20.02.2024 yildagi 01/6-1-son
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining buyrugʻi, 20.02.2024 yildagi 01/6-1-son
Kuchga kirish sanasi
11.03.2024
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VA UY-JOY KOMMUNAL XOʻJALIGI VAZIRINING
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
BUYRUGʻI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil hisobga olindi, 238 hisob raqami]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2018-yil 7-dekabrdagi 311-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.04.16-18 “Quyoshli issiq suv taʼminoti qurilmalari” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Energetika vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vazir B. ZAKIROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 20-fevral,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/6-1-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 19-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 12-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 8-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Energetika vaziri J. MIRZAMAXMUDOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 27-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 20-fevraldagi 01/6-1-son buyrugʻiga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) quyosh suv isitish qurilmalarini loyihalashtirishga oid boʻlgan talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQ talablari issiqlik punktlarini, shuningdek issiq suv taʼminoti tizimlari, korxonalar, binolar va inshootlarni texnologik ehtiyojlari hamda davolash profilaktika muassasalari binolarida va boshqa binolarda davolash tadbirlari uchun moʻljallangan texnik shartlarga muvofiq sanoatda ishlab chiqarilgan, komplektli maishiy quyoshli issiq suv taʼminoti qurilmalarini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Normativ-huquqiy hujjat, shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur SHNQda quyidagi normativ-huquqiy hujjat, shaharsozlik normalari
va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 16-martdagi 226-son qarori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 3.01.02-23 “Qurilishda xavfsizlik texnikasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 21.1101 — 2013 “Qurilish uchun loyiha hujjatlari tizimi. Loyiha va ishchi hujjatlarga qoʻyiladigan asosiy talablar” (rasmiy manba: Sistema proyektnoy dokumentatsii dlya stroitelstva. Osnovnie trebovaniya k proyektnoy i rabochey dokumentatsii).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
faol element — quyosh tizimining elementi boʻlib, u oʻzining maxsus shakli va geometrik parametrlari tufayli suyuqlik oqimining gidrodinamik koʻrsatkichlariga faol taʼsir koʻrsatadi hamda turli xil ijobiy energiya effektlariga erishishni taʼminlaydigan element;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dublyor — quyosh suv isitish qurilmalaridan olingan suvni isitish uchun moʻljallangan anʼanaviy issiqlik manbai;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrnini bosish koeffitsiyenti — quyosh energiyasi bilan taʼminlangan issiqlik yuklamaning ulushi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻz-oʻzini drenaj qiladigan qurilma — sirkulyatsiya nasosi toʻxtatilganda, issiqlik tashuvchisini muzlashdan himoyalash uchun avtomatik ravishda uni drenaj bakiga toʻkib, nasos ishga tushganidan keyin issiqlik tashuvchisi bilan qayta toʻldiriladigan qurilma;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
stagnatsiyaissiqlik tashuvchisini sirkulyatsiyasi toʻxtagandagi tizimning ishlash rejimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvning harorat stratifikatsiyasiharoratga qarab suv zichligini oʻzgarishi natijasida yuzaga keladigan vertikal haroratning oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
issiqlik qabul qilish konturi — bevosita quyosh energiyasi bilan issiqlik tashuvchisining qizdirishni amalga oshiradigan kontur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Turarjoy, jamoat, ishlab chiqarish, yordamchi binolar va xonalarning quyosh suv isitish qurilmalarini ishonchli ishlashini taʼminlash uchun loyihalarda quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nasoslarni optimal tartibda ishlashini taʼminlash uchun ularni rostlash va sozlash ishlarini bajarish ketma-ketligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tanlangan avtomatlashtirish asboblarni mos ravishda sozlash ishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilmalarning texnik foydalanish tadbirlari haqidagi koʻrsatmalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Quyosh suv isitish qurilmalaridan foydalanishning texnik-iqtisodiy maqsadga muvofiqligini aniqlash uslubi ushbu SHNQning 1-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Quyosh suv isitish qurilmalarining elektr moslamalari “Elektr uskunalarini tuzilishi qoidalari” (20-15-143/14-son, 2006-yil 18-iyul) talablariga javob berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Quyosh suv isitish qurilmalarining gaz moslamalari Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 16-martdagi 226-son qarori bilan tasdiqlangan “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik qoidalari” talablariga javob berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Binolarning tomlarida joylashgan quyosh suv isitish qurilmalarida evakuatsiya yoʻllarining soni va joylashishi SHNQ 2.01.02-04da belgilangan yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Quyosh suv isitish qurilmalarini loyihalash mazkur SHNQ hamda QMQ 2.04.01-98 ning talablariga muvofiq amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Quyosh suv isitish qurilmalarining asosiy jihozlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Quyosh suv isitish qurilmalari uchun bir yoki ikki qavat oynali yassi oqib oʻtuvchi quyosh suv isitish qurilmalarini, shuningdek ikki qavat oynali quvursimon vakuumli suvga bevosita issiqlik uzatiladigan U-simon quvurlar yoki issiqlik quvurlari bilan jihozlangan quyosh suv isitish qurilmalarini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konsentratsiyalaydigan quyoshli yoki oynasiz yassi quyosh suv isitish qurilmalarini, shuningdek plastikli quyosh suv isitish qurilmalarini qoʻllanilishi texnik-iqtisodiy asoslangandagina yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Quyosh suv isitish qurilmalaridan foydalanishda binolarning issiq suv taʼminoti va isitish tizimlarida ishlatiladigan suv nasoslarini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Quyosh suv isitish qurilmalarida antifrizlardan foydalanilganda hoʻl rotorli yoki zichligi jihatidan oʻxshash boʻlgan boshqa nasoslardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasi taʼminotida uzilishlar paytidagi sirkulyatsiya nasoslarining stagnatsiya rejimidagi favqulodda toʻxtash vaqtida qurilmaning qizib ketishini oldini olish uchun ikki konturli antifrizga ega boʻlgan tizimlarda oʻz-oʻzini drenaj qiladigan qurilmalardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Bir va ikki konturli quyosh suv isitish qurilmalarida oʻz-oʻzini drenaj qiladigan qurilmalardan foydalanilganda, issiqlik tashuvchisining sirkulyatsiyaga sarflanadigan elektr energiyasini tejash hamda nasoslarni toʻxtash va ishga tushurish vaqtida gidravlik zarbalarni oldini olish maqsadida torayuvchan moslamalar koʻrinishga ega boʻlgan faol elementlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Faol elementlar issiqlik qabul qilish konturida drenaj bakining ulanish joylarida quyosh suv isitish qurilmalaridan suvni toʻkilishini taʼminlash uchun pastroqda oʻrnatilishi, bunda uning toraygan kesimi drenaj baki bilan ulanishi hamda faol elementning oʻzi esa sirkulyatsiya nasosining soʻrish quvurchasida oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Torayish moslamasi shaklidagi oʻzini-oʻzi boshqaruvchi faol elementning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash usuli mazkur SHNQning 2-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Oʻz-oʻzini drenaj qiladigan quyosh suv isitish qurilmalarining issiqlik qabul qilish konturida antifriz (suv yoki moy) bilan toʻldirgandan soʻng elektr energiyasini tejashda issiqlik tashuvchisini aylantirish uchun chastota regulyatsiyasi bilan ishlaydigan sirkulyatsiya nasoslaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Turarjoy binolarida sirkulyatsiya nasoslari oʻrnatilganda kam shovqinli hoʻl rotorli nasoslar ishlatilishi yoki QMQ 2.01.08-19da keltirilgan shovqin va tebranishni kamaytirish choralari koʻrilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Quyosh suv isitish qurilmalarini bir konturdan boshqasiga tezkor issiqlik uzatilishi va plastinkali issiqlik almashtirgichlari yoki issiqlik almashtirgichli bak akkumulyatorlar bilan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Issiqlik almashtirgichlarning sirtlarini hisoblashda harorat bosimining oʻrtacha logarifmik qiymati 5 °S dan oshmagan holda olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Quyosh suv isitish qurilmalarining ishlash samaradorligini, qurilmaning foydalanishga tayyorligini va tizimning issiqlik (toʻplash) akkumulyatsiyasini oshirish uchun quyosh suv isitish qurilmalarida suvning vertikal va gorizontal harorat oʻzgarishi sodir boʻladigan issiqlik akkumulyatorlaridan foydalanish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Akkumulyatorlarda suvning oʻzgarmas harorat stratifikatsiyasini taʼminlash uchun uning haroratiga qarab, tegishli harorat qatlamlariga selektiv taqsimlash va ulardan suvni olish uchun moʻljallangan teshikli (perforatsiyali) quvur shaklidagi oʻz-oʻzini boshqaruvchi faol elementlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. 20 m2 gacha boʻlgan quyosh suv isitish qurilmalarida issiqlik akkumulyatorlariga suvni selektiv taqsimlash va olish uchun moʻljallangan perforatsiyali quvurlar bilan jihozlangan boylerlardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. 20 m2 dan ortiq boʻlgan quyosh suv isitish qurilmalari issiqlik akkumulyatorlariga suvni selektiv taqsimlash va olish uchun moʻljallangan perforatsiyali quvurlarning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash yoʻli bilan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Suvli issiqlik akkumulyatorlarining harorat qatlamlariga mos ravishda suvning haroratiga koʻra taqsimlash va olish uchun perforatsiyali quvur shaklidagi oʻzini-oʻzi boshqaruvchi faol elementning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash usuli mazkur SHNQning 3-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Ishlash samaradorligini va ishonchliligini oshirish maqsadida quyosh suv isitish qurilmalari suvining isitish haroratini boshqarish uchun avtomatlashtirilgan faol elementlardan foydalanilishi va ushbu qurilmalarning yechimlari, sxemalari loyihada nazarda tutilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Nasos sirkulyatsiyali quyosh suv isitish qurilmalarida isitish jarayonini boshqarish va holatini nazorat qilish uchun harorat datchikli elektron kontrollerlardan foydalanish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarining energiya samaradorligini aniqlash usuli ushbu SHNQning 4-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Quyosh suv isitish qurilmalarini konstruksiyalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Quyosh suv isitish qurilmalarining turini tanlash binoning turi va vazifasiga koʻra iqtisodiy asoslantirgan holda bajarilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Quyosh suv isitish qurilmalarining asosiy sxemalari va ularni har xil turdagi suvli issiqlik akkumulyatorlari hamda suvni isitish uchun dublyor qurilmalar yordamida amalga oshirishga oid boʻlgan misollar mazkur SHNQning 5-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Quyosh suv isitish qurilmalarining sxemasini tanlashda bino va inshootning turi uning vazifasiga koʻra, shuningdek quyosh suv isitish qurilmalarining turiga, qurilmani ishlatish mavsumiga muvofiq boʻlishi, bunda quyosh suv isitish qurilmalarining qishda muzlashdan va yozgi mavsumda stagnatsiya rejimida qizib ketishidan himoya qilish usuliga qarab amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Tabiiy sirkulyatsiyali va toʻgʻri oqimli bir konturli sxemalarni, mavsumiy quyosh suv isitish qurilmalarining mustaqil (avtonom) qurilmalarida qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Nasos sirkulyatsiyali bir konturli oʻzini-oʻzi drenaj qiladigan sxemani, umumiy maydoni 30 m2 dan oshadigan, issiqlik qabul qiluvchi konturi va yassi quyosh suv isitish qurilmalarini muzlashdan va qizib ketishdan himoya qilish uchun yuqori quvvatli toʻliq yil mobaynida ishlaydigan quyosh suv isitish qurilmalarida qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Nasos sirkulyatsiyali ikki va uch konturli oʻzini-oʻzi drenaj qiladigan sxemalarni, yassi va quvursimon vakuumli quyosh suv isitish qurilmalari bilan jihozlangan, issiqlik qabul qilish konturida stagnatsiya holatida yoz mavsumida qizib ketishidan himoya qilish uchun muzlamaydigan suyuqlik (antifriz) ishlatiladigan, yil davomida foydalaniladigan quyosh suv isitish qurilmalarida qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Mavsumiy qurilmalarda, geliokonturda issiqlik tashuvchisining tabiiy yoki nasos yordamida sirkulyatsiyalash bilan bir konturli sxemalarni qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Tabiiy sirkulyatsiyali, alohida bak-akkumulyatorli bir moduldagi maydoni 30 m2 gacha boʻlgan quyosh suv isitish qurilmalarini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Tabiiy sirkulyatsiyali maydoni 30 m2 dan ortiq boʻlgan quyosh suv isitish qurilmalari bir geometrik sathda joylashgan, sovuq suv uzatiladigan va issiq suv olinadigan quvuroʻtkazgichlari bilan parallel bogʻlangan alohida bak-akkumulyatorlarga ega boʻlgan mustaqil modullarga boʻlish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Ikki konturli qurilmaning issiqlikni qabul qilish konturida issiqlik tashuvchisi sifatida deaeratsiyalangan suv yoki zaharli boʻlmagan va yonmaydigan antifrizdan yoki moylardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dietilenglikol asosidagi antifrizlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Ushbu holatda ikkita bogʻliq boʻlmagan issiqlik almashtirgichli bak-akkumulyatorlar yoki uch konturli qurilma ishlatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Quyosh suv isitish qurilmalari qoʻshimcha (dublyor) issiqlik manbalari (qozonxona, elektr qozoni va boshqalar) bilan oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Yozgi dushlarda joʻmraklardagi bosim kamida 1,5 m olinishi, bunda har bir joʻmrak mustaqil ravishda issiq va sovuq suv yetkazib berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Quyosh suv isitish qurilmalarining fazoviy joylashtirilishini qurilish maydonining imkoniyatlarini, landshaft va iqlimiy sharoitlarni hisobga olgan holda aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Binolarning tomida joylashtiriladigan quyosh suv isitish qurilmalari tayanchlarga oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Tomdan quyosh suv isitish qurilmalarining tagigacha boʻlgan masofa tomni taʼmirlashga imkoniyat berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Quyosh suv isitish qurilmalari optimal joylashishi janub hisoblanib, sharqqa 20° gacha, janubiy gʻarbga 30° gacha ogʻishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yil davomida ishlaydigan qurilmalar uchun quyosh suv isitish qurilmalarining gorizontga nisbatan qiyalik burchagi mahalliy kenglikka teng qilib olinishi, bunda yoz mavsumida mahalliy kengligidan 15° ayirib tashlab, isitish davrida esa mahalliy kengligiga 15° qoʻshib qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Choʻkuvchi gruntlarda quyoshli issiq suv taʼminoti qurilmalarini loyihalashtirishda suv chiqarishda va qurilma suv qoʻyib yuborgan holda bino va inshootlar ostidagi gruntda suv toʻplanishini va tashlama suvlarini irrigatsiya yoki boshqa usullarda chiqarish choralari koʻrilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Bak-akkumulyatorlar, issiqlik almashtirgichlar va quvuroʻtkazgichlarda issiqlik izolyatsiyasini nazarda tutish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quvuroʻtkazgichlar va uskunalarni issiqlik izolyatsiyasining termik qarshiligi issiqlik yoʻqolishining 5 foizdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Gelio qabul qiluvchi konturining suvini toʻkish va toʻldirish uchun moslamalardan (toʻkish joʻmraklari va vodoprovod suvini uzatish uchun ventillar) foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Quyosh suv isitish qurilmalarida havoni chiqarish uchun klapan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Tabiiy sirkulyatsiyali qurilmalarda quyidagilardan foydalanish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv uzatuvchi quvuroʻtkazgichlarni, vodoprovod suvini bak-akkumulyatorning pastki qismiga ulashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalaridan isigan suvni olib ketuvchi va uni issiq suv taʼminoti tizimiga uzatuvchi quvuroʻtkazgichlarni bak-akkumulyatorning yuqori qismiga ulashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bak-akkumulyatori bilan ulash uchun oʻtish diametri 20 mm dan kam boʻlmagan quvurlardan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Quyosh suv isitish qurilmalarining magistral quvuroʻtkazgichlari yotqizilganda, issiqlik tashuvchisi tabiiy aylanishli qurilmalar uchun 0,01 dan, issiqlik tashuvchisi nasosli sirkulyatsiyali qurilmalar uchun esa 0,002 dan kam boʻlmagan qiyalikda boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Quyosh suv isitish qurilmalarini ulovchi quvurlarning qalinligi butun uzunligi boʻyicha 5 — 10 mm qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Quyosh suv isitish qurilmalarini joylashtirishda qatorlar yoki qurilmaning bloklari orasida gorizontal boʻyicha masofani yil davomida ishlatiladigan qurilmalar uchun qator yoki quyosh suv isitish qurilmalari blokining 1,7 m balandligiga teng, yozda ishlatiladigan qurilmalar uchun esa qator balandligini 1,2 m ga teng qilib olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Quyosh suv isitish qurilmalarini loyihalashtirish jarayonida ularning guruhidan (bu guruhlar parallel ulanganda) issiqlik almashtirgichlar, bak-akkumulyatorni kirish va chiqish joyida issiqlik tashuvchisi haroratini oʻlchash hamda issiqlik qabul qilish nuqtasida manometr oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Quyosh suv isitish qurilmalaridan chiqayotgan issiq suvning doimiy haroratini taʼminlash uchun issiqlik tashuvchisining sirkulyatsiyasi nasos yordamida boʻlgan qurilmalardan hamda avtomatik sozlagichlardan, tabiiy boʻlgan qurilmalarda esa oʻzini-oʻzi boshqaradigan elementlardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Issiqlik qabul qilish konturida issiqlik tashuvchisini doimiy sarfi bilan ishlaydigan quyosh suv isitish qurilmalarini sirkulyatsiyali nasoslar bilan boshqarish uchun differensial termosozlagichlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, bitta datchik issiqlik tashuvchisi yoʻnalishi boʻyicha oxirgi quyosh suv isitish qurilmalari plastinasi pastki yuzasiga oʻrnatilishi, ikkinchisi esa bak-akkumulyatorda sovuq suvni kirish quvurchasi sathida tezkorlik issiqlik almashtirgichda esa undan issiq suv chiqish quvurchasida oʻrnatilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Quyosh suv isitish qurilmalari samarali ishlashi uchun ularni guruhlarga aralash (ketma-ket parallel va parallel ketma-ket) sxema boʻyicha ulanishi taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarida issiqlik tashuvchisining harakatini pastdan yuqoriga deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Katta maydonli quyosh suv isitish qurilmalarining alohida seksiyalari nosoz holga kelganda, butun qurilmani toʻxtatmasdan ularni oʻchirish imkoniyati koʻzda tutilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Maydoni 30 m2 dan katta boʻlgan nasos yordamida sirkulyatsiya qilinadigan quyosh suv isitish qurilmalarining issiqlik qabul qilish konturida zaxira nasos oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Quyosh suv isitish qurilmalarining loyihalarida balandligi 0.9 m dan kam boʻlmagan hamda tagiga 0,1 m dan kam boʻlmagan yaxlit qoplamaga ega boʻlgan zina panjaralari bilan jihozlangan narvonlar va doimiy maydonchalar nazarda tutilishi, bunda oʻtish maydonchalari va narvonlar ikkiyoqlama toʻsiq (perila)larga ega boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Silliq maydonchalar va zinapoyalardan foydalanmaslik lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Narvonlarning eni kamida 0,6 m, pogʻonalar orasidagi balandligi koʻpi bilan 0,2 m, zinapoyalarning eni esa kamida 0,08 m boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Balandligi 1,5 m dan katta boʻlgan narvonlar gorizontalga nisbatan 50° qiyalikda oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Quyosh suv isitish qurilmalari, armaturalari, oʻlchov nazorat asboblari va boshqa jihozlarga xizmat qilish uchun erkin oʻtish yoʻlaklarining eni 0,8 m dan kam boʻlmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yer yuzi, yopmalar yoki ishchi toʻshamalardan 5 m gacha balandlikda boʻlgan quyosh suv isitish qurilmalariga xizmat koʻrsatishda SHNQ 3.01.02-23 talablariga muvofiq tirkab qoʻyiladigan narvonlar va koʻchma vishkalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Quyosh suv isitish qurilmalari loyihalarda keltirilgan koʻrsatmalarga asosan montaj qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Quyosh suv isitish qurilmalarining hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Quyosh suv isitish qurilmalarini hisoblashda qurilmaning turiga (mustaqil, yoki dublyor), yil davomida ishlash davriga (mavsumiy yoki yil davomida), issiqlik tashuvchisining issiqlik qabul qilish konturida sirkulyatsiya usuliga (tabiiy yoki nasosli) hamda ularni muzlashdan va stagnatsiya holatida qizib ketishdan himoya qilish usuliga qarab amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Issiq suv taʼminotida mavsumiy qurilmalarni hisoblash jadvallar va nomogrammalardan foydalangan holda soddalashtirilgan usulda bajarilishi, shuningdek yil davomida ishlaydigan qurilmalarni hisoblash mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yakuniy hisob-kitoblarda quyosh suv isitish qurilmalari va issiqlik akkumulyatorining haqiqiy koʻrsatkichlari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Quyosh suv isitish qurilmalarining yuzasi 30 m2 dan ortiq boʻlgan yuqori quvvatli qurilmalarni qoʻllash hisob-kitoblar va modellar yordamida asoslangan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Dublyor manbali qurilmalarning hamma turlari ish davrida quyosh radiatsiyasi yigʻindisi eng koʻp boʻlgan oy koʻrsatkichlari boʻyicha hamda dublyor manbasi mavjud boʻlmagan tizimlar esa eng kam boʻlgan oy koʻrsatkichlari boʻyicha hisoblanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Mavsumiy dublyorsiz qurilmaning quyosh suv isitish qurilmalarini nur yutuvchi yuzasining maydoni A, m2, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vi.s. — issiq suvning oʻrtacha sutkalik sarfi, l/d, isteʼmolchilarning issiq suv sarfining meʼyori boʻyicha QMQ 2.04.01-98 ga muvofiq qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qi.s.qurilmaning issiq suv boʻyicha oʻrtacha mavsumiy sutkalik solishtirma unumdorligi, l/(m2 d);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ηTquvuroʻtkazgichlarning issiqlik yoʻqotishini hisobga oluvchi koeffitsiyent, ηT=0,8÷0,85 ga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 1-rasmiga muvofiq qurilmaning issiq suv boʻyicha oʻrtacha mavsumiy sutkalik solishtirma unumdorligi qi.s, l/(m2d) ni quyosh energiyasining gorizontal yuzaga kelib tushadigan umumiy kunlik miqdori Eg, MJ/(m2d) ga qarab aniqlashda qurilish maydoni uchun qurilmaning ishlash davrining eng kam miqdordagi quyosh nuriga ega boʻlgan oy SHNQ 2.01.01-22 talablariga muvofiq qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Issiq suv taʼminoti qurilmasining oʻrtacha sutkalik solishtirma unumdorligi qi.s ni quyosh energiyasining gorizontal yuzaga kelib tushadigan umumiy kunlik miqdori Egga bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Yil davomida ishlaydigan dublyorli qurilmaning quyosh suv isitish qurilmalarini nur yutuvchi yuzasining dastlabki maydoni A, m2 quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
θ — oʻlchamsiz parametr (uning qiymati quyosh energiyasi hisobidan issiqlik yuklamasini oʻrnini bosish f koeffitsiyentiga bogʻliq holda aniqlanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh energiyasi hisobidan issiqlik yuklamasini oʻrnini bosish f koeffitsiyentini θ oʻlchamsiz parametriga bogʻliqlik grafigi mazkur SHNQning 2-rasmida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-rasm. Quyosh energiyasi hisobidan issiqlik yuklamasini oʻrnini bosish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f koeffitsiyentini θ oʻlchamsiz parametriga bogʻliqlik grafigi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qnhisobiy davrga nisbatan olingan issiqlik yuklama yozgi mavsum yoki 1 yil uchun J quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qn=N Vi.s ρcr(ti.s.-ts.s.), (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — hisobiy davrdagi kunlar soni, d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vi.s.issiq suvning oʻrtacha sutkalik sarfi, l/d, QMQ 2.04.01-98 ga muvofiq qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρ — suvning zichligi, kg/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
crsuvning solishtirma issiqlik sigʻimi, cr=4190 J/(kg oS);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ti.s. — issiq suvning minimal ruxsat etilgan harorati, oS, QMQ 2.04.01-98 boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ts.s. — vodoprovod sovuq suvining hisobiy harorati, oS;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ek — hisobiy davrda quyosh suv isitish qurilmalarining 1 m2 sirt maydoniga tushayotgan quyosh energiyasining oʻrtacha yigʻindi miqdori, J/m2, quyosh suv isitish qurilmalarida ufqqa nisbatan nishab β burchagi bilan belgilanadi va quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ek= REg, (4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — mos ravishda qiya va gorizontal yuzalarga tushadigan quyosh nurlarining oʻrtacha oylik miqdorining nisbati,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R=1,4 ga β=j+15o boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R=1,1 ga β=j boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R=1,05 ga β=j-15o boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Eghisobiy davrda gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh energiyasining oʻrtacha yigʻindi miqdori, J/m2, qurilish maydoni uchun SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalari janubiy yoʻnalishida 15° gacha ogʻganda yutilgan radiatsiya miqdori 5 foizga kamayadi, 30° ga ogʻganda esa — 10 foizga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Yil davomida ishlaydigan dublyorli qurilmaning quyosh suv isitish qurilmalarini nur yutuvchi yuzasining yakuniy maydoni A, m2 quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εk — quyosh suv isitish qurilmalarining W/(m2 oS) qiymati uchun qurilgan f ni θ boʻyicha grafigiga uning texnik pasporti maʼlumotlari boʻyicha olingan haqiqiy koʻrsatkichlarining farqi taʼsirini hisobga oluvchi tuzatish koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εak — issiqlik akkumulyatorining qabul qilingan solishtirma hajmini tayanch solishtirma 0,05 m 3/ m2 hajmidan farqini hisobga oluvchi tuzatish koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W/ (m2 oS)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-rasm. Quyosh suv isitish qurilmalarining koʻrsatkichlaridan tuzalish koeffitsiyenti εk ning bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-rasm. Issiqlik akkumulyatorining qabul qilingan solishtirma Va hajmini uning tayanch solishtirma Vakba 0,05 m3/m2 hajmiga boʻlgan nisbatiga Eak tuzatish koeffitsiyenting bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Nasos yordamida sirkulyatsiya qilinadigan quyosh suv isitish qurilmalarining maksimal soatlik ishlab chiqaruvchanligi suv taqsimlash grafigida belgilangan meʼyordan yuqori boʻlsa, qurilmalarga bak-akkumulyatorlar oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bak-akkumulyatorlarning hajmi V, m3 qurilmada suv istilishining va suv isteʼmol qilinishining sutkalik grafiklari boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sutkalik grafik mavjud boʻlmasa, iqlimiy hududga bogʻliq boʻlgan holda V=(0.06 — 0.08) A formula boʻyicha, bunda janubiy iqlimiy hududlar uchun kattaroq qiymatni qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Issiqlik qabul qilish konturida issiqlik tashuvchisining sarfi oʻzgarib turganda nasoslarni tanlash sarfi maksimal kattaligi boʻyicha bajariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Issiqlik tashuvchisining sarfi doimiy boʻlganda uning solishtirma sarfi 20 — 40 kg/(m2h) oraligʻida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Issiqlik tashuvchisi oʻzgaruvchan sarfli qurilmalarni loyihalashtirilgan issiqlik almashtirgichlarning hisobi issiqlik tashuvchisining va suv sarfining oʻrtacha soatlik qiymati boʻyicha bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Quyosh energiyasidan foydalanish hisobiga iqtisod (tejalgan) qilingan yoqilgʻi miqdorining V, t.sh.yo./yil, hisobini quyidagi formulaga muvofiq bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V= 0.0342 Q/ηyoq.is. (8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q — mavsum (yil) boʻyicha quyosh suv isitish qurilmalari ishlab chiqargan yigʻindi issiqlik miqdori Q, Gj /yil, mazkur SHNQning 6-ilovasiga asosan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ηyoq.is — oʻrni bosilgan issiqlik manbaining foydali ish koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-bob. Quyosh suv isitish qurilmalarini oʻrnatish boʻyicha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Quyosh suv isitish qurilmalarini montaj qilish ishlari ketma-ketligi ishchi chizmalar orqali amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mavjud bino va inshootlarda quyosh suv isitish qurilmalarini oʻrnatish boʻyicha loyiha hujjatlari ishlab chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Quyosh suv isitish qurilmalarini ochiq havoda quyidagi joylarda oʻrnatish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolarning (yassi yoki nishabli) tomi va boshqa yondosh inshootlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
balkonlar, binoning meʼmoriy boʻrtib chiqqan qismiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer sathi (quyoshli ochiq maydon)ga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Quyosh suv isitish qurilmalarini oʻrnatishda soya beradigan qoʻshni binolar, daraxtlar, elektr uzatish liniyalari, tutun quvurlari unga sezilarli taʼsir etmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Quyosh suv isitish qurilmalari janubi-sharqqa yoki janubi-gʻarbga (optimali — janubga) qaratib oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarini joylashtirishda janubiy yoʻnalishdan sharqqa 15° gacha ogʻish quyosh nurlanishining 5 foizga, gʻarbga esa 30° gacha ogʻish quyosh nurlanishining 10 foizga kamayishiga olib kelishini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Quyosh suv isitish qurilmalarini oʻrnatishda mavjud bino va inshootlarning montaj qilish mumkin boʻlgan joylardagi konstruksiyalarning yuk koʻtara olish qobiliyatiga (mustahkamligiga) koʻra SHNQ 1.04.01-23 ga muvofiq texnik kuzatuv xulosalari boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Quyosh suv isitish qurilmalari ostidagi tayanch konstruksiyalarni loyihalashda quyidagilarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamol va qor yuklanishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalarini joylashtirish rejasini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududlarning seysmik kuch taʼsirlarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Quyosh suv isitish qurilmalarini joylashtirishda qatorlar yoki bloklar orasidagi masofa gorizontal ravishda uskunaning yil davomida ishlashini hisobga olgan holda 1.7 m ga teng va yozgi mavsumda esa 1.2 m balandlikka teng olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Quyosh suv isitish qurilmalarining foydali ish koeffitsiyenti tushib ketishini oldini olish maqsadida yuza qismining tozaligini (qor, yomgʻir, changdan) taʼminlanishini nazarda tutuvchi chora-tadbirlar loyihada inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Quyosh suv isitish qurilmalarining optimal qiyalik burchagi quyosh suv isitish qurilmalari va gorizont orasidagi burchak (vakuum naychali ushlab turuvchi rama) hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Binolarning nishabli tom qismiga tizimni oʻrnatishda qiyalik burchagi tomning nishabiga asosan hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Eng katta energiya miqdori vakuum naychalari boʻlgan ramaning insolyatsiya yoʻnalishiga toʻgʻri burchak ostida joylashuvi boʻyicha qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-rasm. Qish va yoz mavsumida quyoshning holati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Quyosh suv isitish qurilmalarining tepa qismida hech qanday qoʻshimcha qurilmalar boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Quyosh suv isitish qurilmalarini oʻrnatishdan oldin u oʻrnatiladigan gidravlik tizimning butunligi va ishga yaroqliligiga ishonch hosil qilish, shuningdek suv taʼminoti tarmogʻining toʻgʻri ulanganligi va germetikligi (suv sizib chiqishi)ni tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Magistral quvurlarda issiqlik yoʻqotilishini kamaytirish maqsadida quyosh suv isitish qurilmalarini issiq suv ishlatiladigan joyga yaqin qilib oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Quyosh suv isitish qurilmalarini kunning salqin va bulutli paytida oʻrnatish tavsiya etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻrnatish paytida vakuum naychalarni quyoshda qizishdan saqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tizimni oʻrnatgandan soʻng, idishni suvga toʻldirib germetikligini tekshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uskunaning toʻliqligini vizual tekshirgandan soʻng, tayanch konstruksiyani yigʻishga oʻtish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Quyosh suv isitish qurilmalarini quyidagi hollarda montaj qilinmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yogʻingarchilik, tashqi havo harorati va shamol tezligi yuqori boʻlgan vaqtlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalarini korroziyaga faol moddalari (masalan, tuzlar, tuz tumanlari, shoʻr suvlar, faol kimyoviy bugʻlar, kislotali yomgʻir va boshqalar) mavjud muhitlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalarini nam holatda, texnika xavfsizligi talablarini taʼminlamasdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh nurlarini toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnaltiruvchi moslamalarni quyosh suv isitish qurilmalariga qaratib qoʻyishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalarini montaj qilish ishlarini olib borishda ularning yuza qismini zarar yetkazilganda (qirilganda, darz ketganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyosh suv isitish qurilmalarini bino va inshootlar tom qismining qoplamasiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Quyosh suv isitish qurilmalarini montaj qilish boʻyicha ishchi hujjatdagi chizmalarining asosiy tarkibi GOST 21.1101-2013 hamda quyidagi jadvalga muvofiq shakllantirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishchi hujjatdagi chizmalarning asosiy tarkibi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ishchi hujjatlarning asosiy toʻplamlarini nomi

MDHdagi qisqartmasi

Izoh

Arxitektura va qurilish yechimlari

AS

Arxitektura va konstruktiv yechimlar (KMdan tashqari) ishchi chizmalarini birlashtirganda

Isitish, shamollatish va havoni tozalash

OV

Elektr jihozlar

EM

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarini qoʻllanilishining iqtisodiy maqsadga muvofiqligini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalari quyidagi shart bajarilganda iqtisodiy maqsadga muvofiq deb hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f < η,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
η — ushbu SHNQning 6-ilovasi boʻyicha aniqlanadigan quyosh suv isitish qurilmalarining mavsumiy yoki yillik foydali ish koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f — quyosh suv isitish qurilmalarining iqtisodiy samaradorligining mezoni quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
EW — kapital xarajatlari samaradorligining meʼyoriy koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — foydalanish sarflarini qoplash uchun ajratmalar meʼyori (meʼyoriy maʼlumotlar boʻlmagan holda, kapital xarajatlardan 0,1 kattalikda qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
K — quyosh suv isitish qurilmalariga sarflanadigan solishtirma kapital xarajatlar, soʻm/m2 quyosh suv isitish qurilmalariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — aralashtirilgan issiqlikning solishtirma qiymati, soʻm/GJ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Torayish moslamasi shaklidagi oʻzini-oʻzi boshqaruvchi faol elementning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Torayish moslamasi shaklidagi oʻzini oʻzi boshqaruvchi faol elementning geometrik oʻlchamlarini quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D — torayish moslamasi keng kesimining diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — torayish moslamasi tor kesimining diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a1, a2 — torayish moslamasining tor va keng kesimlaridagi koriolis koeffitsiyentlari, maʼlumotlar boʻlmagan hollarda a1=a2=1 deb qabul qilish lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — gelioqurilmaning geometrik balandligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g — erkin tushish tezlanishi, m/s2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W2* — venturi quvurining keng kesimidagi suvning ruxsat etilgan tezligi, W2*=1÷1,5 m/s.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Torayish moslamasida oqimning torayish darajasi (D / d) gelioqurilmaning geometrik H balandligiga bogʻliq boʻlib, tizimning eng past sathidan eng yuqori nuqtasigacha boʻlgan balandlik 2 m dan 25 m gacha boʻlganda (D / d) 2 dan 5 gacha oʻzgarishi quyidagi 8-rasmga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-rasm. Torayish moslamasi shaklidagi oʻzini oʻzi boshqaruvchi faol elementning (D / d) diametrlar nisbatining gelioqurilmaning N balandligiga bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Torayish moslamasi shaklidagi oʻzini oʻzi boshqaruvchi faol elementning gidrodinamik koʻrsatkichlarini (mahalliy qarshilik koeffitsiyentini) quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egrichiziq konfuzorli oʻtishlar uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻgʻrichiziq konfuzorli oʻtishlar uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ζ — egrichiziq konfuzorli ζech va toʻgʻrichiziq konfuzorli ζtch torayish moslamasi uchun mahalliy qarshilik koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— reynolds mezoni (soni);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
utor kesimdagi tezlik, m/s;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
δ — tor kesim devorlarning yon tomonlaridagi teshiklar diametri, m. Tenglamalar venturi quvuri koʻrinishidagi torayuvchi moslamalar uchun qoʻllaniladi, bunda toʻgʻrichiziqli diffuzorlarining konusli burchagi teng boʻlib, konfuzorlari esa egrichiziqli radiusda chizilgan yoki toʻgʻrichiziqli burchakda birlashgan boʻlishi, oraligʻida boʻlganda amal qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suvli issiqlik akkumulyatorlari uchun perforatsiyali quvur shaklidagi oʻzini oʻzi boshqaruvchi faol elementning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suvli issiqlik akkumulyatorlarda suvni uning haroratiga qarab, tegishli harorat qatlamlariga selektiv taqsimlash va ulardan suvni olish uchun moʻljallangan perforatsiyalangan quvur shaklidagi oʻzini oʻzi boshqaruvchi faol elementlarning geometrik va gidrodinamik koʻrsatkichlarini hisoblash quyidagi 9-rasmga muvofiq amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-rasm. Stratifikatsiyali issiqlik akkumulyatorining oʻz oʻzini boshqaruvchi faol elementini hisoblash sxemasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash jarayonida quyidagi kattaliklardan foydalanish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv taqsimlagichning uzunligi l;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
isituvchi (isitiladigan) issiqlik tashuvchisining sarfi G;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
isituvchi (isitiladigan) issiqlik tashuvchisining harorati t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyator bakdagi suvning harorati to;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
perforatsiya teshiklarining diametri dn;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
perforatsiya teshigining sarf koeffitsiyenti m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv taqsimlagich ichki sirtining absolyut gʻadir-budirligi k.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv taqsimlagichning koʻndalang kesimini yuzasi F;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv taqsimlagichning perforatsiya teshiklarini yigʻindi yuzasi f;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv taqsimlagichning 1 m uzunligiga toʻgʻri keladigan perforatsiya teshiklari soni m; suv taqsimlagichning toʻla gidravlik qarshiligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash ikki bosqichda amalga oshiriladi: dastlabki va yakuniy.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dastlabki bosqichda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) ikki qatlamli stratifikatsiya uchun barqarorlik holati:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — ikki qavatli stratifikatsiya oqimning umumiy chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vs= v2 - v1 - yuqori va quyi qatlamlardagi tezliklarning farqi, m/s;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δρ= ρ2 — ρ1 yuqori va quyi qatlamlardagi zichliklarning farqi, kg/m 3,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyator hajmidagi issiqlik tashuvchisining oqimi uchun modifikatsiyalangan Richardson mezonining kritik qiymatini hisobga olgan holda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv oqib chiqishining maksimal hisobiy tezligi vmaks quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) suv oqib chiqishining oʻrtacha hisobiy tezligi Voʼrt. quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) suv taqsimlagich shartli tirqishining hisobiy yuzasi quyidagi formula asosida topiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) shartdan kelib chiqib kattaligini dastlabki hisobiy sonli qiymatni bergan holda suv taqsimlagichning hisobiy koʻndalang kesim yuzasi quyidagi formula asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) suv taqsimlagichning hisobiy ichki diametri quyidagi formulaga koʻra aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) quvurlarning mavjud boʻlgan sortamenti boʻyicha suv taqsimlagich uchun eng yaqin oʻlchamlari boʻlgan standart quvur tanlanadi va uning haqiqiy diametri quyidagi formula asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Df³Dp;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7) suv taqsimlagichning haqiqiy kesim yuzasi quyidagi formulaga koʻra aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8) suv taqsimlagichning boshidagi suvning haqiqiy tezligi quyidagi formula asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9) Reynolds mezoni quyidagi formulaga koʻra hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10) ishqalanish qarshilik koeffitsiyenti quyidagi formulaga asosan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11) suv taqsimlagichning parametri quyidagi formulaga koʻra hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12) quyosh suv isitish qurilmasi ichidagi issiqlik tashuvchisi oqimi uchun modifikatsiyalangan Richardson mezoni quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13) uch holatning qaysi biri sodir boʻlishi aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-holat
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-holat
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-holat
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Birinchi va ikkinchi holatlarda ishqalanishga bosim yoʻqolishi hisobga olinmaydi va haqiqiy qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uchinchi holatda, suv taqsimlagich devorlarining uzunligi va gʻadir-budurligini hisobga olinishi kerak boʻlganda qiymati mazkur ilovaning 10-rasmidagi grafiklar orqali aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14) qabul qilingan (p hisobiy qiymatini va olingan haqiqiy qiymati bilan solishtiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda hisoblashning yakuniy bosqichiga oʻtiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlmaganda u holda ()p ga yangi hisobiy qiymat berilib, mazkur ilovaning 4-bandidan boshlab hisoblash qaytariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yakuniy bosqichda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) shartli tirqishning haqiqiy yuzasi quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) suv oqib chiqishining haqiqiy oʻrtacha tezligi quyidagi formulaga koʻra aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) suv oqib chiqishining haqiqiy maksimal tezligi quyidagi formulaga asosan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) akkumulyator hajmi ichidagi issiqlik tashuvchisining oqimi uchun modifikatsiyalangan Richardson mezonining haqiqiy qiymati quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) akkumulyator hajmi ichidagi issiqlik tashuvchisining stratifikatsiyali oqimini barqarorligi shartini tekshirish quyidagi formula asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) suv taqsimlagichning qarshiligi quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7) perforatsiya yoʻli bilan ochiladigan teshikchalar soni quyidagi formulaga koʻra hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-rasm. Richardson Rik soniga suv taqsimlagichning shartli tirqish parametrining kritik qiymatlarining bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1, 2, 3 — eksperiment l`l = 0,28; 0,30; 0,36, 4 — elektron hisoblash usulida olib borilgan; 5 — hisoblash formulalar boʻyicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarining energiya samaradorligini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalarining energiya samaradorligini quyidagi formula orqali aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
foiz
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yil davomida foydalanish davrida quyosh suv isitish qurilmalari bilan saqlangan energiyaning hisobiy miqdori, MJ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yil davomida issiq suv taʼminoti ehtiyojlari uchun issiqlik energiyasining hisobiy miqdori, MJ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yil davomida foydalanish davrida quyosh suv isitish qurilmalari bilan saqlangan energiyaning hisobiy miqdori gelioqurilma ishlab chiqargan issiqlik energiyasi bilan uning jihozlaridan foydalanish uchun sarflanadigan elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan issiqlik energiyasi orasidagi farqi orqali aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MJ,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yil davomida foydalanish davrida gelioqurilma tomonidan issiq suv taʼminoti ehtiyojlariga ishlab chiqargan issiqlik energiyasining miqdori MJ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— gelioqurilma elektr jihozlari va tegishli asbob-uskunalarning isteʼmol qiladigan quvvati W;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— sutka davomida geliojihozlarning soatlarda ishlash vaqti h/d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yil davomida geliojihozlarning sutkalarda ishlash vaqti d/yil.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Issiq suv taʼminoti ehtiyoji uchun sarflanadigan issiqlik energiyasining hisobiy miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MJ,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— QMQ 2.04.01-98 ga muvofiq aniqlangan isteʼmolchilar tomonidan issiq suvning sutkalik sarfining umumiy meʼyori kg/d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— suvning solishtirma issiqlik sigʻimi =4,2 kJ/(kg×oS);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— issiq suvning hisobiy harorati oS;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— sovuq suvning hisobiy harorati oS;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yil davomida issiq suv taʼminoti tizimining ishlash davomiyligi d/yil.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-rasm. Quyosh suv isitish qurilmalarining sxemalari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) bir konturli tabiiy sirkulyatsiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) bir konturli toʻgʻri oqimli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) bir konturli oʻzini oʻzi drenaj qiladigan nasos sirkulyatsiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) ikki konturli oʻzini oʻzi drenaj qiladigan nasos sirkulyatsiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f) suvning doimiy haroratli ikki konturli nasos sirkulyatsiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) uch konturli oʻzini oʻzi drenaj qiladigan nasos sirkulyatsiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h) uch konturli oʻzini oʻzi drenaj qiladigan nasos sirkulyatsiyali va bak-akkumulyatorda ikkita ilonsimon quvur bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — quyosh suv isitish qurilmasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 — bak-akkumulyator;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 — suv isitish dublyori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4 — sirkulyatsiya nasosi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5 — drenaj baki;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6 — torayish moslamasi koʻrinishidagi faol element;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7 — harorat regulatori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8 — issiqlik almashtirgich;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9 — kengayish baki.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh suv isitish qurilmalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-rasm. Turli xil suvli issiqlik akkumulyatorlari va suvni isitish uchun dublyorlar bilan jihozlangan quyosh suv isitish qurilmalarining amalga oshirish sxemalariga misollar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) monovalentli issiqlik akkumulyatori va elektr qizdirgich bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) bivalentli issiqlik akkumulyatori, elektr qizdirgich va mavjud boʻlgan qozonxona bilan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh radiatsiyasi intensivligining hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gorizontal yuzaga tushayotgan oʻrtacha oylik quyosh energiyasining sutkalik yigʻindi E va tarqoq (diffuziya) Ed solishtirma miqdori, MJ/(m2d), osmonning ravshanlik koeffitsiyenti Kr. va tashqi havoning harorati th,oS
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oylar

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Koʻrsatkichlar

Termez (oʻrt. 37o)

E

8,38

11,49

15,11

20,25

26,34

29,28

28,58

26,23

21,64

16,05

10,6

7,67

Ed

3,88

5,35

7,02

9,02

8,17

8,17

8,02

7,52

6,10

5,49

4,22

3,58

Kr

0,47

0,49

0,50

0,61

0,77

0,87

0,88

0,88

0,87

0,77

0,64

0,48

th

2,6

6,0

11,4

18,4

24,3

28,2

30,4

28,1

22,4

15,8

9,9

5,1

Fargʻona (oʻrt. 40o)

E

6,74

9,31

12,59

17,69

22,92

26,74

26,35

24,25

19,42

13,13

7,99

5,18

Ed

4,05

5,74

6,94

8,81

8,93

8,25

8,09

7,21

6,29

5,53

3,95

3,24

Kr

0,38

0,39

0,41

0,52

0,63

0,75

0,80

0,82

0,80

0,66

0,50

0,34

th

-1,7

1,5

7,9

15,6

20,8

25,0

26,9

25,0

19,7

13,1

5,7

0,7

Samarqand (oʻrt. 40o )

E

8,03

10,23

13,6

18,30

25,06

29,21

28,68

26,18

20,98

13,9

9,07

6,72

Ed

3,80

5,14

6,71

8,28

8,35

7,92

7,15

6,31

6,03

4,98

3,50

3,32

Kr

0,44

0,45

0,46

0,58

0,72

0,85

0,90

0,90

0,86

0,72

0,59

0,45

th

0,5

2,8

7,4

14,2

19,3

23,9

25,9

24,0

19,1

2,7

6,6

2,6

Toshkent (oʻrt. 41o)

E

6,21

8,64

12,15

17,51

23,22

26,34

27,13

24,43

19,46

12,69

7,64

5,4

Ed

3,10

4,02

5,26

6,25

6,75

5,84

5,13

4,59

4,31

4,05

3,06

2,7

Kr

0,44

0,45

0,46

0,52

0,59

0,63

0,68

0,68

0,68

0,60

0,49

0,42

th

-0,4

2,0

7,9

14,7

20,2

24,9

27,1

25,1

19,6

12,8

6,7

2,0

Zarafshon (oʻrt. 42o)

E

7,79

10,96

14,76

19,58

25,42

28,68

28,24

26,02

20,76

13,92

8,42

5,9

Ed

3,63

4,77

6,51

7,81

8,01

6,80

6,32

5,3 2

4,72

4,09

3,31

2,99

Kr

0,46

0,47

0,50

0,56

0,69

0,78

0,83

0,85

0,83

0,73

0,57

0,37

th

-2,1

0,0

6,3

14,8

21,6

25,8

28,7

27,0

20,7

13,0

5,1

1,0

Qoraqalpogʻiston (oʻrt. 45o)

E

6,23

10,33

14,05

19,14

25,08

26,06

25,99

24,04

18,88

11,99

4,74

4,66

Ed

3,47

5,05

6,72

8,57

8,66

8,97

8,06

6,76

5,47

4,34

1,27

2,70

Kr

0,16

0,46

0,46

0,55

0,71

0,72

0,75

0,80

0,76

0,62

0,43

0,29

th

-8,2

-7,9

-0,5

10,3

18,6

24,0

27,0

24,6

17,3

8,0

0,7

-4,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yillik (mavsumiy) foydali ish koeffitsiyenti va quyosh suv isitish qurilmalarining ishlab chiqaradigan yigʻindi issiqlik miqdorining hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yillik (mavsumiy) foydali ish koeffitsiyenti, issiqlik suv taʼminoti sutkali issiqlik yuklanish birligiga toʻgʻri keladigan va quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadigan quyosh suv isitish qurilmalari maydoniga va bak-akkumulyator sigʻimiga m3/(GJ/d) bogʻliq boʻlib mazkur ilovaning 7-rasmiga muvofiq aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qurilma ishlab chiqargan yigʻindi issiqlik miqdori Q, GJ, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z — qurilmaning ishlash oylarining soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j — oydagi kunlar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i — kundagi ishlash soatlari soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-rasm. Quyosh suv isitish qurilmalarining a-mavsumiy, b-yillik foydali ish koeffitsiyentini A va V qiymatlariga bogʻliqliligi.