Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbuyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 30-aprelda hisobga olindi, hisob raqami 347]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. SHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2019-yil 23-dekabrdagi 561-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazir Sh. XIDOYATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 2-aprel,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-30-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 27-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 18-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B. ZAXIDOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 14-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 2-apreldagi 01/2-30-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi quriladigan, rekonstruksiya qilinadigan va mukammal taʼmirlanadigan bino va inshootlarni loyihalashda shovqindan himoya qilishga oid boʻlgan talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-bob. Sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Mazkur SHNQda quyidagi sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 27296-2012 “Qurilishda shovqindan himoyalash. Toʻsuvchi konsturksiyalarning shovqindan himoyasi. Oʻlchash usullari” (rasmiy manba: Zdaniya i soorujeniya. Metodi izmereniya zvukoizolyatsii ograjdayushix konstruksiy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31295.2-2005 (ISO 9613-2.1996) “Shovqin. Oʻrin-joyda tarqalishda tovushning soʻnishi. 2-qism. Umumiy hisoblash uslubi” (rasmiy manba: Shum. Zatuxaniye zvuka pri rasprostranenii na mestnosti. Chast 2. Obshiy metod rascheta);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST R 53187-2008 “Akustika. Shahar hududlarining shovqin monitoringi” (rasmiy manba: Shumovoy monitoring gorodskix territoriy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0008-20 “Turar joylarda, jamoat binolarida, aholi yashash hududlarida va dam olish zonalarida ruxsat etilgan shovqin darajasining sanitariya qoidalari va meʼyorlari”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush bosimi — tovush tebranishlari natijasida vujudga keluvchi havo bosimining oʻzgaruvchan tarkib toptiruvchini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazaning tovush izolyatsiyasi — shahar transporti bilan hosil qilinadigan shovqin deraza orqali xonaning ichiga uzatilganda derazani tashqi shovqindan izolyatsiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush quvvati — shovqin manbai tomonidan vaqt birligida nurlatiladigan energiya miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo shovqinidan izolyatsiyalash — toʻsuvchi konstruksiyaning u orqali oʻtadigan tovushni pasaytirish qobiliyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishimpulsli shovqin — har biri 1 s dan kam davomiylikka ega boʻlgan va bunda “impuls” va “sekin” vaqt tavsiflarida oʻlchangan tovush darajalari kamida 7 dBA ga farq qiladigan bir yoki bir nechta tovush signallaridan tashkil topadigan shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi — toʻsuvchi konstruksiya bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashni son bilan baholash uchun xizmat qiladigan, havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastotani norma spektri bilan taqqoslash yoʻli orqali aniqlanadigan kattalik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushni yutish koeffitsiyenti — yuzadan qaytarilmagan tovush energiyasi kattaligining yuzaga tushayotgan energiya kattaligiga nisbati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoimiy boʻlmagan shovqin — tovush darajasi shovqin oʻlchagichning “sekin” vaqt tavsifida oʻlchashning aniqlash vaqti davomida 5 dBA dan ortiqqa oʻzgaradigan shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuqilib kiradigan shovqin — hisoblash nuqtalariga ega boʻlgan kenglikdan tashqarida vujudga keladigan va bu kenglikka binolarning toʻsuvchi konstruksiyalari, ventilyatsiya, havoni konditsiyalash, suv taʼminoti va isitish tizimlari orqali kiruvchi shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishreverberatsiya — shovqin manbai ishlashdan toʻxtagandan keyin xonada tovush energiyasining asta-sekin pasayish hodisasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi — 100 — 3150 Nz diapazonda chastotalarning uchdan bir oktava chiziqlarida (polosalarida) havo shovqinidan izolyatsiyalash kattaligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush darajasi — normalanadigan chastotalar diapazonida tovush bosimining GOST 17187 boʻyicha shovqin oʻlchagichning A chastota tavsifi boʻyicha tuzatilgan (korreksiyalangan) oktava darajalarining energetik yigʻindisi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush quvvatining darajasi — tovush quvvatining tayanch tovush quvvatiga nisbatining oʻn karra oʻnlik logarifmi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqindan himoya qiluvchi derazalar — xonadagi normal havo almashinishini taʼminlash bilan bir vaqtda tovush izolyatsiyasini taʼminlaydigan maxsus ventilyatsion qurilmalarga ega boʻlgan derazalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va shaharsozlik jihatidan rejalashtirish loyihalarida shovqindan himoyalash boʻlimi quyidagilarni oʻz ichiga olishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) aholi punktining bosh rejasini tuzish bosqichida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavtomobil yoʻllari, aholi punktlarining koʻchalari (ichki yoʻllar), temir yoʻllar, suv va havo transporti yoʻllari, sanoat korxonalari va energetika obyektlariga tutashuvchi aholi punktlarining shovqin xaritalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) sanoat zonalarining bosh rejasini loyihalash bosqichida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat korxonalarining shovqin xaritalari, shuningdek shovqinning sanoat zonasi atrofiga yoki korxonalar guruhi atrofiga taʼsirini kamaytirish boʻyicha meʼmoriy-loyihaviy va qurilish-akustika tadbirlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) aholi punktlarining batafsil rejalashtirishni loyihalash bosqichida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtegishli hududning shovqin xaritalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy obyektlari va jamoat binolari tarhlarining atrofida hamda dam olish maydonchalarida belgilangan shovqin darajalarining hisob-kitoblari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Bino va inshootlarni yangitdan qurish, rekonstruksiya qilish va mukammal taʼmirlash loyihalarida shovqindan himoyalash chora-tadbirlari quyidagi boʻlimlarda koʻrsatilgan boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) “texnologik yechimlar” boʻlimida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishishlab chiqarish korxonalari uchun texnologik asbob-uskunalar va ularni ishlab chiqarish sexlari hamda sanoat korxonalarining hududlariga joylashtirish sxemalarini tanlashda ish joylarida shovqin darajasini maksimal ruxsat etilgan darajagacha kamaytirishni taʼminlash masalalari belgilanishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) “qurilish yechimlari” boʻlimida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishishlab chiqarish korxonalari uchun ish joylarida kutiladigan shovqin darajalarini akustik hisoblash asosida hisobiy shovqin darajalarining yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalariga muvofiqligi baholangan boʻlishi va keyingisi ortiq boʻlgan taqdirda, shovqindan himoyalash boʻyicha qurilish-akustik chora-tadbirlar tanlangan va loyihalangan boʻlishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) “meʼmoriy-qurilish yechimlari” boʻlimida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy, fuqarolik qurilishi obyektlari uchun shovqin darajalari normalanadigan xonalarda kutiladigan shovqin darajalari hisoblangan boʻlishi, bino konstruksiyalarining havo va zarba shovqinidan saqlaydigan tovush izolyatsiyasi aniqlangan boʻlishi va ularning texnik yechimlari ishlab chiqilgan boʻlishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) “muhandislik asbob-uskunalari” boʻlimida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinodagi muhandislik asbob-uskunalari tomonidan hosil qilinadigan shovqin darajalarini hisoblash asosida muhandislik asbob-uskunalarining tovush va vibratsiya izolyatsiyasi bajarilgan hamda tegishli hisob-kitoblar bilan asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Bino va inshootlarning qurilish maydonlarida datchiklar yordamida shovqin darajasini onlayn koʻrsatuvchi hamda maʼlumotlarni saqlagan holda yozib boruvchi tablolarni oʻrnatish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Bino va inshootlarda shovqindan himoyalash boʻyicha quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) sanoat obyektlarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat obyektining bosh rejasini akustik jihatdan samarali tashkil etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush toʻsuvchi va yutuvchi konstruksiyalarni (tovushni yutadigan qoplamalar, pardalar, donabay tovush yutkichlar) qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va konditsionerlash tizimlarida shovqin soʻndirgichlarni oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnologik uskunalarni vibroizolyatsiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush izolyatsiyali kuzatish va masofadan boshqarish xonalarini qurish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqinli agregatlarda tovushni izolyatsiyalaydigan kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)larni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishakustik ekranlardan foydalanish (toʻsiqlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) turar joy obyektlari va jamoat binolarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinolarning akustik jihatdan samarali loyihalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush izolyatsiyali konstruksiyalardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjamoat binolarining xonalarini tovushni yutadigan materiallar bilan jihozlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va konditsionerlash tizimlarida shovqin soʻndirgichlar oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanitariya-texnik uskunalarni vibroizolyatsiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqindan himoyalangan binolar va yoʻllarga shovqin ekranlari oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyashil belbogʻlarni (daraxtlar va koʻkalamzorlar) yaratish orqali shovqinni kamaytirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) maxsus akustik shartlar talab etiladigan obyektlarda (auditoriyalar, teatrlar, kinoteatrlar, sanʼat saroylarining tomosha zallari, sport zallari, temir yoʻl vokzallari, avtovokzallar va aerovokzallarning kutish zallari va operatsion zallari):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinolarning akustik jihatdan samarali loyihalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishichki va tashqi shovqin manbalaridan himoyalash uchun tovush izolyatsiyali konstruksiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushni yutuvchi, qaytaruvchi hamda sochuvchi materiallar va konstruksiyalarni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va konditsionerlash tizimlarida shovqin soʻndirgichlar oʻrnatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Akustik hisoblashlar quyidagi ketma-ketlikda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqin manbalarini va ularning tavsiflarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonalar yoki hududlarda shovqinni baholash zarur boʻlgan nuqtalarni (hisoblash nuqtalari) belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqin manbasidan hisoblash nuqtasigacha boʻlgan tarqalish yoʻllarini aniqlab, har bir yoʻlda tovush energiyasining kamayishi (masofa, ekranlash, tovush izolyatsiyasi, toʻsuvchi konstruksiyalar, tovush yutilishi va boshqa omillar taʼsirida)ni hisobga olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisoblash nuqtalarida kutiladigan shovqin darajalarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkutiladigan shovqin darajalarini yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalari bilan taqqoslash asosida talab qilinadigan shovqinni pasaytirish darajasini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtalab qilinadigan shovqinni pasaytirish darajasini taʼminlash boʻyicha samarali chora-tadbirlarni ishlab chiqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Akustik hisoblashni 63, 125, 250, 500, 1000, 2000, 4000 va 8000 Nz oʻrtacha geometrik chastotali oktava chiziq (polosa)larida tovush quvvatining darajalarida (Lw) yoki tovush bosimining darajalarida (Lp) bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAkustik hisoblashni tovush quvvatining tuzatilgan (korreksiyalangan) darajasi (LAw) yoki “A” tuzatilgan (korreksiyalangan) chastotali tovush darajasi (LA) boʻyicha bajarishga ham yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Akustik hisoblash detsibelning oʻnlik ulushlarigacha aniqlikda bajarilishi va olingan natija butun qiymatgacha yaxlitlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Loyihada shovqindan himoyalash boʻyicha qabul qilingan texnik yechimlar texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlar bilan asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihalarda ishlatiladigan tovushni izolyatsiyalash, tovushni yutish va vibratsiyani yoʻqotish uchun foydalaniladigan materiallar yonmaydigan yoki qiyin yonadigan boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-bob. Shovqin manbalari va ularning shovqin tavsiflari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Koʻp funksiyali binolarni loyihalashda texnologik va muhandislik asbob-uskunalari shovqinning asosiy manbalari hisoblanadi. Bunda, doimiy va doimiy boʻlmagan shovqinlar uchun quyidagilarni hisobga olish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) doimiy shovqin hosil qiluvchi texnologik va muhandislik asbob-uskunalar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoimiy va doimiy boʻlmagan shovqinlarning shovqin tavsiflari sakkizta oktava chizigʻida (polosasida) (63-8000 Nz) beriladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush quvvatining darajasi (Lw) oktava chiziq (polosa)larida dB (detsibel) bilan ifodalanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) doimiy boʻlmagan shovqin hosil qiluvchi texnologik va muhandislik asbob-uskunalar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoimiy va doimiy boʻlmagan shovqinlar uchun sakkizta oktava chizigʻida (polosasida) tovush quvvatining ekvivalent darajalari (Lwekv) va tovush quvvatining maksimal darajalari (Lwmaks) aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Texnologik va muhandislik asbob-uskunalarining shovqin tavsiflari ularning texnik hujjatlarida koʻrsatilgan va loyihaning “Shovqindan himoyalash” boʻlimiga ilova qilingan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Tashqi shovqinning asosiy manbalariga quyidagilarni kiritishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshahar transporti (avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar, metropoliten, yoʻnalishli va yoʻnalishsiz taksilar oqimlari, aeroportlarga qoʻnish uchun yaqinlashayotgan samolyotlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishishlab chiqarish va energetika obyektlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishochiq stadionlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDaha ichidagi shovqin manbalariga quyidagilar kiritilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgarajlar va avtoturargohlarga kirish-chiqish joylaridagi transport vositalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va konditsioner tizimlari, markaziy issiqlik taʼminoti korxonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoʻkonlarning xoʻjalik hovlilari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish maydonchalari va boshqa shovqin chiqaruvchi obyektlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Tashqi shovqin manbalarining shovqin tavsiflarini quyidagicha aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) koʻchalar va yoʻllardagi transport oqimlari uchun oʻlchash masofasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbirinchi harakat chizigʻi (polosasi)ning oʻqidan 7,5 m masofada (tramvaylar uchun eng yaqindagi yoʻlning oʻqidan 7,5 m masofada);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) temir yoʻl transporti uchun oʻlchash masofasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisoblash nuqtasiga eng yaqin yoʻlning oʻqidan 25 m masofada;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAekv — tovushning ekvivalent darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAmaks — tovushning maksimal darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) suv transporti uchun oʻlchash masofasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkemaning bortidan 25 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAekv — tovushning ekvivalent darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAmaks — tovushning maksimal darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) sanoat va energetika korxonalari (reja (plan)dagi chiziqli oʻlchami 300 m gacha) uchun oʻlchash masofasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63 — 8000 Nz chastotali sakkizta oktava chizigʻida (polosasida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAekv — tovushning ekvivalent darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLAmaks — tovushning maksimal darajalari (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwekv — tovush quvvatining ekvivalent darajasi (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwmaks — tovush quvvatining maksimal darajasi (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishF — nurlatishning yoʻnaltirilganlik omili (nomaʼlum boʻlsa, F = 1 ).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) shovqin tavsiflarini tuzatilgan (korreksiyalangan) koʻrinishda ham koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwAekv — tuzatilgan (Korreksiyalangan) ekvivalent daraja (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwAmaks — tuzatilgan (Korreksiyalangan) maksimal daraja (dBA);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat va energetika korxonalari (reja (plan)dagi chiziqli oʻlchami 300 m dan ortiq).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-bob. Shovqin darajalarining normalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Hisoblash nuqtalarida shovqinning darajasi oktava chiziq (polosa)larida oʻlchanishi lozim. Bunda, ushbu oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari 31.5, 63, 125, 250, 500, 1000, 2000, 4000 va 8000 Nz deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShovqinning darajasi Lp (tovush bosimi darajasi) detsibel (dB) da oʻlchanishi lozim. Taxminiy hisob-kitoblar uchun LA (tovush darajasi, dBA) dan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Doimiy boʻlmagan (uzluksiz, vaqtincha tebranuvchi) shovqinning normativ parametrlari 31.5, 63, 125, 250, 500, 1000, 2000, 4000 va 8000 Nz li oʻrtacha geometrik chastotali oktava chiziqlarida (polosalarida) aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, Lrekv — tovush bosimining ekvivalent darajalari LAmaks — tovushning maksimal darajalari hamda LAekv — tovushning ekvivalent darajalari boʻlib qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Ishlab chiqarish va yordamchi binolardagi ish joylari, sanoat korxonalarining maydonlari, turar joy obyektlari va jamoat binolarining xonalari, shuningdek ularning hududida tovush bosimining ruxsat etiladigan ekvivalent va maksimal tovush darajalari ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 1-jadvalga asosan belgilanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Chastotalarning oktava chiziq (polosa)larida tovush bosimining ruxsat etiladigan darajalari (tovush bosimining ekvivalent darajalari), ishlab chiqarish korxonalarining ish joylarida tovushning darajalari va tovushning ekvivalent darajalari SanQvaN 0008-20 ga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-bob. Hisoblash nuqtalarida tovush bosimining darajalarini aniqlashga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Hisoblash nuqtalari sanoat korxonalarining ish joylari yoki odamlar doimiy boʻladigan joylarda poldan 1,5 m balandlikda oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBitta shovqin manbaiga yoki bir nechta bir turli shovqin manbaiga ega boʻlgan xonalarda birinchi hisoblash nuqtasi tovush manbaidan toʻgʻridan-toʻgʻri keladigan zonadan, ikkinchi hisoblash nuqtasi mazkur shovqin nuqtasining ishlashi bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan odamlar doimiy boʻladigan joyda qaytarilgan tovush zonasidan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Tovush quvvatining darajalari 10 dB va undan koʻproqqa farq qiladigan bir nechta shovqin manbalariga ega boʻlgan xonalarda hisoblash nuqtalari maksimal va minimal darajalarga ega boʻlgan manbalarning yonidagi ish joylarida tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBir turdagi asbob-uskunalar guruh qilib joylashtirilgan xonalarda hisoblash nuqtalari maksimal va minimal darajalarga ega boʻlgan guruhlarning markazidagi ish joyida tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Qurilish hududida hisoblash nuqtalarini GOST R 53187-2008 ga asosan tanlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Akustik hisoblashda quyidagi boshlangʻich maʼlumotlar hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonaning tarhi va kesimi — texnologik va muhandislik asbob-uskunalari va boshqa shovqin manbalari, hisoblash nuqtalarining joylashuvi toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonadagi toʻsuvchi konstruksiyalarning tavsiflari toʻgʻrisidagi (materiali, qalinligi, zichligi va boshqalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqin manbalarining shovqin tavsiflari va geometrik oʻlchamlari toʻgʻrisidagi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Ishlab chiqaruvchi tomonidan texnik hujjatlarda doimiy boʻlmagan shovqin manbalari uchun texnologik va muhandislik asbob-uskunalarining shovqin tavsiflari quyidagicha koʻrinishda belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLw — tovush quvvatining oktava darajalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwA — tovush quvvatining tuzatilgan (korreksiyalangan) darajalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwAekv — tovush quvvatining ekvivalent darajalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLwAmaks — tovush quvvatining tuzatilgan (korreksiyalangan) maksimal darajalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-bob. Shovqin darajalarini talab qilinadigan pasaytirishni aniqlashga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Chastotalarning oktava chiziq (polosa)larida yoki tovush darajalarida L talab qilinadigan shovqin darajalarining talab qilinadigan pasaytirish miqdori ushbu SHNQ ga muvofiq ravishda tanlangan har bir hisoblash nuqtasi uchun alohida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻcha va yoʻllar, temir yoʻllar va tramvay liniyalaridagi transport oqimi, suv va havo transporti, shuningdek sanoat zonalari va alohida korxonalardan chiqadigan shovqinni hisoblashda shovqin darajalarini talab qilinadigan pasaytirish loyihalashning barcha bosqichlarida tovush darajalarida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Loyihalash jarayonida ishlab chiqarish va yordamchi xonalardagi ish joylari, sanoat korxonalarining maydonchalari, turar joy obyektlari va jamoat binolarining xonalaridagi hisoblash nuqtalarida shovqin darajalarini talab qilinadigan pasaytirishni tovush darajalarida aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Turar joy obyektlari va jamoat binolarini loyihalash bosqichida hisoblash nuqtalarida shovqin darajasining talab qilinadigan pasaytirilishi chastotalar diapazonining oktava chiziq (polosa)larida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIkki bosqichli loyihalashda ham shovqin darajasining talab qilinadigan pasaytirilishi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Har bir shovqin manbai uchun shovqinning talab qilinadigan pasaytirilishi chastotalarning barcha oktava chiziq (polosa)larida barcha shovqin manbalaridan keladigan shovqin darajalari tovush bosimining yoʻl qoʻyiladigan darajalaridan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-bob. Binolarning toʻsuvchi konstruksiyalarining tovush izolyatsiyasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Turar joy obyektlari va jamoat binolari, shuningdek ishlab chiqarish korxonalarining yordamchi binolari ichki toʻsuvchi konstruksiyalarining tovush izolyatsiyasining normalanadigan parametrlari quyidagilardan iborat boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRw — toʻsuvchi konstruksiyalarning havo shovqinidan izolyatsiyalash indekslari (dB);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLnw — zarba shovqining keltirilgan darajasining indekslari (zarba shovqinidan izolyatsiyalash indekslari) (toʻsiqlar uchun boʻlib hisoblanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Tashqi toʻsuvchi konstruksiyalarning (jumladan, derazalar, vitrinalar va oynalarning boshqa turlari) transport shovqinidan talab qilinadigan tovush izolyatsiyasi himoya qilinadigan xonadagi shovqin normasidan kelib chiqib, hisoblash yoʻli bilan detsibel (dBA)larda aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTovush izolyatsiyasining kattaligi sifatida shahar transport oqimi tomonidan hosil qilinadigan tashqi shovqindan izolyatsiyalashni taʼminlaydigan RAtran kattalik qabul qilinishi zarur. RAtran ni ushbu SHNQning 47-bandiga muvofiq aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Shovqinning boshqa manbalarida (sanoat korxonalari, bittalik shovqin manbalari va boshqalar) havo shovqinidan talab qilinadigan izolyatsiyalash quyidagilardan kelib chiqib, hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63—8000 Nz diapazonda himoya qilinadigan xonada shovqin normalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63—8000 Nz diapazonda tashqi shovqin manbalarining shovqin darajalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Turar joy obyektlari va jamoat binolari, shuningdek ishlab chiqarish korxonalarining yordamchi binolari uchun ichki toʻsuvchi konstruksiyalar bilan havo shovqinidan izolyatsiyalash indekslari (Rw) va keltirilgan zarba shovqini indekslari (Lnw)ning normativ qiymatlari mazkur SHNQ ning 2-ilovasi 2-jadvaliga muvofiq olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, Rw ≥ Rwtalab qilinadigan va Lnw ≤ Lnwtalab qilinadigan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Shovqin pastdagi xonalardan kelgan taqdirda, turar joy obyektlari va jamoat binolari uchun zarba shovqinining keltirilgan darajasi indekslari (Lnw)ning normativ qiymatlari mazkur SHNQ ning 2-ilovasi 2-jadvaliga muvofiq olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, Lnw keltirilgan zarba shovqini indeksining amaldagi yoki hisobiy qiymati talab qilinadigan (Lnw talab qilinadigan) kattalikdan kichik boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Havo shovqinidan izolyatsiyalashning hisoblangan yoki oʻlchangan chastota tavsiflariga ega boʻlgan toʻsuvchi konstruksiya bilan havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw, dB)ning chastota tavsifi ushbu SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalida keltirilgan normalar bilan taqqoslash yoʻli orqali aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw)ni aniqlash uchun berilgan chastotalar tavsifini norma spektriga solishtirib, ular orasidagi noqulay ogʻish (chetlashish)lar yigʻindisini hisoblash lozim. Normadan pastga qarab boʻlgan ogʻish (chetlashish)lar “xohlanmagan” deb hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB ga maksimal darajada yaqinlashsa, havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw)ning kattaligini 52 dB deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB dan oshiq boʻlsa, norma spektri pastga qarab detsibelning butun soniga siljitilishi kerak. Bunda, noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw)ning kattaligi sifatida 500 Nz da oʻrtacha geometrik uchdan bir chastotali chiziqda (polosada) yuqoriga yoki pastga siljitilgan norma spektrining ordinatasi qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Zarba shovqinining keltirilgan darajasining maʼlum chastota tavsifiga ega boʻlgan toʻsiq uchun zarba shovqining keltirilgan darajasining indeksi (Lnw) berilgan chastota tavsifini mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalida keltirilgan norma spektri bilan taqqoslash yoʻli orqali aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Zarba shovqining keltirilgan darajasining indeksi (Lnw)ni hisoblash uchun berilgan chastota tavsifining norma spektridan noqulay ogʻishlari yigʻindisini aniqlash zarur. Norma spektridan yuqoriga qarab ogʻishlarni noqulay ogʻishlar deb qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB ga yaqinlashsa, zarba shovqining keltirilgan darajasining indeksi (Lnw)ning kattaligi 60 dB deb hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB dan oshsa, norma spektri yuqoriga qarab detsibelning butun soniga siljitilishi kerak. Bunda, siljitilgan norma spektridan noqulay ogʻishlarning yigʻindisi koʻrsatilgan kattalikdan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB dan kichik boʻlsa yoki noqulay ogʻishlar mavjud boʻlmasa, norma spektri pastga qarab detsibelning butun soniga siljitilishi kerak. Bunda, siljitilgan norma spektridan noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB ga maksimal darajada yaqinlashishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Zarba shovqining keltirilgan darajasining indeksi (Lnw)ning kattaligi sifatida 500 Nz oʻrtacha geometrik uchdan bir chastotali oktava chizigʻida (polosasida) yuqoriga yoki pastga siljitilgan norma spektrining ordinatasi qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Shahar transporti oqimidan derazaning tovush izolyatsiyasi (RAtran) shahar transport oqimining etalon shovqin spektri asosida, derazaning havo shovqinidan izolyatsiyalash chastotasi tavsifi yordamida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75 dBA tovush darajasiga ega boʻlgan shovqin uchun “A” chastota korreksiyasi spektri boʻyicha tuzatilgan (korreksiyalangan) etalon spektrining darajalari mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi maʼlum boʻlganda, derazaning tovush izolyatsiyasi (RAtran)ni aniqlash uchun chastotalarning oktava chizigʻi (polosasi)ning har uchdan bir qismida etalon spektr darajasi (Li)dan derazani berilgan konstruksiyasining havo shovqinidan izolyatsiyalash kattaligi (Ri)ni ayirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Darajalarning olingan kattaliklarini energetik qoʻshish va yigʻindini 75 dBA ga teng boʻlgan etalon shovqin darajasidan ayirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Shahar transporti oqimidan derazaning talab qilinadigan tovush izolyatsiyasi (RAtran)ni ekvivalent daraja boʻyicha ham, maksimal daraja boʻyicha ham suqilib kiruvchi shovqinning yoʻl qoʻyiladigan qiymatlarini taʼminlash boʻyicha hisob-kitoblar orqali aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, aniqlangan Rtran ning ikkita qiymatidan kattasi qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Toʻsuvchi konstruksiyalarning tovush izolyatsiyasini hisoblash ishlari toʻsiqlarning konstruktiv yechimlarini ishlab chiqishda, yangi qurilish material va buyumlarini qoʻllashda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToʻsuvchi konstruksiyalarning tovush izolyatsiyasini yakuniy aniqlash ishlari GOST 27296-2012 boʻyicha sinovlar asosida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Turar joy obyektlari va jamoat binolaridagi toʻsuvchi konstruksiyalarning tovush izolyatsiyasini hisoblash ushbu SHNQning 4-ilovasi asosida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Toʻsiqlarning elementlarini yelvizak gʻovakliklarga ega boʻlmagan zich tarkibli materiallardan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGʻovakliklarga ega boʻlgan materiallardan ishlangan toʻsiqlar zich material, beton yoki qorishmadan ishlangan tashqi qatlamlarga ega boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Gʻisht, keramik va shlakobloklarda quriladigan ichki devorlar va toʻsiqlardagi choklarni butun choklar boʻyicha toʻldirish (ochiq joy qoldirmasdan) va kirishmaydigan qorishma bilan ikki tomondan suvaladigan qilib loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Toʻsuvchi konstruksiyalarni loyihalashda qurish va ulardan foydalanish jarayonida ularning birikishlarida tirqishlar va yoriqlar boʻlmasligini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIchki devorlar va toʻsiqlarni qurish jarayonida vujudga kelgan tirqishlar va yoriqlar ular tozalangandan keyin butun chuqurlik boʻylab konstruktiv choralar yordamida va qurimaydigan germetik hamda boshqa materiallar bilan bartaraf qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Qavatlararo yopmalarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Tovushni izolyatsiyalaydigan qatlamning poli toʻsiqning koʻtaruvchi qismi, devorlar va binoning boshqa konstruksiyalari bilan qattiq bogʻlanishlarga (tovush koʻpriklariga) ega boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYogʻoch pol yoki polning tekislovchi qatlami (styajka) perimetr boʻylab devorlar va binoning boshqa konstruksiyalaridan 1-2 cm kenglikdagi oraliqlar bilan ajratilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAjratilgan oraliqlar tovush izolyatsion material yoki buyumlar (yumshoq yogʻoch tolali plita, shishirilgan polietilendan ishlangan pogonaj buyumlar va boshqalar) bilan toʻldirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishPlintuslar yoki galtellarni faqatgina polga yoki devorga mahkamlash kerak. Tovush izolyatsion qatlamdagi pol konstruksiyasini devor yoki toʻsiqqa tutashtirish sxemasi ushbu SHNQning 5-ilovasi 1-rasmiga asosan qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Polni zamin bilan monolit tekislovchi qatlam (styajka) va mineral tolali, shisha tolali plitalar hamda matlardan ishlangan qatlamlar koʻrinishida loyihalashda polni butun tovush izolyatsion qatlam boʻylab tutashuvlarda bir-biriga kamida 20 cm mindirish bilan yaxlit gidroizolyatsion (pergamin, gidroizol, ruberoid va boshqalar) qatlamni joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTovush izolyatsion plitalarning (matlarning) tutashuvlarida tirqishlar va oraliqlar boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Pollarni tovush izolyatsiyasi zaxirasiga ega boʻlmagan yopmalarning konstruksiyalarida havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw) boʻyicha havo shovqini izolyatsiyasini 1 dB ga pasaytiradigan tolali taglikda ishlangan linoleum bilan qoplashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Pollarni koʻpiklangan qatlamli linoleum bilan qoplashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, bu qatlamlar havo shovqinidan izolyatsiyalashga taʼsir koʻrsatmasligi va koʻpiklangan qatlamlarida zarba shovqinidan zaruriy izolyatsiyalashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Tovush izolyatsion qatlamlarni qoʻllashda ularning dinamik qayishqoqlik moduli (Edin, ε nisbiy siqilish) va zarba shovqinining keltirilgan darajasi izolyatsiya (Lnw)larining yaxshilanish hisobiy qiymatlari ularga ilova qilinadigan texnik hujjat asosida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi 57 va 62 dB boʻlgan yashash va shovqinli xonalarni ajratuvchi qavatlararo yopmalarni yetarlicha qalinlikdagi monolit temir-betondan foydalanish bilan loyihalash zarur. Bunda, konstruksiyaning tovush izolyatsiyasining yetarliligi hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Ichki devorlar va toʻsiqlarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Qoʻsh qavatli devor yoki toʻsiqlar perimetr boʻylab yoki alohida nuqtalarda qattiq bogʻlanishlar bilan loyihalanishi kerak. Qoʻsh qavatli devor yoki toʻsiqlarning elementlari oʻrtasidagi oraliq 4 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Karkas-qoplamali toʻsiqlarning konstruksiyalarida listlarni karkasga 0,3 m dan kichik boʻlmagan qadam bilan nuqtali mahkamlash kerak. Karkasning bir tomonida qoplama listlarning ikkita qatlami qoʻllanilsa, qoplama listlar oʻzaro yopishtirilmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKarkas ustunlarining qadami va uning gorizontal elementlari oʻrtasidagi masofani 0,6 m dan ortiq qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Oraliqni tovush yutadigan yumshoq materiallar bilan toʻldirish orqali karkas-qoplamalarning tovush izolyatsiyasini oshirish lozim. Karkas qoplamalarning tovush izolyatsiyasini oshirish uchun har bir qoplama uchun alohida mustaqil karkaslarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShuningdek, toʻsiqning har bir tomonida ikki yoki uch qatlamli qoplamalarni qoʻllashga ham yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Tovush izolyatsiya indekslarini kamaytirish kattaliklari (Rw, dB) ni ushbu SHNQning 6-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Binolarning konstruktiv sxemalarida bu kattaliklar kamaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Temir-beton, beton, gʻishtlardan qurilgan devor yoki toʻsiqning havo shovqinidan izolyatsiyasini oshirish maqsadida, qoʻshimcha qoplamadan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Devorning qoplash materiallari sifatida devorga yogʻoch reykalar bilan yoki gips qorishmasidan tayyorlangan nuqtali mayaklar bilan mahkamlangan gipsokarton listlar, yogʻoch tolali qattiq plitalar va shunga oʻxshash listli materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDevor bilan qoplama oʻrtasidagi havo oraligʻini 5 mm dan kam boʻlmagan qilib loyihalash va mazkur havo oraligʻini tovush yutadigan yumshoq material (mineral paxta yoki shisha tolali plita, mat va hokazo)lar bilan toʻldirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Tutashuv va tugunlarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Ichki toʻsuvchi konstruksiyalar oʻrtasidagi, shuningdek ular va boshqa tutashuvchi konstruksiyalar oʻrtasidagi tutashuvlar ichki toʻsuvchi konstruksiyalarda qurish va binodan foydalanish jarayonida toʻsiqlarning tovush izolyatsiyasini keskin pasaytiradigan yoriqlar, tirqishlar va gʻovak joylarni vujudga keltirmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Tutashuvchi elementlarning oʻzaro siljishiga qarshi bajarilgan konstruktiv chora-tadbirlarga qaramasdan, foydalanish jarayonida yuklama, harorat va kirishish deformatsiyasi tufayli tutashuvchi elementlarning oʻzaro siljishi ehtimoliy tutashuvlarni tutashuvchi yuzalarga yopishtiriladigan germetiklovchi qayishqoq material va buyumlarni qoʻllash bilan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Devorning yuk koʻtaruvchi elementlari va ularga tayanadigan toʻsiqlar oʻrtasidagi tutashuvlarni qorishma yoki beton bilan toʻldiriladigan qilib loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYuklamalar yoki boshqa taʼsirlar natijasida choklarning ochilish ehtimoli mavjud boʻlsa, loyihalash paytida tutashuvlarda yoriqlar hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaydigan chora-tadbirlar belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Ichki devorlarning yuk koʻtaruvchi elementlari oʻrtasidagi tutashuvlar qorishma yoki beton bilan toʻldiriladigan qilib loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTutashadigan elementlarning tutashuvchi yuzalarining koʻndalang oʻlchamlari tutashuvni elementning butun balandligi boʻylab montaj betoni yoki qorishma bilan zich qilib toʻldirish imkonini berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Loyihalashda tutashuvchi elementlarning oʻzaro siljishini cheklaydigan chora — tadbirlarni (shponkalar oʻrnatish, qoʻyilma detallarni payvandlash va boshqalar) amalga oshirishni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTutashtiruvchi detallar, armaturalarning chiqib turgan uchlari tutashuv boʻshligʻini beton yoki qorishma bilan toʻldirishga toʻsqinlik qilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Tutashuvlarni kirishmaydigan (kengayadigan) beton yoki qorishma bilan toʻldirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Konstruksiyalarning yigʻma elementlarini loyihalashda germetiklaydigan material va buyumlarni qoʻllash koʻzda tutilgan taqdirda, tutashtiriladigan qismlarning konfiguratsiyasi va oʻlchamlari konstruksiyalarning yigʻma elementlarini joylashtirish, yopishtirish, qotirish va talab qilinadigan qisishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Toʻsuvchi konstruksiyalarning muhandislik asbob-uskunalari bilan bogʻlanadigan elementlariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Issiq suv bilan isitish, suv taʼminoti quvurlari va boshqa quvurlarni xonadonlar oʻrtasidagi devor orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIssiq suv quvur oʻtkazgichlari, suv taʼminoti quvurlari va boshqa quvurlar quvurlarning tirqishlar hosil qilmasdan haroratdan siljishlar va deformatsiyalanishlariga yoʻl qoʻyadigan elastik gilza (gʻovakli polietilen va boshqa qayishqoq materiallardan ishlangan)lar bilan qavatlar oʻrtasidagi yopmalar va xonalar oʻrtasidagi devorlar (toʻsiqlar) orqali oʻtkazilishi ushbu SHNQning 7-ilovasi 1-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Ichki devorlarning panellaridagi isitish quvurlarini tutashtirish uchun moʻljallangan boʻshliqlar kirishmaydigan beton yoki qorishma bilan toʻldirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Yashirin elektr simlari xonadonlar oʻrtasidagi devor va toʻsiqlarda har bir xonadon uchun alohida moʻljallangan kanallar yoki shtablarda joylashishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Devorlarda tarqatish qutichalari va shtepsel rozetkalari uchun moʻljallangan boʻshliqlar boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTeshiklarni hosil qilish devor elementlarini ishlab chiqarish texnologiyasi mos kelsa, tarqatish qutichalari va shtepsel rozetkalari devorlarga faqatgina bir tomondan oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTarqatish qutichalari va shtepsel rozetkalari uchun ajratilgan boʻshliqning boʻsh qolgan qismini 4 mm dan kam boʻlmagan qalinlikda gips yoki boshqa kirishmaydigan qorishma bilan toʻldirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Tarqatish qutichalari va shtepsel rozetkalarini xonadonlar oʻrtasidagi karkas-qoplamali toʻsiqlarga oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlarni oʻrnatishda qoplamalarning listlarida teshiklari qirqilmaydigan rozetkalar va oʻchirgichlardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Kattaroq diametrli yuqori qism kirishmaydigan qorishma bilan, pastki qism esa tovush yutadigan material bilan (oʻta yupqa shisha tola bilan) toʻldirilishi va ushbu SHNKning 8-ilovasi 1-rasmiga muvofiq, shift tomondan qorishma qatlami yoki zich dekorativ qopqoq bilan yopilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Ventilyatsion bloklarning konstruksiyasi kanallarni ajratuvchi devorlarning butunligini (ularda kavernalar, yoriqlar boʻlmasligini) taʼminlashi kerak. Ventilyatsion bloklarning gorizontal tutashuvi zichlanmagan joylar orqali shovqinning bir kanaldan boshqasiga suqilib oʻtishiga yoʻl qoʻymasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Vertikal boʻyicha qoʻshni xonadonlarning ventilyatsion teshiklari oʻzaro orada kamida bir qavat qoldirib yigʻma va qoʻsh kanallar orqali tutashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Kuzatish, masofadan boshqarish xonalari, berkinish joylarining toʻsuvchi konstruksiyalari, kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)larning tovush izolyatsiyasiga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Shovqin darajasi ruxsat etiladigan darajadan ortiq boʻlgan ishlab chiqarish sexlari va hududlarida ishchilar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni shovqindan himoyalash uchun tovushdan izolyatsiyalaydigan xonalar qurilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Tovushdan izolyatsiyalaydigan xonalarga texnologik jarayonlar va asbob-uskunalarni nazorat qilish va boshqarish pultlari, ustalar va sex boshliqlarining xizmat joylari joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Talab qilinadigan tovush izolyatsiyasiga bogʻliq ravishda xonalarni gʻisht, temir-beton va shu kabilardan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, tovushdan izolyatsiyalaydigan xonalar oldindan tayyorlangan poʻlat, alyumin, plastik va boshqa listli materiallardan yigʻma yoki payvand karkasga yigʻiladigan yigʻma konstruksiyaga ega boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Tovushdan izolyatsiyalaydigan xonalarni vibratsiyani xonaning toʻsuvchi konstruksiyalari va karkasiga uzatilishining oldini olish uchun rezina-vibroizolyatorlarga oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Xona zaruriy shovqin soʻndirgichlar bilan jihozlangan ventilyatsiya yoki havoni konditsiyalash tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Xonaning ichki yuzalari 40—60 foiz tovushni yutadigan materiallar bilan qoplangan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Xonaning eshiklari tavaqalarda zichlashtiruvchi qatlamlarga va qatlamlarning qisilishini taʼminlaydigan tiqin qurilmalariga ega boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Mashina va texnologik asbob-uskunalarning tovushdan izolyatsiyalaydigan toʻsiqlarini, yupqa listli materiallar (metall, plastik, shisha va boshqa shu kabilar)dan tayyorlangan tovushdan izolyatsiyalaydigan kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)larni shovqin darajalarini pasaytirish maqsadida, quyidagi hollarda qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbevosita shovqin manbaining yonida joylashgan ish joylarida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboshqa qurilish-akustik chora-tadbirlarni qoʻllash maqsadga muvofiq boʻlmaydigan ish joylarida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material) konstruksiyasining akustik samaradorligi uning tovush izolyatsiyasi (Rk, dB) bilan baholanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Agregatda (mashinada) kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)ni qoʻllash hisoblash nuqtasida kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material) tomonidan hosil qilinadigan shovqin kamida bitta oktava chizigʻida (polosasida) ruxsat etiladigan qiymatdan 5 dB ga ortiq boʻlganda, qolgan barcha texnologik asbob-uskunalarning kamida bitta oktava chizigʻidagi (polosasidagi) shovqini (shu hisoblash nuqtasida) ruxsat etiladigan qiymatdan 2 dB va undan ham kam boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Rtr.k ning qiymati oʻrta va yuqori chastotalarda 10 dB dan oshmasa, izolyatsiyalovchi, olovbardosh materiallarni elastik vinil, rezina va boshqalardan tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi. Kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material) elementlari karkasga mahkamlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Rtr.k ning qiymati oʻrta va yuqori chastotalarda 10 dB dan oshiq boʻlsa, kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)ni listli konstruksion materiallardan ishlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Metalldan ishlangan kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)ni vibratsiyani dempfirlaydigan listli material bilan yoki mastika koʻrinishida qoplash lozim. Bunda, qoplamaning qalinligi devorning qalinligidan 2-3-marta ortiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material)ning ichki tomoniga 40 — 50 mm qalinlikdagi tovush yutadigan material qatlami joylashtirilishi lozim. Mexanik taʼsirlar, chang va boshqa ifloslanishlardan himoyalash uchun shisha matoli metall toʻr yoki 20 — 30 mm qalinlikdagi yupqa plyonkadan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Kojux (izolyatsiyalovchi, olovbardosh material) agregat, quvurlar tarmoqlari bilan bevosita kontaktga ega boʻlmasligi lozim. Texnologik va ventilyatsion teshiklar soʻndirgichlar va zichlashtirgichlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Eshik, darvoza va derazalarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Eshik, darvoza va derazalarni loyihalashda ularning havo shovqinidan izolyatsiyasini oshirish boʻyicha choralarni koʻrishga alohida eʼtibor qaratish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Eshik, darvoza va derazalarning havo shovqinidan izolyatsiyasini oshirishda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻshama (polotno)larining yuzalarining zichligini oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻshama (polotno)ning kesakiga zich qisilishini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzichlashtiruvchi qistirmalar yoki rezinalangan mato yoki rezinadan ishlangan ostonalar yordamida eshik (darvoza) bilan pol orasidagi tirqishni bartaraf qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtavaqalarda zichlashtiruvchi qistirmalarni qoʻllash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Eshik yoki darvozaning kesakisi bilan u tutashadigan toʻsiq orasidagi tirqishlar va zichlanmagan joylar zich qilib yopilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Eshik (darvoza)ning kesakiga zich qisilishini taʼminlaydigan tiqin qurilmalaridan foydalanish zarur. Bunda, qulflarning oʻyiqlari yopiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Derazalarning tovush izolyatsiyasini oshirish uchun quyidagi ishlarni bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoynalarning qalinligini oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoynalar oʻrtasidagi havo oraligʻining qalinligini oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtavaqalarini zichlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoynalarni qayishqoq qistirmalar yordamida mahkamlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazalarning zich yopilishini taʼminlaydigan tiqin qurilmalarini qoʻllash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Shovqin soʻndirgichlarga ega boʻlgan ventilyatsion elementlar bilan taʼminlangan shovqindan himoyalovchi deraza konstruksiyalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Shovqindan himoyalaydigan derazani tanlash tashqi shovqinni talab qilinadigan pasaytirishni akustik hisoblash asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Rw indeksning kattaligi sifatida 500 Nz oʻrtacha geometrik chastotali oktavani uchdan bir chizigʻida (polosasida) yuqoriga yoki pastga siljitilgan norma spektrining ordinatasi qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Zarba shovqinining keltirilgan darajasining maʼlum chastota tavsifiga ega boʻlgan yopma uchun zarba shovqinining keltirilgan darajasining indeksi Lnw chastota tavsifini mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalida keltirilgan norma spektri bilan taqqoslash yoʻli bilan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Toʻsuvchi konstruksiyalarning talab qilinadigan havo shovqinidan izolyatsiyalash normativ indekslari va tovush yuqoridan pastga uzatilganda yopmalarning zarba shovqinining keltirilgan darajalarining normativ indekslari ushbu SHNQning 9-ilovasi 1-jadvaliga asosan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Tovush pastdan yuqoriga uzatilganda, zarba shovqinining darajasi uchun talab qilinadigan normativ indekslarni ushbu SHNQning 10-ilovasidagi 1-jadvalga muvofiq aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Transport oqimining havo shovqinidan izolyatsiyalash norma spektri va etalon shovqin spektrining qiymatlari ushbu SHNQning 11-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Toʻsiq elementlarini yelvizak gʻovakliklarga ega boʻlmagan zich tuzilishga ega materiallardan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Yelvizak gʻovakliklarga ega boʻlgan materiallardan ishlangan toʻsiqlar zich material, beton yoki qorishmadan ishlangan tashqi qatlamlarga ega boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Gʻisht, keramik yoki shlakobloklardan ishlangan ichki devor va toʻsiqlar choklarini butun qalinlik boʻyicha toʻldirish (boʻsh joylarni qoldirmasdan) va ikki tomondan kirishmaydigan qorishma bilan suvaladigan qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Toʻsuvchi konstruksiyalarni loyihalashda qurish va foydalanish jarayonida toʻsuvchi konstruksiyalarning tutashuvlarida minimal yelvizak tirqishlar va yoriqlar boʻlmasligini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQurish jarayonida vujudga kelgan tirqish va yoriqlar ular tozalangandan keyin konstruktiv choralar bajarish yoki butun chuqurlik boʻyicha qurimaydigan germetiklar va boshqa materiallar bilan toʻldirish orqali bartaraf qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Quyidagilar ushbu SHNQ ning 5, 7 va 8-ilovalarida keltirilgan rasmlarga muvofiq qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqavatlar oʻrtasidagi yopmalar, ichki devorlar va toʻsiqlar, tutashuvlar va tugunlarning tovush izolyatsiyasini loyihalash boʻyicha tavsiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻsuvchi konstruksiyalarning muhandislik asbob-uskunalari bilan bogʻlanadigan elementlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv yechim sxemalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-bob. Tovush yutadigan konstruksiyalar, ekranlar, toʻsiqlarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Tovush yutadigan konstruksiyalar (osma shiftlar, yassi qoplamalar va hajmli elementlar)ni ishlab chiqarish va jamoat binolaridagi ish joylari va odamlar doimiy boʻladigan hududlarda shovqinni pasaytirish uchun qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTovush yutadigan qoplamalarning maydonlari va donabay tovush yutkichlarning soni hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Shovqinning talab qilinadigan pasayishini olish uchun quyidagi hollarda tovush yutadigan osma shiftning oʻrniga hajmli elementlarni qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyassi qoplamalar yetarli boʻlmasa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishosma shiftlarni oʻrnatishning iloji boʻlmasa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishosma shiftlardan foydalanish kam samarali boʻlgan taqdirda (ishlab chiqarish xonalarining katta balandligi, koʻprikli kranlarning, yorugʻlik va aeratsion fonarlarning mavjudligi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Tovush yutadigan konstruksiyalar qaytarilgan tovushning jadalligini (intensivligini) kamaytirish uchun moʻljallangan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTovush bosimining darajalarini pasaytirishning eng katta samarasiga erishish maqsadida, tovush maydoni toʻligʻicha qaytarilgan tovush toʻlqinlarining (qaytarilgan maydonning) energiyasi zichligi bilan belgilanadigan nuqtalarda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToʻgʻridan-toʻgʻri tovush manbalarining yaqinida (ish joylarida) tovush bosimining darajalarining pasayish samarasini hisoblash yoʻli bilan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Tovush yutadigan konstruksiyalar shovqinni pasaytirish va xonalarda optimal akustik parametrlarni taʼminlash boʻyicha majburiy chora sifatida quyidagi joylarda qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishishlab chiqarish korxonalarining shovqinli sexlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjamoat binolarining xonalari (qabulxona va ofislar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishumumiy oʻrta taʼlim va tibbiyot tashkilotlari, mehmonxonalar, pansionatlar hamda boshqalarning yoʻlaklari va xollari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtemir yoʻl vokzallari, aerovokzallar va avtovokzallarning operatsion zallari va kutish zallari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsport zallari va suzish basseynlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushdan izolyatsiyalaydigan xonalar, bokslar va berkinish joylari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Konstruktiv xususiyatlari boʻyicha tovush yutadigan konstruksiyalar quyidagilarga boʻlinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaʼlum bir qalinlikdagi qattiq bir jinsli materiallar qatlami yoki himoya qobiqlarida mato yoki plyonka va qattiq listlardan perforlangan qoplama qatlamidan tashkil topadigan yassi qoplamalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻzida maʼlum bir qalinlikdagi qattiq bir jinsli materiallar qatlami yoki himoya qobiqlarida mato elementlarining kombinatsiyasini taqdim qiladigan tovushni yutadigan turlicha shakldagi hajmli elementlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Tovush bosimining darajasini zaruriy pasaytirish, agar shovqin talab qilinadigan pasaytirishdan 5 — 8 dB ga ortiq boʻlmasa, birgina tovushni yutadigan konstruksiyalarni qoʻllash orqali taʼminlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Ishchilarni tovushdan himoyalash uchun shovqin manbai va xodimlar ish joylari oʻrtasiga akustik ekranlar oʻrnatilishi kerak. Ekranlarni tovush yutadigan konstruksiyalar bilan birgalikda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Toʻsiq akustik ekranlarning bir turi boʻlib, oʻzida shovqin manbaini hamma tomondan qurshab turadigan yoki xonaning bir qismini boshqasidan ajratib turadigan va xonaning maʼlum bir qismini (shovqinli yoki tinch) izolyatsiyalaydigan ekran hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Toʻsiq, akustik ekranlarning tovush quvvatining darajalari qolgan shovqin manbalariga qaraganda 15 dB dan ortiq boʻlgan shovqin manbasi uchun qoʻllanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Tovush yutadigan konstruksiyalarni shiftlarga yoki devorlarning yuqorigi qismlariga joylashtirish lozim. Tovush yutadigan konstruksiyalarni alohida qismlar yoki chiziqlar koʻrinishida joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. 250 Nz dan past chastotalarda tovush yutadigan qoplamani xonaning burchaklarida joylashtirish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Ekran va toʻsiqlarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Ekran va toʻsiqlar akustik shovqin toʻsuvchi konstruksiya boʻlib, shovqin manbai va xonaning shovqindan himoyalanadigan qismi oʻrtasiga oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Ekran va toʻsiqlarni toʻgʻridan-toʻgʻri tovush taʼsir koʻrsatadigan zonalar va oraliq zonalarda tovush bosimining darajalarini pasaytirish uchun qoʻllash lozim. Ekranlarni shovqin manbaiga yaqin qilib oʻrnatish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Ekranlarning shovqin manbaiga qaratilgan yuzasi tovush yutadigan materiallar bilan qoplangan qattiq listli materiallar yoki alohida shitlardan tayyorlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Ekranlar rejada yassi va P-, G- va O-simon shaklda boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAkustik ekranning oʻlchamlarini ekranning joylashuv oʻrni va talab qilinadigan samaradorligidan kelib chiqib, tanlash lozim. Akustik ekranning oʻlchamlari shovqin manbaining chiziqli oʻlchamlaridan kamida uch marta katta boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Akustik ekranning samaradorligi hisoblash yoʻli bilan yoki boʻgʻiq va reverberatsion kamera sharoitlarida oʻlchashlar uslubi bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Akustik ekranni loyihalashda quyidagi bosqichlarni amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishakustik ekranlanishga tortilishi lozim boʻlgan shovqin manbaini identifikatsiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonani tovush yutadigan konstruksiyalar bilan qoplash variantini tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishakustik ekranning kutiladigan akustik samaradorligini hisoblash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisholingan hisobiy samaradorlikni tovush bosimining darajalarini talab qiladigan pasaytirish bilan taqqoslash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoki optimal variant topilmaguncha akustik ekranning joylashuv joyi, konfiguratsiyasi, konstruksiyasi va oʻlchamlarini, xonaga akustik ishlov berish variantini oʻzgartirish, akustik hisoblashni takrorlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-bob. Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash tizimlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Shovqin manbalari va ularning shovqin tavsiflariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Sovuqlik bilan taʼminlash tizimlarida shovqin manbalariga sovitish mashinalari (kondensatorli va kondensatorsiz), havo sovutgichlar, quruq gradirnya (katta miqdordagi suvni atmosfera havosining yoʻnaltirilgan oqimi yordamida sovitish uchun moʻljallangan qurilma)lar, sirkulyatsion nasoslar, tutashtiruvchi quvurlar kirishi inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash tizimlari elementlarining asosiy shovqin tavsiflari (tovush quvvatining oktava darajalari) Lwi mazkur SHNQning 14-bandi boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Sovitish mashinalari va sovutgichlar uchun shovqin tavsifini ulardan 1, 5 va 10 m masofalarda oʻlchangan oktava chiziq (polosa)laridagi tovush bosimi (Li) darajalari orqali ifodalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Qoʻshimcha tavsif Lw tovush quvvatining umumiy darajasi yoki LwA tovush quvvatining A shkala boʻyicha tuzatilgan (korreksiyalangan) umumiy darajasi boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Barcha tizimlardagi ventilyatorlarning shovqin tavsiflari maksimal foydali ish koeffitsiyenti rejimida quyidagi joylarda oʻlchanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻlchash kamerasi yoki sinov quvurlarida Lwi soʻrish tomonida va Lwi haydash tomonida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻlchash kamerasi yoki ochiq maydonchada Lwik korpusning atrofida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Ventilyatorlarning shovqin tavsiflarini tovush quvvatining maʼlum solishtirma darajalari boʻyicha ventilyatorlarning ish rejimi, konstruktiv va ishchi parametrlarini hisobga olgan holda, hisoblash yoʻli orqali aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Havo sovutgichlar, quruq gradirnya (katta miqdordagi suvni atmosfera havosining yoʻnaltirilgan oqimi yordamida sovitish uchun moʻljallangan qurilma)lar, kondensatorlarning shovqin tavsiflarini ushbu agregatlarning tarkibiga kiradigan va bir paytda ishlaydigan ventilyatorlarning tovush quvvati darajalarini bir-biriga qoʻshish orqali aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Havoni rostlash va taqsimlash qurilmalari hamda fasonli elementlarning shovqin tavsiflari (Lwiel) oʻlchash kamerasida berilgan qurilma yoki elementdan butun aerodinamik foydalanish diapazonini qamrab oladigan rejimda oʻlchanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Mazkur oʻlchashda qurilma va elementda zaruriy sarf va bosimni taʼminlaydigan ventilyatorning shovqini sinovdan oʻtkaziladigan qurilma va elementning shovqinidan butun koʻrib chiqiladigan chastota diapazoni boʻyicha 8 dB ga kam boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Shovqin tavsiflari isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash tizimlarining asbob-uskunalariga berilgan texnik pasportlar va kataloglarda koʻrsatilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Akustik hisoblash boʻyicha umumiy koʻrsatmalarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Ventilyatsiya, havoni konditsiyalash va havo bilan isitish tizimlarining kutiladigan shovqin darajalarini hisoblash quyidagi joylarda tovush quvvatining oktava darajalari (Lwi) boʻyicha bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinoning ushbu tizimlar xizmat koʻrsatadigan xonalari va ular orqali tranzit havo yoʻllari oʻtadigan xonalarning havoni soʻrish hamda chiqarish tomonlarida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnik xonalar (ventilyatsion kameralar), ularga qoʻshni xonalarda ventilyatorning korpusi atrofida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilmaning binolari va hududlarida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Xizmat koʻrsatiladigan xonada ventilyatsiya, havoni konditsiyalash va havo bilan isitish tizimlarining kutiladigan shovqin darajalarini hisoblashda quyidagilar hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqinning tarqalish yoʻli boʻylab havo yoʻllarining toʻgʻri qismlari va burilishlarida, koʻndalang kesim oʻzgargan joylarda, havo yoʻlining oxiridan qaytish natijasida tarmoq tovush quvvati darajasi (Lw)ning yigʻindi pasayishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo yoʻllari tarmogʻining elementlarida (drossellaydigan qurilmalar, fasonli va uchlardagi elementlar) Lwiel shovqin hosil boʻlish darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Hisoblashlarda havo yoʻllari boʻylab tarqaladigan shovqinning kutiladigan darajalari oʻlchanadigan xonada (boʻgʻiq, reverberatsion kamerada) ventilyatorning soʻrish va haydash tomonlarida oʻlchangan shovqin tavsiflaridan foydalanishda, ularga havo yoʻllarini ventilyatorning joʻmrak (patrubka)lariga ulashning taʼsirini hisobga oladigan Lqayt tuzatma kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Sovuqlik bilan taʼminlash tizimining elementlari (sovitish mashinalari, havo sovutgichlar, quruq gradirnya (katta miqdordagi suvni atmosfera havosining yoʻnaltirilgan oqimi yordamida sovitish uchun moʻljallangan qurilma)lar, sirkulyatsion nasoslar va boshqalar) tomonidan hosil qilinadigan kutiladigan shovqin darajalarini hisoblash quyidagi joylarda ularning konturlaridan tayanch masofalarda (1, 5, 10 m) oʻlchangan tovush quvvati (Lwi)ning yoki tovush bosimi (Li)ning oktava darajalari boʻyicha bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishular oʻrnatiladigan joylarda (texnik xonalar, ochiq maydonchalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasbob-uskunalar oʻrnatilgan binoning shovqindan himoya qilinadigan xonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilishga tutash hududlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash tizimlarining asbob-uskunalarining shovqinini talab qilinadigan pasaytirishni aniqlashda xonalarda hisoblash nuqtalarini quyidagi joylarda tanlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishodamlar boʻladigan zonalarda (ish joylari, uxlash joylari va boshqa joylar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish hududida shovqindan himoya qilinadigan xonalarning derazalaridan 2 m masofada;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdam olish zonalari va rekreatsion zonalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Shovqin xonaga shovqin havo yoʻllarining ichiga nurlatadigan bir nechta manbadan yoki bir yoki bir nechta havo taqsimlash qurilmalari orqali (ventilyatorlar, havoni rostlash qurilmalari, havo yoʻllari tarmogʻining elementlari) keladigan boʻlsa, hisoblash nuqtalaridagi tovush bosimining oktava darajalari (Li) har bir manba uchun alohida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Shovqin darajalarini talab qilinadigan pasaytirishni aniqlashga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Ventilyatsiya, havoni konditsiyalash, havo bilan isitish tizimining shovqinidan himoya qilinadigan xonadagi hisoblash nuqtalarida shovqin darajalarining talab qilinadigan pasaytirishni aniqlashda hisobga olinadigan shovqin manbalarining umumiy soniga quyidagilarni kiritish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhaydash yoki soʻrish tizimining ventilyatorining shovqinining talab qilinadigan darajasini pasaytirishni hisoblashda (markaziy soʻndirgichni hisoblashda) — berilgan xonaga (hisoblash nuqtalariga ega boʻlgan xonaga) xizmat koʻrsatuvchi tizimlarning soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbitta ventilyatsiya tizimining havoni taqsimlash qurilmalari tomonidan (plafonlar, panjaralar va hokazolar) generatsiyalanadigan shovqinni talab qilinadigan darajasini pasaytirishni hisoblashda — koʻrib chiqilayotgan xonaga xizmat koʻrsatuvchi mexanik qoʻzgʻatishli ventilyatsiya tizimlarining soni (bunda ventilyator, havoni rostlash qurilmalari va fasonli elementlarning shovqini hisobga olinmasligi kerak);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻrib chiqilayotgan tarmoqlanishning fasonli elementlari va havoni taqsimlash qurilmalari tomonidan generatsiyalanadigan shovqinni talab qilinadigan darajasini pasaytirishni hisoblashda — berilgan oktava chizigʻida (polosasida) ularning shovqin darajalari bir-biridan 10 dB ga kam farq qiladigan fasonli elementlar va drossellarning soni (bunda, ventilyator va panjaralarning shovqini hisobga olinmasligi lozim).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Barcha shovqin manbalari bir paytda ishlaganda tekshirish yoki boshqa maqsad uchun xonadagi tovush bosimi oktava darajalarining talab qilinadigan umumiy pasaytirishni hisoblash nuqtasiga barcha shovqin manbalaridan keladigan tovush bosimining birgalikdagi oktava darajalari bilan chastotalarning oktava chiziq (polosa)larida yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalarining farqi sifatida aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Shovqinni pasaytirish va undan himoyalashning asosiy usullari va vositalariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Ventilyatorning (ventilyatsion qurilmaning) shovqinini pasaytirish uchun quyidagi talablar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush quvvatining eng kichik solishtirma oktava darajalariga ega boʻlgan agregatning tanlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatorning maksimal foydali ish koeffitsiyenti rejimida ishlashini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtarmoqning qarshiligini kamaytirish va ortiqcha bosim hamda sarfni hosil qiladigan ventilyatordan foydalanmaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatorning kirish joʻmragiga (patrubkasiga) havoni bil xilda berishni taʼminlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Haydash yoki soʻrish tizimlari ventilyatsion qurilmalarining havo yoʻllari boʻylab tarqaladigan shovqinini pasaytirish maqsadida, quyidagi hollarda bevosita ventilyatorning yonida va havo yoʻlida yoki tizim xizmat koʻrsatadigan xonaga kirishning oldida soʻndirgichlarni qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsion qurilmaning parametrlarini tanlash va ularni umumlashtirishning imkoni boʻlmasa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkam shovqinli ventilyatordan foydalanish bilan berilgan xona, zona yoki obyektda tovush bosimining yoʻl qoʻyiladigan darajadan oshmaydigan darajasini taʼminlashning imkoni boʻlmasa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Uzunligi 3 m dan ortiq boʻlgan soʻndirgich talab qilinadigan hollarda, soʻndirgichni 2-3 ta seksiya (boʻlim)ga ajratish (boʻlish) lozim. Bunda, seksiya (boʻlim)larning orasidagi masofa bunday seksiyaning uzunligidan bir-ikki marotabadan kichik boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Havoni rostlash va taqsimlash qurilmalarining shovqinini pasaytirish uchun quyidagilar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtarmoqlarda havo harakatining tezligini havoni rostlash va taqsimlash qurilmalari tomonidan hosil qilinadigan shovqin darajasining xizmat koʻrsatiladigan xonada yoʻl qoʻyiladigan qiymatlar doirasini taʼminlaydigan kattalik bilan chegaralanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya tarmoqlarida mahalliy qarshilik koeffitsiyentining minimal qiymatlariga ega boʻlgan havoni taqsimlash qurilmalaridan foydalanishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Ventilyatsiya, havoni konditsiyalash, havo bilan isitish tizimi shovqinini soʻndirgichlari sifatida absorbsion soʻndirgichlarni (naychasimon, silindrik, plastinkali, kanalli), kamerali soʻndirgichlar va ichki yuzasi tovush yutadigan materiallar bilan qoplangan havo yoʻllari va ularning burilishlarini qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Soʻndirgichning konstruksiyasini quyidagilarga bogʻliq ravishda tanlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtizimning moʻljallanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqin darajasini talab qilinadigan pasaytirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻrnatish joyida havo yoʻlining oʻlchami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtarmoqda eng chekka yoʻl qoʻyiladigan gidravlik qarshilik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Naychasimon soʻndirgichlardan (dumaloq va toʻgʻri burchakli) 450—500 mm gacha koʻndalang kesim oʻlchamlariga ega boʻlgan havo yoʻllarida foydalanish kerak. Naychasimon soʻndirgichlar havo yoʻllarining (kanallarning) dumaloq yoki toʻgʻri burchakli kesimli, tovush yutadigan devorli qismlaridan tashkil topishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Havo yoʻlining (kanalning) shaklini saqlash va tovush oʻtkazuvchanlikka ega boʻlgan materiallar old qismida havo oqimi bilan deformatsiyalanishini uchun tovushga nisbatan yetarlicha shaffof boʻlgan qoplamalar ishlatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, turli shisha matolar, plyonkalar va perforlangan metall list yoki toʻrdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Katta koʻndalang kesim oʻlchamlariga ega boʻlgan havo yoʻllarida tovushni soʻndirishni oshirish uchun tovush yutadigan materiallarni havo yoʻllarining kesimi boʻylab bir tekis taqsimlash kerak. Plastinkali soʻndirgichlarda ham mazkur usuldan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Plastinkalarning qalinligi va ularning orasidagi masofa havo yoʻlining (kanalning) kesimi boʻylab oʻzgarmasligi kerak. Qalinlik va plastinkalar oʻrtasidagi masofa ortishi bilan maksimal soʻndirish sohasi pastroq chastotalar tomonga qarab siljishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Plastinkalar va havo yoʻllari (kanallari)ning soni hamda balandligi eng kamida soʻndirgichning erkin kesimi va soʻndirgich oʻrnatiladigan havo yoʻli kesimining tengligi shartiga asosan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSoʻndirgich tomonidan hosil qilinadigan gidravlik qarshilikni minimallashtirish, unda shovqin hosil boʻlishini kamaytirish maqsadida, yuqoridagi shart taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGidravlik qarshilikni qoʻshimcha pasaytirish maqsadida, soʻndirgichga kirish va undan chiqishdagi plastinkalarga obtekatel (harakatga boʻlgan aerodinamik qarshilikni kamaytiruvchi maxsus konstruksiya)lar oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. 800×500 mm koʻndalang kesim oʻlchamli toʻgʻri burchakli havo yoʻllarida kanalli soʻndirgichlardan foydalanish kerak. Bunda, plastinkali soʻndirgichlarning qalinligi havo yoʻlining kichik oʻlchamining yarmiga teng boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Absorbsion soʻndirgichlarning (1 m gacha uzunlikdagi) akustik samaradorligini belgilashda quyidagilar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush chastotasiga (bunda, 200 Nz gacha boʻlgan past chastotalar diapazonida yuqori emas va 500 — 2500 Nz chastotalar diapazonida maksimal boʻladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfaol qismning uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻtish kesimining perimetri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushni yutadigan material qatlamining qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushni yutish koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Uzunligi 1 m gacha boʻlgan soʻndirgichlarning koʻrsatilgan past chastotalar diapazonida samaradorligi 10 — 15 dB dan oshmasligi, yuqori chastotalar diapazonida esa 33 — 38 dB gacha yetishi sinov tarzida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Shovqin darajasini sezilarli darajada kamaytirishga oʻqi birgalikda boʻlmagan, ichki yuzasi tovush yutadigan material bilan qoplangan kamerali soʻndirgichlar hisobiga erishishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUzunligi 1 m gacha boʻlgan soʻndirgichlar tarmoqda ular tomonidan hosil qilinadigan yuqori gidravlik qarshilikni bartaraf etish maqsadida ham qoʻllanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Ichki yuzasida qoplamasi boʻlmagan kamerali soʻndirgichlarni ovqat tayyorlanadigan xonalarga xizmat koʻrsatadigan soʻruvchi tizimlarga oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSoʻndirgichlarning samaradorligini maxsus stendlarda tajriba yoʻli bilan aniqlash va ularning texnik pasportlari yoki kataloglarida koʻrsatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Ichki yuzasi tovush yutadigan materiallar bilan qoplangan havo yoʻllari va burilishlarning samaradorligi tabiiy sharoitlarda (laboratoriya sharoitlarida emas) aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Tarmoqda soʻndirgichlar tomonidan hosil qilinadigan gidravlik qarshilikni quyidagicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻlchash yoʻli bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo oqimining berilgan tezliklarida hisoblash yoʻli bilan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash tizimlari asbob-uskunalarining oshirilgan shovqinining boshqa xonalarga suqilib kirishining oldini olish uchun quyidagilarni amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqindan oshirilgan himoyalashni talab qiladigan xonalarni asbob-uskunalar (ventilyatsion kameralar, nasoslar) oʻrnatilgan texnik xonalar bilan yonma-yon joylashtirmaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishagregatlarni prujinali, rezina yoki kombinatsiyalangan vibroizolyatorlar yordamida vibroizolyatsiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasbob-uskunalar joylashtiriladigan texnik xonalarga akustik ishlov berishni amalga oshirish — devor va shiftlarni tovush yutadigan material qatlami bilan qoplash (xonadagi shovqinni 4 — 7 dB ga qoʻshimcha pasaytirishda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnik xonalarda qayishqoq asosga yotqizilgan pollarni (suzuvchan pollarni), tizim elementlarining ostiga (ventilyatorlar, konditsionerlar, sovitish mashinalari, havo sovutgichlar, nasoslar va boshqalar) vibratsiyani dempfirlaydigan asoslarni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasbob-uskunalar joylashtiriladigan texnik xonalarni havo shovqinidan hisoblash yoʻli bilan aniqlanadigan talab qilinadigan izolyatsiyalashni taʼminlaydigan toʻsuvchi konstruksiyalarni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatorlar va havo yoʻllari oʻrtasiga qayishqoq vistavkalarni oʻrnatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Qayishqoq zaminli pollarni (suzuvchan pollarni) texnik xonaning butun maydoni boʻylab bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, konstruktiv parametrlari (pol plitasining qalinligi, qayishqoq zaminning qalinligi) polning qayishqoq zaminining materialini tanlash, asbob-uskunalarning soni, tarkibi va massasiga, vibroizolyatsiyaning talab qilinadigan kattaligiga bogʻliq holda hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Texnik xonalar va turar joy obyektlari binolarida ventilyatsiya, havoni konditsiyalash va havo bilan isitish tizimlarining havo yoʻllarini suzuvchan polga tayanadigan ustunlarga oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHavo yoʻllarini shiftlarga osishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, turlashgan osmalarda samarali vibroizolyatsiyalash qurilmalari va vibrodempfirlaydigan joʻmrak (prokladka)lar qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Texnik xonalarning toʻsiqlari orqali oʻtish joylarida havo yoʻllari perimetr boʻylab vibroizolyatsiyalanishi lozim. Bunda, ventilyatorlar va havo yoʻllari orasida qayishqoq qistirmalar boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Sovuqlik bilan taʼminlash tizimining sovitish mashinalari, sirkulyatsion nasoslari binolarning yer osti texnik qavatlariga joylashtirilishi va alohida poydevor va vibrozaminlarga oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, bu poydevor va vibrozaminlarning konstruksiyalari sovitish mashinalari va sirkulyatsion nasoslarning turi va oʻlchamlariga bogʻliq ravishda ishlab chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Sovuqlik bilan taʼminlash tizimining sovitish mashinalari, sirkulyatsion nasoslariga quvurlar mustahkamlik qayishqoq qistirmalar yordamida ulanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Quvurlarni binoning qurilish konstruksiyalariga mahkamlash va texnik xonalarning toʻsiqlari orqali oʻtkazish joylarida quvurlar vibroizolyatsiyalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻrsatilgan asbob-uskunalarni quyidagi hollarda binolarning tomlari, ochiq maydonchalariga oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishularning ostida texnik qavatlar (xonalar) mavjud boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuqorigi qavatlardagi shovqindan himoya qilinishi lozim boʻlgan xonalarda oshirilgan tarkibiy shovqinning vujudga kelishiga yoʻl qoʻymaydigan ishonchli vibroizolyatsiya mavjud boʻlganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Xonalarni binolarning tomlari, ochiq maydonchalariga oʻrnatiladigan sovitish mashinalari, havo sovutgichlar, quruq gradirnyalarning shovqinidan himoyalash uchun akustik ekranlar (tovush manbai tomonida tovush yutadigan materiallar bilan qoplangan qattiq akustik toʻsiqlar) va toʻsiqlar oʻrnatilishi lozim. Bunda, akustik ekran va toʻsiqlarning oʻlchamlari hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Mahalliy havoni konditsiyalash tizimlarining (split-tizimlar) tashqi bloklaridan qurilish konstruksiyalariga vibratsiyaning uzatilishini (xonalarda tarkibiy shovqinning vujudga kelish sabablarini) bartaraf qilish hamda berilgan binoning xonalari va qurilishga tutash hududlarning shovqinidan himoyalash boʻyicha chora-tadbirlar koʻzda tutilgan boʻlsa, tashqi bloklarni turar joy obyektlari, jamoat binolarining tomonlari va tomiga oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-bob. Aholi punktlarining hududlari (Shahar va qishloq aholi punktlarining hududlari) shovqindan himoyalashga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirishni turar joy obyektlari va jamoat binolarining shovqin darajalari normalanadigan xonalarida va hududda yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajasini taʼminlashni hisobga olish bilan amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Shovqin darajalari normalanadigan turar joy obyektlari, jamoat binolari va hududlarni transport shovqinidan himoyalash quyidagilar yordamida amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshahar va qishloq aholi punktlarining hududlarini zonalashtirishni koʻzda tutadigan samarali rejalashtirish usullarini qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻcha-yoʻl tarmogʻini samarali trassalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtransport magistrallari boʻylab shovqindan himoyalaydigan maxsus binolarni joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqindan himoyalaydigan va odatdagi binolarni guruhlashtirishning turli kompozitsion usullarini qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuk transportining aholi turar joy hududlari orqali harakatini cheklash va transport vositalari turar joy obyektlari, rekreatsiya va davolash hududlaridan oʻtganda ularning tezligini pasaytirishga yoʻnaltirilgan tashkiliy chora-tadbirlarni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyoʻl yoqalariga akustik ekranlar qurish, shovqin xohlanmaydigan taʼsir koʻrsatadigan zonalarda joylashgan binolarga shovqindan himoya qiladigan derazalarni oʻrnatishni koʻzda tutadigan konstruktiv chora-tadbirlarni qoʻllash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Koʻrib chiqilayotgan hududda va unda joylashgan turar joy obyektlari va jamoat binolarining xonalarida shovqinning normativ darajalarini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni tanlashni akustik hisoblash natijalari yoki dala oʻlchov maʼlumotlari asosida amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Akustik hisoblashlarni amalga oshirishda quyidagi boshlangʻich maʼlumotlarni hisobga olish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavtomobil, temir yoʻl magistrallari, suv yoʻllari, shuningdek qurilishni aviatsiya shovqinidan chegaralash zonalari va mukammal qurilish obyektlarini joylashtirish sxemalari. Bunda, texnik-iqtisodiy asoslashda, maʼlum bir transport turi va mos ravishda u harakatlanadigan trassalar boʻlmasligi hamda sxemada barcha mavjud va loyihalanadigan (qurilishi rejalashtirilgan) binolar hamda ularning qavatliligini koʻrsatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavtomobil, temir yoʻl va suv transportining harakat parametrlari va tarkibi toʻgʻrisida maʼlumotlar, shuningdek samolyotlarning berilgan hudud ustidan uchib oʻtish jadalligi (intensivligi) va uchib oʻtadigan samolyotlarning turlari toʻgʻrisida maʼlumotlar. Bunda, koʻrsatilgan maʼlumotlarni kunning kunduzgi va tungi vaqtlari uchun hamda joriy davr holati uchun va prognoz uchun alohida-alohida taqdim qilinishi. Transport oqimlari uchun prognoz maʼlumotlarini olishning iloji boʻlmagan taqdirda, tegishli hisoblashlar amalga oshirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻrib chiqilayotgan hududda transformator podstansiyalari, issiqlik taʼminoti korxonalari va boshqa kommunal obyektlarning joylashuvi hamda ularga oʻrnatilgan asbob-uskunalarning shovqin tavsiflari toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat zonalarining yoki alohida sanoat korxonalari va energetika xoʻjaligi obyektlarining joylashish sxemalari, shuningdek koʻrsatilgan obyektlardagi shovqin manbalarining shovqin tavsiflari toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Kutiladigan shovqin darajalarini hisoblashlar shovqindan himoya qilinadigan obyektga bogʻliq ravishda va quyidagi koʻrsatmalarni hisobga olish bilan tanlanadigan hisoblash nuqtalari uchun bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkichik dahalar va turar joy obyektlari binolari guruhining dam olish maydonchalari, maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining oʻyin maydonchalari, tibbiyot tashkilotlari va sanatoriylarning hududlarida hisoblash nuqtalari maydonchalarning shovqin manbaiga eng yaqin chegarasida, yer yuzasidan 1,5 m balandlikda tanlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaydoncha qisman bino, inshoot yoki maʼlum bir boshqa ekranlaydigan obyektning tovush soyasi zonasida va qisman tovush toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatadigan zonada joylashgan boʻlsa, hisoblash nuqtasi tovush soyasi zonasidan tashqarida joylashishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino, inshoot yoki maʼlum bir boshqa ekranlaydigan obyektda suqilib kiradigan shovqin darajasi mazkur SHNQ ning 5-bobida keltirilgan normalanadigan turar joy obyektlari va boshqa binolarga bevosita tutashadigan hududlarda hisoblash nuqtalari binolarning shovqin manbai tomonga qaragan tomonlaridan 2 m masofada, bir-ikki qavatli binolar uchun yer yuzasidan 1,5 m balandlikda, uch qavatli va undan baland binolar uchun yer yuzasidan 4 m balandlikda tanlanishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Akustik hisoblashlarni GOST 31295.2-2005 (ISO 9613-2.1996) ga muvofiq amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Hududning shovqin rejimini aniqlashning shovqindan himoyalash chora-tadbirlarini samarali tanlashda hudud yoki umuman shaharning tovush darajalariga teng boʻlgan izoliniyalar kiritilgan operativ shovqin kartalari ishlab chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOperativ shovqin kartasi yordamida quyidagilarni bajarish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnormadan ortiq shovqinli hududlarni (akustik noqulay zonalarni) aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishushbu hududlarning maydoni, hududda joylashgan binolarning soni va ularda yashaydigan odamlarning sonini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshovqindan himoyalaydigan chora-tadbirlarni belgilash va ularning talab qilinadigan hajmi va qiymatini hisoblash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Hududiy rivojlantirish sxemalari va aholi punktining bosh rejasini ishlab chiqish bosqichida hududga shovqinning taʼsirini pasaytirish maqsadida quyidagi chora-tadbirlarni qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrekreatsion zonalarni sanoat zonalari, kommunal-ombor zonalari va asosiy transport kommunikatsiyalaridan ajratish orqali hududni funksional zonalashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtezkor va yuk transporti harakatlanadigan magistral yoʻllarni turar joy zonalari va dam olish zonalarini aylanib oʻtadigan qilib trassalashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtezkor avtomobil yoʻllari va temir yoʻllarning transport koridorlarida trassalashtirishni shaharlar va boshqa aholi punktlari, shuningdek davolash-kurort zonalari va rekreatsion zonalarni aylanib oʻtadigan qilib birlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻcha-yoʻl tarmogʻini transport oqimlarining tarkibi boʻyicha, yuk harakatining asosiy hajmini ajratish bilan ixtisoslashtirilgan magistrallarga differensiyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasosiy transport oqimlarini turar joy zonalaridan tashqarida oʻtadigan, yuqori oʻtkazish qobiliyatiga ega boʻlgan unchalik koʻp sonli boʻlmagan magistral koʻchalarga yoʻnaltirish (sanoat zonalari va kommunal-ombor zonalarining chegaralari boʻylab, temir yoʻllarning shoxchalarining chiziq (polosa)larida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasosiy qurilish massivlarini transport magistrallaridan ajratish uchun magistrallar oʻrtasidagi hududlarni yiriklashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy zonalari va turar joy uylari chegaralarida avtoturargoxlar tizimini yaratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmagistral koʻchalar va yoʻllarni trassalashtirishda oʻrin-joy relyefining shovqindan himoyalash xususiyatlaridan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaeroportlarning atrofini shovqindan himoyalaydigan zonalashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Turar joy zonasi, daha va kichik dahalarning rejaviy loyihasini ishlab chiqish bosqichida shovqindan himoyalash uchun quyidagi chora-tadbirlarni qabul qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy obyektlari qurilmalarini magistral avtomobil yoʻli yoki temir yoʻlning yoqasida shovqinni zaruriy pasaytirish shart boʻlmagan masofada joylashtirishda, joy relyefining qiyaliklar, chuqurliklar, doʻngliklar koʻrinishidagi, vertikal yoki egilgan devorlar, galereyalar va boshqa qoʻrinishidagi shovqindan himoyalaydigan akustik ekranlardan foydalanish, shuningdek kombinatsiyalangan turdagi akustik ekranlarni (doʻnglik+devor) qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshahar qurilishida turar joy zonalari, dahalar va kichik dahalar uchun magistral koʻchalarni qurishning birinchi qatoriga dahaning ichidagi kenglikni transport shovqinidan himoyalaydigan akustik ekranlar sifatida shovqindan himoyalaydigan binolarni joylashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Bino-ekranlar sifatida savdo markazlari, garajlar, kommunal-maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarining binolaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShovqindan himoyalashda koʻp qavatli turar joy obyektlari va maʼmuriy binolardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, shovqin manbalari va himoya qilinadigan obyektlar orasiga joylashtiriladigan xizmat koʻrsatish binolarining texnologik asbob-uskunalari shovqinni soʻndirish va tovushdan izolyatsiyalash vositalari bilan taʼminlanishi va shovqindan himoya qilinadigan hudud yoki xonalarda shovqinning oshirilgan darajalarini hosil qilmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Shovqindan himoyalanadigan turar joy obyektlari binolarida aholini shovqin manbaidan (magistral tomonidan) muhofaza qilish uchun quyidagi meʼmoriy, loyihaviy va texnik yechimlar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyordamchi xonalarni shovqin manbai tomonga qaratish. Bunda, oshxona, dushxona, sanuzel kabi yordamchi xonalar shovqin manbai tomonga (magistral yoʻlga) qaratiladi. Shuningdek, xonadonlardan tashqaridagi kommunikatsiyalar (zina-lift uzellari, yoʻlaklar) ham shovqin manbai tomonga joylashtiriladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyashash xonalarini shovqindan himoyalash. Bunda, xonadonda uchta yoki undan koʻp yashash xonasi boʻlsa, faqat bitta xona shovqin manbai tomonga qaratilishi kerak. Shuningdek, qolgan yashash xonalari shovqindan muhofazalangan tomonga qaratish lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmagistral tomonga qaragan, fasadi shovqin soʻndirgichlarga ega boʻlgan va shovqindan talab qilinadigan himoyalashni taʼminlaydigan maxsus ventilyatsion qurilmalar bilan taʼminlangan shovqindan himoya qiluvchi derazalarni oʻrnatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Shovqindan himoyalanadigan binolarning ekranlash samaradorligini maksimal darajada oshirish uchun binolar baland va uzun boʻlishi, qoʻllaniladigan materiallarning tovush oʻtkazmaslik xususiyatlariga mos kelishi va magistral koʻchalar va temir yoʻllardan 100 m masofada joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Dahaning ichidagi kenglikka va qurilishning birinchi bosqich binolarining koʻndalang oʻqlariga yaqin boʻlgan zonalarga maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, poliklinikalarning binolari, dam olish maydonchalarini joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQurilishning birinchi bosqich binolari uzilgan joylarning roʻparasida joylashgan zonalarga savdo, umumiy ovqatlanish shoxobchalarini, kommunal-maishiy xizmat, aloqa muassasalari va shu kabilarni joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Loyihalanadigan qurilish sharoitlarida turlicha konstruksiyali vertikal yoki egilgan devorlar koʻrinishidagi shovqindan himoyalaydigan akustik ekranlarni qurishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Shahar atrofidagi zonalarda doʻngliklar, tepaliklar yoki chuqurliklardan akustik ekran sifatida foydalanish lozim. Doʻngliklar, tepaliklar yoki chuqurliklarning qiyaliklari 1:2 yoki 1:1,5 nisbatdagi qiyalikka ega boʻlishi va beton yoki tosh plitalar bilan qoplash yordamida mustahkamlangan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDoʻngliklarga avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish shoxobchalari, garajlar, kollektorlar va shovqin darajasi chegaralanmaydigan boshqa bino va inshootlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Doʻngliklar, tepaliklar va chuqurliklar koʻrinishidagi akustik ekranning samaradorligi yetarli boʻlmagan taqdirda, doʻnglik yoki tepalikning ustiga va chuqurlikning yoqasiga qoʻshimcha ekran-devor oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Akustik ekranning oʻlchami, konstruksiyasi va materiali akustik hisoblashlar, tutash hududning xarakteri, qurilishning oʻziga xos xususiyatlari va akustik ekrandan foydalanishning qulayligini hisobga olgan holda aniqlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Akustik ekranlar mustaqil poydevorlarga tayanishi lozim. Bunda, ularning barcha konstruktiv elementlari mexanik jihatdan mustahkam boʻlishi hamda qor, shamol va seysmik yuklamalarning taʼsiriga bardoshlilikka hisoblangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Akustik ekranlarning alohida elementlarining konstruksiyalari ularning bir-biriga tirqishlar va teshiklar qoldirmasdan zich boʻlib tutashuvini taʼminlashi lozim. Akustik ekranlarning pastki akustik panellari poydevor yoki joyning yuzasiga zich qilib (oraliq qoldirmasdan) oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Akustik ekranning samaradorligini quyidagicha oshirishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishakustik ekranning shovqin manbaiga qaragan yuzasiga tovushni yuqori darajada yutadigan materiallar bilan ishlov berish bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishakustik ekranning yuqori qovurgʻasiga diafragmalanadigan tovush toʻlqinining sochilishi va yutilishini oshirish uchun xizmat qiladigan maxsus konstruktiv elementlarni oʻrnatish bilan (3 dB gacha).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAkustik ekranni qoplash uchun foydalaniladigan tovush yutadigan materiallar barqaror fizikaviy-mexanik tavsiflarga ega boʻlishi, biologik barqaror va namlikka barqaror boʻlishi, eng chekka yoʻl qoʻyiladigan qiymatlardan oshiq boʻlgan konsentratsiyalarda zararli moddalarni ajratib chiqarmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Akustik ekranni konstruksiyalashda tovush energiyasining bir qismi bevosita ekranning oʻzi orqali suqilib kirishi mumkin boʻlgan materiallarni tanlash lozim. Bunda, akustik ekran konstruksiyasining havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi 25 dB dan kichik boʻlmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Akustik ekranlarning balandligini shovqindan himoya qilinadigan binolarning balandligi va ularning magistralga nisbatan joylashuviga bogʻliq ravishda 3 — 6 m atrofida tanlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKattaroq balandlikka ega boʻlgan akustik ekranlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, akustik ekranlarni qurish zarurati tegishli akustik va mustahkamlik hisob-kitoblar asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-bob. Xonalarning akustikasiga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Zal xonalarni akustik loyihalash jarayoni quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzallarning hajm-loyihaviy yechimiga qoʻyiladigan umumiy talablarga rioya qilish bilan xonaning gabarit oʻlchamlari va shaklini tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzalning akustikasining global bahosining ishonchliligini statistik nazariya boʻyicha tekshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishuning hajmiy optimumga muvofiqligini aniqlash uchun zalning reverberatsiya vaqtining chastota tavsifini hisoblash va loyihani toʻsiqlarning konstruksiyasi qismida zaruriy korreksiyalashni bajarish ushbu SHNQning 12-ilovasida keltirilgan rasmga muvofiq boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzalning chizmalarini loyihani shakl va uning toʻsiqlarining chiziqlari qismida zaruriy tuzatish (korreksiyalash) bilan grafik tahlil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzalda tovush maydonining diffuzliligini yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishularning optimum zonalariga muvofiqligini aniqlash maqsadida, zarurat boʻlgan hollarda loyihani qoʻshimcha tuzatish (korreksiyalash) bilan kompyuterda akustik modellashtirish yordamida mahalliy akustik tamoyillarni hisoblash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzalning shovqin rejimini baholash, uni yaxshilash boʻyicha zaruriy chora-tadbirlarni ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonaning meʼmoriy-akustik yechimi ishlab chiqilgandan keyin kompyuterli modellashtirish uslubi bilan zalning elektroakustik rejimini baholash, zaruriy chora-tadbirlarni ishlab chiqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Har bir zalda uning hajm-loyihaviy yechimiga qoʻyiladigan, zalning aniq moʻljallanishiga bogʻliq ravishda bitta tomoshabin oʻrniga toʻgʻri keladigan solishtirma havo hajmi boʻyicha ushbu SHNQ ning 13-ilovasiga asosan differensiallangan asosiy talablarga rioya qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Zallarning yoʻl qoʻyiladigan maksimal uzunligi L ushbu SHNQ ning 14-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZallarning solishtirma akustik hajmi va maksimal uzunlik qiymatlaridan ehtimoliy chetlashishlari akustik hisoblashlar bilan asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Tovush maydonining yetarlicha diffuzliligini olish uchun zalning shakli va nisbatini toʻgʻri tanlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Zalning asosiy oʻlchamlari va nisbatlari quyidagi shartlardan tanlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishL — markaziy oʻq boʻyicha zalning uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLyoʻl qoʻy — zalning eng chekka yoʻl qoʻyiladigan uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishB va N — mos ravishda zalning oʻrtacha kengligi va balandligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV — zalning umumiy havo hajmi, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSp — zalning polining maydoni, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Zallarning tanlangan oʻlcham va nisbatlarini akustik hisoblashlarning natijalari asosida tuzatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Tadqiq qilinadigan zallarning tavsiflarini hisoblashlarda statistik akustika uslublarini qoʻllash mumkinligini tekshirish uchun normalanadigan 125—4000 Nz chastotalar diapazonida undan yuqorida havo hajmi chastotalarining yetarlicha soni kuzatiladigan kritik chastotani (Nz) hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZallarning tavsiflarini hisoblashlar fkr 125 Nz ekanligini koʻrsatsa, zalda reverberatsiya vaqtini 125, 250, 500, 1000, 2000 va 4000 Nz oʻrtacha geometrik chastotali oltita chastota chiziq (polosa)larida aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Turlicha foydalanish maqsadlariga ega boʻlgan zallar uchun 500 — 1000 Nz oʻrtacha chastotalar sohasida reverberatsiya vaqtining optimal qiymatlari ularning hajmiga bogʻliq ravishda, ushbu SHNQning 12-ilovasi 1-rasmiga muvofiq boʻlishi hamda ushbu qiymatlarni keltirilgan qiymatlardan 10 foizgacha chetlashishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShuningdek, 125 — 250 Nz chastotalarning oktava chiziq (polosa)larida reverberatsiya vaqtini 20 foizdan koʻp boʻlmagan oshirishga, 2000 — 4000 Nz chastotalar diapazonida 10 foizdan koʻp boʻlmagan kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTopt ni ushbu SHNQning 12-ilovasi 1-rasmi boʻyicha aniqlashning xatoligi ham, reverberatsiya vaqtini hisoblashlarning xatoligi ham ± 0,05 s dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. Chastota chiziq (polosa)larining kamida bittasida Tfi, zalning reverberatsiya vaqti Topt dan farq qilsa, Tfi ni Topt ga yaqinlashtirish uchun konstruktiv yechimlarga baʼzi bir oʻzgarishlarni kiritishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. fkr — 125 Nz da 125 Nz chastota polosasi uchun olingan natijani moʻljallama natija deb hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Zalning chizmalarini grafik tahlil qilishda nutq uchun 20 — 25 ms (millisekund) va musiqa uchun 30 — 35 ms kechikishlarga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Geometrik qaytishlarni qoʻllash mumkinligi tovush toʻlqinining uzunligi, qaytaruvchi yuzaning oʻlchamlari va qabul qilish nuqtasida uning tovush manbaiga nisbatan joylashuviga bogʻliq boʻlishi kerak. Qaytargichning eng kichik tomoni 1,5 — 2,0 m dan kichik boʻlmasa, geometrik qaytishlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Toʻgʻridan-toʻgʻri tovushning taʼsir koʻrsatish radiusi (rtoʻgʻri) nutq uchun 8-9 m ni, musiqa uchun 10 — 12 m ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishr toʻgʻri doirasida joylashgan tomoshabinlarning joylari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri tovushni qaytarishlar yordamida kuchaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. r toʻgʻridan boshlab intensiv birinchi qaytishlar tomoshabinlarning joylari joylashgan butun zonani qoplashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDevorlar yoki shiftning yuzalari alohida seksiyalardan tashkil topgan boʻlsa, qoʻshni elementlardan qaytishlar bir-birini qoplamasligi, orada qaytarilgan tovush yetib bormaydigan “oʻlik zonalar” qolmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Nisbatan katta balandlik va kenglikka ega boʻlgan zallarda birinchi qaytishlarning yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan kechikish bilan kelishini toʻgʻirlash uchun shift va devorlarda portal oldi zonasida maxsus tovushni qaytaradigan konstruksiyalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Yuzalarni balkonlar, pilyastralar, botiqlar va shunga oʻxshash notekisliklar bilan ajratish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. Zal interyerining shakli va konstruksiyalarini akustik loyihalash tugagandan keyin akustik mezonlarni (nutq uchun — nutqning tushunarliligining obyektiv parametrlari va musiqa uchun — shaffoflik indeksi, kenglik taassurotini uygʻotish darajasi, tovush balandligi indeksi) qaytadan hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAkustik mezonlarni kompyuterli akustik modellashtirish uslublari bilan hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Modellashtirish zamonaviy kompyuter dasturlaridan biri boʻyicha nurlarni yoki yashirin manbalarni kuzatib borish uslublari (ularning turli modifikatsiyalarida) bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Hisoblanadigan akustik mezonlarning minimal toʻplami quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnutqning tushunarliligini baholash uchun — STI (yoki RASTI);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush tarqalishining shaffofligini baholash uchun — S80;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkenglik taassurotini uygʻotish uchun — LF;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush balandligini baholash uchun — G.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMezonlardan kamida bittasining koʻrsatkichi optimumlar zonasidan farq qilsa, zalning loyihasiga qoʻshimcha tuzatishlar kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Zalning orqa devori shiftga 90 burchak ostida tutashsa, tovushning shift va devordan tovush manbai tomonga katta kechikish bilan keladigan qaytishini bartaraf qilish uchun shiftning bir qismini orqa devor tomonga egilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Zallarning toʻsuvchi konstruksiyalarida katta bukilgan yuzalarning boʻlishi (gumbazlar, peshtoqlar, rejada bukilgan orqa devor) qaytishlarning toʻplanish xavfini vujudga keltirishini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, tovush zalning bir qismiga fokuslanishi, kuchli aks-sado hosil qilishi, zalning qolgan qismlari esa qaytgan tovushlarni olmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Gumbazning loyiha yechimining uchta varianti ushbu SHNQning 15-ilovasida keltirilgan rasmga muvofiq quyidagicha qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha variantda gumbazning egrilik radiusi taxminan zalning balandligiga teng boʻlishi va tovush zalning markaziga fokuslanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb variantda egrilik radiusi zal balandligining yarmini tashkil qilishi, qaytishlar fokus nuqtasi orqali oʻtishi va soʻngra polning maydoni boʻylab taqsimlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv variantda egrilik radiusi taxminan zalning ikkilangan balandligini tashkil qilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Gumbaz shaklini oʻzgartirishning iloji boʻlmasa (masalan, sirk binosi), tovushning fokuslanishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida, gumbazning yuzasini boʻlaklarga ajratish usulini qoʻllash yoki gumbazni tovushni yutadigan materiallar bilan qoplash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, ularni qoʻllash zalning reverberatsiya vaqtini optimallashtirish boʻyicha hisob-kitoblar bilan muvofiqlashtirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMusiqa zallarida reverberatsiya vaqtining qiymatini akustik hisoblashlar bilan asoslangan taqdirda, 1 egri chiziqning qiymatlaridan yuqori qilib qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50000 m3 dan oshiq hajmli yopiq sport zallarida ularning hajmidan qatʼiy nazar, oʻrtacha chastotalarda (500 — 1000 Nz) reverberatsiya vaqti 2 s dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFaqatgina tovushni kuchaytirish bilan foydalanish uchun moʻljallangan zamonaviy estrada musiqasi konsert zallarida reverberatsiya vaqtining chastota tavsifining shakli gorizontal chiziqqa yaqin boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Tomosha zallarida normativ shovqin rejimini taʼminlash uchun quyidagi talabalarni bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinoning meʼmoriy-loyihaviy yechimida zal bilan qoʻshni boʻlgan xonalarga faol shovqin manbalarini joylashtirmaslik (ventilyatsion kameralar, nasoslar va boshqalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzalda talab qilinadigan tovush izolyatsiyasiga ega boʻlgan toʻsuvchi konstruksiyalarni qoʻllash, nisbatan katta boʻlmagan tovush izolyatsiyasiga ega boʻlgan elementlarni (derazalar, eshiklar) hisobga olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va havoni konditsiyalash tizimlarining shovqinini yoʻl qoʻyiladigan kattaliklargacha pasaytirish choralarini koʻrish (soʻndirgichlar, havoni taqsimlash qurilmalarida havoning tezligini cheklash).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Zal loyihasining elektroakustika qismini ishlab chiqish kompyuterli modellashtirish uslubi bilan bajarilishi (maxsus dastur boʻyicha) va zalning avvalgi tabiiy akustikasini hisoblashda olingan parametrlarga asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-bob. Shovqinni hisoblash sxemalari klassifikatsiyasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Shovqin tarqalishini hisoblash sxemalari tovushning turar joy obyektlari binolarida tarqalishining oʻziga xos xususiyatlariga asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish220. Shovqin tarqalishini hisoblash sxemalar uchun hisoblash nuqtasida shovqin hosil boʻlishini ifodalovchi xususiyatlari quyidagi holatlarni qamrab olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushning binolar orasidagi uzilishlar orqali kirib borishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushning binolarning ikkinchi qatoriga, yaʼni birinchi binodan yetarli darajada uzoqda joylashgan binolarga qadar yetib borishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovushning yoriq orqali yopiq hududga (“quduq” koʻrinishidagi hovliga) kirib borishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“kema” koʻrinishidagi uzun (uzunligi balandligidan ortiqroq) va alohida joylashgan “nuqtali” bino (uzunligi bino balandligiga teng yoki undan kam boʻlgan bino)lardagi tovushning binoga yaqin yerda joylashgan nuqtada alohida joylashgan bino ortiga difraksiyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtovush difraksiyasi va baland boʻlmagan va uzun toʻsiq ortida soʻnishi (masalan, temir yoʻl balandligi, zich joylashgan garajlar va boshqalar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish221. Hisob-kitoblarni amalga oshirishda asosiy hisoblash sxemalarining klassifikatsiyasi mazkur SHNQ ning 16-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-bob. Binolarni loyihalashda shovqin darajalarini hisobga olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish222. Tovushning binolar orqali va bino ortiga difraksiyasi holatini batafsil hisoblashda bino yetarli uzunlikda joylashgan va tovush uning tomlari ortiga ham kirib borish ehtimolini qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, tovushning ikkilamchi tarqatuvchisi sifatida uzunligi bino uzunligiga teng l, kengligi esa b boʻlgan chiziqli tarqatuvchi qabul qilinsa, bu kabi tarqatuvchining akustik quvvati quyidagicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW=I x l x b, W (2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — transport oqimi tovushining jadalligi, W/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl — bino uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — ikkilamchi tarqatuvchining kengligi, m, shartli ravishda 1 m ga teng.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||||||
Turar joy obyektlari va jamoat binolarining xonalari, turar joy qurilmasi hududida suqilib kiradigan shovqinning eng chekka yoʻl qoʻyiladigan tovush bosimi, tovush darajasi, ekvivalent va maksimal tovush darajalari | |||||||||||||
T/r | Bino yoki hududlarning nomlari | Sutkaning vaqtlari | Tovush bosimi darajalari, dB, oʻrtacha geometrik chastotalar bilan oktava bandlari chastotalarida, Nz | Tovush darajalari, LA va tovushni ekvivalent darajalari, LAekv., dBA | Tovushni maksimal darajalari, dBA | ||||||||
31,5 | 63 | 125 | 250 | 500 | 1000 | 2000 | 4000 | 8000 | |||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
1. | Shifoxona va sanatoriylar palatalari hamda operatsiya xonalari | soat 7 dan 23 gacha | 76 | 59 | 48 | 40 | 34 | 30 | 27 | 25 | 23 | 35 | 50 |
soat 23 dan 7 gacha | 69 | 51 | 39 | 31 | 24 | 20 | 17 | 14 | 13 | 25 | 40 | ||
2. | Poliklinika, ambulatoriya, dispanser, shifoxona, va sanatoriylardagi shifokorlar xonalarida | - | 76 | 59 | 48 | 40 | 34 | 30 | 27 | 25 | 23 | 35 | 50 |
3. | umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari sinf, oʻquv va oʻqituvchilar xonalari, oliy taʼlim tashkilotlari auditoriyalari, anjuman va seminarlar oʻtkazish uchun zallari, masjidlar, kutubxonalar oʻqish zallarida | - | 79 | 63 | 52 | 45 | 39 | 35 | 32 | 30 | 28 | 40 | 55 |
4. | Xonadonlarning yashash xonalari, dam olish uylari, pansionatlar, qariyalar va nogironligi boʻlgan shaxslar uchun internat uylari, maktabgacha taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlarning yotoqxonalarida | soat 7 dan 23 gacha | 79 | 63 | 52 | 45 | 39 | 35 | 32 | 30 | 28 | 40 | 55 |
23 dan 7 gacha | 72 | 55 | 44 | 35 | 29 | 25 | 22 | 20 | 18 | 30 | 45 | ||
5. | Mehmonxona va kempinglar xonalari va yotoqxonalarning yashash xonalarida | soat 7 dan 23 gacha | 76 | 67 | 57 | 49 | 44 | 40 | 37 | 35 | 33 | 45 | 60 |
soat 23 dan 7 gacha | 59 | 48 | 40 | 34 | 30 | 27 | 25 | 23 | 35 | 50 | |||
6. | Kafe, restoran, bar va oshxonalarning ovqatlanish zallarida | - | 90 | 75 | 66 | 59 | 54 | 50 | 47 | 45 | 43 | 55 | 70 |
7. | Bozorlar hududlarida, doʻkonlarning savdo zallarida, aeroport va vokzallarning yoʻlovchilar zallarida, maishiy xizmat korxonalari qabul punktlarida | - | 93 | 79 | 70 | 63 | 59 | 55 | 53 | 51 | 49 | 60 | 75 |
8. | Shifoxona va sanatoriylar bilan bevosita tutashgan hududlarda | soat 7 dan 23 gacha | 83 | 67 | 57 | 49 | 44 | 40 | 37 | 35 | 33 | 45 | 60 |
soat 23 dan 7 gacha | 76 | 59 | 48 | 40 | 34 | 30 | 27 | 25 | 23 | 35 | 50 | ||
9. | Aholi yashaydigan uylar, poliklinikalar, ambulatoriyalar, dispanserlar, dam olish uylari, pansionatlar, qariyalar va nogironligi boʻlgan shaxslar uchun internat uylari, maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari hamda kutubxonalar bilan bevosita tutashgan hududlarda | soat 7 dan 23 gacha | 90 | 75 | 66 | 59 | 54 | 50 | 47 | 45 | 43 | 55 | 70 |
soat 23 dan 7 gacha | 83 | 67 | 57 | 49 | 44 | 40 | 37 | 35 | 33 | 45 | 60 | ||
10. | Mehmonxonalar, kempinglar va yotoqxonalar binolari bilan bevosita tutashgan hududlarda | soat 7 dan 23 gacha | 93 | 79 | 70 | 63 | 59 | 55 | 53 | 51 | 49 | 60 | 75 |
soat 23 dan 7 gacha | 86 | 71 | 64 | 54 | 49 | 45 | 42 | 40 | 39 | 50 | 65 | ||
11. | Shifoxona va sanatoriylar hududlaridagi dam olish joylarida | - | 79 | 63 | 52 | 45 | 39 | 35 | 32 | 30 | 28 | 40 | 55 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh. Tashqi hamda ichki manbalardan hosil boʻlayotgan shovqin impulsli shovqin yoki tonal shovqin tavsifiga kiradi, jadvalda koʻrsatilgan normalarga nisbatan 5dBA dan past qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||||||||||
Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksini aniqlash | |||||||||||||||||
T/r | Parametrlar | Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari, Nz | |||||||||||||||
100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 | ||
1. | Hisobiy chastota tavsifi, dB | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 | 38 | 40 | 42 | 44 | 46 | 48 | 50 | 52 | 54 | 56 |
2. | Baholash egri chizigʻi Ri dB | 33 | 36 | 39 | 42 | 45 | 48 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 56 | 56 | 56 | 56 |
3. | Noqulay ogʻishlar, dB | - | - | 3 | 6 | 9 | 12 | 13 | 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 6 | 4 | 2 | - |
4. | 7 dB ga pastga siljitilgan baholash egri chizigʻi | 26 | 29 | 32 | 35 | 38 | 41 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 49 | 49 | 49 | 49 |
5. | Siljitilgan baholash egri chizigʻidan noqulay ogʻishlar, dB | - | - | - | - | 2 | 5 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | - | - | - | - |
6. | Izolatsiyalash indeksi Rw, dB | 45 | |||||||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||||||||||
Derazaning RA..TPAH.. tovush izolyatsiyasini aniqlash | |||||||||||||||||
T/r | Parametrlar | Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari, Nz | |||||||||||||||
100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 | ||
1. | Etalon spektrning tovush bosimining darajasi Li, dB | 55 | 55 | 57 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 66 | 67 | 66 | 65 | 64 | 62 | 60 |
2. | Deraza bilan havo shovqinidan izolyatsiyalash Ri, dB | 23 | 24 | 22 | 21 | 25 | 28 | 29 | 31 | 34 | 36 | 38 | 38 | 39 | 39 | 37 | 35 |
3. | Li — Ri, farq, dB | 32 | 31 | 35 | 38 | 35 | 33 | 33 | 32 | 30 | 30 | 29 | 28 | 26 | 25 | 25 | 25 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEtalon spektrning tovush bosimining darajalari Li (1-ilova) va berilgan konstruksiya bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning qiymatlari Ri (2-ilova) oʻrtasidagi farqni aniqlab, deraza orqali shartli ravishda “oʻtgan” shovqinning tovush bosimi darajalarining kattaliklarini olish kerak (3-ilova).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEnergetik qoʻshishni soddalashtirish uchun darajalarni (3-ilova) bir xil qiymatlar boʻyicha guruhlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGuruhlashda 25 dB dan uchta darajani, 32, 35, 33 va 30 dB qiymatlarga ega boʻlgan ikkita darajani, 38, 31, 29, 28 26 dB qiymatlarga ega boʻlgan bitta darajani olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-ilovaning qiymatlarini qoʻshish bilan deraza orqali shartli ravishda “oʻtgan” shovqinning tovush darajasi (dBA)ni aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10lg
=10lg (3×102,5+2×103,2+2×103,5+2×103,3+2×103+103.8+103.1+102.9+102.8+102.6=10 lg (3× 316 + 2 ×1585 +2 ×3162 + 2 ×1995 + 2 ×1000 + 6309 +1259 + 794 + 631+ 398) =10 lg 25823 = 44,1 dBA.
=10lg (3×102,5+2×103,2+2×103,5+2×103,3+2×103+103.8+103.1+102.9+102.8+102.6=10 lg (3× 316 + 2 ×1585 +2 ×3162 + 2 ×1995 + 2 ×1000 + 6309 +1259 + 794 + 631+ 398) =10 lg 25823 = 44,1 dBA.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBerilgan derazaning tovush izolyatsiyasi (shahar transport oqimining shovqiniga nisbatan) RA..TPAH.= 75 − 44,1 = 30,9 ≈ 31, dBA.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTurar joy va jamoat binolarining toʻsuvchi konstruksiyalarining tovush izolyatsiyasini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Havo shovqinidan izolyatsiyalashning oʻlchangan yoki hisoblangan chastota tavsifiga ega boʻlgan toʻsuvchi konstruksiya bilan havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (Rw) chastota tavsifini quyidagi 1-jadvalda keltirilgan baholash egri chizigʻi bilan taqqoslash yoʻli orqali aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||||||||||
Havo shovqinidan izolyatsiyalashning baholash egri chizigʻi bilan taqqoslash yoʻli bilan olingan chastota tavsifi | |||||||||||||||||
T/r | Parametrlar | Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari, Nz | |||||||||||||||
100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 | ||
1. | Havo shovqinidan izolyatsiyalash Rw, dB | 33 | 36 | 39 | 42 | 45 | 48 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 56 | 56 | 56 | 56 |
2. | Zarba shovqinining keltirilgan darajasi Lnw, dB | 62 | 62 | 62 | 62 | 62 | 62 | 61 | 60 | 59 | 58 | 57 | 54 | 51 | 48 | 45 | 42 |
3. | Etalon spektrning tovush bosimining tuzatilgan (korreksiyalangan) darajasi Lp, dB | 55 | 55 | 56 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 66 | 67 | 66 | 65 | 64 | 62 | 60 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksini aniqlash uchun berilgan chastota tavsifining norma spektridan noqulay ogʻishlari yigʻindisini aniqlash kerak. Norma spektridan pastga qarab ogʻishlar noqulay ogʻishlar deb qabul qilinishi lozim.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB ga maksimal darajada yaqinlashsa (lekin bu kattalikdan oshmasa), Rw indeksning kattaligi 52 dB ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNoqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB dan ortiq boʻlsa, norma spektri pastga qarab detsibelning butun soniga siljitilishi lozim. Bunda, noqulay ogʻishlarning yigʻindisi koʻrsatilgan kattalikdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNoqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB dan juda kichik boʻlsa yoki noqulay ogʻishlar mavjud boʻlmasa, norma spektri yuqoriga qarab detsibelning butun soniga siljitilishi lozim. Bunda, siljitilgan norma spektridan noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 32 dB ga maksimal darajada yaqinlashishi, biroq bu kattalikdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Rw indeksning kattaligi sifatida 500 Nz oʻrtacha geometrik uchdan bir oktava chiziq (polosa)larida yuqoriga yoki pastga siljitilgan baholash egri chizigʻining ordinatasi qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγ = 2500 kg/m3 ogʻir betondan 100 mm qalinlikda ishlangan toʻsiq bilan Rw havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi aniqlanishi kerak. Toʻsiqning hisobiy chastota tavsifi quyidagi 2-jadvalga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-jadval | |||||||||||||||||
Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksini aniqlash | |||||||||||||||||
T/r | Parametrlar | Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari, Nz | |||||||||||||||
100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 | ||
1. | Hisobiy chastota tavsifi, dB | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 | 38 | 40 | 42 | 44 | 46 | 48 | 50 | 52 | 54 | 56 |
2. | Baholash egri chizigʻi Ri, dB | 33 | 36 | 39 | 42 | 45 | 48 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 56 | 56 | 56 | 56 |
3. | Noqulay ogʻishlar, dB | - | - | 3 | 6 | 9 | 12 | 13 | 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 6 | 4 | 2 | - |
4. | 7 dB ga pastga siljitilgan baholash egri chizigʻi | 26 | 29 | 32 | 35 | 38 | 41 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 49 | 49 | 49 | 49 |
5. | Siljitilgan baholash egri chizigʻidan noqulay ogʻishlar, dB | - | - | - | - | 2 | 5 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | - | - | - | - |
6. | Izolyatsiyalash indeksi Rw,dB | 45 | |||||||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh: Hisoblash 2-jadval shaklida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-jadval | |||
Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining oʻrtacha geometrik chastotalari | |||
1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning oʻrtacha geometrik chastotasi | 1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning chegaralari | 1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning oʻrtacha geometrik chastotasi | 1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning chegaralari |
50 | 45 — 56 | 630 | 562 — 707 |
63 | 57 — 70 | 800 | 708 — 890 |
80 | 71 — 88 | 1000 | 891 — 1122 |
100 | 89 — 111 | 1250 | 1123 — 1414 |
126 | 112 — 140 | 1600 | 1415 — 1782 |
160 | 141 — 176 | 2000 | 1783 — 2244 |
200 | 177 — 222 | 2500 | 2245 — 2828 |
250 | 223 — 280 | 3150 | 2829 — 3563 |
315 | 281 — 353 | 4000 | 3564 — 4489 |
400 | 354 — 445 | 5000 | 4490 — 5657 |
500 | 446 — 561 | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishJadvalga baholash egri chizigʻining R qiymatlarini kiritish va hisobiy chastota tavsifining baholash egri chizigʻidan noqulay ogʻishlarini aniqlash kerak (3-ilova). Noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 105 dB ni tashkil qilishi lozim (bu 32 dB dan anchagina katta).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBaholash egri chizigʻini 7 dB ga pastga siljitish va siljitilgan baholash egri chizigʻidan noqulay ogʻishlarning yigʻindisini aniqlash kerak. Bunda, noqulay ogʻishlarning yigʻindisi 28 dB ni tashkil qilishi lozim (bu 32 dB dan kichik).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksining kattaligi sifatida 500 Nz chastotali 1/3 oktava chizigʻida (polosasida) siljitilgan baholash egri chizigʻining qiymatini qabul qilish kerak (Rw=45 dB)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTashqi toʻsiqlarning tovush izolyatsiyasini RA..TPAH. aniqlash uslubi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Derazaning tovush izolyatsiyasi RA..TPAH.shahar transport oqimi shovqinining etalon spektri yordamida havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi asosida aniqlanishi kerak. Etalon spektrning darajalari 75 dBA darajali shovqin uchun “A” chastota korreksiyasining egri chizigʻi boʻyicha tuzatilgan (korreksiyalangan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Derazaning tovush izolyatsiyasini (RA..TPAH.) aniqlash uchun (havo shovqinidan izolyatsiyalashning maʼlum chastota tavsiflari boʻyicha) chastotalarning har uchdan bir oktava chizigʻida (polosasida) Lietalon spektr darajasidan derazaning berilgan konstruksiyasining Ri havo shovqinidan izolyatsiyalash kattaligini ayirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDarajalarning olingan kattaliklarini energetik qoʻshish va yigʻindini 75 dBA ga teng boʻlgan etalon shovqin darajasidan ayirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Derazaning tovush izolyatsiyasi (RA..TPAH.) kattaligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLi — etalon spektrning tovush bosimining chastotalarning i — uchdan bir oktava polosasida “A” chastotani korreksiyalash egri chizigʻi boʻyicha tuzatilgan (korreksiyalangan) darajalari, dB;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— chastotalarning i — uchdan bir oktava polosasida derazaning berilgan konstruksiyasining havo shovqinidan izolyatsiyasi, dB.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHisoblashning natijasi butun songacha, dB, yaxlitlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDerazaning RA..TPAH. tovush izolyatsiyasi (shahar transport oqimi tomonidan hosil qilinadigan havo shovqinidan izolyatsiyasi) aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Deraza konstruksiyasining havo shovqinidan izolyatsiyasi ishlab chiqaruvchi tomonidan laboratoriya sinovlari natijalari boʻyicha aniqlangan chastota tavsiflari ushbu SHNQning 2-ilovasi 4-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak (deraza PVX profildan ikki tavaqali qilib ishlangan, derazaga 4 — 12 — 4 — 12 — 4 mm ikki kamerali oyna paketi qoʻyilgan, tavaqalarga ikki kontur qilib zichlashtiruvchi qatlamlar qoʻyilishi zarur).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Tovush izolyatsion qatlamdagi polni devorga (toʻsiqqa) tutashtirish tugunining konstruktiv yechimi sxemasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — qavatlararo toʻsiqning koʻtaruvchi qismi; 2 — polning beton asosi; 3 — polning qoplamasi; 4 — tovush izolyatsion materialdan ishlangan qatlam; 5 — qayishqoq plastmassa plintus; 6 — devor; 7 — yogʻoch galtel; 8 —lagalarga yotqizilgan yogʻoch pol.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |
Tabiiy sharoitlarda qoʻllashda konstruksiyalarning izolyatsiya indekslarini kamaytirish kattaliklari | |
Rw, dB | Rw, dB |
≤ 45 | 0 |
≤ 46 — 50 | 1 |
≤ 51 — 55 | 2 |
≤ 56 — 61 | 3 |
≥ 62 — 65 | 4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Isitish tirgagini qavatlar oʻrtasidagi yopma orqali oʻtkazish tugunining konstruktiv yechim sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — devor; 2 — kirishmaydigan beton yoki qorishma; 3 — tovushni izolyatsiyalaydigan materialdan ishlangan qatlam; 4 — polning beton asosi; 5 — toʻsiqning koʻtaruvchi qismi; 6 — elastik gilza; 7 — isitish tirgagi quvuri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Simni yopmadan shiftdagi yoritgichga chiqarishning konstruktiv yechim sxemasi ( teshikli toʻsiq)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — toʻsiqning paneli; 2 — elektr kanali; 3 — ilmoq (dumaloq poʻlat plastinkaga mahkamlangan); 4 — qorishma (teshikning pastki qismini toʻldirish shartli ravishda koʻrsatilmagan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
9-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | ||
Toʻsuvchi konstruksiyalarning havo shovqinidan talab qilinadigan izolyatsiyalashning normativ indekslari va tovush yuqoridan pastga uzatilganda toʻsiqlarning keltirilgan zarba shovqini darajalari | ||
Toʻsuvchi konstruksiyalarning nomi va joylashishi | Rw, dB | Lnw, dB* |
Turar joy obyektlari binolari | ||
1. Xonadonning xonalari oʻrtasidagi yopmalar va xonadonlarning xonalarini xollar, zinalar va foydalaniladigan chordoq xonalaridan ajratib turuvchi yopmalar | 52 | 60 |
2. Xonadonning xonalari va ularning ostida joylashgan doʻkonlar oʻrtasidagi yopmalar | 55 | 60 |
3. Xonadondagi ikkita sathda joylashgan xonalar oʻrtasidagi yopmalar | 45 | 63 |
4. Yotoqxonalarning yashash xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 50 | 60 |
5. Xonadonning xonalari va ularning ostida joylashgan restoranlar, kafelar, sport zallari oʻrtasidagi yopmalar | 57 | 63** |
6. Xonadonning xonalari va ularning ostida joylashgan maʼmuriy xonalar, ofislar oʻrtasidagi yopmalar | 52 | 63 |
7. Xonadonlar oʻrtasidagi, xonadonning xonalari va ofislar oʻrtasidagi, xonadonning xonalari va zinalar, xollar, yoʻlaklar, vestibyullar oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 52 | — |
8. Xonadonlarning xonalari va doʻkonlar oʻrtasidagi devorlar | 55 | — |
9. Xonadonlarning xonalarini restoranlar, kafelar, sport zallaridan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 57 | — |
10. Xonadondagi xonalar oʻrtasidagi, oshxona bilan xona oʻrtasidagi eshiksiz toʻsiqlar | 43 | — |
11. Bitta xonadondagi sanuzel va xona oʻrtasidagi toʻsiqlar | 47 | — |
12. Yotoqxonalarning xonalari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 50 | — |
13. Xonadonlarning zina, vestibyul va yoʻlaklarga chiqadigan kirish eshiklari | 32 | — |
Mehmonxonalar | ||
14. Xonalar oʻrtasidagi yopmalar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 53 51 50 | 55 58 60 |
15. Xonalarni umum foydalanadigan xonalardan (vestibyullar, xollar, bufetlar) ajratib turuvchi yopmalar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli va uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 53 51 | 55 58 |
16. Xonalarni restoranlar, kafelarning xonalaridan ajratib turuvchi yopmalar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli va uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 60 57 | 58 60 |
17. Xonalar oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 53 51 50 | — — — |
18. Xonalarni umum foydalanadigan xonalardan (zinaxonalar, vestibyullar, xollar, bufetlar) ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli va uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 53 51 | — — |
19. Xonalarni restoranlar, kafelardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar: | ||
xalqaro tasnif boʻyicha besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; xalqaro tasnif boʻyicha uch yulduzli va uchtadan kam yulduzli mehmonxonalar | 60 57 | — — |
Maʼmuriy binolar, ofislar | ||
20. Ishchi xonalar, xonalar va kotibiyatlar oʻrtasidagi va bu xonalarni umum foydalanadigan xonalardan (vestibyullar, xollar) ajratib turuvchi yopmalar | 45 | 63 |
21. Xonalar oʻrtasidagi va bu xonalarni ishchi xonalardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 45 | — |
22. Turli tashkilotlarning ofislari oʻrtasidagi, turli tashkilotlarning xonalari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 48 | — |
Shifoxonalar va sanatoriylar | ||
23. Palatalar oʻrtasidagi, shifokorlarning xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 48 | 60 |
24. Jarrohlik xonalari oʻrtasidagi va jarrohlik xonalarini palatalar va xonalardan ajratib turuvchi yopmalar | 54 | 60 |
25. Palatalar va shifokorlarning xonalarini umum foydalanadigan xonalardan (vestibyullar, xollar) ajratib turuvchi yopmalar | 50 | 63 |
26. Palatalar, shifokorlarning xonalarini oshxonalardan ajratib turuvchi yopmalar | 54 | 63 |
27. Palatalar, shifokorlarning palatalari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 48 | — |
28. Jarrohlik xonalari oʻrtasidagi va jarrohlik xonalarini boshqa xonalardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 54 | — |
Umumiy oʻrta va oliy taʼlim tashkilotlari | ||
29. Sinf xonalari, oʻqituvchilar xonalari, auditoriyalar oʻrtasidagi va ularni umum foydalanadigan xonalardan (yoʻlaklar, vestibyullar, xollar) ajratib turuvchi yopmalar | 47 | 63 |
30. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining musiqa sinflari oʻrtasidagi yopmalar | 55 | 58 |
31. Oliy taʼlim tashkilotlarining musiqa sinflari oʻrtasidagi yopmalar | 57 | 55 |
32. Sinflar, oʻqituvchilar xonalari, auditoriyalar oʻrtasidagi va ularni umum foydalanadigan xonalardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 48 | — |
33. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining musiqa sinflari oʻrtasidagi va ularni umum foydalanadigan xonalardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 55 | — |
34. Oliy taʼlim tashkilotlarining musiqa sinflari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 57 | — |
Maktabgacha taʼlim tashkilotlari | ||
35 Guruh xonalari, yotoqxonalar oʻrtasidagi yopmalar | 47 | 63 |
36. Guruh xonalari, yotoqxonalarni oshxonalardan ajratib turuvchi yopmalar | 51 | 63 |
37. Guruh xonalari, yotoqxonalar va boshqa bolalar xonalari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 47 | — |
38. Guruh xonalari, yotoqxonalarni oshxonalardan ajratib turuvchi devorlar va toʻsiqlar | 52 | — |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* Ushbu talablar shovqindan himoya qilinadigan xonaga zinalar joylashgan kirish — chiqish yoʻlaklarida zina maydonchalarining poli va zinapoyalarga koʻrsatiladigan (jumladan, xuddi shu qavatning oʻzida joylashgan) zarba shovqinining uzatilishiga ham taalluqli hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish** Koʻrsatilgan xonalarda baland musiqadan foydalanishda talab qilinadigan tovush izolyatsiyasini akustik hisoblash orqali bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
10-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |
Tovush pastdan tepaga uzatilganda zarba shovqinining keltirilgan darajasining normativ indekslari | |
Toʻsuvchi konstruksiyaning nomi va joylashishi | Lnw, dB |
1. Doʻkonlar va ularning ustida joylashgan xonadonlar oʻrtasidagi yopmalar | 43 |
2. Oziq — ovqat doʻkonlari, kechayu — kunduz ishlaydigan doʻkonlar va ularning ustida joylashgan xonadonlar oʻrtasidagi yopmalar | 38 |
3. Doʻkonlar va ularning ustida joylashgan yotoqxonalarning yashash xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 45 |
4. Oziq — ovqat doʻkonlari, kechayu — kunduz ishlaydigan doʻkonlar va ularning ustida joylashgan yotoqxonalarning yashash xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 41 |
5. Restoranlar, kafelar, sport zallari va ularning ustida joylashgan xonadonlarning xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 38 |
6. Maʼmuriy xonalar, ofislar va ularning ustida joylashgan xonadonlarning xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 45 |
7. Umum foydalanadigan xonalarni (vestibyullar, bufetlar, xollar) mehmonxona raqamlaridan ajratuvchi yopmalar: | |
besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; uch yulduzli va undan kam yulduzli mehmonxonalar. | 43 45 |
8. Restoranlar, kafelarning xonalarini mehmonxona raqamlaridan ajratuvchi yopmalar: | |
besh va toʻrt yulduzli mehmonxonalar; uch yulduzli va undan kam yulduzli mehmonxonalar. | 38 41 |
9. Umum foydalanadigan xonalarni (vestibyullar, xollar) palatalar, shifokorlarning xonalaridan ajratuvchi yopmalar | 43 |
10. Oshxonalarni shifokorlarning xonalaridan ajratuvchi yopmalar | 43 |
11. Oshxonalarni guruh xonalari, yotoqxonalardan ajratuvchi yopmalar | 43 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
11-ILOVA
11-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||||||||||
Havo shovqini, zarba shovqinining keltirilgan darajasining normativ spektrlari va transport oqimining shovqini etalon spektrining qiymatlari | |||||||||||||||||
T/r | Koʻrsatkich | 100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 |
1 | Havo shovqinidan izolyatsiyalash Rw, dB | 33 | 36 | 39 | 42 | 45 | 48 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 56 | 56 | 56 | 56 |
2 | Zarba shovqinining keltirilgan darajasi Lnw, dB | 62 | 62 | 62 | 62 | 62 | 62 | 61 | 60 | 59 | 58 | 57 | 54 | 51 | 48 | 45 | 42 |
3 | Etalon spektrning tovush bosimining tuzatilgan (korreksiyalangan) darajasi Lp, dB | 55 | 55 | 56 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 66 | 67 | 66 | 65 | 64 | 62 | 60 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
12-ILOVA
12-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Turli maqsadlar uchun moʻljallangan zallar uchun oʻrtacha chastotalarda (500 — 1000 Nz) ularning hajmiga bogʻliq ravishda tavsiya qilinadigan reverberatsiya vaqti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-oratoriya va organ musiqasi zallari; 2 — simfonik musiqa zallari, opera teatrlarining zallari; 3 — kamer musiqasi zallari, musiqiy-drama teatrlarining zallari; 4 — koʻp maqsadli zallar, drama teatrlarining zallari; 5 — leksiya zallari, majlislar zallari, zamonaviy estrada musiqasi konsert zallari, yoʻlovchilar zallari, kutish zallari, sport zallari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
13-ILOVA
13-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | ||
Bitta tomoshabinning joyiga toʻgʻri keladigan solishtirma havo hajmi | ||
T/r | Moʻljallanishi | m3 |
1. | Drama teatrlarining zallari, auditoriyalar va konferens — zallarda | 4 — 5 |
2. | Musiqiy drama teatrlarining zallarida (operetta zallarida) | 5 — 7 |
3. | Opera va balet teatrlarining zallarida | 6 — 8 |
4. | Kamer musiqasi konsert zallarida | 6 — 8 |
5. | Simfonik musiqa konsert zallarida | 8 — 10 |
6. | Xor va organ konsert zallarida | 10 — 12 |
7. | Koʻp maqsadli zallarda | 4 — 6 |
8. | Zamonaviy estrada musiqasi konsert zallarida (kinokonsert zallari) | 4 — 6 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
14-ILOVA
14-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | ||
Zallarning yoʻl qoʻyiladigan maksimal uzunligi | ||
T/r | Moʻljallanishi | L, m |
1. | Drama teatrlarining zallari, auditoriyalar va konferens — zallarda | 24 — 25 |
2. | Operetta teatrlarida | 28 — 29 |
3. | Opera va balet teatrlarida | 30 — 32 |
4. | Kamer musiqasi konsert zallarida | 20 — 22 |
5. | Simfonik musiqa, xor va organ konsert zallarida | 42 — 46 |
6. | Sahnaga ega boʻlmagan koʻp maqsadli zallarda | 27 — 28 |
7. | Sahnaga ega boʻlgan koʻp maqsadli zallarda (orqa devordan pardagacha) | 24 — 26 |
8. | Zamonaviy estrada musiqa konsert zallarida | 48 — 50 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
15-ILOVA
15-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Gumbazli zalning yechim variantlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishventilyatsiya va havoni konditsiyalash tizimlarining shovqinini yoʻl qoʻyiladigan kattaliklargacha pasaytirish choralarini koʻrish (soʻndirgichlar, havoni taqsimlash qurilmalarida havoning tezligini cheklash).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya” shaharsozlik normalari va qoidalariga
16-ILOVA
16-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||
Shovqinni hisoblash sxemalari tasnifi | |||
T/r | Sxema | Sxemadagi belgilanish | Tovush tarqalishi xususiyati |
1. |
| 1-transport oqimi. 2-alohida turar joy obyektlari binosi. 3-hisobiy nuqta. | HN dagi alohida turgan bino orqasiga shovqin tarqalishi |
2. |
| 4-ikkita yonma-yon joylashgan bino orasidagi masofa bilan. | shovqin binolar orasidagi boʻshliq orasidagi XN ga kiradi |
3. |
| 6-boshqa bino orqasida turuvchi bino (2) 7-hisobiy nuqta. | shovqinning XN ga va bino orqasida joylashgan binoga kirib borishi |
4. |
| 8-yopiq hajmni tashkil etuvchi bino 9-ichki hajmli hisobiy nuqta 10-oraliq | Shovqin proyom orqali kirib borib yopiq fazoda kuchayadi |
5. |
| 11-oʻyma 12-hisobiy nuqta | shovqin oʻyma boʻylab tarqaladi |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTurar joy obyektlari binolarining toʻsuvchi konstruksiyalarining havo shovqinidan izolyatsiyalash chastota tavsiflarini tuzish uslubi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Akustik bir jinsli konstruksiyalarga (bitta materialdan tashkil topgan yaxlit konstruksiyalardan tashqari) oʻzaro qattiq bogʻlangan turli jinsli materiallarning bir nechta qatlamidan tashkil topgan konstruksiyalar (masalan, gʻisht yoki keramzitobetondan terilgan va suvalgan devorlar, turli jinsli materiallardan yopishtirilgan toʻsiqlar va boshqalar)ni ham kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Akustik bir jinsli toʻsiqlarning havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksini hisoblash bir jinsli toʻsiqning izolyatsiyalash qobiliyatining chastota tavsifi (Rw)ni qurish havo shovqinidan izolyatsiyalash indeksi (dB)ni hisoblash va uni quyidagi 2-jadval boʻyicha normativ indeks bilan taqqoslash orqali bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-jadval | ||
Turar joy obyektlari binolari va yotoqxonalar uchun ichki toʻsuvchi konstruksiyalar bilan havo shovqinidan izolyatsiyalash indekslari | ||
Toʻsuvchi konstruksiyaning nomi va joylashuvi |
|
|
Turar joy obyektlari binolari | ||
1. Xonadonlarning xonalari oʻrtasidagi yopmalar va xonadonlarning xonalarini xollar, zinaxonalar va foydalaniladigan chordoq xonalaridan ajratuvchi yopmalar: | ||
A toifali uylarda B toifali uylarda V toifali uylarda | 54 52 50 |
|
2. Xonadonlarning xonalari va ularning ostida joylashgan doʻkonlar oʻrtasidagi yopmalar: | ||
A toifali uylarda | 59 | 55
|
B va V toifali uylarda | 57 |
|
3. Yotoqxonalarning yashash xonalari oʻrtasidagi yopmalar | 50 | 60 |
4. Xonadonlarning xonalari va ularning ostida joylashgan restoranlar, kafelar, sport zallari oʻrtasidagi yopmalar: | ||
A toifali uylarda | 62 | 55
|
B va V toifali uylarda | 60 |
|
5. Xonadonlarning xonalari va ularning ostida joylashgan maʼmuriy xonalar, ofislar oʻrtasidagi yopmalar: | ||
A toifali uylarda B va V toifali uylarda | 52 50 |
|
6. Xonadonlar oʻrtasidagi, xonadonlarning xonalari va zinalar, xollar, yoʻlaklar, vestibyullar oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar: | ||
A toifali uylarda B toifali uylarda V toifali uylarda | 54 52 50 | - - - |
7. Bitta xonadonda sanuzel va xona oʻrtasidagi toʻsiqlar | 47 | - |
8. Yotoqxonalarning xonalari oʻrtasidagi devorlar va toʻsiqlar | 50 | - |
9. Yotoqxonalardagi madaniy-maishiy xizmat koʻrsatish xonalarini bir biridan va umum foydalanadigan xonalardan (xollar, vestibyullar, zinalar) ajratuvchi devorlar va toʻsiqlar | 47 | - |
va zarba shovqinining keltirilgan darajasi indekslarining 
normativ qiymatlari
dB
, dB*
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.Talablar qoʻshni xonadonning (jumladan, xuddi oʻsha qavatda joylashgan va diagonal boʻyicha joylashgan) poliga zarba taʼsiri koʻrsatilganda zarba shovqinining uzatilishiga nisbatan ham tatbiq etilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2 Talablar shovqin manbai boʻlib hisoblanadigan xonaning poliga zarba taʼsiri koʻrsatilganda shovqindan himoya qilinadigan xonada zarba shovqinining uzatilishiga nisbatan ham tatbiq etilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* — Binoning toifasi loyihalashga berilgan texnik topshiriq bilan belgilanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA toifa — yuqori shinam shart-sharoitlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishB toifa — shinam shart-sharoitlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV toifa — eng chekka yoʻl qoʻyiladigan shart-sharoitlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Beton, temir-beton, gʻisht va shunga oʻxshash materiallardan ishlangan, 100 dan 800 kg/m2 gacha yuza zichligiga ega boʻlgan yaxlit kesimli bir qavat yassi toʻsuvchi konstruksiya (1-rasm) bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifini ushbu ilovaning 2-rasmidagi ABCD chiziqqa oʻxshash boʻlgan siniq chiziq koʻrinishida tasvirlash orqali aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Akustik bir jinsli toʻsiqning tovushdan izolyatsiyalash qobiliyatining chastota tavsifini hisoblash va tuzish quyidagi tartibda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) grafik quriladi, uning abssissalar oʻqi boʻylab 100 — 6000 Nz diapazondagi chastotalar qoʻyiladi (masshtabda: oktava — 3 cm), ordinatalar oʻqi boʻylab esa tovushdan izolyatsiyalash qobiliyatining kattaliklari dB larda qoʻyiladi (masshtab: 10 dB — 2 cm).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) toʻsiqning m yuza zichligi aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm = h ×γ, kg/m²
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Akustik bir jinsli konstruksiyalar (a — zalvorli, b — yupqa)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-rasm. Bir qavat yassi toʻsiq bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) egri chiziqni tuzish VA gorizontal qismdan boshlanadi. V nuqtaning abssissasi — fB ni konstruksiyaning materialining qalinligi va zichligiga bogʻliq ravishda mazkur ilovaning 4 — jadvali boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfB ning qiymatini fB unda joylashadigan chegaralarda oʻrtacha geometrik chastotagacha yaxlitlash lozim. Uchdan bir oktava chiziq (polosa)larining chegaralari ushbu SHNQning 4 — ilovasi 3 — jadvalida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV nuqtaning ordinatasi — RB ni me yuzaning ekvivalent zichligiga bogʻliq ravishda quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishme — yuzaning ekvivalent zichligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm — yuzaning zichligi, kg/m2 (qovurgʻali konstruksiyalar uchun qovurgʻalarni hisobga olmasdan qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK — yengil toʻldiruvchilar bilan toʻldirilgan betondan, gʻovak beton va boshqalardan ishlangan toʻsiqning bukilishga qattiqligining toʻldiruvchilar bilan toʻldirilgan yuza zichligiga ega boʻlgan ogʻir betondan ishlangan konstruksiyalarga nisbatan nisbiy ortishini hisobga oluvchi koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYengil toʻldiruvchilar bilan toʻldirilgan betondan, gʻovak betondan ishlangan, gʻishtdan yoki ichi boʻsh keramik bloklardan terilgan yaxlit toʻsuvchi konstruksiyalar uchun K quyidagi 3-jadval boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
|
3-jadval |
|
|
|
|
|
|
K koeffitsiyentni aniqlash |
|||
|
|
|
|
|
|
Materialning turi |
Material sinfi |
Zichlik, kg/m3 |
K |
|
Keramzitobeton |
V 7,5 V 12,5 — V 15 |
1500-1550 1300-1450 1200 1100 1700-1750 1500-1650 1350-1450 1250 |
1,1 1,2 1,3 1,4 1,1 1,2 1,4 |
|
Perlitobeton |
V 7,5 |
1400-1450 1300-1350 1100-1200 950-1000 |
1,2 1,3 1,4 1,5 |
|
Agloporitobeton Shlakopemzobeton Gazobeton,penobeton, gazosilikat |
V 7,5 V 12,5 V 7,5 V 12,5 V 5,0 |
1300 1100-1200 950-1000 1500-1800 1600-1700 1700-1800 1000 800 600 |
1,1 1,2 1,3 1,2 1,2 1,2 1,5 1,6 1,7 |
|
Gʻisht, ichi boʻsh keramik bloklardan terish Gipsobeton, gips (shuningdek, gʻovak yoki yengil toʻldiruvchilar bilan toʻldirilgan gipsobeton) |
V 7,5 |
1500-1600 1200-1400 1300 1200 1000 800 |
1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzohlar: γ = 1800 kg/m3 va undan yuqori zichlikka ega boʻlgan yaxlit toʻsuvchi konstruksiyalar uchun K = 1.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDumaloq boʻshliqlarda 1800 kg/m3 va undan yuqori zichlikka ega boʻlgan beton toʻsiqlar uchun K koeffitsiyent 
formula boʻyicha aniqlanadi.
formula boʻyicha aniqlanadi.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda: J — kesimning inersiya momenti, m4
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — kesimning eni,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhKELT — kesimning keltirilgan qalinligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK koeffitsiyent yengil betonlardan ishlangan yaxlit konstruksiyalar va dumaloq boʻshliqlarga ega boʻlgan konstruksiyalar uchun alohida aniqlangan koeffitsiyentlarning koʻpaytmasi sifatida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDumaloq boʻshliqlarga ega boʻlgan, yengil betondan ishlangan toʻsuvchi konstruksiyalar uchun (ushub ilovaning 4-rasmi) K koeffitsiyent yengil betondan ishlangan yaxlit konstruksiyalar va dumaloq boʻshliqlarga ega boʻlgan konstruksiyalar uchun alohida aniqlangan koeffitsiyentlarning koʻpaytmasi sifatida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) V nuqtadan chap tomonga VA gorizontal kesma oʻtkazilishi lozim. V nuqtadan oʻngga esa Rc =65 dB ordinataga ega boʻlgan S nuqtagacha har oktavada 6 dB nishablikka ega boʻlgan VS kesma oʻtkazilishi kerak. S nuqtadan oʻng tomonga SD gorizontal kesma oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS nuqta chastotalarning chegaralanadigan diapazonidan tashqarida yotsa (fc= > 3150 Nz), CD kesma oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR tovush izolyatsiyasining qiymatini 0,5 dB gacha yaxlitlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur SHNQning 2 — formulasida ifodalangan hisoblashlar ajratib turuvchi toʻsiqning (hisoblanishi lozim boʻlgan) qalinligini unga tutashadigan toʻsiqlarning qalinligiga nisbati 0,5 < h /hTUTASH < 1,5 oraliqda boʻlganda ishonchli natijalarni beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Qalinliklarning boshqa nisbatlarida tovushning tutashuvchi konstruksiyalar orqali bilvosita uzatilishining ortishi yoki kamayishi hisobiga DR tovush izolyatsiyasining oʻzgarishini hisobga olish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlarda toʻsuvchi konstruksiyalar beton, temir-beton, yengil toʻldiruvchilar bilan toʻldirilgan betondan ishlangan yirik panelli binolar uchun DR tuzatma quyidagi qiymatlarga ega boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMonolit betondan ishlangan binolar uchun DR kattalik 1 dB ga kamaytirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlarda karkas elementlari (kolonnalar va rigellar) panellarning tutashuvida vibratsiyani ushlab qoluvchi massalar vazifasini bajaradigan karkas-panelli binolarda hisoblashlarning natijalariga DR = + 2 dB qoʻshimcha tuzatma kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. 1400 kg/m3 zichlikka va 120 mm qalinlikka ega boʻlgan, V 7,5 sinfidagi keramzitobetondan ishlangan toʻsiq bilan (1 — rasm) havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi quyidagicha tuzilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) grafikni tuziladi (3-rasm);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) 4-jadval boʻyicha V nuqtaga mos keladigan chastota aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4 — jadval | |
V nuqtaning abssissasi — fB ni aniqlash | |
Betonning zichligi γ, kg/m³ | fB , Nz |
³ 1800 | 29000/h |
1600 | 31000/h |
1400 | 33000/h |
1200 | 35000/h |
1000 | 37000/h |
800 | 39000/h |
600 | 40000/h |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. h — toʻsiqning qalinligi, mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. γ ning oraliq qiymatlari uchun 
ning chastotasi interpolyatsiya usuli orqali aniqlanishi kerak.
ning chastotasi interpolyatsiya usuli orqali aniqlanishi kerak.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγ = 1400 kg/m3 da nuqtaning abssissasi 
= 33000 / 120 = 275 ≈ 250 Nz ni tashkil qilishi lozim.
= 33000 / 120 = 275 ≈ 250 Nz ni tashkil qilishi lozim.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOktava chizigʻi (polosasi)ning 
uning chegaralarida yotadigan uchdan birini oʻrtacha chastotagacha yaxlitlanadi.
uning chegaralarida yotadigan uchdan birini oʻrtacha chastotagacha yaxlitlanadi.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) toʻsiqning yuza zichligini aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm= 1400·0,12 = 168 kg/m2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-jadval boʻyicha K = 1,2 koeffitsiyentni aniqlashda toʻsiqning ekvivalent yuza zichligi me = 168·1,2 = 201,6 kg/m2 ni tashkil qilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV nuqtada tovush izolyatsiyasi RB=20lg201,6-12=34 dB ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV nuqtadan chap tomonga VA gorizontal kesmani oʻtkazish lozim. V nuqtadan oʻng tomonga har bir oktavaga 6 dB ga nishablik bilan VS kesmani oʻtkazish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS nuqta chastotalarning chegaralanadigan diapazonidan tashqarida yotishi lozim (ushbu ilovaning 3 rasmi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChastotalarning chegaralanadigan diapazonida havo shovqinidan izolyatsiyalash quyidagini tashkil qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishf Nz | ||||||||||||||||
R, dB |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChastota, Nz
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.rasm. 3-misolga hisobiy chastota tavsifi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-rasm. Koʻp boʻshliqli plita
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. γ = 2500 kg/m3 zichlikka ega boʻlgan ogʻir betondan ishlangan, h=220 mm qalinlikka va hKELT =120 mm keltirilgan qalinlikka ega boʻlgan koʻp boʻshliqli plitalarning (4 — rasm) koʻtaruvchi qismi bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi quyidagicha tuzilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) grafikni tuzamiz (5-rasm);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) toʻsiqning yuza zichligini quyidagicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm= 2500·0,12 = 300 kg/m2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) K koeffitsiyentni aniqlash uchun J kesimning inersiya momentini hisoblash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1,2 m kenglikdagi koʻp boʻshliqli plita kesimning oʻrtasida joylashgan 0,16 m diametrli 6 ta dumaloq boʻshliqlarga ega.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishInersiya momentini 
toʻgʻri burchakli kesimning inersiyasi va 
oltita dumaloq boʻshliqlarning inersiyasining farqi sifatida quyidagicha aniqlash kerak:
toʻgʻri burchakli kesimning inersiyasi va oltita dumaloq boʻshliqlarning inersiyasining farqi sifatida quyidagicha aniqlash kerak:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu ilovaning 3-jadvalidagi formula boʻyicha K koeffitsiyentni quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishPlitaning oʻrtacha zichligi (boʻshliqlarni hisobga olish bilan) 1364 kg/m3 ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-jadval boʻyicha V nuqtaning chastotasini quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfB uning chegaralarida yotadigan oktava chizigʻi (polosasi)ning uchdan birigacha yaxlitlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKonstruksiyaning ekvivalent yuza zichligini aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV nuqtaning ordinatasini quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) V nuqtadan chap tomonga VA gorizontal kesma oʻtkazilishi kerak. V nuqtadan oʻng tomonga har bir oktavaga 6 dB ga nishablik bilan VS kesmani oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS nuqta chastotalarning chegaralanadigan diapazonida oktava chizigʻi (polosasi)ning oxirgi uchdan biriga tushishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChastotalarning chegaralanadigan diapazonida havo shovqinidan izolyatsiyalash quyidagini tashkil qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishf Nz | 100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 315 | 400 | 500 | 630 | 800 | 1000 | 1250 | 1600 | 2000 | 2500 | 3150 |
R, dB | 34 | 34 | 34 | 34 | 34 | 36 | 38 | 40 | 42 | 44 | 46 | 48 | 50 | 52 | 54 | 56 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChastota, Nz
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-rasm. 5-misolga hisobiy chastota tavsifi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBir qatlam yupqa toʻsiqlarning chastota tavsiflarini tuzish uslubi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Metall, shisha, asbotsement va gipsokarton listlar hamda boshqa shunga oʻxshash materiallardan ishlangan bir qatlam yupqa yassi toʻsuvchi konstruksiya bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifini ushbu ilovaning 6-rasmidagi AVSD chiziqqa oʻxshash boʻlgan siniq chiziq koʻrinishida tasvirlash bilan grafik usul orqali aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Bir qatlam yupqa toʻsiqlarning tovushdan izolyatsiyalash qobiliyatining chastota tavsifini hisoblash va tuzish quyidagi tartibda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) grafik tuziladi, uning abssissalar oʻqi boʻylab 100 — 6000 Nz diapazondagi chastotalar qoʻyiladi (masshtabda: oktava — 3 cm), ordinatalar oʻqi boʻylab esa tovushdan izolyatsiyalash qobiliyatining kattaliklari dB larda qoʻyiladi (masshtab: 10 dB — 2 cm).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) egri chiziqni qurish VS qismdan boshlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) V va S nuqtalarning koordinatalarini quyidagi 5-jadval boʻyicha aniqlash lozim, bunda, fV va fS ning qiymatlari 1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning eng yaqin oʻrtacha geometrik chastotasigacha yaxlitlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5 — jadval | ||||||
1/3 oktava chizigʻi (polosasi)ning oʻrtacha geometrik chastotalari | ||||||
T/r | Materiallar | Zichlik, kg/m3 | fB, Nz | fc, Nz | RB, dB | RC, dB |
1. | Poʻlat | 7800 | 6000/h | 12000/h | 40 | 32 |
2. | Alyumin qotishmalari | 2500 — 27000 | 6000/h | 12000/h | 32 | 22 |
3. | Silikat oyna | 2500 | 6000/h | 12000/h | 35 | 29 |
4. | Organik oyna | 1200 | 17000/h | 34000/h | 37 | 30 |
5. | Asbestotsement listlar | 2100 1800 1600 | 9000/h 9000/h 10000/h | 18000/h 18000/h 20000/h | 35 34 34 | 29 28 28 |
6. | Gipsokarton listlar (quruq gips suvoq) | 1100 850 | 13000/h 13000/h | 26000/h 26000/h | 32 30,5 | 27 26 |
7. | Yogʻoch — qirindi plita (DSP) | 850 650 | 13000/h 13500/h | 26000/h 27000/h | 32 30,5 | 27 26 |
8. | Qattiq yogʻoch tolali plita (DVP) | 1100 | 19000/h | 38000/h | 35 | 29 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh: h — toʻsiqning qalinligi, mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) V nuqtadan AV qismning nishabligini har oktavaga 4,5 dB deb qabul qilish lozim (mazkur ilovaning 6-rasmi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) S nuqtadan har oktavaga 7,5 dB nishablik bilan SD qism tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-rasm. Bir qatlam yupqa yassi toʻsiq bilan havo shovqinidan izolyatsiyalashning chastota tavsifi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChastota, Nz
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-rasm. 5-misolga hisobiy chastota tavsifi