27.12.2024 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 3593
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining buyrugʻi, 27.12.2024 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 3593
Kuchga kirish sanasi
01.01.2025
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobi milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ni tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 27-dekabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3593]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma” 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq 2025-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vazir D. KUCHKAROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 14-noyabr,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-noyabrdagi 191-son buyrugʻiga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur Buxgalteriya hisobining milliy standarti (bundan buyon matnda BHMS deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasida buxgalteriya hisobini normativ tartibga solish elementi boʻlib hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur BHMS xoʻjalik yurituvchi subyektlar (bundan budjet tashkilotlari va nobank kredit tashkilotlari mustasno) (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) tomonidan buxgalteriya hisobini tashkil etish tartibini belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur BHMSda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buxgalteriya hisobvaragʻi (bundan buyon matnda hisobvaraq deb yuritiladi) — iqtisodiy resurslarning holati va harakati haqidagi buxgalteriya axborotini qayd etish hamda saqlash uslubi va ularga boʻlgan talablar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy hisobvaraqlar — buxgalteriya balansida aks ettiriladigan va hisobot davri oxiriga saldoga ega boʻlgan hisobvaraqlar. Doimiy hisobvaraqlar aktiv, passiv, kontr-aktiv va kontr-passivlarga boʻlinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aktiv hisobvaraqlar (A) — aktivlarni aks ettirishga moʻljallangan hisobvaraqlar boʻlib, unda iqtisodiy resurslarning qoldigʻi va koʻpayishi hisobvaraqning debetida, kamayishi esa krediti boʻyicha aks ettiriladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
passiv hisobvaraqlar (P) — majburiyat va xususiy kapitalni aks ettirishga moʻljallangan hisobvaraqlar boʻlib, unda majburiyat va xususiy kapitalning qoldigʻi va koʻpayishi hisobvaraqning krediti boʻyicha, kamayishi esa debeti boʻyicha aks ettiriladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kontr-aktiv hisobvaraqlar (KA) — mazkur hisobvaraq bilan bogʻliq boʻlgan aktiv hisobvaraqning saldosidan chegiriladigan moliyaviy hisobotda aktivning sof qiymatini aks ettiruvchi hisobvaraqdir;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kontr-passiv hisobvaraqlar (KP) — mazkur hisobvaraq bilan bogʻliq boʻlgan passiv hisobvaraqning saldosidan chegiriladigan moliyaviy hisobotda majburiyat yoki xususiy kapitalning sof qiymatini aks ettiruvchi hisobvaraqdir;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tranzit hisobvaraqlar (T) — hisobot davrida foydalaniladigan va hisobot davri oxiriga saldoga ega boʻlmaydigan daromadlar va xarajatlarning vaqtinchalik hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
balansdan tashqari hisobvaraqlar (BT) — tashkilotga qarashli boʻlmagan, lekin vaqtinchalik tasarrufida boʻlgan, aktivlarning mavjudligi va harakati, shartli huquqlar va majburiyatlar haqidagi axborotni umumlashtirishga moʻljallangan hisobvaraqlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Tashkilotlar mazkur BHMSning 1-ilovasidagi buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi asosida moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalari boʻyicha buxgalteriya hisobining ishchi hisobvaraqlar rejasini tuzadi. Ishchi hisobvaraqlar rejasi tashkilotning hisob siyosatida aks ettirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi moliyaviy hisobotning aktiv, majburiyat, xususiy kapital, daromad va xarajat kabi guruhlashtirilgan elementlari hamda balansdan tashqari hisobvaraqlardan iborat.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Tashkilotlar mazkur BHMSning 2-ilovasidagi yoʻriqnomaga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
HISOBVARAQLAR REJASI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Hisobvaraqlar raqami

Hisobvaraqlar nomi

Hisobvaraqlar turi

1-BOB. AKTIVLAR

1-§. Uzoq muddatli aktivlar

0100

Asosiy vositalar

A

0110

Yer

0111

Yerni obodonlashtirish

0112

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish

0120

Binolar, inshootlar va uzatuvchi moslamalar

0130

Mashina va asbob-uskunalar

0140

Mebel va ofis jihozlari

0150

Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasi

0160

Transport vositalari

0170

Ishchi va mahsuldor hayvonlar

0180

Koʻp yillik oʻsimliklar

0190

Boshqa asosiy vositalar

0199

Konservatsiya qilingan asosiy vositalar

0200

Asosiy vositalarning eskirishi

KA

0211

Yerni obodonlashtirishning eskirishi

0212

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirishning eskirishi

0220

Bino, inshoot va uzatuvchi moslamalarning eskirishi

0230

Mashina va asbob-uskunalarning eskirishi

0240

Mebel va ofis jihozlarining eskirishi

0250

Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasining eskirishi

0260

Transport vositalarining eskirishi

0270

Ishchi hayvonlarning eskirishi

0280

Koʻp yillik oʻsimliklarning eskirishi

0290

Boshqa asosiy vositalarning eskirishi

0299

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarning eskirishi

0300

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar

A

0310

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar

0400

Nomoddiy aktivlar

A

0410

Patentlar, litsenziyalar va nou-xau

0420

Savdo markalari, tovar belgilari va sanoat namunalari

0430

Dasturiy taʼminot

0440

Yer va tabiat resurslaridan foydalanish huquqlari

0460

Franshizing

0470

Mualliflik huquqlari

0480

Gudvill

0490

Boshqa nomoddiy aktivlar

0500

Nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi

KA

0510

Patentlar, litsenziyalar va nou-xauning amortizatsiyasi

0520

Savdo markalari, tovar belgilari va sanoat namunalarining amortizatsiyasi

0530

Dasturiy taʼminotning amortizatsiyasi

0540

Yer va tabiat resurslaridan foydalanish huquqlarining amortizatsiyasi

0560

Franshizing amortizatsiyasi

0570

Mualliflik huquqlarining amortizatsiyasi

0590

Boshqa nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi

0600

Uzoq muddatli investitsiyalar

A

0610

Qimmatli qogʻozlar

0620

Shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar

0630

Qaram xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar

0640

Chet el kapitali ishtirokidagi tashkilotlarga investitsiyalar

0690

Boshqa uzoq muddatli investitsiyalar

0700

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar

A

0710

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — mahalliy

0720

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — xorijiy

0800

Kapital qoʻyilmalar

A

0810

Tugallanmagan qurilish

0820

Asosiy vositalarni xarid qilish

0830

Nomoddiy aktivlarni xarid qilish

0840

Asosiy podani tashkil qilish

0850

Yerni obodonlashtirishga kapital qoʻyilmalar

0860

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar

0870

Operativ ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar

0890

Boshqa kapital qoʻyilmalar

0900

Uzoq muddatli debitorlik qarzlari va kechiktirilgan xarajatlar

A

0910

Olingan veksellar

0920

Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar

0930

Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari

0940

Boshqa uzoq muddatli debitorlik qarzlar

0950

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi

0960

Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar

0990

Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar

2-§. Joriy aktivlar

1000

Materiallar

A

1010

Xom ashyo va materiallar

1020

Sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi buyumlar

1030

Yoqilgʻilar

1040

Ehtiyot qismlar

1050

Qurilish materiallari

1060

Tara

1070

Chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar

1080

Inventar va xoʻjalik jihozlari

1090

Boshqa materiallar

1100

Oʻstirishdagi va boquvdagi hayvonlar

A

1110

Oʻstirishdagi hayvonlar

1120

Boʻrdoqidagi hayvonlar

1200

1300

1400

1500

Materiallarni tayyorlash va xarid qilish

A

1510

Materiallarni tayyorlash va xarid qilish

1600

Materiallar qiymatidagi farqlar

A

1610

Materiallar qiymatidagi farqlar

1700

1800

1900

2000

Asosiy ishlab chiqarish

A

2010

Asosiy ishlab chiqarish

2100

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar

A

2110

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar

2200

2300

Yordamchi ishlab chiqarish

A

2310

Yordamchi ishlab chiqarish

2400

2500

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari

A

2510

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari

2600

Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar

A

2610

Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar

2700

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar

A

2710

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar

2800

Tayyor mahsulotlar

A

2810

Ombordagi tayyor mahsulotlar

2820

Koʻrgazmadagi tayyor mahsulotlar

2830

Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tayyor mahsulotlar

2900

Tovarlar

A

2910

Ombordagi tovarlar

2920

Chakana savdodagi tovarlar

2930

Koʻrgazmadagi tovarlar

2940

Prokatdagi buyumlar

2950

Tovarlar bilan band va boʻsh taralar

2960

Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tovarlar

2970

Yoʻldagi tovarlar

2980

Savdo ustamasi

KA

2990

Boshqa tovarlar

3000

3100

Kelgusi davr xarajatlari — joriy qismi

A

3110

Oldindan toʻlangan operativ ijara haqi

3120

Oldindan toʻlangan xizmat haqi

3190

Boshqa kelgusi davr xarajatlari

3200

Kechiktirilgan xarajatlar — joriy qismi

A

3210

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi

3220

Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar

3290

Boshqa kechiktirilgan xarajatlar

3300

3400

3500

3600

3700

3800

3900

4000

Olinadigan joriy toʻlovlar

A

4010

Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar

4020

Olingan veksellar

4100

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan joriy toʻlovlar

A

4110

Ajratilgan boʻlinmalardan olinadigan toʻlovlar

4120

Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan toʻlovlar

4200

Xodimlarga berilgan boʻnaklar

A

4210

Ish haqi boʻyicha berilgan boʻnaklar

4220

Xizmat safarlariga berilgan boʻnaklar

4230

Umumxoʻjalik xarajatlari uchun berilgan boʻnaklar

4290

Xodimlarga berilgan boshqa boʻnaklar

4300

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar

A

4310

Tovar-moddiy zaxiralar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar

4320

Uzoq muddatli aktivlar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar

4330

Boshqa berilgan boʻnaklar

4400

Budjetga boʻnak toʻlovlari

A

4410

Budjetga soliqlar va yigʻimlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)

4500

Davlat maqsadli jamgʻarmalariga va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari

A

4510

Sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari

4520

Davlat maqsadli jamgʻarmalariga boʻnak toʻlovlari

4600

Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha debitorlik qarzi

A

4610

Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi

4700

Xodimlarning boshqa operatsiyalar boʻyicha qarzi

A

4710

Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi

4720

Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi

4730

Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi

4790

Xodimlarning boshqa qarzlari

4800

Boshqa joriy debitorlik qarzlar

A

4810

Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar

4820

Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar

4830

Olinadigan foizlar

4840

Olinadigan dividendlar

4850

Olinadigan royalti

4860

Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar

4890

Boshqa debitorlik qarzlar

4900

Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv

KA

4910

Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv

5000

Kassadagi pul mablagʻlari

A

5010

Milliy valyutadagi pul mablagʻlari

5020

Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari

5100

Hisob-kitob hisobvaragʻidagi pul mablagʻlari

A

5110

Hisob-kitob hisobvaragʻi

5200

Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari

A

5210

Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari

5220

Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari

5300

5400

5500

Bankdagi maxsus hisobvaraqlardagi pul mablagʻlari

A

5510

Akkreditivlar

5520

Chek daftarchalari

5530

Boshqa maxsus hisobvaraqlar

5600

Pul ekvivalentlari

A

5610

Pul ekvivalentlari (turlari boʻyicha)

5700

Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari

A

5710

Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari

5800

Qisqa muddatli investitsiyalar

A

5810

Qimmatli qogʻozlar

5830

Berilgan qisqa muddatli qarzlar

5890

Boshqa joriy investitsiyalar

5900

Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar hamda boshqa joriy aktivlar

A

5910

Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar

5920

Boshqa joriy aktivlar

2-BOB. MAJBURIYATLAR

1-§. Joriy majburiyatlar

6000

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar boʻyicha joriy majburiyatlar

P

6010

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar

6020

Berilgan veksellar

6100

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha joriy majburiyatlar

P

6110

Ajratilgan boʻlinmalarga toʻlovlar

6120

Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar

6200

Kechiktirilgan joriy majburiyatlar

P

6210

Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar

6220

Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar

6230

Boshqa kechiktirilgan daromadlar

6240

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha kechiktirilgan majburiyatlar

6250

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari

6290

Boshqa kechiktirilgan majburiyatlar

6300

Olingan boʻnaklarning joriy qismi

P

6310

Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — joriy qismi

6320

Aksiyaga obunachilardan olingan boʻnaklar

6390

Boshqa olingan boʻnaklar

6400

Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar

P

6410

Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)

6500

Sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha joriy qarzlar

P

6510

Sugʻurta boʻyicha toʻlovlar

6520

Davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar

6600

Taʼsischilarga boʻlgan joriy qarzlar

P

6610

Toʻlanadigan dividendlar

6620

Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz

6630

Taʼsischilarning ustav kapitalini oshirish boʻyicha ulushlari

6700

Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar

P

6710

Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar

6720

Deponentlangan ish haqi

6800

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar

P

6810

Qisqa muddatli kreditlar

6820

Qisqa muddatli qarzlar

6830

Toʻlanadigan obligatsiyalar

6840

Toʻlanadigan veksellar

6900

Boshqa joriy kreditorlik qarzlar

P

6910

Toʻlanadigan operativ ijara

6920

Hisoblangan foizlar

6930

Royalti boʻyicha qarzlar

6940

Kafolatlar boʻyicha qarzlar

6950

Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi

6960

Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar

6970

Hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar

6990

Boshqa majburiyatlar

2-§. Uzoq muddatli majburiyatlar

7000

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar

P

7010

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar

7020

Berilgan uzoq muddatli veksellar

7100

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlar

P

7110

Ajratilgan boʻlinmalarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar

7120

Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar

7200

Kechiktirilgan uzoq muddatli majburiyatlar

P

7210

Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar

7220

Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar

7230

Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar

7240

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar

7250

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari

7290

Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar

7300

Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — uzoq muddatli qismi

P

7310

Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — uzoq muddatli qismi

7400

7500

7600

7700

7800

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar

P

7810

Uzoq muddatli kreditlar

7820

Uzoq muddatli qarzlar

7830

Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar

7840

Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar

7900

Boshqa uzoq muddatli kreditorlik qarzlar

P

7910

Toʻlanadigan moliyaviy ijara

7920

Kreditorlarga boʻlgan boshqa uzoq muddatli qarzlar

3-BOB. XUSUSIY KAPITAL

8000

8100

8200

8300

Ustav kapitali

P

8310

Oddiy aksiyalar

8320

Imtiyozli aksiyalar

8330

Pay va ulushlar

8400

Qoʻshilgan kapital

P

8410

Emissiya daromadi

8420

Ustav kapitalini shakllantirishdagi kurs farqi

8500

Rezerv kapitali

P

8510

Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar

8520

Rezerv kapitali (fondi)

8530

Tekinga olingan mulk

8600

Sotib olingan xususiy aksiyalar

KP

8610

Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy

8620

Sotib olingan xususiy aksiyalar — imtiyozli

8700

Taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar)

P

8710

Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)

8720

Jamgʻarilgan foyda (qoplanmagan zarar)

8800

Maqsadli tushumlar

P

8810

Grantlar

8820

Subsidiyalar

8830

Aʼzolik badallari

8840

Maqsadli foydalaniladigan soliq imtiyozlari

8890

Boshqa maqsadli tushumlar

8900

Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari

P

8910

Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari

4-BOB. DAROMADLAR VA XARAJATLAR

9000

Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlari

T

9010

Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar

9020

Tovarlarni sotishdan daromadlar

9030

Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar

9040

Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi

9050

Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar

9100

Sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)larning tannarxi

T

9110

Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi

9120

Sotilgan tovarlarning tannarxi

9130

Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi

9140

Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralarni sotib olish/xarid qilish

9150

Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha tuzatishlar

9200

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishi

T

9210

Asosiy vositalarning chiqib ketishi

9220

Boshqa aktivlarning chiqib ketishi

9300

Asosiy faoliyatning boshqa daromadlari

T

9310

Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda

9320

Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda

9330

Undirilgan jarima, penya va ustamalar

9340

Oʻtgan yillar foydalari

9350

Operativ ijaradan daromadlar

9360

Kreditor va deponent qarzlarni hisobdan chiqarishdan daromadlar

9370

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar daromadlari

9380

Qaytarilmaydigan moliyaviy yordam

9390

Boshqa operatsion daromadlar

9400

Davr xarajatlari

T

9410

Sotish xarajatlari

9420

Maʼmuriy xarajatlar

9430

Boshqa operatsion xarajatlar

9500

Moliyaviy faoliyat boʻyicha daromadlar

T

9510

Royalti koʻrinishidagi daromadlar

9520

Dividendlar koʻrinishidagi daromadlar

9530

Foizlar koʻrinishidagi daromadlar

9540

Valyutalar kurslari farqidan daromadlar

9550

Moliyaviy ijaradan daromadlar

9560

Qimmatli qogʻozlarni qayta baholashdan daromadlar

9590

Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari

9600

Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar

T

9610

Foizlar koʻrinishidagi xarajatlar

9620

Valyutalar kurslari farqidan zararlar

9630

Qimmatli qogʻozlarni chiqarish va tarqatish boʻyicha xarajatlar

9690

Moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar

9700

Favqulodda vaziyatlardan olingan foyda (zarar)

T

9710

Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar

9720

Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar

9800

Soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishi

T

9810

Foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar

9820

Foydadan hisoblangan boshqa soliq majburiyatlari boʻyicha xarajatlar

9900

Yakuniy moliyaviy natija

T

9910

Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)

5-BOB. BALANSDAN TASHQARI HISOBVARAQLAR

001

Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar

BT

002

Masʼul saqlashga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralar

BT

003

Qayta ishlovga qabul qilingan materiallar

BT

004

Vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlar

BT

005

Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar

BT

006

Qatʼiy hisobdagi blankalar

BT

007

Toʻlovga qobiliyatsiz debitorlarning zararga oʻtkazilib hisobdan chiqarilgan qarzi

BT

008

Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — olingan

BT

009

Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — berilgan

BT

010

Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar

BT

011

Ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulk

BT

012

Kelgusi davrlarda soliq solinadigan bazadan chegiriladigan xarajatlar

BT

013

Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari (turlari boʻyicha)

BT

014

Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari

BT

015

Oddiy shirkat shartnomasi (birgalikdagi faoliyat) boʻyicha olingan mulk

BT

016

Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar

BT

(1-ilova Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasini qoʻllash boʻyicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YOʻRIQNOMA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur Yoʻriqnoma xoʻjalik yurituvchi subyektlarda (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasini qoʻllash tartibini belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Aktivlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Uzoq muddatli aktivlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ushbu paragrafning hisobvaraqlari asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, uzoq muddatli investitsiyalar, kapital qoʻyilmalar, uzoq muddatli debitor qarzlar va boshqa uzoq muddatli aktivlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ushbu paragrafning hisobvaraqlari quyidagilar toʻgʻrisidagi axborotlarni yoritadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan va moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning mavjudligi, harakati va eskirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan nomoddiy aktivlarning mavjudligi, harakati va eskirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) qimmatli qogʻozlarga, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga, chet el kapitali ishtirokidagi va boshqalarga qilingan uzoq muddatli investitsiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) Oʻzbekiston Respublikasi hududida ishlab chiqarilgan va xorijdan keltirilgan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning mavjudligi va harakati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) barcha turdagi kapital qoʻyilmalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) olingan veksellar boʻyicha hisob-kitoblarning uzoq muddatli qismi, moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar, xodimlarning uzoq muddatli qarzlari, boshqa uzoq muddatli debitor qarzlar, vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi, boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalar (0100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati, foydalanilayotgan, konservatsiya qilingan yoki operativ ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0110 “Yer”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0111 “Yerni obodonlashtirish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0112 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0120 “Binolar, inshootlar va uzatuvchi moslamalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0130 “Mashina va asbob-uskunalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0140 “Mebel va ofis jihozlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0150 “Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0160 “Transport vositalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0180 “Koʻp yillik oʻsimliklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0190 “Boshqa asosiy vositalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0199 “Konservatsiya qilingan asosiy vositalar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Analitik hisobning tashkil qilinishi respublika hududi va xorijdagi asosiy vositalarning mavjudligi va ularning harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni olish imkoniyatini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Aktivni asosiy vositalar tarkibiga kiritish tartibi tashkilotning hisob siyosatida Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (5-sonli BHMS) “Asosiy vositalar”ga (roʻyxat raqami 3546, 2024-yil 9-avgust) muvofiq belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Taʼsischilar tomonidan tashkilotning ustav kapitaliga ulush hisobidan kiritilgan asosiy vositalarni kirim qilish asosiy vositalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0100) debeti va 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Tashkilotning oʻzi tomonidan qurilgan, shuningdek pudrat shartnomasiga asosan qurilgan obyektlar tegishli asosiy vositalar hisobvaraqlarining (0100) debeti, 0810 “Tugallanmagan qurilish” hisobvaragʻining krediti boʻyicha kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Mol yetkazib beruvchilar, pudratchilar va boshqa shaxslardan sotib olingan obyektlar asosiy vositalar hisobvaraqlarining (0100) debeti va 0820 “Asosiy vositalarni xarid qilish” hisobvaragʻining krediti boʻyicha kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Tekinga olingan asosiy vositalarning kirim qilinishi asosiy vositalar hisobvaraqlarining (0100) debeti va 8530 “Tekinga olingan mulklar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Asosiy vositalarni hisobdan chiqarishda ularning boshlangʻich qiymati tegishli (0100) asosiy vositalar hisobvaraqlaridan 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. 0110 “Yer” hisobvaragʻida qonunchilik hujjatlariga muvofiq mulk huquqi asosida berilgan yer maydonlarining hisobi olib boriladi. 0110 “Yer” hisobvaragʻining debetida yer maydonlarini xarid qilishda toʻlanadigan qoʻshimcha xarajatlar, koʻchmas mulk agentlarining komission mukofoti, advokatlarning xizmat haqi, sotib olish bilan bogʻliq soliqlar, zovurlar qiymati, yerlarni tozalash va tekislash xarajatlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yerlarni foydalanishga tayyorlash, jumladan suv olib kelish, oqova suvlarni chiqarish inshootlari, geodeziya ishlari boʻyicha umumiy xarajatlar 0110 “Yer” hisobvaragʻida jamgʻarib boriladi. Chunki ushbu xarajatlar yerdan kelgusida foydalanish va uning qiymatini oshirish uchun zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yer maydoni bino va inshootlarni rekonstruksiya qilish yoki qurish uchun sotib olinganda, mavjud konstruksiyalar va boshqa toʻsiqlarni bartaraf etish qiymati 0110 “Yer” hisobvaragʻining debetida jamgʻarib boriladi. Bunda konstruksiyani tugatishdan olingan materiallarni sotishdan tushgan tushum ushbu xarajatlarni kamaytiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar yer maydoni oldindan tasarrufda boʻlsa va mavjud konstruksiyalar yangi qurilish obyektiga joy berish uchun buzib tashlansa, buzish boʻyicha xarajatlar 0110 “Yer” hisobvaragʻida jamgʻarib borilmaydi, balki eski konstruksiyalarni hisobdan chiqarish bilan bogʻliq xarajat sifatida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. 0111 “Yerni obodonlashtirish” hisobvaragʻida yer maydonlari tuzilishini oʻzgartirish, kelish yoʻllari, avtomobillar va boshqa transport vositalarining toʻxtash maydonlari, devorlar va boshqa inshootlarning holatini yaxshilash xarajatlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. 0112 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish” hisobvaragʻida moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga olingan mulkni obodonlashtirish bilan bogʻliq kapital xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish boʻyicha kapital xarajatlarga rekonstruksiya va modernizatsiya qilish xarajatlari ham qoʻshiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. 0120 “Binolar, inshootlar va uzatuvchi moslamalar” hisobvaragʻida quyidagilar hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi (mustaqil xoʻjalik ahamiyatiga ega boʻlgan, alohida turgan bino yoki qoʻshimcha qurilishlar). Bino va qoʻshimcha qurilishlar tarkibiga bir meʼyorda foydalanish uchun sharoit yaratib beradigan barcha kommunikatsiya tizimi (isitish, yoritish, shamollatish, suv-gaz taʼminoti tizimlari, ichki telefon va kompyuter tarmoqlari, lift xoʻjaligi, yongʻindan saqlash va qoʻriqlash signalizatsiya tizimi) kiradi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) inshootlar — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi (masalan, avtomobil yoʻllari, koʻpriklar, osma yoʻllar, suv ombori, neft va gaz quduqlari, shaxta quduqlari va boshqalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) uzatuvchi moslamalar — elektr quvvatini uzatish tizimlari, truba yoʻllari, issiqlik va gaz tarmoqlari, transmissiyalar va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. 0130 “Mashina va asbob-uskunalar” hisobvaragʻida quyidagilar hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) kuchlantiruvchi mashina va uskunalar — atom reaktorlari, qozonlar, bugʻ dvigatellari, turbinalar, kuchlantiruvchi transformatorlar, ichki yonuv dvigatellari va boshqalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ishchi mashinalar va uskunalar — mehnat buyumlariga mexanik, issiqlik, kimyoviy va boshqa texnologik taʼsir koʻrsatuvchi stanoklar, apparatlar, agregatlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) oʻlchov va boshqaruv moslamalari va laboratoriya uskunalari hamda jihozlari — tarozilar, manometrlar, termostatlar, dispetcher nazorati uskunalari, signalizatsiya, ilmiy-tekshirish laboratoriyasi, seysmologik stansiya uskunalari va boshqalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) boshqa mashinalar va uskunalar — telefon stansiyasi uskunalari va boshqa oldingi guruhlarda hisobga olinmaydigan mashina va uskunalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. 0140 “Mebel va ofis jihozlari” hisobvaragʻida ishlab chiqarish va boshqaruv uchun moʻljallangan mebel va jihozlar (stollar, shkaflar, mebel yigʻimlari, kreslo, temir seyflar va boshqalar), shuningdek ofis jihozlari (telefaks apparati, qogʻoz qirqadigan va yoʻq qiladigan mashinalar va boshqalar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. 0150 “Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasi” hisobvaragʻida kompyuterlar, printerlar, skanerlar, modem va boshqa kompyuter jihozlari hamda hisoblash texnikalari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. 0160 “Transport vositalari” hisobvaragʻida temir yoʻl, suv, havo, avtomobil, ishlab chiqarish va kommunal transport vositalarining harakatlanuvchi tarkibi, shuningdek magistral quvur tarmoqlari (truboprovodlar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. 0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar” hisobvaragʻida ishchi kuchi sifatida foydalaniladigan ishchi hayvonlar — otlar, hoʻkizlar, tuyalar, xachir va eshaklar hamda boshqa ishchi hayvonlar (yuk transport vositasi sifatida foydalaniladigan hayvonlar) hamda mahsulot (nasl, sut, jun va boshqalar) beradigan hayvonlar — sigirlar, biyalar, qoʻylar, echkilar va boshqalar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. 0180 “Koʻp yillik oʻsimliklar” hisobvaragʻida koʻkalamzorlashtirish, dekoratsiya, meva-rezavor daraxtlar va oʻsimliklar, yashil devorlar hamda boshqalar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. 0190 “Boshqa asosiy vositalar” hisobvaragʻida yuqorida keltirilgan hisobvaraqlarda sanab oʻtilmagan asosiy vositalar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. 0199 “Konservatsiya qilingan asosiy vositalar” hisobvaragʻida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda konservatsiyalangan asosiy vositalar hisobi yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Asosiy vositalar hisobvaraqlarining (0100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Qurib bitkazilgan va foydalanishga topshirilgan obyektlarning asosiy vositalar tarkibiga oʻtkazilishi

0110-0190

0810

2.

Oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha olingan obyektlarning asosiy vositalar tarkibiga kiritilishi

0110-0190

0820

3.

Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan obyektlarning moliyaviy ijara shartnomasi tugaganidan keyin asosiy vositalar tarkibiga qabul qilinishi

0110-0190

0310

4.

Taʼsischilarning ustav kapitaliga ulush (pay) sifatida kiritilgan yoki aksiyalarga toʻlov sifatida kelib tushgan asosiy vositalarning kirim qilinishi

0110-0190

4610

5.

Asosiy vositalarning tekinga kelib tushishi

0110-0190

8530

6.

Asosiy vositalarning ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan kelib tushishi

0110-0190

6110, 6120

7.

Qoʻshimcha qurish, uskunalar oʻrnatish, modernizatsiya, rekonstruksiya qilish va boshqa sifat jihatidan yaxshilash natijasida asosiy vositalar boshlangʻich qiymatining koʻpayishi

0110-0190

0890

8.

Yerni obodonlashtirish bilan bogʻliq xarajatlarni asosiy vositalar tarkibiga kiritish

0111

0850

9.

Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish bilan bogʻliq xarajatlarni asosiy vositalar tarkibiga kiritish

0112

0860

10.

Ishchi va mahsuldor hayvonlarning asosiy vositalar tarkibiga kirim qilinishi

0170

0840

11.

Asosiy vositalarni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

0110-0199

8510

b) qiymatining kamaytirilishi.

8510

0110-0199

12.

Inventarizatsiya jarayonida aniqlangan hisobga olinmagan asosiy vositalar kirimi

0100

9390

13.

Tugatish, sotish, ayirboshlash, tekinga berish, ulush sifatida ustav kapitaliga berish, nodavlat notijorat tashkilot mulkini shakllantirishda mulkiy badal sifatida berish, moliyaviy ijara, aniqlangan kamomad yoki yoʻqotish, ishtirokchining yuridik shaxs ishtirokchilari tarkibidan chiqishida asosiy vositalar bilan hisob-kitob qilish

9210

0110-0190

14.

Ajratilgan boʻlinmalarga asosiy vositalarning berilishi

4110

0110-0190

15.

Qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda konservatsiya qilingan asosiy vositalar

0199

0110-0190

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalarning eskirishi (0200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Tashkilotning mulki hisoblangan yoki moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0211 “Yerni obodonlashtirishning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0212 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirishning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0220 “Bino, inshoot va uzatuvchi moslamalarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0230 “Mashina va asbob-uskunalarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0240 “Mebel va ofis jihozlarining eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0250 “Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasining eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0260 “Transport vositalarining eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0270 “Ishchi hayvonlarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0280 “Koʻp yillik oʻsimliklarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0290 “Boshqa asosiy vositalarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0299 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarning eskirishi”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Analitik hisobning tashkil qilinishi Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi va xorijdagi asosiy vositalarning mavjudligi va eskirishining harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish imkoniyatini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Asosiy vositalar boʻyicha eskirishni hisoblash usullari tashkilotning hisob siyosatida belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Quyidagi asosiy vositalarga eskirish hisoblanmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) yer uchastkalari va tabiatdan foydalanishga doir boshqa obyektlar (suv, yer osti boyliklari va boshqa tabiiy resurslar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mahsuldor chorva mollari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) axborot-kutubxona fondi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda konservatsiyalashga oʻtkazilgan asosiy vositalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) muzey ashyolari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) moddiy madaniy meros obyektlari;
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j) umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari, yoʻlaklar, sayilgohlar, xiyobonlar, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tasarrufida boʻlgan obodonlashtirish inshootlari;
(26-bandning “j” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2026-yil 4-martdagi 336-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-2, 13.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3593-2/0238-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z) toʻliq amortizatsiyalangan asosiy vositalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. 0211 — 0290 hisobvaraqlarida tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan asosiy vositalarning eskirishi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. 0299 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarning eskirishi” hisobvaragʻida moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Asosiy vositalarga hisoblangan eskirish summasi tegishli asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0200) kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Ijaraga beruvchi operativ ijaraga berilgan asosiy vositalar boʻyicha hisoblangan eskirish summasini tegishli asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0200) krediti va 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Asosiy vositalarning qiymatini balansdan chiqarishda ularga hisoblangan eskirish summasi tegishli asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0200) debetidan 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Asosiy vositalar eskirishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy, yordamchi ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda foydalanilayotgan asosiy vositalarga eskirish hisoblash

2010, 2310, 2710

0211-0299

2.

Umumiy ishlab chiqarish maqsadida foydalanilayotgan asosiy vositalarga eskirish hisoblash

2510

0211-0299

3.

Savdo tashkilotlarida foydalanilayotgan asosiy vositalarga eskirish hisoblash

9410

0211-0299

4.

Maʼmuriy maqsadlar uchun foydalanilayotgan asosiy vositalarga eskirish hisoblash

9420

0211-0299

5.

Quyidagi maqsadlarda foydalaniladigan asosiy vositalarga eskirish hisoblash:

a) yangi turdagi buyumlarni ishlab chiqarish uchun moʻljallangan ishga tushirish ishlarida;

b) seriyali yoki ommaviy ishlab chiqarishga moʻljallanmagan yangi texnologik jarayonlarni oʻzlashtirishda xizmat koʻrsatishda

9430

0211-0299

6.

Ishchi hayvonlar boʻyicha eskirishni hisoblash

xarajatlarni hisobga oluvchi

hisobvaraqlar

0270

7.

Koʻp yillik oʻsimliklar eskirishini hisoblash

xarajatlarni hisobga oluvchi

hisobvaraqlar

0280

8.

Operativ ijaraga berilgan asosiy vositalar eskirishini hisoblash

9430

0220-0299

9.

Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning xususiy asosiy vositalar tarkibiga oʻtishi natijasida ularga hisoblangan eskirish summasini oʻtkazish

0299

0211-0290

10.

Moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugagandan keyin ijaraga beruvchiga qaytariladigan asosiy vositalarning eskirishini hisobdan chiqarish

0299

0310

11.

Asosiy vositalarning eskirishini qayta baholash:

a) qiymati oshirilganda;

8510

0211-0299

b) qiymati kamaytirilganda.

0211-0299

8510

12.

Asosiy vositalarning qiymatini balansdan chiqarish

0211-0290

9210

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar (0300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olgan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 0310 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻida amalga oshiriladi. Ushbu hisobvaraq ijarachida qoʻllaniladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Moliyaviy ijara asosida kelib tushgan va kapital qoʻyilmalarni talab etmaydigan obyektlar 0310 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻining debeti va 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
(34-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalardan foydalanganlik uchun ijaraga beruvchiga toʻlanadigan joriy toʻlovlar 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaragʻining debeti va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha hisoblangan foizlar summasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ijarachida 9610 “Foizlar koʻrinishidagi xarajatlar” hisobvaragʻining debeti va 6920 “Hisoblangan foizlar” hisobvaragʻining kreditida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ijaraga beruvchida 4830 “Olinadigan foizlar” hisobvaragʻining debeti va 9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan obyektni ijarachining mulkiga oʻtishi buxgalteriya hisobida quyidagicha aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) ijaraga olingan obyektning qiymati asosiy vositalar tarkibiga oʻtkazilishi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 0100 asosiy vositalarning turlari boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 0310 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 0112 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) eskirish summalarini oʻtkazilishi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 0299 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 0212 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirishning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 0200 asosiy vositalarning turlari boʻyicha eskirishini hisobga oluvchi hisobvaraqlari.
(37-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan obyektlar ijaraga beruvchiga qaytarilganda buxgalteriya hisobida quyidagi yozuvlar amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) boshlangʻich qiymatiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 0310 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 0112 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) eskirish summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 0299 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 0212 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarni obodonlashtirishning eskirishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) ijaraga beruvchi tomonidan moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha obodonlashtirish qiymatining qoplanadigan summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 4890 “Boshqa debitorlar qarzlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) obodonlashtirish boʻyicha xarajatlarni qoplash uchun ijaraga beruvchidan pul mablagʻlari kelib tushgan summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 4890 “Boshqa debitorlar qarzlari” hisobvaragʻi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f) ijara (lizing) toʻlovlari jadvali (tartibi) boʻyicha asosiy qarzning qoplanmagan qoldigʻi summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” hisobvaragʻi — uzoq muddatli qismi (moliyaviy ijara shartnomasi muddati tugagunga qadar qaytarilish amalga oshirilgan hollarda qoʻllaniladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) ijarachi tomonidan amalga oshirilgan moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni qaytarish boʻyicha xarajatlar (buzish, tashish va boshqalar) summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit materiallarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (1000), mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6700), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6500) va boshqa tegishli hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni qaytarish natijasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
olingan foyda summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9310 “Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda” hisobvaraqlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻrilgan zarar summasiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaraqlari.
(38-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Analitik hisob 0310 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻi boʻyicha asosiy vositalarning turlari va alohida inventar obyektlari boʻyicha yuritiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Moliyaviy ijara (Lizing) shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Moliyaviy ijara obyektini aktiv (kapital qoʻyilmalar talab etilganda) va majburiyat sifatida tan olinishi

0890

7910

2.

Moliyaviy ijara obyektini maqsadli foydalanish uchun yaroqli holatga keltirish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar summasi

0890

majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va boshqa tegishli hisobvaraqlar

3.

Moliyaviy ijara obyektini boshlangʻich qiymat boʻyicha foydalanishga topshirish

0310

0890

4.

Moliyaviy ijaraga olingan obyektga eskirish hisoblanganda

xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

0299

5.

Moliyaviy ijaraga olingan obyektni ishchi holatda saqlab turish bilan bogʻliq joriy xarajatlar summasi

xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va boshqa tegishli hisobvaraqlar

6.

Moliyaviy ijaraga olingan obyektni yaxshilash va obodonlashtirish boʻyicha xarajatlari summasi

0860

majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va boshqa tegishli hisobvaraqlar

7.

Moliyaviy ijaraga olingan obyektni obodonlashtirish bilan bogʻliq kapital xarajatlar summasi

0112

0860

8.

Moliyaviy ijaraga olingan obyektni obodonlashtirish boʻyicha eskirish hisoblanganda

xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

0212

9.

Moliyaviy ijara toʻlovlari jadvaliga muvofiq moliyaviy ijara boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlarning joriy qismi oʻtkazilganda

7910

6950

10.

Moliyaviy ijara toʻlovlari jadvaliga muvofiq moliyaviy ijara boʻyicha hisoblangan foizlar summasi

9610

6920

11.

Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha toʻlangan summasi

6950

6920

pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar

(40-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nomoddiy aktivlar (0400)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan nomoddiy aktivlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0410 “Patentlar, litsenziyalar va nou-xau”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0420 “Savdo markalari, tovar belgilari va sanoat namunalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0430 “Dasturiy taʼminot”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0440 “Yer va tabiat resurslaridan foydalanish huquqlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0460 “Franshizing”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0470 “Mualliflik huquqlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0480 “Gudvill”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0490 “Boshqa nomoddiy aktivlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Obyektlarni nomoddiy aktivlarga kiritish tartibi va ularning tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli BHMS) “Nomoddiy aktivlar”ga (roʻyxat raqami 3547, 2024-yil 9-avgust) muvofiq hisob siyosatida belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Taʼsischilar tomonidan ustav kapitaliga ularning ulushlari hisobiga kiritilgan nomoddiy aktivlarni kirim qilish (0400) nomoddiy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida va 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa xarid qilingan nomoddiy aktivlar nomoddiy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 0830 “Nomoddiy aktivlarni xarid qilish” hisobvaragʻining kreditiga kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Boshqa tekinga olingan nomoddiy aktivlarning kirim qilinishi nomoddiy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida 8530 “Tekinga olingan mulk” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Agar nomoddiy aktiv tashkilotning oʻzi tomonidan yaratilsa va uni yaratish xarajatlarining aniq summasini aniqlash imkoni mavjud boʻlsa, nomoddiy aktiv haqiqiy tannarxi boʻyicha aks ettiriladi. Nomoddiy aktivlarning haqiqiy tannarxini aniqlash imkoniyati mavjud boʻlmaganda, ushbu xarajatlar ilmiy-tadqiqot ishlari yoki ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik ishlari xarajatlari sifatida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Nomoddiy aktivlar chiqib ketganda (sotilganda, tekinga berilganda, inventarizatsiya jarayonida kamomad aniqlanganda va boshqalarda) ularning boshlangʻich qiymati nomoddiy aktivlarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarning (0400) kreditidan 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Nomoddiy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0400) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Xarid qilingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati (haqiqiy tannarxi) boʻyicha kirim qilinishi

0410-0490

0830

2.

Oʻzida yaratilgan nomoddiy aktivlarning haqiqiy tannarxi boʻyicha kirim qilinishi

0410-0490

0830

3.

Ustav kapitaliga ulush sifatida yoki aksiyaga obuna boʻlishga haq toʻlash hisobiga olingan nomoddiy aktivlarning kirim qilinishi

0410-0490

4610

4.

Tekinga olingan nomoddiy aktivlarning kirim qilinishi

0410-0490

8530

5.

Sotib olishda aktivlarning haqiqiy bahosi va sotib olish bahosi oʻrtasidagi farq sifatida vujudga keladigan gudvillni aks ettirish

0480

majburiyatlarni hisobga olish hisobvaraqlari

6.

Inventarizatsiya jarayonida aniqlangan hisobga olinmagan nomoddiy aktivlarni aks ettirish

0410-0490

9390

7.

Gudvill summasining har oy foydali xizmat muddati davomida hisobdan chiqarilishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

0480

8.

Nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati boʻyicha sotilishi, hisobdan chiqarilishi, xarid qilingan qimmatli qogʻozlar haqining toʻlovi uchun berilishi, boshqa tashkilotning ustav kapitaliga ulush sifatida, shuningdek tekinga berilganda va boshqalar natijasida chiqib ketishi

9220

0410-0490

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi (0500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Tashkilotga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan nomoddiy aktivlar obyektlari boʻyicha jamlangan amortizatsiya toʻgʻrisidagi maʼlumotlar quyidagi hisobvaraqlarda umumlashtiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0510 “Patentlar, litsenziyalar va nou-xauning amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0520 “Savdo markalari, tovar belgilari va sanoat namunalarining amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0530 “Dasturiy taʼminotning amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0540 “Yer va tabiat resurslaridan foydalanish huquqlarining amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0560 “Franshizing amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0570 “Mualliflik huquqlarining amortizatsiyasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0590 “Boshqa nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi hisob siyosatida belgilangan usullarga muvofiq, tashkilot tomonidan hisoblab chiqilgan meʼyorlar boʻyicha oyma-oy tegishliligiga qarab tannarxga va davr xarajatlariga kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Nomoddiy aktivlarga hisoblangan amortizatsiya summasi xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va (0500) nomoddiy aktivlar amortizatsiyasini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditiga olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Nomoddiy aktivlarning chiqib ketishida (sotilishi, tekinga berilishi va boshqalar) ular boʻyicha hisoblangan eskirish summasi (0500) nomoddiy aktivlar amortizatsiyasini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetidan 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nomoddiy aktivlar amortizatsiyasini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (0500) boʻyicha analitik hisob nomoddiy aktivlarning turlari va alohida obyektlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy, yordamchi ishlab chiqarishda foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblash

2010, 2310

0510-0590

2.

Umumiy ishlab chiqarish maqsadida va xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblash

2510, 2710

0510-0590

3.

Savdo tashkilotlarida foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblanganda

9410

0510-0590

4.

Boshqaruv maqsadida foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblanganda

9420

0510-0590

5.

Quyidagi maqsadlarda foydalaniladigan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblash:

a) yangi turdagi buyumlarni ishlab chiqarish uchun moʻljallangan ishga tushirish ishlarida;

b) seriyali yoki ommaviy ishlab chiqarishga moʻljallanmagan yangi texnologik jarayonlarni oʻzlashtirishda xizmat koʻrsatish uchun.

9430

0510-0590

6.

Kapital qoʻyilmalarda foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblanganda

0810-0890

0510-0590

7.

Nomoddiy aktivlar qiymatini balansdan chiqarish natijasida yigʻilgan amortizatsiya summasini hisobdan chiqarish

0510-0590

9220

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli investitsiyalar (0600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Boshqa tashkilotlarning qimmatli qogʻozlariga, mamlakat hududida va xorijda tuzilgan shuʼba hamda qaram xoʻjalik jamiyatlari va boshqa tashkilotlarning ustav kapitallariga qilingan uzoq muddatli investitsiyalarning mavjudligi va harakati, shuningdek boshqa tashkilotlarga taqdim etilgan, berilgan uzoq muddatli qarzlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0610 “Qimmatli qogʻozlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0620 “Shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0630 “Qaram xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0640 “Chet el kapitali ishtirokidagi tashkilotlarga investitsiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0690 “Boshqa uzoq muddatli investitsiyalar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Aktivlarni investitsiyalar tarkibiga kiritish Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (8-sonli BHMS) “Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar va shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar hisobi” (roʻyxat raqami 3537, 2024-yil 26-iyul) va Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobi milliy standarti (12-sonli BHMS) “Moliyaviy investitsiyalarni hisobga olish” (roʻyxat raqami 3531, 2024-yil 18-iyul) bilan tartibga solinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. 0610 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida obligatsiyalar, aksiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlarga qilingan uzoq muddatli investitsiyalarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. 0620 “Shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar”, 0630 “Qaram xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar”, 0640 “Chet el kapitali ishtirokidagi tashkilotlarga investitsiyalar” hisobvaraqlarida shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari hamda chet el kapitali ishtirokidagi tashkilotlarga qilingan uzoq muddatli investitsiyalarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. 0690 “Boshqa uzoq muddatli investitsiyalar” hisobvaragʻida yuqorida keltirilgan hisobvaraqlarda nazarda tutilmagan boshqa uzoq muddatli investitsiyalar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Aksiyalar, obligatsiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlar sotib olish bahosida 0610 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻining debetida ushbu investitsiyalar hisobiga berilgan qiymatliklar hisobga olinadigan hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Agar xarid qilingan obligatsiyalar va qarz qimmatli qogʻozlarining xarid qiymati ularning nominal qiymatidan past boʻlsa, xarid qilingan vaqtdan boshlab qoplash vaqtigacha boʻlgan davrda xarid qiymati va nominal qiymati oʻrtasidagi farq qismi qoʻshimcha hisoblanadi. Bunda 0610 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻining debeti va 9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari” hisobvaragʻining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuqorida koʻrsatilgan har ikkala holatda ham qimmatli qogʻozlarni qoplash muddati kelganda, 0610 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida hisobga olingan qiymat nominal qiymatga toʻgʻri kelishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qimmatli qogʻozlar boʻyicha foizlar (dividendlar) hisoblanganda, 4830 “Olinadigan foizlar” yoki 4840 “Olinadigan dividendlar” hisobvaraqlarining debeti va 9530 “Foizlar koʻrinishidagi daromadlar” yoki 9520 “Dividendlar koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaraqlarining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar boʻyicha analitik hisob uzoq muddatli investitsiyalarning turlari va ushbu investitsiyalar amalga oshirilgan obyektlar boʻyicha yuritiladi. Bunda analitik hisobning tashkil qilinishi Oʻzbekiston Respublikasi hududi va xorijdagi obyektlarga qilingan uzoq muddatli investitsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish imkoniyatini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Uzoq muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy vositalarni berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarni xarid qilish

0610

9210

2.

Nomoddiy aktivlar va materiallar berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarni xarid qilish

0610

9220

3.

Mahsulot, tovar, ish, xizmatlarni berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarni xarid qilish

0610

9010, 9020, 9030

4.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarni xarid qilish

0610

9220

5.

Qimmatli qogʻozlar uzoq muddatli investitsiyalar sifatida tekinga olinganda

0610

8530

6.

Qimmatli qogʻozlar xarid qilinganda

0610

5010-5530

7.

Debitorlik qarzlari hisobiga qimmatli qogʻozlarning xarid qilinishi

0610

Olinadigan hisobvaraqlar

8.

Qisqa muddatli investitsiyalar tarkibi oʻzgartirilganda (restrukturizatsiya)

0610

5810-5890

9.

Taʼsischilarning ustav kapitaliga ularning ulushi sifatida berilgan qimmatli qogʻozlarning qiymati

0610

4610

10.

Qimmatli qogʻozlarga tegishli huquqlar unga oʻtganligi toʻgʻrisida guvohnomaning olinishi

0610

6990, 7920

11.

Obligatsiyalar va boshqa qarz qimmatli qogʻozlarning xarid va nominal qiymatlari oʻrtasidagi farq:

a) nominal qiymati xarid qiymatidan yuqori;

0610

9590

b) xarid qiymati nominal qiymatidan yuqori.

9690

0610

12.

Chet el valyutasidagi uzoq muddatli investitsiyalar bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha kurs farqlari:

ijobiy

0610

9540

salbiy

9620

0610

13.

Uzoq muddatli investitsiyalarni:

9010-9030, 9210-9220

a) shuʼba xoʻjalik jamiyatlarida;

0620

b) qaram xoʻjalik jamiyatlarida;

0630

v) chet el kapitali ishtirokidagi tashkilotlarda aks ettirish.

0640

14.

Uzoq muddatli investitsiyalar sifatida hisobga olingan qimmatli qogʻozlarning qoplanishi (sotib olinishi)

5110-5530

0610

15.

Uzoq muddatli investitsiyalar sifatida hisobga olingan qimmatli qogʻozlarning sotilishi

9220

0610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar (0700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Qurilayotgan (taʼmirlanayotgan) kapital qoʻyilma obyektlarida oʻrnatish uchun moʻljallangan va montajni talab qiluvchi texnologik, energetik va ishlab chiqarish asbob-uskunalarining (shuningdek laboratoriya, tajriba moslamalari va ustaxonalar uchun moʻljallangan asbob-uskunalar) mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0710 “Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — mahalliy”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0720 “Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — xorijiy”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Montajni talab qiluvchi asbob-uskunalarga ularning qismlari yigʻilganidan soʻng va fundamentga yoki tayanchga, polga, qavatlar oʻrtasidagi ustunlarga hamda boshqa bino va inshootlarning konstruksiyalariga mustahkamlangandan soʻng ishga tushiriladigan koʻtarma asbob-uskunalar, shuningdek shu kabi asbob-uskunalarning ehtiyot qismlari kiradi. Bunday asbob-uskunalar tarkibiga nazorat-oʻlchov apparatlari yoki oʻrnatiladigan asbob-uskuna tarkibida yigʻish-oʻrnatish uchun moʻljallangan boshqa asboblar kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda (0700) montajni talab qilmaydigan asbob-uskunalar (transport vositalari, mustaqil turuvchi stanoklar, qurilish mexanizmlari, qishloq xoʻjaligi mashinalari, ishlab chiqarish vositalari, inventarlar, oʻlchov asboblari va boshqalar) hisobga olinmaydi. Montajni talab qilmaydigan asbob-uskunalarni xarid qilish xarajatlari bevosita 0820 “Asosiy vositalarni xarid qilish” hisobvaragʻida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Asbob-uskunalar oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda (0700) tashkilot omborlariga ushbu qiymatliklarni yetkazib berish va tayyorlash xarajatlari hamda xarid qilish (tayyorlash) qiymatidan tashkil topadigan haqiqiy xarid qilish tannarxi boʻyicha hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari hisobiga kiritilgan asbob-uskunalarni kirim qilish 0710 “Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — mahalliy”, 0720 “Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar — xorijiy” hisobvaraqlarining debeti va 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining krediti boʻyicha aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Quruvchi (buyurtmachi) tomonidan qurilish maydoniga keltirilgan montaj va oʻrnatishni talab qiluvchi asbob-uskunalar pudratchi tomonidan balansdan tashqari 005 “Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar” hisobvaragʻiga qabul qilinadi. Ushbu montajga berilgan asbob-uskunalar yoki ularning qismlari qiymatini pudratchi balansdan tashqari 005 “Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar” hisobvaragʻidan hisobdan chiqaradi. Pudratchiga berilgan, biroq doimiy foydalanish joyiga oʻrnatish va montaj qilish hali boshlanmagan asbob-uskunalar qiymati quruvchida hisobdan chiqarilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (0700) boʻyicha analitik hisob asbob-uskunalarning turlari va saqlanish joylari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kelib tushgan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning kirim qilinishi

0710-0720

6010-6020, 6110-6120

2.

Kelib tushgan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning kirim qilinishi (1510-hisobvaraqdan foydalanilganda)

0710-0720

1510

3.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning qiymatiga yordamchi ishlab chiqarishning turli xizmatlarining (transport, ehtiyot qismlar, shtamplarni tayyorlash va boshqalar) kiritilishi

0710-0720

2310

4.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni yetkazib berish va saqlash bilan bogʻliq ishlarga ish haqi hisoblanishi

0710-0720

6710

5.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni xarid qilish va saqlashda hisoblangan ish haqi boʻyicha davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar qilinishi

0710-0720

6520

6.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni xarid qilish, yetkazib berish va saqlash bilan bogʻliq turli xarajatlar hisobdor shaxslar tomonidan toʻlanishi

0710-0720

4220-4290, 6970

7.

Aksiyaning toʻlovi evaziga oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kelib tushishi

0710-0720

4610

8.

Turli shaxslardan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning sotib olinishi

0710-0720

6990

9.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha asbob-uskunalar summasi

0710-0720

9390

10.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi

0710-0720

8510

b) qiymatining kamaytirilishi

8510

0710-0720

11.

Banklar tomonidan ularning uzoq va qisqa muddatli kreditlari hisobidan toʻlangan oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kirim qilinishi

0710-0720

6810, 7810

12.

Qarz beruvchilar tomonidan ularning uzoq va qisqa muddatli qarzlari hisobidan toʻlangan oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kirim qilinishi

0710-0720

6820-6840

7820-7840

13.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning sotilishi, xarid qilingan qimmatli qogʻozlar haqining toʻlanishi, boshqa tashkilotlarning ustav kapitaliga ulush sifatida, tekinga berilishi va boshqalar natijasida hisobdan chiqarilishi

9210

0710-0720

14.

Montajga berilgan asbob-uskunalar qiymatining hisobdan chiqarilishi

0810

0710-0720

15.

Mol yetkazib beruvchilarga yoki transport tashkilotlariga oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning kamomadi uchun daʼvo qilinishi

4860

0710-0720

16.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan asbob-uskunalarning kamomadi

9220

0710-0720

17.

Tabiiy ofatdan keyin oʻtkazilgan inventarizatsiya natijasida aniqlangan asbob-uskunalarning kamomadi

9720

0710-0720

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kapital qoʻyilmalar (0800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67 Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarga investitsiyalar, shuningdek mahsuldor va ishchi hayvonlarning (qiymatidan qatʼi nazar, aylanma mablagʻlarga kiruvchi parrandalar, quyonlar, asalarilar, qoʻriqlovchi itlar, tajriba uchun moʻljallangan hayvonlardan tashqari) asosiy podasini tashkil qilish boʻyicha xarajatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0810 “Tugallanmagan qurilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0820 “Asosiy vositalarni xarid qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0830 “Nomoddiy aktivlarni xarid qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0840 “Asosiy podani tashkil qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0850 “Yerni obodonlashtirishga kapital qoʻyilmalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0860 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar”;
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0870 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar”;
(67-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0890 “Boshqa kapital qoʻyilmalar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. 0810 “Tugallanmagan qurilish” hisobvaragʻida (qurilish pudrat yoki xoʻjalik usulida amalga oshirilishidan qatʼi nazar) kapital qurilish smetalari, smeta-loyiha hisob-kitoblari va titul roʻyxatlarida keltirilgan bino va inshootlarni barpo etish, uskunalar, asboblar, inventarlar va boshqa jihozlarni sotib olish boʻyicha xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. 0820 “Asosiy vositalarni xarid qilish” hisobvaragʻida asosiy vositalarni xarid qilish, oʻrnatish va yigʻish bilan bogʻliq barcha xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. 0830 “Nomoddiy aktivlarni xarid qilish” hisobvaragʻida nomoddiy aktivlarni xarid qilish yoki tashkilotning oʻzida yaratilishi bilan bogʻliq barcha xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻida asosiy podaga oʻtkaziladigan xoʻjalikdagi yosh mahsuldor va ishchi hayvonlarni oʻstirish boʻyicha xarajatlar, asosiy poda uchun xarid qilingan katta yoshdagi mahsuldor va ishchi hayvonlarning qiymati, shuningdek ularni yetkazib berish bilan bogʻliq xarajatlar, tekinga olingan katta yoshdagi hayvonlarni xoʻjalikka yetkazib berish bilan bogʻliq xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy podaga oʻtkaziladigan yosh hayvonlar haqiqiy tannarx boʻyicha baholanadi. Asosiy podaga oʻtkaziladigan yosh mahsuldor va ishchi hayvonlarning barcha turlarining qiymati yil davomida 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” hisobvaragʻidan 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻining debetiga yil boshida hisobda turgan balans qiymatiga, yil boshidan boshlab hayvonlarni asosiy podaga oʻtkazish vaqtigacha boʻlgan davrda ortgan vazni yoki oʻsgan vaznining reja tannarxini qoʻshgan holda hisobdan chiqariladi. Bir vaqtning oʻzida yosh hayvonlarni asosiy podaga oʻtkazishda 0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻi kreditlanadi. Yil oxirida hisobot kalkulyatsiyasi tuzilgandan keyin yil davomida oʻtkazilgan yosh hayvonlarning koʻrsatilgan qiymati bilan uning haqiqiy tannarxi oʻrtasidagi farq 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” hisobvaragʻidan 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻiga hamda hayvonning bahosini aniqlab, qoʻshimcha 0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar” hisobvaraqlariga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xarid qilingan katta yoshdagi ishchi va mahsuldor hayvonlarning qiymati 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻining debetiga uni yetkazib berish xarajatlari bilan birgalikda xarid qilishning haqiqiy tannarxi boʻyicha kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy podani tashkil etishning tugallangan operatsiyalari boʻyicha xarajatlar 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻidan 0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. 0850 “Yerni obodonlashtirishga kapital qoʻyilmalar” hisobvaragʻida yer maydonini obodonlashtirish boʻyicha xarajatlar, shuningdek kirish yoʻllari, avtomobil va boshqa transport vositalarining toʻxtash maydonlari, devorlar va koʻkalamzorlashtirishning boshqa turlari qiymati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yer maydonlari, oʻrmon va suv havzalari hamda koʻp yillik oʻsimliklarga qilingan inventar xususiyatiga ega boʻlgan kapital qoʻyilmalar, asosiy vositalar tarkibiga, kompleks ishlar tugashidan qatʼi nazar foydalanishga qabul qilingan maydonlarga tegishli xarajatlar summasi boʻyicha kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. 0860 “Moliyaviy ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar” hisobvaragʻida moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga olingan mulkni obodonlashtirish hamda uning taʼmirlanishi va modernizatsiyasiga qilinadigan kapital qoʻyilmalar hisobga olinadi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
731. 0870 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar” hisobvaragʻida operativ ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga olingan mulkni obodonlashtirish hamda uning taʼmirlanishi va modernizatsiyasiga qilinadigan kapital qoʻyilmalar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Operativ ijara shartnomasi boʻyicha olingan mulk qaytarilganda, kapital qoʻyilmalar summasining hisobdan chiqarilishi hisobvaraqlarning 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” debetida va 0870 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalarga kapital qoʻyilmalar” kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Operativ ijara shartnomasi boʻyicha olingan mulkni yaxshilash boʻyicha kapital qoʻyilmalar qiymatining ijaraga beruvchi tomonidan qoplanadigan summasi hisobvaraqlarning 4890 “Boshqa debitorlar qarzlari” debetida va 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” kreditida aks ettiriladi.
(731-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Kapital qoʻyilmalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida asosiy vositalar obyektlarining boshlangʻich qiymatiga oʻrnatilgan tartibda qoʻshiladigan quruvchining barcha haqiqiy xarajatlari, shuningdek asosiy vositalarni va nomoddiy aktivlarni xarid qilish, asosiy podani tashkil etish va boshqa kapital qoʻyilmalar bilan bogʻliq xarajatlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kapital qoʻyilmalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar boʻyicha saldo tugallanmagan qurilish, asosiy vositalar, nomoddiy aktivlarni xarid qilish, yerni va moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni obodonlashtirishga qilingan kapital qoʻyilmalar miqdori, shuningdek asosiy podani tashkil etish boʻyicha tugallanmagan xarajatlar summasini aks ettiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kapital qoʻyilmalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (0800) boʻyicha analitik hisob kapital qoʻyilmalarning har bir yoʻnalishi boʻyicha yuritiladi. Bunda analitik hisobning tashkil etilishi quyidagi xarajatlar haqida maʼlumot olish imkonini berishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) qurilish va rekonstruksiya ishlari xarajatlari (burgʻulash ishlari, asbob-uskunalarni yigʻish, oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni xarid qilish, montajni talab qilmaydigan asbob-uskunalarni xarid qilish, shuningdek kapital qoʻyilmalarning smetalarida nazarda tutilgan asboblar va inventarlarni xarid qilish loyiha-qidiruv ishlariga oid va boshqa kapital qoʻyilmalar boʻyicha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarni xarid qilish xarajatlari (asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning turlari va nomlari boʻyicha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) yer va moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish xarajatlari (obyektlarning turi va nomi boʻyicha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) asosiy podani tashkil etish xarajatlari (hayvonlarning turlari (yirik shoxli hayvonlar, qoʻylar, otlar va boshqalar) boʻyicha).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Kapital qoʻyilmalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Obyektlarni qurishda foydalanilayotgan asosiy vositalarning eskirishi kapital qoʻyilmalar xarajatiga kiritilishi

0810

0211-0299

2.

Obyektlarni qurishda foydalanilayotgan nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi xarajatlariga kiritilishi

0810

0510-0590

3.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar montajga topshirilishi (montajga tayyorgarlik boshlangan paytdan)

0810

0710-0720

4.

Sarflangan qurilish va boshqa materiallar qiymati kapital qoʻyilmalar boʻyicha xarajatlarga kiritilishi

0810

1010-1090

5.

Yordamchi ishlab chiqarishning kapital qoʻyilmalarga koʻrsatgan xizmatlari hisobdan chiqarilishi

0810

2310

6.

Kapital qoʻyilmalarda foydalanilgan bank kreditlari va boshqa qarz majburiyatlari boʻyicha foizlar hisoblanishi

0810

6920

7.

Tugallanmagan qurilishni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

0810

8510

b) qiymatining kamaytirilishi.

8510

0810

8.

Kapital qurilishda bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga qarzlar

0810

6010, 7010

9.

Kapital qoʻyilmalar bilan bogʻliq qondirilmagan daʼvolar boʻyicha summa hisobdan chiqarilishi

0810

4860

10.

Inventarizatsiya natijasida tugallanmagan qurilishda kamomad summasi aniqlanishi

5910

0810

11.

Yosh hayvonning asosiy podaga oʻtkazilishi

0840

1110

12.

Asosiy podaning tashkil qilinishi

0170

0840

13.

Kelgusi davr xarajatlari tegishli qismining kapital qoʻyilmalariga olib borilishi

0810-0890

3110-3190

14.

Kapital qoʻyilmalar tannarxiga kiritiladigan sugʻurta boʻyicha qarzlar

0810-0890

6510

15.

Kapital qoʻyilmalar tannarxiga kiritiladigan davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha qarzlar

0810-0890

6520

16.

Taʼsischilar tomonidan ustav kapitaliga ulush (pay) sifatida kiritilgan tugallanmagan kapital qoʻyilmalar

0810-0890

4610

17.

Kapital qoʻyilmalar tannarxiga kiritiladigan budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz

0810-0890

6410

18.

Kapital qoʻyilmalarni oʻzlashtirishda band boʻlgan xodimlarga ish haqi boʻyicha turli summalar hisoblanishi

0810-0890

6710

19.

Hisobdor shaxslarning kapital qoʻyilmalarga ularning qilgan xarajatlari boʻyicha qarzlari hisobdan chiqarilishi

0810-0890

4220-4290, 6970

20.

Asosiy vositalarni xarid qilish va qurish jarayonida vujudga kelgan turli kreditorlar oldidagi qarzlar

0810-0890

6990

21.

Kapital qoʻyilmalar boʻyicha ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining koʻrsatgan xizmatlari uchun qarzlar

0810-0890

6110-6120

22.

Asosiy vositalar obyektlarini qurish yoki xarid qilish natijasida ularni boshlangʻich qiymati boʻyicha foydalanishga berish

0110-0190

0810-0890

23.

Asosiy vositalarni qurish va xarid qilish bilan bogʻliq, ammo obyektlarning boshlangʻich qiymatiga qoʻshilmaydigan xarajatlar

9430

0810-0820

24.

Agar aybdor shaxsni aniqlash imkoni boʻlmasa, kamomad va buzilgan qiymatliklarning summasi kapital qoʻyilmalar boʻyicha xarajatlarga olib borilishi

0810-0890

5910

25.

Asosiy vositalar obyektlarining ishga tushirish-sozlash ishlarini amalga oshirish jarayonida materiallardan foydalanish

0810-0890

1010-1090

26

Aktivning maqsadi boʻyicha foydalanilishi uchun lozim darajada ishlashini tekshirish jarayonida (asosiy vositalar ishga tushirilgunga qadar) olingan mahsulotni kirim qilish

1000-2800

0810-0890

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli debitorlik qarzlar va kechiktirilgan xarajatlar (0900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Hisob-kitoblarning uzoq muddatli qismi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0910 “Olingan veksellar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0930 “Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0940 “Boshqa uzoq muddatli debitorlik qarzlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. 0910 “Olingan veksellar” hisobvaragʻida xaridorlar va buyurtmachilardan ular sotib olgan tovar-moddiy zaxiralari va boshqa aktivlar, ular uchun bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlar boʻyicha xaridorlar va buyurtmachilar tomonidan toʻlov hujjati sifatida veksel taqdim qilishi natijasida ulardan olinishi kerak boʻlgan toʻlov summasi hisobga olinadi. Bunda shunday hisob-kitoblar sodir boʻlganda, olinadigan hisobvaraqlarning uzoq muddatli qismi 0910 “Olingan veksellar” hisobvaragʻining debeti va 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”, 9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar”, 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar”, 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi”, 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaraqlarining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻi ijaraga beruvchida mulkning moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha operatsiyalarni hisobga olishda foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vosita obyektlarini moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berishda ijaraga beruvchi obyektlarning qiymatini umumiy tartibda hisobdan chiqaradi. Bunda moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlarning uzoq muddatli qismi 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetiga, joriy qismi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻining debetiga va debitorlik qarzining jami summasi 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻi boʻyicha kreditdagi saldo (ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi tomonidan kelishilgan bahodagi qiymati bilan bu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farq) kechiktirilgan foyda sifatida 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻiga uzoq muddatli qismi va 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻiga joriy qismi hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi kelishgan bahodagi qiymati bilan ushbu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farqning tegishli qismi ijara haqi kelib tushganda 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻidan 9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar” hisobvaragʻining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davrining oxirida ijaraga beruvchi 12 oy davomida kelib tushadigan summalarni 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditidan 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻining debetiga oʻtkazadi. Ijara haqining kelib tushishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar asosiy vositalar obyekti ijara muddatining tugashiga qadar ijarachining mulkiga oʻtsa, sotib olish bahosi toʻlangan ijara haqini chegirib tashlagan holda ijara haqining kelib tushishini aks ettirish tartibida sotib olish vaqtida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir ijara shartnomasi boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. 0930 “Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari” hisobvaragʻida xodimlarga kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha hisob-kitoblar, berilgan qarzlar boʻyicha ularning qarzdorligi, xodimlarning pul mablagʻlari, tovar-moddiy zaxiralarning kamomadi va oʻgʻirlanishi, yaroqsizligi natijasida yetkazilgan moddiy zararlarning qoplanishi, shuningdek boshqa turdagi zararlarning qoplanishi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xodimlarga berilgan qarzlar summasi 0930 “Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kreditga sotilgan tovarlar, berilgan qarzlar, moddiy va boshqa zararlarning qoplanishi boʻyicha qarzlarning uzoq muddatli qismining joriy debitorlik qarzlari qismiga oʻtkazilishida 4710 “Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi”, 4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi”, 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi”, 4790 “Xodimlarning boshqa qarzlari” hisobvaraqlarining debeti, 0930 “Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari” hisobvaragʻining krediti boʻyicha yozuv amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0930 “Xodimlarning uzoq muddatli qarzlari” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir xodim boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. 0940 “Boshqa uzoq muddatli debitorlik qarzlari” hisobvaragʻida xaridorlar va buyurtmachilardan daʼvolar hamda boshqalar boʻyicha olinadigan toʻlovlarning uzoq muddatli qismi hisobga olinadi. Analitik hisob xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan har bir hisobvaraq boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. 0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻida vaqtinchalik farqlarga oid xarajatlar boʻyicha soliqni hisoblash 0930 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debeti va 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Keyinchalik soliqning tegishli qismi uzoq muddatli qismidan joriy qismga oʻtkaziladi hamda 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debeti va 0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda (daromad) soligʻi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Tegishli muddatda toʻlanadigan foyda (daromad) soligʻini hisoblashda ushbu summa hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik farqlar — bu hisobot davridagi soliq solinishi lozim boʻlgan foyda summasi va buxgalteriya hisobidagi foyda summasi oʻrtasidagi farqlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xarajatlarning tegishli summasiga soliqlar kamaytirilishi yuz berganda, soliqlar summasi 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debeti va 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. 0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debetidagi saldo kelgusi davrlarda budjetga toʻlanadigan umumiy soliq summasidan kamaytirish zarur boʻlgan soliq summasining uzoq muddatli qismini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. 0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻida xarajatlarga qoplash muddati davomida taqsimlanib boradigan obligatsiya diskont (chegirma)lari boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar aks ettiriladi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiyalarni sotuvchi (emitent)lar tomonidan foydalaniladi. Obligatsiyalarning chegirma bilan sotilishi 0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi va olingan summaga pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida va 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlarning joriy qismi hisobdan chiqarilganda, 0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi 3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. 0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻida 0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” va 0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaraqlarida koʻrsatilmagan boshqa kechiktirilgan xarajatlar aks ettiriladi. Ushbu xarajatlarni ishlab chiqarish, davr xarajatlari, moliyaviy faoliyat xarajatlariga hisobdan chiqarish muddati qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Bunda boshqa kechiktirilgan xarajatlarning uzoq muddatli qismi 0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻida, joriy qismi esa 3290 “Boshqa kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir berilgan boʻnak boʻyicha mol yetkazib beruvchi yoki pudratchi boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Uzoq muddatli debitorlik qarzlari va kechiktirilgan xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (0900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Bank tomonidan toʻlovi kafolatlangan xaridorlar va buyurtmachilardan olingan veksellarning uzoq muddatli qismi

0910

4010

2.

Olingan veksellarning uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

4020

0910

3.

Ijarachi bilan kelishilgan bahoda asosiy vositalarning moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilishi:

uzoq muddatli qismiga;

0920

9210

joriy qismiga.

4810

9210

4.

Olinadigan moliyaviy ijaraning uzoq muddatli qismining joriy qismiga oʻtkazilishi

4810

0920

5.

Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlar qarzlarining uzoq muddatli qismi

0930

7810

6.

Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha qarzlarning uzoq muddatli qismining joriy qismiga oʻtkazilishi

4710

0930

7.

Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlar qarzlarining uzoq muddatli qismi

0930

5110-5530

8.

Berilgan qarzlar boʻyicha qarzlar summasining uzoq muddatli qismining joriy qismiga oʻtkazilishi

4720

0930

9.

Moddiy zararlarni qoplash boʻyicha qarzlarning uzoq muddatli qismi

0930

1010-2990, 5010-5530, 9210

10.

Moddiy zararlarni qoplash boʻyicha qarzlar summasining uzoq muddatli qismining joriy qismiga oʻtkazilishi

4730

0930

11.

Berilgan boʻnaklarning uzoq muddatli qismi

0940

5110-5530

12.

Berilgan boʻnaklarning uzoq muddatli qismidan joriy qismiga oʻtkazilishi

4310-4330

0940

13.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan hisobvaraqlarning uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

4110-4120

0940

14.

Boshqa shaxslar qarzlari summasining uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

4890

0940

15.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi

0950

6410

16.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi summasining uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

3210

0950

17.

Obligatsiyalarni chegirma (diskont) bilan sotish

0960

7830

18.

Diskont boʻyicha kechiktirilgan xarajatlarning uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

3220

0960

19.

Kelgusi davrlar (uzoq muddatli) uchun toʻlangan ijara toʻlovlari

0990

5110-5530

20.

Kelgusi davrlar (uzoq muddatli) uchun toʻlangan abonent toʻlovlari

0990

5110-5530

21.

Kechiktirilgan xarajatlarning uzoq muddatli qismini joriy qismiga oʻtkazish

3290

0990

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Joriy aktivlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Ushbu paragrafning hisobvaraqlari quyidagilarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahsulot ishlab chiqarish yoki ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish jarayonida foydalanish uchun moʻljallangan xom ashyo zaxiralari, materiallar, sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi buyumlar, yoqilgʻi, taralar, ehtiyot qismlar, inventar va xoʻjalik jihozlari, boshqa materiallar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tugallanmagan ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tayyor mahsulotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sotish uchun moʻljallangan tovarlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kelgusi davr va kechiktirilgan xarajatlarning joriy qismi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
joriy debitorlik qarzlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
budjetga boʻnak toʻlovlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pul mablagʻlari, qisqa muddatli investitsiyalar va boshqa joriy aktivlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Materiallar (1000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, ehtiyot qismlar, butlovchi buyumlar, sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar, konstruksiyalar, detallar, taralar, inventarlar, xoʻjalik jihozlari va boshqa qiymatliklarning mavjudligi hamda harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1010 “Xom ashyo va materiallar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1020 “Sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi buyumlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1030 “Yoqilgʻilar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1040 “Ehtiyot qismlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1050 “Qurilish materiallari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1060 “Tara”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1070 “Chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1080 “Inventar va xoʻjalik jihozlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1090 “Boshqa materiallar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Materiallar quyidagilarning eng past qiymati boʻyicha hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
haqiqiy tannarxi (sotib olish bahosi yoki ishlab chiqarish tannarxi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bozor bahosi (sotishning sof qiymati).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Zarur hollarda (ishlatiladigan materiallarning nomenklaturasi katta boʻlganda, materiallarning ichki harakati intensiv boʻlganda, qishloq xoʻjaligida ishlab chiqarishi va boshqa hollarda) materiallar hisobi hisob bahosi boʻyicha yuritilishi mumkin. Hisob bahosi sifatida reja tannarxi, oʻrtacha sotib olish narxlari, ulgurji narxlar va boshqalar qabul qilinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Materiallarni hisob bahosi boʻyicha hisobga olishda har oy haqiqiy tannarxi koʻrsatilgan bahosining qiymatidan farqlanish summasi va foizlari hisoblab chiqiladi. Farqlar 1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. 1010 “Xom ashyo va materiallar” hisobvaragʻida quyidagilarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) ishlab chiqarilayotgan mahsulotning tarkibiga kiradigan, uning asosini tashkil etadigan yoki uni tayyorlashda (ishlab chiqarishda) zarur tarkibiy qismlar hisoblanadigan xom ashyo va asosiy materiallar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mahsulot ishlab chiqarishda yoki xoʻjalik ehtiyojlari uchun sarflanadigan, texnik maqsadlar va ishlab chiqarish jarayoniga yordamlashishda ishtirok etadigan yordamchi materiallar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) qayta ishlash uchun tayyorlangan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va boshqalar.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) yem-xashak va toʻshamalar. Tashkilotda ishlab chiqarilgan yem-xashak va toʻshamalar yil oxirida haqiqiy tannarxiga tuzatish bilan yil davomida reja tannarxi boʻyicha aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. 1020 “Sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi buyumlar” hisobvaragʻida yigʻishda va qayta ishlov berishda xarajat talab qiladigan ishlab chiqarilayotgan (qurilish) mahsulotni butlash uchun ishlab chiqarish kooperatsiyasi tartibida xarid qilingan, sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar, tayyor butlovchi buyumlar, qurilish detallari va konstruksiyalarining mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik tashkilotlari tomonidan ilmiy-tadqiqot va konstruktorlik mavzulari boʻyicha ilmiy va eksperimental ishlarni oʻtkazish uchun chetdan sotib olinadigan butlovchi buyumlar, maxsus uskunalar, asboblar, moslamalar va boshqa qiymatliklar 1020 “Sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi buyumlar” hisobvaragʻida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. 1030 “Yoqilgʻilar” hisobvaragʻida neft mahsulotlari, yoqilgʻi-moylash materiallari (YOMM) (neft, benzin, kerosin, dizel yoqilgʻisi, yogʻ va boshqalar), qattiq yoqilgʻi (koʻmir, oʻtin va boshqalar) va gazsimon yoqilgʻi (gaz, gazolin va boshqalar), shuningdek ishlab chiqarish chiqindilari va qattiq yoqilgʻi sifatida ishlatiladigan ikkilamchi material qiymatliklarining mavjudligi va harakati hisobga olinadi. Yoqilgʻi-moylash materiallari (YOMM) uchun talonlardan foydalanilganda ham ularning hisobi 1030 “Yoqilgʻilar” hisobvaragʻida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. 1040 “Ehtiyot qismlar” hisobvaragʻida mashina, uskuna, transport vositalari va boshqalarni taʼmirlash, eskirgan qismini almashtirish uchun xarid qilingan yoki tayyorlangan ehtiyot qismlarining mavjudligi va harakati hamda zaxiradagi avtomobil shinalari hisobga olinadi. Mazkur hisobvaraqda taʼmirlash zavodlarida va texnik servis punktlarida taʼmirlash boʻlimlarida qilingan (yaratilgan) agregatlar, dvigatellar, uskunalar, mashinalarning almashadigan qismlari harakati ham hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. 1050 “Qurilish materiallari” hisobvaragʻida qurilish konstruksiyalari va detallari, bino va inshootlarning qismlari, konstruksiya va detallarni qurish va pardoz qilish, qurilish detallarini tayyorlash, qurilish va montaj ishlarida ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun ishlatiladigan, shuningdek boshqa ehtiyojlar uchun chetdan sotib olingan va oʻzida ishlab chiqilgan qurilish materiallarining mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. 1060 “Tara” hisobvaragʻida taralarning barcha turlari (xoʻjalik inventari sifatida foydalaniladigan taralardan tashqari), shuningdek taralar tayyorlash va taʼmirlash uchun moʻljallangan materiallar va detallarning (yashiklarni yigʻish uchun detallar, bochka taxtasi, temir gardish va boshqalar) mavjudligi va harakati yuritiladi. Yuklanadigan mahsulotlarning butligi va saqlanishini taʼminlash maqsadida vagonlar, barjalar, samolyotlar, kemalarni qoʻshimcha jihozlash uchun moʻljallangan buyumlar 1010 “Xom ashyo va materiallar” hisobvaragʻida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. 1070 “Chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar” hisobvaragʻida chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi. Bunda materiallarga qayta ishlov berish bilan bogʻliq chetdagi tashkilotlarga toʻlangan xarajatlar bevosita qayta ishlashdan olingan buyumlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetiga olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. 1080 “Inventar va xoʻjalik jihozlari” hisobvaragʻida aylanma mablagʻlari tarkibiga kiradigan inventarlar, asboblar, xoʻjalik jihozlari va boshqa mehnat vositalarining ( kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar) mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Inventar va xoʻjalik jihozlarining qiymati ular foydalanishga berilgan vaqtda ishlab chiqarish yoki davr xarajatlariga toʻliq qoʻshilishi mumkin. Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlarining saqlanishini taʼminlash maqsadida ularning hisobi balansdan tashqari 014 “Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari”hisobvaragʻida sex, ombor va alohida foydalanuvchilar boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Inventar va xoʻjalik jihozlari keyinchalik foydalanishga yaroqsiz holga kelgan hollarda ularni balansdan tashqari hisobvaraqdan hisobdan chiqarish belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan hisobdan chiqarish dalolatnomasiga asosan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. 1090 “Boshqa materiallar” hisobvaragʻida yuqorida keltirilgan hisobvaraqlarda nazarda tutilmagan materiallarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi. Bu hisobvaraqda ishlab chiqarish chiqindilari (qirqimlar, qirindi va boshqalar), tuzatib boʻlmaydigan yaroqsiz mahsulotlar, asosiy vositalarning chiqib ketishidan olingan moddiy qiymatliklar (metallolom, yaroqsiz xom ashyo, eskirgan shinalar, kameralar, yaroqsiz rezina, ishlatilgan moy va boshqalar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Qishloq xoʻjaligi tashkilotlari urugʻliklar, ekish materiallari (sotib olingan va oʻzida ishlab chiqarilgan), mineral oʻgʻitlar, qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandalariga qarshi kurashda ishlatiladigan, biologik preparatlar, zaharli kimyoviy moddalar, dorilar hamda kimyoviy moddalarni (oʻsimlikchilikda, chorvachilikda va yordamchi xoʻjalikda) hisobga olish va boshqalar uchun qoʻshimcha hisobvaraqlarni ochishlari mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Materiallarning kelib tushishi 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” va 1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaraqlaridan foydalanilgan holda (agar bu tashkilotning hisob siyosatida belgilangan boʻlsa) yoki ushbu hisobvaraqlardan foydalanilmagan holda aks ettirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Materiallarning ishlab chiqarishga yoki boshqa xoʻjalik maqsadlariga sarflanishi materiallarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1000) kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Materiallarni chetga sotish materiallarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1000) krediti va 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Materiallarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1000) analitik hisobi materiallaring saqlanish joylari va ularning alohida nomlari (turlari, navlari, hajmlari va boshqalar) boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Materiallarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Mol yetkazib beruvchilardan materiallar olinishi

1010-1090

6010

2.

Asosiy vositalarni tugatish natijasida kelib tushgan materiallarning qiymati

1090

9210

3.

Taʼsischilardan ularning ulushi hisobidan turli xil materiallarning kelib tushishi

1010-1090

4610

4.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan materiallarning kelib tushishi

1010-1090

6110, 6120

5.

Boshqa shaxslardan materiallarning tekinga olinishi

1010-1090

8530

6.

Materiallar kirim qilingandan keyin aniqlangan yaroqsizlik (defekt) boʻyicha mol yetkazib beruvchiga bildirilgan daʼvo

4860

1010-1090

7.

Transport-tayyorlov xarajatlarining materiallar tannarxiga kiritilishi

1010-1090

1510

8.

Yaroqsiz mahsulotdan qolgan materiallarning kirim qilinishi

1090

2610

9.

Materiallarning haqiqiy tannarxi boʻyicha kirim qilinishi (1500 hisobvaraq qoʻllanilganda)

1010-1090

1510

10.

Oʻzida ishlab chiqarilgan materiallarning kirim qilinishi

1010-1090

2310

11.

Toʻlovi inkor etilgan oldin bildirilgan daʼvo summasining hisobdan chiqarilishi

1010-1090

4860

12.

Asosiy, yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga materiallarning chiqarilishi

2010, 2310, 2510, 2710

1010-1090

13.

Maʼmuriy ehtiyojlar uchun materiallarning berilishi

9420

1010-1090

14.

Yaroqsiz mahsulotni tuzatish uchun materiallarning sarflanishi

2610

1010-1090

15.

Mahsulotlarni sotish uchun taralarning sarflanishi

9410

1060

16.

Chetga chiqib ketayotgan materiallarning qiymatini hisobdan chiqarilishi

9220

1010-1090

17.

Tabiiy ofat natijasida yoʻqotilgan materiallarning hisobdan chiqarilishi

9720

1010-1090

18.

Inventarizatsiya natijasida materiallarning kamomadi aniqlanishi

5910

1010-1090

19.

Togʻ-kon tayyorgarlik ishlarida foydalanilgan qurilish materiallarining hisobdan chiqarilishi

2010, 0800

1050

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻstirishdagi va boʻrdoqidagi hayvonlar (1100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Yosh hayvonlar, boʻrdoqidagi va yaylovdagi katta yoshdagi hayvonlar, parrandalar, yovvoyi hayvonlar, quyonlar, asalari oilalari hamda qoramollarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuqorida koʻrsatilgan hayvonlarni oʻstirish va boʻrdoqiga boqish xarajatlari 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” (agar chorvachilik asosiy faoliyat turi boʻlsa) yoki 2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaraqlarida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Asosiy podadan yaroqsiz sifatida ajratilgan hayvonlar 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditidan (mahsuldor hayvonlar boshlangʻich qiymat boʻyicha, ishchi hayvonlar yaroqsizga chiqarish natijasida olingan haqiqiy miqdori boʻyicha) 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaragʻining debetiga kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Nasl sifatida olingan yosh hayvonlar nasl beradigan hayvonlarni saqlash xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqning kreditidan 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” hisobvaragʻining debetiga kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Yosh yirik shoxli qoramollar va boquvdagi (yaylovdagi) hayvonlarning ortgan vaznining qiymati, shuningdek, yosh hayvonlar (toylar va boshqalar)ning oʻsish qiymati har oyda ushbu hayvonlarni parvarishlash xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” va 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaraqlarining debetiga parvarishlash reja tannarxi boʻyicha olib boriladi. Yil oxirida koʻrsatilgan hisobvaraqlar boʻyicha yil davomida parvarishlash reja tannarxi boʻyicha hisobga olingan hayvonlarning qoʻshilgan vazni yoki oʻsish qiymatini, parvarishlashning haqiqiy tannarxigacha tuzatish oʻtkazmalari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Asosiy podaga oʻtkaziladigan yosh hayvonlar 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” hisobvaragʻidan 0840 “Asosiy podani tashkil etish” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi. Bir vaqtning oʻzida yosh hayvonlarning asosiy podaga oʻtkazilishida 0170 “Ishchi va mahsuldor hayvonlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 0840 “Asosiy podani tashkil qilish” hisobvaragʻi kreditlanadi. Qiymati 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” hisobvaragʻida yuritiladigan hayvonlarning chetga chiqib ketishi, shu jumladan, asosiy podadan yaroqsiz qilingan hayvonlarni tayyorlash tashkilotlariga topshirilishi 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar”, 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaraqlarining krediti va 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi va bir vaqtning oʻzida ushbu hayvonlar uchun sotib oluvchidan olinadigan summaga 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar” hisobvaragʻining krediti bilan bogʻlangan holda 4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Nobud boʻlgan va noilojlikdan soʻyilgan (epizootiya yoki tabiiy ofatdan nobud boʻlganlaridan tashqari) hayvonlarning qiymati moddiy qiymatliklarning yoʻqotilishi sifatida 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” va 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaraqlarining krediti va 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi. Nobud boʻlgan va noilojlikdan soʻyilgan hayvonlardan olingan terilar, shoxlar, tuyoqlar, texnik yogʻlar va shu kabilar foydalanish yoki sotish mumkin boʻlgan narxlar boʻyicha baholanib, qoʻshimcha mahsulot sifatida hayvonlarni parvarishlash xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan kirim qilinadi. Epizootiya yoki tabiiy ofatdan nobud boʻlgan yoki soʻyilgan hayvonlarning qiymati 1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” va 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaraqlarining kreditidan bevosita 9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1110 “Oʻstirishdagi hayvonlar” va 1120 “Boʻrdoqidagi hayvonlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisoblar hayvonlarni oʻstirish va boqish xarajatlarini hisobga olish uchun belgilangan hayvonlarni saqlash joylari, turlari, yoshlarining guruhlari va boshqalar boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Oʻstirishdagi va boquvdagi hayvonlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Boshqa shaxslardan va aholidan xarid qilingan hayvonlar kirim qilinishi

1110, 1120

6990

2.

Boshqa shaxslardan va aholidan xarid qilingan hayvonlar kirim qilinishi (1500-hisobvaraqdan foydalanilganda)

1510

6990

3.

Hayvonlarning ortgan vazni va oʻsishining kirim qilinishi

1110, 1120

2010, 2710

4.

Mol yetkazib beruvchilardan xarid qilingan yosh hayvonlar kirim qilinishi

1110

6010

5.

Undirilmaydigan daʼvolar summasining hisobdan chiqarilishi

1110, 1120

4860

6.

Hayvonlarni yetkazib kelish boʻyicha hisobdor shaxslarning xarajatlari

1110, 1120

6970

7.

Taʼsischilardan ulush sifatida olingan yosh hayvonlarning kirim qilinishi

1110

4610

8.

Yirik shoxli qoramollar nasllarining kirim qilinishi

1110

2010, 2710

9.

Ishchi otlar nasllarining (toychoqlar) kirim qilinishi

1110

2310

10.

Boshqa shaxslardan tekinga kelib tushgan yosh hayvonlarning kirim qilinishi

1110

8530

11.

Yosh hayvonlarning asosiy podaga oʻtkazilishi

0840

1110

12.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan chetga sotilgan va berilgan yosh hayvonlar

9110 yoki 9220

1110

13.

Yosh hayvonlarning shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga berilishi

9220

1110

14.

Epizootiya natijasida nobud boʻlgan yosh hayvonlarning hisobdan chiqarilishi

9720

1110

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Materiallarni tayyorlash va xarid qilish (1500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Aylanma mablagʻlarga taalluqli boʻlgan moddiy qiymatliklarni tayyorlash va sotib olish toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Moddiy qiymatliklarning hisob bahosi 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻining debetiga olib boriladi. Bunda, qiymatliklar qayerdan kelib tushganligi va materiallarni tayyorlash va olib kelish xarajatlarining xususiyatiga koʻra 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar” va shu kabi boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xarid qilingan qiymatliklarni xarid qilish (tayyorlash)ning haqiqiy tannarxi boʻyicha hisoblangan qiymati moddiy qiymatliklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻining kreditiga olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi va hisob bahosi boʻyicha qiymati orasidagi farq summasi 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻidan 1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oy oxirida 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻidagi saldo tayyorlangan va xarid qilingan, shuningdek, yoʻldagi yoki mol yetkazib beruvchilarning omborlaridan (ushbu qiymatliklar omborga kirim qilinmasdan) olib kelinmagan materiallarning mavjudligini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Materiallarni tayyorlash va xarid qilishni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tovar-moddiy zaxiralarni tayyorlash va yetkazib berish jarayonida yordamchi ishlab chiqarish tomonidan koʻrsatilgan xizmatlarning hisobdan chiqarilishi

1510

2310

2.

Mol yetkazib beruvchilardan materiallar olinishi

1510

6010

3.

Mol yetkazib beruvchilarga materiallarning kamomad summasi boʻyicha daʼvo bildirilishi

4860

1510

4.

Undirilmagan daʼvo summalarining materiallar tannarxiga kiritilishi

1510

4860

5.

Tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilishda hisobdor shaxslar tomonidan toʻlangan summalar

1510

6970

6.

Materiallarni xarid qilishdagi turli tashkilotlarning xizmatlari summasi

1510

6990

7.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan kelib tushgan materiallar

1510

6110, 6120

8.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kirim qilinishi

0710

1510

9.

Omborga kelib tushgan moddiy qiymatliklarning kirim qilinishi

1010-1090, 2910-2990

1510

10.

Oʻstirishga va boquvga kelib tushgan hayvonlarning kirim qilinishi

1110, 1120

1510

11.

Farq summasining hisobdan chiqarilishi:

a) kelib tushgan moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi hisob bahosidan past boʻlganda;

1510

1610

b) kelib tushgan moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi hisob baholaridan yuqori boʻlganda.

1610

1510

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Materiallar qiymatidagi farqlar (1600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi va hisob bahosi orasidagi farq toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi va hisob baholari orasidagi farq summasi 1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻining debeti yoki kreditiga 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻidan hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻida yigʻilgan moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi va hisob baholari orasidagi farq summalari sarflangan materiallarning hisob bahosiga mutanosib ravishda ishlab chiqarish xarajatlari, davr xarajatlari va boshqa tegishli xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1610 “Materiallar qiymatidagi farqlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob moddiy qiymatliklarning guruhlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Materiallar qiymatidagi farqlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (1600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Farq summasining hisobdan chiqarilishi:

a) kelib tushgan moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi hisob baholaridan past boʻlganda;

1510

1610

b) kelib tushgan moddiy qiymatliklarning haqiqiy tannarxi hisob baholaridan yuqori boʻlganda.

1610

1510

2.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olingan materiallar boʻyicha farqlar summasi

1610

4110, 4120

3.

Materiallar qiymatidagi farqlar (hisoblangan ulushda) tegishli hisobvaraqlarga hisobdan chiqarilishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

1610

4.

Ajratilgan boʻlinmalarga berilgan materiallar boʻyicha materiallar qiymatidagi farqning hisobdan chiqarilishi

4110

1610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy ishlab chiqarish (2000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Asosiy faoliyat turi hisoblangan mahsulot (ish, xizmat)lar, asosiy ishlab chiqarish xarajatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Tashkilotning xarajatlari ularning toʻlangan paytidan (oldindan toʻlash (ijara, abonent toʻlovi va boshqalar) yoki keyinchalik toʻlash (hisobdor summasining ortiqcha xarajatlari uchun toʻlovlar va boshqalar)) qatʼi nazar qaysi davrga taalluqli boʻlsa, oʻsha hisobot davrida mahsulot (ish, xizmat)lar tannarxiga kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻining debeti boʻyicha mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar, shuningdek, yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari, asosiy ishlab chiqarishni boshqarish va xizmat koʻrsatish bilan bilvosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar hamda yaroqsiz mahsulot hisobiga yoʻqotishlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mahsulot ishlab chiqarish, ish bajarish va xizmat koʻrsatish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar ishlab chiqarish zaxiralari, ish haqi toʻlash boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻining kreditidan 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy ishlab chiqarishni boshqarish va xizmat koʻrsatish bilan bilvosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar 2510 “Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari” hisobvaragʻi kreditidan 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yaroqsiz mahsulot hisobiga yoʻqotishlar 2610 “Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar” hisobvaragʻidan 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻining kreditida tugallangan mahsulot ishlab chiqarish, ish va xizmatlarni bajarishning haqiqiy tannarxi summalari aks ettiriladi. Ushbu summalar 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻidan 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar”, 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi”, 9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi” hisobvaraqlarining debetiga hisobdan chiqarilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi boʻyicha oy oxiridagi saldo tugallanmagan ishlab chiqarishning tannarxini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Analitik hisob xarajatlarning turlari va chiqarilayotgan mahsulotlarning turlari boʻyicha yuritiladi. Xarajatlarning yuzaga kelish joylari va boshqa belgilari boʻyicha guruhlanishi, shuningdek, kalkulyatsion hisob alohida hisobvaraqlar tizimida amalga oshiriladi. Ushbu hisobvaraqlarning tarkibi va foydalanish uslubiyati tashkilot tomonidan har bir ishlab chiqarish faoliyatining oʻziga xosliklari, tuzilishi, boshqarishni tashkil etish xususiyatlariga qarab belgilanadi. Agar xarajatlarning vujudga kelish joyi va boshqa belgilari boʻyicha guruhlanishi hamda kalkulyatsion hisob alohida hisobvaraqlar tizimida hisobga olinmasa, 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻining analitik hisobi tashkilotning alohida boʻlinmalari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Asosiy ishlab chiqarishni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Bevosita mahsulot ishlab chiqarish (ish bajarish, xizmat koʻrsatish)da qatnashadigan asosiy vositalarning eskirishi

2010

0211-0299

2.

Mahsulot ishlab chiqarish, ish bajarish va xizmat koʻrsatishga taalluqli boʻlgan nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi

2010

0510-0590

3.

Bevosita material xarajatlarining mahsulot ishlab chiqarish, ish bajarish va xizmat koʻrsatishga hisobdan chiqarilishi

2010

1010-1090

4.

Chorvachilik mahsulotini olish uchun hayvonlarni soʻyish (hayvonlar qiymati)

2010

1110, 1120

5.

Materiallar qiymatidagi farq tegishli ulushlarda asosiy ishlab chiqarishga hisobdan chiqarilishi

2010

1610

6.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarni qayta ishlash uchun asosiy ishlab chiqarish sexlariga chiqarish

2010

2110

7.

Yordamchi sexlarning xarajatlarini asosiy ishlab chiqarishning mahsuloti va xizmatlari tannarxiga kiritish

2010

2310

8.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining asosiy ishlab chiqarish mahsuloti va xizmatlarining tannarxiga kiritilishi

2010

2510

9.

Yaroqsiz mahsulotlar hisobiga yoʻqotishlar asosiy ishlab chiqarish mahsuloti va xizmatlari tannarxiga kiritilishi

2010

2610

10.

Oldin kelgusi davr xarajatlari sifatida aks ettirilgan xarajatlarning tegishli ulushi mahsulot tannarxiga olib borilishi

2010

3110-3190

11.

Kirim qilingan tayyor mahsulotning ombordan sexlarga qayta ishlash va boshqalar uchun qaytarilishi

2010

2810

12.

Tovarlar qayta ishlashga berilishi

2010

2910-2990

13.

Ishlab chiqarish uchun bevosita sexlarga kelib tushadigan moddiy qiymatliklar va xizmatlarning olinishi

2010

6010

14.

Qondirilmagan daʼvolar summasi asosiy ishlab chiqarish mahsulotlari, ish va xizmatlarining tannarxiga kiritilishi

2010

4860

15.

Asosiy ishlab chiqarishdagi sugʻurta xarajatlari

2010

6510

16.

Asosiy ishlab chiqarish xarajatlari boʻyicha davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar

2010

6520

17.

Asosiy ishlab chiqarish xodimlariga ish haqi toʻlash boʻyicha summalar hisoblanishi

2010

6710

18.

Hisobdor shaxslar tomonidan amalga oshirilgan asosiy ishlab chiqarish xarajatlari

2010

4220-4290, 6970

19.

Asosiy ishlab chiqarish tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun qarzlar

2010

6990

20.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining asosiy ishlab chiqarish ehtiyojlariga qilgan xarajatlari

2010

6110, 6120

21.

Asosiy sexlarda aniqlangan tugallanmagan ishlab chiqarishning ortiqchalari kirim qilinishi

2010

9390

22.

Materiallarning asosiy ishlab chiqarishdan qaytarilishi; oʻzida ishlab chiqarilgan materiallar, shuningdek, qaytariladigan chiqindilarning kirim qilinishi

1010-1090

2010

23.

Hayvonlarni oʻstirish va boʻrdoqiga boqish boʻyicha joriy xarajatlarning hayvonlar tannarxiga (oʻsish va ortgan vaznning) kiritilishi; hayvonlar naslining aks ettirilishi

1110, 1120

2010

24.

Tugallanmagan mahsulotni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

2010

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3290

2010

25.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar operatsiyalararo omborlarga kirim qilinishi (yarim tayyor mahsulot holida)

2110

2010

26.

Asosiy ishlab chiqarishda aniqlangan toʻgʻrilanmaydigan yaroqsiz mahsulotdan yoʻqotishlar hisobdan chiqarilishi

2610

2010

27.

Mahsulotni haqiqiy tannarx boʻyicha ishlab chiqarish

2810

2010

28.

Asosiy sexlarda bajarilgan ish yoki koʻrsatilgan xizmatlarning sotilishi; tugallangan va buyurtmachi tomonidan qabul qilingan ishlarning bosqichlari boʻyicha xarajatlar summasining hisobdan chiqarilishi

9130

2010

29.

Boshqa chiqib ketgan (tekinga berish va boshqalar) mahsulot tannarxining hisobdan chiqarilishi

9110

2010

30.

Tabiiy ofatlar, yongʻin va shu kabilar natijasida tugallanmagan ishlab chiqarishdagi yoʻqotishlarning hisobdan chiqarilishi

9720

2010

31.

Asosiy ishlab chiqarishda aniqlangan moddiy qiymatliklarning kamomadi

5910

2010

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar (2100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. 2110 “Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻida quyidagilar kabi tashkilotning oʻzida ishlab chiqarilgan (ishlab chiqarishning toʻliq siklida) yarim tayyor mahsulotlar aks ettirilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qora metallurgiyada qayta ishlanuvchi choʻyan, texnik rezina sanoatida xom rezina va yelim, kimyo sanoatining azotli oʻgʻit kombinatlaridagi sulfat kislota, toʻqimachilik sanoatida yigirilgan ip, xom surp va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2110 “Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining debetida 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yarim tayyor mahsulotlarni ishlab chiqarish bilan bogʻliq xarajatlar aks ettiriladi. Qayta ishlashga berilgan yarim tayyor mahsulotlarning tannarxi 2010 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻi bilan va sotilgan yarim tayyor mahsulotlarning tannarxi 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda 2110 “Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2110 “Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob yarim tayyor mahsulotlarning saqlanish joylari va alohida nomlari (turlari, navlari, miqdorlari va shu kabilar) boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy va yordamchi ishlab chiqarishda chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar omboriga kirim qilinishi

2110

2010, 2310

2.

Yarim tayyor mahsulotlarning ortiqcha qismi kirim qilinishi

2110

9390

3.

Ajratilgan boʻlinmalardan olingan yarim tayyor mahsulotlar kirim qilinishi

2110

6110

4.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarni qayta baholash

a) qiymatining oshirilishi;

2110

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3290

2110

5.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar asosiy va yordamchi ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun berilishi

2010, 2310

2110

6.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotni tuzatishga sarflanishi hamda yarim tayyor mahsulotlarning yaroqsizligi tufayli yoʻqotishlarning aks ettirilishi

2610

2110

7.

Sotish uchun moʻljallangan oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning tayyor mahsulot sifatida aks ettirilishi

2810

2110

8.

Oʻzida ishlab chiqarilib yarim tayyor mahsulotlar sotilganda, ularning tannarxini hisobdan chiqarish

9110

2110

9.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarni tekinga berilishi

9430

2110

10.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning ajratilgan boʻlinmalarga berilishi

4110

2110

11.

Tabiiy ofatlar natijasida oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar boʻyicha koʻrilgan zararlarni hisobdan chiqarish

9720

2110

12.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar kamomadi aniqlanishi

5910

2110

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yordamchi ishlab chiqarish (2300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Tashkilotning asosiy ishlab chiqarishiga yoki asosiy faoliyatiga yordamchi va xizmat koʻrsatuvchi hisoblangan ishlab chiqarish xarajatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Mazkur hisobvaraq quyidagilarni taʼminlaydigan ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish uchun qoʻllaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) energiyaning turli xillari (elektr energiyasi, bugʻ va boshqalar) bilan xizmat koʻrsatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) transport xizmatini koʻrsatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) asosiy vositalarni taʼmirlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) asboblar, toʻrtburchak muhrlar, ehtiyot qismlar, qurilish detallari va konstruksiyalarini tayyorlash yoki qurilish materiallarini boyitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) tosh, shagʻal, qum va boshqa ruda boʻlmagan materiallarni qazib olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) yogʻoch materiallarni tayyorlash va taxta qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j) qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tuzlash, quritish va konserva qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bundan tashqari ushbu hisobvaraqlarda tashkilot buxgalteriya balansida turuvchi ilmiy tekshirish va tajriba konstruktorlik boʻlinmalarining xarajatlari aks ettirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻining debetida mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmat koʻrsatish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar, shuningdek, yordamchi ishlab chiqarishni boshqarish va xizmat koʻrsatish bilan bilvosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar va yaroqsiz mahsulot hisobiga yoʻqotishlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mahsulot ishlab chiqarish, ish bajarish va xizmat koʻrsatish bilan bevosita bogʻliq xarajatlar ishlab chiqarish zaxiralari, ish haqi toʻlash boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar, asosiy vositalarga eskirish va nomoddiy aktivlarga amortizatsiya hisoblash va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 2310 “Asosiy ishlab chiqarish” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yordamchi ishlab chiqarishni boshqarish va xizmat koʻrsatish bilan bilvosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar 2510 “Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari” hisobvaragʻidan 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi. Yordamchi ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlar ayrim hollarda bevosita 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻida hisobga olinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yaroqsiz mahsulot hisobiga yoʻqotishlar 2610 “Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar” hisobvaragʻidan 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻining kreditida ishlab chiqarish tugallangan mahsulotlar, bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlar haqiqiy tannarxining summalari aks ettiriladi. Ushbu summalar 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻining kreditidan 2010 “Asosiy ishlab chiqarish”, 2510 “Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari”, 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar”, 9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi”, 9420 “Maʼmuriy xarajatlar” hisobvaraqlariga va boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob xarajat elementlari va moddalari hamda mahsulot turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaragʻi boʻyicha oy oxiridagi saldo tugallanmagan ishlab chiqarish qiymatini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Yordamchi ishlab chiqarishni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Yordamchi ishlab chiqarish sexlarida foydalanilayotgan asosiy vositalarning eskirishi

2310

0211-0299

2.

Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlariga taalluqli nomoddiy aktivlarga amortizatsiya hisoblanishi

2310

0510-0590

3.

Yordamchi ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun materiallar sarflanishi

2310

1010-1090

4.

Mahsulot olish uchun hayvonlarning soʻyilishi

2310

1110, 1120

5.

Tugallanmagan mahsulotni qayta baholash

a) qiymatining oshirilishi;

2310

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3290

2310

6.

Materiallar qiymatidagi farqlarni hisoblangan ulushlarda yordamchi ishlab chiqarish hisobvaraqlariga hisobdan chiqarish

2310

1610

7.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning yordamchi ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun sarflanishi

2310

2110

8.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining tegishli ulushi yordamchi ishlab chiqarish mahsulotlari, ish va xizmatlari tannarxiga kiritilishi

2310

2510

9.

Yordamchi ishlab chiqarish mahsulotlarini tayyorlashdagi yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlar ularning tannarxiga kiritilishi

2310

2610

10.

Kelgusi davrlar xarajatlarining ulushi yordamchi ishlab chiqarish mahsulotlari, ish va xizmatlar tannarxiga kiritilishi

2310

3110-3190 3210-3290

11.

Asosiy sexlarning mahsulotlari yordamchi ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun ishlatilishi

2310

2810

12.

Mol yetkazib beruvchilardan yordamchi ishlab chiqarishga moddiy qiymatliklar va xizmatlar (suv, bugʻ, energiya va boshqalar) kelib tushishi

2310

6010, 6990

13.

Qondirilmagan daʼvolar summasining yordamchi sexlarga tegishli boʻlgan qismi ularning mahsuloti, ish va xizmatlari tannarxiga hisobdan chiqarilishi

2310

4860

14.

Yordamchi ishlab chiqarishdagi sugʻurta xarajatlari

2310

6510

15.

Yordamchi ishlab chiqarishga tegishli boʻlgan yagona ijtimoiy toʻlov boʻyicha xarajatlarning hisoblanishi

2310

6520

16.

Yordamchi ishlab chiqarish xodimlariga ish haqi toʻlash boʻyicha summalarning hisoblanishi

2310

6710

17.

Yordamchi ishlab chiqarishga koʻrsatilgan xizmatlar boʻyicha qarzlar

2310

6990

18.

Olingan summadan ortiqcha xarajat qilganliklari uchun hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar

2310

6970

19.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining yordamchi ishlab chiqarish sexlariga koʻrsatgan xizmatlari

2310

6110, 6120

20.

Yordamchi ishlab chiqarishdagi tugallanmagan ishlab chiqarishning ortiqchasi kirim qilinishi

2310

9390

21.

Yordamchi ishlab chiqarish tomonidan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni xarid qilishda qilingan xarajatlar asbob-uskunalar qiymatiga qoʻshilishi

0710-0720

2310

22.

Kapital qoʻyilmalarda amalga oshirilgan yordamchi sexlarning xarajatlari va xizmatlari hisobdan chiqarilishi

0810-0890

2310

23.

Oldin yordamchi ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun hisobdan chiqarilgan materiallarning qaytarilishi

1010-1090

2310

24.

Yordamchi ishlab chiqarishda ishlab chiqarilgan ehtiyot qismlarning kirim qilinishi

1040

2310

25.

Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlarining oʻstirishdagi va boquvdagi hayvonlar tannarxiga kiritilishi

1110, 1120

2310

26.

Materiallarni tayyorlash va xarid qilishda yordamchi ishlab chiqarishning koʻrsatgan xizmatlari va xarajatlari summasi

1510

2310

27.

Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari va xizmatlari tashkilotning oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning tannarxiga kiritilishi

2110

2310

28.

Yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish boʻyicha yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari

2610

2310

29.

Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlarining xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga oʻtkazilishi

2710

2310

30.

Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari va xizmatlarining (mavsumiy tarmoqlarda) kelgusi davr xarajatlariga olib borilishi

3190-3290

2310

31.

Yordamchi ishlab chiqarishda ishlab chiqarilgan tayyor mahsulotlarning kirim qilinishi

2810

2310

32.

Mahsulotlarni sotish va yetkazib berishda yordamchi ishlab chiqarishning koʻrsatgan xizmatlari hisobdan chiqarilishi

9410

2310

33.

Yordamchi ishlab chiqarishning sotilgan mahsulotlari va bajarilgan ishlari, koʻrsatgan xizmatlarining haqiqiy tannarxini hisobdan chiqarish

9110, 9130

2310

34.

Quyidagilarni sotish va boshqa chiqib ketishidagi yordamchi ishlab chiqarish xarajatlarining hisobdan chiqarilishi:

asosiy vositalar;

9210

2310

nomoddiy aktivlar.

9220

2310

35.

Boshqa tashkilotlarga investitsiya tariqasida yordamchi ishlab chiqarishning mahsulotlari berilishi va xizmatlari koʻrsatilishi

9110, 9130

2310

36.

Ajratilgan boʻlinmalarga yordamchi ishlab chiqarishning xarajatlari hisobdan chiqarilishi yoki mahsulotlari berilishi

4110

2310

37.

Tabiiy ofat, yongʻin va shu kabilar natijasida koʻrilgan yordamchi sexlarning zararlari hisobdan chiqarilishi

9720

2310

38.

Yordamchi ishlab chiqarishdagi aniqlangan moddiy qiymatliklarning kamomadi va yoʻqotishlari

5910

2310

39.

Qaytariladigan va koʻp marta ishlatiladigan taralar boʻyicha xarajatlar va yoʻqotishlar

9430

2310

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy ishlab chiqarish xarajatlar (2500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 2510 “Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Mazkur hisobvaraqda umumiy ishlab chiqarish xarakteriga ega boʻlgan, shu jumladan quyidagilar boʻyicha xarajatlar aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) mashina va uskunalarni saqlash va ulardan foydalanish boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ishlab chiqarishga taalluqli boʻlgan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning amortizatsiya ajratmalari boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) ishlab chiqarishga taalluqli boʻlgan asosiy vositalarni taʼmirlash xarajatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) ishlab chiqarishdagi mol-mulkning sugʻurta xarajatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) ishlab chiqarish binolarini isitish, yoritish va saqlash xarajatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) ishlab chiqarishda foydalaniladigan ishlab chiqarish binolari, mashina va uskunalar, boshqa ijaraga olingan vositalar uchun ijara toʻlovlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j) ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatishda band boʻlgan ishlab chiqarish xodimlarining ish haqi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z) ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan boshqa xarajatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari ishlab chiqarish zaxiralari, xodimlar bilan ish haqi boʻyicha hisob-kitoblar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi. Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarda hisobga olingan xarajatlar 2010 “Asosiy ishlab chiqarish”, 2310 “Yordamchi ishlab chiqarish” hisobvaraqlarining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini alohida hisob obyektlari orasida taqsimlash tartibi tashkilotning hisob siyosatida belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar boʻyicha analitik hisob tashkilotning alohida boʻlinmalari va xarajatlar moddalari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Umumiy ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan asosiy vositalarning eskirishi

2510

0220-0299

2.

Umumiy ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi

2510

0510-0590

3.

Umumiy ishlab chiqarish maqsadlariga materiallarning sarflanishi

2510

1010-1090

4.

Umumiy ishlab chiqarish maqsadlariga sarflangan materiallar qiymatidagi farq hisobdan chiqarilishi

2510

1610

5.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar umumiy ishlab chiqarish maqsadlari uchun (sinovlar, tajribalar oʻtkazishga) berilishi

2510

2110

6.

Yordamchi ishlab chiqarish xizmatlari umumiy ishlab chiqarish xarajatlariga hisobdan chiqarilishi

2510

2310

7.

Kelgusi davr xarajatlari umumiy ishlab chiqarish xarajatlariga hisobdan chiqarilishi

2510

3110-3190

8.

Oʻzida tayyorlangan mahsulotlardan umumiy ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan ehtiyojlar uchun foydalanilishi

2510

2810

9.

Ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatish (energiya, suv, gaz, aloqa va hokazo) boʻyicha mol yetkazib beruvchilarning xizmatlari

2510

6010

10.

Oldin taqdim etilgan, lekin qondirilmagan daʼvolar summasining umumiy ishlab chiqarish xarajatlariga hisobdan chiqarilishi

2510

4860

11.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlari bilan bogʻliq sugʻurta xarajatlari

2510

6510

12.

Umumiy ishlab chiqarishga tegishli boʻlgan yagona ijtimoiy toʻlov boʻyicha xarajatlar

2510

6520

13.

Ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatishda band boʻlgan xodimlarning ish haqi xarajatlarining hisoblanishi

2510

6710

14.

Ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatish boʻyicha ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari tomonidan amalga oshirilgan xarajatlar

2510

6110, 6120

15.

Oldin ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatish uchun berilgan materiallarning ortiqchasi va qaytarilishi

1010

2510

16.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining mahsulot tannarxiga kiritilishi

2010

2510

17.

Yordamchi sexlarga xizmat koʻrsatish boʻyicha xarajatlar ularning ish va xizmatlari tannarxiga kiritilishi

2310

2510

18.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining bir qismi yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish xarajatlarga qoʻshilishi

2610

2510

19.

Ishlab chiqarishga xizmat koʻrsatish xarajatlari kelgusi davr xarajatlari tarkibida aks ettirilishi

3110-3190

2510

20.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining (bekor turib qolishlar va boshqalar) bir qismi javobgar shaxslar zimmasiga yuklanishi

4730

2510

21.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining bir qismi (tabiiy ofat, yongʻin va boshqalar sababli) zararlarga hisobdan chiqarilishi

9430, 9720

2510

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar (2600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulot hisobiga yoʻqotishlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 2610 “Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2610 “Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar” hisobvaragʻining debetida aniqlangan yaroqsiz mahsulotlar boʻyicha xarajatlar, shuningdek, kafolatli taʼmirlash xarajatlari yigʻiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2600 “Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar” hisobvaragʻining kreditida yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlarning kamayishiga olib boriladigan summalar (yaroqsiz mahsulotning foydalanish mumkin boʻlgan bahosi boʻyicha qiymati, yaroqsiz mahsulotning aybdorlaridan ushlanadigan summalar, mol yetkazib beruvchilar tomonidan yetkazib berilgan sifatsiz materiallar va yarim tayyor mahsulotlardan foydalanish natijasida yuzaga kelgan yaroqsiz mahsulot va boshqalar uchun undiriladigan summalar), shuningdek, yaroqsiz mahsulotlardan koʻrilgan yoʻqotish sifatida ishlab chiqarish xarajatlariga hisobdan chiqarilgan summalar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar boʻyicha analitik hisob tashkilotning alohida sexlari, mahsulot turlari, xarajat moddalari va yaroqsiz mahsulotlarning vujudga kelish sabablari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish boʻyicha materiallar sarflanishi

2610

1010-1090

2.

Asosiy va yordamchi ishlab chiqarishda aniqlangan tuzatib boʻlmaydigan yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlarning hisobdan chiqarilishi

2610

2010, 2310

3.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yaroqsiz yarim tayyor mahsulotlar aniqlanishi va hisobdan chiqarilishi

2610

2110

4.

Umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining ulushi yaroqsiz mahsulotlar tannarxiga kiritilishi

2610

2510

5.

Xaridorga yaroqsiz mahsulot oʻrniga yuborilgan mahsulot tannarxi

2610

2810

6.

Yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish va kafolatlangan taʼmirlash boʻyicha mol yetkazib beruvchilardan olingan xizmatlar

2610

6010

7.

Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotga tegishli boʻlgan yagona ijtimoiy toʻlov boʻyicha xarajatlar

2610

6520

8.

Yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish boʻyicha ish haqi summasi hisoblanishi

2610

6710

9.

Yaroqsiz mahsulotlarning qaytarilishi va boshqalar bilan bogʻliq summalarning hisobdor shaxslar hisobidan chiqarilishi

2610

4220-4290 6970

10.

Isteʼmolchilar tomonidan olingan yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish boʻyicha qilingan xarajatlari uchun ularga boʻlgan qarz

2610

6990

11.

Yaroqsiz mahsulotni tuzatishdan qolgan va yakuniy yaroqsiz mahsulotlarni hisobdan chiqarishdan olingan moddiy qiymatliklarning (foydalanish mumkin boʻlgan bahosida) kirim qilinishi

1010-1090

2610

12.

Yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlar asosiy va yordamchi ishlab chiqarishning mahsulotlari, ish va xizmatlari tannarxiga kiritilishi

2010, 2310

2610

13.

Yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlar moddiy zarar yetkazgan aybdor ishchilar hisobiga hisobdan chiqarilishi

4730

2610

14.

Kompensatsiya qilinmaydigan oʻtgan yillarning yaroqsiz mahsulotlaridan yoʻqotishlar zararga hisobdan chiqarilishi

9430

2610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar (2700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda ishlab chiqarilgan mahsulot, bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlar bilan bogʻliq xarajatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilotning xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklari sifatida tashkilotning asosiy faoliyati boʻlgan mahsulotlarni ishlab chiqarish, ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan ishlab chiqarish va xoʻjaliklar tushuniladi. Jumladan, mazkur hisobvaraqda tashkilotning balansida boʻlgan sogʻliqni saqlash obyektlari, bolalar bogʻchalari, uy-joy kommunal xoʻjaligi obyektlari, sport va madaniyat, tikuvchilik va boshqa maishiy xizmat koʻrsatish ustaxonalari, oshxona va bufetlar, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlikka oid ajratilgan boʻlinmalarni saqlash xarajatlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. 2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻining debetida xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda mahsulot ishlab chiqarish, ish bajarish va xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlar aks ettiriladi. Bunda, xarajatlar tovar-moddiy zaxiralar, ish haqi toʻlash boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻining kreditida xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot, bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning haqiqiy tannarxi aks ettiriladi. Ushbu summalar 2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻining kreditida tovar moddiy zaxiralar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaragʻi boʻyicha oy oxiridagi saldo tugallanmagan ishlab chiqarish qiymatini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2710 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob har bir xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik va xarajat elementlari, moddalari boʻyicha va mahsulot turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda foydalanilayotgan asosiy vositalarning eskirishi

2710

0210-0299

2.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda band boʻlgan xodimlarga ish haqi toʻlash xarajatlari

2710

6710

3.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda foydalanilayotgan nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi

2710

0510-0590

4.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar tomonidan yordamchi ishlab chiqarishga koʻrsatilgan va ularning isteʼmol qilgan xizmatlari qiymati

2710

2310

5.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar xarajatlarining sotish va maʼmuriy xarajatlarga taqsimlanishi

9410, 9420

2710

6.

Hisobot davri oxirida xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar zararlarining davr xarajatlariga hisobdan chiqarilishi

9430

2710

7.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar ehtiyojlari uchun materiallarning sarflanishi

2710

1010-1090

8.

Mahsulot olish uchun hayvonlarning soʻyilishi

2710

1110, 1120

9.

Tugallanmagan mahsulotni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

2710

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3290

2710

10.

Materiallar qiymatidagi farqlar hisoblangan ulushda xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar hisobvaragʻiga hisobdan chiqarilishi

2710

1610

11.

Oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlar xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar ehtiyojlari uchun sarflanishi

2710

2110

12.

Kelgusi davrlar xarajatlarining ulushi xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning mahsuloti, ish va xizmatlari tannarxiga olib borilishi

2710

3110-3190

13.

Asosiy sexlar mahsulotlarining bir qismi xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning ehtiyojlari uchun ishlatilishi

2710

2810

14.

Mol yetkazib beruvchilardan xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga kelib tushgan moddiy qiymatliklar (suv, bugʻ, energiya va boshqalar) va xizmatlar

2710

6010

15.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda sugʻurta boʻyicha xarajatlar

2710

6510

16.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar xarajatlariga tegishli boʻlgan yagona ijtimoiy toʻlov boʻyicha xarajatlar

2710

6520

17.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga koʻrsatgan xizmatlari uchun boʻlgan qarzlar

2710

6990

18.

Hisobdor shaxslarga qarzlar

2710

6970

19.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarning koʻrsatgan xizmatlari

2710

6110, 6120

20.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarda ortiqcha tugallanmagan ishlab chiqarishning kirim qilinishi

2710

9390

21.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning kapital qoʻyilmalarni amalga oshirishdagi xarajatlari va xizmatlari hisobdan chiqarilishi

0810-0890

2710

22.

Oldin xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar ehtiyojlari uchun hisobdan chiqarilgan materiallarning qaytarilishi

1010-1090

2710

23.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning xarajatlari oʻstirishdagi va boʻrdoqiga boqilayotgan hayvonlarning tannarxiga kiritilishi

1110, 1120

2710

24.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning materiallarni xarid qilishda koʻrsatgan xizmatlari va xarajatlari

1510

2710

25.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning xarajatlari (mavsumiy tarmoqlarda) kelgusi davr xarajatlari tarkibiga kiritilishi

3110-3190

2710

26.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklardan tayyor mahsulotlar kirim qilinishi

2810

2710

27.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning mahsulotlarni yetkazish va sotishda koʻrsatgan xizmatlari hisobdan chiqarilishi

9410

2710

28.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning sotgan mahsulotlari, bajargan ishlari va koʻrsatgan xizmatlarining haqiqiy tannarxining hisobdan chiqarilishi

9110, 9130

2710

29.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar tomonidan boshqa tashkilotlarga investitsiya tariqasida mahsulotlar berilishi va xizmatlar koʻrsatilishi

9110, 9130

2710

30.

Ajratilgan boʻlinmalarga xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning mahsulotlari berilishi yoki xarajatlari hisobdan chiqarilishi

4110

2710

31.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning tabiiy ofat, yongʻin va shu kabilar natijasida koʻrgan zararlari hisobdan chiqarilishi

9430, 9720

2710

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayyor mahsulotlar (2800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Tayyor mahsulotlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2820 “Koʻrgazmadagi tayyor mahsulotlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2830 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tayyor mahsulotlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Chetga koʻrsatilgan xizmatlar va bajarilgan ishlarning qiymati tayyor mahsulotlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda (2800) aks ettirilmaydi. Ular boʻyicha haqiqiy xarajatlar xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlardan 9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlar tannarxi” hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi. Buyurtmachilarga joyida topshiriladigan va qabul qilish dalolatnomasi bilan rasmiylashtirilmagan mahsulotlar tugallanmagan ishlab chiqarish tarkibida qoladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻida tayyor mahsulotlar haqiqiy ishlab chiqarish tannarxi boʻyicha hisobga olinadi. Qishloq xoʻjaligi tashkilotlari oʻsimlikchilik mahsulotlari, chorvachilik va qayta ishlangan mahsulotlarining harakatini biznes-rejadan kelib chiqib, yil davomida prognoz tannarxi boʻyicha hisobga oladi. Yil oxirida tayyor mahsulotning haqiqiy va prognoz tannarxi oʻrtasida aniqlangan farq mahsulotlar hisobvaragʻiga hisobot yili oxiridagi keltirilgan mahsulotlarning qoldigʻiga taalluqli boʻlgan ulushlarda oʻtkaziladi. Mazkur hisobvaraqda realizatsiya qilishga moʻljallangan qurilish obyektlarining tannarxi ham hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sotish uchun tayyorlangan (olingan) tayyor mahsulotlar, shu jumladan, qisman tashkilotning oʻz ehtiyojlari uchun moʻljallangan mahsulotlarning kirim qilinishi 2810 “Ombordagi tayyor mahsulot” hisobvaragʻining debetida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xaridorlar (buyurtmachilar)ga joʻnatilgan tayyor mahsulotlar va ular uchun ushbu xaridor (buyurtmachi)lar tomonidan hisob-kitob hujjatlarining taqdim etilishi tayyor mahsulotlarning sotilishi tartibida 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining kreditidan 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻida tayyor mahsulotlarni analitik hisobda haqiqiy ishlab chiqarish tannarxi boʻyicha hisobga olishda, mahsulotning haqiqiy ishlab chiqarish tannarxining uning hisob bahosi boʻyicha qiymatidan farqini koʻrsatgan holda ularni hisob bahosida (reja tannarxi, sotish bahosi va boshqalar) aks ettirish mumkin. Bunday farqlar tayyor mahsulotlarning bir xilda guruhlari boʻyicha haqiqiy ishlab chiqarish tannarxining shakllantiriladigan hisob bahosi qiymatidan farqi darajasidan kelib chiqqan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayyor mahsulotlarni 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻidan hisobdan chiqarishda haqiqiy ishlab chiqarish tannarxining analitik hisobda qabul qilingan bahosi boʻyicha qiymatidan farq summasi hisobot davri boshiga tayyor mahsulotlar qoldigʻidagi farqlar va hisobot oyi mobaynida omborga kelib tushgan tayyor mahsulotlar boʻyicha farqlarning bu mahsulotlarning hisob bahosidagi qiymatiga nisbati sifatida aniqlanadigan foizlar boʻyicha aniqlanadi. Sotilgan mahsulotga toʻgʻri keladigan tayyor mahsulot haqiqiy ishlab chiqarish tannarxining uning hisob bahosi boʻyicha qiymatidan farq summasi 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining kreditida va ular ortiqcha xarajat yoki tejalganlikni koʻrsatishidan kelib chiqqan holda qoʻshimcha yozuv orqali tegishli hisobvaraqlarining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. 2820 “Koʻrgazmadagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻida koʻrgazma, yarmarka, reklama va koʻrsatish uchun moʻljallangan tayyor mahsulotlar haqiqiy ishlab chiqarish tannarxi boʻyicha hisobga olinadi. Bunda, 2820 “Koʻrgazmadagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining debeti va 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi. Tayyor mahsulotlar uchun javobgarlik vaqtincha bir moddiy javobgar shaxsdan boshqasiga oʻtadi. Agar koʻrgazmaga, yarmarkaga va boshqalarga qoʻyilgan tayyor mahsulotlar sotilsa, 2810 “Ombordagi tayyor mahsulot” hisobvaragʻidagi kabi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. 2830 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻida vositachilik shartnomalari boʻyicha joʻnatilgan tayyor mahsulotlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa tashkilotlarga vositachilik shartlari asosida sotish uchun berilgan tayyor mahsulotlar 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻidan 2830 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi. Vositachilik shartlari asosida berilgan tayyor mahsulotlarni sotishda 2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar” hisobvaragʻi kabi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2810 “Ombordagi tayyor mahsulotlar”, 2820 “Koʻrgazmadagi tayyor mahsulotlar”, 2830 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tayyor mahsulotlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob javobgar shaxslar boʻyicha, tayyor mahsulotlarning turlari (sortlar, partiyalar, kiplar) boʻyicha va ularni saqlash joylari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Tayyor mahsulotlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy, yordamchi sexlardan, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklardan tayyor mahsulotlarning kirim qilinishi

2810

2010, 2310, 2710

2.

Tayyor mahsulotlarni hisobning yarim tayyor usulida kirim qilishi

2810

2110

3.

Tayyor mahsulotlarning koʻrgazmadan omborga kirim qilinishi

2810

2820

4.

Tayyor mahsulotni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

2810

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3190

2810

5.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha tayyor mahsulotlar

2810

9390

6.

Ichki ehtiyojlar uchun tayyor mahsulotlarning ishlatilishi, tayyor mahsulotlarning sexlarga qayta ishlovga berilishi va boshqalar uchun qaytarilishi

2010, 2310, 2510, 2710 9410-9430

2810

7.

Ombordagi tayyor mahsulotlar yaroqsiz mahsulotlarni tuzatish uchun berilishi

2610

2810

8.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan kamomad, agar aybdor shaxs aniqlanmagan boʻlsa

5910

2810

9.

Kelgusi davr xarajatlari tarkibida yuritiladigan xarajatlarga tayyor mahsulotlarning ishlatilishi

3190

2810

10.

Tayyor mahsulotlarning koʻrgazmaga berilishi

2820

2810

11.

Sotilgan tayyor mahsulotning tannarxini hisobdan chiqarish

9110

2810-2830

12.

Moliyaviy investitsiyalar (shu jumladan, qimmatli qogʻozlar) hisobiga tayyor mahsulotlarning berilishi

0600, 5800

9110

9010

2810

13.

Inventarizatsiya natijasida moddiy javobgar shaxsning aybi boʻyicha kamomadning aniqlanishi

4730

2810

14.

Ajratilgan boʻlinmalardan tayyor mahsulotlarning kelib tushishi

2810

6110

15.

Tayyor mahsulotlarning ajratilgan boʻlinmalarga berilishi

4110

2810-2830

16.

Tayyor mahsulotlarning tekinga berilishi

9430

2810

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tovarlar (2900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Sotishga moʻljallangan tovar va prokat buyumlari sifatida xarid qilingan tovar-moddiy zaxiralarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2910 “Ombordagi tovarlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2920 “Chakana savdodagi tovarlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2930 “Koʻrgazmadagi tovarlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2940 “Prokatdagi buyumlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2950 “Tovarlar bilan band va boʻsh taralar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2960 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tovarlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2970 “Yoʻldagi tovarlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2980 “Savdo ustamasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2990 “Boshqa tovarlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Sanoat va boshqa ishlab chiqarish tashkilotlarida tovarlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar buyumlar, materiallar hamda oziq-ovqat mahsulotlari sotish uchun maxsus xarid qilingan hollarda qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Taʼminot, tayyorlov, savdo tashkilotlarida tovarlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda ishlab chiqarish yoki xoʻjalik ehtiyojlari uchun xizmat qiladigan inventarlar hamda asosiy vositalar yoki materiallarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarda hisobga olinadiganlardan tashqari sotib olingan va oʻzida ishlab chiqarilgan taralar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. 2910 “Ombordagi tovarlar” hisobvaragʻida ulgurji va taqsimot bazalarida, omborlarda, umumiy ovqatlanish tashkilotlarining saqlash joylarida, sabzavotni saqlash joylarida va boshqalarda saqlanayotgan mavjud tovar zaxiralarining mavjudligi va harakati xarid qilish qiymatida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Omborga kelib tushgan tovarlar va taralarning kirim qilinishi 2910 “Ombordagi tovarlar” hisobvaragʻining debetida tovarlarni xarid qilish bilan bogʻliq xarajatlar bilan birgalikda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tovarlar va taralarning kelib tushishini materiallar bilan bogʻliq operatsiyalarni hisobga olish tartibi bir xil tartibda 1510 “Materiallarni tayyorlash va xarid qilish” hisobvaragʻidan foydalanilgan holda hisobda aks ettirish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xaridorlar (buyurtmachilar)ga sotilgan tovarlar va ular uchun ushbu xaridor (buyurtmachi)larga hisob-kitob hujjatlarining taqdim etilishi yoki xaridor (buyurtmachi)lar tomonidan pul mablagʻlarining toʻlanishi 2910 “Ombordagi tovarlar” hisobvaragʻidan 9120 “Sotilgan tovarlarning tannarxi” hisobvaragʻining debetiga sotish tartibida hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. 2920 “Chakana savdodagi tovarlar” hisobvaragʻida chakana savdo tashkilotlari (magazinlar, palatkalar, kiosklar va boshqalar) va umumiy ovqatlanish tashkilotlarining bufetlaridagi tovarlarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi. Chakana savdo tashkilotlari va umumiy ovqatlanish tashkilotlarining bufetlaridagi shisha taralar (shishalar, bankalar va boshqalar)ning mavjudligi va harakati ham ushbu hisobvaraqda hisobga olinadi. Chakana savdodagi tovarlarning sotilishida ham 2910 “Ombordagi tovarlar” hisobvaragʻidagi kabi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. 2930 “Koʻrgazmadagi tovarlar” hisobvaragʻida koʻrgazmalar, yarmarkalar, reklama va koʻrsatish uchun moʻljallangan tovarlar hisobga olinadi. Bunda 2930 “Koʻrgazmadagi tovarlar” hisobvaragʻining debeti va 2910 “Ombordagi tovarlar” yoki 2920 “Chakana savdodagi tovarlar” hisobvaraqlarining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi. Tovarlar uchun javobgarlik vaqtincha bir moddiy javobgar shaxsdan boshqasiga oʻtadi. Agar koʻrgazmaga, yarmarkaga va boshqalarga qoʻyilgan tovarlar sotilsa, buxgalteriya yozuvlari 2910 “Ombordagi tovarlar” hisobvaragʻidagi kabi amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. 2940 “Prokatdagi buyumlar” hisobvaragʻida prokatga (ijaraga) berish uchun moʻljallangan buyumlarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. 2950 “Tovarlar bilan band va boʻsh taralar” hisobvaragʻida tovarlar bilan band va boʻsh turgan taralarning (chakana savdo tashkilotlaridagi va umumiy ovqatlanish tashkilotlarining bufetlaridagi shisha taralardan tashqari) mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Savdo tashkilotlari tovarlar bilan band va boʻsh boʻlgan taralarning harakatini ularning tarkibi va bahosidan kelib chiqqan holda taralar guruhi bahosi uchun oʻrnatiladigan oʻrtacha hisob bahosi boʻyicha hisobga olishlari mumkin. Bunda, taralarni xarid qilish bahosi bilan oʻrtacha hisob baholari orasidagi farq 9390 “Boshqa operatsion daromadlar” hisobvaragʻida yoki 9490 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻida olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. 2960 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tovarlar” hisobvaragʻida boshqa tashkilotlarga vositachilik shartnomasi boʻyicha berilgan tovarlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. 2970 “Yoʻldagi tovarlar” hisobvaragʻida hisobot davri oxirida yoʻlda qolgan (omborga kelib tushmagan) tovarlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Agar chakana savdo va umumiy ovqatlanish tashkilotlarida tovarlar buxgalteriya hisobida sotish bahosida yuritilsa, tovarlarning savdo ustama (chegirma)lari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish 2980 “Savdo ustamasi” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy ovqatlanish tashkilotlarida ushbu hisobvaraqda omborxonalar, bufetlar va oshxonalardagi mavjud oziq-ovqat mahsulotlari va tovarlarning savdo ustamalari, shuningdek, oshxona va bufet mahsulotlariga sotish bahosida ularning qiymatiga qoʻyiladigan ustama summalari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2980 “Savdo ustamasi” hisobvaragʻi tovarlar kirim qilinganda savdo ustamasi summasiga kreditlanib, sotilgan yoki tabiiy yoʻqolish, yaroqsiz, buzilgan, kamomad va boshqalarda natijasida hisobdan chiqarilgan tovarlar boʻyicha savdo ustamasi summasiga debetlanadi. Savdo ustamasining sotilgan tovarlarga toʻgʻri keladigan qismi 2980 “Savdo ustamasi” hisobvaragʻining debetida va 9120 “Sotilgan tovarlarning tannarxi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Savdo ustamasi summasining sotilmay qolgan tovarlar qoldigʻiga toʻgʻri keladigan qismi inventarizatsiya dalolatnomasi asosida oʻrnatilgan meʼyorlarga muvofiq sotilmay qolgan tovarlarga tegishli ustamani hisoblash orqali aniqlashtiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chakana savdo tashkilotlarida sotilmagan tovarlar qoldigʻiga toʻgʻri keladigan savdo ustamasi summasi oy boshida tovarlar qoldigʻiga toʻgʻri keladigan savdo ustamasi summasi va 2980 “Savdo ustamasi” hisobvaragʻi debeti boʻyicha aylanma summasiga (boshqa hisobdan chiqarishlarga) kamaytirilgan 2980 “Savdo ustamasi” hisobvaragʻi krediti boʻyicha aylanmani bir oyda sotilgan tovarlar summasi (hisob baholari boʻyicha) va oy oxiridagi tovarlar qoldigʻiga (hisob baholari boʻyicha) nisbatidan kelib chiqqan holda hisoblangan foiz boʻyicha aniqlanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. 2990 “Boshqa tovarlar” hisobvaragʻida 2910 — 2950 hisobvaraqlarida aks ettirilmaydigan boshqa tovarlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tovarlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (2900) boʻyicha analitik hisob moddiy javobgar shaxslar, tovarlarning nomlari (navi, guruhlari, toylar) va tovarlarning saqlanish joylari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Tovarlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (2900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tovarlarni hisobdor summa hisobidan sotib olish

2910-2990

6970

2.

Mol yetkazib beruvchilardan tovarlar olinishi

2910-2990

6010, 7010

3.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan tovarlar va prokat buyumlarining kelib tushishi

2910-2990

6110, 6120, 7110, 7120

4.

Ustav kapitaliga ulush sifatida kelib tushgan tovarlarning kirim qilinishi

2910-2990

4610

5.

Tovarlarni qayta baholash:

a) qiymatining oshirilishi;

2910-2990

6230

b) qiymatining kamaytirilishi.

3190

2910-2990

6.

Tekinga olingan tovarlarni kirim qilish

2910-2990

8530

7.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha tovarlar va taralar

2910-2990

9390

8.

Ilgari tovar sifatida kirim qilingan moddiy qiymatliklarni materiallar tarkibiga kiritish yoki tovarlarni oʻz ehtiyojlari uchun olingan materiallar sifatida kirim qilish

1010

2910-2990

9.

Yaroqsiz holga kelgan prokat buyumlarini hisobdan chiqarish

9430

2940

10.

Tovarlarning qayta ishlashga berilishi

2010

2910-2990

11.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan kamomad, agar aybdor shaxs aniqlanmagan boʻlsa

5910

2910-2990

12.

Moliyaviy investitsiyalar hisobiga (shu jumladan, qimmatli qogʻozlar uchun toʻlov hisobiga) tovarlarning berilishi

9120

2910-2990

13.

Sotilgan tovarlarning tannarxini hisobdan chiqarish

9120

2910-2990

14.

Inventarizatsiya natijasida moddiy javobgar shaxs aybi bilan aniqlangan kamomad

4730

2910-2990

15.

Ajratilgan boʻlinmalarga tovarlarning berilishi

4110

2910

16.

Tovarlarga savdo ustamasi

2920

2980

17.

Sotilgan savdo ustamasining hisobdan chiqarilishi

2980

9120

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelgusi davr xarajatlari — joriy qismi (3100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Hisobot davrida amalga oshirilgan, ammo joriy qismi boʻyicha kelgusi hisobot davrlariga taalluqli boʻlgan xarajatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3110 “Oldindan toʻlangan operativ ijara haqi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3120 “Oldindan toʻlangan xizmat haqi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3190 “Boshqa kelgusi davr xarajatlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Mazkur hisobvaraqlarda quyidagilar bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar aks ettirilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) matbuotning davriy nashrlariga yillik obunaning jami summasini oldindan toʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mulkning yillik sugʻurtasini oldindan toʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) kelgusi davrlar uchun operativ ijara toʻlovi badallari hamda kelgusida xarajatlarga kiritilishi mumkin boʻlgan boshqa xarajatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Kelgusi davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarda (3100) hisobga olingan xarajatlar xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetiga hisobdan chiqariladi. Kelgusi davr xarajatlarini joriy xarajatlarga hisobdan chiqarish oʻrnatilgan muddat davomida yoki ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi yoxud miqdoriga mutanosib ravishda amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. 3110 “Oldindan toʻlangan operativ ijara haqi” hisobvaragʻida joriy hisobot davrida toʻlangan, ammo kelgusi hisobot davriga tegishli operativ ijara haqi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. 3120 “Oldindan toʻlangan xizmat haqi” hisobvaragʻida ushbu hisobot davrida oldindan haqi toʻlangan, ammo kelgusi hisobot davrlariga taalluqli boʻlgan xizmatlar hisobga olinadi. Ushbu hisobvaraqda obuna boʻyicha xarajatlar va boshqalarni aks ettirish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. 3190 “Boshqa kelgusi davr xarajatlari” hisobvaragʻida 3110 “Oldindan toʻlangan operativ ijara haqi” va 3120 “Oldindan toʻlangan xizmat haqi” hisobvaraqlarida hisobga olinmagan boshqa oldindan toʻlangan xarajatlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelgusi davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (3100) boʻyicha analitik hisob hisobvaraqlar, xarajat moddalari va obyektlari (yoʻnalishlari) boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Kelgusi davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (3100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kelgusi davr xarajatlarida hisobga olinadigan ishlarni amalga oshirish uchun materiallar, tayyor mahsulotlar chiqarildi

3190

1010-1090, 2810

2.

Kelgusi davr xarajatlariga tegishli boʻlgan ishlarni amalga oshirishda yordamchi ishlab chiqarishning koʻrsatgan xizmatlari

3190

2310

3.

Kelgusi davrlar xarajatlariga taalluqli boʻlgan umumiy ishlab chiqarish xarajatlari ulushi hisobdan chiqarildi

3190

2510

4.

Kelgusi yilga obuna boʻyicha xarajatlar amalga oshirildi

3120

5110

5.

Kelgusi davr xarajatlariga tegishli boʻlgan moddiy qiymatliklar yoki ishlar uchun mol yetkazib beruvchilarga va pudratchilarga boʻlgan qarzlar

3190

6010, 7010

6.

Kelgusi davr xarajatlari tarkibida hisobga olinadigan boshqa toʻlanadigan hisobvaraqlar

3190

Majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

7.

Kelgusi davr xarajatlarining ulushi navbatdagi hisobot davri kelganda tegishli xarajatlar hisobvaraqlariga oʻtkazildi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

3110-3190

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kechiktirilgan xarajatlar — joriy qismi (3200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi va kechiktirilgan xarajatlarning joriy qismi boʻyicha axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3290 “Boshqa kechiktirilgan xarajatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻida vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻining joriy qismi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik farqlarga tegishli soliqlarning hisoblanishi umumiy summada 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining kreditida va joriy qismi 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kechiktirilgan soliqlarning tegishli qismini uzoq muddatli qismdan joriy qismga oʻtkazish 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debeti va 0950 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Soliqni kechiktirilgan xarajatlarning tegishli summasiga kamaytirish yuz beradigan davr kelganda soliq summasi 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debetida va 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Shunga koʻra, 3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi” hisobvaragʻining debetidagi saldo joriy hisobot davrida budjetga toʻlanadigan umumiy soliq summasining kamaytirishi lozim boʻlgan soliq summasining joriy qismini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. 3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi obligatsiyalarga diskont (chegirma)lar boʻyicha obligatsiyalarni soʻndirish muddati davomida xarajatlarga taqsimlanib boriladigan tashkilotning uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlarining joriy qismini aks ettiradi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiyalarni sotuvchi (emitent)lar tomonidan qoʻllaniladi. Obligatsiyalarni chegirma bilan sotish 3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar” yoki 0960 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaraqlari diskont (chegirma)lar summasi va olingan summaga pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar debetida va 6830 “Toʻlanadigan obligatsiyalar” yoki 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Obligatsiyalar boʻyicha joriy diskont (chegirma)lar hisoblanganda 9610 “Foizlar koʻrinishidagi xarajatlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Boshqa kechiktirilgan xarajatlarning joriy qismiga, uzoq muddatli qismi 0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻida hisobga olinadigan va kelgusi davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarda (3100) hisobga olish nazarda tutilmagan xarajatlar kiradi. Masalan, sanoatning mavsumiy tarmoqlarida ishlab chiqarishga tayyorgarlik, yerning rekultivatsiyasi va boshqalar bilan bogʻliq xarajatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa kechiktirilgan xarajatlar 3290 “Boshqa kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻining debetida 0990 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi. Bu xarajatlarni joriy xarajatlarga oʻtkazish vaqti kelganida ular 3290 “Boshqa kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaragʻining kreditidan ushbu xarajatlarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarining debetiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3210 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi”, 3220 “Diskont (chegirma)lar boʻyicha kechiktirilgan xarajatlar”, 3290 “Boshqa kechiktirilgan xarajatlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob kechiktirilgan xarajatlarning har bir turi, har bir davri va hisobdan chiqarish muddatlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Kechiktirilgan xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (3200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Vaqtinchalik farqlarga tegishli boʻlgan xarajatlar boʻyicha hisoblangan soliqlarning joriy qismi

3210

6410

2.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan soliqni uzoq muddatli qismidan joriy qismiga oʻtkazish

3210

0950

3.

Oʻtgan hisobot davrida hisoblangan kechiktirilgan soliqning tegishli summasiga joriy hisobot davrida budjetga toʻlanadigan soliqlarning kamaytirilishi

6410

3210

4.

Obligatsiyalarni chegirma bilan sotish

3220

7830, 6830

5.

Diskont boʻyicha kechiktirilgan xarajatlarni uzoq muddatli qismidan joriy qismiga oʻtkazish

3220

0960

6.

Joriy obligatsiya chegirmasini hisobdan chiqarish

9610

3220

7.

Boshqa kechiktirilgan xarajatlarning joriy qismi hisoblanishi

3290

Majburiyatlarni

hisobga oluvchi hisobvaraqlar

8.

Boshqa kechiktirilgan xarajatlarni uzoq muddatli qismidan joriy qismiga oʻtkazish

3290

0990

9.

Kechiktirilgan xarajatlarning tegishli qismi joriy xarajatlar tarkibiga kiritilishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

3290

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olinadigan joriy toʻlovlar (4000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. Xaridorlar va buyurtmachilar bilan tovarlar, tayyor mahsulotlar, bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar uchun joriy debitorlik qarzlari boʻyicha hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4020 “Olingan veksellar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. 4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻida sotilgan mahsulot (tovar)lar, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun xaridorlar va buyurtmachilarga taqdim etilgan hisob-kitob hujjatlari boʻyicha debitorlik qarzlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. 4020 “Olingan veksellar” hisobvaragʻida olingan veksellar bilan taʼminlangan xaridorlar va buyurtmachilar bilan hisob-kitoblar boʻyicha debitorlik qarzi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muddatida toʻlanmagan veksellar boʻyicha daʼvo bildirilganda, veksellar qiymati 4020 “Olingan veksellar” hisobvaragʻining kreditidan 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan hisobvaraqlar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Olinadigan hisobvaraqlar (4000) asosiy (operatsion) faoliyat daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9000), asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9200) va asosiy faoliyatning boshqa daromadlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9300) bilan bogʻlangan holda xaridor (buyurtmachi)larga taqdim etilgan hisob-kitob hujjatlaridagi summaga debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olinadigan hisobvaraqlar (4000) kelib tushgan toʻlovlar, olingan boʻnaklarni hisobga olish va boshqalar summasiga pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olinadigan hisobvaraqlar boʻyicha analitik hisob har bir xaridor (buyurtmachi) boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Olinadigan hisobvaraqlarning (4000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tovar, mahsulot, ish va xizmatlarni sotishdagi xaridorlar va buyurtmachilarning qarzlari summasi

4010

9010-9030

2.

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarni sotishdagi xaridorlar va buyurtmachilarning qarzlari summasi

4010

9210, 9220

3.

Xaridorlar va buyurtmachilardan toʻlovlar kelib tushishi

5010-5530

4010

4.

Xaridorlar va buyurtmachilarga sotilgan mahsulotlar, tovarlar, bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlar uchun daʼvo bildirilishi

4860

4010

5.

Xaridorlar va buyurtmachilarga sotilgan tovarlar, mahsulotlar, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlar boʻyicha hisob-kitob hujjatlarini taqdim etishda olingan boʻnaklarning hisobga olinishi

6310

4010

6.

Xaridorlar va buyurtmachilarning toʻlanmagan qarzlarining zararga hisobdan chiqarilishi

9430

4010

7.

Xaridorlar va buyurtmachilarning qarzlari dargumon qarzlar boʻyicha rezervlar hisobiga hisobdan chiqarilishi

4910

4010

8.

Olingan veksellar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

5010-5530

4020

9.

Olingan veksellarning uzoq muddatli qismdan joriy qismga oʻtkazilishi

4020

0910

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan joriy toʻlovlar (4100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari bilan tovarlar, tayyor mahsulot, bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar uchun joriy debitorlik qarzlari boʻyicha hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4110 “Ajratilgan boʻlinmalardan olinadigan toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan toʻlovlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. 4110 “Ajratilgan boʻlinmalardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻida tashkilotning umumiy balansiga (ichki xoʻjalik yoki ichki balans hisob-kitoblar) qoʻshiladigan ajratilgan boʻlinmalar (filiallar, vakolatxonalar)ning debitorlik qarzlari hisobga olinadi. Mazkur hisobvaraqda ajratilgan mulklar, moddiy qiymatliklarni oʻzaro hamkorlikda chiqarish, boʻlinmalarning xodimlariga ish haqi toʻlash va boshqa joriy operatsiyalar boʻyicha hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisob-kitoblarni amalga oshirishda taʼsis shartnomasi, chora-tadbirlar shartnomasi, taʼsischilarning ushbu boʻlinmalarni tashkil qilish toʻgʻrisidagi qarori, taʼsischilarning mulkni berish toʻgʻrisidagi qarori va boshqalar asosiy hujjatlar boʻlib hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ajratilgan boʻlinmalarga berilgan mulk asosiy vositalar (0100), nomoddiy aktivlar (0400), oʻrnatiladigan asbob-uskunalar (0700), materiallar (1000), tayyor mahsulotlar (2800), tovarlar (2900) va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlardan 4110 “Ajratilgan boʻlinmalardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. 4120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻida shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining (balanslararo yoki tashkilotlararo hisob-kitoblar) debitorlik qarzlari hisobga olinadi. Mazkur hisobvaraqda tovar, mahsulotlar sotish, ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish va boshqa joriy operatsiyalar boʻyicha hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4110 “Ajratilgan boʻlinmalardan olinadigan toʻlovlar” va 4120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan toʻlovlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob har bir ajratilgan boʻlinma, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olinadigan joriy toʻlovlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Debitorlik qarzlarini qoplash uchun ajratilgan boʻlinmalardan asosiy vositalar va boshqa aktivlar kelib tushishi

0110-0190 va boshqalar

4110

2.

Ajratilgan boʻlinmalarga mol-mulk (asosiy vositalar va boshqa aktivlar) berilishi

4110

0110-0190 va boshqalar

3.

Ajratilgan boʻlinmalar xodimlariga ish haqi toʻlash uchun pul mablagʻlari ajratilishi

4110

5010, 5110

4.

Ajratilgan boʻlinmalar tomonidan asosiy vositalar qaytarilishi

0110-0190

4110

5.

Debitorlik qarzlarini qoplash uchun ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan pul mablagʻlari kelib tushishi

5010-5530

4110, 4120

6.

Ajratilgan boʻlinmalarga moddiy qiymatliklar berilishi (1500-hisobvaraqdan foydalanilganda)

4110

1510

7.

Ajratilgan boʻlinmalarga berilgan materiallar boʻyicha materiallar qiymatidagi farqning ajratilgan boʻlinmalarga hisobdan chiqarildi (1610-hisobvaraqni qoʻllaganda)

4110

1610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xodimlarga berilgan boʻnaklar (4200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Tashkilotning xodimlarga ish haqi, operatsion va maʼmuriy-xoʻjalik xarajatlari uchun hisobdorlik, shuningdek, xizmat safarlari uchun berilgan boʻnaklar boʻyicha joriy hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4210 “Ish haqi boʻyicha berilgan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4220 “Xizmat safarlariga berilgan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4230 “Umumxoʻjalik xarajatlari uchun berilgan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4290 “Xodimlarga berilgan boshqa boʻnaklar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Hisobdorlikka berilgan summaga xodimlarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4200) pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan, jumladan 5010 “Milliy valyutadagi pul mablagʻlari”, 5020 “Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Xodimlarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4200) xarajatlar va xarid qilingan qiymatliklar hisobga olinadigan hisobvaraqlar yoki amalga oshirilgan xarajatlarning turiga qarab boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toʻliq ishlatilmagan boʻnaklar (masalan, xizmat safarlari uchun) tashkilot kassasiga qaytarilishi hamda xodimlarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4200) kreditida va 5010 “Milliy valyutadagi pul mablagʻlari”, 5020 “Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari” hisobvaraqlarining debetida aks ettirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. 4210 “Ish haqi boʻyicha berilgan boʻnaklar” hisobvaragʻida tashkilot xodimlariga ish haqi boʻyicha berilgan boʻnaklarning barcha turlari yuzasidan hisob-kitoblar hisobga olinadi. Boʻnaklarning kelgusidagi ish haqi hisobiga berilishi xodimlarning sababi koʻrsatilgan arizasiga asosan amalga oshiriladi. Bundan tashqari, mazkur hisobvaraqda ish haqi boʻyicha har oylik boʻnaklar hisobga olinadi hamda ular oy oxirida 4210 “Ish haqi boʻyicha berilgan boʻnaklar” hisobvaragʻining kreditidan 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. 4220 “Xizmat safarlariga berilgan boʻnaklar” hisobvaragʻida tashkilotning xodimlariga xizmat safarlari uchun berilgan boʻnaklar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xizmat safarlari uchun boʻnaklar xizmat safari toʻgʻrisidagi buyruq, chiptalar qiymati, kunlik yashash xarajatlari va boshqalar koʻrsatilgan holda boʻnak summasini hisoblash asosida beriladi. Xizmat safarlari uchun berilgan va sarflangan chet el valyutasining hisobi alohida yuritiladi, valyuta boʻnak berilgan kunda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi boʻyicha soʻmga oʻtkaziladi va soʻmda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. 4230 “Umumxoʻjalik xarajatlari uchun berilgan boʻnaklar” hisobvaragʻida umumxoʻjalik ehtiyojlari uchun turli xildagi kichik inventar va jihozlarni naqd pulga, shuningdek, korporativ bank kartalaridan foydalangan holda sotib olish uchun berilgan boʻnaklar aks ettiriladi. Tovar-moddiy zaxiralarni baholash va kirim qilish tegishli tasdiqlovchi hujjatlarga asosan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. 4290 “Xodimga berilgan boshqa boʻnaklar” hisobvaragʻida 4210 — 4230-hisobvaraqlarda aks ettirilmagan tashkilot xodimlariga berilgan boshqa boʻnaklar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xodimlarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4200) boʻyicha analitik hisob har bir berilgan boʻnak boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. Xodimlarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ish haqi hisobidan boʻnak berilishi

4210

5010

2.

Xodimlarga kelgusidagi ish haqi hisobiga berilgan boʻnaklar ushlab qolinishi

6710

4210

3.

Hisobdor shaxslarga bankdagi hisobvaraqlardan boʻnaklar berilishi

4220-4290

5110-5530

4.

Hisobdor shaxslarga kassadan boʻnaklar berilishi

4220-4290

5010, 5020

5

Hisobdor shaxslarga pul ekvivalentlari berilishi

4220-4290

5610

6.

Ishlatilmagan hisobdor summalari kassaga qaytarilishi

5010, 5020

4220-4290

7.

Ishlatilmagan hisobdor summalari tashkilotning bankdagi hisobvaragʻiga qaytarilishi

5110-5530

4220-4290

8.

Hisobdor shaxslar sotib olingan turli xildagi pul ekvivalentlari uchun toʻlovlarni amalga oshirishi

5610

4220-4290

9.

Ishlatilmagan pul ekvivalentlarining qaytarilishi

5610

4220-4290

10.

Hisobdor shaxslar kapital qoʻyilmalar, tovarlar, hayvonlar, materiallar, asbob-uskunalarni sotib olish, yetkazib kelish, tayyorlash bilan bogʻliq xarajatlarni amalga oshirishi

0710-0890, 1010-1090, 1110-1120, 2910-2990

4220-4290

11.

Hisobdor shaxslar yaroqsiz mahsulot bilan bogʻliq turli xildagi xarajatlarni toʻlashi

2610

4220-4290

12.

Hisobdor shaxslar asosiy, yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar, shuningdek, umumiy ishlab chiqarish xarajatlarini amalga oshirishi

2010, 2310, 2510, 2710

4220-4290

13.

Hisobdor shaxslar davr xarajatlariga tegishli boʻlgan turli xildagi xarajatlarni toʻlashi

9410-9430

4220-4290

14.

Hisobdor shaxslar kelgusi davr xarajatlariga tegishli boʻlgan turli xarajatlarni toʻlashi

3190

4220-4290

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar (4300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Tovar-moddiy zaxiralar va boshqa aktivlarni yetkazib berish, shuningdek, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish uchun berilgan boʻnaklar boʻyicha joriy hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4310 “Tovar-moddiy zaxiralar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4320 “Uzoq muddatli aktivlar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4330 “Boshqa berilgan boʻnaklar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Berilgan boʻnaklar summasi, shuningdek, qisman tayyor holdagi tovarlar, ish va xizmatlar uchun toʻlangan summalar 4310 “Tovar-moddiy zaxiralar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar”, 4320 “Uzoq muddatli aktivlar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklar”, 4330 “Boshqa berilgan boʻnaklar” hisobvaraqlarining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga boʻnaklar mol yetkazib beruvchilar va tashkilot oʻrtasida tuzilgan shartnoma yoki kontrakt asosida beriladi. Ayrim hollarda, qisman bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi dalolatnoma boʻlishi mumkin. Bunda, toʻlov topshiriqnomalarida qisman toʻlov miqdori yoki oldindan toʻlov foizi koʻrsatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4300) boʻyicha analitik hisob har bir debitor boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tayyorlash uchun naqd pulda boʻnaklar berilishi

4310

5010

2.

Bankdagi hisobvaraqlardan boʻnaklar oʻtkazilishi

4310-4330

5110-5530

3.

Olingan kreditlar va qarzlar hisobidan boʻnaklar oʻtkazilishi

4310-4330

6810-6820, 7810-7820

4.

Kontraktning bekor qilinishi natijasida avval berilgan boʻnaklar qaytarilishi

5010-5530

4310-4330

5.

Mol yetkazib beruvchilar yoki pudratchilarga boʻlgan qarzlarni qoplashda avval berilgan boʻnaklarning hisobga olinishi

6010, 7010

4310-4330

6.

Mol yetkazib beruvchilarga berilgan boʻnaklarning daʼvo muddati oʻtganlari hisobdan chiqarilishi

9430

4310-4330

7.

Berilgan boʻnakning tegishli summasi uzoq muddatli qismidan joriy qismga oʻtkazilishi

4310-4330

0940

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Budjetga boʻnak toʻlovlar (4400)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Tashkilot tomonidan soliqlar va yigʻimlar boʻyicha toʻlangan boʻnaklar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 4410 “Budjetga soliqlar va yigʻimlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. 4410 “Budjetga soliqlar va yigʻimlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida boʻnak sifatida toʻlangan soliq summalari, shu jumladan, xarid qilingan tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha hisob-kitob hujjatlarida koʻrsatilgan qoʻshilgan qiymat soligʻi hisobga olinadi. Soliqlar summasini hisobdan chiqarish 4410 “Budjetga soliqlar va yigʻimlar boʻyicha boʻnak toʻlovlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining kreditida 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Budjetga boʻnak toʻlovlari oʻtkazilganda budjetga boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4400) debeti va pul mablagʻlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida yozuvlar amalga oshiriladi. Budjetga toʻlovlar boʻyicha yakuniy hisob-kitoblar 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debeti va budjetga boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4400) krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Budjetga boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4400) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Xarid qilingan moddiy resurslar, tovarlar, ishlar va xizmatlar boʻyicha QQS summasi

4410

6010, 6120, 6990

2.

Budjetga soliqlar va yigʻimlar boʻyicha boʻnaklar oʻtkazildi

4410

5110

3.

Moddiy resurslar, tovarlar, ish va xizmatlarga tegishli boʻlgan QQS hisobga olindi

6410

4410

4.

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha yakuniy hisob-kitoblar

6410

4410

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Davlat maqsadli jamgʻarmalariga va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlar (4500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Tashkilot tomonidan davlat maqsadli jamgʻarmalari va sugʻurtalar boʻyicha joriy toʻlovlari uchun toʻlangan boʻnaklar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4510 “Sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4520 “Davlat maqsadli jamgʻarmalariga boʻnak toʻlovlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. 4510 “Sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari” hisobvaragʻida tashkilot tomonidan sugʻurtalar boʻyicha toʻlangan boʻnak toʻlovlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. 4520 “Davlat maqsadli jamgʻarmalariga boʻnak toʻlovlari” hisobvaragʻida tashkilot tomonidan budjetdan tashqari Pensiya, Yoʻl va boshqa davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlangan boʻnak toʻlovlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boʻnak toʻlovlarini oʻtkazishda davlat maqsadli jamgʻarmalari va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4500) debeti, pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida yozuvlar amalga oshiriladi. Majburiy toʻlovlar boʻyicha yakuniy hisob-kitoblarda 6510 “Sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari”, 6520 “Davlat maqsadli jamgʻarmalariga boʻnak toʻlovlari” hisobvaraqlarining debeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4500) kreditida yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Davlat maqsadli jamgʻarmalariga va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Davlat maqsadli jamgʻarmalari va sugʻurtalar boʻyicha boʻnak toʻlovlari oʻtkazildi

4510-4520

5110-5530

2.

Davlat maqsadli jamgʻarmalari va sugʻurtalarga toʻlovlar boʻyicha yakuniy hisob-kitoblar

6510-6520

4510-4520

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha debitorlik qarzi (4600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Tashkilot taʼsischilari (aksiyadorlik jamiyatining aksiyadorlari, shirkat shartnomasi (birgalikdagi faoliyat toʻgʻrisidagi shartnoma) sheriklari va boshqalar)ning tashkilot ustav kapitaliga ulushlar boʻyicha joriy qarzlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Tashkilotni tashkil qilishda taʼsischilar yoki aksiyaga obuna boʻlgan shaxslarning qarz summasi 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining debetida ustav kapitalini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (8300) bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼsischilarning ulush summalari pul mablagʻlari koʻrinishida haqiqatda kelib tushganda, 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda yozuv amalga oshiriladi. Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha moddiy va boshqa qiymatliklar (pul mablagʻlaridan tashqari) kelib tushganda, 4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining kreditida asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, materiallar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda oʻtkazmalar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyalar uchun toʻlov sifatida tashkilotning mulkiga natura shaklida berilgan mol-mulk taʼsischilar kelishuvi asosida aniqlangan bahoda kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4610 “Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzi” hisobvaragʻining analitik hisobi har bir taʼsischi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Ustav kapitaliga taʼsischilarning ulushlari boʻyicha qarzini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ishtirokchilar ulushlari summasida (aksiyaga obuna summasida) ustav kapitalining eʼlon qilingan hajmi (tashkilot roʻyxatdan oʻtganidan keyin)

4610

8310, 8320, 8330

2.

Taʼsischilar tashkilot mulkiga tugallanmagan qurilish, asbob-uskuna, asosiy vositalarni taqdim etishi

0110-0190, 0710-0720, 0810

4610

3.

Taʼsischilar aksiyalarga obuna toʻlovi sifatida nomoddiy aktivlarni taqdim etishi

0410-0490

4610

4.

Taʼsischilar aksiyalarga obuna toʻlovi sifatida uzoq muddatli va qisqa muddatli investitsiyalarni taqdim etishi

0610, 5810

4610

5.

Taʼsischilar tashkilot mulkiga tovar-moddiy zaxiralarni taqdim etishi

1010-2990

4610

6.

Taʼsischilarning ulushlari summasi pul mablagʻlari koʻrinishida kelib tushishi

5010-5530

4610

7.

Tashkilotning ustav kapitaliga ulushlari taʼsischilarning ish haqidan ushlab qolinishi

6710

4610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xodimlarning boshqa operatsiyalar boʻyicha qarzi (4700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Tashkilot xodimlari bilan ish haqi boʻyicha, hisobdor shaxslar bilan hisob-kitoblardan tashqari barcha turdagi joriy hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4710 “Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4790 “Xodimlarning boshqa qarzlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. 4710 “Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻida tashkilot xodimlariga kreditga berilgan tovarlar boʻyicha hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kreditga tovar sotib olgan shaxslar ishlaydigan tashkilotlar tovarlar qiymati summasini savdo tashkilotlariga bank krediti hisobiga qoplashi mumkin. Bank tomonidan tegishli hisob-kitob hujjatlari toʻlanganda 4710 “Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻi 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” va 7810 “Uzoq muddatli kreditlar” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Tashkilot xodimlaridan navbatdagi toʻlovlarni ushlab qolishda 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻi 4710 “Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda debetlanadi, keyinchalik ushlab qolingan summa bank kreditini toʻlash uchun 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi” hisobvaragʻining kreditidan 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” va 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaraqlarining debetiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzining xodimlari tomonidan kreditga sotib olingan tovarlar boʻyicha qarzlarini qoplashda bank kreditlaridan foydalanmaydigan tashkilotlar ushbu xodimlar bergan topshiriq-majburiyatlariga asosan xodimlarning ish haqi summasidan navbatdagi toʻlovlarni ushlab qolganda, 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻi turli kreditorlarga boʻlgan qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6900) bilan bogʻlangan holda (savdo tashkilotlarining hisob-kitob hisobvaraqlari boʻyicha) debetlanadi. Ushlab qolingan summaning savdo tashkilotlariga oʻtkazib berilganda, turli kreditorlarga boʻlgan qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6900) pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. 4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻida tashkilot xodimlariga berilgan qarzlar boʻyicha hisob-kitoblar aks ettiriladi (masalan, yakka tartibda uy-joy qurishga va boshqalarga).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻining debetida xodimlarga berilgan qarz summasi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Agar mablagʻlar tashkilotga berilgan kredit hisobidan bevosita bank tomonidan (bu mablagʻlarni oldindan tashkilotning hisob-kitob hisobvaragʻiga oʻtkazmasdan) xodimlarga berilsa, bunda 4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻining debetida 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” va 7810 “Uzoq muddatli kreditlar” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda yozuvlar amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qarzdor xodimlardan kelib tushgan toʻlovlar summasiga 4720 “Berilgan qarzlar boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻi (qabul qilingan toʻlovlar tartibidan kelib chiqqan holda) 5010 “Milliy valyutadagi pul mablagʻlari”, 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”, 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bank kreditlarini qoplash 6810 “Qisqa muddatli kreditlar”, 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaraqlarining debetida va bankka oʻtkazilgan pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻida tashkilot xodimi tomonidan pul mablagʻlari va tovar-moddiy zaxiralarning kamomadi va talon-taroj qilinishi, yaroqsizlik natijasida yetkazilgan moddiy zararni qoplash boʻyicha hisob-kitoblar, shuningdek, boshqa turdagi zararlarni qoplash boʻyicha hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraqning debetida aybdor shaxslardan undirib olinadigan summalar tovar-moddiy zaxiralar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraqning kreditida aybdor shaxslardan tomonidan toʻlangan toʻlovlar summasi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar va moddiy zararni qoplash uchun ish haqidan ushlab qolinadigan summa 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Ish beruvchining mulki oʻgʻirlanganda, kam chiqqanda, qasddan yoʻqotish yoki qasddan buzish natijasida hamda boshqa hollarda yetkazilgan zarar hajmi bozor qiymati boʻyicha hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, moddiy javobgar shaxs (yoki boshqa xodim) aybdor deb tan olingan hollarda va agar baholash natijasida kam chiqqan aktivning bozor qiymati (undiriladigan summa) kam chiqqan aktivning chiqib ketishidan koʻrilgan zarardan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) yuqori boʻlsa, daromad summasi buxgalteriya hisobida quyidagicha aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi” — aybdor shaxs yoki moddiy javobgar shaxsdan undirilishi lozim boʻlgan kam chiqqan aktivning bozor qiymatiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” — kam chiqqan aktivning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9310 “Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda”, 9320 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda” — aybdor shaxs yoki moddiy javobgar shaxsdan undirilishi lozim boʻlgan kam chiqqan aktivning bozor qiymati va ularning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasi oʻrtasidagi farqiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) past boʻlsa, zarar summasi buxgalteriya hisobida quyidagicha aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi” — aybdor shaxs yoki moddiy javobgar shaxsdan undirilishi lozim boʻlgan kam chiqqan aktivning bozor qiymatiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” — aybdor shaxs yoki moddiy javobgar shaxsdan undirilishi lozim boʻlgan kam chiqqan aktivning bozor qiymati va ularning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasi oʻrtasidagi farqiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” — kam chiqqan aktivning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. 4790 “Xodimlarning boshqa qarzlari” hisobvaragʻida 4710 — 4730 hisobvaraqlarida aks ettirilmagan tashkilot xodimlari bilan hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xodimlarning boshqa operatsiyalar boʻyicha qarzini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4700) boʻyicha analitik hisob tashkilotning har bir xodimi kesimida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. Xodimlarning boshqa operatsiyalar boʻyicha qarzini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Savdo tashkilotlari tomonidan xodimlarga kreditga sotilgan tovarlar uchun oʻtkazib berildi

4710

5110-5530

2.

Kreditga olingan tovarlar boʻyicha xodimlarning qarzi uchun bank kreditlari olindi

4710

6810, 7810

3.

Kreditga olingan tovarlarning toʻlovi uchun xodimlardan kelib tushgan navbatdagi toʻlovlar summasi

5010, 5110

4710

4.

Kreditga olingan tovarlar uchun xodimlarning ish haqidan ushlab qolingan toʻlovlar

6710

4710

5.

Xodimlarga berilgan qarzlar summasi

4720

5010-5530

6.

Yaroqsiz mahsulotdan koʻrilgan yoʻqotishlar moddiy zararni yuzaga keltirgan aybdor shaxslar hisobiga hisobdan chiqarildi

4730

2610

7.

Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning kamomadi uchun aybdor shaxslardan undiriladigan summalar

4730

9210, 9220

8.

Qimmatli qogʻozlarning kamomadi uchun aybdor shaxslardan undiriladigan summalar

4730

0610-0690, 5810-5830

9.

Tovar-moddiy zaxiralarning kamomadi uchun aybdor shaxslardan undiriladigan summalar

4730

1010-2990

10.

Inventarizatsiya natijasida kassadagi pul mablagʻlari va pul ekvivalentlarining kamomadi

4730

5010, 5020, 5610

11.

Xodimlarga pul ekvivalentlari berildi

4790

5610

12.

Boshqa operatsiyalar boʻyicha xodimlarning qarzi zararga hisobdan chiqarildi, agar undirilishi sud tomonidan rad etilgan boʻlsa

9430

4790

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa joriy debitorlik qarzlar (4800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. 4000 — 4700 hisobvaraqlarida aks ettiriladigan operatsiyalardan boshqa operatsiyalar, jumladan olinadigan foizlar, dividendlar, royalti, moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar, daʼvolar boʻyicha olinadigan hisobvaraqlar va boshqalar boʻyicha debitorlar bilan hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4830 “Olinadigan foizlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4840 “Olinadigan dividendlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4850 “Olinadigan royalti”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4890 “Boshqa debitorlik qarzlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻida shartnomaga muvofiq, moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlarining joriy qismi hisobga olinadi. Ijara toʻlovlari joriy qismining kelib tushishi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻida shartnomaga muvofiq, operativ ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlari hisobga olinadi. Operativ ijara toʻlovlari hisoblanganda 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻi 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Ijara toʻlovlarining kelib tushishi 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. 4830 “Olinadigan foizlar” hisobvaragʻida foizlarni hisoblash va ular boʻyicha toʻlovlarning olinishi hisobga olinadi. Muddati oʻtgan foizlar alohida hisobga olinadi va ular boʻyicha shartnomaga muvofiq penya hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. 4840 “Olinadigan dividendlar” hisobvaragʻida qimmatli qogʻozlar boʻyicha dividendlarni hisoblash boʻyicha hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. 4850 “Olinadigan royalti” hisobvaragʻida royaltini hisoblash va ularning olinishi hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetida daʼvolar boʻyicha hisob-kitoblar, jumladan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) mol yetkazib beruvchilarga, pudratchilarga va transport tashkilotlariga ularning hisobvaraqlari tekshirilganda shartnomada kelishilgan va preyskurantda nazarda tutilgan baho va tariflarning bir-biriga muvofiq kelmasligi, shuningdek, arifmetik xatolar aniqlanganda — mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga taqdim etilgan hisobvaraqlardagi baholarning oshib ketishi yoki arifmetik xatolar tovar-moddiy zaxiralar yoki xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda yozuvlar amalga oshirilganidan soʻng aniqlanganda mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlanadigan hisobvaraqlar yoki ishlab chiqarish zaxiralari, tovarlar va tegishli xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mol yetkazib beruvchilarga, transport va boshqa tashkilotlarga yukning kamomadi boʻyicha mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlanadigan hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) mol yetkazib beruvchilar yoki pudratchilarga ularning aybi bilan yuzaga kelgan, yaroqsiz mahsulotlar va boʻsh turib qolishlar boʻyicha xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) tashkilotning hisobvaraqlaridan notoʻgʻri hisobdan chiqarilgan (oʻtkazilgan) summalar boʻyicha bank muassasalariga, pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) shartnoma majburiyatlariga rioya etmaganligi uchun mol yetkazib beruvchilar, pudratchilar va boshqalardan, toʻlovchilar tomonidan tan olingan yoki iqtisodiy sud tomonidan belgilangan miqdorda olinadigan jarimalar, penyalar, neustoykalar boʻyicha (toʻlovchilar tomonidan tan olinmagan, bildirilgan daʼvolar summasi hisobda aks ettirilmaydi), 9390 “Boshqa operatsion daromadlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kelib tushgan toʻlovlar summasiga kreditlanadi. Keyinchalik aniqlangan va olinishi kerak boʻlmagan summalar, qoidaga muvofiq, hisobga olishga qabul qilingan shu hisobvaraqlarga 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining krediti boʻyicha olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob daʼvolar boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
215. 4890 “Boshqa debitorlik qarzlar” hisobvaragʻida yuqoridagi hisobvaraqlarda koʻrsatilmagan joriy hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Analitik hisob har bir debitor boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Joriy debitorlik qarzlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Moliyaviy ijara boʻyicha toʻlovlarning joriy qismi

4810

0920

2.

Operativ ijara boʻyicha olinadigan summalarni hisoblash

4820

9350

3.

Ijara boʻyicha qarzlarni qoplash uchun ijarachilardan summalar kelib tushishi

5010-5530

4810, 4820

31.

Moliyaviy ijara muddati tugagandan keyin ijaraga oluvchida moliyaviy ijara obyektining qoplanmagan qiymati summasiga

 

0800

(tegishli hisobvaraqlar)

 4810

32.

    
Moliyaviy ijara muddatidan oldin qaytarishi ijaraga oluvchida toʻxtatilgan sanadagi moliyaviy ijara shartnomasiga muvofiq moliyaviy ijara obyektining qoplanmagan qiymati summasiga

 

0800

(tegishli hisobvaraqlar)

4810

(joriy qismi)

0920

(uzoq muddatli qismi)

 

4.

Olingan veksellar boʻyicha foizlar hisoblanishi

4830

9530

5.

Mijozlardan kelib tushishi lozim boʻlgan quyidagi toʻlovlarning hisoblanishi:

a) foizlar;

4830

9530

b) dividendlar;

4840

9520

v) royalti.

4850

9510

6.

Tashkilotning bankdagi hisobvaragʻiga foizlar va dividendlar kelib tushishi

5110-5530

4830, 4840

7.

Boshqa tashkilotlardan royaltining kelib tushishi

5110-5530

4850

8.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar hisobvaragʻida aniqlangan baho va tariflarning bir-biriga muvofiq kelmasligi, xatolar boʻyicha mol yetkazuvchilarga daʼvo bildirilishi

4860

0710-0720

9.

Kapital qoʻyilmalar uchun oldin toʻlangan hisoblar boʻyicha hajmning oshib ketishi, baholarning nomutanosibligi va xatolar yuzasidan pudratchilarga daʼvo bildirilishi

4860

0810-0890

10.

Baholarning nomutanosibligi va arifmetik xatolar boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarning kamomadi boʻyicha mol yetkazib beruvchilarga daʼvo bildirilishi

4860

1010-2990

11.

Kamomadlar, hisob-kitoblardagi xatolar hamda sifat boʻyicha daʼvo bildirilishi (1510-hisobvaraqdan foydalanilganda)

4860

1510

12.

Tashkilot hisobvaraqlaridan notoʻgʻri olingan summalar boʻyicha bankka daʼvo bildirilishi

4860

5110-5530

13.

Kelib tushgan moddiy qiymatliklarni kirim qilishda mol yetkazib beruvchilarga daʼvolar bildirilishi

4860

6010

14.

Boshqa tashkilotlar tomonidan shartnoma majburiyatlarini bajarmaganliklari uchun tan olingan jarima, penya va neustoykalar summasi

4860

9330

15.

Qoniqtirilmagan daʼvo summasi xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarga olib borilishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

4860

16.

Ajratilgan boʻlinmalar tomonidan turli tashkilotlarga xizmat koʻrsatilishi

4890

6110

17.

Boshqa tashkilotlar va shaxslar hisobidan xodimlarga tegishli boʻlgan summalar

4890

6710

(216-bandning jadvali Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv (4900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Shubhali qarzlar boʻyicha rezervlarning holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 4910 “Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv” hisobvaragʻida amalga oshiriladi. Tashkilotning yuridik va jismoniy shaxslar bilan hisob-kitoblari boʻyicha shubhali qarzlari summasiga rezerv tashkil qilinadi va 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻiga olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Belgilangan muddatda qoplanmagan va tegishli kafolatlar bilan taʼminlanmagan tashkilotning debitorlik qarzi shubhali qarz sifatida tan olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv hisobot yili oxirida tashkilotning debitorlik qarzlarining inventarizatsiyasi natijalari asosida tashkil etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. Rezerv hajmi har bir shubhali qarz boʻyicha alohida, qarzdorning moliyaviy ahvoli (toʻlov qobiliyati) va qarz summasini toʻliq yoki qisman toʻlash ehtimolini baholash asosida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar shubhali qarz boʻyicha rezerv tashkil etilgan yildan keyingi yilning oxirigacha ushbu rezervning maʼlum bir qismi ishlatilmasa, ishlatilmagan summa tegishli yilning foydasiga qoʻshiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Oldin tashkilot tomonidan dargumon qarz sifatida tan olingan qarzlarni balansdan chiqarish 4910 “Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv” hisobvaragʻining debetida tegishli debitorlar bilan hisob-kitoblar (olinadigan hisobvaraqlar)ni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Ishlatilmagan dargumon qarzlar boʻyicha rezerv summasining foydaga qoʻshilishi 4910 “Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv” hisobvaragʻining debetida va 9390 “Boshqa operatsion daromadlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. 4910 “Shubhali qarzlar boʻyicha rezerv” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir dargumon qarz va rezerv tashkil qilingan muddat boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Shubhali qarzlar boʻyicha rezervni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (4900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Dargumon qarzlar boʻyicha rezerv tashkil qilindi

9430

4910

2.

Xaridor va buyurtmachilarning qarzlari dargumon qarzlar boʻyicha rezerv hisobiga hisobdan chiqarildi

4910

4010, 4020

3.

Dargumon qarzlar boʻyicha rezervlar summasining ishlatilmagan qismining ular tashkil etilgan yildan keyingi yilning foydasiga qoʻshilishi

4910

9390

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kassadagi pul mablagʻlari (5000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Tashkilot kassasidagi pul mablagʻlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5010 “Milliy valyutadagi pul mablagʻlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5020 “Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zarur hollarda ayrim (transport, aloqa) tashkilotlarda “Tashkilot kassasi” va “Operatsion kassa” kabi hisobvaraqlar ochilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kassadagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5000) debeti boʻyicha tashkilot kassasiga kelib tushgan pul mablagʻlari aks ettiriladi. Krediti boʻyicha tashkilot kassasidan toʻlanadigan pul mablagʻlari va limitdan ortiqcha pulni bankka topshirish aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Kassadagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kreditga sotilgan tovarlar boʻyicha foizlar naqd pulda olinishi (savdo tashkilotlarida)

5010, 5020

4830

2.

Mahsulot, ish va xizmatlarning naqd pulga sotilishi

5010, 5020

9010-9030

3.

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarni sotishdan tushumning naqd pulda olinishi

5010, 5020

9210-9220

4.

Bankdagi tegishli hisobvaraqlardan pul mablagʻlari kassaga kelib tushishi (ish haqi, nafaqa, mukofotlar va shu kabilarni berish uchun)

5010, 5020

5110-5530

5.

Hisobdor shaxslar tomonidan ishlatilmagan oldin olingan boʻnaklarning qaytarilishi

5010, 5020

4220-4290

6.

Aksiyani nominal qiymatidan yuqori narxda sotish natijasida olingan emissiya daromadi

5010, 5020

8410

7.

Taʼsischilar oʻzlarining ulushlari hisobidan tashkilotning ustav kapitaliga naqd pul mablagʻlarini kiritishi

5010, 5020

4610

8.

Kvartira ijarachilaridan qarz summasi kelib tushishi

5010, 5020

4890

9.

Kommunal xizmatlar, aloqa xizmatlari va boshqa toʻlovlarning kelib tushishi

5010, 5020

4890

10.

Ishchilarga alohida uy-joy qurishga qarz berish uchun kredit summasi naqd pulda olinishi

5010, 5020

6810, 7810

11.

Pul mablagʻlari kassadan topshirilishi va bankdagi hisob-kitob hisobvaragʻiga oʻtkazilishi

5110-5530

5010, 5020

12.

Aksiyadorlardan ularga tegishli aksiyalar qaytarib sotib olinishi

8610, 8620

5010, 5020

13.

Qimmatli qogʻozlarni xarid qilish bilan bogʻliq xarajatlar toʻlandi (brokerlar xizmatiga haq)

0610, 5810

5010, 5020

14.

Hisoblangan ish haqi va boshqa toʻlovlar berilishi (mukofot va shu kabilar)

6710

5010, 5020

15.

Hisobdor summalar berilishi

4220-4290

5010, 5020

16.

Xodimlarga berilgan qarz summasi

4720

5010, 5020

17.

Turli xil summalar berilishi (bajarish varaqalari boʻyicha va boshqalar)

6990

5010, 5020

18.

Tashkilotning ajratilgan boʻlinmalari hisobiga naqd toʻlanishi

4110

5010, 5020

19.

Tabiiy ofatlar bilan bogʻliq turli xil qoplanmaydigan xarajatlar toʻlanishi

9720

5010, 5020

20.

Pul mablagʻlarining kamomadi (inventarizatsiya natijasida)

4730

5010, 5020

21.

Hisoblangan foizlar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

6920

5010, 5020

22.

Ijaraga beruvchiga tegishli toʻlovlarning toʻlanishi

6910, 6950

5010, 5020

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisob-kitob hisobvaragʻidagi pul mablagʻlari (5100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Tashkilotning bankdagi hisob-kitob hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”da amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”ning debetida hisob-kitob hisobvaragʻiga pul mablagʻlarining kelib tushishi aks ettiriladi. 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”ning kreditida tashkilotning hisob-kitob hisobvaragʻidan pul mablagʻlarining hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Bank koʻchirmasini tekshirish natijasida tashkilotning hisob-kitob hisobvaragʻi debeti yoki kreditiga xatolik bilan olib borilgan summalar 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” yoki 6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar” bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buxgalteriya hisobida hisob-kitob hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalar bank koʻchirmalari va ularga ilova qilinadigan pulli va hisob-kitob hujjatlari asosida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisob-kitob hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (5100) boʻyicha analitik hisob milliy valyutadagi pul mablagʻlarini saqlash uchun banklarda ochilgan har bir hisobvaraq boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Hisob-kitob hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ijaraga berilgan asosiy vositalar boʻyicha ijarachidan ijara toʻlovlarining kelib tushishi

5110

4810, 4820

2.

Tovarlarni kreditga sotishdan tushgan pul mablagʻlari

5110

4710

3.

Mahsulot (tovar, ish, xizmat)lar, asosiy vositalar va boshqa aktivlarning sotilishidan tushgan tushumlar

5110

4010

4.

Pul mablagʻlari kassadan hisob-kitob hisobvaragʻiga topshirilishi

5110

5010

5.

Chet el valyutasini sotib olish uchun pul mablagʻlari oʻtkazilishi

5530

5110

6.

Bankka qaytarilgan chek va akkreditivlar boʻyicha summalar hisob-kitob hisobvaragʻiga oʻtkazilishi

5110

5510, 5520

7.

Oldin qisqa muddatli investitsiya tartibida berilgan qarzlarning qaytarilishi

5110

5830

8.

Oldin berilgan boʻnakning qaytarilishi

5110

4310-4390

9.

Qondirilgan daʼvolar summasining kelib tushishi

5110

4860

10.

Olingan boʻnaklar summasi

5110

6310-6390

11.

Ilgari aksiyaga obuna boʻlgan taʼsischilardan ulush summasining kelib tushishi

5110

4610

12.

Nominal qiymatdan yuqori bahoda sotilgan aksiyalardan emission daromadning kelib tushishi

5110

8410

13.

Bankdan kassaga pul mablagʻlari kelib tushishi (ish haqi, nafaqa, mukofot va shu kabilarni berish uchun)

5010

5110

14.

Xususiy aksiyalarning sotib olinishi

8610, 8620

5110

15.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar oldidagi qarzlarning qoplanishi

6010

5110

16.

Berilgan boʻnaklar summasi

4310-4330

5110

17.

Ilgari olingan boʻnaklarning qaytarilishi

6300, 7310

5110

18.

Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarz summasining oʻtkazilishi

6410

5110

19.

Sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

6510-6520

5110

20.

Taʼsischilarga hisoblangan dividendning toʻlanishi

6610

5110

21.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan qarz summasining qoplanishi

6110, 6120

5110

22.

Qisqa muddatli kredit va qarzlarning qoplanishi

6810-6840

5110

23.

Uzoq muddatli kredit va qarzlarning joriy qismining qoplanishi

6950

5110

24.

Hisoblangan foizlar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

6920

5110

25.

Ijaraga beruvchiga tegishli boʻlgan toʻlovlarning toʻlanishi

6910, 6950

5110

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chet el valyutasidagi pul mablagʻlari (5200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Oʻzbekiston Respublikasi va chet mamlakatlar hududidagi banklar hisobvaraqlaridagi chet el valyutasidagi pul mablagʻlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. 5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari” va 5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari” hisobvaraqlarining debetida valyuta hisobvaraqlariga pul mablagʻlarining kelib tushishi, kreditida esa pul mablagʻlarining hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Bank koʻchirmasini tekshirish natijasida aniqlangan valyuta hisobvaraqning debeti yoki kreditiga xatolik bilan oʻtkazilgan summalar 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” yoki 6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buxgalteriya hisobida valyuta hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalar bank koʻchirmalari va ularga ilova qilinadigan pulli va hisob-kitob hujjatlari asosida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Valyuta mablagʻlarining analitik hisobi chet el valyutasidagi pul mablagʻlarini saqlash uchun banklarda ochilgan har bir hisobvaraq boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Chet el valyutasidagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ijaraga berilgan asosiy vositalar boʻyicha ijarachidan ijara toʻlovlari uchun chet el valyutasidagi pul mablagʻlari kelib tushishi

5210, 5220

4810, 4820

2.

Mahsulot (tovar, ish, xizmat)lar, asosiy vositalar va boshqa aktivlarning sotilishidan chet el valyutasidagi pul mablagʻlari kelib tushishi

5210, 5220

4010

3.

Kassadan chet el valyutasidagi pul mablagʻlarining valyuta hisobvaragʻiga topshirilishi

5210, 5220

5020

4.

Ishlatilmagan chek va akkreditiv summasining valyuta hisobvaragʻiga oʻtkazilishi

5210, 5220

5510-5520

5.

Oldin qisqa muddatli investitsiyalar tartibida berilgan qarzning qaytarilishi

5210, 5220

5830

6.

Ilgari berilgan boʻnaklarning qaytarilishi

5210, 5220

4310-4330

7.

Qondirilgan daʼvolar summasining kelib tushishi

5210, 5220

4860

8.

Chet el valyutasida olingan boʻnaklarning summasi

5210, 5220

6300, 7310

9.

Ilgari aksiyalarga obuna boʻlgan taʼsischilardan ulush summasining kelib tushishi

5210, 5220

4610

10.

Nominal qiymatdan yuqori bahoda sotilgan aksiyalardan emission daromadning kelib tushishi

5210, 5220

8410

11.

Investitsiyaga chet el valyutasidagi pul mablagʻlarining qoʻyilishi

0600, 5800

5210, 5220

12.

Bankdan kassaga chet el valyutasidagi pul mablagʻlarining kelib tushishi

5020

5210, 5220

13.

Xususiy aksiyalarning sotib olinishi

8610, 8620

5210, 5220

14.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar oldidagi qarzlarning toʻlanishi

6010

5210, 5220

15.

Chet el valyutasida berilgan boʻnaklarning summasi

4310-4330

5210, 5220

16.

Ilgari olingan boʻnaklarning qaytarilishi

6300, 7310

5210, 5220

17.

Taʼsischilarga hisoblangan dividendning toʻlanishi

6610

5210, 5220

18.

Hisoblangan foizlar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

6920

5210, 5220

19.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlarning qoplanishi

6810-6840

5210, 5220

20.

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlarning joriy qismi qoplanishi

6950

5210, 5220

21.

Ijaraga beruvchiga tegishli boʻlgan chet el valyutasidagi toʻlovlarning toʻlanishi

6910, 6950

5210, 5220

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bankdagi maxsus hisobvaraqlardagi pul mablagʻlari (5500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Oʻzbekiston Respublikasi hududi va chet mamlakatlardagi akkreditivlar, chek daftarchalari, boshqa toʻlov hujjatlaridagi (veksellardan tashqari) pul mablagʻlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisida, shuningdek, maqsadli moliyalashtirish (tushumlar) pul mablagʻlarining alohida saqlanadigan qismining harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5510 “Akkreditivlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5520 “Chek daftarchalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5530 “Boshqa maxsus hisobvaraqlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. 5510 “Akkreditivlar” hisobvaragʻida akkreditivdagi pul mablagʻlari hisobga olinadi. Akkreditivga pul mablagʻlarini oʻtkazish 5510 “Akkreditivlar” hisobvaragʻining debetida va 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”, 5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari”, 5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari” hamda boshqa hisobvaraqlarining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5510 “Akkreditivlar” hisobvaragʻi boʻyicha akkreditivga hisobga olingan pul mablagʻlari ularning ishlatilishi boʻyicha (bank koʻchirmalariga asosan) 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”ning debetiga hisobdan chiqariladi. Akkreditivdagi ishlatilmagan mablagʻlar, bank tomonidan ular qaysi hisobvaraqdan oʻtkazilgan boʻlsa, shu hisobvaraqlarga qayta tiklanganda, 5510 “Akkreditivlar” hisobvaragʻining kreditida 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”, 5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari”, 5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari” va boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5510 “Akkreditivlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir akkreditiv boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻida chek daftarchalaridagi pul mablagʻlarining harakati hisobga olinadi. Chek daftarchalarini berishda pul mablagʻlarini deponentlash 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻining debeti va 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”, 5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari”, 5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari”, 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” va boshqa hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi. Berilgan cheklarning toʻlovi doirasidagi summa 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻining kreditidan xarajat va qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi. Chek bilan berilgan, lekin bank tomonidan toʻlanmagan (toʻlovga taqdim etilmagan) summa 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻida qoladi va ushbu 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻining qoldigʻi bank koʻchirmalari bilan mos kelishi lozim. Bankka qaytarilgan cheklarning (foydalanilmay qolgan) summasi 5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻining kreditida 5110 “Hisob-kitob hisobvaragʻi”, 5210 “Mamlakat ichidagi chet el valyutasi hisobvaraqlari”, 5220 “Chet eldagi valyuta hisobvaraqlari” va boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kreditor bilan hisob-kitob qilish uchun tashkilot xodimlariga hisobdorlikka berilgan chek daftarchalaridagi mablagʻlarning harakati ustidan nazorat tezkor ravishda yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5520 “Chek daftarchalari” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir olingan chek daftarchalari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. 5530 “Boshqa maxsus hisobvaraqlar”da bankda maxsus saqlanadigan maqsadli moliyalashtiriladigan (tushumlar) mablagʻlar, shu jumladan, ijtimoiy muassasalar, obyektlar (bolalar bogʻchasi va boshqalar)ni saqlash uchun ota-onalardan, oʻzga foydalanuvchilar va boshqa manbalardan kelib tushgan pul mablagʻlari, tashkilotning talabiga koʻra alohida hisobvaraqda yigʻiladigan va sarflanadigan kapital qoʻyilmalarni moliyalashtirish mablagʻlari, davlat idoralarining subsidiyalari va shu kabilarning harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ajratilgan boʻlinmalarga bankda joriy xarajatlarni (ish haqi, alohida xoʻjalik xarajatlari, xizmat safarlari va shu kabilar) amalga oshirish uchun ochilgan joriy hisobvaraqlarda ushbu koʻrsatilgan mablagʻlarning harakati alohida hisobvaraqda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5530 “Boshqa maxsus hisobvaraqlar” boʻyicha analitik hisob Oʻzbekiston Respublikasi hududi va chet eldagi boshqa maxsus hisobvaraqlardagi pul mablagʻlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish imkoniyatini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Bankdagi maxsus hisobvaraqlardagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Akkreditivlarga pul mablagʻlari oʻtkazilishi

5510

5110-5220

2.

Qondirilgan daʼvolar summasining maxsus hisobvaraqqa kelib tushishi

5510-5530

4860

3.

Depozit ishtirokchisi sifatida aksiya obunachilaridan boʻnak summasining olinishi

5530

6320

4.

Qisqa muddatli kreditlar hisobidan akkreditivlarga pul mablagʻlari oʻtkazilishi

5510

6810

5.

Sotish xarajatlarining toʻlovi chek bilan amalga oshirilishi

9410

5520

6.

Ishlatilmagan summaning muddat oxirida qaytarilishi:

a) akkreditivlar;

5110-5220

5510

b) chek daftarchalari.

5110-5220

5520

7.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga boʻlgan qarzni toʻlashda akkreditivdagi summa hisobdan chiqarilishi

6010

5510

8.

Akkreditivdan boʻnakning berilishi

4310-4330

5510

9.

Sugʻurta boʻyicha qarzlarning akkreditiv mablagʻlari hisobiga qoplanishi

6510

5510

10.

Boshqa kreditorlarning xizmatlari uchun toʻlovlarda ishlatilgan cheklar summasini hisobdan chiqarilishi

6990

5520

11.

Maxsus hisobvaraqdan shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan qarzning toʻlanishi

6120

5530

12.

Sotib olingan yoʻllanmalar uchun maxsus hisobvaraqdan toʻlangan summa

5610

5530

13.

Chek daftarchalaridagi ishlatilmagan mablagʻlarning qisqa muddatli kreditlarni qoplash uchun qaytarilishi

6810

5520

14.

Akkreditivdagi ishlatilmagan mablagʻning uzoq muddatli kreditlarni qoplash uchun qaytarilishi

6950, 7810

5510

15.

Hisoblangan foizlar boʻyicha qarzlarning qoplanishi

6920

5510-5530

16.

Ijaraga beruvchiga tegishli boʻlgan toʻlovlarning toʻlanishi

6910, 6950

5530

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pul ekvivalentlari (5600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Tashkilotning kassasidagi pul ekvivalentlarining (pochta markalari va boshqalar) mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 5610 “Pul ekvivalentlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5610 “Pul ekvivalentlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida markalar, pattalar va boshqa pul ekvivalentlari nominal qiymati boʻyicha hisobga olinadi. Pul ekvivalentlarini hisobga oluvchi hisobvaraqning debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda pul ekvivalentlarini sotib olish, kreditida esa xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda pul ekvivalentlarining sarflanishi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pul ekvivalentlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (5600) boʻyicha analitik hisob ularning turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Pul ekvivalentlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Pul ekvivalentlarining naqd pulga xarid qilinishi

5610

5010, 5020

2.

Pul ekvivalentlarining hisob-kitob hisobvaragʻidan pul mablagʻlarini oʻtkazish orqali xarid qilinishi

5610

5110

3.

Hisobdor shaxslar orqali pul ekvivalentlarining xarid qilinishi

5610

4220-4290 6970

4.

Turli shaxslardan pul ekvivalentlarining xarid qilinishi

5610

6990

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari (5700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Yoʻldagi pul mablagʻlari (naqd pulga va pul oʻtkazish orqali mahsulot sotishdan olingan daromad) toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 5710 “Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. 5710 “Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari” hisobvaragʻida saqlash joyidan chiqib ketgan, ammo moʻljallangan joyiga yetib bormagan pul mablagʻlari (inkassatorga berilgan sotishdan olingan tushumlar, pul oʻtkazmalari) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu hisobvaraq tranzit hisobvaraq hisoblanadi va pul mablagʻlarining harakati ustidan uzluksiz nazoratni oʻrnatish uchun bogʻlovchi vazifasini bajaradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5710 “Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini inkassatorlarga topshirish kassadagi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Pul mablagʻlari kirim qilingandan keyin 5710 “Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)lari” hisobvaragʻi kreditlanib, pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)larini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5700) analitik hisobi ularning turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Yoʻldagi pul mablagʻ (oʻtkazma)larini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kassadagi naqd pullar bankdagi hisob-kitob hisobvaragʻiga oʻtkazish uchun inkassatorga topshirilishi

5710

5010, 5020

2.

Kelib tushgan pul oʻtkazmalari boʻyicha xaridorlarning qarzlari qoplanishi

5710

4010

3.

Bankka hali kelib tushmagan pul mablagʻlarini oʻtkazish orqali boʻnak olish

5710

6300, 7310

4.

Turli debitorlardan pul oʻtkazmalarini olish

5710

4890

5.

Ajratilgan boʻlinmalardan pul oʻtkazmalarini olish

5710

4110

6.

Yoʻldagi pul mablagʻlari kassaga kelib tushishi

5010-5020

5710

7.

Yoʻldagi pul mablagʻlari bankdagi hisob-kitob hisobvaragʻiga kelib tushishi

5110

5710

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qisqa muddatli investitsiyalar (5800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Tashkilotning boshqa tashkilotlar qimmatli qogʻozlariga qilingan qisqa muddatli (bir yil muddatdan koʻp boʻlmagan) investitsiyalari, davlat qarzlarining foizli obligatsiyalari, boshqa tashkilotlarga berilgan qarzlar va boshqalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5810 “Qimmatli qogʻozlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5830 “Berilgan qisqa muddatli qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5890 “Boshqa joriy investitsiyalar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida aksiyalarga, davlat qarzlarining foizli obligatsiyalariga va boshqa qimmatli qogʻozlariga qoʻyilgan qisqa muddatli investitsiyalarning mavjudligi va harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Obligatsiya va boshqa qimmatli qogʻozlar 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻiga sotib olish qiymatida kirim qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilotda aksiya, obligatsiya va boshqa qimmatli qogʻozlarning sotib olinishi 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻining debetida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar hamda agar qimmatli qogʻozlar uchun toʻlov moddiy yoki boshqa qiymatliklar (pul mablagʻlaridan tashqari) orqali amalga oshirilsa, moddiy va boshqa qiymatliklarning sotilishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar sotib olingan obligatsiya va boshqa qarz qimmatli qogʻozlarining sotib olish bahosi ularning nominal qiymatidan farq qilsa, ushbu farqning hisobdan chiqarilishi yoki qoʻshimcha hisoblanishida 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida hisobga olingan qimmatli qogʻozlarning bahosi ularni qoplash davrida nominal qiymatiga muvofiq boʻlishi lozim. Sotib olish va nominal qiymati oʻrtasidagi farq qoplanadigan vaqtgacha boʻlgan davrda 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻining debetida (qoʻshimcha hisoblash) yoki kreditida (hisobdan chiqarish), 9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari” yoki 9690 “Moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida hisobga olingan obligatsiya va boshqa qimmatli qogʻozlarning qoplanishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 5810 “Qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. 5830 “Berilgan qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning boshqa tashkilotlarga qisqa muddatga pul mablagʻlari va boshqa shaklda bergan qarzlarining harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Berilgan qarzlar 5830 “Berilgan qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Qarzlarning qaytarilishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 5830 “Berilgan qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. 5890 “Boshqa joriy investitsiyalar” hisobvaragʻida bank va boshqa omonatlarga soʻmdagi va chet el valyutasidagi investitsiyalarning harakati hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Omonatlarga pul mablagʻlarining oʻtkazilishi 5890 “Boshqa joriy investitsiyalar” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Bank tomonidan omonatlar summasi qaytarilganda hisobda teskari yozuv amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qisqa muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (5800) boʻyicha analitik hisob qisqa muddatli investitsiyalarning turlari va ushbu investitsiyalar amalga oshirilgan obyektlar boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Qisqa muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Mahsulotlar, tovarlar, ish, xizmatlarni berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarning xarid qilinishi

5810

9010-9030

2.

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarni berish yoʻli bilan qimmatli qogʻozlarning xarid qilinishi

5810

9210, 9220

3.

Uzoq muddatli investitsiyalarning tarkibiy oʻzgarishi (restrukturizatsiya) amalga oshirilishi

5810

0610

4.

Qimmatli qogʻozlar naqd pulga xarid qilinishi

5810

5010

5.

Bankdagi hisobvaraqdan toʻlash orqali qimmatli qogʻozlarning xarid qilinishi

5810

5110-5530

6.

Xaridorlarga ssuda mablagʻlarining vekselda berilishi

5810

5110-5530

7.

Aksiyalar uchun toʻlov sifatida qimmatli qogʻozlarning kelib tushishi

5810

4610

8.

Qimmatli qogʻozlarning sotilishi

5110

5810

9.

Tashkilotning qarzi qimmatli qogʻozlar bilan qoplanishi

6990

5810

10.

Majburiyatlar uchun garov sifatida aksiyalarning berilishi

6010

5810

11.

Xaridorga veksel summasiga daʼvo bildirilishi

4860

5810

12.

Daʼvo muddati tugaganligi tufayli veksel boʻyicha qarzni zarar hisobiga chiqarish

9690

5810

13.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan qimmatli qogʻozlarning kamomadi

4730

5810

14.

Qisqa muddatli qarzlarning asosiy vosita va boshqa aktivlar koʻrinishida berilishi

5830

9210, 9220

15.

Qisqa muddatli qarzlarning tayyor mahsulot, tovar, ish, xizmatlar koʻrinishida berilishi

5830

9010-9030

16.

Boshqa tashkilotlardan qisqa muddatli qarzlarning qaytarilishi

5110

5830

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar hamda boshqa joriy aktivlar (5900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. Qiymatliklarni tayyorlash, saqlash, sotish va inventarizatsiya qilish jarayonlarida aniqlangan kamomad, talon-taroj va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotish summalari, shuningdek, ushbu bobning yuqorida keltirilgan hisobvaraqlarida hisobga olinmagan, biroq tashkilot mulki hisoblangan boshqa joriy aktivlarning mavjudligi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5920 “Boshqa joriy aktivlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Tovar-moddiy zaxiralar, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning kamomadi va yoʻqotishlari 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻining debeti va tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va asosiy vositalar va boshqa aktivlarning sotilishi hamda turli chiqib ketishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilotning aktivlari kamomad boʻlgan, qasddan yoʻq qilingan yoki buzilgan taqdirda zararning miqdori zarar aniqlangan kunda ushbu hududda amalda boʻlgan bozor qiymati boʻyicha hisoblab chiqariladi. Bunda, bozor qiymatini aniqlash uchun quyidagilardan foydalanish mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlab chiqaruvchi tashkilotlardan va ularning rasmiy dilerlaridan, tovar-xom ashyo birjalaridan yozma shaklda olingan aynan bir xil yoki analog aktivning narxi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Markaziy bankning kamomad aniqlangan sanadagi va tegishli mol-mulkni sotib olish sanasidagi kurslarning nisbati shaklida aniqlangan hisob-kitob koeffitsiyentini qoʻllagan holda sotib olish sanasidagi (tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlganda) aktivning chet el valyutasidagi qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vakolatli davlat organlarida mavjud boʻlgan narxlar toʻgʻrisidagi yoki ommaviy axborot vositalarida chop etilgan maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ommaviy sotiladigan aynan bir xil yoki analog aktivning narxi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qonunchilik hujjatlariga muvofiq baholovchi tashkilot tomonidan tuzilgan baholash toʻgʻrisidagi hisoboti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻining kreditida quyidagi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) qiymatliklarning tabiiy yoʻqolish meʼyorlaridan ortiq kamomadlari, qiymatliklarning buzilishi, yoʻqolishi va oʻgʻirlanishining aniq aybdorlari aniqlanganda — 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar”, 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaraqlarining debeti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) qiymatliklarning tabiiy yoʻqolish meʼyorlaridan ortiq buzilishi va oʻgʻirlanishidan yoʻqotishlar, aniq aybdor shaxsi aniqlanmaganda va daʼvo tasdiqlanmaganligi natijasida sudning eʼtirozi — 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” debetiga hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob ularning turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. 5920 “Boshqa joriy aktivlar” hisobvaragʻining debetida ushbu bobning yuqorida keltirilgan hisobvaraqlarida hisobga olinishi moʻljallanmagan joriy aktivlar aks ettiriladi. 5920 “Boshqa joriy aktivlar” hisobvaragʻining kreditida boshqa joriy aktivlarning sarflanishi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5920 “Boshqa joriy aktivlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob ularning turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar hamda boshqa joriy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (5900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tovar-moddiy zaxiralarning yoʻqolishi va buzilishidan kamomadlar

5910

1010-2990

2.

Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning yoʻqolishi va buzilishidan yoʻqotishlar

5910

9210, 9220

3.

Aybdor shaxslardan undirilishi lozim boʻlgan summalar

4860, 4730

5910

4.

Undirilmagan summalar hisobdan chiqarildi, shuningdek, kamomadlar zararga olib borildi

9430

5910

5.

Pul oʻtkazish yoʻli bilan boshqa joriy aktivlar sotib olindi

5920

5110

6.

Hisobdor shaxslar orqali boshqa joriy aktivlar sotib olindi

5920

4220-4290 6970

7.

Boshqa joriy aktivlarning sarflanishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

5920

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Majburiyatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Joriy majburiyatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Ushbu paragrafning hisobvaraqlari tashkilotning yuridik va jismoniy shaxslar oldidagi joriy majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Ushbu paragrafdagi hisobvaraqlarda chet el valyutasidagi majburiyatlar Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (22-sonli BHMS) “Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi”ga (roʻyxat raqami 3587, 2024-yil 19-dekabr) muvofiq hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar boʻyicha joriy majburiyatlar (6000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Tovar-moddiy zaxiralar, bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar, shuningdek, tashish boʻyicha olingan xizmatlar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga boʻlgan joriy majburiyatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6020 “Berilgan veksellar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Pudratchi qurilish va montaj, ilmiy-tadqiqot va shu kabi tashkilotlar bosh pudratchi (bosh tashkilot) hisoblansa, ular oʻz subpudratchilariga boʻlgan majburiyatlarini ushbu hisobvaraqda aks ettiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar” hisobvaragʻi haqiqatda kelib tushgan tovar-moddiy zaxiralar va boshqa aktivlar, qabul qilingan ish va xizmatlarning qiymatiga ushbu qiymatliklarni yoki tegishli xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar omborga kelib tushgan moddiy qiymatliklarning sifati, miqdori, shuningdek, bahosi shartnomada kelishilgan shartlarga mos kelmasa, 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar” hisobvaragʻi 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda tegishli summaga kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir mol yetkazib beruvchi va pudratchi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. 6020 “Berilgan veksellar” hisobvaragʻining kreditida sotib olingan tovar-moddiy zaxiralar va boshqa aktivlar, qabul qilingan ish va xizmatlar uchun veksellar bilan taʼminlangan joriy majburiyatlar hisobga olinadi va ularni qoplash davrigacha hisobda turadi. Veksellar boʻyicha majburiyatlar qoplanishiga qarab ular pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 6020 “Berilgan veksellar” va 6920 “Hisoblangan foizlar” hisobvaraqlarining debetiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6020 “Berilgan veksellar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob berilgan veksellarning har bir turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlanadigan hisobvaraqlarning (6000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Mol yetkazib beruvchilardan oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kelib tushishi

0710, 0720

6010

2.

Kapital qoʻyilmalar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning bajargan ishlari va koʻrsatgan xizmatlari yuzasidan berilgan hisobvaraqlar toʻlovga qabul qilinishi

0810-0890

6010

3.

Mol yetkazib beruvchilardan materiallar kelib tushishi

1010-1090

6010

4.

Mol yetkazib beruvchilardan oʻstirishga va boʻrdoqiga hayvonlar kelib tushishi

1110, 1120

6010

5.

Mol yetkazib beruvchilardan turli tovar-moddiy zaxiralar kelib tushishi (1510-hisobvaragʻi qoʻllanilganda)

1510

6010

6.

Mol yetkazib beruvchilardan tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilishda QQS summasini hisobga olinishi

4410

6010

7.

Tashkilot tomonidan asosiy va yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik, umumiy ishlab chiqarish va boshqaruv ehtiyojlari uchun mol yetkazib beruvchilarning bajargan ish va xizmatlari (jumladan: energiya, gaz, bugʻ, suv) qabul qilinishi

2010, 2310, 2510, 2710, 9420

6010

8.

Yaroqsiz mahsulotni tuzatish va kafolatli taʼmirlash boʻyicha mol yetkazib beruvchilarning koʻrsatgan xizmatlarining qabul qilinishi

2610

6010

9.

Mol yetkazib beruvchilardan kelgusi davr xarajatlariga tegishli boʻlgan ish va xizmatlar qabul qilinishi

3190

6010

10.

Mol yetkazib beruvchilardan tovarlar kelib tushishi

2910-2990

6010

11.

Mahsulotlar, tovarlar, ish va xizmatlarni sotishda mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar koʻrsatgan ish va xizmatlar qabul qilinishi

9410

6010

12.

Tabiiy ofatlarni tugatish boʻyicha mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning xizmatlari qabul qilinishi

9720

6010

13.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga boʻlgan qarzlar bankdagi hisobvaraqlardan toʻlanishi

6010

5110-5530

14.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning hisobvaraqlarini toʻlashda oldindan berilgan boʻnaklarning hisobga olinishi

6010

4310-4330

15.

Daʼvo muddati tugagan kreditorlik qarzlari hisobdan chiqarilishi

6010

9360

16.

Kreditorlik qarzini toʻlash uchun mol yetkazib beruvchiga oddiy veksel berilishi

6010

6020

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha joriy majburiyatlar (6100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. Tashkilotning ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan joriy majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6110 “Ajratilgan boʻlinmalarga toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. 6110 “Ajratilgan boʻlinmalarga toʻlovlar” hisobvaragʻida tashkilotning umumiy balansiga qoʻshiladigan filiallar va vakolatxonalarning joriy majburiyatlari (xoʻjalik ichidagi yoki balans ichidagi hisob-kitoblar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6110 “Ajratilgan boʻlinmalarga toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida turli xildagi operatsiyalar boʻyicha ajratilgan boʻlinmalar oldidagi joriy majburiyatlar tovar-moddiy zaxiralar, pul mablagʻlari, xarajat va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. 6120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar” hisobvaragʻida shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga joriy majburiyatlar (balanslararo hisob-kitoblar yoki tashkilotlar orasidagi hisob-kitoblar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida turli xildagi operatsiyalar boʻyicha shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari oldidagi joriy majburiyatlar tovar-moddiy zaxiralar, pul mablagʻlari, xarajatlar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6110 “Ajratilgan boʻlinmalarga toʻlovlar” va 6120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob har bir ajratilgan boʻlinma, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlanadigan hisobvaraqlarning (6100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ajratilgan boʻlinmalardan, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan tovar-moddiy zaxiralar olinishi

0710-0890, 1010-1120, 2810-2990

6110, 6120

2.

Ajratilgan boʻlinmalardan, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan tovar-moddiy zaxiralar olinishi operatsiyasini 1510-hisobvaragʻini qoʻllagan holda hisobga olinishi

1510

6110, 6120

3.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olingan tovar-moddiy zaxiralar qiymatidagi farqlarning hisobga olinishi

1610

6110, 6120

4.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining asosiy va yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik, umumiy ishlab chiqarish va boshqaruv ehtiyojlari boʻyicha koʻrsatgan xizmatlari qabul qilinishi

2010, 2310, 2510, 2710, 9420

6110, 6120

5.

Ajratilgan boʻlinmalardan olingan yarim tayyor mahsulotlarning qabul qilinishi

2110

6110

6.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari koʻrsatgan xizmatlar kelgusi davr xarajatlari tarkibida hisobga olinishi

3190

6110, 6120

7.

Ajratilgan boʻlinmalardan kassaga naqd pul kelib tushishi (yoʻllanmalar uchun)

5010

6110

8.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan pul mablagʻlari kelib tushishi

5110-5530

6110, 6120

9.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan pul ekvivalentlari kelib tushishi

5610

6110, 6120

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kechiktirilgan joriy majburiyatlar (6200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Vaqtinchalik farqlar natijasida vujudga keladigan kechiktirilgan joriy majburiyatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha kechiktirilgan majburiyatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6290 “Boshqa kechiktirilgan majburiyatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. 6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻida qoplanish davri davomida daromadga taqsimlanadigan obligatsiyalarning diskont (chegirma)lari boʻyicha tashkilotning kechiktirilgan uzoq muddatli daromadlarining joriy qismi aks ettiriladi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiyalarni sotib oluvchi tomonidan qoʻllaniladi. Obligatsiyalar diskont bilan sotib olinganda, diskont summasi 6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi kreditida, toʻlangan summa esa pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida va qisqa muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar yoki uzoq muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi. Obligatsiyalar diskont (chegirma)larining joriy qismini daromadlarga oʻtkazishda 9530 “Foizlar koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaragʻi kreditlanadi va 6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiyaning turi va qoplash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. 6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi qoplanish davri davomida daromadga taqsimlanadigan obligatsiyalar mukofoti (ustamasi) boʻyicha tashkilotning uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlarining joriy qismini aks ettiradi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiya sotuvchilarda qoʻllaniladi. Obligatsiyalar mukofot bilan sotilganda, mukofot (ustama) summasi 6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi, obligatsiyaning nominal qiymati esa 6830 “Toʻlanadigan obligatsiyalar” (qisqa muddatli) yoki 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaraqlarining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Obligatsiyalarning mukofot (ustama)lari joriy qismini daromadlarga oʻtkazishda 9530 “Foizlar koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaragʻi kreditlanadi va 6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiyaning turi va qoplash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻida hisobot davrida boʻnak sifatida olingan (hisoblangan), ammo kelgusi davrlarga tegishli boʻlgan daromadlar aks ettiriladi. Kechiktirilgan daromadlar ijara toʻlovlari, chiptalarning sotilishi; jurnallarga obuna toʻlovi va boshqa koʻrinishlarda boʻlishi mumkin. Hali yetkazib berilmagan tayyor mahsulotlar, tovarlar, bajarilmagan ishlar va koʻrsatilmagan xizmatlar uchun pul mablagʻlari kelib tushganda 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi. Kelgusi hisobot davriga tegishli daromadlar tayyor mahsulotlar, tovarlar sotilganda, ishlar bajarilganda va xizmatlar koʻrsatilganda daromad sifatida tan olinadi va 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻining debetidan 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”, 9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar” va 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaraqlarining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir daromad turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. 6240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻida qonunchilik hujjatlariga muvofiq toʻlanishi kechiktirilishiga ruxsat etilgan soliqlar boʻyicha budjet oldidagi qarzlarning joriy qismi aks ettiriladi. 6240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻining kreditida kechiktirilgan joriy toʻlovlar summasi budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6400), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6500) bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kechiktirilgan soliq va yigʻimlar turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. 6250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari” hisobvaragʻida vaqtinchalik farqlar natijasida yuzaga kelgan kechiktirilgan foyda soligʻi summasi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻiga doir majburiyatlarning tegishli joriy qismi 7250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari” hisobvaragʻidan 6250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari” hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. Keyinchalik vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi vujudga kelishiga qarab 6250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari” hisobvaragʻi 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻi bilan bogʻlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. 6290 “Boshqa kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻida tashkilotning 6210 — 6250 — hisobvaraqlarida koʻrsatilmagan boshqa kechiktirilgan majburiyatlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. Kechiktirilgan joriy majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Obligatsiyalar diskont bilan sotib olinganda diskont summasi hisobga olinishi

0600, 5800

6210, 5110-5530

2.

Joriy obligatsiyalar diskonti hisobdan chiqarilishi

6210

9530

3.

Kechiktirilgan diskontning uzoq muddatli qismi joriy qismga oʻtkazilishi

7210

6210

4.

Obligatsiyalar mukofot bilan sotilganda, mukofot summasi hisobga olinishi

5110-5530

6220

5.

Joriy obligatsiyalar mukofotining hisobdan chiqarilishi

6220

9530

6.

Kechiktirilgan mukofotlarning uzoq muddatli qismi joriy qismga oʻtkazilishi

7220

6220

7.

Kelgusida joʻnatiladigan tovar-moddiy zaxiralar, koʻrsatiladigan xizmatlar, bajariladigan ishlar uchun pul mablagʻlari kelib tushishi

5110-5530

6230

8.

Kechiktirilgan daromadlarning tayyor mahsulotlar, tovarlar sotilganda, ishlar bajarilganda va xizmatlar koʻrsatilishi bilan daromadga qoʻshilishi

6230

9010, 9020, 9030

9.

Ijara boʻyicha kechiktirilgan daromad summasi tegishli davrda daromadga qoʻshilishi

6230

9350, 9550

10.

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlarning joriy qismi hisobot davrida budjetga toʻlash uchun hisobdan chiqarilishi

7240

6240

11.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha foyda soligʻi boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar joriy qismiga oʻtkazilishi

7250

6250

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan boʻnaklar (6300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
270. Olingan boʻnaklar boʻyicha joriy majburiyatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — joriy qismi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6320 “Aksiyaga obunachilardan olingan boʻnaklar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6390 “Boshqa olingan boʻnaklar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
271. Tashkilot xaridor va buyurtmachilarga mahsulot va tovarlarni yetkazib berish, shuningdek, ish bajarish yoki xizmat koʻrsatish uchun ulardan boʻnak toʻlovini (oldindan toʻlashni) talab qilishi mumkin. Bunday holatda boʻnak tovar-moddiy zaxiralarni yetkazib berish, ishlarni bajarish va xizmatlarni koʻrsatish boʻyicha shartnomaning bajarilishi hamda xaridor va buyurtmachilardan kelgusidagi toʻlovlarning kelib tushishiga kafolat sifatida xizmat qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday boʻnaklar pul mablagʻini olgan tashkilot uchun mahsulot va tovarlarni yetkazib berish hamda ishlarni bajarish yoki xizmatlarni koʻrsatish amalga oshirilishiga qadar majburiyat boʻlib hisoblanadi. Olingan boʻnaklarga quyidagilar misol boʻladi: tashkilot tomonidan gaz, suv, yoritish va boshqa maishiy xizmatlar, shuningdek, tovar-moddiy zaxiralarni yetkazib berish uchun oldindan olingan toʻlovlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan boʻnak summalari, shuningdek, qisman tayyor holdagi mahsulot (ish, xizmat) uchun qabul qilingan toʻlovlar summasi olingan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6300) krediti va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi. Buyurtmachilarga ishlar tugatib topshirilganda va xizmatlar koʻrsatilganda, shuningdek, xaridorlarga mahsulot yuklab joʻnatilganda, olingan boʻnaklar xaridor va buyurtmachilarning majburiyatlarini kamaytiradi va olingan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6300) debeti va olinadigan hisobvaraqlar (4000) kreditiga olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6300) boʻyicha analitik hisob har bir olingan boʻnaklar turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
272. Olingan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Boʻnaklar olinishi

5010-5530

6310-6390

2.

Mahsulotlar, tovarlarni yetkazib berish, ish bajarish va xizmat koʻrsatish, shuningdek, asosiy vositalar va boshqa aktivlarni sotishda ilgari olingan boʻnaklarning hisobga olinishi

6310-6390

4010

3.

Ilgari olingan boʻnaklarning qaytarilishi

6310-6390

5010-5530

4.

Ilgari olingan boʻnaklar bank kreditlari va boshqa tashkilotlarning qarzlari hisobidan qaytarilishi

6310-6390

6810-6840, 7810-7840

5.

Daʼvo bildirish muddati davomida foydalanilmagan boʻnak summalari hisobdan chiqarilishi

6310-6390

9390

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (6400)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
273. Budjetga toʻlovlar boʻyicha tashkilotning joriy majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
274. 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining kreditida budjetga toʻlanishi kerak boʻlgan majburiyat summasi olinadigan hisobvaraqlar, davr xarajatlari, soliqlar va yigʻimlarni toʻlash uchun foydaning ishlatilishi, ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Yakuniy hisob-kitobda, soliqlar va yigʻimlar boʻyicha budjetga ilgari oʻtkazilgan boʻnak toʻlovlari 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debetida budjetga boʻnak toʻlovlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4400) bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Budjetga haqiqatda oʻtkazilgan summalar 6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6410 “Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlar (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir soliq turlari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
275. Budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6400) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Davr xarajatlariga taalluqli xar xil ajratmalar, soliqlar va yigʻimlar boʻyicha budjetga qarzlar

9430

6410

2.

Tayyor mahsulotlarni, tovarlarni sotishda, ishlarni bajarish va xizmatlarni koʻrsatish, shuningdek, asosiy vositalar va boshqa aktivlarni sotish va turli chiqarishda QQS va aksiz summasi hisoblanishi

4010

6410

3.

Budjetdan mablagʻlar qaytarilishi yoki kelgusi toʻlovlar hisobiga oʻtkazilishi (yakuniy hisob-kitoblar va boshqalar)

5110, 5210, 5530, 4410

6410

4.

Jismoniy shaxslarning ish haqidan daromad soligʻi summasi ushlab qolinishi

6710

6410

5.

Hisoblangan dividenddan daromad soligʻi summasi ushlab qolinishi

6610

6410

6.

Foydadan budjetga toʻlovlar hisoblanishi

9810-9890

6410

7.

Budjetga toʻlovlar oʻtkazib berilishi

6410

5010-5530

8.

Moddiy resurslar, tovarlar, ishlar va xizmatlarga tegishli boʻlgan QQS summasi hisobga olinishi

6410

4410

9.

Olingan kreditlar va qarzlar hisobidan budjetga qarzlar toʻlanishi

6410

6810-6840, 7810-7840

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha joriy qarzlar (6500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
276. Tashkilot mulki va xodimlarini sugʻurta qilish, davlat ijtimoiy sugʻurtasi, tashkilot xodimlarining nafaqa taʼminoti va tibbiy sugʻurtasi, davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar, shuningdek, uchinchi shaxslar mulkiy manfaatlariga keltirilgan zararlar uchun fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish boʻyicha qarzlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6510 “Sugʻurta boʻyicha toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6520 “ Davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
277. 6510 “Sugʻurta boʻyicha toʻlovlar” hisobvaragʻi tashkilotning mulki va xodimini sugʻurtalash boʻyicha qarzlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
278. 6520 “Davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar” hisobvaragʻi tashkilotning davlat maqsadli jamgʻarmalari oldidagi ajratmalar boʻyicha qarzlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
279. Sugʻurta toʻlovlari va davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar boʻyicha qarz summalari sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6500) kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Sugʻurta toʻlovlari va davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar boʻyicha qarz summalarining toʻlanishi sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6500) debetda pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (6500) boʻyicha analitik hisob sugʻurtachilar va alohida sugʻurta shartnomalari, shuningdek, tashkilot toʻlovchi deb hisoblangan har bir davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
280. Sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalari boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kapital qoʻyilmalar bilan bogʻliq sugʻurta toʻlovlari boʻyicha qarz summalari

0810-0890

6510

2.

Sugʻurta boʻyicha hisoblangan toʻlovlar tashkilot xarajatlariga oʻtkazilishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

6510

3.

Hisoblangan sugʻurta toʻlovlari summasi bankdagi hisobvaraqlardan toʻlanishi

6510

5110-5530

4.

Tashkilot xodimi hisobidan davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar qilinishi

6710

6520

5.

Tashkilot xodimi hisobidan davlat maqsadli jamgʻarmalariga ajratmalar qilinishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

6520

6.

Davlat maqsadli jamgʻarmalariga hisoblangan summalar oʻtkazib berilishi

6520

5110-5530

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼsischilarga boʻlgan joriy qarzlar (6600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
281. Tashkilotning taʼsischilar oldida dividendlar boʻyicha va chiqib ketayotgan taʼsischilar oldida ularning ulushlari, shuningdek, taʼsischilarga taʼsis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar ular kiritgan ulushlar boʻyicha joriy majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6610 “Toʻlanadigan dividendlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6620 “Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6630 “Taʼsischilarning ustav kapitalini oshirish boʻyicha ulushlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilot rahbariyati tomonidan aksiyalarga dividendlar toʻlash toʻgʻrisida qaror eʼlon qilinganidan soʻng, dividend summasi joriy majburiyat sifatida aks ettiriladi. Dividendlar aksiyalar boʻyicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq taqsimlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
282. 6610 “Toʻlanadigan dividendlar” hisobvaragʻi hisoblangan dividend summasiga 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283. 6620 “Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz” hisobvaragʻining kreditida tashkilotning chiqib ketayotgan taʼsischisi ulushlari boʻyicha hisoblangan majburiyatlari summasi 8330 “Pay va ulushlar”, 8610 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy”, 8610 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy” hisobvaraqlari bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼsischi taʼsischilar tarkibidan chiqarilganda asosiy vositalar bilan hisob-kitob qilish taʼsischi (ishtirokchi)lar yigʻilishining qaroriga asosan yoki taʼsis hujjatlariga muvofiq quyidagicha aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet 6620 “Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz” — chiqib ketayotgan ishtirokchilarning ulushi boʻyicha tashkilotning qarzi summasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
debet boshqa joriy debitorlik qarzlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (4800) — berilayotgan asosiy vositalar qiymati bilan chiqib ketayotgan ishtirokchilarning ulushlari boʻyicha tashkilotning qarzi summasi oʻrtasidagi farq sifatida chiqib ketayotgan ishtirokchilar tomonidan qoplanishi lozim boʻlgan summaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kredit 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” — chiqib ketayotgan ishtirokchilarning ulushi boʻyicha tashkilotning qarzini hisob-kitob qilish uchun beriladigan asosiy vositalar qiymati summasiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, berilayotgan asosiy vositalar qiymati chiqib ketayotgan ishtirokchilarning ulushlari boʻyicha qarzlari summasidan oshib ketsa, farq chiqib ketayotgan ishtirokchilar tomonidan qoplanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
284. 6630 “Taʼsischilarning ustav kapitalini oshirish boʻyicha ulushlari” hisobvaragʻida taʼsis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar ular kiritgan ulushlar boʻyicha tashkilotning taʼsischilar oldidagi majburiyatlari aktivlarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
285. 6610 “Toʻlanadigan dividendlar”, 6620 “Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz”, “6630 “Taʼsischilarning ustav kapitalini oshirish boʻyicha ulushlari” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob (koʻrsatuvchiga aksiyalardan tashqari) har bir taʼsischi boʻyicha alohida yuritiladi. Taʼsischilarga boʻlgan qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Aksiyadorlarga dividendlar hisoblanishi

8710, 8720

6610

2.

Dividendlarni toʻlash manbaida ushlab qolinadigan daromad soligʻining hisoblanishi

6610

6410

3.

Hisoblangan dividendlarning toʻlanishi

6610

5010-5530

4.

Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarzning hisoblanishi

8330, 8610, 8620

6620

5.

Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarzning toʻlanishi

6620

5010-5530

6.

Taʼsis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar taʼsischilardan ulushlarning kelib tushishi

aktivlarni hisobga olish hisobvaraqlari

6630

7.

Taʼsis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin oldin olingan qoʻshimcha ulushlar summalarining hisobga olinishi

6630

4610

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar (6700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
286. Tashkilotning xodimlarga ish haqi toʻlash (ish haqining barcha turlari, mukofotlar, yordam, ishlaydigan pensiya oluvchilarga hisoblangan pensiya va boshqa toʻlovlar) boʻyicha joriy qarzlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6720 “Deponentlangan ish haqi”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
287. 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻining kreditida ish haqi, ijtimoiy sugʻurta boʻyicha nafaqalar, pensiyalar va boshqa shu kabi summalar aks ettiriladi. 6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻining debetida hisoblangan ish haqini toʻlash va undan ushlanmalar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
288. Har yilgi va qoʻshimcha taʼtil boʻyicha summalarni hisoblashda ushbu summalar ish haqi jamgʻarmasiga joriy oyga toʻgʻri keladigan taʼtil kunlari summasi miqdorida kiritiladi. Taʼtilning bir qismi keyingi oyga oʻtgan hollarda, ushbu kunlar uchun xodimlarga toʻlangan summalar joriy oyda berilgan boʻnak summasi kabi aks ettiriladi va 4290 “Xodimlarga berilgan boshqa boʻnaklar” hisobvaragʻining debetida va 5010 “Milliy valyutadagi pul mablagʻlari” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
289. 6720 “Deponentlangan ish haqi” hisobvaragʻida xodimlarning olinmagan ish haqi boʻyicha qarzlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6710 “Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblar” va 6720 “Deponentlangan ish haqi” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob tashkilotning har bir xodimi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
290. Ish haqi boʻyicha xodimlar bilan hisob-kitoblarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kapital qoʻyilmalar sohasida band boʻlgan xodimlarga ish haqi hisoblanishi

0810-0890

6710

2.

Tovar-moddiy zaxiralarni tayyorlash va sotib olish operatsiyalari boʻyicha ish haqi hisoblanishi

1010-1120, 2910-2990

6710

3.

Tovar-moddiy zaxiralarni tayyorlash va sotib olish operatsiyalari boʻyicha ish haqi hisoblanishi (1510-hisobvaraq qoʻllanilganda)

1510

6710

4.

Asosiy ishlab chiqarish, yordamchi ishlab chiqarish, umumiy ishlab chiqarish sexlari, yaroqsiz mahsulotni toʻgʻrilash va xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar ishchilariga ish haqi summalari hisoblanishi

2010, 2310, 2510, 2610, 2710

6710

5.

Mahsulot sotishda, boshqaruv va boshqa operatsiyalarda band boʻlgan xodimlarga ish haqi hisoblanishi

9410-9430

6710

6.

Kelgusi davr xarajatlariga kiritiladigan ishlar uchun ish haqi hisoblanishi (mavsumiy tarmoqlarda va boshqalar)

3190

6710

7.

Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish jarayonlari boʻyicha hisoblangan ish haqi

9210

6710

8.

Ortiqcha toʻlangan summalar (ish haqi va boshqalar) kassaga qaytarilishi

5010

6710

9.

Tabiiy ofatlar, yongʻinlarni bartaraf qilish bilan bogʻliq boʻlgan ishchilarga ish haqi hisoblanishi

9720

6710

10.

Xodimlarga bir martalik mukofot hisoblanishi

9430

6710

11.

Mahsulot, ish, xizmatlar qiymati tashkilot ishchilaridan ushlab qolinishi

6710

4790

12.

Xodimlarga hisoblangan summalar kassadan toʻlanishi (ish haqi, mukofotlar va boshqalar)

6710

5010

13.

Hisobdor shaxslarning qaytarmagan boʻnak summalari ushlab qolinishi

6710

4220-4290

14.

Aksiyalarga obuna boʻyicha majburiyatlar qoplanishi

6710

4610

15.

Kreditga sotib olingan tovarlar uchun hisob-kitoblar boʻyicha navbatdagi toʻlovlar ishchilardan ushlab qolinishi

6710

4710

16.

Aybdor ishchilarning ish haqi summasidan yetkazilgan moddiy zararlar summasi ushlab qolinishi

6710

4730

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar (6800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
291. Tashkilot tomonidan soʻmda va chet el valyutasida olingan qisqa muddatli (12 oy muddatgacha) kredit va qarzlarning holatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6810 “Qisqa muddatli kreditlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6820 “Qisqa muddatli qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6830 “Toʻlanadigan obligatsiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6840 “Toʻlanadigan veksellar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
292. 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” hisobvaragʻida tashkilotning qonunchilik hujjatlariga muvofiq olgan qisqa muddatli kreditlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan qisqa muddatli kreditlarning summalari 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” hisobvaragʻining kreditida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qaytarilgan qisqa muddatli kreditlar summasi 6810 “Qisqa muddatli kreditlar” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6810 “Qisqa muddatli kreditlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kreditni taqdim etgan bank, kredit summasi, muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
293. 6820 “Qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻida Oʻzbekiston Respublikasi va chet eldagi qarz beruvchilardan (bankdan tashqari) 12 oydan koʻp boʻlmagan muddatga olingan qarzlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qarz beruvchilardan (bankdan tashqari) tushgan mablagʻlar pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 6820 “Qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻining krediti boʻyicha qayd qilib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan qarzlarni qaytarish 6820 “Qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻining debetida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6820 “Qisqa muddatli qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob qarz beruvchilar va qarzlarni qaytarish muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
294. 6830 “Toʻlanadigan obligatsiyalar” hisobvaragʻida toʻlov muddati 12 oydan ortiq boʻlmagan obligatsiyalarni muomalaga chiqarish hisobiga tashkilotga jalb etilgan mablagʻlar hisobga olinadi. Agar mablagʻlarni jalb qilish obligatsiyalarni nominal qiymatidan yuqori bahoga sotish yoʻli bilan amalga oshirilsa, obligatsiyalarni sotish bahosi bilan nominal qiymati oʻrtasidagi farq 6220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6830 “Toʻlanadigan obligatsiyalar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiya turi va uni qoplash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
295. 6840 “Toʻlanadigan veksellar” hisobvaragʻida qoplash muddati 12 oydan ortiq boʻlmagan berilgan veksellar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilotda berilgan veksellarni hisobga olish operatsiyalari 6840 “Toʻlanadigan veksellar” hisobvaragʻining kreditida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Veksel boʻyicha operatsiyalar natijasida qarz beruvchidan olingan pul mablagʻlarining tashkilot tomonidan qaytarilishi 6840 “Toʻlanadigan veksellar” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6840 “Toʻlanadigan veksellar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob veksellar hisobini amalga oshiradigan banklar, veksel ushlovchilar va har bir veksel boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
296. Qisqa muddatli kreditlar va qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar olinishi

5110-5530

6810-6820

2.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar hisobiga tovar-moddiy zaxiralarning xarid qilinishi

1010-2910

6810-6820

3.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar hisobidan mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning qarzi toʻlanishi

6010

6810-6820

4.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar qaytarilishi

6810-6820

5110-5530

5.

Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar ajratilgan boʻlinmalar hisobidan qaytarilishi

6810-6820

6110

6.

Berilgan veksel va obligatsiyalar evaziga qisqa muddatli qarz olinishi

5110-5530

6830-6840

7.

Berilgan veksel va obligatsiyalar qoplanishi

6830-6840

5110-5530

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa joriy kreditorlik qarzlar (6900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
297. Boshqa kreditorlar bilan operatsiyalar boʻyicha joriy qarzlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6910 “Toʻlanadigan operativ ijara”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6920 “Hisoblangan foizlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6930 “Royalti boʻyicha qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6940 “Kafolatlar boʻyicha qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6970 “Hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6990 “Boshqa majburiyatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
298. 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” hisobvaragʻida tashkilotning operativ ijara boʻyicha ijaraga beruvchi oldidagi majburiyati aks ettiriladi. Hisoblangan ijara summasi 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” hisobvaragʻining kreditida, ijaraga beruvchiga toʻlangan summa esa ushbu hisobvaraqning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir operativ ijara shartnomasi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
299. 6920 “Hisoblangan foizlar” hisobvaragʻida kreditorlar tomonidan berilgan qarzlar va kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar aks ettiriladi. Toʻlanishi lozim boʻlgan foizlar boʻyicha hisoblangan summalar 6920 “Hisoblangan foizlar” hisobvaragʻining kreditida, foizlar boʻyicha qarzlarni toʻlash esa ushbu hisobvaraqning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6920 “Hisoblangan foizlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kreditor boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
300. 6930 “Royalti boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning boshqa tashkilotlardan foydalanish uchun aktivlarning olinishi natijasida vujudga kelgan royalti toʻlovlari boʻyicha tashkilotning majburiyatlari hisobga olinadi. Royalti boʻyicha hisoblangan qarzlar 6930 “Royalti boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻining kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6930 “Royalti boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kreditor boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
301. 6940 “Kafolatlar boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning sotilgan mahsulotlarga kafolatli xizmat koʻrsatish boʻyicha xaridorlar oldidagi majburiyatlari aks ettiriladi. Agar tashkilot mahsulotini sotish vaqtida xaridorga kafolatli muddat bersa, ushbu majburiyat butun kafolat muddati davomida mavjud boʻladi. Kafolat summasi mahsulot sotish amalga oshirilgan davrda xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi. Tashkilot oʻz tajribasidan kelib chiqqan holda, kelgusi davrlarga beriladigan kafolat summasi qanchaga toʻgʻri kelishi, yaʼni tovar yoki xizmatning bir birligiga toʻgʻri keladigan oʻrtacha xizmat qiymatini hisoblab chiqishi va ushbu summani 6940 “Kafolatlar boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻining kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettirishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6940 “Kafolatlar boʻyicha qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob kafolat bilan sotilgan xar bir mahsulot, ish va xizmatlarning turlari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
302. 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaragʻida 12 oy davomida toʻlanishi lozim boʻlgan uzoq muddatli qarz majburiyatlarining joriy qismi aks ettiriladi. Uzoq muddatli majburiyatlar joriy qismga oʻtkazilganda 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaragʻi toʻlanadigan summaga uzoq muddatli majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi va uzoq muddatli majburiyatlarning boshlangʻich summasini kamaytiradi. Shuningdek, ushbu hisobvaraqda moliyaviy ijara boʻyicha ijaraga beruvchi oldidagi uzoq muddatli majburiyatlarning joriy qismi ham aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob uzoq muddatli majburiyatlarning turlari, qaytarilish muddatlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi va uning tashqarisidagi uzoq muddatli majburiyatlarni ajratgan holda alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
303. 6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar” hisobvaragʻi xaridorlar, buyurtmachilar va boshqa tashkilotlar tomonidan bildirilgan daʼvolar, shuningdek, tan olingan (yoki eʼtirof etilgan) jarimalar, penyalar va neustoykalar boʻyicha tashkilotning qarzi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Daʼvolar asosan shartnoma majburiyatlarini bajarmaganlikdan kelib chiqib, 6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
304. 6960 “Daʼvolar boʻyicha toʻlovlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kreditor va daʼvo boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
305. 6970 “Hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar” hisobvaragʻi tashkilot ishchilariga maʼmuriy-xoʻjalik va operatsion xarajatlar, shuningdek, xizmat safarlari uchun berilgan hisobdorlik summalari bilan haqiqiy sarflangan summalari oʻrtasidagi farq natijasida kelib chiqadigan qarzlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
306. Agar sarflangan summa hisobdorlik boʻyicha berilgan summadan oshsa, tashkilotning hisobdor shaxs oldidagi qarzi vujudga keladi va ushbu summa 6970 “Hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar” hisobvaragʻining kreditida koʻrsatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6970 “Hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob hisobdor shaxslarning har biri boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
307. 6990 “Boshqa majburiyatlar” hisobvaragʻi notijorat operatsiyalar boʻyicha jismoniy va yuridik shaxslar (oʻquv yurtlari, ilmiy tashkilotlar va boshqalar) oldidagi sud organlarining ijroiya hujjatlari yoki qarorlari asosida tashkilot ishchilarining ish haqidan turli tashkilot va alohida shaxslar foydasiga ushlab qolingan summalar boʻyicha tashkilotning joriy majburiyatlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
308. 6990 “Boshqa majburiyatlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob boshqa majburiyatlarning har bir turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
309. Boshqa kreditorlarga boʻlgan qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Operativ ijara boʻyicha hisobot davrida toʻlanishi lozim boʻlgan ijara toʻlovlari hisoblanishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

6910

2.

Operativ ijara boʻyicha qarz toʻlanishi

6910

5010-5530

3.

Moliyaviy ijara boʻyicha foiz hisoblanishi

9610

6920

4.

Qarzlar boʻyicha foizlar hisoblanishi

9610

6920

5.

Qarzlar boʻyicha hisoblangan foizlar toʻlanishi

6920

5110-5530

6.

Royalti hisoblanishi

9690

6930

7.

Hisoblangan royalti toʻlanishi

6930

5110-5530

8.

Kafolatli xizmat boʻyicha qarz hisoblanishi

9430

6940

9.

Kafolatli xizmat boʻyicha haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqarilishi

6940

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

10.

Uzoq muddatli majburiyatlarning joriy qismga oʻtkazilishi

7810-7920

6950

11.

Uzoq muddatli majburiyatlarning joriy qismi boʻyicha toʻlov amalga oshirilishi

6950

5110-5530

12.

Tan olingan daʼvolar (xatolar, yoʻldagi kamomad, mahsulot sifatining muvofiq kelmasligi va boshqalar) boʻyicha qarzlar hisoblanishi

9430

6960

13.

Tovar-moddiy zaxiralardagi arifmetik xatolardan kelib chiqqan daʼvolar boʻyicha qarzlar (hisob-kitob hujjatlaridagidan haqiqatda kam yetkazib berilganda) hisoblanishi

1010-2990

6960

14.

Shartnoma majburiyatlariga rioya qilmaganlik uchun jarimalar, penyalar, neustoykalar summalari boʻyicha qarzlar (tan olingan yoki arbitraj tomonidan eʼtirof etilgan hajmda) hisoblanishi

9430

6960

15.

Asosiy ishlab chiqarish, yordamchi ishlab chiqarish, umumiy ishlab chiqarish va boshqaruv ehtiyojlari, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarga taalluqli xarajatlarni amalga oshirganligi uchun hisobdor shaxslarga qarzlar hisoblanishi

2010, 2310, 2510, 2710, 9420

6970

16.

Yaroqsiz mahsulot bilan bogʻliq boʻlgan turli xarajatlar (qaytarib olib kelish va boshqa) toʻlovi uchun hisobdor shaxslarga qarzlar hisoblanishi

2610

6970

17.

Sotib olingan tovarlar uchun hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar hisoblanishi

2910-2990

6970

18.

Mahsulotni sotish bilan bogʻliq boʻlgan (transport va boshqa) xarajatlarni amalga oshirganligi uchun hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar hisoblanishi

9410

6970

19.

Tabiiy ofatlarning oldini olish yoki bartaraf qilish bilan bogʻliq boʻlgan turli xarajatlarning toʻlovi uchun hisobdor shaxslarga boʻlgan qarzlar hisoblanishi

9720

6970

20.

Kapital qoʻyilmalarda turli tashkilotlar xizmatlar koʻrsatdi

0810-0890

6990

21.

Turli tashkilot va shaxslardan turli tovar-moddiy zaxiralarni sotib olindi va har xil xizmatlar qabul qilinishi

1510

6990

22.

Turli tashkilotlar asosiy, yordamchi, umumiy ishlab chiqarish sexlari va xizmat koʻrsatish xoʻjaliklariga xizmatlar koʻrsatishdi

2010, 2310, 2510, 2710

6990

23.

Yaroqsiz mahsulotni tuzatish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar boʻyicha isteʼmolchilarga boʻlgan qarz

2610

6990

24.

Boshqa shaxslardan tovarlar kelib tushdi

2910-2990

6990

25.

Asosiy vositalarni hisobdan chiqarishda koʻrsatgan xizmatlari uchun boshqa tashkilotlarga boʻlgan qarz

9210

6990

26.

Boshqa shaxslardan pul ekvivalentlari kelib tushdi

5610

6990

27.

Boshqa shaxslardan oʻtkazmalar kelib tushdi

5710

6990

28.

Boshqa shaxslardan qimmatli qogʻozlar sotib olindi

0610, 5810

6990

29.

Turli tashkilotlarning ijtimoiy soha obyektlarini saqlash boʻyicha koʻrsatgan xizmatlari hisoblandi

2710

6990

30.

Sotib olingan aksiyalarni saqlaganligi uchun depozitariyga boʻlgan qarz hisoblandi

9690

6990

(309-bandning jadvali Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Uzoq muddatli majburiyatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
310. Ushbu paragrafning hisobvaraqlari tashkilotning yuridik va jismoniy shaxslar oldidagi uzoq muddatli majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
311. Ushbu paragrafdagi hisobvaraqlarda chet el valyutasidagi majburiyatlar Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (22-sonli BHMS) “Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi”ga (roʻyxat raqami 3587, 2024-yil 19-dekabr) muvofiq hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar (7000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
312. Tashkilotning mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralar, bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar, shuningdek, yuk tashish boʻyicha olingan xizmatlar uchun vujudga kelgan uzoq muddatli majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7020 “ Berilgan uzoq muddatli veksellar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
313. 7010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar” hisobvaragʻining kreditida haqiqatda kelib tushgan tovar-moddiy zaxiralar va boshqa aktivlar, qabul qilingan ish va xizmatlarning qiymati ushbu qiymatliklar yoki tegishli xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda koʻrsatiladi. Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob har bir mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
314. 7020 “Berilgan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻining kreditida sotib olingan tovar-moddiy zaxiralar va boshqa aktivlar, qabul qilingan ish va xizmatlar uchun veksellar bilan taʼminlangan uzoq muddatli majburiyatlar hisobga olinadi va ular qoplanish davrigacha buxgalteriya hisobida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7020 “Berilgan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob berilgan veksellarning har bir turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
315. Mol yetkazib beruvchilarga toʻlanadigan uzoq muddatli majburiyatlar joriy qismga oʻtkazilganda 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”, 6020 “Berilgan veksellar” hisobvaraqlari kreditlanib, 7010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli toʻlovlar”, 7020 “Berilgan uzoq muddatli veksellar” hisobvaraqlari debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
316. Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlanadigan uzoq muddatli hisobvaraqlarning (7000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tashkilotga oʻrnatiladigan asbob-uskunalar kelib tushishi

0710, 0720

7010

2.

Kapital qoʻyilmalar uchun mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning bajargan ishlari va koʻrsatgan xizmatlari yuzasidan berilgan hisobvaraqlar toʻlovga qabul qilinishi

0810-0890

7010

3.

Mol yetkazib beruvchilardan materiallar kelib tushishi

1010-1090

7010

4.

Mol yetkazib beruvchilardan oʻstirishga va boʻrdoqiga boqiladigan hayvonlar kelib tushishi

1110, 1120

7010

5.

Mol yetkazib beruvchilardan turli tovar-moddiy zaxiralar kelib tushishi (1510-hisobvaraq qoʻllanilganda)

1510

7010

6.

Mol yetkazib beruvchilardan tovar-moddiy zaxiralar sotib olinganda toʻlangan QQS summasi hisobga olinishi

4410

7010

7.

Tashkilot tomonidan asosiy va yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik, umumiy ishlab chiqarish va boshqaruv ehtiyojlari uchun mol yetkazib beruvchilarning bajargan ish va xizmatlari (jumladan: energiya, gaz, bugʻ, suv) qabul qilinishi

2010, 2310, 2510, 2710, 9420-9430

7010

8.

Yaroqsiz mahsulotni tuzatish va kafolatli taʼmirlash boʻyicha mol yetkazib beruvchilarning koʻrsatgan xizmatlari

2610

7010

9.

Kelgusi davr xarajatlariga tegishli boʻlgan mol yetkazib beruvchilardan olingan ish va xizmatlar

3190

7010

10.

Mol yetkazib beruvchilardan tovarlar kelib tushishi

2910-2990

7010

11.

Mahsulotlar, tovarlar, ish va xizmatlarni sotish jarayonida mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning koʻrsatgan ish va xizmatlari

9410

7010

12.

Tabiiy ofatlarni tugatishda mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning xizmatlari

9720

7010

13.

Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarning qarzlari uzoq muddatli qismdan joriy qismga hisobdan chiqarilishi

7010

6010

14.

Daʼvo muddati tugagan kreditorlik qarzlari hisobdan chiqarilishi

7010

9390

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlar (7100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
317. Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7110 “Ajratilgan boʻlinmalarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
318. 7110 “Ajratilgan boʻlinmalarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning umumiy balansga qoʻshiladigan filiallar, vakolatxonalar, boʻlimlar va boshqa ajratilgan boʻlinmalar oldidagi uzoq muddatli majburiyatlar (xoʻjalik ichidagi yoki balans ichidagi hisob-kitoblar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7110 Tashkilotning turli xildagi operatsiyalar boʻyicha ajratilgan boʻlinmalar oldidagi uzoq muddatli majburiyatlari “Ajratilgan boʻlinmalarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻining kreditida tovar-moddiy zaxiralar, pul mablagʻlari, xarajatlar va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
319. 7120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari oldidagi uzoq muddatli majburiyatlari (balanslararo yoki tashkilotlar orasidagi hisob-kitoblar) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻining kreditida turli xildagi operatsiyalar boʻyicha shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari oldidagi joriy majburiyatlar tovar-moddiy zaxiralar, pul mablagʻlari, xarajat va boshqalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7110 “Ajratilgan boʻlinmalarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar”, 7120 “Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga boʻlgan uzoq muddatli qarzlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob har bir ajratilgan boʻlinma, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
320. Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga toʻlovlar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (7100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ajratilgan boʻlinmalardan, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan tovar-moddiy zaxiralar qabul qilinishi

0710-0890, 1010-1120, 2810-2990

7110, 7120

2.

Ajratilgan boʻlinmalardan, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan tovar-moddiy zaxiralar olinishi operatsiyasini 1510-hisobvaragʻini qoʻllagan holda hisobga olinishi

1510

7110, 7120

3.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan olingan tovar-moddiy zaxiralar qiymatidagi farqning hisobga olinishi

1610

7110, 7120

4.

Asosiy va yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik, umumiy ishlab chiqarish va boshqaruv ehtiyojlari uchun ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari koʻrsatgan xizmatlar hisobga olinishi

2010, 2310, 2510, 2710, 9420-9430

7110, 7120

5.

Ajratilgan boʻlinmalardan olingan yarim tayyor mahsulotlar qabul qilinishi

2110

7110

6.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining kelgusi davr xarajatlari tarkibida hisobga olinadigan xizmatlari

3190

7110, 7120

7.

Ajratilgan boʻlinmalardan kassaga naqd pul kelib tushishi (yoʻllanmalar uchun)

5010

7110

8.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan pul mablagʻlari kelib tushishi

5110-5530

7110, 7120

9.

Ajratilgan boʻlinmalar, shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlaridan pul ekvivalentlari kelib tushishi

5610

7110, 7120

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kechiktirilgan uzoq muddatli majburiyatlar (7200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
321. Tashkilotning uzoq muddatga kechiktirilgan majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7290 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
322. 7210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi qoplanish davri davomida daromadga taqsimlanadigan obligatsiyalarning diskonti (chegirmasi) boʻyicha tashkilotning uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlarini aks ettiradi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiya sotib oluvchilarda qoʻllaniladi. Obligatsiyalar diskont bilan sotib olinganda, diskont summasi 7210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi va toʻlangan summa pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditida uzoq muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Obligatsiyalar boʻyicha diskont (chegirma)lar joriy qismga oʻtkazilganda 7210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 6210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7210 “Diskont (chegirma)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiyaning turi va qoplash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
323. 7220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi qoplanish davri davomida daromadga taqsimlanadigan obligatsiyalarning mukofoti (ustamasi) boʻyicha tashkilotning uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlarini aks ettiradi. Ushbu hisobvaraq faqat obligatsiya sotuvchilarda qoʻllaniladi. Obligatsiyalar mukofot bilan sotilganda 7220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi va 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda kreditlanadi. Obligatsiyalar boʻyicha mukofot (ustama)lar joriy qismga oʻtkazilganda 7220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 6220 “Mukofot (ustama)lar shaklidagi kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7220 “Mukofot (ustama)lar shaklidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiyaning turi va qoplash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
324. 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun pul mablagʻlarini olish va tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish va xizmatlarni koʻrsatish muddatlari orasidagi farq bilan bogʻliq tashkilot majburiyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida kelgusi davrga tegishli boʻlgan daromadlar summasi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda, debetida esa tegishli davr kelganda 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻiga oʻtkazilgan daromadlar joriy qismining summasi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir daromad turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
325. 7240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻida qonunchilik hujjatlariga muvofiq tegishli hukumat idoralarining qarori boʻyicha bir necha yilga kechiktirib toʻlashga ruxsat etilgan soliq boʻyicha budjet oldidagi uzoq muddatli qarzlar aks ettiriladi. 7240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻining kreditida uzoq muddatli kechiktirilgan toʻlovlar summasi budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni (6400), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni (6500) hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7240 “Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kechiktirilgan soliq va toʻlovlar turi boʻyicha va qoplanish muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
326. 7250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari” hisobvaragʻida vaqtinchalik farqlar natijasida yuzaga keladigan kechiktirilgan foyda soligʻi summasi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar hisob daromadidan kelib chiqqan holda hisoblanadi, toʻlanadigan foyda soligʻi esa soliq solinadigan daromaddan kelib chiqib hisoblanadi. Hisob daromad va soliq solinadigan daromadni aniqlashdagi yondashuvlardagi farq moliyaviy hisobotda aks ettirilishi lozim. Tashkilotning hisob siyosatiga muvofiq hisob maʼlumotlari boʻyicha hisoblangan foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar tashkilot tomonidan daromadni olish davomida amalga oshirilgan deb qaralib, tegishli daromadlar va xarajatlar yuzaga kelgan davrda hisoblanadi va Tashkilotning Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda (2-shakl) aks ettiriladi. Bunda hisob daromadidan kelib chiqib hisoblangan foyda soligʻi va soliqqa tortiladigan daromaddan kelib chiqib hisoblangan toʻlanadigan foyda soligʻi oʻrtasidagi farq vaqtinchalik farq sifatida yuritiladi va 7250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlarining tegishli joriy qismi 7250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari” hisobvaragʻining debetidan 6250 “Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi majburiyatlari” hisobvaragʻining kreditiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
327. 7290 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar” hisobvaragʻida 6210 — 6250 hisobvaraqlarida koʻrsatilmagan tashkilotning boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
328. Kechiktirilgan uzoq muddatli majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (7200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Diskont bilan sotilgan obligatsiyalarning diskont summasi

5110-5530

7210

2.

Kechiktirilgan diskontning uzoq muddatli qismi joriy qismga oʻtkazilishi

7210

6210

3.

Obligatsiyalar mukofot bilan sotilganda hisoblangan mukofot summasi

5110-5530

7220

4.

Kechiktirilgan mukofotning uzoq muddatli qismi joriy qismga oʻtkazilishi

7220

6220

5.

Kelgusida joʻnatiladigan tovar-moddiy zaxiralar, koʻrsatiladigan xizmatlar, bajariladigan ishlar uchun oldindan pul mablagʻlari kelib tushishi

5110-5530

7230

6.

Uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlarning hisobot davriga taalluqli joriy qismi hisobdan chiqarilishi

7230

6230

7.

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirish berilishi

6410, 6510-6530

7240

8.

Budjetga toʻlovlar uchun hisobot davridagi soliqlar va yigʻimlar boʻyicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlarning joriy qismi hisobdan chiqarilishi

7240

6240

9.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻi uzoq muddatli majburiyatlari

9810

7250

10.

Vaqtinchalik farqlar boʻyicha kechiktirilgan foyda soligʻining uzoq muddatli qismini joriy qismga oʻtkazilishi

7250

6250

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xaridorlardan va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar-uzoq muddatli qismi (7300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
329. Mahsulot va tovarlarni yetkazib berish, shuningdek, ish bajarish yoki xizmat koʻrsatish uchun olingan boʻnaklar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 7310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahsulot va tovarlarni yetkazib berish, shuningdek, ish bajarish yoki xizmat koʻrsatish boʻyicha olingan boʻnaklar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilot xaridor va buyurtmachilarga mahsulot va tovarlarni yetkazib berish, shuningdek, ish bajarish yoki xizmat koʻrsatish uchun ulardan boʻnak toʻlovini (oldindan toʻlashni) talab qilishi mumkin. Bunday holatda boʻnak tovar-moddiy zaxiralarni yetkazib berish, ishlarni bajarish va xizmatlarni koʻrsatish boʻyicha shartnomaning bajarilishi hamda xaridor va buyurtmachilardan kelgusidagi toʻlovlarning kelib tushishiga kafolat sifatida xizmat qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday boʻnaklar pul mablagʻini olgan tashkilot uchun mahsulot va tovarlarni yetkazib berish hamda ishlarni bajarish yoki xizmatlarni koʻrsatish amalga oshirilishiga qadar majburiyat boʻlib hisoblanadi. Olingan boʻnaklarga quyidagilar misol boʻladi: tashkilot tomonidan gaz, suv, yoritish va boshqa maishiy xizmatlar, shuningdek, tovar-moddiy zaxiralarni yetkazib berish uchun oldindan olingan toʻlovlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Olingan boʻnak summalari, shuningdek, qisman tayyor mahsulot (ish, xizmat) uchun olingan toʻlovlar summasi 7310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — uzoq muddatli qismi” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan uzoq muddatli boʻnaklar summasining joriy qismga oʻtkazilishi 7310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — uzoq muddatli qismi” hisobvaragʻining debeti, 6310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklar — uzoq muddatli qismi” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob olingan boʻnaklar turi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
330. Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan boʻnaklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (7300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Uzoq muddatli boʻnaklar olinishi

5010-5530

7310

2.

Uzoq muddatli boʻnaklar summasi joriy qismga oʻtkazilishi

7310

6310

3.

Ilgari olingan uzoq muddatli boʻnaklar qaytarilishi

7310

5010-5530

4.

Oldin olingan boʻnaklar bank kreditlari va boshqa tashkilotlarning qarzi hisobiga qaytarilishi

7310

6110-6190, 7110-7190

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar (7800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
331. Tashkilotning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi va chet eldagi banklar va qarz beruvchilardan soʻmda va chet el valyutasida olgan uzoq muddatli (12 oydan uzoq muddatga) kredit va qarzlarining holatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7810 “Uzoq muddatli kreditlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7820 “Uzoq muddatli qarzlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7840 “Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
332. Olingan uzoq muddatli kreditlar summasi 7810 “Uzoq muddatli kreditlar” hisobvaragʻining kreditida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli bank kreditini joriy qismga oʻtkazishda, tegishli summaga 7810 “Uzoq muddatli kreditlar” hisobvaragʻi debetlanadi va 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qismi” hisobvaragʻi kreditlanadi bunda uzoq muddatli bank kreditining boshlangʻich qiymati kamaytiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli kreditlarning analitik hisobi ularga berilgan kreditlarning turlari va muddatlari, banklar boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
333. 7820 “Uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻida tashkilotning Oʻzbekiston Respublikasi va chet eldagi qarz beruvchilardan (bankdan tashqari) 12 oydan uzoq muddatga olgan qarzlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qarz beruvchilardan (bankdan tashqari) kelib tushgan mablagʻlar pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debeti va 7820 “Uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli qarzlar joriy qismga oʻtkazilganda 7820 “Uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻi debetlanadi va toʻlanadigan summa uzoq muddatli qarzlarning boshlangʻich summasini ushbu miqdorga kamaytirib, 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qism” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7820 “Uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir qarz beruvchi va qarzlarni toʻlash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
334. 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻida toʻlov muddati 12 oydan koʻp boʻlgan obligatsiyalarni sotish hisobiga tashkilotga jalb etilgan mablagʻlar hisobga olinadi. Agar mablagʻlarni jalb qilish obligatsiyalarni nominal qiymatidan yuqori bahoga sotish yoʻli bilan amalga oshirilsa, unda obligatsiyalarni sotish bahosi bilan nominal qiymati oʻrtasidagi farq 7220 “Mukofot (ustama)lar koʻrinishidagi uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli toʻlanadigan obligatsiyalar joriy qismga oʻtkazilganda, toʻlanadigan summa uzoq muddatli toʻlanadigan obligatsiyalarning boshlangʻich summasini ushbu miqdorga kamaytirib, 7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻi debetlanadi va 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qism” hisobvaragʻining kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7830 “Toʻlanadigan uzoq muddatli obligatsiyalar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir obligatsiya turi va toʻlash muddati boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
335. 7840 “Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻida qarz beruvchilarga 12 oydan ortiq muddatda qaytarish uchun berilgan veksellar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Berilgan veksellar tashkilotda 7840 “Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻining kreditida va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzoq muddatli toʻlanadigan veksellar joriy qismga oʻtkazilganda, toʻlanadigan summa uzoq muddatli toʻlanadigan veksellarning boshlangʻich summasini ushbu miqdorga kamaytirib,7840 “Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻi debetlanadi va 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qism” hisobvaragʻining kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7840 “Toʻlanadigan uzoq muddatli veksellar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob veksellar hisobini amalga oshiradigan banklar, veksel egalari va har bir veksel boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
336. Uzoq muddatli kreditlar va qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (7800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar olinishi

5110-5530

7810-7820

2.

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar hisobiga olingan tovar-moddiy zaxiralar qabul qilinishi

1010-2910

7810-7820

3.

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar hisobidan boʻnaklar berilishi

4310-4330, 4410, 4510-4520

7810-7820

4.

Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar hisobidan mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga boʻlgan qarz toʻlanishi

6010

7810-7820

5.

Berilgan veksel va obligatsiyalar evaziga uzoq muddatli qarz olinishi

5110-5530

7830-7840

6.

Uzoq muddatli kreditlar, qarzlar, obligatsiyalar va veksellarni joriy qismga oʻtkazilishi

7810-7840

6950

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa uzoq muddatli kreditorlik qarzlar (7900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
337. Tashkilotning turli jismoniy va yuridik shaxslar oldidagi moliyaviy ijara, notijorat operatsiyalar (oʻquv yurtlari, ilmiy tashkilotlar va boshqalar), transport tashkilotlarining koʻrsatgan xizmatlari boʻyicha, sud idoralarining qarorlariga va boshqa hujjatlarga asosan turli tashkilotlar va alohida shaxslar manfaati uchun tashkilot ishchilarining ish haqidan ushlangan summalar boʻyicha uzoq muddatli majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7920 “Kreditorlarga boʻlgan boshqa uzoq muddatli qarzlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
338. 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” hisobvaragʻida ijaraga olingan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi bilan hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilotga kelib tushgan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi oldidagi qarzlar 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” hisobvaragʻining kreditida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
339. Tashkilotning turli kreditorlarga boʻlgan uzoq muddatli qarzlari 7920 “Kreditorlarga boʻlgan boshqa uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻining kreditida tovar-moddiy zaxiralar va xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7920 “Kreditorlarga boʻlgan boshqa uzoq muddatli qarzlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir kreditor boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
340. Kreditorlarga boʻlgan boshqa uzoq muddatli qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (7900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ijara shartlari asosida moliyaviy ijaraga kelib tushgan asosiy vositalar uchun ijaraga beruvchi oldidagi qarz

0310

7910

2.

Moliyaviy ijara boʻyicha toʻlovlarni joriy qismga oʻtkazilishi

7910

6950

3.

Turli tashkilotlar va shaxslardan tovar-moddiy zaxiralar sotib olinishi

1010-2990

7920

4.

Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni sotib olishda va kapital qoʻyilmalarda turli tashkilotlarning koʻrsatgan xizmati

0710-0720, 0810-0890

7920

5.

Turli tashkilotlar umumiy ishlab chiqarish va maʼmuriy yoʻnalishdagi asosiy, yordamchi sexlarga xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar boʻyicha yaroqsiz mahsulotni tuzatish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishi

2010, 2310, 2510,

2610, 2710, 9420

7920

6.

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishida koʻrsatgan xizmatlari uchun turli tashkilotlar oldidagi qarz

9210, 9220

7920

7.

Turli tashkilot va shaxslardan pul ekvivalentlari kelib tushishi

5610

7920

8.

Boshqa shaxslardan pul oʻtkazmalari kelib tushishi

5710

7920

9.

Boshqa shaxslardan qimmatli qogʻozlar sotib olinishi

0610, 5810

7920

10.

Ijtimoiy soha obyektlarini saqlash uchun turli tashkilotlarning koʻrsatgan xizmatlari

9430

7920

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Xususiy kapital
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
341. Ushbu bobning hisobvaraqlari tashkilotning xususiy kapitali holati va harakati, shuningdek, qonunchilik hujjatlari va (yoki) taʼsis hujjatlariga muvofiq, tashkil etilgan rezervlar va fondlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
342. Xususiy kapital tashkilotning aktivlari va majburiyatlari oʻrtasidagi farqdir. Xususiy kapital mulk egasi tomonidan amalga oshirilgan qoʻshimcha investitsiyalar, faoliyat natijalariga bogʻliq holda koʻpayishi yoki kamayishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ustav kapitali (8300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
343. Tashkilot ustav kapitalining holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8310 “Oddiy aksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8320 “Imtiyozli aksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8330 “Pay va ulushlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
344. Ustav kapitali taʼsis hujjatida belgilangan doiradagi faoliyatni taʼminlash uchun taʼsischilarning (ishtirokchilarning) tashkilot mulkiga qoʻygan mablagʻlari (ulushlari, aksiyalar nominal qiymatida va hokazolar)ning pul ifodasidagi yigʻindisidir. Ustav kapitalini shakllantirish jarayoni tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakliga muvofiq qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ustav kapitali roʻyxatdan oʻtkazilgan hajmda yoki toʻlangan aksiyalarning nominal qiymati yigʻindisi miqdorida aks ettiriladi. Ustav kapitalining hajmi roʻyxatdan oʻtkazilgan taʼsis hujjatlaridagi summadan oshib ketishi mumkin emas. Tashkilot ustav kapitalining koʻpayishi yoki kamayishi faqat taʼsischilarning qarori asosida va taʼsis hujjatlariga tegishli oʻzgartirishlar kiritilgandan keyingina amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyadorlarga tashkilot ustav kapitalidagi ulushining qaytarilishi ustav kapitali miqdorini kamaytirmaydi va bu operatsiya aynan aksiyadorlik jamiyatining sotib olingan xususiy aksiyalari kabi 8610 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy” va 8620 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — imtiyozli” hisobvaraqlarining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
345. 8310 “Oddiy aksiyalar” hisobvaragʻi oddiy aksiyalarni oʻzida mujassamlashtirgan aksiyadorlik kapitalining holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyadorlik jamiyati davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin uning ustav kapitali emissiya risolasida roʻyxatga olingan summada 8310 “Oddiy aksiyalar” hisobvaragʻining krediti va 4610 “Ustav kapitaliga ulushlar boʻyicha taʼsischilarning qarzlari” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi. Tashkilotning aksiyadorlik kapitali hisobda roʻyxatdan oʻtgan, lekin emissiyasi tugallanmagan miqdorda hisobga olinishi sababli eʼlon qilingan (chiqarishga ruxsat berilgan), chiqarilgan (aksiyadorlar tomonidan obuna amalga oshirilgan) va muomaladagi oddiy aksiyalarning har bir emissiyasi boʻyicha alohida analitik hisob yuritish talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyadorlik jamiyatlari muomalaga qoʻshimcha aksiyalar chiqarish yoki muomaladagi aksiyalarning nominal qiymatini oshirish yoʻli bilan oʻz ustav kapitalini oshirishi mumkin. Aksiyadorlik jamiyatlari ustav kapitali miqdori aksiyalar nominal qiymatining pasayishi, tashkilotlar tomonidan aksiyalarning bir qismi aksiya egalaridan sotib olinishi natijasida kamayishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyalar likvidliligini oshirish maqsadida ularni maydalashni amalga oshirish, yaʼni, ularning nominal qiymatini mutanosib ravishda kamaytirib umumiy miqdorini koʻpaytirish usuli qoʻllaniladi. Aksiyalarni maydalash natijalari aksiyadorlar kapitalining hajmiga taʼsir koʻrsatmay, faqatgina yangi muomaladagi aksiyalarning nominal qiymati va miqdorini koʻpaytirishi sababli ushbu operatsiyalar boʻyicha buxgalteriya yozuvlari amalga oshirilmaydi. Ushbu operatsiyalarni 8310 “Oddiy aksiyalar” hisobvaragʻiga ochilgan analitik hisob registrlarida qayd qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
346. 8320 “Imtiyozli aksiyalar” hisobvaragʻi imtiyozli aksiya koʻrinishida chiqarilgan aksiyadorlik kapitalining holati va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aksiyalar 8310 “Oddiy aksiyalar” va 8320 “Imtiyozli aksiyalar” hisobvaraqlarida nominal qiymatlari boʻyicha hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8310 “Oddiy aksiyalar” va 8320 “Imtiyozli aksiyalar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob tashkilotning taʼsischilari va kapitalning shakllanish bosqichi boʻyicha maʼlumotlarning shakllanishini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
347. 8330 “Pay va ulushlar” hisobvaragʻi tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakllariga asosan qatnashuvchilarning ulushlarini oʻzida mujassamlashtirgan ustav kapitalining holati va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Davlat ishtirokidagi korxonalar davlat tomonidan ajratilgan asosiy va aylanma mablagʻlardan tashkil qilingan ustav kapitalini belgilangan tartibda shakllantiradi.
(347-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilot roʻyxatdan oʻtgandan keyin uning ustav kapitali taʼsischilarning taʼsis hujjatlarida belgilangan pay va ulushlaridan tashkil topadi va 8330 “Pay va ulushlar” hisobvaragʻining kreditida hamda 4610 “Ustav kapitaliga ulushlar boʻyicha taʼsischilarning qarzlari” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8330 “Pay va ulushlar” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob tashkilotning har bir taʼsischisi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
348. Ustav kapitalini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Taʼsis hujjatlarida koʻzda tutilgan summada, (tashkilot roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin) ustav kapitali tasdiqlanishi

4610

8310-8330

2.

Foydaning bir qismi ustav kapitalini koʻpaytirishga yoʻnaltirilishi:

a) hisoblangan dividendlar miqdorida;

8710

6610

b) ustav kapitalini koʻpaytirishga yoʻnaltirilgan foyda miqdorida.

6610

8310-8330

3.

Ustav kapitali toʻplangan kapital miqdorigacha kamaytirilishi

8310-8330

4610

4.

Tashkilot taʼsischilariga ulushlari qaytarilishi

8330

6620

5.

Aksiyadorlardan sotib olingan va bekor qilingan xususiy aksiyalar ustav kapitalining kamaytirilishiga hisobdan chiqarilishi:

a) nominal qiymatdan yuqori bahoda sotib olish:

nominal qiymatiga;

8310, 8320, 8410,

8610, 8620

nominal qiymatidan oshgan summaga;

9690

8610, 8620

b) nominal qiymatidan past narxda sotib olish:

sotib olish qiymatiga;

8310, 8320

8610, 8620

nominal qiymatidan past summaga.

8310, 8320

9590

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoʻshilgan kapital (8400)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
349. Oddiy va imtiyozli aksiyalarni sotishdan olingan summalarning aksiyalar nominal qiymatidan oshgan miqdori koʻrinishidagi qoʻshilgan kapital mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8410 “Emissiya daromadi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8420 “Ustav kapitalini shakllantirishdagi kurs farqi”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
350. 8410 “Emissiya daromadi” hisobvaragʻi aksiyalarni dastlabki sotishda nominal qiymatidan yuqori bahoda olingan mablagʻlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Ushbu mablagʻlar kelib tushganda 8410 “Emissiya daromadi” hisobvaragʻi kreditlanib, xususiy aksiyalarni bekor qilishda sotib olish qiymati va nominal qiymati oʻrtasidagi farq qoplanganda esa ushbu hisobvaraq debetlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8410 “Emissiya daromadi” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob oddiy va imtiyozli aksiyalardan olingan daromadlar boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
351. 8420 “Ustav kapitalini shakllantirishda kurs farqi” hisobvaragʻi ustav kapitalini shakllantirish jarayonida vujudga keladigan kurs farqlarini hisobga olish uchun foydalaniladi. Ustav kapitalini shakllantirish uchun berilgan chet el valyutasi mablagʻlarini tan olish ustav kapitaliga ulushlarni kiritish sanasidagi chet el valyutasining soʻmga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi (bundan buyon matnda Markaziy bankning kursi deb yuritiladi) boʻyicha amalga oshiriladi. Chet el valyutasi mablagʻlarini va boshqa mulklarni tan olish qiymati roʻyxatdan oʻtkazish sanasidagi taʼsis hujjatlarida belgilangan baholardan farq qilishi mumkin. Xoʻjalik yurituvchi subyekt ustav kapitalini shakllantirishda Markaziy bankning kurslarining oʻrtasida taʼsis hujjatlari roʻyxatdan oʻtkazilgan sanada va ustav kapitaliga mablagʻlar haqiqatda kiritilgan sanada vujudga keladigan ijobiy kurs farqi buxgalteriya hisobida qoʻshilgan kapital sifatida 8420 “Ustav kapitalini shakllantirishdagi kurs farqi” hisobvaragʻida aks ettiriladi. Xoʻjalik yurituvchi subyekt ustav kapitalini shakllantirishda taʼsis hujjatlari roʻyxatdan oʻtkazilgan sanada va ustav kapitaliga mablagʻlar haqiqatda kiritilgan sanada Markaziy bank kurslarining oʻzgarishi natijasida vujudga keladigan salbiy kurs farqi 8420 “Ustav kapitalini shakllantirishdagi kurs farqi” hisobvaragʻi debetida ustav kapitalini shakllantirishda oldin vujudga kelgan ijobiy kurs farqi summalari doirasida aks ettiriladi. Ustav kapitalini shakllantirishda ijobiy kurs farqi summasidan oshgan salbiy kurs farqi summasi 9620 “Valyutalar kurslari farqidan zararlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi. Kurs farqlarining bu tartibda hisobdan chiqarilishi taʼsis hujjatlarida oldindan kelishilgan, ustav kapitalidagi taʼsischilarning ulushining oʻzgarmasligiga imkon beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8420 “Ustav kapitalini shakllantirishda kurs farqi” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir taʼsischi boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
352. Qoʻshilgan kapitalni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8400) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Birlamchi emissiya aksiyalarning nominal va emissiya qiymatlari oʻrtasidagi farq sifatida qoʻshimcha toʻlangan kapital mablagʻlari kelib tushishi

5010-5530

8410

2.

Qoʻshilgan kapital mablagʻlari xususiy aksiyalarni bekor qilishda sotib olish va nominal qiymatlari oʻrtasidagi farqni qoplashga ishlatilishi

8410

8610, 8620

3.

Ustav kapitalining shakllanish jarayonida vujudga kelgan ijobiy kurs farqi hisobga olinishi

Mol-mulkni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

8420

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezerv kapitali (8500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
353. Tashkilot taʼsis hujjatlariga asosan foyda hisobidan shakllantiriladigan rezerv kapitali (fondi), mulkni qayta baholashdan yuzaga keladigan rezervlar, pul mablagʻlaridan tashqari tekinga olingan mulklar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8510 “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8520 “Rezerv kapitali (fondi)”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8530 “Tekinga olingan mulk”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
354. 8510 “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻida mulklarni qayta baholash natijasida vujudga kelgan oʻzgarishlar hisobga olinadi. Mulklarni qayta baholash natijasida rezerv kapitalining shakllanishi va toʻldirilishi 8510 “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻining kreditida qayta baholash natijasida qiymati oshgan mulklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar qayta baholash natijasida mulklarning qiymati kamaysa, kamaygan summa oʻsha mulkning navbatdagi qiymati oshishi hisobiga toʻldiriladi va u 8510 “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi. Shu mulkning avvalgi qayta baholashdagi qiymatidan oshgan arzonlashtirilgan summa xarajat sifatida tan olinadi va 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
355. Mulkni qayta baholash boʻyicha jamlangan summaning taʼsischilar oʻrtasida taqsimlanishi 8510 “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻining debetida 6620 “Chiqib ketayotgan taʼsischilarga ulushlari boʻyicha qarz” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
356. 8520 “Rezerv kapitali (fondi) “ hisobvaragʻi tashkilot tomonidan taʼsis hujjatlari va qonunchilik hujjatlariga muvofiq tashkil etilgan rezerv kapitalining holati va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezerv kapitali (fondi) mablagʻlari tashkilot zararlarini qoplash va boshqa qoplash manbalari boʻlmagan boshqa maqsadlarga sarflanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezerv kapitali (fondi)ning shakllanishi 8520 “Rezerv kapitali (fondi)” hisobvaragʻining kreditida 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari) “ hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
357. 8530 “Tekinga olingan mulklar” hisobvaragʻi tashkilot tomonidan tekinga olingan mulkni hisobga olish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tekinga olingan mulklar 8530 “Tekinga olingan mulklar” hisobvaragʻining kreditida tashkilot mulklarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Tekinga olingan mulklarni soliqqa tortish tartibi soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
358. Rezerv kapitalini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Mulk qiymatini qayta baholash natijasida rezerv kapitali hajmining koʻpayishi:

a) asosiy vositalar;

0110-0199

8510

b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar;

0310

v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar;

0710-0720

g) tugallanmagan qurilish;

0810

d) uzoq muddatli investitsiyalar.

0610-0690

2.

Mulk qiymatining oʻtgan qayta baholash qiymatining oshirilgan miqdorigacha kamaytirilishi natijasida rezerv kapitalining kamayishi:

a) asosiy vositalar;

8510

0110-0199

b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar;

0310

v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar;

0710-0720

g) tugallanmagan qurilish;

0810

d) uzoq muddatli investitsiyalar.

0610-0690

3.

Oʻtgan qayta baholash qiymatidan oshgan summaga:

a) asosiy vositalar;

9430

0110-0199

b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar;

0310

v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar;

0710-0720

g) tugallanmagan qurilish;

0810

d) uzoq muddatli investitsiyalar.

0610-0690

4.

Asosiy vositalar eskirishini qayta baholash:

a) qiymati oshirilishi

8510

0211-0299

b) qiymati kamaytirilishi.

0211-0290

8510

5.

Rezerv kapitalida qayd qilingan kam chiqqan oʻrnatiladigan asbob-uskunalarning qayta baholash natijasi (qoldiq) summasi

8510

9220

6.

Taʼsis hujjatlariga muvofiq va joriy yilning taqsimlanmagan foyda summasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻrnatilgan tartibda rezerv kapitaliga (fondiga) yoʻnaltirilishi

8710

8520

7.

Tashkilotni tugatish natijasida rezerv kapitali (fondi) hisobidan taʼsischilarga daromad (dividend)lar hisoblanishi

8530

6610, 6620

8.

Rezerv kapitali (fondi) summasi joriy hisobot yilida foyda olinmaganligi yoki foyda summasi yetarli boʻlmaganligi sababli imtiyozli aksiyalarga daromad (dividend)lar hisoblash uchun yoʻnaltirilishi

8520

6610

9.

Tekinga olingan qimmatli qogʻozlar hisobga olinishi

0610, 5810

8530

10.

Tekinga olingan:

asosiy vositalar;

0110-0190

8530

oʻrnatiladigan asbob-uskunalar hisobga olinishi

0710-0720

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sotib olingan xususiy aksiyalar (8600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
359. Keyinchalik qayta sotish yoki bekor qilish maqsadida sotib olingan xususiy aksiyalarning holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8610 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8620 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — imtiyozli”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
360. Sotib olingan xususiy aksiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (8600) ustav kapitalini hisobga oluvchi hisobvaraqlarga (8300) nisbatan kontr-passiv hisobvaraq hisoblanib, aksiyadorlik jamiyatlarining ustav kapitali miqdorini kamaytiradi va balansda ustav kapitali summasidan chegiriladigan summa sifatida koʻrsatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Emitent tomonidan sotib olingan xususiy aksiyalarning qiymati 8610 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — oddiy” va 8620 “Sotib olingan xususiy aksiyalar — imtiyozli” hisobvaraqlarining debetida haqiqiy sotib olish bahosida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sotib olingan xususiy aksiyalar sotib olish bahosidan yuqori bahoda qaytadan sotilganda oʻrtadagi farq summasi 9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari” hisobvaragʻiga kreditlanadi. Agarda sotib olingan xususiy aksiya sotib olish bahosidan past bahoda qayta sotilsa, oʻrtadagi farq summasi 9690 “Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar” hisobvaragʻining debetida koʻrsatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nominal qiymatidan past bahoda sotib olingan xususiy aksiyalarni bekor qilishda ushbu qiymatlar oʻrtasidagi farq 9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar bekor qilingan sotib olingan xususiy aksiyalarning qiymati ularning nominal qiymatidan yuqori boʻlsa, farq 9690 “Moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
361. Boshqa tashkilotlar (masʼuliyati cheklangan jamiyatlar, sherikchilik va boshqalar) sotib olingan xususiy aksiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (8600)dan tashkilot tomonidan oʻrnatilgan tartibda boshqa qatnashuvchilarga yoki uchinchi shaxsga berish uchun sotib olingan ustav kapitalidagi ulushni hisobga olish uchun foydalanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
362. Sotib olingan xususiy aksiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Aksiyadorlardan ularga tegishli aksiyalar (qatnashchi ulushi) sotib olish qiymatida sotib olinishi

8610, 8620

5110-5530, 6620

2.

Sotib olingan xususiy aksiyalar (paylar)ni sotib olish bahosidan yuqori bahoda qayta sotish:

sotib olish qiymatiga;

5010-5530

8610. 8620

sotib olish qiymatidan yuqori farqiga.

5010-5530

9590

3.

Sotib olingan xususiy aksiyalar (paylar)ni sotib olish bahosidan past bahoda qayta sotish:

sotish qiymatiga;

5010-5530

8610, 8620

sotib olish qiymatidan past farqiga.

9690

8610, 8620

4.

Nominal qiymatidan past bahoda sotib olingan xususiy aksiyalar (paylar)ni bekor qilish:

sotib olish qiymatiga;

8310,8320

8610, 8620

nominal qiymatidan past farqiga.

8310,8320

9590

5.

Nominal qiymatidan yuqori bahoda sotib olingan aksiyalar (paylar)ni bekor qilish:

nominal qiymatiga;

8310,8320

8610, 8620

nominal qiymatidan yuqori farqiga.

9690

8610, 8620

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar) (8700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
363. Tashkilotning barcha yillar boʻyicha faoliyati va hisobot davridagi taqsimlanmagan foyda yoki qoplanmagan zarar summasining holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8720 “Jamgʻarilgan foyda (qoplanmagan zarar)”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
364. 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)” hisobvaragʻida tashkilotning hisobot davrida faoliyati boʻyicha taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari) hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sof foyda summasi hisobot davrining oxirida yakuniy yozuv bilan 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)” hisobvaragʻining kreditiga, zarar summasi esa ushbu hisobvaraqning debetiga 9900 “Yakuniy moliyaviy natija” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taqsimlanmagan foyda summasi dividendlar toʻlash uchun yoʻnaltirilganda 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarar)” hisobvaragʻining debetida va 6610 “Toʻlanadigan dividendlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taqsimlanmagan foyda summasidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda rezerv kapitalini (fondini) shakllantirish uchun foydalanish mumkin, bunda 8710 “Hisobot davridagi taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar)” hisobvaragʻi debetlanadi va 8520 “Rezerv kapitali (fondi)” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davridagi taqsimlanmagan foydani taqsimlashdan keyin qolgan summa 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)” hisobvaragʻidan 8720 “Jamgʻarilgan foyda (qoplanmagan zarar)lar” hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
365. Taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar)ni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Hisobot davrida aniqlangan yakuniy moliyaviy natija taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar) hisobvaragʻiga oʻtkazilishi:

foyda summasi;

9910

8710

zarar summasi.

8710

9910

2.

Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi dividend toʻlashga yoʻnaltirilishi

8710

6610

3.

Taqsimlanmagan foyda rezerv kapitalini shakllantirishga yoʻnaltirilishi

8710

8520

4.

Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi qoldigʻi jamgʻarilgan foydaga oʻtkazilishi:

foyda;

8710

8720

zarar.

8720

8710

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maqsadli tushumlar (8800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
366. Maqsadli moliyalashtirish mablagʻlarining holati va harakati, shuningdek, aʼzolik badallari va maqsadli yoʻnalish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan boshqa qaytarilmaydigan mablagʻlarning kelib tushishi va sarflanishi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8810 “Grantlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8820 “Subsidiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8830 “Aʼzolik badallari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8840 “Maqsadli foydalaniladigan soliq imtiyozlari”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8890 “Boshqa maqsadli tushumlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
367. Ushbu maqsadli tushumlarni tashkilotning xususiy kapitali sifatida aks ettirish shartlari quyidagilar hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) mablagʻlarning maqsadli yoʻnalish boʻyicha ishlatilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mablagʻlarni jalb qilish bilan bogʻliq xarajatlarning yoʻqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) belgilangan shartlar bajarilganda qaytarib berilmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
368. Grant deganda ijtimoiy xususiyatga ega maqsadlar, iqtisodiyotni rivojlantirish, ilmiy-texnik va innovatsion dasturlarni bajarish uchun hukumat, nodavlat, xorijiy hamda xalqaro tashkilotlar va jamgʻarmalar tomonidan tekin, gumanitar yordam sifatida beriladigan pul mablagʻlari va moddiy resurslar tushuniladi. Grant mablagʻlari qatʼiy ravishda belgilangan maqsadlarga ishlatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
369. Ajratilgan grant toʻgʻrisida xabarnoma olinganda ushbu grant summasi 8810 “Grantlar” hisobvaragʻining kreditida 4890 “Boshqa debitorlarning qarzi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grant summasidan moliyalashtiriladigan va budjetda koʻzda tutilgan pul mablagʻlari yoki mulkning qabul qilinishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (5110 — 5530), kapital qoʻyilma (0800), oʻrnatiladigan uskunalar (0700), tovar-moddiy zaxiralarni va boshqa aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida 4890 “Boshqa debitorlarning qarzi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chet el valyutasida olingan grant summasi xoʻjalik operatsiyalari amalga oshirilgan kundagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi boʻyicha milliy valyutaga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
370. 8820 “Subsidiyalar” hisobvaragʻi ajratilgan subsidiyalar, yaʼni, iqtisodiyotni rivojlantirish maqsadida belgilangan shartlar uchun tashkilotlarga davlat tomonidan pul yoki natura koʻrinishida koʻrsatilgan yordam summasi va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Davlat (hukumat) tomonidan berilgan yordam turli koʻrinishda (qoʻshimcha berish, subvensiya va boshqalar) boʻlishi va har xil shartlarga muvofiq berilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
371. 8830 “Aʼzolik badallari” hisobvaragʻida jamiyat aʼzolarining taʼsis hujjatlarida belgilangan aʼzolik badallari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aʼzolik badallarining kelib tushishi 8830 “Aʼzolik badallari” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
372. 8840 “Maqsadli foydalaniladigan soliq imtiyozlari” hisobvaragʻida maqsadli vazifalarni bajarish uchun soliq toʻlashdan ozod qilingan summalar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Soliq toʻlashdan ozod qilingan summalar budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida 8840 “Maqsadli foydalaniladigan soliq imtiyozlari” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
373. 8890 “Boshqa maqsadli tushumlar” hisobvaragʻining kreditida boshqa maqsadlarga moʻljallangan tushumlar pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maqsadli tushumlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (8800) boʻyicha analitik hisob maqsadli mablagʻlarning yoʻnalishi va moliyalashtirish manbalari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
374. Maqsadli tushumlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Ajratilgan grant va subsidiyalar haqida xabarnoma olinishi

4890

8810, 8820

2.

Grant va subsidiyalar boʻyicha mablagʻlar olinishi

5110-5530

4890

3.

Tegishli tuzilmalarning qaroriga muvofiq berilgan grant va subsidiya summasi tashkilot ustav kapitali hajmini koʻpaytirishga yoʻnaltirilishi

8810, 8820

8310, 8320, 8330, 8420

4.

Tegishli tuzilmalarning qaroriga muvofiq ilgari berilgan grant va subsidiya summasi tashkilot rezerv kapitali hajmining koʻpayishiga yoʻnaltirilishi

8810, 8820

8530

5.

Aʼzolik badallari va boshqa maqsadli tushumlar kelib tushishi

5010-5530

8830

6.

Soliqqa tortishdan ozod qilish natijasida vujudga kelgan boʻsh pul mablagʻlari hisobga olinishi

6410

8840

7.

Soliqqa tortishdan ozod qilish boʻyicha imtiyozli davrning tugashi natijasida vujudga kelgan boʻsh pul mablagʻlari hisobdan chiqarilishi

8840

8530

8.

Boshqa maqsadli tushumlar kelib tushishi

5010-5530

8890

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari (8900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
375. Xarajatlar va toʻlovlarni xarajatlarga bir maromda olib borish maqsadida oʻrnatilgan tartibda rezerv qilingan summalarning holati va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish 8900 “Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari” hisobvaragʻida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezervlarni hisoblash operatsiyalari 8910 “Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari” hisobvaragʻining kreditida va xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezerv qilingan summalar hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar va toʻlovlar summasi zaxiralar miqdorini kamaytirib, 8910 “Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari” hisobvaragʻining debetida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
U yoki bu rezervning tashkil qilinishi va mablagʻlarning foydalanilishi vaqti-vaqti bilan (yilning oxirida albatta) meʼyor, hisoblar va boshqalarga asosan tekshirilib turiladi, zaruriyat tugʻilganda toʻgʻrilanadi (korrektura).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8910 “Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlari” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob har bir rezerv turlari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
376. Kelgusi xarajatlar va toʻlovlar rezervlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (8900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kelgusi xarajatlar va toʻlovlarning rezervlari tashkil qilinishi

Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar

8910

2.

Tashkilotning ishlab chiqarish sexlari va xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar tomonidan asosiy vositalarni taʼmirlash uchun va boshqa bajarilgan ishlar, xizmatlar qiymati hisobga olinishi

8910

2010, 2310,

2510, 2710

3.

Hisoblangan kelgusi xarajatlar zaxiralarining foydalanilmay qolgan summasi tashkilot daromadiga qoʻshilishi

8910

9390

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Daromadlar va xarajatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
377. Ushbu bobning hisobvaraqlari hisobot davridagi tashkilot faoliyati moliyaviy natijalarining shakllanishi va ishlatilishi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
378. Moliyaviy natijalarni shakllantirish uchun alohida daromadlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va alohida xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar ishlatiladi. Mahsulot (tovar, ish, xizmat)larni sotishdagi qoʻshilgan qiymat soligʻi, aksiz va boshqa toʻlovlar olinadigan hisobvaraqlar yoki pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning debetida va budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (6400) kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlar (9000)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
379. Tayyor mahsulot, tovar, bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarni sotishdan olingan daromadlar, shuningdek, sotilgan tovarlarning qaytishi, sotish va baholardan chegirmalar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9040 “Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9050 “Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
380. 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”, 9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar”, 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaraqlarining kreditida tashkilotning asosiy faoliyati (tayyor mahsulotlar, tovarlarni sotish, ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish)dan daromadlar olinadigan hisobvaraqlar va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi. Biroq, oldingi hisobot davrlarida olingan, ammo joriy hisobot davriga tegishli boʻlgan daromad summalari 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mahsulot, tovar, ish, xizmatlarni sotishda 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”, 9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar”, 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaraqlarida sotishdan tushgan sof tushum summasi aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davrining oxirida 9010 “Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar”, 9020 “Tovarlarni sotishdan daromadlar”, 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaraqlari 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
381. 9040 “Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi” hisobvaragʻi sotilgan mahsulot va tovarlarning qaytishini hisobga olish uchun foydalaniladi. Bu hisobvaraq asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9000) guruhiga kontr-passiv hisobvaraq hisoblanadi va uning debet aylanmasi mahsulotlar va tovarlar sotishdan daromadni kamaytiradi. 9040 “Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi” hisobvaragʻining debetida qaytarilgan tovarlar (mahsulotlar) qiymati quyidagi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xaridorlar va buyurtmachilar tomonidan qaytarilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qiymati pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qaytarilgan tovarlar (mahsulotlar) boʻyicha bekor qilingan debitorlik qarzlari summasi olinadigan hisobvaraqlar bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tovarlar (mahsulotlar) uchun xaridorlar va buyurtmachilardan olingan toʻlovlar va boʻnaklar boʻyicha vujudga kelgan qarz summasi toʻlanadigan hisobvaraqlar bilan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, oldin hisoblangan qoʻshilgan qiymat soligʻi, aksiz soligʻi boʻyicha budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarining debeti va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar, olinadigan hisobvaraqlarning kreditida yozuv amalga oshiriladi. Qaytarilgan mahsulotlar va tovarlarning tannarxi tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarining debetida va sotilgan mahsulotlar va tovarlarning tannarxini hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlarining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
382. 9050 “Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar” hisobvaragʻi shartnoma shartlariga muvofiq berilgan sotuv chegirmalari, shuningdek, sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)larda aniqlangan yaroqsizliklar va boshqalar natijasida berilgan narx chegirmalarni hisobga olish uchun foydalaniladi. Ushbu hisobvaraq asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9000) guruhiga kontr-passiv hisobvaraq hisoblanadi va uning debet aylanmasi mahsulotlar va tovarlarni sotishdan, ish bajarishdan va xizmat koʻrsatishdan daromadlarni kamaytiradi. 9050 “Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar” hisobvaragʻining debetida sotuv va narxlardan berilgan chegirmalarning summasi tegishli olinadigan hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar (9000) boʻyicha analitik hisob sotilgan mahsulotlar (tovarlar), bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarning har bir turi boʻyicha alohida yuritiladi. Bundan tashqari, analitik hisobni sotuvning geografik segmentlari (hududlar) va tashkilotni boshqarish uchun zarur boʻlgan boshqa segmentlar boʻyicha yuritish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
383. Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9000) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Joʻnatilgan mahsulotlar, tovarlar, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlar (QQS, aksizlardan tashqari) uchun xaridorlarga taqdim etilgan hisob-kitob hujjatlaridagi summaga

4010, 4020

9010, 9020, 9030

2.

Mahsulotlar, tovarlar, ishlar va xizmatlarni naqd pulga sotish

5010, 5020

9010, 9020, 9030

3.

Tashkilot xodimiga mahsulot, tovarlar, ishlar va xizmatlar (jumladan maxsus kiyimlar) sotilishi

4790

9010, 9020, 9030

4.

Dividendlar mahsulotlar, tovarlar, ishlar va xizmatlar bilan toʻlanishi

6610

9010, 9020, 9030

5.

Vositachilik operatsiyalari boʻyicha vositachilik mukofotlari summasi

4010

9010

6.

Mahsulot, tovarlar, ishlar va xizmatlar shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga sotilishi

4120

9010, 9020, 9030

7.

Kechiktirilgan daromadlar summasi ular taalluqli boʻlgan hisobot davri kelganda sotish hajmiga kiritilishi

6230

9010, 9020, 9030

8.

Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi

9040

4010

9.

Sotishdan va narxdan chegirmalar berish

9050

4010

10.

Hisobot davrining oxirida 9040 “Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi” hisobvaragʻining yopilishi

9010, 9020

9040

11.

Hisobot davrining oxirida 9050 “Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar” hisobvaragʻining yopilishi

9010, 9020,9030

9050

12.

Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9010, 9020. 9030

9910

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)larning tannarxi (9100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
384. Sotilgan tayyor mahsulotlar, tovarlar, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9120 “Sotilgan tovarlarning tannarxi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9140 “Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralarni sotib olish/xarid qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9150 “Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha tuzatishlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
385. Tayyor mahsulotlar, tovarlar, ishlar, xizmatlar sotilganda, sotilgan tayyor mahsulotlar, tovarlar, ishlar, xizmatlarning tannarxi 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi”, 9110 “Sotilgan tovarlarning tannarxi”, 9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi” hisobvaraqlarining debetida tayyor mahsulotlarni (2800), tovarlarni (2900) hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
386. Hisobot davrining oxirida 9110 “Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi”, 9120 “Sotilgan tovarlarning tannarxi”, 9130 “Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi” hisobvaraqlari 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
387. Sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)larning tannarxini hisobga oluvchi hisobvaraqlardan (9100) amalda foydalanish tashkilotda qoʻllaniladigan tovar-moddiy zaxiralarning hisob usuliga, yaʼni, tovar-moddiy zaxiralarning uzluksiz yoki davriy hisobiga bogʻliq.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
388. Tovar-moddiy zaxiralarni uzluksiz hisobga olish usuli qoʻllanilganda har bir mahsulot yoki tovarning tannarxi uning ishlab chiqarish jarayonidagi harakatiga qarab xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda toʻplanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
389. Tovar-moddiy zaxiralarni davriy hisobga olish usulidan foydalanilganda, har bir mahsulot (tovar)ning tannarxi hisobot davri davomida vaqtinchalik 9140 “Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralarni sotib olish/xarid qilish” hisobvaragʻida yigʻiladi, biroq sotilgan mahsulotlar, tovarlarning haqiqiy tannarxini faqat tovar-moddiy zaxiralarni inventarizatsiya qilingandan soʻng aniqlash mumkin. 9150 “Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻi hisobot davrining oxirida inventarizatsiya natijasida tovar-moddiy zaxiralarning mavjudligini aks ettirish uchun foydalaniladigan vaqtinchalik hisobvaraqdir. Mazkur hisobvaraqning debeti boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarning kamayishi, krediti boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarning oʻsishi tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar (1000 — 2900) bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9150 “Davriy hisobda tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha tuzatishlar” hisobvaragʻining qoldigʻi 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻiga oʻtkazilishi orqali yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
390. Sotilgan mahsulot (ish, xizmat)larning tannarxini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9100) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Sotilgan tayyor mahsulotlarning tannarxi

9110

2810 — 2830

2.

Chiqib ketayotgan hayvonlarning tannarxi

9110

1110, 1120

3.

Sotilgan oʻzida ishlab chiqarilgan yarim tayyor mahsulotlarning tannarxi

9110

2110

4.

Sotilgan tovarlarning tannarxi

9120

2910-2990

5.

Asosiy, yordamchi ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatuvchi xoʻjalik sexlarining bajargan ishlari va koʻrsatgan xizmatlarining tannarxi

9130

2010, 2310, 2710

6.

Tovar-moddiy zaxiralarni sotib olish (davriy hisobga olish usulida)

9140

6010

7.

Hisobot davrining oxirida inventarizatsiya natijalari boʻyicha tovar-moddiy zaxiralar hisobvaraqlari boʻyicha saldolarga tuzatishlar qilindi:

a) material zaxiralarning:

oʻsishi;

1010-1090

9150

kamayishi;

9150

1010-1090

b) tugallanmagan ishlab chiqarishning:

oʻsishi;

2010

9150

kamayishi;

9150

2010

v) tayyor mahsulotlarning:

oʻsishi;

2810

9150

kamayishi;

9150

2810

g) tovarlarning:

oʻsishi;

2910-2990

9150

kamayishi.

9150

2910-2990

8.

Hisobot davrining oxirida 9140 hisobvaragʻining yopilishi

9910

9140

9.

Hisobot davri oxirida 9150 hisobvaragʻining yopilishi

9910

(9150)

9150

(9910)

10.

Sotilgan mahsulot (ish, xizmat)larning tannarxini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9100) yopilishi

9910

9110, 9120, 9130

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishi (9200)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
391. Tashkilotga tegishli asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishi (tugatish, sotish, ayirboshlash, tekinga berish, ulush sifatida ustav kapitaliga berish, nodavlat notijorat tashkilot mulkini shakllantirishda mulkiy badal sifatida berish, moliyaviy ijara, shu jumladan lizing shartnomasi boʻyicha berish, aniqlangan kamomad yoki yoʻqotish, ishtirokchining yuridik shaxs ishtirokchilari tarkibidan chiqishida asosiy vositalar bilan hisob-kitob qilish hollarda) toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalarning chiqib ketishi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
davlat ishtirokidagi korxonalarda qonunchilik hujjatlariga muvofiq taʼsischisi (ishtirokchi) bilan kelishgan holda;
Oldingi tahrirga qarang.
(391-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan chiqarilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa tashkilotlarda qonunchilik hujjatlariga muvofiq yoki taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda va shartlarda amalga oshiriladi.
(391-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(391-bandning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan chiqarilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
392. 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debeti boʻyicha chiqib ketgan asosiy vosita obyektlarining boshlangʻich qiymati, shuningdek, asosiy vositalarning chiqib ketishi bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga asosiy vositalar obyektlarini sotishdan olingan tushumlar va hisobdan chiqarish natijasida sotish va foydalanish mumkin boʻlgan bahoda kelib tushgan materiallarning qiymati, asosiy vositalarning qayta baholash natijalari summasi (saldo), shuningdek, chiqib ketgan asosiy vositalar obyektlari boʻyicha chiqib ketish vaqtida hisoblangan eskirish summalari olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalarni sotishdan tushumlar 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditida olinadigan hisobvaraqlar va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Joriy hisobot davrida asosiy vositalarning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasi 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻining debeti hamda 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Asosiy vositalarning chiqib ketishidan olingan foyda summasi 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debeti hamda 9310 “Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalar obyektlarini moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berish natijasida 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻida yuzaga keladigan va kechiktirilgan daromadlarga tegishli boʻlgan foyda summasi 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” (joriy qismi) yoki 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” (uzoq muddatli qismi) hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy vositalar obyektlarining kamomadi yoki yoʻqotish hollarida qiymatliklar kamomadi sifatida aks ettiriladigan qoldiq qiymati 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining krediti boʻyicha 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi. Aniq aybdor aniqlangandan keyin kamomad va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar summasi 4730 “Moddiy zararni qoplash boʻyicha xodimlarning qarzi” hisobvaragʻining debetiga, aniq aybdorlar aniqlanmagan holda esa 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻining debetiga 5910 “Kamomadlar va qiymatliklarning buzilishidan yoʻqotishlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻi boʻyicha analitik hisob chiqib ketayotgan asosiy vositalarning inventar obyektlari boʻyicha alohida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
393. 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debetida chiqib ketayotgan aktivlarning balans qiymati, shuningdek, shu bilan bogʻliq amalga oshirilgan xarajatlar (komission mukofotlar va hokazolar) aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga aktivlarni sotishdan tushum, yaʼni sotilgan mulk uchun tashkilotga tegishli boʻlgan summa olib boriladi. Nomoddiy aktivlar obyektlarining sotilishi va turli chiqib ketishida 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditiga, shuningdek, ushbu obyektlar boʻyicha chiqib ketish vaqtigacha hisoblangan eskirish summasi, nomoddiy aktivlarning eskirishini hisobga oluvchi tegishli hisobvaraqlar (0500) bilan bogʻlangan holda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan koʻrilgan zarar summasi 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻining debeti hamda 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi. Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan olingan foyda summasi 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻining debeti hamda 9320 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
394. Asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9200) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Tugatish, sotish, ayirboshlash, tekinga berish, ustav kapitaliga ulush sifatida berish, moliyaviy ijara, shu jumladan lizing shartnomasi boʻyicha berish, kamomad yoki yoʻqolishining aniqlanishi, ishtirokchining yuridik shaxs ishtirokchilari tarkibidan chiqishida asosiy vositalar bilan hisob-kitob qilish natijasida chiqib ketayotgan asosiy vositalar obyektlarining boshlangʻich qiymatini hisobdan chiqarish

9210

0110-0190

2.

Chiqib ketayotgan asosiy vositalar boʻyicha eskirishning hisobdan chiqarilishi

0210-0290

9210

3.

Asosiy vositalarning berilayotgan obyektining qoldiq qiymati boʻyicha qoʻshimcha toʻlovsiz ayirboshlab olingan asosiy vositalar obyektining kirim qilinishi

0100

9210

4.

Pul mablagʻlari yoki ularning ekvivalentlarini qoʻshimcha toʻlab ayirboshlab olingan asosiy vositalar obyektining kirim qilinishi

0100

6990

9210

(qoldiq qiymatiga)

5.

Pul mablagʻlari yoki ularning ekvivalentlarini olgan holda ayirboshlab olingan asosiy vositalar obyektini kirim qilinishi

0100

4890

9210

(qoldiq qiymatiga)

6.

Taʼsis shartnomasiga yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa hujjatlarga asosan asosiy vositalarni boshqa tashkilotlarning ustav kapitaliga ulush sifatida belgilangan qiymat boʻyicha berilishi

0600

9210

7.

Chiqib ketayotgan asosiy vositalarning qayta baholash natijalari summasini (saldo) hisobdan chiqarilishi

8510

9210

8.

Asosiy vositalarning chiqib ketishi bilan bogʻliq yordamchi ishlab chiqarishning xizmatlari va xarajatlari hisobdan chiqarilishi

9210

2310

9.

Asosiy vositalarning chiqib ketishi boʻyicha operatsiyalarda ishtirok etayotgan ishchilarga ish haqi hisoblanishi

9210

6710

10.

Asosiy vositalarning chiqib ketishi boʻyicha operatsiyalarda ishtirok etayotgan ishchilarga hisoblangan ish haqi summasidan ijtimoiy sugʻurta ajratmalari amalga oshirilishi

9210

6520

11.

Asosiy vositalarning chiqib ketishida koʻrsatilgan xizmatlar uchun boshqa tashkilotlarga boʻlgan qarz

9210

6990

12.

Asosiy vositalar obyektlarini moliyaviy ijaraga berish natijasida hosil boʻlgan kelgusi davr daromadlari hisobdan chiqarilishi

9210

6230, 7230

13.

Mavjud asosiy vositalar obyektlari moliyaviy ijarasining toʻliq muddati davomida olinadigan ijara toʻlovlari summasi (ijaraga beruvchida)

0920

9210

14.

Asosiy vositalarning chiqib ketishidan qolgan materiallarning kirim qilinishi

1010-1090

9210

15.

Asosiy vositalarning chiqib ketishidan bankka kelib tushgan tushum (naqdsiz hisob-kitoblar boʻyicha)

5110

9210

16.

Asosiy vositalarning sotilgan (realizatsiya) qiymati

4010

9210

17.

Asosiy vositalarning chiqib ketishi boʻyicha hisoblangan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasiga

9210

6410

18.

Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlarining ularga sotilgan asosiy vositalar uchun qarzi

4120

9210

19.

Asosiy vositalarning chiqib ketishi boʻyicha operatsiyalarning moliyaviy natijalarini aniqlash:

a) foyda;

b) zarar.

9210

9430

9310

9210

20.

Chiqib ketayotgan uzoq va qisqa muddatli investitsiyalar (shu jumladan, inventarizatsiya jarayonida aniqlangan kamomadidan koʻrilgan zarar summasiga)

9220

(5910)

0600,

5800

(9220)

21.

Xaridorlarning ularga sotilgan nomoddiy va boshqa aktivlar uchun qarzi

4010

9220

22.

Nomoddiy va boshqa aktivlar shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga sotilishi

4120

9220

23.

Sotilgan materiallarning tannarxi hisobdan chiqarilishi

9220

1010-1090

24.

Chetga chiqarilgan materiallar qiymatidagi farqlar hisobdan chiqarilishi

9220

1610

25.

Oʻstirishda va boquvda boʻlgan hayvonlarning chetga chiqarilishi

9220

1110, 1120

26.

Qimmatli qogʻozlarni sotish

9220

0610, 5810

27.

Boshqa aktivlarning chiqib ketishi boʻyicha operatsiyalarning moliyaviy natijasini aniqlash:

a) foyda;

9220

9320

b) zarar.

9430

9220

(394-bandning jadvali Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy faoliyatning boshqa daromadlari (9300)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
395. Asosiy faoliyatning boshqa daromadlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9310 “Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9320 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9330 “Undirilgan jarima, penya va ustamalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9340 “Oʻtgan yillar foydalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9350 “Operativ ijaradan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9360 “Kreditor va deponent qarzlarni hisobdan chiqarishdan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9370 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar daromadlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9380 “Qaytarilmaydigan moliyaviy yordam”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9390 “Boshqa operatsion daromadlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
396. Hisobot davrining oxirida asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda summasi 9310 “Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda” hisobvaragʻining kreditida 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
397. Hisobot davrining oxirida boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda summasi 9320 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda” hisobvaragʻining kreditida 9220 “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
398. Xoʻjalik shartnomalarining shartlarini buzganliklari uchun qarzdorlardan undirilgan jarimalar, penya, ustamalar va boshqa jarima turlari, shuningdek, yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha daromadlar 9330 “Undirilgan jarima, penya va ustamalar” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar yoki olinadigan hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
399. Hisobot davrida aniqlangan oʻtgan yillar foydalari 9340 “Oʻtgan yillar foydalari” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar yoki tegishli olinadigan hisobvaraqlarining debeti bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
400. Mulkni operativ ijaraga berishdan daromadlar 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mulkni operativ ijaraga berish asosiy faoliyati hisoblangan tashkilotlar joriy hisobot davriga tegishli boʻlgan daromad summasi buxgalteriya hisobida 4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetida va 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
(400-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
401. Daʼvo muddati oʻtib ketgan kreditor va deponent qarzlarni hisobdan chiqarishdan daromadlar 9360 “Kreditor va deponent qarzlarni hisobdan chiqarishdan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida kreditor va deponent qarzlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
402. 9370 “Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklar daromadlari” hisobvaragʻida xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning mahsulot ishlab chiqarishi, ishlar bajarishi va xizmatlar koʻrsatishi bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa daromadlari hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
403. Pul mablagʻlari va pul ekvivalentlari koʻrinishida tekinga olingan daromadlar 9380 “Qaytarilmaydigan moliyaviy yordam” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlari va pul ekvivalentlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
404. Boshqa operatsion faoliyatdan olingan daromadlar 9390 “Boshqa operatsion daromadlar” hisobvaragʻining kreditida pul mablagʻlari yoki olinadigan toʻlovlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
405. Asosiy faoliyatning boshqa daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9300) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy vositalarning chiqib ketishidan foyda

9210

9310

2.

Boshqa aktivlarning chiqib ketishidan foyda

9220

9320

3.

Shartnoma majburiyatlariga rioya etmaganligi uchun boshqa tashkilotlarga taqdim etilgan jarima, penya va ustamalar summasi

4860

9330

4.

Hisobot davrida aniqlangan oʻtgan yillarning foydalari

4010

9340

5.

Operativ ijara shartnomasi boʻyicha ijara toʻlovlari summasi

4820

9350

6.

Daʼvo muddati oʻtishi bilan kreditorlik qarzlarini hisobdan chiqarilishi

6010

9360

7.

Kreditorlik qarzlar va boshqalarni hisobdan chiqarishdan daromadlar

6910-6990

9360

8.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan kamomadlar boʻyicha baholardagi farqlar moddiy javobgar shaxs hisobiga olib borilishi

4730

9370

9.

Qaytarilmaydigan moliyaviy yordam

5110-5530

9380

10.

Asosiy, yordamchi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklardagi, umumiy ishlab chiqarish omborlaridagi materiallar, tugallanmagan ishlab chiqarishning ortiqchalari kirim qilinishi

2010, 2310, 2510, 2710

9390

11.

Oldin hisobdan chiqarilgan debitorlik qarzlaridan olingan daromadlar

Olinadigan hisobvaraqlar

9390

12.

Mulk sugʻurtasi boʻyicha sugʻurta tashkilotlaridan kelib tushgan sugʻurta toʻlovlari

4510

9390

13.

Shubhali qarzlar boʻyicha sarflanmagan zaxira summasining ushbu zaxira tashkil qilingan yildan keyingi yilning foydasiga qoʻshilishi

4910

9390

14.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha mahsulotlar, tovarlarning kirim qilinishi

2810-2890, 2910-2990

9390

15.

Inventarizatsiya natijasida aniqlangan tugallanmagan qurilishdagi, uzoq va qisqa muddatli investitsiyalardagi ortiqchalar

0810-0890, 0600, 5800

9390

16.

Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan talab qilinmagan boʻnak summalarining hisobdan chiqarilishi

6310-6390

9390

17.

Hisobot davrining oxirida asosiy faoliyatning boshqa daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9310-9390

9910

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Davr xarajatlar (9400)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
406. Ishlab chiqarish jarayoni bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan sotish xarajatlari, boshqaruv xarajatlari, boshqa operatsion xarajatlar, shuningdek, kelgusida soliq solinadigan bazadan chegiriladigan hisobot davri xarajatlari toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9410 “Sotish xarajatlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9420 “Maʼmuriy xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9430 “Boshqa operatsion xarajatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
407. 9410 “Sotish xarajatlari” hisobvaragʻida mahsulotni sotish boʻyicha xarajatlar, yaʼni, mahsulotni isteʼmolchiga yetkazib berish bilan bogʻliq, transport vositalariga ortish, marketing bilan shugʻullanuvchi xodimlar va boʻlimlarning xarajatlari va boshqalar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
408. Hisobot davrining oxirida 9410 “Sotish xarajatlari” hisobvaragʻi 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
409. 9420 “Maʼmuriy xarajatlar” hisobvaragʻida tashkilotni boshqarish boʻyicha xarajatlar, boshqaruv xodimlarining ish haqi xarajatlari, umumiy boshqaruv ahamiyatiga molik asosiy vositalarni taʼmirlash xarajatlari, umumxoʻjalik ahamiyatidagi binolarning ijara toʻlovlari va boshqa xarajatlar hisobga olinadi. Hisobot davrining oxirida 9420 “Maʼmuriy xarajatlar” hisobvaragʻi 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
410. 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash xarajatlari, axborot, auditorlik va maslahat xizmatlari uchun toʻlov xarajatlari, ish haqi hisoblashda hisobga olinmaydigan kompensatsiyalash va ragʻbatlantirish ahamiyatiga molik toʻlovlar, bank va depozitariy xizmatlarining toʻlovlari, zararlar, jarimalar, penyalar va boshqa operatsion faoliyat jarayonida vujudga keladigan, ishlab chiqarish jarayoni, moliyaviy faoliyat va favqulodda xarajatlar moddalarining belgilari boʻlmagan boshqa xarajatlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
411. Hisobot davrining oxirida 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻi 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
412. Davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9400) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Mahsulotlarni joʻnatish boʻyicha transport xarajatlari

9410

6990

2.

Chetdan reklama va marketing xizmatlari

9410

6010

3.

Savdo jarayonida ishlatilayotgan asosiy vositalarning eskirishi

9410

0210-0299

4.

Savdo jarayonida ishlatilayotgan nomoddiy aktivlarning eskirishi

9410

0510-0590

5.

Boshqaruv xodimlarining ish haqi xarajatlari

9420

6710

6.

Boshqaruv ahamiyatiga molik asosiy vositalarning eskirishi

9420

0210-0299

7.

Boshqaruv binosining ijara toʻlovi

9420

6910

8.

Boshqaruv ehtiyojlari uchun materiallar sarflanishi

9420

1010-1090

9.

Transport tashkilotlarining xizmati

9420

6010

10.

Xizmat safarlari va vakillik xarajatlari

9420

4220, 4230

11.

Yuridik shaxsning yuqori tashkiloti va birlashmalarini saqlashga ajratmalar

9420

6120

12.

Bank va auditorlik xizmatlari uchun toʻlovlar

9430

6990

13.

Asosiy vositalar va boshqa aktivlarning chiqib ketishidan zararlar

9430

9210, 9220

14.

Aybdor shaxsni aniqlash imkoni boʻlmagan holdagi kamomadlar va yoʻqotishlar

9430

5910

15.

Shubhali qarzlar boʻyicha zaxira hisoblanishi

9430

4910

16.

Soliq idoralari qaroriga koʻra jarima hisoblanishi

9430

6410

17.

Tashkilot balansida boʻlgan oliy oʻquv yurtlarini saqlash uchun ajratmalar

9430

6110

18.

Tashkilot xodimlari uchun dam olish uylari va sanatoriylarga yoʻllanmalar toʻlanishi

9430

5110-5530

19.

Bekor qilingan buyurtmalar boʻyicha xarajatlar hisobdan chiqarilishi

9430

2010

20.

Oʻtgan yillar operatsiyalaridan koʻrilgan zararlar

9430

Olinadigan hisobvaraqlar

21.

Xoʻjalik shartnomalarini buzganlik uchun jarimalar

9430

6960

22.

Mahalliy transportdan foydalanish uchun yoʻl hujjatlari toʻlanishi

9430

5110-5530

23.

Tovar-moddiy zaxiralarning sotilishi boʻyicha bahoning kamayish natijalari hisobdan chiqarilishi

9430

3190

24.

Quyidagi ishlarda foydalanilgan asosiy vositalarning eskirishi va nomoddiy aktivlarning amortizatsiyasi:

a) yangi turdagi mahsulot ishlab chiqarish uchun moʻljallangan ishga tushirish ishlarida;

9430

0210-0299,

b) seriyali yoki ommaviy ishlab chiqarishga moʻljallanmagan yangi texnologik jarayonlarni oʻzlashtirishga xizmat koʻrsatishda

0510-0590

25.

Hisobot davri oxirida davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9410-9430

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliyaviy faoliyat boʻyicha daromadlar (9500)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
413. Moliyaviy faoliyat boʻyicha daromadlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9510 “Royalti koʻrinishidagi daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9520 “Dividendlar koʻrinishidagi daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9530 “Foizlar koʻrinishidagi daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9540 “Valyutalar kurslari farqidan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9560 “Qimmatli qogʻozlarni qayta baholashdan daromadlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
414. Royalti koʻrinishida olingan daromadlar 9510 “Royalti koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaragʻining kreditida 4850 “Olinadigan royalti” yoki pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
415. Oʻzbekiston Respublikasi hududida va undan tashqarida boshqa tashkilotlar faoliyatida ulush bilan ishtirok etishdan olingan daromadlar, tashkilotga tegishli boʻlgan aksiyalar boʻyicha dividendlar 9520 “Dividendlar koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaragʻining kreditida 4840 “Olinadigan dividendlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
416. Uzoq muddatli va joriy investitsiyalar boʻyicha foizlar koʻrinishidagi daromadlar 9530 “Foizlar koʻrinishidagi daromadlar” hisobvaragʻining kreditida 4830 “Olinadigan foizlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
417. 9540 “Valyutalar kurslari farqidan daromadlar” hisobvaragʻida balansning monetar moddalari boʻyicha ijobiy kurs farqlaridan olingan daromadlar aks ettiriladi. Chet el valyutasidagi operatsiyalar boʻyicha ijobiy kurs farqi, shu jumladan, buxgalteriya balansini tuzish sanasiga qarzlarni qayta baholash farqlari 9540 “Valyutalar kurslari farqidan daromadlar” hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
418. Mulkni moliyaviy ijaraga berishdan olingan daromadlar 9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida 4830 “Olinadigan foizlar”, 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar”, pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar va boshqa tegishli hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mulkni moliyaviy ijaraga berish asosiy faoliyati hisoblangan tashkilotlar joriy hisobot davrida hisoblangan daromad summasi buxgalteriya hisobida 4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olinadigan toʻlovlar” hisobvaragʻining debetida va 9030 “Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida aks ettiriladi.
(418-band Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2025-yil 26-avgustdagi 282-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3593-1, 24.09.2025-y.) asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
419. Qimmatli qogʻozlarni qayta baholashdan daromadlar 9560 “Qimmatli qogʻozlarni qayta baholashdan daromadlar” hisobvaragʻining kreditida qisqa muddatli investitsiyalarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
420. 9590 “Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari” hisobvaragʻida moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
421. Moliyaviy faoliyat boʻyicha daromadlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9500) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Royalti boʻyicha olinadigan summalar

4850

9510

2.

Boshqa tashkilotlarda ulushli qatnashishdan olingan daromadlar, tashkilotga tegishli boʻlgan aksiyalar boʻyicha dividendlar

4840

9520

3.

Qarz majburiyatlari boʻyicha foizlar

4830

9530

4.

Balansning monetar moddalarini qayta hisoblashdan ijobiy kurs farqlari

Pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar, olinadigan hisobvaraqlar, majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar va boshqalar

9540

5.

Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha hisoblangan foizlar summasi

4830

9550

6.

Qimmatli qogʻozlarni qayta baholash (qiymatining oshirilishi)

5810

9560

7.

Hisobot davri oxirida moliyaviy faoliyat daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9510-9590

9910

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar (9600)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
422. Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi hisobvaraqlarda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9610 “Foizlar koʻrinishidagi xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9620 “Valyutalar kurslari farqidan zararlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9630 “Qimmatli qogʻozlarni chiqarish va tarqatish boʻyicha xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9690 “Moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
423. Banklar, mol yetkazib beruvchilarning kreditlari va qarzlar, moliyaviy ijara boʻyicha foizlar va boshqa foiz toʻlovi xarajatlari 9610 “Foizlar koʻrinishidagi xarajatlar” hisobvaragʻining debetida 6920 “Hisoblangan foizlar” yoki pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
424. 9620 “Valyutalar kurslari farqidan zararlar” hisobvaragʻida salbiy kurs farqi va balansning monetar moddalariga doir operatsiyalar boʻyicha zararlar aks ettiriladi. Chet el valyutasi operatsiyalari boʻyicha salbiy kurs farqlari, shu jumladan, buxgalteriya balansini tuzish sanasiga chet el valyutasidagi qarzlarni qayta hisoblashdan farq 9620 “Valyutalar kurslari farqidan zararlar” hisobvaragʻining debetida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar, olinadigan hisobvaraqlar va majburiyatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
425. Qimmatli qogʻozlarni chiqarish va tarqatish bilan bogʻliq xarajatlar 9630 “Qimmatli qogʻozlarni chiqarish va tarqatish boʻyicha xarajatlar” hisobvaragʻining debetida majburiyatlar va pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
426. 9690 “Moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar” hisobvaragʻida moliyaviy faoliyat boʻyicha boshqa xarajatlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
427. Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9600) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Kreditlar va qarzlar boʻyicha foizlar hisoblanishi

9610

6920

2.

Asosiy vositalarning moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha foizlar hisoblanishi

9610

6920

3.

Balansning monetar moddalarini qayta baholashdan salbiy kurs tafovutlari

9620

xorijiy valyutadagi pul mablagʻlarining hisobvaraqlari, xorijiy valyutada olish uchun hisobvaraqlar, xorijiy valyutadagi majburiyatlarni hisobga olish hisobvaraqlari va boshqalar

4.

Qimmatli qogʻozlarga investitsiyalarni qayta baholash (qiymatining kamaytirilishi) natijasida koʻrilgan zararlar va boshqalar

9690

5810-5890

5.

Hisobot davri oxirida moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9610-9690

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Favqulodda vaziyatlardan olingan foyda (zarar) (9700)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
428. Tashkilotning odatiy xoʻjalik faoliyatidan keskin farq qiladigan favquloddagi hodisalar (tasodif, kutilmagan va odatiy boʻlmagan zarar va yoʻqotishlar) natijasida vujudga keladigan foyda va zararlar hisobi quyidagi hisobvaraqlarda yuritiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
429. Favqulodda hodisalardan foyda 9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar” hisobvaragʻining kreditida tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar, olinadigan hisobvaraqlar yoki pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
430. Favqulodda hodisalardan zarar 9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaragʻining debetida uzoq muddatli va joriy aktivlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davrining oxirida 9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar”, 9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaraqlari 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar”, 9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaraqlari boʻyicha analitik hisob favqulodda vaziyatlardan olingan foyda va koʻrilgan zararlarning nomlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
431. Favqulodda vaziyatlardan olingan foyda (zarar)larni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9700) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Favqulodda hodisa (tabiiy ofat) natijasida uskunalar, materiallar, tovarlar kirim qilinishi

0710-0720, 1010-1090, 2910-2990

9710

2.

Tabiiy ofatdan keyin oʻtkazilgan inventarizatsiya natijasida aniqlangan uskunalarning kamomadi

9720

0710-0720

3.

Tabiiy ofat tufayli yoʻqotilgan turli xil moddiy qiymatliklar hisobdan chiqarilishi

9720

1010-1090, 1110-1120

4.

Tabiiy ofat tufayli tugallanmagan ishlab chiqarishdagi yoʻqotishlar

9720

2010, 2110, 2310

5.

Xizmat koʻrsatuvchi xoʻjaliklarning tabiiy ofatdan koʻrgan zarari hisobdan chiqarilishi

9720

2720

6.

Tabiiy ofatlar natijasida tayyor mahsulot, tovarlarning yoʻqotilishi

9720

2810-2890, 2910-2990

7.

9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar” hisobvaragʻining yopilishi

9710

9910

8.

9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaragʻining yopilishi

9910

9720

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishi (9800)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
432. Soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan foyda soligʻi boʻyicha yil davomida hisoblangan boʻnak toʻlovlari va qayta hisoblash boʻyicha haqiqatda foydadan toʻlovlarni hisobga olish uchun quyidagi hisobvaraqlar foydalaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9810 “Foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9820 “Foydadan hisoblangan boshqa soliq majburiyatlari boʻyicha xarajatlar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
433. Yil davomida foydadan soliq va boshqa soliq majburiyatlar boʻyicha hisoblangan toʻlovlar 9810 “Foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar”, 9820 “Foydadan hisoblanadigan boshqa soliq majburiyatlari boʻyicha xarajatlar” hisobvaragʻining debetida budjetga toʻlovlar boʻyicha qarzlarni (turlari boʻyicha) hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davri tugashi bilan yillik moliyaviy hisobot tuzilganda 9810 “Foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar”, 9820 “Foydadan hisoblangan boshqa soliq majburiyatlari boʻyicha xarajatlar” hisobvaragʻi 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Soliqlar va boshqa soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi hisobvaraqlar boʻyicha analitik hisob soliq majburiyatlari turlari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
434. Soliqlar va boshqa soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9800) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Foydadan budjetga toʻlovlar boʻyicha yil davomida hisoblangan summalar

9810, 9820

6410

2.

Hisobot davrining oxirida soliqlar va boshqa soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9810, 9820

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yakuniy moliyaviy natija (9900)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
435. 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi hisobot yilida tashkilot faoliyati yakuniy moliyaviy natijasining shakllanishi toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar) asosiy faoliyatdan, moliyaviy faoliyatdan va favqulodda daromadlarni ushbu faoliyat turlari boʻyicha xarajatlar summasiga kamaytirilishidan yuzaga keladi. 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻining debetida tashkilotning xarajat (zarar)lari, kreditida esa foydalari aks ettiriladi. Hisobot davridagi debet va kredit aylanmasi taqqoslanishi hisobot davrining sof foydasi (zarari)ni koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir hisobot davri oxirida 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻining debeti va krediti boʻyicha aylanmalar yigʻiladi va hisobot davrining yakuniy moliyaviy natijasini ifodalovchi ushbu hisobvaraq boʻyicha saldo summasi hisoblab chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobot davrining tugashi bilan yillik moliyaviy hisobot tuzishda 9910 “Yakuniy moliyaviy natija (foyda yoki zarar)” hisobvaragʻi 8710 “Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari)” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda yopiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
436. Yakuniy moliyaviy natijani hisobga oluvchi hisobvaraqlarning (9900) boshqa hisobvaraqlar bilan bogʻlanishiga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni

Hisobvaraqlarning bogʻlanishi

Debet

Kredit

1.

Asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9010, 9020, 9030

9910

2.

Sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)lar tannarxini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9110-9150

3.

Asosiy faoliyatning boshqa daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9310-9390

9910

4.

Davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9410-9440

5.

Moliyaviy faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9510-9590

9910

6.

Moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9610-9690

7.

9710 “Favqulodda vaziyatlardan olingan foydalar” hisobvaragʻining yopilishi

9710

9910

8.

9720 “Favqulodda vaziyatlardan koʻrilgan zararlar” hisobvaragʻining yopilishi

9910

9720

9.

Soliqlar va boshqa soliq majburiyatlarini toʻlash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi hisobvaraqlarning yopilishi

9910

9810-9820

10.

Hisobot yilining sof foydasi

9910

8710

11.

Hisobot yilining sof zarari

8710

9910

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Balansdan tashqari hisobvaraqlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
437. Ushbu bobning hisobvaraqlari tashkilotga tegishli boʻlmagan, lekin vaqtinchalik foydalanayotgan yoki ixtiyorida boʻlgan (operativ ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar, masʼul saqlashga va qayta ishlovga qabul qilingan moddiy qiymatliklar va boshqa) mavjud qiymatliklar, shartli huquq va majburiyatlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish, shuningdek, alohida xoʻjalik operatsiyalari ustidan nazorat qilish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraqlarda qiymatliklarning buxgalteriya hisobi oddiy tizim boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar (001)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
438. 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻi tashkilot tomonidan operativ ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Ijaraga olingan asosiy vositalar 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” hisobvaragʻida shartnomada koʻrsatilgan bahoda yuritiladi. Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob ijaraga beruvchilar boʻyicha va har bir ijaraga olingan asosiy vositalar obyektlari (ijaraga beruvchining inventar raqamlari) boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Masʼul saqlashga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralar (002)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
439. 002 “Masʼul saqlashga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralar” hisobvaragʻi masʼul saqlashga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Tovar-moddiy zaxiralar 002 “Masʼul saqlashga qabul qilingan tovar-moddiy zaxiralar” hisobvaragʻida qabul qilish-topshirish dalolatnomasi yoki hisobvaraq-fakturada koʻrsatilgan baholarda hisobga olinadi. Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob tashkilotlar, turlari, navi va saqlash joyi boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qayta ishlovga qabul qilingan materiallar (003)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
440. 003 “Qayta ishlovga qabul qilingan materiallar” hisobvaragʻi ishlab chiqaruvchi tashkilotlar tomonidan toʻlov amalga oshirilmaydigan va qayta ishlash uchun berilgan buyurtmachining xom ashyo va materiallarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Xom ashyo va materiallarni qayta ishlash yoki qoʻshimcha ishlov berish (buyurtmachining xom ashyo va materiallarining qiymatidan tashqari) xarajatlarining hisobi xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarda yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qayta ishlovga qabul qilingan buyurtmachining xom ashyo va materiallari 003 “Qayta ishlovga qabul qilingan materiallar” hisobvaragʻida shartnomada koʻrsatilgan baholarda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob buyurtmachilar, xom ashyo va materiallarning turlari, navlari va ularni saqlash joylari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlar (004)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
441. 004 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlar” hisobvaragʻi shartnomaga muvofiq vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Ushbu hisobvaraqdan komissioner tashkilotlar foydalanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlar 004 “Vositachilik shartnomasi boʻyicha qabul qilingan tovarlar” hisobvaragʻida qabul qilish-topshirish dalolatnomalarida koʻrsatilgan narxlarda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob tovarlarning turlari va tashkilot — komitentlar boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar (005)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
442. 005 “Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar” hisobvaragʻi pudratchi tashkilotlar tomonidan montaj uchun buyurtmachidan olingan barcha turdagi uskunalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Ushbu hisobvaraqdan pudratchi tashkilotlar foydalanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uskunalar 005 “Oʻrnatish uchun qabul qilingan uskunalar” hisobvaragʻida buyurtmachi tomonidan tegishli hujjatlarda koʻrsatilgan bahoda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob alohida obyektlar yoki agregatlar boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qatʼiy hisobdagi blankalar (006)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
443. 006 “Qatʼiy hisobdagi blankalar” hisobvaragʻi saqlanayotgan va hisobdorlik asosida beriladigan qatʼiy hisobdagi blankalar — patta daftarchalari, guvohnoma blanklari, diplomlar, turli abonementlar, talonlar, tovarlarni kuzatib boruvchi hujjatlarning varaqlari va shu kabilarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qatʼiy hisobdagi blankalarga kiritiladigan hujjatlar roʻyxati, ularni saqlash va foydalanish tartibi tashkilot tomonidan oʻrnatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qatʼiy hisobdagi blankalar 006 “Qatʼiy hisobdagi blankalar” hisobvaragʻida shartli baholarda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob qatʼiy hisobdagi blankalarning har bir turi va ularni saqlash joylari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toʻlovga qobiliyatsiz debitorlarning zararga oʻtkazilib hisobdan chiqarilgan qarz (007)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
444. 007 “Toʻlovga qobiliyatsiz debitorlarning zararga oʻtkazilib hisobdan chiqarilgan qarzi” hisobvaragʻi qarzdorlarning toʻlovga qobiliyatsizligi tufayli zararga hisobdan chiqarilgan debitorlik qarzlarining holati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi. Bunday qarz hisobdan chiqarilgan paytidan boshlab besh yil davomida qarzdorlarning mulkiy holati oʻzgargan vaqtda qarzni undirib olish imkoniyatini kuzatib borish uchun balansdan tashqari hisobvaraqda hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldin zararga hisobdan chiqarilgan qarzni undirib olish natijasida kelib tushgan summaga pul mablagʻlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar 9390 “Boshqa operatsion daromadlar” hisobvaragʻi bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Bir vaqtning oʻzida koʻrsatilgan summaga 007 “Toʻlovga qobiliyatsiz debitorlarning zararga oʻtkazilib hisobdan chiqarilgan qarz” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob har bir qarzdor boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — olingan (008)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
445. 008 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — olingan” hisobvaragʻi majburiyat va toʻlovlarning bajarilishini taʼminlash uchun olingan kafolatlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar kafolatda summa koʻrsatilmagan boʻlsa, buxgalteriya hisobida ushbu summa shartnoma shartidan kelib chiqib aniqlanadi. 008 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — olingan” hisobvaragʻida hisobga olingan taʼminot summasi qarzlarning qoplanishi doirasida hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob har bir olingan taʼminot boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — berilgan (009)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
446. 009 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — berilgan” hisobvaragʻi majburiyat va toʻlovlarning bajarilishini taʼminlash boʻyicha berilgan kafolatlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar kafolatda summa koʻrsatilmagan boʻlsa, buxgalteriya hisobida ushbu summa shartnoma shartlaridan kelib chiqib aniqlanadi. 009 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash — berilgan” hisobvaragʻida hisobga olingan taʼminot summasi qarzlarning qoplanishi doirasida hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob har bir berilgan taʼminot boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar (010)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
447. 010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” hisobvaragʻi moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga berilgan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” hisobvaragʻidan moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar ijara muddatining tugashida egasiga qaytarilganda yoki boshqa sabablarga koʻra qaytarib olingan yoki shartnoma muddati tugagandan keyin ijarachi sotib olgan vaqtdan boshlab hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob har bir moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar boʻyicha alohida asosiy vositalarning hisob inventar kartochkalari boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulk (011)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
448. 011 “Ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulk” hisobvaragʻi ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulklarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
011 “Ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulk” hisobvaragʻidan ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulklar shartnoma muddati tugashi bilan egasiga qaytarilganda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob ssuda shartnomasi boʻyicha olingan mulkning har bir obyekti boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelgusi davrlarda soliq solinadigan bazadan chegiriladigan xarajatlar (012)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
449. 012 “Kelgusi davrlarda soliq solinadigan bazadan chegiriladigan xarajatlar” hisobvaragʻida mazkur hisobot davridagi soliq solinadigan bazaga kiritiladigan, biroq keyingi hisobot davrlaridagi soliq solinadigan foydadan chegiriladigan xarajatlar aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraqdagi analitik hisob soliq solinadigan bazadan chegiriladigan xarajatlar, ularning miqdori va ular chegiriladigan muddat toʻgʻrisidagi axborotni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari (turlari boʻyicha) (013)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450. 013 “Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻi vaqtinchalik soliq solishdan ozod etilgan, maqsadli ishlatilishi koʻzda tutilmagan boʻshagan mablagʻlarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Budjetga toʻlovning har bir turi boʻyicha hisoblangan boʻshagan mablagʻlar summasi 013 “Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻining debetida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
013 “Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari (turlari boʻyicha)” hisobvaragʻida hisobga olingan imtiyozlar boʻyicha hisoblangan summa “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot”da aks ettirilmaydi va mos ravishda moliyaviy natijalarning shakllanishiga taʼsir etmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vaqtinchalik soliq va bojxona imtiyozlari berilishi natijasida boʻshagan mablagʻlar summasi imtiyoz berilgan davr tugashi bilan mazkur hisobvaraqdan hisobdan chiqariladi. Bunda, boʻshagan mablagʻlar toʻgʻrisidagi maʼlumot imtiyoz muddatining tugashi bilan hisobdan chiqarilgandan keyin tashkilotda 5 yil davomida saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari (014)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
451. 014 “Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari” hisobvaragʻi foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Inventar va xoʻjalik jihozlarini foydalanishga berish vaqtida ularning qiymati toʻliq ishlab chiqarish xarajatlari yoki davr xarajatlariga olib boriladi va bir vaqtning oʻzida 014 “Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari” hisobvaragʻida aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Inventar va xoʻjalik jihozlari keyinchalik foydalanish (ishlatish)ga yaroqsiz boʻlgan holda ularning 014 “Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari” hisobvaragʻidan hisobdan chiqarilishi tegishli tartibda rasmiylashtirilgan hisobdan chiqarish dalolatnomasi asosida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlarining saqlanishini taʼminlash maqsadida mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob yakka tartibda foydalanuvchilar va sexlar omborlari oraligʻida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi boʻyicha olingan mol-mulk (015)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
452. 015 “Oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi boʻyicha olingan mol-mulk” hisobvaragʻi birgalikdagi faoliyat ishonchli vakilida oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi ishtirokchilariga tegishli boʻlgan va birgalikdagi faoliyatni amalga oshirish uchun olingan, mol-mulkning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
015 “Oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi boʻyicha olingan mol-mulk” hisobvaragʻidan mol-mulk oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi ishtirokchilaridan oddiy shirkat shartnomasi boʻyicha olingan mol-mulk egasiga qaytarilayotganda hisobdan chiqariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob oddiy shirkat (birgalikdagi faoliyat) shartnomasi ishtirokchilariga tegishli boʻlgan har bir mulk obyekti boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar (016)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
453. 016 “Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar” hisobvaragʻi tashkilot tomonidan vaqtincha foydalanishga olingan nomoddiy aktivlar mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini olish bilan bogʻliq operatsiyalar huquq egasi va foydalanuvchi oʻrtasida tuzilgan, tashkilotga nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini beradigan (masalan, huquq egasi tomonidan tashkilotga tovar belgisidan muayyan muddat mobaynida, maʼlum hududda foydalanish huquqi, mahsulotlar ishlab chiqarish avtomatlashtirilgan boshqaruvining texnologik dasturidan foydalanish huquqi, sanoat namunalaridan foydalanish huquqi va boshqa huquqlarning berilishi) litsenziya shartnomalari, mualliflik shartnomalari va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibga muvofiq tuzilgan boshqa shunga oʻxshash shartnomalar asosida nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini olish boʻyicha operatsiyalar 016 “Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar” balansdan tashqari hisobvaragʻining debeti boʻyicha aks ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanish huquqida olingan nomoddiy aktivlar 016 “Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar” hisobvaragʻida shartnomada qabul qilingan bahoda hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanish huquqida olingan nomoddiy aktivlar qaytarilganda 016 “Foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlar” balansdan tashqari hisobvaragʻi kreditlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur hisobvaraq boʻyicha analitik hisob huquq egalari va foydalanish huquqi boʻyicha olingan nomoddiy aktivlarning har bir obyekti boʻyicha yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-noyabrdagi 191-son buyrugʻiga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ROʻYXATI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2002-yil 9-sentabrdagi 103-son “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobi milliy standarti (21-son BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliya-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi hisobotlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomani tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1181, 2002-yil 23-oktabr) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2002-y., 20-son).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2003-yil 28-oktabrdagi 122-son “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-son BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliya-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi hisobotlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1181-1, 2003-yil 12-noyabr) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2003-y., 21-22-son).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2009-yil 28-apreldagi 46-son “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1181-2, 2009-yil 25-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-yil, 22-son, 261-modda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2017-yil 28-apreldagi 47-son “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-son BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1181-3, 2017-yil 30-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-yil, 22-son, 435-modda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2017-yil 23-oktabrdagi 146-son “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-son BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ning 2-ilovasi 211-bandiga oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1181-4, 2017-yil 10-noyabr) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 13.11.2017-y., 10/17/1181-4/0239-son).
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.12.2024-y., 10/24/3593/1084-son; 24.09.2025-y., 10/25/3593-1/0872-son; 16.03.2026-y., 10/26/3593-2/0238-son)