Ushbu Qonunning maqsadi yer osti boyliklariga egalik qilish va ularni tasarruf etish, shuningdek yer qaʼridan foydalanish hamda uni muhofaza qilish chogʻida yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning amal qilishi yer qaʼridan foydalanishda yuzaga keladigan, yer, suv (bundan sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari mustasno), oʻsimlik va hayvonot dunyosidan, atmosfera havosidan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish bilan bogʻliq boʻlgan munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Ushbu Qonun va sohaga oid qonunchilik tegishli salohiyatga ega boʻlgan institutlar koʻmagida bozorga yoʻnaltirilgan investitsiyalarni jalb etish vositasida Oʻzbekiston Respublikasining foydali qazilmalarini barqaror oʻzlashtirish uchun geologik maʼlumotlarni tartibga solish va boshqarishning zamonaviy usullariga asoslangan huquqiy asosni taʼminlaydi.

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

benefitsiar egalik qiluvchi — yuridik shaxsni bevosita yoki bilvosita nazorat qiluvchi yoki unga egalik qiluvchi shaxs. Agar bunday shaxs shunday yuridik shaxsning yigirma besh foiz va undan ortiq foiz miqdordagi ulushiga bevosita yoxud bitta yoki oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan bir necha yuridik shaxs orqali egalik qilsa, bunday shaxs biror-bir boshqa malaka mezonlariga qoʻshimcha tarzda avtomatik ravishda benefitsiar egalik qiluvchi deb hisoblanadi;

vakolatli shaxs — yer qaʼridan foydalanish sohasida maxsus bilimlarga ega boʻlgan, qoʻllaniladigan milliy va (yoki) xalqaro standartlarga muvofiq vakolatli shaxs deb eʼtirof etilgan shaxs;

yer ostida saqlash — yer qaʼri makonidan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda, shu jumladan neftni, gazni, gaz kondensatini, sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlarini, boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash, chiqindilarni saqlash va koʻmish maqsadida foydalanish;

yer qaʼri — yer qobigʻining tuproq qatlamidan quyida joylashgan, tuproq qatlami mavjud boʻlmaganda esa yer yuzasidan yoki suv obyektlari tubidan quyida joylashgan, geologik jihatdan oʻrganish va oʻzlashtirish mumkin boʻlgan chuqurlikka qadar yastangan qismi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma — vakolatli organ tomonidan beriladigan va muayyan chegaradagi yer qaʼri uchastkasidan ushbu Qonunning 30-moddasida nazarda tutilgan yer qaʼridan belgilangan muddat mobaynida foydalanish turlariga muvofiq foydalanish huquqini tasdiqlaydigan hamda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini belgilaydigan hujjat;

yer qaʼri uchastkasi — ruxsatnomada koʻrsatilgan bir yoki bir necha kadastr kvadratidan iborat boʻlgan yer qaʼri uchastkasi;

yer qaʼridan foydalanish sohasidagi asosiy faoliyat turi — ushbu Qonun bilan tartibga solinadigan faoliyatning quyidagi biror-bir turi: qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish, qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish, uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish, uglevodorodlarni qazib olish, yer osti omborlarini geologik jihatdan oʻrganish, yer ostida saqlash;

yer qaʼridan foydalanuvchi — ushbu Qonunga muvofiq yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish — Oʻzbekiston Respublikasi hududini mintaqaviy geologik jihatdan oʻrganishni, foydali qazilmalar konlarini izlash, baholash hamda qidirishni, ulardagi foydali qazilmalar zaxiralarining miqdori va sifatini, ularning texnologik xossalarini hamda iqtisodiy qimmatini, shuningdek yer qaʼrining boshqa xossalarini belgilashni oʻz ichiga oladigan, yer qobigʻi geologik tuzilishining oʻziga xos xususiyatlarini aniqlashga doir maxsus tadqiqot ishlari majmui;

ish kuni — shanba va yakshanbadan hamda Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga muvofiq belgilanadigan, ishlanmaydigan bayram kunlaridan tashqari har qanday kalendar kun;

kadastr kvadrati — kadastr setkasidagi eng kam maydon birligi boʻlib, uning har bir tomoni geografik koordinatalar tizimidagi oʻnta oltmishtalik soniyaga teng boʻladi;

kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi — kadastr kvadratlari yuzasidagi, ruxsatnomaga kiritilgan hudud;

kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash — nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash;

konni oʻzlashtirish loyihasi — konchilik faoliyatining butun davri uchun texnik maslahatchi tomonidan tasdiqlangan ishlar (xizmatlar) loyihasi. Loyiha qazib olish uchastkasini oʻrnatish, ishlatish va yopish tavsifini oʻz ichiga oladi, shuningdek unda taklif etilayotgan loyiha, uni texnik jihatdan amalga oshirish va kutilayotgan muddatlar toʻgʻrisidagi umumiy axborot mavjud boʻladi. Unda cheklangan vaqt davri uchun qabul qilinadigan ishlatish rejasi nazarda tutilib, ushbu rejada butun tegishli texnik faoliyat, shu jumladan ishchi kuchiga boʻlgan talab, mehnatni muhofaza qilishga va texnika xavfsizligiga, shuningdek atrof muhitni muhofaza qilishga rioya etilishi boʻyicha talablar har tomonlama tavsiflanadi;

konchilik faoliyati — konni oʻzlashtirish bilan bogʻliq faoliyat, shu jumladan, qidiruv, geologik jihatdan oʻrganish, konchilik faoliyatining infratuzilma obyektlarini qurish va ularga xizmat koʻrsatish, qazib olish, konsentratsiya, boyitish yoki qayta ishlash, ishlov berish, separatsiya hamda transportda tashish, shuningdek qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish oʻtkazish, oʻzlashtirish, ishlab chiqarish yoki qayta ishlash maqsadida amalga oshiriladigan boshqa yordamchi faoliyat turlari;

konchilik faoliyati infratuzilmasi obyektlari — konchilik faoliyatini amalga oshirish maqsadida qurilgan yoki foydalanilayotgan har qanday imorat, qurilma, zavod va boshqa asosiy uskunalar;

konchilik faoliyati chiqindilari — foydali qazilmalarni, shu jumladan uglevodorodlarni qidirish yoki qazib olish natijasida, shuningdek qayta ishlash, shu jumladan affinaj va eritish jarayonida bevosita hosil boʻladigan chiqindilar (qattiq holdagi, yarim qattiq holdagi va suyuq), jumladan boyitish fabrikalarining qoldigʻi, affinaj va eritish chiqindilari, affinaj va eritish jarayonidagi chiqindilar, qoplama togʻ jinslari, chiqindilarni qayta ishlash chogʻida tuproqning yuqori qatlami va shlaklari, texnologik materiallar hamda utilizatsiya qilish uchun yaroqli boʻlgan, ular bilan bogʻliq mahsulotlar;

lozim darajadagi neft-gaz amaliyoti — jahon neft-gaz tarmoqlarida neft-gaz operatsiyalarining tegishli jihatlari bilan bogʻliq holda yuzaga keladigan oʻxshash holatlar hamda sharoitlarda ehtiyotkor va insofli operatorlar tomonidan foydalaniladigan texnologiyalar, usullar va tartib-taomillar;

mineral xomashyo — qazib olingan va birlamchi ishlov berishdan oʻtkazilgan foydali qazilmalar;

neft va gaz koni — uglevodorodlar qazib olinishi mumkin boʻlgan bitta geologik tuzilma yoki stratigrafik sharoitlar bilan guruh hosil qilgan yoki bogʻliq boʻlgan uglevodorodlar qatlami yoki uglevodorodlarning bir necha qatlami;

neft mahsulotlari — qayta ishlash yoki ishlov berish jarayonida xom neftdan yoki tabiiy gazdan fraksiyalarga ajratilgan yoki boshqacha tarzda olingan mahsulotlar;

neft-gaz infratuzilmasi obyekti — neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish uchun qurilgan yoki foydalaniladigan har qanday konstruksiya, qurilma, zavod va boshqa asosiy asbob-uskuna;

neft-gaz operatsiyalari — uglevodorodlarni rekognossirovka qilish, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish bilan bogʻliq ishlar, shu jumladan oʻzlashtirish, saqlash, tayyorlash, qayta ishlash, transportda tashish bilan bogʻliq faoliyat yoki uglevodorodlarni rekognossirovka qilish, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish maqsadida amalga oshiriladigan boshqa ishlar;

noruda foydali qazilmalar — tarkibida metallar mavjud boʻlmagan, tabiiy holatda yoki tozalangan va ishlov berilgan holda foydalaniladigan foydali qazilmalar;

tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlari — xom tabiiy gazni tozalash hamda taqsimlash va pirovardida undan foydalanish uchun uning yaroqliligini taʼminlash maqsadida tabiiy gazni qayta ishlash natijasida olinadigan mahsulotlar;

tajriba-sanoat usulida qazib olish — foydali qazilmalarni boyitish va qayta ishlash texnologiyalarini ishlab chiqish yoki takomillashtirish, foydali qazilmalar konlarini sanoat usulida oʻzlashtirishning, shuningdek texnogen mineral hosilalardan foydalanishning oqilona usullari va uslublarini tanlash maqsadida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish jarayonida amalga oshiriladigan foydali qazilmalarni qazib olish;

texnik maslahatchi — ariza berish uchun texnik-iqtisodiy asosnoma, konni oʻzlashtirish rejasi, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasi kabi hujjatlarni, shuningdek konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan rejalashtirish sohasidagi boshqa hujjatlarni texnik jihatdan tayyorlashga layoqatli boʻlgan shaxs;

texnogen mineral hosilalar — konchilik, kon-qayta ishlash (boyitish) va energetika sohasidagi ishlab chiqarishlarning tarkibida keyinchalik foydalanish uchun yaroqli foydali komponentlar mavjud boʻlgan chiqindilari toʻplamlari;

tijoratbop topilma — joriy texnik va texnologik darajani hisobga olgan holda oʻzlashtirish chogʻida iqtisodiy jihatdan rentabelli boʻlgan kon;

uglevodorodlar koni — yer qaʼrida bitta tuzilma yoki qatlam doirasida hosil boʻlgan, miqdori, sifati va zaxiralari aniqlangan, uglevodorodlarning bitta yoki bir necha qatlami;

uglevodorodlar topilmasi — miqdori, sifati yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligidan qatʼi nazar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasining istalgan qismidagi uglevodorodlar hajmlarining biror-bir topilmasi;

uglevodorodlar qatlami — uglevodorodlarning alohida va yakka holdagi tabiiy (suyuq yoki gaz holatidagi) uyumlarini oʻz ichiga olgan, oʻtkazmaydigan jinslar va (yoki) suv toʻsiqlari bilan chegaralangan hamda yagona tabiiy bosim tizimi xususiyatiga ega boʻlgan gʻovak va oʻtkazuvchan geologik hosila;

uglevodorodlarni baholash — uglevodorodlar topilganidan keyin uglevodorodlarning potensial qatlamidan chiqarib olinayotgan uglevodorodlar zaxiralarining miqdori va sifatini, shuningdek uglevodorodlarning potensial qatlami uglevodorodlar koni boʻla olishi mumkinligini yoki mumkin emasligini aniqlash uchun bitta yoki bir necha shunday potensial qatlamning oʻlchamini, koʻlamini hamda undan tijorat maqsadida foydalanish imkoniyatini aniqlash maqsadida uglevodorodlarni yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan geologik jihatdan oʻrganish doirasida amalga oshiriladigan barcha ishlar;

uglevodorodlarni birgalikda oʻzlashtirish — uglevodorodlarni qazib olishga doir turli ruxsatnomalarga taalluqli boʻlgan yer qaʼri uchastkalaridagi bitta neft-gaz koni chegaralarida joylashgan uglevodorodlarning bitta yoki bir necha qatlamiga nisbatan uglevodorodlarni qazib olishga oid birgalikdagi ishlarni bir necha yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan shartnoma asosida, shu jumladan tegishli konni oʻzlashtirish uchun umumiy infratuzilmadan foydalangan holda amalga oshirish;

uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari — biror-bir usuldan foydalanish vositasida yer qaʼrining muayyan uchastkasida uglevodorodlarni izlash chogʻida bajariladigan geologik, geokimyoviy va geofizik qidiruv ishlari: seysmik, gravimetrik, magnit, elektr, elektromagnit, geokimyoviy tadqiqotlar, shu jumladan uch yuz metr chuqurlikka qadar uncha chuqur boʻlmagan burgʻilash ishlari;

uglevodorodlarni qazib olish ishlari — neft va gaz konini yoki uglevodorodlar qatlamini oʻzlashtirish, uglevodorodlarni qazib olish, chiqarib olish, transportda tashish, tayyorlash va ajratish yoxud neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini qurish, oʻrnatish, ishlatish yoki unga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq har qanday ishlar;

foydali komponent — foydali qazilmaning tijoratda foydalanish maqsadida qazib olish texnologik jihatdan mumkin boʻlgan va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan tarkibiy qismi;

foydali qazilmalar — yer qaʼridagi kelib chiqishi noorganik va organik boʻlgan qattiq, suyuq yoki gazsimon holatdagi tabiiy mineral hosilalar, shu jumladan sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari, shoʻr koʻllarning tuz eritmalari;

foydali qazilmalar koni — miqdori va sifati jihatidan oʻzlashtirish obyekti boʻlishi mumkin boʻlgan, tarkibida foydali qazilmalar mavjud yer qaʼri uchastkasi;

foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish — yer qaʼri uchastkalaridan, shu jumladan sochma oltin konlari uchastkalaridan tadbirkorlik tavakkalchiligi asosida qimmatbaho metallarni va qimmatbaho toshlarni nosanoat usulida qazib olish;

foydali qazilmalarni qazib olish — foydali qazilmalarni yer qaʼridan yuzaga chiqarib olish bilan bogʻliq ishlar majmui;

ekologik ekspertiza — rejalashtirilayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyatining va boshqa faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilash hamda ekologik ekspertiza obyektini roʻyobga chiqarishga yoʻl qoʻyilishi mumkinligini aniqlash;

elektron auksion — elektron savdolarni auksion shaklida oʻtkazish usuli boʻlib, bunda yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqi Internet jahon axborot tarmogʻidagi ixtisoslashgan elektron savdo maydonchasida onlayn rejimda, auksiondan teng foydalanish asosida amalga oshiriladi;

qattiq holdagi foydali qazilmalar — yer osti qatlamlarida yoki yer yuzasida qattiq shaklda joylashgan tabiiy mineral hosilalar, organik moddalar va ularning aralashmalari, rudali va noruda foydali qazilmalar;

qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlari — noruda foydali qazilmalardan farq qiluvchi qattiq holdagi foydali qazilmalar.

Yer osti boyliklariga egalik qilish va ularni tasarruf etishning, shuningdek yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik va yer qaʼridan foydalanish shartlarining barqarorligi;

yer qaʼridan oqilona foydalanish;

ekologik xavfsizlikni taʼminlash;

axborotning ochiqligi va shaffofligi;

adolatlilik va raqobatbardoshlik;

yer qaʼridan foydalanuvchilarning insofliligi.

Yer qaʼridan foydalanish shartlarining qonuniyligi va barqarorligi ushbu faoliyatni Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirish orqali taʼminlanadi.

Yer qaʼridan oqilona foydalanishga xalqning va investorlarning manfaatlarini koʻzlab barqaror iqtisodiy taraqqiyotni taʼminlash maqsadida yer qaʼridan foydalanish huquqini berish orqali erishiladi.

Ekologik xavfsizlik talablarini taʼminlash yer qaʼridan ekologik xavfsiz usullar orqali foydalanish hamda yer qaʼrini ifloslantirishning oldini olish va atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlarni qoʻllash hisobidan amalga oshiriladi.

Axborotning ochiqligi va shaffofligi qonunchilikka muvofiq yer qaʼridan foydalanishdagi axborot erkinligini anglatadi.

Adolatlilik va raqobatbardoshlikka yer qaʼridan foydalanuvchilarga, shu jumladan chet el investorlariga teng va kamsitilmaydigan munosabatni taʼminlash hamda monopoliyaning va bozorga taʼsir oʻtkazishni suiisteʼmol qilishning oldini olish orqali erishiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilarning insofliligi yer qaʼridan foydalanish faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish jarayonida yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan ularga berilgan huquqlarni amalga oshirishda va ushbu Qonunda nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarishda yer qaʼridan foydalanuvchilarning halolligi hisobidan taʼminlanadi.

Foydali qazilmalar iqtisodiy ahamiyatiga va yer qaʼri uchastkalarini foydalanishga berish shartlariga koʻra, ushbu Qonunga muvofiq asosiy va noruda foydali qazilmalarga boʻlinadi.

Foydali qazilmalarning asosiy turlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) rudali foydali qazilmalar — tarkibida metallar mavjud boʻlgan foydali qazilmalar. Ular jumlasiga aluminiy, surma, margimush, berilliy, vismut, bor, kadmiy, seziy, selestin, xrom, kinovar, kobalt, mis, galenit, galliy, germaniy, oltin, gafniy, ilmenit, indiy, temir, temir oksidi, qoʻrgʻoshin, litiy, magniy, marganets, simob, molibden, nikel, niobiy, platina guruhidagi metallar, piritlar, radiy, noyob yer elementlari (lantanoidlar va aktinoidlar), reniy, rubidiy, skandiy, selen, kumush, stronsiy, tantal, tellur, talliy, toriy, qalay, titan, volfram va uning rudalari, vanadiy, vulfenit, ittriy, rux hamda sirkon kiradi. Rudali foydali qazilmalar suvda erigan rudali foydali qazilmalarni oʻz ichiga oladi;

b) radioaktiv foydali qazilmalar — tarkibida radioaktiv izotoplar mavjud boʻlgan minerallar. Ular uranni, toriyni va boshqa radioaktiv minerallarni oʻz ichiga oladi, bundan radiy va kaliy mustasno;

v) energetik foydali qazilmalar — uglevodorodlardan farq qiladigan, energiyani hosil qilishda foydalaniladigan foydali qazilmalar. Ular jumlasiga koʻmirning barcha turlari, shu jumladan toshkoʻmir va kul rang koʻmir, antratsit, torf va radioaktiv minerallar kiradi;

g) uglevodorodlar — odatda energiya ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan, suyuq yoki gazsimon holatda boʻladigan foydali qazilmalarning uglevodorod birikmalari. Ular jumlasiga xom neft, tabiiy gaz, eritilgan gaz, gaz kondensatlari, yonuvchi slanetslar va slanetsli neft hamda ular bilan bogʻliq komponentlar, noanʼanaviy uglevodorodlar, shuningdek neft mahsulotlari va tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlari kiradi.

Tarkibida metallar mavjud boʻlmagan minerallar noruda foydali qazilmalardir. Noruda foydali qazilmalar jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) kon-kimyo xom ashyosi — mineral pigmentlar, mineral tuzlar (inson isteʼmol qilishi uchun foydalaniladigan), kaliy tuzi, natriy sulfat, karbonatli togʻ jinslari (ohaktosh, dolomitlar), mineral oʻgʻitlar (glaukonitlar, fosforitlar va boshqalar), shuningdek boshqa kon-kimyo xom ashyosi;

b) kon-ruda xom ashyosi — eruvchan shpat, dala shpati xom ashyosi, kvars va kvarsit, tabiiy grafit, shisha xom ashyosi, kvars qum, brusit marmar, talk va talk toshi, talkli magnezit, vollastonit, asbest, barit, vermikulit, qoliplash xom ashyosi, felzit, serpentinit va boshqa kon-ruda xomashyosi;

v) qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar — har qanday ishlov berilmagan, sochilgan holdagi, ora-sira joylashgan toshlar (olmos, zumrad, berill, opal, rubin, sapfir, feruza, xrizoberill, shpinel, topaz, turmalin, sirkon, obsidian, peridot, oytosh, xrizopraz, ametist, kvars, yoqut, soizit, kordiyerit, skapolit va boshqa xomashyo);

g) qurilish materiallari va toʻldirgichlar — odatda qurilish sanoatida shagʻal yoki blokli tosh sifatida foydalaniladigan foydali qazilmalar va ular bilan bogʻliq materiallar (gil, qum, shagʻal, ohaktosh va boshqa magmatik jinslar, loy, mergel, gips, boʻr, andezit, tuf, kristalli slanets, gilli slanets, tom yopishda ishlatiladigan slanets, qumtosh, kvars, toʻldirgichlar va qurilish toshi, serpentin, peridotit, dunit, diorit, diabaz, bazalt, gabbro, siyenit, gneys, kvarsit va boshqa xom ashyo).

Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar yuqori qimmatli minerallar jumlasiga kiradi. Ular oltin va qimmatbaho toshlar kabi qimmatbaho metall minerallarni oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining qarorlari bilan foydali qazilmalar roʻyxati hali foydalanilmagan moddalar bilan toʻldirilishi mumkin.

Sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari ichimlik va mineral ichimlik suv sifatida yaroqsiz boʻlgan va balneologik maqsadlarda foydalanilishi mumkin boʻlmagan, biroq sanoat maqsadlarida foydalanilishi mumkin boʻlgan tabiiy yer osti suvlaridan iboratdir. Suvning tarkibidagi minerallarga qarab minerallar asosiy va noruda minerallarga tasniflanadi.

Yer qaʼri va yer qaʼrida tabiiy yoʻl bilan joylashgan barcha foydali qazilmalar Oʻzbekiston Respublikasining davlat mulki boʻlib, undan oqilona foydalanish lozim va u davlat tomonidan muhofaza qilinadi. Ushbu mulk huquqi har qanday shaxsning yerga va suvga boʻlgan biror-bir huquqiga yoki mulkchiligiga qaramay qoʻllaniladi.

Davlat yer qaʼrini ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslar, shartlar va chegaralarda foydalanishga beradi.

Yer qaʼri uchastkalari oldi-sotdi, hadya, meros qilib qoldirish, omonat, garov predmeti boʻlishi yoki har qanday boshqacha shaklda oʻzga shaxsga oʻtkazilishi mumkin emas.

Davlat ushbu Qonunning hamda qonunchilik hujjatlarining qoidalari va shartlariga muvofiq yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga doir, shu jumladan foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini, geologik jihatdan oʻrganishni, qazib olishni (qayta ishlashni) amalga oshirishga doir ruxsatnomalar berish huquqiga ega.

Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomaga boʻlgan mulk huquqi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa shaxsga oʻtkazilishi, shu jumladan sotish, garov yoki boshqacha taʼminot orqali boshqa shaxsga oʻtkazilishi mumkin.

Qonunchilikda belgilangan tartibda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga ega boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslarga tegishlidir.

Qonunga xilof ravishda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi Oʻzbekiston Respublikasiga tegishlidir.

Ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

Yer qaʼri uchastkasining chegarasida joylashgan texnogen mineral hosilalar mazkur uchastkaga tegishlidir.

Yer qaʼridan foydalanuvchining foydalanishida boʻlgan yer qaʼri uchastkasida mazkur foydalanuvchining faoliyati natijasida yuzaga kelgan texnogen mineral hosilalarga boʻlgan mulk huquqi yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqining amal qilish muddatida ushbu foydalanuvchida saqlanib qoladi. Texnogen mineral hosilalarning mulkdorlari boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunga muvofiq ularga egalik qilishga, ulardan foydalanishga va ularni tasarruf etishga, shu jumladan uchinchi shaxslarga berishga haqli.

Yer qaʼri uchastkasida u bilan bogʻliq ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaganidan keyin qolgan texnogen mineral hosilalar davlat mulki hisoblanadi va ular davlat yer qaʼri fondi tarkibiga kiritiladi.

Ochiq maydonlarda texnogen mineral hosilalarni joylashtirishga ushbu Qonun qoidalariga muvofiq ruxsat berilishi mumkin.

Texnogen mineral hosilalarning berilishi yer qaʼridan foydalanuvchining yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha amaldagi majburiyatlariga taʼsir etmaydi.

Davlat yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida quyidagi vazifalarni bajaradi:

1) konchilik tarmogʻiga investitsiyalar kiritilishiga koʻmaklashish va ularni tartibga solish, yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishni tashkil etish, foydali qazilmalarni qazib olishni, yer qaʼrining boshqa obyektlarini oʻzlashtirishni va yer qaʼridan foydalanishni tartibga solish;

2) foydali qazilmalarni oʻzlashtirish va tasarruf qilishda qonuniylikni, ochiqlik va shaffoflikni, xolislikni hamda ekologik xavfsizlikni taʼminlash, yer qaʼridan foydalanishni monitoring qilish va maʼlumotlarni muntazam ravishda eʼlon qilish, shuningdek investitsiya loyihalari doirasida ijtimoiy himoyani amalga oshirish;

3) berilgan ruxsatnomalar doirasida yer qaʼridan foydalanish shartlari bajarilishini taʼminlash, yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida davlat nazoratini amalga oshirish, shuningdek qonunchilikka zid boʻlgan harakatlarga yoʻl quymaslik choralarini koʻrish.

Yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiruvchi organlar quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi “Yer qaʼridan foydalanish markazi” davlat muassasasi;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

yer qaʼrini davlat mulki obyekti sifatida boshqarishni amalga oshiradi, milliy xavfsizlikni, aholi xavfsizligini, uning hayoti va sogʻligʻi saqlanishini, shuningdek atrof-muhitning muhofaza qilinishini taʼminlash maqsadida, yer qaʼridan foydalanishga doir cheklovlar va taqiqlarni belgilaydi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga hamda qayta toʻldirishga oid uzoq muddatli va oʻrta muddatli davlat dasturlarini tasdiqlaydi hamda ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yer qaʼri uchastkalarini foydalanishga berish hamda yer qaʼri holatining davlat monitoringini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

yer qaʼrining davlat fondi kadastrini yuritish tartibini belgilaydi;

foydali qazilmalar konlarini oʻzlashtirish va mineral xomashyoni qayta ishlashda Yer qaʼrini muhofaza qilishning yagona qoidalarini tasdiqlaydi;

yer qaʼrining geologik jihatdan oʻrganilishi, undan foydalanilishi va uning muhofaza qilinishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

qimmatbaho metallarni va qimmatbaho toshlarni oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi;

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tarkibini tasdiqlaydi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga va qayta toʻldirishga oid davlat dasturlari doirasida amalga oshirilgan, sanoat ahamiyatiga molik boʻlgan foydali qazilmalarning yangi konlarini ochganlik yoki ilgari maʼlum boʻlgan konlarni (konlar uchastkalarini) tubdan qayta baholaganlik uchun pulli mukofotlar miqdorlarini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi:

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar sohasida, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan atrof-muhitni muhofaza qilishda yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

boshqa vazirliklar va davlat idoralari bilan yer qaʼridan foydalanish sohasida, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar boʻyicha hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan atrof muhitni muhofaza qilish yuzasidan sektorning rivojlanishini muvofiqlashtiradi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga va uni toʻldirishga oid har yilgi davlat dasturlarini shakllantiradi hamda amalga oshiradi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish hamda uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratining yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish normativlari va talablariga rioya etilishiga, mineral xomashyoni qazib olish va qayta ishlashning oqilona usullarini qoʻllashga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar yuzasidan kelishuvga koʻra foydali qazilmalar zaxiralari hisobga olinishini taʼminlashga taalluqli qismini tashkil etadi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yoʻriqnomalarni hamda uslubiy qoʻllanmalarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining ishini tashkil etadi;

foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish tartibini tasdiqlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi:

yoqilgʻi-energetika tarmogʻida Oʻzbekiston Respublikasining energetika xavfsizligini taʼminlashga, iqtisodiyot tarmoqlarini va mamlakat aholisini yoqilgʻi-energetika resurslari bilan barqaror taʼminlashga qaratilgan yagona davlat siyosatini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

uglevodorodlarning qazib olinishi, qayta ishlanishi, transportda tashilishi, taqsimlanishi hamda ulardan foydalanilishi davlat tomonidan tartibga solinishini amalga oshiradi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarining uglevodorodlarga oid qismini ishlab chiqishda ishtirok etadi va ularni kelishadi;

uglevodorodlarning resurs bazasini rivojlantirishga va qayta toʻldirishga oid davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi:

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yagona davlat siyosatining ekologik masalalarga oid qismini amalga oshirishda ishtirok etadi;

yer qaʼridan foydalanish sohasidagi loyihalarni davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazadi va xulosalar beradi;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar berilishini, ularni berish rad etilishini, ularning qaytarib olinishini, amal qilishi uzaytirilishini, toʻxtatib turilishini yoki tugatilishini amalga oshiradi;

yer qaʼrini muhofaza qilishga doir dasturlar va loyihalarni amalga oshirish yuzasidan takliflar kiritadi;

yer qaʼridan foydalanish faoliyatiga taalluqli boʻlgan atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlari talablariga muvofiq ishlab chiqadi;

yer qaʼrining davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi, yer qaʼrini muhofaza qilishga oid ekologik talablarni buzgan holda bajarilayotgan yer qaʼridan foydalanishga doir ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq choralar koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi:

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilishda sanoat xavfsizligi taʼminlanishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

yer qaʼridan foydalanuvchilar uchastkalarining inspeksiyasini oʻtkazadi;

jarima sanksiyalarini solish, yer qaʼridan foydalanish sohasidagi ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilikka muvofiq choralar koʻradi;

sanoat xavfsizligini taʼminlash bilan bogʻliq boʻlgan yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilik va yer qaʼridan foydalanishni texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilish bilan bogʻliq loyihalarning sanoat xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etilishiga oid qismini muvofiqlashtiradi;

sanoat xavfsizligi talablarini buzgan holda amalga oshirilayotgan yer qaʼridan foydalanishga doir ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq choralar koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi “Yer qaʼridan foydalanish markazi” davlat muassasasi (bundan buyon matnda Yer qaʼridan foydalanish markazi deb yuritiladi):

yer qaʼri davlat fondining, foydali qazilmalarning zaxiralari boʻyicha davlat balansini, yer qaʼri kadastr tizimining, shu jumladan qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilari kadastrining hamda uglevodorodlar kadastrining hisobini yuritadi va ularni boshqarishni amalga oshiradi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga oid loyiha-smeta hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazadi;

kadastr kvadratlarining axborot bazasini yuritadi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berilishini, ularni berish rad etilishini, amal qilishi uzaytirilishini, toʻxtatib turilishini yoki tugatilishini amalga oshiradi;

ruxsatnoma berishga doir arizani va ruxsatnomani berish jarayonlarini ishlab chiqadi hamda joriy etadi;

ushbu Qonunga muvofiq ruxsatnomalar berishning qoʻshimcha usullari uchun kadastr kvadratlarini zaxira qiladi;

ochiq kvadratlar boʻlmagan kadastr kvadratlarini belgilaydi;

foydali qazilmalar zaxiralari toʻgʻrisidagi hisobotlarning hisobini yuritadi;

yer qaʼridan foydalanuvchilardan hisobotlarni qabul qiladi va ularning davlat nazoratining tegishli organlariga taqdim etilishini muvofiqlashtiradi;

foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish va hisobga olish tartibini belgilaydi;

Yer qaʼrining davlat fondi hisobini yuritadi va uni boshqaradi;

yer qaʼri kadastr tizimini, shu jumladan qattiq foydali qazilmalar konlari kadastrini hamda uglevodorodlar kadastri hisobini yuritadi va ularni boshqaradi;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa foydalanuvchilar bilan hamkorlik qilish uchun yer qaʼri uchastkalari toʻgʻrisidagi kadastr axborotini oʻz ichiga olgan elektron xaritani ishlab chiqadi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

tegishli hududda mineral xomashyo bazasini rivojlantirish va qayta toʻldirishga hamda yer qaʼrini muhofaza qilishga oid davlat dasturlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Yer qaʼrining kadastr tizimi yer qaʼri davlat fondining kadastridan hamda birlamchi geologik axborot reyestridan iborat.

Yer qaʼrining kadastr tizimini yaratish hamda uning barqaror ishlab turishini taʼminlash Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yer qaʼridan foydalanuvchilarning maʼlumotlari asosida amalga oshiriladi.

Yer qaʼri kadastr tizimining tarkibi, mazmuni, talablari, undan foydalanish shartlari qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Yer qaʼrining kadastr tizimini yuritish bilan bogʻliq ishlar mineral xomashyo bazasini rivojlantirish va uni toʻldirishning har yilgi davlat dasturlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan moliyalashtiriladi.

Kadastr setkasi kadastr kvadratlaridan iborat boʻladi. Har bir kadastr kvadrati toʻliq graduslar va daqiqalarga hamda zarur boʻlganda oʻn karrali soniyalarga toʻgʻri kelishi kerak boʻlgan oʻnta oltmishtalik soniyani tashkil etadigan ikki parallel va ikki meridian oʻrtasida yuzasining asosi joylashgan noaniq chuqurlikdagi yer qaʼri uchastkasidan iboratdir.

Kadastr kvadrati ajralmas boʻlishi kerak, bundan milliy hudud chegaralari bilan ajratilgan kadastr kvadratlari hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq aynan bitta kadastr kvadratiga doir ikki ruxsatnoma mavjud boʻlgan hollar mustasno.

Ushbu Qonun maqsadlari uchun yer qaʼri uchastkasi makon chegaralarining oʻlchovlari koordinatalar boʻyicha Jahon geodeziya tizimiga (WGS-84) bogʻlanadi, chuqurliklar mutlaq chuqurliklar belgilari bilan koʻrsatiladi.

Yer qaʼri uchastkasining ustki makon chegarasi tuproq qatlamidan pastda, ushbu qatlam mavjud boʻlmaganda esa yer yuzasidan yoki suv havzalari, suv oqimlari tubidan pastda joylashadi. Yer qaʼri uchastkasining pastki makon chegarasi geologik jihatdan oʻrganish va oʻzlashtirish uchun qulay boʻlgan chuqurliklarda joylashadi. Ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, yer qaʼri uchastkasining ustki va pastki makon chegaralari har xil chuqurlikda joylashishi mumkin.

Ruxsatnoma har doim umumiy nuqtaga ega boʻlgan uchastkalar hech boʻlmaganda tomonlaridan birining butun uzunligi boʻyicha birlashgan tarzdagi yonma-yon kadastr kvadratlarining muayyan miqdoriga nisbatan beriladi yoki uzaytiriladi, bundan ushbu Qonunning 169-moddasida nazarda tutilgan oʻtuvchi qoidalarda koʻrsatilganidan oshib ketish hollari mustasno.

Ruxsatnomalar doirasida yer qaʼri uchastkasi perimetrlari yer yuzasi bir yoki bir necha kvadratlar orqali hosil boʻladigan tarzda perimetrning biror-bir choʻqqisidan biriga muvofiq boʻlgan parallel bilan meridian kesishadigan joyni tayanch nuqta sifatida qabul qilgan holda, geografik koordinatalar yordamida soʻrab olinishi hamda belgilanishi kerak.

Yer qaʼrining davlat fondi Oʻzbekiston Respublikasining yer qaʼrida joylashgan foydali qazilma resurslarining potensial qimmati toʻgʻrisidagi axborot davlat tomonidan saqlanadigan joydir. U foydalanilayotgan va foydalanilmayotgan yer qaʼri uchastkalari toʻgʻrisidagi, shuningdek texnogen mineral hosilalar haqidagi maʼlumotlardan iborat boʻladi.

Yer qaʼrining foydalanilayotgan uchastkalari belgilangan maqsadidan qatʼi nazar, ruxsatnoma berilgan uchastkalarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼrining davlat fondini hisobga olish Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

1) yer qaʼrining davlat fondi kadastrini yuritish;

2) yer qaʼri holatining davlat monitoringini amalga oshirish;

3) yer qaʼrining davlat fondiga taalluqli boʻlgan geologik axborotni yigʻish, saqlash, tizimlashtirish, umumlashtirish va tahlil qilish.

Yer qaʼri va uning obyektlari toʻgʻrisidagi geologik, gidrogeologik, geofizik, geokimyoviy hamda boshqa axborot Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yagona tizim boʻyicha qabul qilinadi, ishlov beriladi, saqlanadi va foydalaniladi.

Yer qaʼri va uning obyektlari toʻgʻrisidagi axborot yer qaʼri davlat fondi kadastrining, yer qaʼri holati davlat monitoringining, foydali qazilmalar zaxiralari davlat balansining materiallarida, shuningdek xaritalash, yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi davlat hisobi hamda statistika hisoboti materiallarida qayd etiladi. Materiallar bir-biriga toʻgʻri kelishi hamda yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yagona axborot tizimining asosini tashkil etishi kerak.

Yer qaʼrining davlat fondiga kiritilishi lozim boʻlgan axborotning turi va mazmuni qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi.

Yer qaʼrining davlat fondi kadastri Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yuritiladi va yangilanib boriladi hamda quyidagilardan iborat boʻladi:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarining va belgilarining kadastri;

2) uglevodorodlar kadastri;

3) yer qaʼri makonining kadastri;

4) qattiq holdagi foydali qazilmalarga, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri;

5) texnogen mineral hosilalar kadastri;

Qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilarining kadastri har bir qattiq holdagi foydali qazilmalar koni hamda belgisi boʻyicha ham asosiy foydali qazilmalarning, ham ular bilan birga joylashgan foydali qazilmalarning miqdori va sifati, foydali komponentlar, qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarini yoki yer qaʼri uchastkalarini oʻzlashtirishning kon-ruda, texnologik, gidrogeologik, ekologik hamda boshqa shartlari toʻgʻrisidagi, shuningdek qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarining geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi haqidagi barcha mavjud axborotni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilarining kadastri qarovsiz qolgan, ishlatilayotgan va yopiq konlar yoki qazib olish uchastkalari toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, oʻlchami, iqtisodiy va ishlab chiqarishga oid maʼlumotlar, maxsus ruxsatnomalar, foydalanishga doir rejalar, har yilgi hisobotlar kabi axborotni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar kadastri neft-gaz operatsiyalarining oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq holda alohida kadastr tarzida yuritiladi va quyidagilardan iborat boʻladi:

1) uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastridan;

2) uglevodorodlar konlari boʻyicha ruxsatnomalar kadastridan;

3) uglevodorodlar quduqlarining kadastridan.

Uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastri har bir uglevodorodlar koni boʻyicha asosiy foydali qazilmalarning hamda boshqa foydali qazilmalarning va ular bilan birga joylashgan foydali qazilmalarning miqdori hamda sifati, uglevodorodlar konlarini yoki yer qaʼri uchastkalarini oʻzlashtirishning kon-ruda, texnologik, gidrogeologik, ekologik hamda boshqa shartlari, shuningdek har bir uglevodorodlar konining geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi toʻgʻrisidagi barcha mavjud axborotni oʻz ichiga oladi. Uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastri qazib olish uchastkalari toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, miqdori haqidagi, iqtisodiy va ishlab chiqarishga oid maʼlumotlar, maʼqullash, foydalanishga doir rejalarni, har yilgi hisobotlar kabi axborotni hamda boshqa tegishli axborotni, shuningdek qarovsiz qolgan, ishlatilayotgan va yopiq (konservatsiya qilingan) quduqlarning koordinatalarini oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar konlari boʻyicha ruxsatnomalar kadastri qattiq holdagi foydali qazilmalar, uglevodorodlar, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastrining tarkibiy qismi sifatida amaldagi, amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan rekognossirovka qilish ishlariga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, toʻlangan yigʻimlar va toʻlovlar kabi maʼlumotlarni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar quduqlarining kadastri uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish chogʻida burgʻilangan barcha quduqlar, shu jumladan utilizatsiya qilingan quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Uglevodorodlar quduqlarining kadastri geotexnik va ekologik jihatdan baholash uchun quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olmaydi. Mazkur kadastr uglevodorodlarning makondagi joylashgan yeri, chuqurligi, burgʻilash obyekti, geologik-geofizik karotaj, oʻtkazilgan kolonnaning qoldiqlari, olingan namunalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va quduq haqidagi boshqa tegishli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼri makonining kadastri yer qaʼri makonining hisobga olinadigan har bir birligi, ularning koordinatalari, hajmi va shakli (konfiguratsiyasi), ishlab chiqarish, xoʻjalik obyektlarini hamda boshqa obyektlar va moddalarni joylashtirish, texnologik va boshqa jarayonlarni amalga oshirish imkoniyati, vaqt oʻzgarishi bilan dastlabki shaklni hamda hajmni saqlash qobiliyati, foydalanishning ekologik, geologik, konchilik-texnik, gidrogeologik va boshqa shartlari, geologik-iqtisodiy jihatdan baholash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarga, uglevodorodlarga, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri amaldagi, amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlariga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar, saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar, radiatsiyaviy xavfsizlik sohasidagi biror-bir ruxsatnoma, oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomalar, kolleksiya materiallarini toʻplashga doir ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, toʻlangan yigʻimlar va toʻlovlar kabi maʼlumotlarni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarga, uglevodorodlarga, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri barcha berilgan ruxsatnomalar boʻyicha maʼlumotlarni, shu jumladan quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

1) har bir ruxsatnoma toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: roʻyxatga olish raqami va berilgan sana; yer qaʼridan foydalanuvchining nomi; ruxsatnoma berilgan foydali qazilmalar koni; ruxsatnomaning turi va uning joriy maqomi; ruxsatnoma berish uchun biror-bir asos; ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlari; ruxsatnomaning amal qilish muddati; tuzatishlar, huquqdan voz kechish, ruxsatnomaning amal qilishini tugatish yoki uni chaqirib olish;

2) har bir yer qaʼridan foydalanuvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: uning nomi va manzili; uning ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida tegishli toʻlovlar toʻlanganligi toʻgʻrisidagi tasdigʻi, shu jumladan biror-bir toʻlanmagan soliqlar haqidagi axborot; yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan hisobotlar va biror-bir boshqa hisobot; uning sugʻurta polislari; ruxsatnoma doirasida oʻzi sodir etgan biror-bir qoidabuzarlikka nisbatan vakolatli organning qarori;

3) har bir ruxsatnomada koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasi va kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi toʻgʻrisidagi makonga oid axborotni, shu jumladan: uning atrofi, transport jihatdan qulayligi, yer qaʼri uchastkasidagi mavjud inshootlar va infratuzilma, shuningdek ushbu Qonunning 34-moddasiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan yer qaʼri uchastkalari;

4) uglevodorodlar boʻyicha: biror-bir ishlatilayotgan yoki tugatilgan quduqlarning turlari, shu jumladan utilizatsiya qilingan quduqlar hamda burgʻilash qorishmalarini, kukunni, qatlamning gidravlik uzilish suyuqligini yoki qatlam suvini saqlash uchun chuqurchalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan konchilik sanoati suyuqliklari va chiqindilarining makondagi joylashgan yeri, egallagan hajmi (maydoni), miqdori va sifati haqidagi mavjud axborotni, foydali qazilmalar toʻgʻrisidagi axborotni hamda suyuq chiqindilarni takroran nasos bilan haydash uchun togʻ jinslarining geologik qalinligi haqidagi axborotni;

5) Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoki boshqa davlat nazorati organlari tomonidan ruxsatnomalarga nisbatan tayyorlangan hisobotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: ruxsatnomaning maqomi, yer qaʼridan foydalanish uchastkasida yerdan foydalanish toʻgʻrisidagi va foydalanish boʻyicha tasdiqlangan rejalarning hamda ishlar dasturlarining bajarilish darajasi haqidagi hisobotlar; mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi toʻgʻrisidagi hisobotlar; atrof-muhitni muhofaza qilish, chiqindilarni monitoring qilish va boshqarish haqidagi hisobotlar;

6) qarovsiz qolgan yer ostidagi va yer yuzasidagi kon qazishmalari, kavaklar va yer osti omborlari, togʻ-kon ishlari sababli yuzaga kelgan yoriqlari boʻlgan maydonchadagi, hududlardagi inshootlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.

Texnogen mineral hosilalar kadastri foydali qazilmalarni qazib olish yoki qayta ishlash natijasida hosil boʻlgan hamda yer qaʼrining ishlab boʻlingan makonlarida yoki Yer yuzasida (karyerlarda, yer osti boʻshliqlarida, togʻ jinslari uyumlarida, qoldiqlarni saqlash joylarida va boshqa joylarda) joylashgan mineral xomashyoning har bir yirik toʻplanishi boʻyicha tuziladi.

Texnogen mineral hosilalar kadastri foydali qazilmalarning makondagi joylashgan yeri, egallagan hajmi (maydoni), miqdori va sifati, ularning tarkibidagi foydali komponentlar hamda taqsimlanishi va konsentratsiyasi xususiyati, geologik jihatdan oʻrganish jarayonida olingan maʼlumotlarning oʻrganilganligi va ishonchliligi darajasi, texnogen mineral hosilalarning konchilik-texnologik, gidrogeologik va geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi, boshqa tavsiflari hamda koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi mavjud axborotni oʻz ichiga oladi.

Quduqlar kadastri foydali qazilmalar konlarini, shu jumladan texnogen hosilalarni, yer osti suvlarini, yer qaʼri makonlarini va geotermal energiyani geologik jihatdan oʻrganish uchun burgʻilangan barcha quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Quduqlar kadastri geotexnik va ekologik jihatdan baholash, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish hamda qazib olish uchun quduqlar haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olmaydi. Mazkur kadastr burgʻilash obyektining makondagi joylashgan yeri, chuqurligi, geologik va geofizik karotaj, oʻtkazilgan kolonna qoldiqlari, olingan namunalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va quduq haqidagi boshqa tegishli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼrining davlat fondi kadastri yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish va yer qaʼri holatining davlat monitoringi natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning kelib tushishi hisobidan, shuningdek yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq taqdim etiladigan hisobotlar va oʻzga maʼlumotlar asosida shakllantiriladi.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish chogʻida olingan birlamchi geologik axborotning yagona hisobini yuritish va uni lozim darajada saqlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan birlamchi geologik axborot reyestri yuritiladi.

Birlamchi geologik axborot reyestri yer qaʼri davlat fondining boshqa tizimlari bilan oʻzaro bogʻlanadigan, yer qaʼri toʻgʻrisidagi birlamchi geologik axborotni toʻplash, hisobga olish, tizimlashtirish va saqlash yoʻli bilan tashkil etiladigan maxsus axborot-qidiruv tizimidan iboratdir.

Birlamchi geologik axborot reyestri yer qaʼri toʻgʻrisidagi geologik axborotning egalari tomonidan taqdim etiladigan axborotga asosan yuritiladi.

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi birlamchi geologik axborot reyestrida tabiiy va sunʼiy tashuvchilardagi geologik axborot hisobga olinadi.

Geologik axborotning tabiiy tashuvchilarini saqlash Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan hududlarda tashkil etilgan davlat ixtisoslashtirilgan saqlash joylarida amalga oshiriladi.

Birlamchi geologik axborot reyestriga kiritiladigan geologik axborotning tarkibi, uni avtomatlashtirish, yozuvlarni kiritish shakli, ushbu axborotni saqlash va undan foydalanish imkoniyatini taʼminlash, shuningdek birlamchi geologik axborotning tabiiy tashuvchilarini davlat ixtisoslashtirilgan saqlash joylariga taqdim etish, ularga ishlov berish, ularni tavsiflash hamda saqlash Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan belgilanadigan talablarga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼrining va uning uchastkalarining, foydali qazilmalar konlari hamda belgilarining moddiy tarkibi, geologik tuzilishi va tarixi, geologik, geokimyoviy, geofizik, gidrogeologik, geomorfologik hamda tektonik xususiyatlari toʻgʻrisidagi har qanday tashuvchida qayd etilgan va identifikatsiya qilish imkonini beradigan rekvizitlarga ega boʻlgan maʼlumotlar geologik axborotdir.

Geologik axborotni tashuvchilar landshaft, togʻ jinslarining namunalari kabi tabiiy tashuvchilarga, (foydali qazilmalar, karbonat angidrid gazlari, merkaptanlar, suvlar namunalari, togʻ jinslari va minerallar namunalari, burgʻilangan quduqlar kernlari, tosh materiallarining namunalari hamda kolleksiyalari, shliflar, anshliflar, mineral eritmalar va kukunlar) hamda sunʼiy tashuvchilarga (dala kuzatuvlari, namunalar olish, namunalarning tahlillari, geofizik kuzatuvlarni roʻyxatga olish jurnallari, geologik hisobotlar, birlamchi dala maʼlumotlarining qogʻozdagi va elektron tashuvchilar) boʻlinadi.

Agar geologik axborot budjet mablagʻlari hisobidan olingan yoki ushbu Qonunga muvofiq davlat mulkiga topshirilgan boʻlsa, u davlat mulkida boʻladi. Yer qaʼridan foydalanuvchining mablagʻlari hisobidan olingan geologik axborot yer qaʼridan foydalanuvchining mulki boʻladi. Ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladigan geologik hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi xususiy geologik axborot davlatga muddatsiz egalik qilishga hamda foydalanishga beriladi.

Davlat mulkida boʻlgan geologik axborotni, shuningdek davlatning egaligida va foydalanishida boʻlgan axborotni hisobga olish, saqlash, tizimlashtirish, umumlashtirish hamda taqdim etish Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar oʻzi tomonidan olingan geologik axborotning hisobga olinishi va saqlanishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi vakillarining ushbu axborotdan oʻrganish yoki tekshirish uchun moneliksiz foydalanishi imkoniyatini, basharti qonunchilik hujjatlarida belgilangan maxfiylikka hamda boshqa oqilona cheklovlarga rioya etilsa, qonunchilikda belgilangan tartibda taʼminlashi shart.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi yer qaʼridan foydalanuvchidan hisobotlardagi tegishli geologik axborotni vazirlikka mulk qilib bepul topshirilishini talab qilishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar bir oydan kechiktirmay Yer qaʼridan foydalanish markazini — geologik axborotni tabiiy tashuvchilar kelgusida boshqa shaxslarga oʻtkazilishi yoki yoʻq qilinishi toʻgʻrisida hamda yer qaʼridan foydalanish tugatilguniga qadar — geologik axborotning mavjud tabiiy tashuvchilari boshqa shaxslarga oʻtkazilishi va sunʼiy tashuvchilar tiklanishi lozim boʻlmagan tarzda yoʻq qilinishi toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Geologik axborotni tabiiy tashuvchilarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish faqat tadqiqot oʻtkazish va tahlil qilish maqsadlarida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi geologik axborotni tabiiy tashuvchilarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqishga ruxsat berilishini quyidagi asoslarga koʻra rad etishga haqli:

1) ruxsat berishga doir ariza ushbu moddaning sakkizinchi qismida koʻrsatilgan maqsadlarga mos kelmasa;

2) olib chiqiladigan namunalarning hajmi taxmin qilinayotgan tadqiqotning xususiyatiga mos kelmasa.

Agar davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, sunʼiy tashuvchilardagi geologik axborotni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlarida nazarda tutilgan cheklovlar yer qaʼri makonlaridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanishni amalga oshiradigan yer qaʼridan foydalanuvchilarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish, qazib olish sohasidagi, shuningdek ularni qazib olish tugaganidan keyingi faoliyat toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar birlashtiriladigan, saqlanadigan, yuritiladigan va muntazam ravishda yangilab boriladigan maʼlumotlar bazasidan iborat.

Yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) potensial, amaldagi hamda toʻxtatib turilgan qattiq foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish uchastkalari, shuningdek minerallashtirish zonalari toʻgʻrisidagi geologik, gidrogeologik, geofizik, geokimyoviy va boshqa axborotni;

2) yer qaʼri davlat fondi materiallarida qayd etilgan yer qaʼri va u bilan bogʻliq inshootlar haqidagi axborotni;

3) yer qaʼridan foydalanishga doir amaldagi va ilgari berilgan barcha ruxsatnomalar uchun geografik maʼlumotlarni, geologik maʼlumotlarni hamda tegishli iqtisodiy maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan maʼlumotlarni va yer qaʼridan foydalanish boʻyicha boshqa huquqlarni;

4) yer qaʼri holatining davlat monitoringi, foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi kartografik materiallarni, davlat hisobini hamda davlat statistika hisobotini.

Ilgari olingan barcha maʼlumotlar ularning butligini taʼminlash maqsadida tarixiy maʼlumotlar boʻyicha maʼlumotlar bazasi boʻlimida hisobga olinishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining kartografik maʼlumotlari bilan birga yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi ushbu Qonunning 25-moddasida nazarda tutilgan geologik axborot tizimiga (bundan buyon matnda GAT deb yuritiladi) asosan geologik maʼlumotlar bazasi uchun asosni taʼminlaydi.

Interaktiv geologik portal yer qaʼridan foydalanish sohasidagi maʼlumotlardan yer qaʼri kadastr tizimi maʼlumotlar bazasining va GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasining axboroti asosida foydalanish imkonini beradi.

Yer qaʼri davlat fondi kadastrining maʼlumotlaridan foydalanish va ushbu maʼlumotlarni koʻz bilan koʻrishdan tashqari, GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasi maxfiy boʻlmagan mavjud maʼlumotlarni hamda foydali qazilmalarni qazib olishning mavjud boʻlgan va qarovsiz qolgan uchastkalari; ifloslangan uchastkalar; foydali qazilmalar belgilari va konlar zaxiralari; tuproqshunoslik, eroziya, geologiya, geokimyo, tektonika, geofizika, gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi; iqlim sharoitlari hamda, agar qoʻllaniladigan boʻlsa, geotermal energiya toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga oladi.

GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasi GAT portali, axborot tizimlari orqali toʻgʻridan-toʻgʻri yoki veb-saytlar orqali axborot almashishni amalga oshirish imkonini beradi.

Interaktiv geologik portal maʼlumotlari ushbu Qonunning qoidalariga muvofiq foydalanish uchun ochiqdir.

Yer qaʼridan foydalanish markazi ushbu Qonunga muvofiq jamoatchilikni asosiy axborotdan, shu jumladan kamida quyidagi axborotdan foydalanish imkoniyatini taʼminlaydi:

1) yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir berilgan ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish, uni boshqa shaxsga oʻtkazish, shuningdek ruxsatnomalarni qayta rasmiylashtirish, ularning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish va ularni bekor qilish haqidagi;

2) taʼminotning turini va summasini, amal qilish muddatini va taʼminotni bergan tashkilotning nomini oʻz ichiga olgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash toʻgʻrisidagi;

3) yer qaʼridan foydalanuvchi taqdim etilgan hisobotga binoan amalga oshirgan xarajatlarning yillar boʻyicha umumiy summasi haqidagi;

4) agar tovarlar, ishlar va xizmatlardagi mahalliy ulush miqdorini taʼminlash yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning tegishli shartlarida nazarda tutilgan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yer qaʼri uchastkasidan foydalanishga doir ishlarni amalga oshirish uchun avvalgi hisobot davrida olingan tovarlar, ishlar va xizmatlardagi mahalliy ulush miqdori toʻgʻrisidagi;

5) agar koʻrsatilgan xarajatlar tegishli ruxsatnomaning shartlariga koʻra majburiy boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan mahalliy kadrlarni oʻqitish va Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini moliyalashtirish, mahalliy aholini ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash uchun avvalgi hisobot davrlari boʻyicha amalga oshirilgan xarajatlarning umumiy summasi haqidagi.

Bunday axborot xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun nominal toʻlov evaziga taqdim etiladi.

Davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi mavjud geologik axborot ruxsatnomaning, shu jumladan biror-bir keyingi ruxsatnomaning amal qilishi saqlanadigan vaqtga qadar yer qaʼridan foydalanuvchining tijorat siri boʻlib qoladi hamda davlat organlari uning maxfiyligini himoya qilish boʻyicha choralar koʻrishi shart. Davlat konchilik kompaniyalaridan tashqari boshqa davlat organlarining talabiga koʻra, bunday axborot yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan, basharti davlat organlari ushbu axborotning maxfiyligini himoya qilish, shu jumladan davlat konchilik kompaniyalaridan ham himoya qilish boʻyicha choralar koʻrsa, oshkor qilinishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanish markazi davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi mavjud geologik axborotni eʼlon qilish yoki undan ochiq foydalanish imkoniyatini berish yoʻli bilan quyidagi hollarda oshkor etadi:

1) agar maʼlumotlar axborot mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish natijasida olingan boʻlsa;

2) yer qaʼri uchastkasidan foydalanishga doir ruxsatnomaning (shu jumladan qayta rasmiylashtirilgan ruxsatnomaning) amal qilish muddati tugaganidan keyin;

3) yer qaʼridan foydalanuvchining yozma roziligi mavjud boʻlganda.

Bunday axborot boshqa davlat organlarining talabiga koʻra, basharti axborotning maxfiyligini himoya qilish boʻyicha ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq choralar koʻrilsa, oshkor etilishi mumkin.

Davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi axborotni boshqacha usul bilan oshkor etish taqiqlanadi.

Yer qaʼridan foydalanish shartlari toʻgʻrisidagi majburiyatlarning mahalliy taʼminotga oid qismi bajarilishiga taalluqli boʻlgan, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tovarlarni, ishlarni va xizmatlarni xarid qilish rejalashtirilganligi va amalga oshirilayotganligi toʻgʻrisidagi, mahalliy kadrlarni oʻqitish xarajatlari haqidagi hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi ilmiy-tadqiqot ishlariga, shuningdek hududni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlantirishga doir xarajatlarning hajmlari toʻgʻrisidagi axborot maxfiy deb topilmaydi.

Yer qaʼri davlat fondi tarkibiga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi joylashuvining geologik tarkibi toʻgʻrisidagi yanada batafsil maʼlumotlardan auksionlar, tenderlar yoki ushbu Qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga asosan ruxsatnomalar berish uchun foydalanilishi mumkin.

Bunday axborot, basharti shunday maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan moliyalashtiriladigan geologik qidiruvlarga asoslangan boʻlsa yoki Oʻzbekiston Respublikasining mulkida boʻlsa va ularga ishlov berilayotgan boʻlsa hamda ular maxfiylikka nisbatan biror-bir majburiyatlarga tortilmasa, normativ-huquqiy hujjatda belgilanadigan narx boʻyicha realizatsiya qilinishi mumkin. Oluvchi bilan maxfiylik toʻgʻrisidagi kelishuv tuzilishi shunday batafsil maʼlumotlarni taqdim etish shartidir. Bunday batafsil maʼlumotlar biror-bir javobgarlikdan ozod qilish asosida taqdim etiladi.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi Oʻzbekiston Respublikasi foydali qazilmalari zaxiralarining holatini va harakatlanishini hisobga olish maqsadida har yili Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yuritiladi.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan konlar boʻyicha har bir turdagi foydali qazilmalar zaxiralarining miqdori, sifati va oʻrganilganlik darajasi, ularning joylashishi toʻgʻrisidagi, sanoat yoʻsinida oʻzlashtirilish, qazib olinish, yoʻqotilish hamda foydali qazilmalar zaxiralari bilan taʼminlanganlik darajasi haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi quyidagi maʼlumotlar asosida yuritiladi:

1) yer qaʼrini qaysi geologik jihatdan oʻrganish natijasida muayyan konlar va texnogen mineral hosilalar boʻyicha foydali qazilmalarning zaxiralari tasdiqlangan (qayta tasdiqlangan) boʻlsa, oʻsha geologik jihatdan oʻrganish haqidagi;

2) konlarni oʻzlashtirish chogʻida foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi;

3) texnogen mineral hosilalardan foydalanish chogʻida foydali qazilmalarni ajratib olish haqidagi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar foydali qazilmalar zaxiralarini davlat balansida hisobga olish uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq rasmiylashtirilgan quyidagi materiallarni taqdim etadi:

1) yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning natijalari toʻgʻrisidagi hisobotni;

2) foydali qazilmalar konining pasportini;

3) Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash (qayta tasdiqlash) toʻgʻrisidagi bayonnomasini.

Yer qaʼridan barqaror foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratish, yer qaʼridan foydalanganlik uchun haq toʻlash, foydalanishga beriladigan yer qaʼri uchastkalarining chegaralarini belgilash maqsadida tegishli geologik materiallar davlat ekspertizasidan oʻtkazilishi mumkin, ijobiy xulosaga asosan esa oʻrganilayotgan konlardagi foydali qazilmalarning zaxiralari tasdiqlanadi. Yer ostida saqlash uchun ajratilgan yer qaʼri maydoni boʻyicha materiallar ham davlat ekspertizasidan oʻtkazilishi mumkin.

Foydali qazilmalar zaxiralarning davlat balansiga kiritish uchun foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishning barcha bosqichlarida konning sanoat ahamiyatiga molik qimmatini belgilaydigan qidiruv shartlari asosida amalga oshiriladi.

Davlat foydali qazilmalar zaxiralarining hisobi davlat tomonidan tasdiqlangan foydali qazilmalar zaxiralari, tasdiqlangan hisobotlar va yer qaʼri davlat fondining maʼlumotlariga asosan Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tayyorlanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan taqdim etiladigan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobot geologik qidiruv chogʻida foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansiga kiritish uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi. Hisobot ushbu maqsadda tasdiqlanmagan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi hisobotga oʻzgartirish kiritishi shart emas.

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasiga taqdim etiladigan geologik jihatdan oʻrganishga doir hisobotlarda mavjud boʻlgan ekspertiza natijalari yer qaʼrining davlat fondiga kiritiladi.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish bilan bogʻliq ishlar mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid har yilgi davlat dasturlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan moliyalashtiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining mineral xomashyo bazasini rivojlantirishni taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari va jalb etiladigan mablagʻlar hisobidan uzoq muddatli (besh yildan koʻp boʻlgan muddatga), qisqa muddatli (ikki yildan besh yilgacha boʻlgan muddatga) va har yilgi davlat dasturlari amalga oshiriladi.

Davlat dasturida aniq belgilangan maqsadlar, ularga erishish boʻyicha zarur choralar, shuningdek moliyaviy resurslarga boʻlgan ehtiyojlar aks ettirilishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat dasturlarini ishlab chiquvchi, shuningdek ushbu dasturlar doirasida yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha bajariladigan ishlarning buyurtmachisi sifatida ish yuritadi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish geologik, muhandislik-geologik, gidrogeologik hamda tuproqli-geologik xaritalashni, shuningdek muayyan geologiya-qidiruv ishlarini oʻz ichiga oladi.

Davlat dasturlarida nazarda tutilgan ishlarni loyihalashtirish buyurtmachi tomonidan tasdiqlangan geologik topshiriqqa muvofiq qatʼiy ravishda amalga oshiriladi.

Geologiya-qidiruv ishlarining loyiha-smeta hujjatlarini tuzish boʻyicha yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni bajarish, shu jumladan uglevodorodlarni rekognossirovka qilish uchun ruxsatnoma olish talab etilmaydi.

Davlat dasturlari doirasidagi ishlarni boshlash uchun quyidagilar talab etiladi:

1) davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi;

2) yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni davlat hisobiga qoʻyish.

Davlat ekologik ekspertizasi oʻtkazilishini talab etmaydigan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish ishlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan yoʻriqnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat tomonidan yollangan quyidagi shaxslarga pul mukofotini toʻlash huquqiga ega:

1) Oʻzbekiston Respublikasi hududida ilgari maʼlum boʻlmagan, sanoat jihatidan qimmatga ega boʻlgan foydali qazilmalar konini ochgan yoki uni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirgan shaxslarga;

2) ilgari maʼlum boʻlgan konda yoki konning uchastkasida uning sanoat jihatidan qimmatini jiddiy ravishda oshiradigan foydali qazilmalarning qoʻshimcha zaxiralarini yoki yangi foydali qazilmalarni va qoʻshilib chiqadigan foydali komponentlarni aniqlagan shaxslarga.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish ishlarining davlat hisobi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan geologik hisobotlarda, xaritalarda va boshqa materiallarda mavjud boʻlgan yer qaʼri toʻgʻrisidagi geologik va boshqa axborotni umumlashtirish, tizimlashtirish hamda undan foydalanish, shuningdek yer qaʼrining aynan bitta uchastkasida ishlar asossiz bajarilishining oldini olish maqsadida yuritiladi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish amalga oshirilayotgan kadastr kvadratlari yer qaʼri davlat fondining kadastrida tegishli tarzda hisobga olinishi lozim boʻlib, ular ochiq yer qaʼri uchastkalari boʻlmaydi. Bunday kadastr kvadratlari yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish tugallanganidan keyin ochiq kvadratlar maqomiga qaytariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat dasturi doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq pudratchini jalb etishi mumkin.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish natijalari toʻgʻrisidagi axborot yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobot qabul qilib olingan kundan eʼtiboran ikki oydan kechiktirmay, ochiq foydalanish uchun taqdim etiladi.

Shaharlar hududi doirasidan tashqaridagi aholi punktlarini, sanoat obyektlarini va boshqa obyektlarni joylashtirish uchun uchastkalarni tanlash chogʻida qurilish qilinadigan uchastka ostidagi yer qaʼrida foydali qazilmalar mavjud emasligi yoki kam miqdorda mavjudligi toʻgʻrisida Yer qaʼridan foydalanish markazining xulosasi zarur boʻladi.

Foydali qazilmalar konlari (bundan qurilish materiallari va toʻldirgich xomashyolar mustasno) joylashgan maydonlardagi qurilishga, shuningdek foydali qazilmalar konlari joylashgan maydonlarda foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlarini joylashtirishga yer qaʼridan foydali qazilmalarni chiqarib olishni taʼminlash hisobga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan kelishuvga koʻra, alohida hollarda yoʻl qoʻyiladi.

Foydali qazilmalar joylashgan maydonlardagi qurilishga doir ruxsatnoma berish tartibi qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanish turlari quyidagilardan iborat:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish;

2) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish;

3) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish;

4) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish;

5) uglevodorodlarni qazib olish;

6) yer ostida saqlash maqsadida geologik jihatdan oʻrganish;

7) yer ostida saqlash;

8) oltin izlovchilar usulida qazib olish;

9) kolleksiya materiallari namunalarini toʻplash.

Yer qaʼridan foydalanishning har bir turi yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir olingan ruxsatnoma asosida, ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda va shartlar asosida amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning ushbu Qonunda nazarda tutilgan barcha turlariga doir ruxsatnomani beradi, bundan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan beriladigan chiqindilarni (uglevodorodlarni saqlashdan tashqari) saqlash va koʻmib tashlash maqsadida yer osti inshootlarini qurish hamda ishlatish uchun yer qaʼri makonidan foydalanishga doir ruxsatnoma mustasno.

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga doir ruxsatnoma, basharti ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etilsa, oʻlchami kadastr kvadratlarining miqdori bilan belgilangan yer qaʼri uchastkasidan ushbu Qonunda belgilangan ayrim cheklovlar hisobga olingan holda nazarda tutilgan muddat ichida mutlaq foydalanish uchun oʻz egasining huquqini tasdiqlovchi hujjatdir.

Ruxsatnoma birinchi berilgan ariza prinsipi (bundan buyon matnda “birinchi kelgan — birinchi oladi” prinsipi deb yuritiladi) boʻyicha yoki ruxsatnoma berishning ushbu Qonunda belgilangan qoʻshimcha usullari asosida beriladi.

Bir shaxsga cheklanmagan miqdorda ruxsatnomalar berilishi mumkin, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Aynan bitta loyihaning qismi boʻlgan, bir-biriga bogʻliq kvadratlar uchun berilgan ruxsatnomalar ushbu Qonunga muvofiq tartibga solish, shu jumladan atrof-muhitni muhofaza qilish jihatidan tartibga solish maqsadlari uchun bitta loyiha sifatida qabul qilinishi mumkin.

Ruxsatnomalar faqat bitta shaxsning nomiga rasmiylashtiriladi.

Bir kadastr kvadratidan foydalanish huquqiga doir har xil turdagi ruxsatnomalarning bir necha shaxsga berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Bir vaqtning oʻzida yer qaʼridan foydalanishning bir nechta turiga doir ruxsatnomalar berilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Qonunchilikga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi berilgan ruxsatnomalarning kadastrini yuritadi.

Ruxsatnoma Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tushirilgan blankaning belgilangan shaklini, shuningdek ruxsatnomaning ajralmas tarkibiy qismi boʻlgan va yer qaʼridan foydalanishning asosiy shartlarini belgilaydigan matnli, chizmali hamda boshqa ilovalarni oʻz ichiga olgan shaklda rasmiylashtiriladi. Ruxsatnomalar QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan holda “Litsenziya” axborot tizimi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali elektron shaklda beriladi.

Ruxsatnomaga Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan tasdiqlangan kadastr kvadratlari aks ettirilgan xarita ilova qilishi kerak.

Ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga yerga boʻlgan mulk huquqlarini bermaydi.

Shaxs yerga egalik qilishi mumkin boʻlgan biror-bir huquqdan qatʼi nazar, agar bunday shaxs ushbu Qonunga muvofiq ruxsatnoma olmagan yoki boshqacha tarzda harakat qilmayotgan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishga haqli emas.

Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnomalar (bundan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan beriladigan uglevodorodlardan tashqari yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar mustasno) uchun faqat vakolatli shaxslar tomonidan berilgan arizalarni koʻrib chiqadi hamda yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomani faqat vakolatli shaxslar olishga haqli.

Ushbu moddaning talablariga javob beradigan shaxs ruxsatnoma olish huquqiga ega boʻlgan vakolatli shaxsdir.

Quyidagilar ruxsatnoma olish uchun arizachi va yer qaʼridan foydalanuvchidir:

1) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan jismoniy shaxs;

2) Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti;

3) Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yuridik shaxs.

Ruxsatnoma, bundan kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun ruxsatnoma mustasno, quyidagi jismoniy shaxslarga berilishi, oʻtkazilishi yoki toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita uning egaligida boʻlishi mumkin emas:

1) tadbirkorlik subyekti sifatida roʻyxatga olinmagan jismoniy shaxsga;

2) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarida ishlaydigan yoki davlat nomidan vazifalarni bajaradigan, oʻz mavqeyi, lavozimi yoki majburiyatlariga koʻra yer qaʼridan foydalanish huquqlarini berishda ishtirok etadigan yoxud geologik axborotdan yoki qidirib topilgan foydali qazilmalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs. Ushbu qoida mazkur shaxs oʻz lavozimini egallashni yoki majburiyatlarini bajarishni toʻxtatganidan keyin bir yil ichida amal qilishda davom etadi;

3) ushbu qismning 2-bandida koʻrsatilgan biror-bir shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandi yoki tugʻishgan aka-ukasi yoki opa-singlisi boʻlgan jismoniy shaxs;

4) yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun sudning hukmi bilan hukm qilingan yoki ruxsatnomasi chaqirib olingan jismoniy shaxs. Ushbu qoida jazo oʻtalganidan yoki ruxsatnoma qayta olinganidan keyin uch yil muddatga qoʻllaniladi;

5) firibgarlik bilan bogʻliq huquqbuzarliklar sodir etganlik uchun sudning hukmi bilan hukm qilingan jismoniy shaxs. Ushbu qoida jazo oʻtalganidan keyin uch yil muddatga qoʻllaniladi.

Ruxsatnoma quyidagi yuridik shaxsga toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita oʻtkazilmasligi, berilmasligi yoki uning egaligida boʻlmasligi kerak:

1) Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq roʻyxatga olinmagan yuridik shaxs;

2) tarkibiy jihatdan oʻzgartirilishi, shu jumladan bankrotlik tartib-taomili doirasida qayta tashkil etilishi uchun talab qilinadigan tugatilishdan farq qiladigan tugatish bosqichida turgan yuridik shaxs;

3) oʻziga nisbatan vakolatli yurisdiksiyadagi sud tomonidan uning faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror chiqarilgan yuridik shaxs;

4) benefitsiar mulki jismoniy shaxsga tegishli boʻlgan, ushbu moddaga muvofiq istisnoga tushayotgan yuridik shaxs;

Foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olishga uchun ariza berayotgan har bir yuridik shaxs u vakolatli shaxs ekanligining dalili sifatida oʻzining benefitsiar egalik qiluvchi toʻgʻrisidagi ishonchli axborotni taqdim etishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanish uchun ruxsatnomalar faqat ochiq kadastr kvadratlariga berilishi mumkin. Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma olish uchun arizalar barcha ochiq kadastr kvadratlariga berilishi mumkin.

Barcha kadastr kvadratlari, agar bu bevosita ushbu modda bilan taqiqlanmagan boʻlsa, ochiq kadastr kvadratlari boʻladi.

Tashqi chegaralari quyidagi hududlar doirasida joylashgan kadastr kvadrati ochiq kadastr kvadrati boʻlmaydi:

1) ushbu Qonunning 34-moddasiga muvofiq hududida yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan kadastr kvadratlari;

2) muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar, geologik buyurtma qoʻriqxonalari, tabiat yoki madaniyat yodgorliklari yoxud ushbu Qonunning 35-moddasiga muvofiq ilmiy yoki oʻquv maqsadda foydalanish uchun zaxira qilib qoʻyilgan uchastkalar joylashgan kadastr kvadratlari;

3) ushbu Qonunning 108-moddasiga va 169-moddasi birinchi qismining 4-bandiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlari uchun boshqa ruxsatnoma berib boʻlingan kadastr kvadratlari;

4) Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ushbu Qonunning 126-moddasiga muvofiq oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun belgilangan kadastr kvadratlari;

5) Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ushbu Qonunga muvofiq auksion yoki tender oʻtkazish uchun zaxira qilib qoʻyilgan kadastr kvadratlari;

6) Oʻzbekiston Respublikasi mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida geologik jihatdan oʻrganish amalga oshirilayotgan kadastr kvadratlari;

7) Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan ushbu moddaning beshinchi qismiga muvofiq taqiqlangan kadastr kvadratlari sifatida belgilangan kadastr kvadratlari.

Ushbu moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan kadastr kvadratlariga ruxsatnomalar berilmaydi va bu kvadratlarda faoliyat amalga oshirilmaydi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganilishi lozim boʻlgan foydali qazilmalar konlari ushbu Qonunning 49-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq ularning zaxiralari tasdiqlanguniga qadar auksionga yoki tenderga qoʻyilishi mumkin emas. Davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganilishi lozim boʻlgan, auksionga yoki tenderga qoʻyilmaydigan foydali qazilmalar konlari ochiq kadastr kvadratlari toifasiga qaytariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan qoʻshimcha uchastkalarni ular jamoatchilik manfaatlariga javob beradi deb hisoblanishi mumkin boʻlgan har qanday paytda, bunday jamoatchilik manfaatini tasdiqlovchi tadqiqot oʻtkazilganidan keyin eʼlon qilishi mumkin. Bunday qaror qabul qilinganda kadastr kvadratlari ochiq kvadratlar toifasidan yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan uchastkalar toifasiga oʻtkaziladi hamda Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday tegishli kadastr kvadratlari va ularning taqiqlangan uchastkalar sifatida boʻlib turgan muddati toʻgʻrisida yer qaʼrining davlat fondi kadastriga hisobga olish yozuvini kiritish vositasida tegishli ochiq kvadratlarni taqiqlangan uchastkalar sifatida belgilashi mumkin.

Taqiqlangan uchastkalar yer qaʼrining davlat fondi kadastrida hisobga olinadi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan taqiqlar aerogeofizik ishlarga yoki Yerni masofaviy zondlash usullari bilan tadqiqot oʻtkazishga nisbatan tatbiq etilmaydi, bundan mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan hududlar mustasno.

Qoʻshimcha taqiqlangan uchastka eʼlon qilinganligi sababli oʻz huquqlarining cheklanishi munosabati bilan koʻrgan zararini isbotlab berishi mumkin boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar kompensatsiya olish huquqiga ega.

Yer qaʼridan foydalanish quyidagi hududlarda taqiqlanadi:

1) mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan yerlar hududida;

2) eski qabristonlardan, dafn etish joylaridan, shuningdek eski qabristonlar va dafn etish uchun ajratilgan yer uchastkalaridan yuz metr radius masofada;

3) faoliyat koʻrsatayotgan, kon-qayta ishlash (boyitish) sohasidagi ishlab chiqarishlarning texnogen mineral hosilalari joylashtiriladigan obyekt boʻlmagan gidrotexnik inshoot joylashgan yer uchastkasi hududida va unga tutash hududda besh yuz metr radiusli masofada.

Suv fondi hududida yer qaʼridan foydalanish taqiqlanadi, bundan oltin izlovchilar usulida qazib olish, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish mustasno.

Yer qaʼridan foydalanish quyidagi hududlarda cheklanadi:

1) aholi punktlaridagi yerlarning hududida va ularga tutash hududlarda besh yuz metr radiusli masofada (bundan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan kelishuvga koʻra va foydali qazilmalarni qazib olish natijasida mavjud infratuzilmaga zarar yetkazilishi xavfi mavjud emasligining dalillari taqdim etilgan hollarda yer osti suvlarini izlash va baholash, qattiq holdagi foydali qazilmalarni yer osti usulida qazib olish ishlari mustasno);

2) uchinchi shaxslarga tegishli boʻlgan hamda binolar va inshootlar, koʻp yillik dov-daraxtlar bilan band boʻlgan yer uchastkalarining hududida va ularga tutash hududlarda yuz metr radiusli masofada ushbu shaxslarning roziligisiz;

3) infratuzilma obyektlari bilan band boʻlgan yer uchastkalari hududida, ularga tutash hududlarda qonunchilik hujjatlarida belgilangan masofalarda.

Geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar faqat ushbu moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan yer uchastkalariga nisbatan, tegishincha mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari yoki yer egasi bilan kelishuvga koʻra kadastr kvadratlariga nisbatan berilishi mumkin. Kadastr kvadratlarida yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan yer uchastkalariga nisbatan faqat yer yuzasidan ancha chuqurlikda, yer ustidagi inshootlarga taʼsir koʻrsatmagan holda amalga oshiriladigan yer qaʼridan yer ostida foydalanish uchun beriladi hamda yuzaga kelishi ehtimoli boʻlgan zarar uchun kompensatsiyani hisobga olgan holda, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va tegishli aholi punktlarida yashaydigan aholi bilan kelishuvga koʻra berilishi mumkin.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq qishloq xoʻjaligi ekinlarining kadastr kvadratlariga berilishi mumkin. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar qishloq xoʻjaligi ekinzorlari joylashgan kadastr kvadratlariga faqat yer yuzasidan ancha chuqurlikda, qishloq xoʻjaligi faoliyatiga taʼsir koʻrsatmagan holda hamda yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya toʻlanishini inobatga olib, qishloq xoʻjaligi ekinzorlaridan (yer uchastkalaridan) foydalanuvchilar bilan kelishuvga koʻra beriladi.

Davlat qoʻriqxonalari, tabiat va geologiya bogʻlari, majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalari, tabiat yodgorliklari, biosfera rezervatlari, davlat buyurtma qoʻriqxonalari va pitomniklar muhofaza etiladigan tabiiy hududlardir hamda bunday hududda toʻliq yoki qisman joylashgan biror-bir kadastr kvadrati ochiq kvadrat boʻlmaydi. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar oʻz makonidagi chegaralariga ega boʻladi. Ushbu hududlarning tabiiy obyektlari va majmualari but saqlanishini buzadigan biror-bir faoliyatni amalga oshirish taqiqlanadi. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar yer qaʼrining davlat fondi kadastrida hisobga olinishi lozim.

Alohida ilmiy yoki madaniy qimmatga ega boʻlgan kamyob geologik ochiq togʻ jinslari, mineralogik hosilalar, paleontologik obyektlar va boshqa yer qaʼri uchastkalari muhofaza etiladigan geologik obyektlar, shu jumladan geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari yoxud ilmiy va oʻquv poligonlari deb eʼlon qilinishi mumkin.

Geologik obyektlar, geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari jumlasiga kiritilgan yoxud ilmiy yoki oʻquv maqsadlarida foydalanish uchun moʻljallangan yerlardagi kadastr kvadratlari ularga tegishli maqom berilganidan keyin muhofaza etiladigan geologik obyektlar deb hisoblanadi. Bunday maqom yer qaʼri davlat fondining kadastriga kiritiladi.

Muhofaza etiladigan geologik obyektlar, geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari hududlarida yoxud ilmiy yoki oʻquv maqsadlari uchun zaxira qilib qoʻyilgan hududlarda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi.

Muhofaza etiladigan geologik obyektlar hududidagi faoliyat muhofaza etiladigan tabiiy hududlar toʻgʻrisidagi qonunchilik qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanish chogʻida tarixiy, ilmiy, badiiy va boshqa madaniy qimmatga ega boʻlgan obyektlar topilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchilar yer qaʼrining tegishli uchastkasidagi ishlarni toʻxtatib turishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markazini hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlarini yozma shaklda yoki elektron pochta manzili orqali xabardor qilishi shart.

Ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan xabarnoma olinganidan keyin oltmish kun ichida mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi arxeologik tadqiqotlar oʻtkazish uchun mazkur uchastkani zaxira qilib qoʻyish zarurligi haqida eʼlon qilishi mumkin. Agar ular oltmish kun ichida bunday bayonot bermasa, yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼrining daxl qilingan uchastkasida yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyatni qaytadan boshlashi mumkin. Agar mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan tegishli organlar topilgan obyektlarni oltmish kun ichida chiqarib olmasa yoki ularning but saqlanishini taʼminlamasa, yer qaʼridan foydalanuvchi ustuvor holatlarga qarab, ushbu obyektlarni davlat nomidan hamda davlat hisobidan chiqarib olishi, ularning but saqlanishini va saqlanishini taʼminlashi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi butun faoliyat qoʻllaniladigan tegishli darajadagi tarmoq amaliyotiga muvofiq amalga oshirilishi va quyidagilarni taʼminlashga qaratilgan boʻlishi kerak:

1) foydali qazilmalarni texnik va iqtisodiy jihatdan barqaror tarzda qazish va ajratib olish, shuningdek yoʻqotishlarni kamaytirish maqsadida tegishli darajadagi usullar hamda jarayonlardan foydalanish hisobidan amalga oshiriladigan yer qaʼri resurslarini saqlashga;

2) mehnatni muhofaza etishga va avariyalarning, baxtsiz hodisalarning oldini olishga rioya etilishiga imkon beradigan, shuningdek xodimlar, obyektlar hamda mavjud infratuzilma, shu jumladan mahalliy aholi va jamoatchilik uchun tavakkalchilikning amaliy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan past darajagacha kamayishiga olib keladigan uslublar hamda jarayonlardan foydalanishni nazarda tutadigan texnika xavfsizligiga rioya etish;

3) yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning atrof muhitga eng kam salbiy taʼsir koʻrsatishiga olib keladigan uslublar va jarayonlar qabul qilinishini talab etadigan atrof-muhitni muhofaza qilish.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining soʻroviga koʻra muayyan amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash qoʻllaniladigan tegishli darajadagi tarmoq amaliyotiga muvofiqligini quyidagilar orqali namoyish etadi:

1) amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash xalqaro darajada tan olingan tashkilot tomonidan qabul qilingan standartga muvofiqligi yoxud undan mustahkamroq ekanligi hamda Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qoʻllaniladigan standart sifatida eʼtirof etilishi yuzasidan dalillar taqdim etish;

2) qabul qilingan amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash ishonchli, xavfsiz, samarali va zarur ekanligi yuzasidan asoslarni taqdim etish.

Foydali qazilmalarni, uglevodorodlarni qazib olish, yer ostida saqlash uchun yer qaʼridan foydalanish maqsadlari uchun zarur boʻlganda, kadastr kvadratlari yuzasiga mos keladigan yer uchastkalari qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda jamoat ehtiyojlari uchun (yetkazilgan zararni qoplab bergan holda) olib qoʻyilishi mumkin.

Yer uchastkasi yer qaʼridan foydalanish maqsadida jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilganidan (yetkazilgan zararni qoplab bergan holda) hamda mazkur yer uchastkasi davlat mulki sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin bunday yer uchastkasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yer fondining boshqa toifasiga oʻtkaziladi.

Yer qaʼri davlat fondining kadastriga kiritilgan kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalari Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga ularning soʻrovlariga koʻra doimiy foydalanishga beriladi.

Yer uchastkasi yer qaʼridan foydalanish maqsadida jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilgan taqdirda, mahalliy davlat hokimiyati organlari yer qaʼridan foydalanish maqsadlari uchun olib qoʻyilayotgan yer uchastkalarining yerdan foydalanuvchisi, yerga egalik qiluvchisi yoki mulkdori bilan kompensatsiya toʻlovining miqdori va shartlarini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda kelishib oladi.

Kompensatsiya toʻlovi Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar mablagʻlari hisobidan qoplab beriladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi kompensatsiya miqdorini hamda uni toʻlash toʻgʻrisidagi talabni ruxsatnomada aks ettiradi, shuningdek, qoʻllanilishiga koʻra ularni elektron auksion, tender hujjatlariga kiritadi.

Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga doimiy foydalanish uchun berilgan yer uchastkalariga ular yer qaʼridan foydalanuvchiga ijaraga berilmaguniga qadar soliq solish obyekti hisoblanmaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish, shuningdek yer ostida saqlash huquqiga doir ruxsatnomani berish faqat tegishli yer uchastkasi Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga doimiy foydalanish huquqi asosida berilganidan keyin amalga oshiriladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish, shuningdek yer ostida saqlash huquqiga doir ruxsatnomani berish bilan bir vaqtda Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida ruxsatnomaga ilova qilinadigan, yer qaʼri uchastkasidan foydalanish shartlarining ajralmas qismi boʻlgan yer uchastkasining ijara shartnomasi tuziladi.

Ijara shartnomasi yoki yer uchastkasidan cheklangan tarzda foydalanish huquqi (servitut) u bilan bogʻliq ruxsatnomaning amal qilishi tugashi bilan bekor qilinadi.

Yer qaʼridan foydalanish maqsadlarida yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish bilan bogʻliq xarajatlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ruxsatnoma berilgan kundan boshlab uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmaga qoplab berilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ijaraga berilgan yer uchastkasi va amalga oshiradigan faoliyati boʻyicha qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan soliqlar, yigʻimlar hamda toʻlovlarni amalga oshiradi.

Ochiq maydonlarda yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlari asosida yer qaʼrini geologik oʻrganish uchun tegishli ruxsatnoma berilganidan keyin yer toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq berilgan yer uchastkalarini olib qoʻymasdan amalga oshiriladi. Kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalarida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun yer uchastkasining foydalanuvchisi (egasi) bilan cheklangan tarzda foydalanish huquqi (servitut) belgilanishi ham mumkin.

Har qanday vakolatli shaxs, basharti u Yer qaʼridan foydalanish markazini xabardor qilsa hamda oʻz nomi va manzilini roʻyxatdan oʻtkazsa, shuningdek u rekognossirovka qilish ishlari amalga oshirilishini taklif etayotgan uchastkaning tavsifini va joylashgan yerini taqdim etsa, bunday shaxs biror-bir kadastr kvadratida qattiq holdagi foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini ruxsatnomasiz amalga oshirishi mumkin, bundan mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan yer uchastkalari mustasno.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini amalga oshirish chogʻida yer qaʼrining yaxlitligini buzish taqiqlanadi hamda rekognossirovka qilish ishlari amalga oshirilishini taklif etayotgan biror bir shaxs zarur boʻlganda yer uchastkasiga kirish uchun yerga egalik qiluvchining, yerdan foydalanuvchining yoki yer uchastkasi mulkdorining ruxsatnomasini olishi kerak.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan arizani ochiq kadastr kvadratlariga oid “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipi boʻyicha koʻrib chiqish orqali beriladi:

Har qanday vakolatli shaxs “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirishga doir ruxsatnoma berilishi uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga ochiq kadastr kvadratlarining quyidagi eng koʻp miqdori uchun ariza berishga haqli:

1) energetik foydali qazilmalar uchun — 2 100 kadastr kvadrati;

2) rudali va noruda foydali qazilmalar uchun — 1 575 kadastr kvadrati;

3) qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar uchun — 525 kadastr kvadrati;

4) qurilish materiallari va toʻldirgichlar uchun — 105 kadastr kvadrati.

Berilgan ruxsatnomada koʻrsatilgan barcha kadastr kvadratlari bir-biriga bogʻliq boʻlishi kerak.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani olish uchun arizachi “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra elektron platforma orqali Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagilarni ilova qilgan holda ariza beradi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomini;

2) arizachining vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi axborotni;

3) soʻralayotgan ochiq kvadratlar toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shu jumladan ularning joylashgan yeri va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xaritani;

4) arizachi ruxsatnoma berilishi uchun taqdim etilishi lozim boʻlgan kadastr kvadratlarining umumiy soniga doir cheklovni buzmasligini tasdiqlovchi hujjatni;

5) zarur ekologik ekspertiza oʻtkazilguniga hamda davlat ekologik ekspertizasining va Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar biror-bir konchilik faoliyatini boshlamaslik toʻgʻrisidagi majburiyat bayon qilingan xatni;

6) qonunchilik hujjatlarga muvofiq zarur boʻlgan boshqa axborotni.

Arizalar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Ariza olinganidan keyin Yer qaʼridan foydalanish markazi arizani yer qaʼri davlat fondi kadastrining arizalar reyestrida ariza olingan sana va vaqt koʻrsatilgan holda roʻyxatga oladi hamda ariza berilganligini tasdiqlovchi hujjatni arizachiga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi arizaning toʻliqligini tasdiqlaydi.

Ariza bilan birga taqdim etilgan hujjatlarda xatolar va kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachini bu haqda xabardor qiladi.

Arizachi xabarnomada koʻrsatilgan sanadan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida aniqlangan xatolar va kamchiliklarni tuzatadi hamda yangidan ariza beradi. Agar xatolar va kamchiliklar koʻrsatilgan muddat ichida tuzatilmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnoma berishni rad etadi.

Auksion oʻtkazish orqali kimoshdi savdolarining zarurligi Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan aniqlangan hollarda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar auksion oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin.

Alohida hollarda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin.

Bunday hollarda, auksion oʻtkazish uchun tegishli kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan zaxira qilib qoʻyiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun auksionlar qonunchilikka muvofiq chetdan aralashuvni istisno etadigan elektron savdo maydonchasida kimoshdi savdolarini oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

Auksion ishtirokchilari auksionda ishtirok etish huquqini olish uchun ushbu Qonunning 39-moddasida nazarda tutilgan maʼlumotlarni taqdim etishi kerak. Ayrim nihoyatda yirik va muhim foydali qazilmalar yoki foydali qazilmalar konlariga nisbatan Yer qaʼridan foydalanish markazi auksionda ishtirok etish uchun qoʻshimcha talablarni, masalan, taklif etilayotgan ishlar dasturini bajarishning moliyaviy va texnik imkoniyati dalillarini taqdim etish talabini belgilashi mumkin.

Yer qaʼri uchastkalaridan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanish huquqini auksionlarda realizatsiya qilishning boshlangʻich narxi foydali qazilmaning turiga qarab, qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Auksion gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma gʻolibga tegishli kadastr kvadratlarida foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berish uchun asos boʻladi.

Auksiondan tushgan mablagʻlar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqsimlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalarga ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablardan tashqari qoʻshimcha ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida tuziladigan kelishuvga koʻra qoʻshimcha shartlar va toʻlov belgilanishi mumkin.

Berilgan arizani koʻrib chiqish muddati ushbu Qonunning 39-moddasiga muvofiq toʻldirilgan ariza olingan sanadan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmasligi kerak. Yer qaʼridan foydalanish markazi berilgan arizani koʻrib chiqish uchun belgilangan muddat oʻtganidan yoki auksion jarayoni tugaganidan keyin uch ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holatga qarab, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomani tegishincha birinchi boʻlib tegishli tarzda toʻldirilgan arizani topshirgan, ruxsatnoma olish huquqiga ega boʻlgan shaxsga yoki auksion gʻolibiga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berishni rad etishi asoslantirilgan boʻlishi hamda ushbu Qonun va qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berishda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma quyidagi muddatlarga beriladi:

1) foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha — besh yilgacha;

2) noruda foydali qazilmalar boʻyicha — ikki yilgacha.

Asosiy qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining arizasiga koʻra ikki marta toʻrt yilga uzaytirilishi mumkin.

Noruda foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati har bir alohida holda ushbu Qonunning 110-moddasida belgilangan tartibda ikki marta ikki yilga uzaytirilishi mumkin.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirishda ruxsatnomaga kiritilgan kadastr kvadratlarining miqdori ellik foizga kamaytiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar zarur ekologik ekspertizani amalga oshiradi hamda atrof-muhitni muhofaza qilish va xavfsizlik sohasidagi barcha zarur maʼqullashlarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini oladi. Davlat ekologik ekspertizasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi, qoʻllaniladigan holatga qarab, bunday maʼqullashlarni yer qaʼridan foydalanuvchiga beradi, ularning koʻchirma nusxalari esa ushbu maʼqullashlar olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida bevosita Yer qaʼridan foydalanish markaziga yuboriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yuz sakson kun ichida hamda noruda foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yuz yigirma kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning butun amal qilish davri uchun ishlab chiqilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasini, shu jumladan zarur boʻlgan taqdirda oqibatlarni bartaraf etish rejasini taqdim etishi shart.

Agar asosiy foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran bir yuz sakson kun ichida, noruda foydali qazilmalar uchun — bir yuz yigirma kun ichida taqdim etilmasa, auksion yakunlariga koʻra berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar avtomatik ravishda bekor qilinadi.

Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi qaysi foydali qazilmalarga taalluqli ishlar amalga oshiriladigan boʻlsa, oʻsha foydali qazilmalarning turlari, geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish usullari va vositalari, ruxsatnoma amal qiladigan davr uchun ishlarning taxminiy hajmlari va ishlar rejasi, shuningdek taklif etilayotgan ishlar dasturini bajarish uchun moliyaviy va texnik imkoniyatlar dalillari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni oʻz ichiga oladi. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga doir shakl va maxsus talablar qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasi yer qaʼrini geologik geologik jihatdan oʻrganish boshlanishidan oldin Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Yer qaʼridan foydalanish markazi geologik jihatdan oʻrganish loyihasini yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqadi. Loyihani tasdiqlashni rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi faqat ushbu Qonunga, tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka yoki boshqa qonunchilik hujjatlariga mos kelmaydigan hollarda rad etilishi mumkin. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi tasdiqlanmagan hollarda, yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining mulohazalarini hisobga olgan holda qayta koʻrib chiqilgan loyihani takroran taqdim etishga haqli.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga muvofiq bajariladigan ishlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ishlab chiqilgan geologik jihatdan oʻrganishning tasdiqlangan loyihasiga muvofiq bajariladi. Favqulodda vaziyatlardan tashqari, geologik jihatdan oʻrganish loyihasida nazarda tutilmagan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Rejalashtirilgan ishlarning turlari, usullari va (yoki) vositalari, shuningdek ishlarning hajmlari va ularni amalga oshirish muddatlari oʻzgargan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi.

Agar ushbu moddaning yettinchi qismida nazarda tutilgan oʻzgartirishlar qoʻshimcha kelishuvlarni va ekspertizani talab etsa, qayta koʻrib chiqilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Agar ushbu moddaning yettinchi qismida nazarda tutilgan oʻzgartirishlar biror-bir qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini talab etsa, bunday oʻzgartirishlar ekologik ekspertiza tugaguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar amalga oshirilmaydi.

Barcha amalga oshiriladigan geologiya-qidiruv ishlari va olinadigan natijalar Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlangan normativ hujjatlarga muvofiq hujjatlashtirilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchi geologik jihatdan oʻrganish davrida ushbu Qonunning 46-moddasiga muvofiq kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasiga mos boʻlgan uchastkada doimiy kapital inshootlarini barpo etishga, shuningdek yer qaʼri uchastkasida konchilik faoliyatining chiqindilari obyektlarini joylashtirishga haqli emas.

Yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish chogʻida gidrogeologik tadqiqotlar oʻtkazilishi shart. Yer qaʼridan foydalanuvchi aniqlangan minerallashuv resurslarini baholashda yer osti suvlarining fizikaviy va kimyoviy xossalarini tavsiflagan holda minerallashuvning gidrogeologik xususiyatlarini aniqlashi kerak.

Agar geologik jihatdan oʻrganishni yer yuzasidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari doirasida amalga oshirish moʻljallanilayotgan boʻlsa, geologik jihatdan oʻrganish loyihasi va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining va Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalari bilan ham kelishiladi.

Yer qaʼri uchastkasida oʻtkazilayotgan geologik jihatdan oʻrganish jarayonida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomada koʻrsatilmagan foydali qazilmalar koni topilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga xabar qilishi hamda aniqlangan foydali qazilmalarni oʻrganish va qazib olish uchun toʻsiqlarni yuzaga keltirishi mumkin boʻlgan harakatlarni topilgan foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga kiritilguniga qadar toʻxtatib turishi shart. Foydali qazilmaning ushbu qoʻshimcha turi yer qaʼridan foydalanuvchining soʻroviga koʻra geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga qoʻshib qoʻyiladi, geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritiladi va yangilangan loyiha ushbu Qonunning 47-moddasiga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada belgilangan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talablarga rioya etishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar doirasida kadastr kvadratlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi uchun har yilgi eng kam xarajatlar qonunchilikda belgilanadi. Geologik jihatdan oʻrganishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvardagi holatga koʻra amal qiladigan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Agar ruxsatnomaning amal qilish muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmasa, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnoma mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Kadastr kvadratini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilishi yil davomida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnoma mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi. Yer qaʼridan foydalanuvchining har yilgi eng kam xarajatlarga kiritilmaydigan maqbul xarajatlari va boshqa xarajatlari qonunchilik hujjatlarda belgilanadi. Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnoma doirasida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kechiktirmay hisobot taqdim etishi shart. Bunda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu moddaga muvofiq amalga oshirilgan xarajatlar joriy yil xarajatlarida hisobga olinmaydi va hisobot yili uchun hisobotda aks ettirilgan deb hisoblanadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish loyihasida koʻrsatilgan foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish huquqiga ega.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar quyidagi mutlaq huquqlarga ega:

1) ruxsatnomada nazarda tutilgan yer qaʼri uchastkasida geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) kadastr kvadrati yuzasining ajratilgan yer uchastkalari doirasida ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan vaqtinchalik sanoat obyektlarini va ijtimoiy obyektlarni barpo etish, shuningdek umumiy foydalanishdagi obyektlar va kommunikatsiyalardan shartnoma asosida foydalanish;

3) ushbu Qonunning 46-moddasida nazarda tutilgan tajriba-sanoat usulida ishlab chiqarishni amalga oshirish;

4) basharti ushbu Qonunning 6-bobi talablariga rioya etilsa, geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida istalgan vaqtda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnomani soʻrash va olish;

5) qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun zarur boʻlgan yoki ular bilan bogʻliq boshqa ishlarni amalga oshirish.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish davrida foydali qazilmalar mavjudligi tasdiqlangan taqdirda, foydali qazilmalarni boyitish va qayta ishlash texnologiyasini ishlab chiqish yoki takomillashtirish, ularning sifatini baholash va foydali qazilmalar konining geologik modelini tuzish hamda ularni oʻzlashtirishning oqilona uslublarini va usullarini tanlash, shuningdek texnogen mineral hosilalardan foydalanish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlarni olish maqsadida foydali qazilmalarni tajriba (sinov) va tajriba-sanoat usulida qazib olishni amalga oshirishga haqli.

Foydali qazilmalarni tajriba (sinov) usulida qazib olish geologik jihatdan oʻrganish loyihasida asoslangan hajmda, quyidagilarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi:

1) sanoat xavfsizligi normalari va qoidalariga;

2) atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonunchilikka, shu jumladan ushbu Qonunning 15-bobida nazarda tutilgan tuproqning unumdor qatlamini saqlash, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish, shuningdek buzilgan yerlarni kelgusida rekultivatsiya qilish shartlariga.

Foydali qazilmalarni tajriba-sanoat usulida qazib olish Yer qaʼridan foydalanish markazi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi xabardor qilinganidan keyin amalga oshiriladi.

Tajriba-sanoat usulida qazib olish chogʻida qazib olingan foydali qazilmalar yer qaʼridan foydalanuvchining mulki boʻladi. Bunday foydali qazilmalarni sotish yoki boshqa shaxsga oʻtkazish yer qaʼridan foydalanuvchi mazkur loyiha yuzasidan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olmaguniga qadar taqiqlanadi.

Foydali qazilmalarni tajriba (sinov) va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish hamda ularning tadqiqotlari natijalari yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 37-moddasiga muvofiq qaysi yer uchastkasiga nisbatan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni olgan boʻlsa, oʻsha yer uchastkasida tajriba-sanoat usulida qazib olish bilan bogʻliq kapital inshootlarni barpo etishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida:

1) geologik jihatdan oʻrganish rejasi tasdiqlangan va ushbu Qonun 43-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida konchilik faoliyatini boshlashi;

2) geologik jihatdan oʻrganish ishlari konchilik faoliyatini amalga oshirishning barcha qoʻllaniladigan normalari va qoidalariga, shuningdek tegishli darajadagi amaliyotiga muvofiqligini taʼminlashi;

3) geologik jihatdan oʻrganish ishlari amaldagi geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga muvofiqligini taʼminlashi;

4) geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha butun faoliyatni hamda yer qaʼri uchastkasidan biror-bir boshqacha qonuniy asosda foydalanishni ushbu barcha ishlar oqilona vositalar bilan yoʻl qoʻyilmasligi mumkin boʻlgan jamoatchilik yoki xususiy manfaatlar buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

5) ushbu Qonunning 44-moddasida koʻrsatilgan har yilgi eng kam xarajatlarga rioya etishi;

6) tabiiy va sunʼiy tashuvchilarning but saqlanishini va toʻgʻri tamgʻalanishini taʼminlashi, geologik jihatdan oʻrganish jarayonida ishlab chiqilgan geologik, marksheyderlik hujjatlarini va boshqa hujjatlarni saqlashi;

7) ushbu Qonunning 48-moddasiga muvofiq zarur boʻlgan hisobotlarni taqdim etishi;

8) ushbu Qonunning 161-moddasida koʻrsatilgan har yilgi toʻlovlarni toʻlashi;

9) qonunchilikda belgilangan tartibda foydali qazilmalar konlarini oʻzlashtirish va boshqa maqsadlar uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan geologik kon qazishmalari hamda quduqlar konservatsiya qilinishini taʼminlashi, shuningdek foydalanilmaydigan kon qazishlari va quduqlar tugatilishini taʼminlashi;

10) ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasini ishlab chiqishi va moliyalashtirishi;

11) ushbu Qonunning 14-bobiga va amaldagi qonunchilikka muvofiq tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini amalga oshirishi hamda mehnatni muhofaza qilish, texnika xavfsizligiga hamda xodimlar uchun qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha normalarga, shuningdek avariyalarga va favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni hamda ularning oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash choralariga rioya etishi;

12) foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan konchilik faoliyati obyektlarini va yer osti inshootlarini tugatish hamda yopish tartibiga rioya etishi;

13) davriy va tanlab olingan tekshiruvlar va (yoki) auditlar oʻtkazish tartibiga rioya etishi;

14) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan xalqaro shartnomalarga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha xulq-atvor qoidalarini ishlab chiqishi va ularga rioya etilishini taʼminlashi;

15) Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan qazib olish tarmoqlarining shaffofligi tashabbusi standartlariga (QTSHTS) rioya etishi;

16) nizo predmeti boʻlmagan barcha bojxona bojlarini, toʻlovlarni, yigʻimlarni va soliqlarni oʻz vaqtida hamda aniq deklaratsiya qilishi va toʻlashi;

17) ushbu Qonun hamda biror-bir boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida barcha tegishli vakolatli organlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi oʻtgan kalendar yil uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun ruxsatnomada nazarda tutilgan majburiyatlarining bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotni har yili Yer qaʼridan foydalanish markaziga keyingi yilning birinchi martidan kechiktirmay taqdim etishi shart. Toʻliq boʻlmagan kalendar yil uchun hisobotlar aniq muddat uchun, bunday muddat tugaganidan keyin ikki oydan kechiktirmay taqdim etiladi.

Ruxsatnomaning amal qilishi tugaganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasidagi geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning amal qilishi tugagan sanadan eʼtiboran uch oydan kechiktirmay taqdim etishi shart.

Geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish natijasida aniqlangan foydali qazilmalarning potensial konlari haqidagi axborotni, shu jumladan dastlabki geologik axborot materiallariga asoslangan batafsil geologik maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi, shuningdek geologiya, burgʻilash, tuproqni, togʻ jinslarini, yer osti suvlarini, foydali qazilmalar namunalarini hamda boshqa geologik materiallarni tanlab olish va sinab koʻrish sohasidagi ilmiy tadqiqotlar, sinovlar hamda geologik jihatdan oʻrganishning holati va natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotning shakli va unga doir talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Ushbu Qonun 169-moddasi birinchi qismining oʻn birinchi va oʻn ikkinchi bandlarida nazarda tutilgan qoidalarni hisobga olgan holda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish natijalari haqidagi yakuniy hisobot Qattiq holdagi foydali qazilmalar zaxiralari toʻgʻrisidagi xalqaro hisobot standartlari boʻyicha qoʻmitaning (CRIRSCO) talablariga muvofiq axborotni oʻz ichiga olishi kerak.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish natijalari boʻyicha yakuniy hisobot geologik materiallarni davlat ekspertizasidan oʻtkazish va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasiga taqdim etiladi.

Agar yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotda foydali qazilmalarning zaxiralari hisob-kitob qilingan holda aniqlangan kon haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmasa, hisobot umumlashtirish hamda tizimlashtirish uchun faqat Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilgan geologik jihatdan oʻrganishga doir xarajatlar va mahalliy taʼminot ulushi haqidagi axborot “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq auditor tomonidan tasdiqlanishi lozim. Bunday axborot, agar u auditorlik tekshiruvidan oʻtgan moliyaviy hisobotda alohida keltirilgan (aks ettirilgan) boʻlsa, auditor tomonidan ham tasdiqlangan hisoblanadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasidagi noruda foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi ariza bilan Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga murojaat qilishga haqli.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi va foydali qazilmalar zaxiralarini davlat tomonidan tasdiqlash Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Foydali qazilmalar zaxiralarining sanoatga molik ahamiyati toʻgʻrisidagi qaror ularni davlat balansiga qoʻyish uchun asos boʻladi.

Noruda foydali qazilmalar konlarining geologik materiallarini davlat ekspertizasidan oʻtkazish va ularning zaxiralarini tasdiqlash uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi joylarda foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha hududiy komissiyalarni tashkil etadi.

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi milliy yoki xalqaro qoʻllaniladigan standartlarga muvofiq eʼtirof etilgan vakolatli shaxsni jalb qilishga haqli, biroq majbur emas.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash bunday tasdiqlashni soʻrayotgan yer qaʼridan foydalanuvchining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun taqdim etiladigan geologik materiallarga doir talab yer qaʼri uchastkasi geologik tuzilishining murakkabligi hamda ularning soni hisobga olingan holda, Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan jalb etilgan foydali qazilmalar zaxiralariga doir hisobotning xalqaro standartlari boʻyicha vakolatli shaxs geologiya-qidiruv ishlari natijalari, foydali qazilmalar zaxiralari (bundan noruda foydali qazilmalar mustasno) toʻgʻrisida ommaviy hisobotlar ham tayyorlashi mumkin. Bunday holda mazkur vakolatli shaxs Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining talablariga muvofiq geologik materiallarni davlat ekspertizasidan oʻtkazish va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash uchun hisobotlarni ham tayyorlashi shart.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasini oʻtkazganlik uchun undiriladigan toʻlov miqdori Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi bilan kelishuvga koʻra Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat ekspertizasini oʻtkazishga doir mablagʻlar jalb etiladigan ekspertlarning xizmatlariga haq toʻlashga va materiallarni Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasida koʻrib chiqish uchun tayyorlash xarajatlarining oʻrnini qoplashga yoʻnaltiriladi.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi uchun toʻlov Yer qaʼridan foydalanish markazining hisob-kitob varagʻiga kelib tushadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi, basharti geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomada koʻrsatilgan bir-biriga bogʻliq kadastr kvadratlaridan hech boʻlmaganda bittasida qattiq holdagi foydali qazilmalar koni joylashgan boʻlsa hamda qattiq holdagi foydali qazilmalarning bunday konidan tijorat maqsadida foydalanilishi zarur boʻlsa, bunday kadastr kvadratlarida ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar ushbu Qonunning 108-moddasiga muvofiq qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishga oid mutlaq huquqqa ega boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani olish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan arizani topshiradi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi hujjat;

3) soʻralayotgan kadastr kvadratlari toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shu jumladan ularning joylashgan yeri va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xarita;

4) geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot;

5) konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos;

6) konni oʻzlashtirish loyihasiga yoki texnik-iqtisodiy asosga muvofiq taklif etilayotgan konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlari dalillari;

7) davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi.

Ariza bilan birga topshiriladigan hujjatlarga nisbatan talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Agar qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish boʻyicha ariza topshirish uchun zarur boʻlgan biror-bir ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasini kutayotgan davrda tugasa, geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi olinguniga yoki rad etilguniga qadar amal qilishda davom etadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish boʻyicha arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan konlar boʻyicha auksion yoki tender oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin.

Mamlakatni rivojlantirish bilan bogʻliq alohida hollarda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan konlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

1) geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma doirasidagi geologiya-qidiruv ishlari natijasida qidirib topilgan, ruxsatnomaning amal qilish muddati (foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olishga doir mutlaq huquq) tugaganidan keyin davlat balansiga kiritilgan konlar;

2) mineral xomashyo bazasini rivojlantirish davlat dasturlari doirasida budjet mablagʻlari hisobidan qidirib topilgan foydali qazilmalar konlari.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun zarur boʻlgan kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan zaxira qilib qoʻyiladi.

Auksionlar va tenderlar oʻtkazish tartibi qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Tender jarayonining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

1) yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini ishlab chiqishda vazirliklar, idoralar va xoʻjalik boshqaruvi organlarining samarali hamkorligini tashkil etish;

2) mavjud boʻlgan geologik maʼlumotlar, geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotlar va boshqa tegishli axborot asosida ishlab chiqilgan yer qaʼri uchastkalarini berish boʻyicha tenderning boshlangʻich shartlarini kelishish;

3) taqdim etilgan konni oʻzlashtirish loyihasining yoki dastlabki texnik-iqtisodiy asosning yoxud investitsiyaviy loyihalar texnik-iqtisodiy asosining ekspertizasi oʻtkazilishini hamda ularning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga, shuningdek yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning belgilangan shartlariga muvofiqligi baholanishini tashkil etish;

4) maqbul boʻlgan tanlovga oid arizani va ruxsatnoma berilishining maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosani Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritish.

Auksion yoki tender ishtirokchilari ushbu Qonunning 50-moddasida nazarda tutilgan axborotni taqdim etishi kerak, bundan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi mustasno, shuningdek ishtirokchi texnik-iqtisodiy asosning oʻrniga dastlabki texnik-iqtisodiy asosni taqdim etishga haqli. Auksion yoki tender jarayoni ishtirokchisi biror-bir zarur ekologik ekspertizasi oʻtkazilguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar konchilik faoliyatini boshlamaslik majburiyatini taqdim etishi kerak.

Auksion yoki tender gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma tegishli kadastr kvadratlarida foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani gʻolibga berish uchun asos boʻladi.

Auksion yoki tender gʻolibi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatiga asosan ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yil ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni, davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasini taqdim etishi kerak. Taqdim etilgan hujjatlar ushbu Qonunning 53-moddasiga muvofiq koʻrib chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga asosan beriladigan foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar ushbu Qonunning barcha talablariga muvofiq boʻlishi kerak, ularga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida tuziladigan shartnomaga koʻra qoʻshimcha shartlar va yigʻimlar ham qoʻllanilishi mumkin.

Auksiondan yoki tenderdan tushgan mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda taqsimlanadi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani berish uchun ariza olingan paytdan yoxud auksion yoki tender jarayoni tugaganidan keyin yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilgan ruxsatnoma munosabati bilan konni oʻzlashtirishning yakuniy loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos olingan paytdan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holatga qarab, arizani koʻrib chiqadi hamda uning toʻliqligini aniqlash uchun dastlabki tarzda koʻzdan kechirishni oʻtkazadi.

Arizachi dastlabki tarzda koʻzdan kechirish bosqichi tugaganidan keyin arizadagi biror-bir kamchiliklar toʻgʻrisida xabardor qilinadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachiga uncha katta boʻlmagan kamchiliklarni tuzatishga ruxsat berishga yoki arizani rad etishga haqli. Agar ariza rad etilgan boʻlsa, arizachi takroran yangi ariza berishga haqli.

Arizani dastlabki tarzda koʻrib chiqish Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ariza olingan paytdan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida amalga oshiriladi.

Arizani koʻrib chiqishda Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha taklif etilayotgan faoliyatni amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlarini, shuningdek konni oʻzlashtirish loyihasining yoki texnik-iqtisodiy asosning texnik va foydalanish jihatlarini taqdim etilgan hujjatlarning toʻliqligi, ijro etilishi hamda ushbu Qonunning 50 va 53-moddalariga muvofiqligi nuqtai nazaridan koʻrib chiqadi.

Taklif etilayotgan konni oʻzlashtirish loyihasida yoki texnik-iqtisodiy asosda kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan toʻqson kundan oshmaydigan oqilona muddatda kamchiliklar bartaraf etilishini talab qilishi mumkin. Bunday soʻrov olinganidan keyin arizachi oʻz arizasini qaytarib olishga, unga oʻzgartirishlar kiritishga yoki oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida yozma tushuntirish taqdim etishga haqli. Agar arizachi oʻz arizasiga oʻzgartirishlar kiritsa yoki unga oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etsa, Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday javobni koʻrib chiqadi va oʻn besh ish kuni ichida oʻzining javobini taqdim etadi. Bundan tashqari arizachi oʻz nuqtai nazarini bayon etish uchun eshituv oʻtkazilishini soʻrashga haqli, Yer qaʼridan foydalanish markazi esa asosga taalluqli savollarga javob berish uchun arizachining shaxsan hozir boʻlishini talab qilish huquqiga ega. Bunday holda Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachining dalillarini koʻrib chiqish uchun oʻn besh ish kuni ichida shunday eshituvni oʻtkazadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oʻsha paytda maʼlum boʻlishi mumkin boʻlgan hamda ushbu qismda tavsiflangan jarayon doirasida uning dastlabki tarzdagi koʻrib chiqishiga kiritilmagan yangi masalalarni koʻtarish huquqiga ega emas. Ushbu qismda bayon etilgan jarayon Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnomani tasdiqlashga tayyor boʻlmaguniga yoki arizachi oʻz arizasini uzil-kesil qaytarib olmaguniga qadar bir necha bor qoʻllaniladi.

Ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlarida bayon etilgan jarayon tugagach, Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni qabul qiladi yoxud qaytaradi.

Konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos qabul qilingan va ariza ushbu Qonunning barcha boshqa talablariga muvofiq boʻlgan hollarda, Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani beradi. Konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni oʻzgartirish qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini yoki uning qayta koʻrib chiqilishini talab etsa, ekologik ekspertizani oʻtkazish tugaguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar ruxsatnoma berilmaydi.

Agar ariza ushbu Qonunning 50-moddasida belgilangan talablarga muvofiq boʻlmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berishni rad etish huquqiga ega. Rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Ushbu Qonunda nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi koʻrib chiqish muddati tugaganidan keyin bunday rad etish haqida arizachini xabardor qiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilganda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

Konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos koʻrib chiqilayotganda Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilguniga qadar asosning texnik va foydalanishga doir jihatlarini koʻrib chiqadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi asosning moliyaviy jihatlarini oʻrganish uchun javobgar boʻlmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oqilona asoslarga koʻra quyidagi mezonlarga ustuvorlik berishi mumkin:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishning eng yaxshi mavjud variantining muvofiqligi;

2) konchilik faoliyati uchun barqaror, ekologik jihatdan xavfsiz texnologiyalarni qoʻllash;

3) konchilik faoliyati natijasida foydali qazilmalarning ishlatilayotgan va tutash konlariga hamda yer qaʼrining boshqa uchastkalariga zarar yetkazilishining oldini olish va yer qaʼrida joylashgan foydali qazilmalar zaxiralarini konservatsiya qilish;

4) davlat uchun eng koʻp umumiy daromad va foyda olish;

5) Oʻzbekiston Respublikasida konchilik faoliyatidan eng koʻp qoʻshimcha iqtisodiy samara olinishini taʼminlash.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishni amalga oshirish chogʻida quyidagilar ustuvor ahamiyatga ega boʻladi:

1) foydali komponentlar barqaror, kompleks ravishda chiqarib olinishini taʼminlaydigan texnologik sxemalar;

2) qayta ishlashning turli bosqichlarida foydali komponentlar taqsimotini va ushbu komponentlarning foydali qazilmalar konlaridan ajratib olinishi darajasini hisobga olish hamda nazorat qilish;

3) qayta ishlash mahsulotlari va chiqindilaridan, shuningdek oqova suvlardan imkon qadar xavfsiz foydalanish;

4) foydali komponentlarni oʻz ichiga olgan vaqtincha foydalanilmayotgan mahsulotlarni va ishlab chiqarish chiqindilarini saqlash, hisobga olish va konservatsiya qilish.

Foydali qazilmalarning turlari hamda xossalariga, konlarni oʻzlashtirish usullariga, qayta ishlash texnologiyalarining turlariga va boshqa omillarga qarab, konlarni oʻzlashtirishga hamda mineral xomashyoni qayta ishlashga doir qoʻshimcha talablar nazarda tutilishi mumkin.

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran yigirma besh yildan oshishi mumkin emas.

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining arizasiga koʻra, ushbu Qonunning 110-moddasida nazarda tutilgan tartibda ruxsatnomaning dastlabki amal qilish muddatidan oshmaydigan davrga bir necha marta uzaytirilishi mumkin.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar zarur ekologik ekspertizadan oʻtishi va xavfsizlik sohasidagi barcha tegishli maʼqullashlarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini olishi kerak. Yer qaʼridan foydalanuvchi bunday maʼqullashlarni ular olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish huquqini olgan yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi olingan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etishning dastlabki rejasini oʻz ichiga oladigan tegishli foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasini Yer qaʼridan foydalanish markaziga kiritadi. Agar konlarni oʻzlashtirish loyihasi ushbu Qonunning 50-moddasiga muvofiq taqdim etilgan dastlabki texnik-iqtisodiy asosga yoki texnik-iqtisodiy asosga kiritilgan boʻlsa, uning takroran taqdim etilishi talab qilinmaydi.

Konni oʻzlashtirish loyihasi ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Konni oʻzlashtirish va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish loyihalarining mazmuni yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining qoʻllaniladigan qonunchiligiga muvofiq, dastlabki texnik-iqtisodiy asosga yoki texnik-iqtisodiy asosga kiritilgan tafsilotlar, shuningdek ekologik va sanoat xavfsizligi talablari hisobga olingan holda mustaqil ravishda belgilanadi.

Konchilik faoliyati yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tayyorlangan konni oʻzlashtirishning tasdiqlangan joriy loyihasiga muvofiq amalga oshiriladi, bundan favqulodda vaziyatlar hollari mustasno.

Agar ushbu Qonunning 57-moddasiga muvofiq ilgari oʻzgartirishlar kiritilmagan boʻlsa, foydali qazilmalarning asosiy turlariga doir loyiha uchun konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan sanadan eʼtiboran bir yil davomida, noruda foydali qazilmalarga doir konni oʻzlashtirish loyihasi esa ikki yil davomida amal qiladi. Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasi ushbu qismda koʻrsatilgan muddatdan uzoqroq davrni qamrab olishini, biroq, agar yer qaʼridan foydalanish boʻyicha rejalashtirilayotgan faoliyatning keng koʻlamligi, texnik jihatdan bajarilishi va davomiyligi ularni amalga oshirish muddatlarining koʻpaytirilishini talab etsa, toʻrt yildan oshmasligini talab qilishga haqli.

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir barcha ishlar ushbu Qonunning 59 va 61-moddalariga muvofiq hujjatlashtirilishi lozim.

Konchilik faoliyati davomida yer qaʼri uchastkasida qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomada koʻrsatilmagan foydali qazilmalarning yirik koni aniqlangan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markazini oʻn kunlik muddatda xabardor qilishi va aniqlangan foydali qazilmalar konini hisobga olgan holda oʻzining konni oʻzlashtirish loyihasiga oʻzgartirishlar kiritish kerak.

Agar konchilik faoliyatini yer yuzasidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari doirasida amalga oshirish moʻljallanilayotgan boʻlsa, konni oʻzlashtirish loyihasi Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalari bilan ham kelishiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan qattiq holdagi asosiy foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talablarga rioya etishi shart, bundan texnogen mineral hosilalar boʻyicha loyihalar mustasno.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar foydali qazilmalarning har bir turi boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmaganda, har yilgi eng kam xarajatlar mazkur yildagi qazib olish davrining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisoblab chiqiladi. Kadastr kvadratida qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishi biror-bir yil davomida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisoblab chiqiladi.

Har yilgi eng kam xarajatlar jumlasiga kiritilishi lozim boʻlgan konchilik faoliyati, shuningdek kiritilmaydigan faoliyat qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlarida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasida har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvarida amal qiladigan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan qazib olishga doir eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kech boʻlmagan muddatda hisobot taqdim etishi shart. Bunda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu moddaga muvofiq amalga oshirilgan xarajatlar joriy yil xarajatlarida hisobga olinmaydi va hisobotda hisobot yili uchun aks ettirilgan hisoblanadi.

Foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan ishlarning turlari, uslublari va (yoki) usullari, shuningdek ishlarni amalga oshirish texnologiyalari, hajmlari va muddatlari oʻzgargan, ishlab chiqarish obyektlarining hamda infratuzilma obyektlarining tarkibi oʻzgargan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi konni oʻzlashtirish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi va uni kelishish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart.

Foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha loyihalarga kiritiladigan oʻzgartirishlar quyidagi hollarda Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan kelishilishini talab etadi:

1) loyihada nazarda tutilgan qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish xavf-xatarlari koʻpayganda;

2) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha qoʻshimcha xavf-xatarlarni keltirib chiqaruvchi rejalashtirilayotgan oʻzgartirishlar avval kelishilgan loyihada nazarda tutilmagan boʻlsa;

3) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan oʻzgartishlarning amalga oshirilishi loyihada koʻrsatilgan ekologik koʻrsatkichlarga erishilmasligiga olib kelsa;

4) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan oʻzgartirishlar yer qoplamining butligini qoʻshimcha ravishda buzishi taxmin qilinayotgan boʻlsa;

5) agar kon qazib olish majmuining asosiy obyektlari sonini va parametrlarini oʻzgartirish rejalashtirilayotgan boʻlsa;

6) rejalashtirilayotgan xarajatlarda jiddiy oʻzgartirishlar mavjud boʻlsa;

7) yer qaʼridan foydalanuvchining majburiyatlarida jiddiy oʻzgartirishlar mavjud boʻlsa.

Qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qayta koʻrib chiqilgan loyiha olinganidan keyin yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqiladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasini toʻliqligi, ijro etilishi va ushbu Qonunning 53-moddasiga muvofiqligi nuqtai nazaridan koʻrib chiqadi. Konni oʻzlashtirish loyihasiga kiritilgan oʻzgartirishlarda kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan ushbu Qonun 52-moddasining toʻrtinchi qismida bayon etilgan tartib-taomilga muvofiq oqilona muddatlarda bunday kamchiliklar bartaraf etilishini talab qilishi mumkin. Konni oʻzlashtirishning joriy loyihasiga kiritilgan oʻzgartirishlar qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini yoki uning qayta koʻrib chiqilishini talab etgan hollarda, bunday loyihani tasdiqlash faqat ekologik ekspertiza oʻtkazilganidan keyin va davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi berilganidan keyin amalga oshiriladi.

Oʻzgartirilgan konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanguniga qadar unga doir ishlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Koʻrib chiqish jarayoni tugaganidan keyin Yer qaʼridan foydalanish markazi qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasini qabul qilishi yoki uni qaytarishi kerak. Qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasini qaytarish asoslangan boʻlishi kerak. Ushbu Qonunda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra qaytarishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish, qayta ishlash, saqlash, transportda tashish, sotish va (yoki) eksport qilish huquqiga ega.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga berilgan yer qaʼri uchastkalari hamda ruxsatnomada koʻrsatilgan yer uchastkasi hamda kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalari va biror-bir zarur boʻlgan tegishli uchastkalar doirasida quyidagi mutlaq huquqlarni beradi:

1) qoʻshimcha geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) foydali qazilmalar zaxiralarini qayta baholash uchun qoʻshimcha oʻrganishni amalga oshirish;

3) konni oʻzlashtirishning joriy loyihasiga muvofiq konchilik faoliyatini amalga oshirish;

4) qattiq holdagi foydali qazilmalarni ishlab chiqarishni amalga oshirish;

5) ruxsatnoma berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni tovar xomashyosi sifatida boyitishni, qayta ishlashni va ularga ishlov berishni amalga oshirish;

6) qazib olingan foydali qazilmalarni transportda tashish, saqlash va realizatsiya qilish;

7) basharti tegishli ruxsatnomalar, kelishuvlar yoki maʼqullashlar olingan boʻlsa, konchilik, qayta ishlash (boyitish), transport obyektlarini va boshqa tegishli obyektlarni hamda texnogen mineral hosilalarni joylashtirish, shu jumladan:

a) konni qurishni, doimiy inshootlarni barpo etishni hamda qazib olingan foydali qazilmalarni qazib olish, qayta ishlash, saqlash va yuklab joʻnatish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalarni oʻrnatishni amalga oshirish;

b) konning xodimlari va ularning oila aʼzolari uchun inshootlar hamda obyektlarni qurishni yoki oʻrnatishni amalga oshirish;

v) qazib olingan foydali qazilmalarni kondan realizatsiya qilish punktlariga yetkazish uchun infratuzilmani qurishni amalga oshirish;

8) basharti biror-bir qoʻllaniladigan ruxsatnomalar yoki maʼqullashlar olingan boʻlsa, quyidagilardan foydalanish:

a) basharti foydalanuvchilar uchun oqimdan pastda yetarlicha suv oqimi mavjud boʻlsa, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq maqsadlar uchun yer qaʼri uchastkasi doirasidagi yer osti suvlaridan;

b) konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun yer qaʼri uchastkasi doirasidagi biror-bir tabiiy gidroenergetik resurslardan;

9) basharti ushbu Qonunda nazarda tutilgan qoidalarga rioya etilsa, ruxsatnomada koʻrsatilgan uchastkadagi sanoat obyektlarida aniqlangan boshqa qattiq holdagi foydali qazilmalar uchun ruxsatnomaning amal qilishi tatbiq etilishiga erishish;

10) ruxsatnomadan foydalanishga va uni bajarishga oqilona tarzda aralashmaslik.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida:

1) ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlariga doir uch yil ichida hamda noruda foydali qazilmalar boʻyicha bir yil ichida konchilik faoliyatini amalga oshirishni boshlashi;

2) konchilik faoliyatining barcha turlari, shu jumladan ishlab chiqarish texnologiyalari barcha qoʻllaniladigan standartlar va normalarga, shuningdek konchilik faoliyatini yuritishning tegishli amaliyotiga muvofiqligini taʼminlashi;

3) konchilik faoliyati konni oʻzlashtirishning joriy tasdiqlangan loyihasiga maʼlum darajada muvofiqligini taʼminlashi;

4) Yer qaʼridan foydalanish markaziga foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha konni oʻzlashtirishning yangilangan loyihasini har yili, noruda foydali qazilmalar boʻyicha esa har ikki yilda taqdim etishi;

5) konchilik faoliyatining barcha turlarini va yer qaʼri uchastkasidan qonuniy asosda boshqacha foydalanishni ushbu barcha ishlar oqilona vositalar bilan yoʻl qoʻyilmasligi mumkin boʻlgan jamoatchilikka oid yoki xususiy manfaatlar buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

6) konchilik faoliyatiga nisbatan amaldagi qonunchilikda belgilangan barcha talablarga tizimli ravishda va doimiy rioya etilishini taʼminlash hamda ularning ijro etilishini taʼminlash ustidan nazorat qilish uchun moʻljallangan tegishli boshqaruv tizimini tashkil etishi, joriy qilishi va muntazam ravishda yangilab borishi;

7) qazib olingan foydali qazilmalarning hamda ishlab chiqarish jarayonida hosil boʻladigan ishlab chiqarish chiqindilarining aniq hisobini yuritishi, shu jumladan har kungi ishchi jurnallarning va mahsulotlarni ishlab chiqarish, yuklab joʻnatish, asbob-uskunalarni yetkazib berish, baxtsiz hodisalar va obyektga tashrif buyuruvchilar reyestrlarining yuritilishini taʼminlashi;

8) ushbu Qonunning 61 va 62-moddalariga muvofiq foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi hisobotlarni oʻz vaqtida taqdim etishi;

9) atrof-muhitni boshqarishning tasdiqlangan rejasi uning davriy ravishda qayta koʻrib chiqilishini va yangilab borilishini, shu jumladan monitoringini va hisobdorligini hisobga olgan holda bajarilishini amalga oshirishi;

10) suvni muhofaza qilish choralarini koʻrishi, shuningdek kon qazishmasiga kelib tushadigan yer osti suvlariga nisbatan qonunchilikda belgilangan suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha boshqa talablarga rioya etishi;

11) ishlab chiqarish chiqindilarini saqlash va utilizatsiya qilish chogʻida ekologik talablarga rioya etishi;

12) ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasini ishlab chiqishi va moliyalashtirishi;

13) ushbu Qonunning 60-moddasiga muvofiq uranni ishlab chiqarish chiqindilarini hamda uranni qayta ishlash mahsulotlarini saqlash va utilizatsiya qilish chogʻida ekologik hamda sanitariya-epidemiologik talablarga rioya etishi;

14) ushbu Qonunning 136-moddasiga va amaldagi qonunchilikka muvofiq tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini hamda mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va xodimlar uchun qulay mehnat sharoitlarini yaratish boʻyicha normalarni, shuningdek avariyalar va favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni hamda ularning oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash chora-tadbirlarini amalga oshirishi;

15) ushbu Qonunning 159-moddasiga muvofiq infratuzilmani rivojlantirish, foydalanish va texnik xizmat koʻrsatishning tasdiqlangan rejalarini amalga oshirishi;

16) davriy hamda tanlab oʻtkaziladigan tekshiruvlar va (yoki) auditlar olib borilishiga rioya etishi;

17) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan xalqaro shartnomalarga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha odob-axloq kodeksini ishlab chiqishi va unga rioya etilishini taʼminlashi;

18) Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan qazib olish tarmoqlarining shaffofligi tashabbusi standartlariga (QTSHTS) rioya etishi;

19) nizo predmeti boʻlmagan yer qaʼridan foydalanish uchun barcha soliqlarni, yer soliqlarini, bojxona bojlarini va boshqa soliqlarni oʻz vaqtida hamda ishonchli tarzda deklaratsiya qilishi va toʻlashi;

20) ushbu Qonun va biror-bir boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida barcha tegishli vakolatli organlar hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari bilan hamkorlik qilishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar konchilik faoliyatining barcha turlari uchun sugʻurta polislarini sotib oladi va doimiy ravishda yangilab boradi hamda amalga oshiriladigan konchilik faoliyatining xususiyati va turi hisobga olingan holda, tegishli sugʻurtaning oʻrnini qoplash limitlari, chegirmalari va boshqa shartlari mazkur tarmoqda odatda qoʻllaniladigan shartlar bilan taqqoslanishini taʼminlaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olish uchun ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchi texnogen mineral hosilalarga doir loyihalardan tashqari:

1) ushbu Qonunning 56-moddasida nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talabga rioya etishi;

2) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy ishlab chiqarish tovarlarini xarid qilish rejasining bajarilishini amalga oshirishi;

3) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy kadrlarni yollash, oʻqitish va yuqori lavozimga koʻtarish boʻyicha rejalarning bajarilishini amalga oshirishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Radioaktiv foydali qazilmalarni, shu jumladan uranni qazib olish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanadigan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada bayon etilgan qoʻshimcha majburiyatlarga rioya etishi kerak.

Uran boʻyicha konchilik faoliyati Atom energiyasiga boʻyicha xalqaro agentlikning (AEXA) radiatsiyadan muhofaza qilishga doir asosiy xavfsizlik standartlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasining radiatsiyaviy xavfsizlik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq boʻlishi kerak.

Radioaktiv foydali qazilmalarni, shu jumladan uranni qazib olish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanadigan yer qaʼridan foydalanuvchi quyidagilar uchun javobgar boʻladi:

1) butun hududda, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish davrida va yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish davri tugaganidan keyin radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash uchun, shuningdek atrof-muhitni tiklash uchun;

2) yadroviy xavfsizlikni hamda uran ishlab chiqarishga oid biror-bir obyektning jismonan muhofaza qilinishini va chiqindilar utilizatsiya qilinishini taʼminlash uchun;

3) joʻnatuvchi va (yoki) tashuvchi sifatida radioaktiv materialni transportda tashish, shu jumladan umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllar va temiryoʻl orqali tashish uchun.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash doirasida oʻzining barcha majburiyatlariga rioya etilishini taʼminlash uchun yetarlicha texnik va moliyaviy resurslarga ega boʻlishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi tomonidan berilgan radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlar uran qazib olish bilan bogʻliq faoliyatning muhim siklidagi barcha bosqichlar uchun, shu jumladan rudani geologik jihatdan oʻrganish, qazib olish, qayta ishlash va (yoki) ishlab chiqarish, konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish obyektlari hamda radioaktiv materiallarni transportda tashish uchun talab etiladi.

Uran qazib olish boʻyicha loyiha uchun konni oʻzlashtirish loyihasi konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasini oʻz ichiga oladi. Radiatsiyani boshqarish rejasining shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlar berish tartib-taomili doirasida radiatsiyani boshqarishning birinchi dastlabki rejasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun taqdim etishi shart. Uran boʻyicha biror-bir konchilik faoliyati, shu jumladan qurilish radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlarsiz amalga oshirilishi mumkin emas.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uranni qazib olish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish chogʻida quyidagilarni taʼminlashi shart:

1) “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan umumiy prinsiplarga muvofiq biror-bir uran qurilmalari loyihalashtirilishini;

2) obyektlar, shu jumladan konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha biror-bir obyekt uran oksidining konsentratlarini ruxsatsiz olib chiqish va qarshilik koʻrsatish xavfidan lozim darajada himoya qilinishini;

3) jarayonning barcha bosqichlarida uranning joylashgan yeri, miqdori va xususiyatlari toʻgʻrisidagi axborot aniq, oʻz vaqtida, toʻliq va ishonchli berilishiga koʻmaklashishni;

4) radiatsiyadan muhofaza qilish uchun asosiy xavfsizlik normalariga muvofiq hisobdorlikning barcha talablariga rioya etilishini;

5) ushbu tartib-taomillar va choralarga rioya etilishini tekshirish maqsadida oʻz xodimlari hamda obyektlari auditdan oʻtkazilishini;

6) har bir obyektda uran oksidi konsentratlarini hisobga olish hamda nazorat qilish choralarini boshqarish uchun javob beradigan tegishli malaka va tajribaga ega mutaxassis tayinlanishini;

7) uran oksidi konsentratining biror-bir yetishmayotgan hajmlari aniqlanganidan keyin ikki soat ichida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi xabardor qilinishini;

8) uran oksidi konsentratlarini hisobga olish va nazorat qilish bilan bogʻliq barcha buxgalteriya hamda foydalanishga oid hisobga olish yozuvlari, hisobotlar va dastlabki hujjatlar ushbu konsentratlar yuzaga kelgan sanadan yoki uran oksidi konsentratlarining jami miqdori ishlab chiqarish obyektidan olib chiqilgan sanadan eʼtiboran kamida besh yil ichida saqlanishini.

Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari uran rudasini qazib olish va (yoki) qayta ishlash boʻyicha yer qaʼridan foydalanish obyektlaridan xavfsiz foydalanilishini taʼminlashga imkon berishi shart.

Butun konchilik faoliyati foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi hisobotlarda hujjatlashtiriladi.