1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Pochta aloqasi to‘g‘risida”gi 118-II-sonli Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 210-modda) o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinadi).

2-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

3-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonunning maqsadi pochta aloqasining tashkil etilishi va faoliyat ko‘rsatishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Pochta aloqasi to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining pochta aloqasi to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

abonement pochta javoni — pochta aloqasi obyektlarida o‘rnatiladigan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon bo‘lib, bu qutichalar yozma xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari kelganligi to‘g‘risidagi xabarnomalarni olish uchun adresatlar tomonidan muayyan muddatga ijaraga olinadi;

abonent pochta javoni — ko‘p kvartirali uyda, shuningdek yetkazib berish uchastkasida o‘rnatiladigan, yozma xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari kelganligi to‘g‘risidagi xabarnomalarni adresatlarga yetkazib berish uchun mo‘ljallangan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon;

adresat — pochta, kuryerlik jo‘natmasi, pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasi, telegraf xabari yoki boshqa xabar yo‘llangan yuridik yoki jismoniy shaxs;

yozma xat-xabarlar — oddiy, buyurtma, qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar, oddiy, buyurtma pochta varaqchalari hamda oddiy, buyurtma sekogrammalar, shuningdek mayda paketlar;

kuryerlik jo‘natmalari — jo‘natilishi qisqa muddatlarda qo‘ldan-qo‘lga yetkazib berilgan (topshirilgan) holda amalga oshiriladigan pochta varaqchalari, xatlar, banderollar, posilkalar, bosma nashrlar;

kuryerlik xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining kuryerlik jo‘natmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha faoliyati;

nazorat muddatlari — pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini qabul qilish joyidagi pochta aloqasi obyektidan ularni topshirish va yetkazib berish joyidagi pochta aloqasi obyektigacha jo‘natish uchun belgilangan eng ko‘p vaqt oralig‘i;

pochta aloqasi — pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini jo‘natish va yetkazib berishni (topshirishni) ta’minlovchi texnika va transport vositalarining yagona ishlab chiqarish-texnologiya majmuidan iborat aloqa turi;

pochta aloqasi vositalari — pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish uchun foydalaniladigan binolar, yashash uchun mo‘ljallanmagan joylar, asbob-uskunalar, texnika va transport vositalari, shuningdek pochta konvertlari, varaqchalari va taralar;

pochta aloqasining milliy operatori — O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan zimmasiga O‘zbekiston Respublikasi doirasida majburiy ravishda universal xizmatlar ko‘rsatish vazifasi yuklatilgan pochta aloqasi operatori;

pochta aloqasi obyektlari — pochta aloqasi operatorlarining alohida bo‘linmalari (pochtamtlar, pochta aloqasi bog‘lamalari, bo‘limlari, punktlari, shuningdek boshqa bo‘linmalar);

pochta aloqasi operatori — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida pochta aloqasi tarmog‘iga egalik qiluvchi va faoliyatning asosiy turi sifatida pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish huquqiga ega bo‘lgan yuridik shaxs;

pochta aloqasi provayderi — foydalanuvchilarga pochta aloqasi operatorlarining tarmog‘i orqali pochta, kuryerlik xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik shaxs;

pochta aloqasi tarmog‘i — pochta aloqasi obyektlari va pochta yo‘nalishlari majmui;

pochta aloqasi xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta va kuryerlik xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha faoliyati;

pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi (foydalanuvchi) — pochta aloqasi xizmatlarining iste’molchisi bo‘lgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

pochta jo‘natmalari — manzili ko‘rsatilgan yozma xat-xabarlar, posilkalar va tegishli o‘rovdagi bosma nashrlar;

pochta to‘lovining davlat belgilari — pochta markalari hamda frankirlash mashinalarining pochta jo‘natmalariga pochta aloqasi xizmatlari haqi to‘langanligini tasdiqlash uchun tushiriladigan tamg‘asi;

pochta xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta jo‘natmalarini, shuningdek pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha faoliyati;

pochta qutisi — pochta aloqasi milliy operatorining manzili ko‘rsatilgan oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yig‘ish uchun mo‘ljallangan, belgilangan shakl va o‘lchamdagi qulflanadigan maxsus qutisi;

pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasi — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta aloqasi va telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalangan holda pul mablag‘larini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha xizmati;

sekogramma — ko‘zi ojizlar uchun muassasalar tomonidan pochta aloqasi tarmog‘i orqali jo‘natiladigan, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan ochiq tarzda topshiriladigan yozma xat-xabarlar, bosma nashrlar, ko‘zi ojizlar uchun yozuv tizimining belgilariga ega tamg‘a, shuningdek ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan ovozli yozuvlar va maxsus qog‘oz;

universal xizmatlar — foydalanuvchilarga O‘zbekiston Respublikasi doirasida maqbul narxlarda ko‘rsatiladigan va belgilangan talablarga mos keladigan sifatdagi pochta xizmatlari;

frankirlash mashinasi — yozma xat-xabarlarga pochta aloqasi xizmatlari uchun haq to‘langanligini, ushbu xat-xabarlar qabul qilingan sanani va boshqa axborotni tasdiqlovchi tamg‘a izlarini tushirishga mo‘ljallangan mashina;

qiymati e’lon qilingan jo‘natmalar — jo‘natilayotganda joylanma qiymati foydalanuvchi tomonidan e’lon qilingan pochta va kuryerlik jo‘natmalari.

Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

barcha foydalanuvchilar uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishning erkinligi;

standartlar, normalar va qoidalarning yagonaligi;

foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi;

yozishmalar, pochta va kuryerlik jo‘natmalarini sir tutishga rioya etilishi;

pochta va kuryerlik jo‘natmalari tranzitining erkinligi.

Pochta aloqasi sohasini davlat tomonidan tartibga solish ilmiy-texnik siyosatni shakllantirish, litsenziyalash, sertifikatlashtirish orqali, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa vositalar bilan amalga oshiriladi.

Pochta aloqasi sohasidagi davlat boshqaruvini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan maxsus vakolatli organ (bundan buyon matnda maxsus vakolatli organ deb yuritiladi) amalga oshiradi.

Maxsus vakolatli organ:

pochta aloqasini rivojlantirish davlat dasturlarini shakllantiradi va ularning amalga oshirilishini tashkil etadi;

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarini tasdiqlaydi;

pochta to‘lovining davlat belgilari namunalarini tasdiqlaydi hamda pochta markalarini nashr etish, ularni muomalaga kiritish va muomaladan chiqarish tartibini belgilaydi;

pochta to‘lovining davlat belgilari davlat kolleksiyasini shakllantiradi;

universal xizmatlarga oid tariflarni tasdiqlaydi;

pochta aloqasi tarmoqlari va xizmatlarini rivojlantirish, pochta va axborot xavfsizligini ta’minlash masalalari bo‘yicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;

pochta aloqasi operatorlari va provayderlari uchun majburiy bo‘lgan pochta indekslarini, shuningdek yozma xat-xabarlarni olib ketish davriyligi normativlarini hamda pochta jo‘natmalari o‘tishining nazorat muddatlarini tasdiqlaydi;

frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibini belgilaydi;

ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi, foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiladi, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar masalalarini ko‘rib chiqadi;

pochta aloqasi mutaxassislarini tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Maxsus vakolatli organ qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Favqulodda holatlarda (harbiy harakatlar, zilzilalar, suv toshqinlari, yong‘inlar, epidemiyalar va boshqalarda) pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Pochta aloqasi obyektlarida ro‘y bergan hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarida ro‘y bergan hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etishda pochta aloqasi operatorlariga ko‘maklashadi.

Pochta aloqasi obyektlarida yuridik va jismoniy shaxslarning aybi bilan ro‘y bergan hodisalar, avariyalar oqibatida pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan zararlarning o‘rni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.

Pochta aloqasi xizmatlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan pochta va kuryerlik xizmatlari tarzida ko‘rsatiladi.

Pochta xizmatlari quyidagilardir:

pochta jo‘natmalarini, shu jumladan xalqaro pochta jo‘natmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish);

pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini, shu jumladan pul mablag‘larining xalqaro pochta o‘tkazmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish);

pochta jo‘natmalarini, shu jumladan xalqaro pochta jo‘natmalarini tezkor pochta rejimida jo‘natish va yetkazib berish (topshirish).

Kuryerlik xizmatlari kuryerlik jo‘natmalarini, shu jumladan xalqaro kuryerlik jo‘natmalarini jo‘natish va yetkazib berishdir (topshirishdir).

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida quyidagilar bo‘lishi kerak:

foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatishni tashkil etishga doir talablar;

pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlaridan (shtamplar, shtempellar, muhrlardan) foydalanish tartibi;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini rasmiylashtirish standartlari;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarining turlari hamda ularning texnik tavsiflari;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini, shu jumladan xalqaro pochta va kuryerlik jo‘natmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) tartibi;

pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini, shu jumladan pul mablag‘larining xalqaro pochta o‘tkazmalarini jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) tartibi;

pochta jo‘natmalarini, shu jumladan xalqaro pochta jo‘natmalarini tezkor ravishda jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) tartibi;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini saqlash muddatlari;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini qayta jo‘natish hamda qaytarish shartlari;

pochta aloqasi tarmog‘i orqali jo‘natilishi taqiqlangan hamda cheklangan predmetlar va moddalar ro‘yxati;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini ushlab turish va ko‘zdan kechirish tartibi;

foydalanuvchilarning murojaatlarini ko‘rib chiqish tartibi;

O‘zbekiston Respublikasi doirasida jo‘natiladigan pochta va kuryerlik jo‘natmalaridan pochta aloqasi tarmog‘i orqali jo‘natilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni olib qo‘yish tartibi;

pochta aloqasi tarmog‘i orqali jo‘natilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni yo‘q qilib tashlash tartibi;

universal xizmatlar ko‘rsatish tartibi va ularning sifatiga doir talablar.

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida qonunchilikka muvofiq boshqa qoidalar ham bo‘lishi mumkin.

Universal xizmatlarga quyidagilar kiradi:

foydalanuvchilarning pochta varaqchalari, xatlar, banderollar va mayda paketlarni O‘zbekiston Respublikasi doirasida maqbul narxlarda jo‘natish va yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari;

ko‘zi ojizlarning va ko‘zi ojizlar uchun muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirishda sekogrammalar almashinuvi bo‘yicha pochta xizmatlari.

Universal xizmatlar ko‘rsatish majburiyati pochta aloqasining milliy operatori zimmasiga yuklatiladi.

Pochta aloqasi xizmatlari uchun to‘lov pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan shartnoma asosida belgilanadigan tariflar bo‘yicha aniqlanadi.

Universal xizmatlar uchun to‘lov qonunchilikda belgilangan tartibda maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida aniqlanadi.

Yozma xat-xabar jo‘natganlik uchun to‘lov yozma xat-xabarga pochta to‘lovining davlat belgilarini tushirish orqali tasdiqlanadi.

Qonunchilikda foydalanuvchilarning ayrim toifalari uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda imtiyozlar belgilanishi mumkin.

Foydalanuvchilarning ayrim toifalariga pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda belgilangan imtiyozlar berilishi munosabati bilan pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlarining mablag‘larini kompensatsiya qilish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Foydalanuvchilarning ayrim toifalari uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar belgilanishi mumkin. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalari ro‘yxati hamda ushbu xizmatlarni ko‘rsatish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining but saqlanishini pochta aloqasi operatorlari va provayderlari ta’minlaydi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari o‘rtasida pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini qabul qilish hamda topshirish qabul qilinadigan va topshiriladigan pochta, kuryerlik jo‘natmalari hamda pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari hujjatlashtirilib qayd etilishi ta’minlangan holda, Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘lari tashiladigan transport vositalari belgilangan normalar va qoidalarga muvofiq jihozlangan bo‘lishi kerak.

Pochta, kuryerlik jo‘natmalariga ishlov beriladigan va saqlanadigan, shuningdek pul mablag‘lari saqlanadigan binolar, xonalar zarur asbob-uskunalar, qo‘riqlash-yong‘in signalizatsiya vositalari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.

Qiymati e’lon qilingan jo‘natmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sug‘urtalanishi mumkin.

Pochta, kuryerlik jo‘natmasini yoki pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasini foydalanuvchining manziliga doir zarur ma’lumotlar aniq emasligi yoki yo‘qligi, adresat ko‘chib ketganligi tufayli yetkazib berish (topshirish) imkoni bo‘lmasa yoxud pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish shartnomasidagi o‘z majburiyatlarini bajara olishi imkoniyatini istisno etadigan boshqa holatlarda ular jo‘natuvchiga Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida belgilangan muddatlarda qaytariladi.

Agar foydalanuvchining manziliga doir zarur ma’lumotlar aniq emasligi yoki yo‘qligi tufayli yetkazib berilmagan (topshirilmay qolgan) pochta, kuryerlik jo‘natmalarini yoki pul mablag‘larini jo‘natuvchiga qaytarishning imkoni bo‘lmasa yoxud jo‘natuvchi qaytarilgan pochta, kuryerlik jo‘natmasini yoki pul mablag‘larini olishdan voz kechsa, u holda tarqatilmay qolgan sifatida vaqtincha saqlash uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilinadi.

Tarqatilmay qolgan pochta va kuryerlik jo‘natmalarini vaqtincha saqlash qonunchilikda belgilangan tartibda pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan olti oy davomida amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan muddat o‘tganidan so‘ng:

qimmatli qog‘ozlar, qimmatbaho metallar va boshqa predmetlar belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi hamda pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlari xarajatlarining o‘rni qoplanganidan so‘ng tushgan pul mablag‘lari, shuningdek pochta va kuryerlik jo‘natmalarida aniqlangan pul mablag‘lari O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadiga o‘tkaziladi;

hujjatlar (pasportlar, diplomlar, shahodatnomalar, guvohnomalar va boshqalar) ularni bergan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga topshiriladi;

xatlar tegishli dalolatnoma tuzilib, yo‘q qilib tashlanadi.

Adresatlarni va jo‘natuvchilarni qidirishning iloji bo‘lmaganda, tarqatilmay qolgan pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari pochta aloqasi operatori tomonidan o‘n sakkiz oy davomida saqlanadi, shundan so‘ng bu pul mablag‘lari mahalliy budjet daromadiga o‘tkaziladi.

Yozishmalarning, pochta va kuryerlik jo‘natmalarining sirini saqlash maqsadida pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining:

boshqa shaxsga pochta, kuryerlik jo‘natmalari, pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari haqidagi ma’lumotlarni, shuningdek foydalanuvchilarning manzillari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni oshkor etishi;

pochta va kuryerlik jo‘natmasini ochishi yoki ochmagan holda ularning mazmuniga (joylanmasiga) doir ma’lumotlarni bilib olishi;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarining mazmuni (joylanmasi) to‘g‘risida boshqa shaxsni xabardor qilishi taqiqlanadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Pochta aloqasi tarmog‘i orqali pochta va kuryerlik jo‘natmalarini jo‘natishga doir cheklovlar qonunchilikda belgilanadi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari jo‘natilishi taqiqlangan joylanmasi bo‘lgan pochta va kuryerlik jo‘natmalarini ushlab turish, shuningdek joylanmasi boshqa pochta va kuryerlik jo‘natmalarining buzilishiga (shikastlanishiga) olib keluvchi, pochta aloqasi operatorlari va provayderlari xodimlarining yoki o‘zga shaxslarning hayoti va sog‘lig‘i uchun xavf tug‘diradigan pochta va kuryerlik jo‘natmalarini, agar bu xavfni boshqa yo‘l bilan bartaraf etib bo‘lmasa, yo‘q qilib tashlash yoki yo‘q qilib tashlashga ruxsat berish huquqiga ega.

Pochta aloqasining mol-mulki ommaviy yoki xususiy mulk bo‘lishi mumkin.

Pochta aloqasi mol-mulkining mulkdorlari, egalari qonun bilan kafolatlangan teng huquqlarga egadir.

Pochta aloqasi tarmoqlari va vositalarini rivojlantirish hamda rekonstruksiya qilish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan o‘z mablag‘lari, manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarning mablag‘lari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar, turar joy dahalari va majmualari, alohida binolar va inshootlar loyihalashtirilayotganda hamda rivojlantirilayotganda mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun binolar yoki alohida xonalar qurilishini shaharsozlik hujjatlariga muvofiq nazarda tutishlari kerak.

Pochta aloqasi obyektlarini avtomobil va temir yo‘l vokzallari, aeroportlar qoshida, bozorlar va mehmonxonalarda joylashtirish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Avtomobil va temir yo‘l vokzallari, aeroportlar qoshida pochta aloqasi obyektlarining binolari va inshootlari qurilishi uchun yer uchastkalari bevosita ularga yaqin joylardan ajratilishi, shaharlarda pochtamtlar qurilishi uchun esa shaharning markaziy qismidan, pochta va kuryerlik jo‘natmalari almashinuvi uchun sharoitlar ta’minlangan holda ajratilishi kerak.

Aholi punktlarini va ayrim binolarni yangidan qurish, kengaytirish, rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalarni qazib olish tufayli pochta aloqasi obyektlarini ko‘chirish (qayta qurish) buyurtmachi tomonidan o‘z mablag‘lari hisobidan, pochta aloqasi operatorlarining texnologik shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Pochta qutilari foydalanuvchilar uchun hamda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yig‘ib olish uchun qulay bo‘lgan yerlarga joylashtirilishi kerak.

Abonent pochta javonlari qurilish tashkilotlari tomonidan ko‘p kvartirali uylarning birinchi qavatlarida o‘rnatiladi. Abonent pochta javonlarini xarid qilish va o‘rnatish xarajatlari ushbu ko‘p kvartirali uylarning qurilish smetasiga kiritiladi. Abonent pochta javonlarini soz holatda saqlash ko‘p kvartirali uylarning mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larini tashish uchun o‘zlariga tegishli transport vositalari: pochta vagonlaridan, avtomobillardan, shuningdek shartnoma asosida yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli transport vositalaridan foydalanadi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadigan maxsus farqlash belgilariga ega bo‘lishi kerak.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larini tashish uchun foydalanadigan transport vositalari boshqa ishlarni bajarish uchun ularning roziligisiz foydalanilishi va olib qo‘yilishi mumkin emas.

Shaharlararo va xalqaro yo‘nalishlarda yo‘lovchi hamda yuklarni muntazam tashuvchi temir yo‘l, havo va avtomobil transportining xo‘jalik yurituvchi subyektlari pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlari bilan pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larini tashish shartnomalari tuzishni rad etishga haqli emas.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larini tashish uchun foydalanadigan transport vositalari shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullarning ko‘chalari bo‘ylab, avtomobil yo‘llarida to‘sqinliksiz yurish hamda avtomobil, temir yo‘l vokzallari va aeroportlar qoshida joylashgan pochta aloqasi obyektlariga, yuk (bagaj) majmualariga to‘sqinliksiz kirish huquqiga ega.

Pochta aloqasi milliy operatori xodimi xizmat vazifalarini bajarishi uchun formali kiyim-bosh va ko‘krak nishoni bilan ta’minlanadi.

Pochta aloqasi milliy operatori xodimining formali kiyim-bosh va ko‘krak nishonini tasdiqlash hamda ulardan foydalanish tartibi maxsus vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari quyidagi huquqlarga ega:

pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish, bundan ushbu Qonunning 23-moddasida ko‘rsatilgan xizmatlar mustasno;

xalqaro pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatilganligi uchun boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan o‘zaro hisob-kitoblarni yuritish;

emblemaga ega bo‘lish va undan o‘z faoliyatida qonunchilikka muvofiq foydalanish.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishlari mumkin.

Pochta aloqasi milliy operatori quyidagi mutlaq huquqlarga ega:

pochta vagonlari va pochta qutilariga O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirini tushirish;

boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan pochta aloqasi sohasidagi o‘zaro harakatlarda va xalqaro tashkilotlarda O‘zbekiston Respublikasining manfaatlarini o‘z vakolatlari doirasida ifodalash va himoya qilish;

oddiy xatlar va pochta varaqchalarini jo‘natish, davlat pensiyalari va nafaqalarini yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatish.

Foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

O‘zbekiston Respublikasining butun hududida pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanish;

o‘z huquq va majburiyatlari, Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalari, ko‘rsatilayotgan xizmatlar to‘g‘risidagi va ushbu xizmatlarga doir tariflar haqidagi axborotdan erkin foydalanish;

o‘z pochta manzili bo‘yicha, yo‘qlab olish tarzida yoki abonement pochta javonining qutichalaridan foydalangan holda pochta, kuryerlik jo‘natmalarini va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini olish;

o‘z pochta manziliga kelgan pochta, kuryerlik jo‘natmalari yoki pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalaridan voz kechish;

qiymati e’lon qilingan jo‘natma joylanmasining bahosi summasini mustaqil ravishda belgilash;

pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan o‘z vaqtida hamda sifatli xizmat ko‘rsatilishi;

pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatilmaganligi yoki lozim darajada ko‘rsatilmaganligi natijasida yetkazilgan zararlarning o‘rni qoplanishi, ma’naviy ziyon kompensatsiya qilinishi;

o‘z huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan harakatlar (harakatsizlik) va qarorlar ustidan bevosita sudga yoxud bo‘ysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga shikoyat bilan murojaat etish.

Foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishlari mumkin.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari:

pochta aloqasi sohasida ushbu Qonunga va Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalariga muvofiq faoliyatni amalga oshirishi;

foydalanuvchilarning pochta aloqasi xizmatlaridan erkin foydalana olishini ta’minlashi;

ko‘rsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlarining sifatini ta’minlashi;

pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining but saqlanishini ta’minlashi;

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalarida belgilangan talablar foydalanuvchi tomonidan buzilgan taqdirda, pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatishni to‘xtatib qo‘yishi;

pochta aloqasining uzluksiz va xavfsiz ishlashini ta’minlashi;

pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan texnologik uskunalar, mexanizatsiyalashtirish, avtomatlashtirish va axborotlashtirish vositalariga ega bo‘lishi;

foydalanuvchilarga pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish shartlari va tartibi to‘g‘risidagi, shuningdek pochta aloqasi xizmatlari tariflarining o‘zgarganligi haqidagi axborotni taqdim etishi;

pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatilmaganligi yoki lozim darajada ko‘rsatilmaganligi natijasida foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning o‘rnini qonunchilikka muvofiq qoplashi, shuningdek ularga yetkazilgan ma’naviy ziyonni qonun hujjatlariga muvofiq kompensatsiya qilishi shart.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Foydalanuvchilar:

ushbu Qonunga va Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish qoidalariga rioya etishi;

o‘zlariga ko‘rsatilgan xizmatlar uchun haq to‘lashi;

pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining ish sifatini pasaytirishga qaratilgan xatti-harakatlar qilmasligi shart.

Foydalanuvchilar zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoxud lozim darajada bajarmaganlik uchun foydalanuvchilar oldida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining javobgarligi pochta va kuryerlik jo‘natmalari yo‘qolgan, buzilgan (shikastlangan), joylanmalar kam chiqqan, pochta va kuryerlik jo‘natmalari yetkazib berilmagan (topshirilmagan), nazorat muddatlari hamda pochta aloqasi to‘g‘risidagi qonunchilik buzilgan boshqa hollarda yuzaga keladi.

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatishda foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning o‘rni pochta aloqasining operatori yoki provayderi tomonidan quyidagi hollarda va miqdorlarda qoplanadi:

buyurtma xat, buyurtma pochta varaqchasi, buyurtma banderol yoki pochta jo‘natmasi olinganligi to‘g‘risidagi buyurtma bildirishnoma yo‘qotilganda — pochta aloqasi xizmatiga to‘langan summa miqdorida neustoyka;

qiymati e’lon qilingan posilka, banderol va xat yo‘qotilganda — e’lon qilingan qiymatning ikki baravari miqdorida va pochta aloqasi xizmati uchun to‘langan summa miqdorida neustoyka, bundan e’lon qilingan qiymat uchun tarif to‘lovi mustasno;

qiymati e’lon qilingan jo‘natma joylanma ro‘yxati bilan jo‘natilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — jo‘natuvchi ro‘yxatda ko‘rsatgan joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi uchun e’lon qilingan qiymatning ikki baravari miqdorida;

qiymati e’lon qilingan jo‘natma joylanma ro‘yxatisiz jo‘natilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi og‘irligining yuborilgan joylanmaning og‘irligiga (pochta va kuryerlik jo‘natmasi o‘rovining og‘irligisiz) nisbati bilan mutanosib tarzda aniqlanadigan pochta va kuryerlik jo‘natmasining qiymati e’lon qilingan qismining ikki baravari miqdorida;

adresatga pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasi bo‘yicha pul to‘lanmaganda yoki noto‘g‘ri to‘langanda yoxud agar o‘tkazilgan pullarni adresatga berishning imkoni bo‘lmay, u jo‘natuvchiga ham to‘lanmagan bo‘lsa — o‘tkazmaning to‘lanmagan yoki yetarlicha to‘lanmagan qismi summasi miqdorida hamda pochta aloqasi xizmatiga to‘langan summa miqdorida neustoyka;

adresatdan ustama to‘lov miqdori yetarlicha olinmaganda yoki ustama to‘lov noto‘g‘ri to‘langanda — olinmay qolgan yoki noto‘g‘ri to‘langan ustama to‘lov summasi miqdorida;

qiymati e’lon qilingan posilkalar, banderollar va xatlar, shuningdek pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini jo‘natish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan ko‘proq ushlab qolinganda — ushlab qolingan har bir kun uchun pochta aloqasi xizmatiga to‘langan summaning bir foizi miqdorida, lekin ushbu xizmatga to‘langan summadan ko‘p bo‘lmagan miqdorda neustoyka. Zararlarning o‘rni jo‘natuvchilarning yoki adresatlarning talabiga binoan qoplanadi;

aviajo‘natmalarni (banderollar, posilkalarni) jo‘natish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan ko‘proq ushlab qolinganda — avia- va yer usti transportida jo‘natish o‘rtasidagi to‘lov farqi miqdorida va bundan tashqari yer usti transporti orqali jo‘natishning nazorat muddatlaridan ko‘proq ushlab qolingan har bir sutka uchun — ushbu modda ikkinchi qismining sakkizinchi xatboshisiga muvofiq;

sog‘lomlashtirish muassasalariga yo‘llanmalar, avia- va yer usti transporti yo‘l chiptalari solingan qiymati e’lon qilingan xatlarni jo‘natish yoki topshirish nazorat muddatlaridan kechikkanligi tufayli ulardan foydalanish muddatlari o‘tib ketganda — yetkazilgan zararning ikki baravari miqdorida, lekin joylanma ro‘yxatida e’lon qilingan qiymatning ikki baravaridan ko‘p bo‘lmagan miqdorda hamda pochta aloqasi xizmati uchun to‘langan summa miqdorida neustoyka;

xalqaro pochta va kuryerlik jo‘natmalari yo‘qotilganda, buzilganda (shikastlanganda), joylanmalar yetishmaganda, topshirilmaganda, pul mablag‘larining xalqaro pochta o‘tkazmalari amalga oshirilmaganda — yetkazilgan zararning o‘rnini O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan aniqlanadigan miqdorda qoplash.

Pochta va kuryerlik jo‘natmalarining yo‘qolganligi, buzilganligi (shikastlanganligi), topshirilmaganligi yoki ularni jo‘natish muddatlari buzilganligi uchun, agar bu yengib bo‘lmas kuch yoki pochta va kuryerlik jo‘natmalari joylanmasining xususiyatlari tufayli sodir bo‘lganligi isbotlansa, shuningdek pochta va kuryerlik jo‘natmalarini bojxona ko‘rigidan o‘tkazish muddatlari buzilganligi yoki ularning bojxona organlari tomonidan olib qo‘yilganligi uchun pochta aloqasining operatorlari va provayderlari javobgar bo‘lmaydi.

Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar pochta aloqasi xizmatlarining boshqa foydalanuvchilariga, pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan, jo‘natilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni pochta va kuryerlik jo‘natmalariga joylash natijasida yoki ular lozim darajada o‘ralmaganligi natijasida yuzaga kelgan zarar uchun belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Qalbaki pochta to‘lovining davlat belgilarini sotish maqsadida tayyorlaganlikda yoki sotganlikda, shuningdek bila turib, frankirlash mashinalarining qalbakilashtirilgan tamg‘a izlaridan foydalanganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda foydalanuvchi pochta aloqasi operatori yoki provayderiga talabnoma taqdim etishga, shu jumladan yetkazilgan zararning o‘rni qoplanishini talab qilishga haqli.

Pochta va kuryerlik jo‘natmalari topshirilmaganligi, o‘z vaqtida yetkazib berilmaganligi yoki yo‘qotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi) yoxud o‘tkazilgan pul mablag‘lari to‘lanmaganligi to‘g‘risidagi talabnomalar pochta, kuryerlik jo‘natmalari yoki pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasi topshirilgan kundan e’tiboran olti oy davomida taqdim etiladi.

Talabnomalar yozma shaklda taqdim etiladi va belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilishi shart.

Talabnomalarga yozma javoblar quyidagi muddatlarda berilishi kerak:

bir aholi punkti doirasida jo‘natiladigan (o‘tkaziladigan) pochta, kuryerlik jo‘natmalari hamda pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalariga doir talabnomalarga — besh kun ichida;

boshqa barcha pochta, kuryerlik jo‘natmalari va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalariga doir talabnomalarga — bir oy ichida.

Pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga pochta, kuryerlik jo‘natmasi va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmasi qabul qilingan yoki jo‘natilishi belgilangan manzil bo‘yicha talabnoma taqdim etilishi mumkin.

Xalqaro pochta, kuryerlik jo‘natmalarini va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalarini qidirib topish bo‘yicha talabnomalar O‘zbekiston Respublikasining qonunchiligi hamda xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan tartib va muddatlarda qabul qilinadi hamda ko‘rib chiqiladi.

Pochta aloqasining tashkil etilishi va faoliyat ko‘rsatishi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Pochta aloqasi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.