90 фоиздан кам бўлган яхши об-ҳаво, қуруқ қор, совуқ нам ҳаво, яхлик; 2-ҳолат — ёмғир, ҳўл қор, шудринг, намлиги 90 фоиз ва ундан ортиқ бўлган яхши об-ҳаво; 3-ҳолат — туман.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

8-жадвал

Об-ҳавонинг ҳолати

Қуйидаги кучланишли (кВ) ҲЛ изоляторлари бўйлаб токларнинг сирқишидан ҳосил бўлган қувватнинг солиштирма йўқотишлари, кВт/км

6

10

35

110

220

500

1

0,011

0,017

0,035

0,055

0,069

0,156

2

0,094

0,153

0,324

0,510

0,637

1,440

3

0,154

0,255

0,543

0,850

1,061

2,400

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Подстанцияларнинг ўз эҳтиёжлари учун электр энергиясининг сарфи ўз эҳтиёжлари учун трансформаторларнинг юқори томонида ўрнатилган ҳисобга олиш асбоблари асосида аниқланади. Агар ҳисобга олиш асбоблари ўз эҳтиёжлари учун трансформаторларнинг паст томонига ўрнатилган бўлса, ўз эҳтиёжлари учун трансформаторларидаги техник йўқотишлар ҳисобга олиш асбоблари асосида аниқланган йўқотишларга қўшилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Линиялар, ток ўтказувчи шиналар, трансформаторлар (автотрансформаторлар) чулғамларининг актив қаршиликларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. ҲЛ нинг актив қаршилиги ускунанинг паспорт маълумотига мувофиқ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
—1 км симнинг, унинг ҳарорати 20°С бўлгандаги солиштирма актив қаршилиги, Ом/км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — линиянинг узунлиги, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Θ — таянч даврда симнинг ўртача ҳарорати, °С да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nз — параллел занжирларнинг сони, дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Линиянинг ўртача юкланиши токнинг иқтисодий зичлигидан паст бўлганида (6) — формуладаги симнинг ҳарорати тахминан ҳавонинг ҳароратига тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Симнинг ҳарорати тўғрисидаги маълумот мавжуд бўлмаганда, у 20°С га тенг деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Кабель линияларининг (бундан буён матнда КЛ деб юритилади) актив қаршилиги паспорт маълумотига мувофиқ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ом, (7),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
r0 — 1 км кабелнинг солиштирма актив қаршилиги, Ом/км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — кабелнинг узунлиги, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nз-параллел занжирларнинг сони, дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Ток ўтказувчи шинанинг актив қаршилиги қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρ — ток ўтказувчи шинанинг солиштирма қаршилиги, Ом мм2/м да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l — ток ўтказувчи шинанинг узунлиги, м;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — ток ўтказувчи шинанинг кесим юзаси, мм2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k Қ,Ў — қаршилик ўзгаришини ҳарорат коэффициенти (мис ва алюминий учун k Қ,Ў = 0,004);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Θ — ток ўтказувчи шинанинг қаршилиги ўлчанадиган таянч даврдаги ўртача ҳарорат, ºС да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ток ўтказувчи шинанинг ҳарорати тўғрисидаги маълумот мавжуд бўлмаганда, у 20°С га тенг деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ток ўтказувчи шинанинг паспорт маълумотларида 1 км ток ўтказувчи шина солиштирма актив қаршилигининг қиймати кўрсатилган бўлса, унда актив қаршилик, солиштирма актив қаршилик ва ток ўтказувчи шина узунлиги қийматларининг кўпайтмаси шаклида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Уч фазали икки чулғамли трансформаторнинг актив қаршилиги ускунанинг паспорт маълумотларига мувофиқ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔРҚТ — қисқа туташув қуввати йўқотишлари, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
U Ю ном — юқори чулғамнинг номинал кучланиши, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S ном — уч фазали трансформаторнинг номинал қуввати, мВ А да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уч фазали гуруҳни ташкил этувчи бир фазали икки чулғамли трансформаторлар учун актив қаршилик қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S ном тр — бир фазали икки чулғамли трансформаторнинг номинал қуввати, мВ А.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Юқори, ўрта ва паст кучланишли чулғамларининг қувватлари тенг бўлган уч фазали, уч чулғамли трансформаторнинг (автотрансформаторнинг) актив қаршилиги паспорт маълумотларига мувофиқ қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔР ҚТ Ю-Ў , ΔР ҚТ Ю-П , ΔР ҚТ Ў-П — жуфт чулғамлар учун қисқа туташув қуввати йўқотишлари, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S ном — уч фазали, уч чулғамли трансформаторнинг номинал қуввати, мВ А да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уч чулғамли, уч фазали, чулғамларининг номинал қуввати турли бўлган трансформаторларнинг актив қаршилиги паспорт маълумотларига мувофиқ қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда α — чулғамининг номинал қуввати турли бўлган трансформаторлар қисқа туташув қуввати йўқотишларини юқори кучланишли чулғам қувватига келтиришни ҳисобга оладиган коэффициент:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда U Ю ном, U Ў ном — мос равишда юқори ва ўрта чулғамнинг номинал кучланиши, кВ да.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ускунанинг паспорт маълумотида қисқа туташув йўқотишларининг учтадан битта қиймати мавжуд бўлса, унда актив қаршиликни ҳисоблаш «муфассал актив қаршилик»дан фойдаланиб, кейин уни алмашув схемасининг шохобчалари бўйича мутаносиб бўлиб амалга оширилади. Ушбу мутаносиб қийматлар 9-жадвалда келтирилган чулғамларнинг номинал қувватлари нисбатларидан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муфассал актив қаршилик қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Δ Р ҚТ — юқори кучланиш чулғамининг номинал юкламадаги қисқа туташув йўқотиши, кВт да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-жадвал

Номиналга нисбатан трансформатор чулғамларининг қуввати, %

Актив қаршилик, Ом

S_Ю

S_Ў

S_П

R_Т Ю

R_Т Ў

R_Т П

100

100

100

0,5 R_муф

0,5 R_муф

0,5R_муф

100

67

100

0,5 R_муф

0,75 R_муф

0,5 R_муф

100

100

67

0,5 R_муф

0,5 R_муф

0,75 R_муф

100

67

67

0,55 R_муф

0,82 R_муф

0,82 R_муф

100

100

50

0,5 R_муф

0,5 R_муф

R_муф

100

50

50

0,5 R_муф

R_муф

R_муф

100

100

33

0,5 R_муф

0,5 R_муф

1,5 R_муф

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Уч фазали гуруҳни ташкил этувчи, бир фазали уч чулғамли трансформаторларнинг актив қаршиликлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда S ном тр — гуруҳдаги уч чулғамли бир фазали трансформаторнинг номинал қуввати, мВА.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Ажратилган чулғамли трансформаторларнинг актив қаршилиги ҳар бир чулғам учун алоҳида, паспорт маълумотларига мувофиқ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Электр энергиясининг юклама йўқотишларини ҳисоблаш методлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Электр энергиясининг юклама йўқотишлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаво ва кабель линиялардаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трансформаторлардаги (автотрансформаторлардаги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ток ўтказувчи шиналардаги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
токни чегараловчи реакторлардаги йўқотишларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясининг юклама йўқотишларини ҳисоблаш электр тармоқларнинг алоҳида элементлари бўйича ва умумий тартибда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Электр тармоқларининг алоҳида элементлари бўйича электр энергиясининг юклама йўқотишлари мавжуд маълумотлардан келиб чиқиб, қуйидаги методларнинг биридан фойдаланиб, ҳисобланиши мумкин (методлар ҳисоблаш натижалари аниқлигининг камайиши тартибида келтирилган):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тезкор ҳисоблаш методи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўртача юкламалар методи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Тезкор ҳисоблаш методи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторларда таянч даврда электр энергиясининг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шина ёки икки чулғамли трансформаторнинг актив қаршилиги, Ом да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ij — Δtj вақт оралиғида ўзгармас деб олинадиган ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шина ёки икки чулғамли трансформаторнинг ток юкламаси, А да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pj, Qj — Δtj вақт оралиғида ўзгармас деб олинадиган ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шина ёки икки чулғамли трансформаторнинг актив ва реактив қуввати қийматлари, мос равишда мВт, мВар да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uj — Δtj вақт оралиғида ўзгармас деб олинадиган ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторлардаги кучланиш қиймати, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δtj — R қаршиликка эга бўлган тармоқ элементининг юкламаси ўзгармас деб олинадиган вақт оралиғи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
М — таянч даврдаги Δtj вақт оралиқлари сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автотрансформаторда (уч чулғамли трансформаторда) таянч давр учун электр энергиясининг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– автотрансформаторнинг (уч чулғамли трансформаторнинг) чулғамлари бўйича актив ва реактив қувватларнинг, юклама токларининг Δtj вақт оралиғида ўзгармас деб олинадиган қийматлари, мос равишда мВт, мВар, А да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автотрансформаторнинг (уч чулғамли трансформаторнинг) юқори, ўрта ва паст чулғамлар кучланишларининг Δt вақт оралиғида қийматлари, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автотрансформатор (уч чулғамли трансформатор) чулғамларининг актив қаршиликлари, Ом да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автотрансформаторлар паст томонининг T даврдаги хар бир Δtj вақт оралиғидаги ўлчовлари мавжуд бўлмаганда, электр энергияси йўқотишларини ҳисоблаш юқори ҳамда ўрта кучланишли чулғамларнинг маълумотлари бўйича амалга оширилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч давр учун токни чегараловчи реактордаги электр энергиясининг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ Рн.ТЧР — номинал токда реактор фазасидаги актив қувват йўқотиши қиймати, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iн — номинал токнинг қиймати, А да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ij — Δtj вақт оралиғида ўзгармас деб олинадиган ишчи токнинг қиймати, А да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Ўртача юкламалар методи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторларда таянч даврда электр энергиясининг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔРўрт — ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторларнинг таянч даврдаги ўртача юклама бўйича қувват йўқотилиши қиймати, у 23-формула бўйича аниқланади, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k2ш — таянч давр учун график шакли коэффициентининг квадрати, нисбий бирликда;

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kk — актив ва реактив юкламалар графиклари кўринишларининг фарқини ҳисобга олувчи коэффициент (0,99 га тенг деб олинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — таянч даврдаги соатлар сони, соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
График шакли коэффициентининг квадрати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда kт — графикни тўлдириш коэффициенти қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wо — Т вақтда тармоққа берилган электр энергияси, кВт соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тmax — тармоқнинг энг катта юклама соатлари сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pmax — ўлчовлар натижасида аниқланган амалдаги максимал қувват (электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизими ёки ўлчовлар қайдномаларидан олинган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклама графигини тўлдириш коэффициенти тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаганда, 6 кВ ва ундан юқори кучланишли электр тармоқлар учун kт = 0,7, 1000 В гача кучланишли электр тармоқлар учун kт = 0,5 деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврдаги ўртача юклама бўйича ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторларда қувватнинг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рўрт, Qўрт — Т таянч даврдаги актив ва реактив қувватнинг ўртача қийматлари, мВт, мВар да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tg φ — реактив қувват коэффициенти, нисбий бирликда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uўрт — Т таянч даврдаги ўртача кучланиш, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iўрт — юклама токининг ўртача қиймати, А да (24-формула бўйича аниқланади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — ҲЛ, КЛ, ток ўтказувчи шиналар ёки икки чулғамли трансформаторларнинг актив қаршилиги, Ом да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўртача юклама қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WT — Т таянч даврда тугундаги электр энергиясининг миқдори, кВт соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда автотрансформатордаги (уч чулғамли трансформатордаги) электр энергиянинг юклама йўқотишлари қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔРўрт — таянч даврдаги ўртача юклама учун автотрансформаторда (уч чулғамли трансформаторда) қувват йўқотишлари, кВт да (26-формула бўйича аниқланади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
График шакли коэффициенти 21 ва 22-формулалар бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда, ўртача юкламада автотрансформаторларда (уч чулғамли трансформаторларда) қувватнинг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рўрта АТ(ТР)Ю, Рўрта АТ(ТР)Ў, Рўрта АТ(ТР)П, Qўрта АТ(ТР)Ю, Qўрта АТ(ТР)Ў, Qўрта АТ(ТР)П, Iўрта АТ(ТР)Ю, Iўрта АТ(ТР)Ў, Iўрта АТ(ТР)П,— Т таянч даврда автотрансформаторнинг (уч чулғамли трансформаторнинг) чулғамлари бўйича актив ва реактив қувватларнинг, юклама токларининг ўртача қийматлари, мос равишда мВт, мВар, А да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uўрта АТ(ТР)Ю,Uўрта АТ(ТР)Ў,Uўрта АТ(ТР)П— Т таянч даврдаги автотрансформаторнинг (уч чулғамли трансформаторнинг) юқори, ўрта ва паст чулғамлари бўйича кучланишларининг ўртача қийматлари, кВ да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tg φ — реактив қувват коэффициенти, нисбий бирликда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rўрта АТ(ТР)Ю, Rўрта АТ(ТР)Ў, Rўрта АТ(ТР)П,—автотрансформатор чулғамларининг актив қаршиликлари, Ом да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўртача юклама ҳар бир чулғам учун алоҳида 24-формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автотрансформаторларнинг T таянч даврдаги паст томони ўлчовлари мавжуд бўлмаганда, юқори ҳамда ўрта кучланиш чулғамларининг маълумотлари бўйича электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т таянч даврда токни чегараловчи реакторда ўртача ишчи токдан фойдаланиб электр энергиясининг юклама йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Δ Р Ю. ТЧР ўрт — таянч даврда тугунларнинг ўртача юкламаларида токни чегараловчи реактордаги қувват йўқотиши, кВт да (28-формула бўйича аниқланади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
График шаклининг коэффициенти 21 ва 22-формулалар бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда, ўртача юкламада токни чегараловчи реакторда қувватнинг юклама йўқотиши қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Iўрт — Т таянч даврда ишчи токнинг ўртача қиймати, А да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўртача юклама 24-формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Схемалар ҳамда тармоқ юкламалари тўғрисидаги мавжуд ахборотлар ҳажмидан келиб чиқиб, электр энергиясининг электр тармоқларда юклама йўқотишларини умумий ҳисоблаш қуйидаги методлардан бирини қўллаган ҳолда амалга оширилиши мумкин (методлар ҳисоблаш натижалари аниқлигининг камайиши тартибида келтирилган):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) тезкор ҳисоблаш методи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) ҳисобланган суткалар методи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) ўртача юкламалар методи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) қувватнинг энг катта йўқотиш соатлари сони методи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) тармоқ схемалари ва юкламалари тўғрисидаги умумлаштирилган маълумот бўйича йўқотишларни баҳолаш методи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергияси йўқотишларини ҳисоблаш учун 1 — 4 методлардан фойдаланиладиганда, тармоқдаги қувват йўқотишлари, берилган тармоқ схемаси ва ўлчовлар ёки электротехникага оид ҳисоблашлар ёрдамида аниқланган электр тармоқ элементларининг юкламалари асосида ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 — 4 методлар бўйича электр энергиясининг йўқотишлари ҳисоблаш даврининг ҳар бир ойи учун шу ойга мос бўлган тармоқ схемаси ҳисобга олган ҳолда, ҳисобланиши мумкин. Тармоқ схемаларини ўзгармас деб олиб, йўқотишларни бир неча ойларни ўз ичига олган ҳисоблаш оралиқлари учун ҳисоблашга йўл қўйилади. Таянч давр учун электр энергиясининг йўқотишлари, таянч даврга кирувчи ойлар (ҳисоблаш оралиқлари) йўқотишлари йиғиндиси сифатида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Тезкор ҳисоблаш методи электр энергиясининг йўқотишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблашни назарда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — тармоқ элементларининг сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δtij — Ri қаршиликка эга бўлган i-чи тармоқ элементининг I ij ток юкламаси ўзгармас деб олинган вақт оралиғи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — вақт оралиқлари сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тармоқ элементларининг ток юкламалари диспетчерлик қайдномалари, телеўлчовлар бўйича тезкор ўлчов комплекслари ва электр энергиясини ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизими маълумотлари асосида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Ҳисобланган суткалар методи электр энергиясининг йўқотишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблашни назарда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔWсут — тармоққа ўртача суткалик W ўрт.сут электр энергияси берилганда ва узеллардаги юклама графиклари шакли назорат ўлчовларига мувофиқ бўлгандаги ҳисобланаётган ойнинг суткалик электр энергияси йўқотиши, кВт соат да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kл — 110 кВ ва ундан юқори кучланишли линиялар учун 1,02 га тенг ва ундан паст кучланишли линиялар учун 1,0 га деб олинадиган, ҲЛ арматураси таъсиридаги йўқотишни ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
к2ш.о— тармоққа электр энергиясини суткалик бериш графиги шакли коэффициентининг квадрати (миқдорларининг сони, назорат ўлчовлари ойидаги кунлар сонига тенг бўлган график);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кэкв j — қуйидаги формула бўйича аниқланадиган j-чи ҳисоблаш оралиғидаги кунларнинг эквивалент сони:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WОi — КОi кунлар сонидан иборат i-чи ойда тармоққа берилган электр энергияси, кВт соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W о.т. — таянч ойида тармоққа берилган электр энергияси, кВт соат да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Njj-чи ҳисоблаш оралиғидаги ойлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир ойлик электр энергияси йўқотишларини ҳисоблашда К экв j = К о i деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисобланаётган сутка учун электр энергиясининг йўқотишлари (ΔWсут), ҳисобланаётган сутканинг ҳар бир соати учун ҳисобланган қувват йўқотишлари йиғиндиси кўринишида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда электр энергиясининг йўқотишлари, йилнинг барча ҳисоблаш оралиқлардаги йўқотишларнинг йиғиндиси кўринишида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясининг йиллик йўқотишларини, 31-формулада Nj =12 деб олиниб, қишки назорат ўлчовлар куни учун ΔW сут ни ҳисоблаб, аниқлашга рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Коэффициент (к2ш.о) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wi — ойнинг i-чи кунидаги тармоққа берилган электр энергияси, кВт соат да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Км — ойдаги кунлар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ойнинг ҳар бир суткасида тармоққа берилган электр энергияси тўғрисидаги маълумот мавжуд бўлмаганда, к2ш.о коэффициент қуйидаги формула бўйича аниқланади:

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ки, Кн.и — ойдаги иш ва ишланмайдиган кунлари сони (КО = Ки + К н.и);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kw — ўртача ишланмайдиган кун ва ўртача иш кунларида истеъмол қилинган энергия қийматининг нисбати kw = W н.и/Wи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Ўртача юкламалар методи электр энергиясининг йўқотишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблашни назарда тутади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ Рўрт — тугунларнинг ҳисоблаш оралиғидаги ўртача юкламаларида тармоқдаги қувват йўқотиши, кВт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kш2 — ҳисоблаш оралиғида тармоқнинг жамланган юкламаси графиги шакли коэффициентининг квадрати:

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kk — тармоқнинг ҳар хил шохобчалари актив ва реактив юкламалари графикларининг шакли ҳар хиллигини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tjj-чи ҳисоблаш интервалининг давомийлиги, соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоб даври оралиғи учун тармоқнинг жамланган юкламаси графиги шакли коэффициентининг квадрати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рj — графикнинг давомийлиги Δti бўлган i-чи поғонасидаги юклама миқдори, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — ҳисоб даври оралиғидаги график поғоналарининг сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pўрт — ҳисоблаш интервалидаги тармоқнинг ўртача юкламаси, кВт да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34-формулада kk коэффициент 0,99 га тенг деб олинади. 6-10 кВ тармоқлар ва 35 кВ радиал линиялар учун 35-формулада Pi ва Pўрт қийматларнинг ўрнига бошланғич участканинг Ii ва Iўрт токлари қийматларидан фойдаланиш мумкин. Бунда kk коэффициент 1,02 га тенг деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш оралиғи учун график шакли коэффициентининг квадратини қуйидаги формула бўйича аниқлаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35-формула бўйича ҳисобланган назорат ўлчовлари кунининг суткалик графиги шакли коэффициентининг квадрати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тармоққа ойлик электр энергиясини бериш графиги (миқдорларининг сони, ҳисоблаш оралиғидаги ойлар сонига тенг бўлган график) шакли коэффициентининг квадрати, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WОi — ҳисоблаш оралиғининг i-чи ойида тармоққа берилган электр энергияси, кВт соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wўрт.ой — ҳисоблаш оралиғи ойларида тармоққа берилган ўртача ойлик электр энергияси, кВт соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир ой учун йўқотишлар ҳисоблаганда = 1 деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклама графиги мавжуд бўлмаганда қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тармоқнинг умумий юкламаси графигини тўлдириш коэффициенти kт қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wб — Т вақтда тармоққа берилган электр энергия, кВт соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тmax — тармоқнинг энг катта юкламаси соатларининг сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pmax — ўлчовлар натижасида аниқланган (электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизими ёки ўлчовлар ведомостларидан олинган) амалдаги максимал қувват.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i-чи тугуннинг ўртача юкламаси қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Wi — Т вақт ичида i-чи тугунда истеъмол қилинган (ишлаб чиқарилган) электр энергияси, кВт соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Қувватнинг энг катта йўқотиш соатлари сони методи электр энергиясининг йўқотишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблашни назарда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(41),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔPmax — тармоқнинг максимал юклама режимида қувват йўқотиши, кВт да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τн — тармоқнинг умумий юклама графики бўйича аниқланган, ҳисоблаш интервалида қувватнинг энг катта йўқотиш соатларининг нисбий сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қувватнинг энг катта йўқотиш соатларининг нисбий сони қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Р max — Рi нинг ҳисоблаш интервалидаги m та қийматлар ичидаги энг катта қиймати, кВт да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Коэффициент kk 41-формулада 1,03 га тенг деб олинади. 6-10 кВ тармоқлар ва 35 кВ радиал линиялар учун 42-формулада Pi ва Рmax қийматлари ўрнига бошланғич участка токининг қиймати Ii ва Imax дан фойдаланиш мумкин. Бунда коэффициент kk = 1,0 деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш интервалидаги қувватнинг энг катта йўқотиш соатларининг нисбий сонини қуйидаги формула бўйича аниқлаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τс — назорат ўлчовлари кунининг суткалик графики учун 42-формула бўйича аниқланган қувватнинг энг катта йўқотиш соатларининг нисбий сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τм ва τN — қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Wҳ.о — ҳисобот ойида тармоққа берилган электр энергияси, кВт соатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир ой учун ҳисобланганда τN = 1 деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклама графики мавжуд бўлмаганда τн миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Электр энергиясининг технологик йўқотилишларини тармоқ схемалари ва юкламалари тўғрисидаги умумлаштирилган маълумотга боғлиқлиги асосида баҳолаш методи кучланиши 10, 6 ва 0,4 кВ бўлган электр тармоқларда қўлланилади. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тармоқлар мажмуасида электр энергиясининг йўқотилишларини регрессион моделлардан фойдаланиб ҳисоблаш (10, 6 ва 0,4 кВ кВ бўлган электр тармоқларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр энергиясининг технологик йўқотилишини тармоқ схемалари ва юкламалари тўғрисидаги умумлаштирилган маълумотга боғлиқлиги асосида баҳолаш (0,4 кВ бўлган электр тармоқларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
линияларда электр энергиясининг йўқотилишини кучланишнинг пасайишига боғлиқ равишда ҳисоблаш (0,4 кВ бўлган электр тармоқларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қувват ва электр энергиясини йўқотилишларини электр тармоғи схемаси ва режими параметрларидан фойдаланиб, уларнинг элементлари бўйича ҳисоблаш (0,4 кВ бўлган электр тармоқларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Тармоқлар мажмуасида электр энергиясининг йўқотилишларини регрессион моделлардан фойдаланиб ҳисоблаш кучланиши 10, 6 ва 0,4 кВ бўлган линиялар ва 10, 6 кВ бўлган трансформаторлар ҳамда кучланиши 0,4 кВ бўлган «қишлоқ» ва «шаҳар» туридаги электр тармоқлари мажмуаси учун алоҳида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 10 кВ бўлган линияларда йўқотишларни линияларнинг умумий узунлиги ва умумий қаршилиги бўйича ҳисоблаш қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nтр– мазкур тармоқлар мажмуасидан электр энергияси олаётган трансформаторлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сутка давомида тармоқлар мажмуасига берилган актив энергия ва энергия йўқотилиши, мВт соат да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nфид— тармоқлар мажмуасидаги фидерлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L0— тармоқлар мажмуасидаги линиялар узунлигининг йиғиндиси, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rум— мазкур тармоқларнинг умумий қаршилиги, Ом да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соsØ —мазкур тармоқлар мажмуаси учун соsØнинг ўртача қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ҳолатда ёки ёки (48),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nв— тармоқлар мажмуаси барча фидерлар шохобчаларининг сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ri нчи шохобчанинг қаршилиги, Ом да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 10-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

10- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500‎ 500 — 1000‎
В0 0,0004400‎ 0,0005739‎ 0,0006738‎
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10 кВ бўлган линияларнинг эквивалент қаршилиги бўйича электр энергиясининг йўқотилишларини ҳисоблаш қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 11-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

11- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500‎ 500 — 1000‎
В0 0,000995 0,000965 0,000935
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 10 кВ бўлган трансформаторларда электр энергиясининг йўқотилишларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича амалга оширилади (МВт соатда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Sўрн— мажмуадаги 10/0,4 кВ трансформаторларнинг ўрнатилган қуввати йиғиндиси, кВА да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 12-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

12- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500‎ 500 — 1000‎
В0 4,597 5,361 5,361
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СЮ йўқотишларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича амалга оширилади (МВт соатда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 13-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

13- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500
ВО 0,000472 0,000458
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 6 кВ бўлган линияларда йўқотишларни линияларнинг умумий узунлиги ва умумий қаршилиги бўйича ҳисоблаш қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52-формула учун В0 нинг Nфнд ҳисобланаётган мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 14-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

14- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500
ВО 0,0006973 0,0007335
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 6 кВ бўлган трансформаторларда электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича амалга оширилади (МВт соатда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 15-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

15- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 500 — 5000‎
В0 2,8685 2,5146
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СЮ йўқотишларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича амалга оширилади (МВт соатда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 16-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

16- жадвал‎

Nфид 10 — 50‎ 50 — 500‎
ВО 0,0005532 0,0004586
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 0,4 кВ бўлган «қишлоқ» туридаги тармоқлар мажмуаси бўйича электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблаш қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rотп — кўриб чиқилаётган тармоқлар мажмуасидаги шохобчалар (таянчдан уйнинг киришигача бўлган қисми) қаршиликларининг йиғиндиси, Ом да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nn — тармоқлар мажмуасидаги истеъмолчилар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nэф — тармоқлар мажмуасидаги уч фазали истеъмолчилар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 17-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

17- жадвал‎

Nфид 100 — 250‎ 250 — 800‎ 800 — 2000 2000 — 5000 >5000
В0 0,14055‎ 0,12025‎ 0,10448 0,091625 0,081014
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 0,4 кВ бўлган «шаҳар» туридаги тармоқлар мажмуаси бўйича электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблаш уйлар орасидаги линияларининг умумий қаршилиги Rум.уо Ом дан келиб чиқиб, қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки (56)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Nш — тармоқлар мажмуаси барча фидерларининг уйлар оралиғидаги линияларининг шохобчалари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ri — i-нч ишохобчанинг қаршилиги, Ом да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lум.уо — тармоқлар мажмуаси барча фидерларининг уйлар оралиғидаги линияларининг умумий узунлиги, км да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 0,4 кВ бўлган «шаҳар» туридаги тармоқлар мажмуаси бўйича электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблаш қуйидаги формулага асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57-формула учун В0 нинг ҳисобланаётган Nфнд мажмуаси ҳажмига боғлиқ қиймати 18-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

18- жадвал‎

Nфид 100 — 200 200 — 500‎ 500 — 1000‎ 1000 — 2000‎ 2000 — 5000 >5000
В0 0,75107 0,9054‎ 1,096‎ 1,2848‎ 1,5622 1,8616
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Электр энергиясининг йўқотилишларини тармоқ схемалари ва юкламалари тўғрисидаги умумлаштирилган маълумотларга боғлиқлиги асосида баҳолаш методига мувофиқ «Д» кун(лар) даврида, бош участкаларининг ўртача кўндаланг кесими Fб ўрт, мм2 бўлган 0,4 кВ ли N та линияларга W0,4 минг кВт соат электр энергияси берилганда, электр энергиясининг йўқотилишлари қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lэкв — линияларнинг умумий эквивалент узунлиги, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tg φ — реактив қувватнинг ўртача коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k 0,4 — линия узунлиги бўйича юкламанинг тақсимланиши характери ва фазалардаги юкламаларнинг бир хил эмаслигини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dн — ТП дан 1 ва 2-таянчлар оралиғига тенг масофада истеъмол қилинаётган электр энергиясининг 0,4 кВ ли тармоққа берилган умумий электр энергиясидаги улуши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тармоқ схемалари ва юкламалари тўғрисидаги умумлаштирилган маълумотлар бўйича электр энергиясининг йўқотишларини баҳолаш методи умумий сони 100 та ва ундан ортиқ кучланиши 6-10/0,4 кВ бўлган ТП дан тарқалган линиялар жамланмасидаги электр энергиясининг йўқотишларини ҳисоблаш учун қўлланилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кичикроқ ҳажмдаги электр тармоқлари учун қуйидагилар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қувват ва электр энергиясининг йўқотишларини, электр тармоғи ва унинг режим параметрларидан фойдаланиб, элементлари бўйича ҳисоблаш методи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ ли линиялардаги электр энергиясининг йўқотишларини кучланишнинг пасайиши миқдорига боғлиқ ҳолда ҳисоблаш методи (63 — 65-формулалар бўйича).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N та линиялар йиғиндисининг эквивалент узунлиги қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lм — 0,4кВ N та линиялар магистраллари узунлигининг йиғиндиси, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L 2-3 — 0,4 кВN та линиялар икки ва уч фазали шохобчалари узунлигининг йиғиндиси, км да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L1 — 0,4 кВ ли N та линиялар бир фазали шохобчалари узунлигини йиғиндиси, км да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 0,4 кВ бўлган битта линия магистралини аниқлашда 6-10/0,4 кВ ТП дан уч фазали ёки икки фазали линияларгача уланган энг узоқдаги истеъмолчигача бўлган масофа ҳисобга олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
линиялар узунлиги эквивалентнинг йиғиндисини аниқлашда шохобчанинг узунлигига кўп хонадонли уй-жойларнинг уй-жойнинг умумий фойдаланишидаги электр тармоқлари (шунингдек, уй-жой ичидаги электр тармоқлари), уй-жойлардаги шохобчалар, агар тармоқнинг мансублик чегараси таянчда бўлса, киритилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Магистралда ёки шохобчаларда алюминий, пўлат ва мисли симлар мавжуд бўлганда 59-формулага қуйидаги формула бўйича аниқланадиган линиялар узунлиги қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Lа, Lп, Lмис — алюминий, пўлат ва мисли симларнинг мос узунликлари, км да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Коэффициент k0,4 қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(61),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dp — 0,4 кВ тармоққа берилган умумий электр энергиясига нисбатан аҳолига берилган электр энергиясининг улуши, нисбий бирликда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ku — 400/230 В бўлган линия учун 1 га тенг ва 220/127 В бўлган линия учун 3 га тенг деб олинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fб ўрт коэффициент қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(62),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fri — i-чи линиянинг бошланғич участкаси кесимининг юзаси, мм2 да;

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lri — i-чи линия бошланғич участкасининг узунлиги, км да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Графикни тўлдириш коэффициенти ва (ёки) реактив қувват коэффициенти тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаганда kт = 0,5 ва tg φ = 0,6 деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ бўлган линияларга бериладиган электр энергияси ҳисобга олинмаганда унинг қиймати 6-10 кВ ли тармоққа берилган энергиядан 6 — 10 кВ ускуналардаги йўқотишларни, 6-10/0,4 кВ ли ТП ларга берилган энергияни ТП нинг шиналарига уланган истеъмолчиларга берилган энергияни ҳамда истеъмолчилар балансидаги 0,4 кВ ли линияларга берилган энергияни айириб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Кучланиши 0,4 кВ бўлган линияларда электр энергиясининг йўқотишларини кучланишнинг пасайиши қийматига боғлиқлиги ҳолда ҳисоблаш методини қўллаш учун максимал юклама режимида ТП шиналаридаги ва магистрал линиянинг узоқ нуқтасидаги фаза кучланишлари ўлчанади. Ўлчаш маълумотлари бўйича кучланиш йўқолишлари (ΔU) 6-10/0,4 кВ ТП нинг 0,4 кВ ли шиналаридаги фаза кучланишининг ўртача қийматига нисбатан абсолют ва нисбий (фоиздаги) қийматлари аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ кучланишли линиядаги электр энергияси йўқотилиши (тармоққа берилган электр энергиясининг қийматидан (фоизда) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(63),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔU — тармоқнинг максимал юкламасида ТП шиналаридан энг узоқ электр қабул қилгичгача кучланишнинг йўқотилиши, фоизда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кнт — юкламанинг фазалар бўйича нотекис тақсимланишини ҳисобга олувчи коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ТП нинг шиналарида ўлчанган фаза кучланишининг даражалари ҳар хил бўлса, ΔU ни аниқлашда ТП нинг шиналаридаги учта ўлчанган кучланишнинг ўртача арифметик қиймати қабул қилинади. Агар юкламанинг максимал қийматида магистрал линиянинг энг узоқ нуқтасидаги уч фазалик киришида фаза кучланиши ўлчанган бўлса, ҳисоблаш учун учта ўлчанган қийматлардан энг кичиги қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кнт коэффициенти қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(64),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iа, Iв, Iс — фазаларнинг ўлчанган ток юкламалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rн/Rф — ноль ва фаза симлари қаршиликларининг нисбати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фазаларнинг ток юкламалари тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rн/Rф = 1 бўлган линиялар учун Кнт = 1,13;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rн/Rф = 2 бўлган линиялар учун Кнт = 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τ/Тмакс нисбати 19-жадвалга мувофиқ қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

19-жадвал

Тмакс, соат

2000

3000

4000

5000

6000

τ/Тмакс

0,46

0,52

0,6

0,72

0,77

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ ли К та линияларидаги электр энергиясининг нисбий йўқотишлари қуйидаги формула бўйича аниқланади (фоизда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(65),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 65-формула бўйича аниқланадиган i-чи линиядаги электр энергиясининг нисбий йўқотишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ii — i-чи линиянинг бош участкасидаги максимал юклама.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 кВ электр тармоқларда электр энергияси йўқотишларини аниқ ҳисоблаш учун бошланғич ахборотлар етарли даражада мавжуд бўлганда 0,4 кВ кучланишли алоҳида линияларда электр энергияси йўқотишларини ҳисоблашда қувват ва электр энергияси йўқотишларини электр тармоғи схемаси ва режими параметрларидан фойдаланиб, унинг элементлари бўйича ҳисоблаш методини қўллаш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кучланиши 0,4 кВ бўлган линияларда электр энергияси йўқотишларини кучланишнинг пасайишига боғлиқ ҳолда ҳамда қувват ва электр энергиясининг йўқотишлари элементлари бўйича ҳисоблашни электр тармоғи схемаси ва режими параметрларидан фойдаланиб, ихтиёрий танлаб олинган 0,4 кВ тақсимлаш линиялари бўйича амалга оширишга йўл қўйилади. Бунда, кучланиши 0,4 кВ бўлган линияларнинг умумий сони 100 тадан ортиқ 6-10/0,4 кВ ТП ларнинг камида 20% дан таъминланаётган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишларни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлар (ΔWҳато.Т) бутун электр тармоғи бўйича электр энергияси нобалансининг чегаравий қиймати сифатида таянч давр маълумотларидан келиб чиқиб, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
δi (δj) — электр тармоғи бўйлаб қабул қилинган (берилган) актив электр энергияси ўлчов каналининг хатолиги, % да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wi (Wj) — электр тармоғи бўйлаб ўлчов каналларида қайд қилинган, қабул қилинган (берилган) актив электр энергия, минг кВт соатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n –электр энергиясининг қабул қилинишини қайд этувчи ҳисобга олиш нуқталаринг сони, дона;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — электр энергиясининг берилишини қайд этувчи ҳисобга олиш нуқталаринг сони, дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда ҳудудий электр тармоқлари корхоналари учун электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ электр энергиясининг нисбий йўқотишлари қуйидагига тенг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(67),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда Wтб.Т — таянч даврда бутун электр тармоғи бўйича тармоққа берилган электр энергияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч даврда магистраль электр тармоқлари корхоналари учун электр энергиясини ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ электр энергиясининг нисбий йўқотишлари қуйидагига тенг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(68),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, Wбер.Т — таянч даврда бутун электр тармоғи бўйича тармоқдан берилган электр энергияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Актив электр энергияси ўлчаш каналининг рухсат этилган нисбий хатолиги миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(69),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— нормал шароитларда ҳисобга олиш асбоби, ТТ ва КТ нинг рухсат этилган хатоликлари (аниқлик класси қиймати бўйича қабул қилинади), % да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
δЛ — ҳисобга олиш асбобларининг КТ ларга уланган линияларидаги рухсат этилган кучланиш йўқотишларининг чегараси, % да.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ кучланиш даражалари бўйича электр энергиясининг йўқотишлари таянч ва ҳисоб даврларида кучланиш даражалари бўйича тармоққа берилган электр энергиясига мутаносиб равишда тақсимланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Агар таянч даврдаги электр энергиясининг ҳисобланган технологик йўқотишларидан амалдаги технологик йўқотишлар кичик ёки унга тенг бўлса, ҳисоб даври учун электр энергиясини узатишда унинг ҳисобга олиш тизимининг рухсат этилган хатоликлари билан боғлиқ йўқотишлари ҳажми (∆Wхато.Ҳ) нолга тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр энергиясини электр тармоқлари бўйлаб узатиш ва тақсимлашда технологик йўқотишларнинг нормативларини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги йўриқномага илова
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Трансформатор подстанцияларнинг ўз эҳтиёжлари учун электр энергиясини сарфлайдиган элементларининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НОМЕНКЛАТУРАСИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Номенклатура қуйидаги мақсадлар учун электр энергиясининг сарфини назарда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трансформаторларни ва автотрансформаторларни совитиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
хоналарни (тезкор бошқариш, тезкор чиқиш бригадалари, аккумулятор ва компрессор хоналарини, шунингдек ёпиқ тақсимлаш қурилмаларини, ўт ўчириш насос станциясини, синхрон компенсаторлар ёрдамчи тузилмаларининг биносини, қоровулхонани) иситиш, ёритиш ва шамоллатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳудудни ёритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аккумулятор батареяларини зарядлаш-зарядлаб олиш қурилмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тезкор занжирларнинг ва бошқарув занжирларининг таъминоти (ўзгарувчан тезкор токли подстанцияларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ташқи комплект тақсимловчи қурилма ячейкаларини (реле ҳимояси ва автоматикаси аппаратураси, ҳисобга олиш асбоблари ва ўчиргичлари билан) ҳамда ташқи ўрнатиладиган реле шкафларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трансформатор подстанциялари эксплуатациясининг алоҳида шароитлари билан боғлиқ электр қабул қилгичларнинг электр энергияси сарфи (бошқарув шити хонасидаги кондиционерлар, ўт ўчириш тизимининг сув таъминоти технологик қудуқлари насосларининг таъминоти);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мойли ўчиргичлар юритмаларини ва бакларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлгичлар ва қисқа туташтиргичларнинг юритмаларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кучланиш остида ростлаш алмашлаб улагичлари тузилмаларининг юритмалари ва мой бакларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ажратгичларнинг электродвигателли юритмаларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иситилмаётган хоналардаги электр энергиясини ҳисобга олиш асбобларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаволи ўчиргичларнинг агрегат шкафларини ва бошқариш шкафларини иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
компрессорларнинг таъминоти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаво йиғгичларни иситиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
синхрон компенсаторнинг ёрдамчи қурилмалари (мойли, циркуляция ва дренаж насослари, задвижкалар, автоматика);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
телемеханика ва алоқа аппаратурасининг электр таъминоти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эксплуатация жараёнида бажариладиган кичик ҳажмдаги таъмирлаш ишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дренаж насослари, кучланиш остида ростлаш қурилмалари, дистилляторлар, майда дастгоҳ ва мосламалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Номенклатурага хўжалик эҳтиёжлари учун электр энергиясини сарфлайдиган элементлар киритилиши тақиқланади.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 13-сон, 211-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 16.07.2018 й., 10/18/2871-1/1512-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон; 28.08.2024 й., 10/24/3551/0660-сон)