O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni ta’minlash, yerga bo‘lgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6243-son Farmoni qabul qilinishi yer to‘g‘risidagi qonunchilik rivojlanishida va huquqni qo‘llash amaliyotida yangi bosqichni boshlab berdi.

Ushbu yo‘nalishdagi islohotlarning uzviy tarkibiy qismi sifatida O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 15-noyabrdagi O‘RQ-728-son “Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonuni qabul qilinib, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalariga nisbatan xususiy mulkchilik instituti joriy etildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-avgustdagi “Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yo‘l qo‘ymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-198-son Farmoni bilan yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishi munosabati bilan zararlarning o‘rnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash bo‘yicha jamg‘armalarning vazifalari kengaytirilib, ular negizida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha respublika va hududiy maqsadli jamg‘armalar tashkil etildi.

Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalariga xususiy mulkchilik instituti joriy etilishi va mulk huquqining daxlsizligiga oid qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan amaldagi qonunchilik hujjatlarini qayta ko‘rib chiqish maqsadida:

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 1-ilovaga muvofiq quyidagilarni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlar kiritilsin:

qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini mulk va ijara huquqi asosida elektron onlayn-auksion orqali berish (realizatsiya qilish);

yer uchastkalarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri ajratishni nazarda tutuvchi tartiblar, imtiyoz va istisnolarni qonunchilikdan to‘liq chiqarib tashlash;

qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish va ijaraga berishdan tushadigan mablag‘larni taqsimlashning yagona tartibini belgilash;

jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha respublika va hududiy maqsadli jamg‘armalar faoliyatini tartibga soluvchi qonunosti hujjatlarini takomillashtirish;

yer to‘g‘risidagi qonunosti hujjatlaridagi o‘zaro nomuvofiqliklarni bartaraf etish.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim farmonlari 2-ilovaga muvofiq o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

3. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 2-dekabrdagi “Navoiy viloyatida erkin iqtisodiy zona tashkil etish to‘g‘risida”gi PF-4059-son Farmoni 2-bandining yettinchi xatboshisidagi “EIZ hududida yer uchastkalarini” so‘zlari “EIZ ishtirokchilariga taqdim etilgan yer uchastkalarini” so‘zlari bilan almashtirilsin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyuldagi “Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5490-son Farmoni 16-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha respublika maqsadli jamg‘armasini (keyingi o‘rinlarda — Jamg‘arma) tashkil qilish”.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 1-avgustdagi “O‘zbekiston Respublikasida investitsiya muhitini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5495-son Farmonida:

a) 1¹-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilarining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida tadbirkorlik subyektiga yetkazilgan zararning o‘rni sud qarori asosida to‘la hajmda jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha maqsadli jamg‘armalar mablag‘lari hisobidan qoplanishi, keyinchalik aybdor shaxslardan to‘liq miqdorda regress tartibida undirib olinishi lozim”;

b) 4-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin;

v) 8-bandning uchinchi xatboshisidagi “ajratilishi” so‘zi “elektron onlayn-auksionga chiqarilishi” so‘zlari bilan almashtirilsin.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi “Xalq ta’limini boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-5538-son Farmoni 3-bandining to‘rtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“nodavlat umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlariga berish uchun bo‘sh yer uchastkalari (har bir hududda yiliga 50 lotdan kam bo‘lmagan) ro‘yxatini tasdiqlash hamda ushbu yer uchastkalarini “E-AUKSION” elektron savdo platformasi orqali realizatsiya qilish”.

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 10-yanvardagi “Urbanizatsiya jarayonlarini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5623-son Farmonida:

a) 2-bandda:

birinchi — oltinchi xatboshilar quyidagi mazmundagi birinchi — beshinchi xatboshilar bilan almashtirilsin:

“2. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq:

yuridik va jismoniy shaxslar o‘zlariga doimiy foydalanish (egalik qilish), ijara yoxud meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqlari asosida tegishli bo‘lgan yer uchastkalarini qonunchilikka muvofiq xususiylashtirish huquqiga ega;

ko‘rsatilgan yer uchastkalarini xususiylashtirish davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali jismoniy va yuridik shaxslarning arizalari asosida amalga oshiriladi;

xususiylashtirilgan yer uchastkalari xususiy mulk va fuqarolik muomalasi obyektlaridir, ularga bo‘lgan xususiy mulk huquqi daxlsizdir va O‘zbekiston Respublikasining “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq davlat tomonidan himoya qilinadi;

yer uchastkalarini xususiylashtirish faqatgina unga bo‘lgan huquq davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan holda hamda Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan miqdorlarda xususiylashtiriladigan yer uchastkasining sotib olish qiymati to‘langanda amalga oshiriladi”;

yettinchi — to‘qqizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

b) 4-bandning “b” kichik bandi o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-iyundagi “Qishloq xo‘jaligida yer va suv resurslaridan samarali foydalanish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5742-son Farmoni 5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“sug‘oriladigan qishloq xo‘jaligi yerlari maxsus muhofazaga olinib, ushbu yerlarni qishloq xo‘jaligidan boshqa maqsadlar uchun, shu jumladan sanoat va fuqarolik obyektlari (binolar va inshootlar) qurilishi uchun, shuningdek, unumdor tuproq talab etilmaydigan ilg‘or texnologiyalarning (gidroponika va boshqalar) yangi usullari qo‘llaniladigan issiqxonalar qurilishi uchun ajratishga yo‘l qo‘yilmaydi”.

7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-avgustdagi “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlarini kuchaytirish, tadbirkorlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash borasidagi ishlarni tashkil qilish tizimini tubdan takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar, shuningdek, tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy resurslar va ishlab chiqarish infratuzilmasidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish to‘g‘risida”gi PF-5780-son Farmonining 10-bandida:

a) birinchi xatboshidan “2019-yil 1-oktabrdan boshlab” so‘zlari chiqarib tashlansin;

b) “a” kichik bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“a) tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyati uchun qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan bo‘sh yer uchastkalari respublikaning barcha hududlarida faqat “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali mulk yoki ijara huquqi asosida taqdim etiladi, O‘zbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno”;

v) “b” kichik banddan “aniq investitsiya majburiyatlari bilan birga” so‘zlari chiqarib tashlansin.

9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 3-dekabrdagi “Resurs soliqlari va mol-mulk solig‘ini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”gi PF-6121-son Farmoni 8-bandining sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2023-yil 1-dekabrga qadar — yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanish turlari klassifikatorini va ushbu foydalanish turlarini o‘zgartirish tartibini nazarda tutuvchi Yer kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha qonun loyihasini”.

10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-martdagi “Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlarini ajratish orqali aholini uy-joy bilan ta’minlashga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-6186-son Farmoni 11-bandining ikkinchi xatboshisidagi “yer uchastkalarini ajratish” so‘zlari “yer uchastkalarini elektron onlayn-auksionga chiqarish” so‘zlari bilan almashtirilsin.

11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 6-apreldagi “Zomin” turistik-rekreatsion zonasini va xalqaro umummavsumiy kurortni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6201-son Farmoni 5-bandining uchinchi — beshinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Turistik zonadagi turistik infratuzilmani yaratish imkoniyati bo‘lgan yer uchastkalari keyinchalik samarali foydalanish va (yoki) investorlarga ijaraga berish uchun Direksiyaga doimiy foydalanish huquqi bilan ajratiladi;

Direksiyaga doimiy foydalanishga berilgan yer uchastkalarini ijaraga olish huquqini realizatsiya qilish Direksiyaning qaroriga asosan elektron onlayn-auksion orqali belgilangan tartibda amalga oshiriladi;

istisno tariqasida, Turistik zona hududidagi yer uchastkalarini ijaraga berishdan va davlat mulki obyektlarini realizatsiya qilishdan tushgan mablag‘lar Jamg‘armaga yo‘naltiriladi”.

12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 6-fevraldagi “Xorazm viloyatida tadbirkorlik subyektlariga davlat mulki obyektlarini sotish va kichik sanoat zonalarini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3513-son qarori 3-bandining to‘rtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“KSZ hududida investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun yer uchastkalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda elektron onlayn-auksion orqali realizatsiya qilinadi”.

13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 20-apreldagi “Tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini doimiy foydalanishga berish tartibini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3677-son qarori 1-bandining birinchi va ikkinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Shunday tartib belgilansinki, unga ko‘ra:

yuridik va jismoniy shaxslarga tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini mulk yoki ijara huquqi asosida berish “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali amalga oshiriladi, O‘zbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno”.

14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “Turizm tarmog‘ini jadal rivojlantirishga oid chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4095-son qarorida:

a) 3 va 9-bandlar o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin;

b) 12-bandning ikkinchi xatboshisidagi “ajratish” so‘zi “elektron onlayn-auksionga chiqarish” so‘zlari bilan almashtirilsin;

v) 13-bandning ikkinchi xatboshisidagi “ajratilishi” so‘zi “elektron onlayn-auksionga chiqarilishi” so‘zlari bilan almashtirilsin.

15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 26-avgustdagi “Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan bo‘sh turgan yer uchastkalarini berish hamda arxitektura-qurilish ishlarini amalga oshirish tartib-taomillarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4427-son qarorida:

a) 1-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1. Ma’lumot uchun qabul qilinsinki, joriy etiladigan tartibga muvofiq:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan bo‘sh turgan yer uchastkalari (keyingi o‘rinlarda — yer uchastkalari) tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun faqat “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali beriladi, O‘zbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno;

jismoniy va yuridik shaxslarga “YERELEKTRON” avtomatlashtirilgan axborot tizimida (keyingi o‘rinlarda — “YERELEKTRON” AAT) yer uchastkasi va rejalashtirilayotgan qurilish obyekti to‘g‘risidagi ma’lumotlarni keyinchalik ularni elektron onlayn-auksionga qo‘yish masalasini belgilangan tartibda ko‘rib chiqish uchun joylashtirish bo‘yicha takliflar kiritish huquqi beriladi”;

b) 2-bandning “a” — “v” kichik bandlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 28-noyabrdagi “Hunarmandchilikni yanada rivojlantirish va hunarmandlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4539-son qarorida:

a) 7-bandning beshinchi xatboshisidan “, faoliyatini kengaytirish uchun ixtisoslashtirilgan hunarmandchilik majmualarida yer uchastkalari” so‘zlari chiqarib tashlansin;

b) 3-ilovaning 9-pozitsiyasi “Amalga oshiriladigan tadbirlar nomi” ustunidan “, faoliyatini kengaytirish uchun ixtisoslashtirilgan hunarmandchilik majmualarida yer uchastkalari” so‘zlari chiqarib tashlansin.

17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 9-dekabrdagi “Yo‘l sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4545-son qarorining 6-bandida:

a) beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin;

b) oltinchi xatboshi beshinchi xatboshi deb hisoblansin.

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 21-yanvardagi “Iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirish, xususiy mulk manfaatlarini himoya qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-745-son Farmonining 3-bandi.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 24-iyuldagi “Yuridik shaxslar va fuqarolarning binolari hamda inshootlari bilan band bo‘lgan yer uchastkalarini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi PF-3780-son Farmoni.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 8-iyuldagi “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi PF-4631-son Farmoniga ilovaning 15-bandi.

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-avgustdagi “O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5781-son Farmonining 15-bandi.