1.21.00.00.00 Oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha kompleks tusdagi hujjatlar / 21.01.00.00 Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari]
[TSZ:
1.Davlat va jamiyat qurilishi / Qonunchilik tashabbusi. Norma ijodkorligi faoliyati]
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 9-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 8-aprelda maʼqullangan
Keyingi yillarda mamlakatimizda sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirishga, raqamli xizmatlarda toʻlovlarni amalga oshirish va toʻlov hujjatlariga sifatli hamda xavfsiz ishlov berish bilan bogʻliq moliyaviy texnologiyalar joriy etilishini taʼminlashga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining qabul qilinishi uning qoidalari bir xil qoʻllanilishi uchun amaldagi qonun hujjatlari normalarini unga muvofiqlashtirish zaruriyatini keltirib chiqardi.
Bundan tashqari elektron tijorat sohasi subyektlarining faoliyati samaradorligini oshirish, ushbu sohada tartibga solishni kuchaytirish, fuqarolar hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish maqsadida davlat tomonidan samarali nazoratni taʼminlash zaruriyati ortib bormoqda.
Ushbu Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida vakolatli davlat organining nazorat vazifalarini kengaytirishni, sugʻurta bozorining boshqa professional ishtirokchilari faoliyatini tartibga solishni nazarda tutuvchi, elektron tijorat operatorlari faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik haqida vakolatli davlat organini xabardor qilish tartibini joriy etishni, shuningdek mazkur faoliyatni boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida vakolatli davlat organini xabardor qilmaganlik uchun javobgarlikni belgilovchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Mazkur Qonun sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirish orqali sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari va sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilari uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga, elektron tijorat sohasini takomillashtirishga, elektron tijorat operatorlari faoliyati ustidan samarali nazoratni yoʻlga qoʻyishga hamda fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga xizmat qiladi.
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 7-mayda qabul qilingan 863-XII-sonli Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 6, 247-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 3, 38-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 7, 350-modda; 2012-yil, № 9/2, 246-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda; 2017-yil, № 4, 137-modda; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda; 2021-yil, № 4, 293-modda, 4-songa ilova; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 10, 1073-modda; 2025-yil, № 2, 188-modda) 110-moddasining ikkinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
birinchi qismidagi “shartnomada shartlashilgan pulni (sugʻurta pulini)” degan soʻzlar “shartnomada shartlashilgan sugʻurta summasi doirasida sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 923-moddaning uchinchi qismidagi “sugʻurta pulining” degan soʻzlar “sugʻurta summasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6) 926-moddaning ikkinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismining birinchi xatboshisidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta summasini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10) 936-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar mol-mulkni yoki tadbirkorlik xavfini sugʻurtalash shartnomasida sugʻurta summasi sugʻurta qiymatidan kam qilib belgilangan boʻlsa, sugʻurtalovchi sugʻurta hodisasi yuz berganida sugʻurta qildiruvchiga (naf oluvchiga) u koʻrgan zararni sugʻurta summasining sugʻurta qiymatiga boʻlgan nisbatiga mutanosib ravishda qoplashi shart”;
11) 937-moddaning birinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Agar sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan mol-mulk yoki tadbirkorlik xavfining sugʻurta summasi sugʻurta qiymatidan ortiq boʻlsa, shartnoma sugʻurta summasining sugʻurta qiymatidan ortiq boʻlgan qismida oʻz-oʻzidan haqiqiy boʻlmaydi”;
uchinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Agar sugʻurta shartnomasidagi sugʻurta summasini oshirib yuborish sugʻurta qildiruvchi tomonidan aldashning oqibati boʻlsa, sugʻurtalovchi shartnomani haqiqiy emas deb topishni va oʻziga yetkazilgan zarar uning sugʻurta qildiruvchidan olgan sugʻurta mukofoti summasidan ortiq miqdorda qoplanishini talab qilishga haqli”;
“Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini yoki sugʻurta toʻlovini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori sugʻurta qildiruvchiga (naf oluvchiga) ular sugʻurta tovonini yoki sugʻurta toʻlovini toʻlashni soʻrab murojaat etganidan keyin oʻn besh kundan kechiktirmay xabar qilinishi va rad etish sabablarining asoslantirilgan dalil-isbotlarini oʻz ichiga olgan boʻlishi lozim”;
uchinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismining ikkinchi jumlasidagi “sugʻurta qildiruvchi” degan soʻzlar “qayta sugʻurta qildiruvchi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta toʻlovini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
25) 992-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ixtiyoriy yoki majburiy sugʻurta tartibida jabrlanuvchi foydasiga oʻz javobgarligini sugʻurtalagan yuridik shaxs yoki fuqaro yetkazilgan zararni toʻliq qoplash uchun sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) yetishmagan taqdirda, sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) va zararning haqiqiy miqdori oʻrtasidagi farqni toʻlaydi”.
“14-modda. Davlat soliq xizmati organlari mansabdor shaxslari va xodimlarini ijtimoiy himoyalash, ularning mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarini muhofaza qilish”;
“Davlat soliq xizmati organlarining mansabdor shaxslari, shuningdek xodimlari qonunda belgilangan tartibda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurtalanishi lozim”.
4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 21-aprelda qabul qilingan “Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-155-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 4, 191-modda; 2010-yil, № 9, 337-modda; 2011-yil, № 4, 99-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda; 2020-yil, № 11, 652-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 803-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 1, 2-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda; 2025-yil, № 2, 188-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
“sugʻurta summasi — muayyan summa boʻlib, sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) sugʻurta shartnomasi boʻyicha ushbu summa doirasida toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi”;
oʻn birinchi xatboshisidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2) 5-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta qildiruvchining va (yoki) majburiy sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan transport vositasi boshqa egasining, shuningdek transport vositasidan foydalanuvchilarning soni cheklanmagan holda foydalanishdagi boshqa egalarining fuqarolik javobgarligi sugʻurtalanishi mumkin”;
“Sugʻurta polisining namunasi, shuningdek yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisidagi xabarnomaning namunasi hamda uni tuzish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi”;
4) quyidagi mazmundagi 161-modda bilan toʻldirilsin:
“161-modda. Transport vositasidan cheklanmagan tarzda foydalanishda majburiy sugʻurta qilish
Transport vositasining egasi transport vositasining soni cheklanmagan haydovchilar tomonidan boshqarilishida ularning fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish maqsadida majburiy sugʻurta shartnomasini tuzishga haqlidir.
Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha haydovchilar soni cheklanmagan holda foydalanish sharti bilan rasmiylashtirilgan sugʻurta shartnomasida transport vositasining mulkdori va uning yaqin qarindoshlari, transport vositasining egasi koʻrsatilmaydi. Bunda ularning fuqarolik javobgarligi sugʻurta qilingan hisoblanadi”;
5) 19-moddaning uchinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Haydovchilarning tanloviga koʻra aybdor tarafning sugʻurtalovchisidan sugʻurta tovonini olish maqsadida sugʻurta hodisasini toʻgʻridan-toʻgʻri hal etish toʻgʻrisidagi ariza oʻrniga sugʻurta tovonini toʻlash haqidagi ariza rasmiylashtirilib, aybdor tarafning sugʻurtalovchisiga murojaat qilinishi mumkin. Bunda ariza aybdor tarafning sugʻurtalovchisi tomonidan koʻrib chiqilishi lozim”;
“Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi yoki uni toʻlash haqidagi qarori ariza beruvchi sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida yozma yoki elektron shaklda murojaat etganidan keyin oʻn besh kundan kechiktirmay chiqarilishi hamda ariza beruvchiga xabar qilinishi kerak. Tovon toʻlash rad etilganda, qarorda rad etishning asoslantirilgan sabablari koʻrsatilishi lozim”;
oʻn toʻrtinchi qismidagi “bank foizining hisob stavkasidan” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9) 24-modda quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Zarar yetkazgan shaxsning yoki jabrlanuvchining qasdi oqibatida zarar yetkazilgani sud tartibida aniqlanadi”;
birinchi qismi “imkoni boʻlmagan taqdirda sugʻurtalovchi” degan soʻzlardan keyin “jabrlanuvchi yoki transport vositasining egasi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
yettinchi qismidagi “bank foizining hisob stavkasidan” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Sugʻurtalovchilar tomonidan kalendar muddatlarda toʻlanadigan badallarni toʻlash kalendar muddatlarda toʻlangan badallar summasi majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha jami sugʻurta summasidan kelib chiqib, maxsus vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasi tomonidan belgilangan miqdorga yetganda toʻxtatiladi. Majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha jami sugʻurta summasining miqdori oʻzgarganda, sugʻurtalovchi tomonidan Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasiga kalendar muddatlarda toʻlangan badallar summasi qaytadan hisob-kitob qilinishi kerak”.
5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 16-aprelda qabul qilingan “Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-210-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 4, 137-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2019-yil, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:
1) 4-modda quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Qonunchilikda hayoti va sogʻligʻi davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilinishi belgilangan shaxslarning bir vaqtning oʻzida budjet mablagʻlari hisobidan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalanishi taqiqlanadi”;
“Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilish muddati davomida yillik ish haqi miqdori oʻzgargan taqdirda, bu shartnomaning sugʻurta summasi va sugʻurta mukofoti qismiga ushbu shartnomaga yozma ravishda qoʻshimcha kelishuv tuzish orqali oʻzgartishlar kiritiladi. Bunda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotini qayta hisob-kitob qilish mazkur shartnoma tuzilgan sanada amalda boʻlgan sugʻurta tarifi boʻyicha, qolgan sugʻurta davri va sugʻurta summasiga mutanosib ravishda amalga oshiriladi”;
uchinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4) 11-moddaning birinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta summasini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 12-moddaning ikkinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “yozma shakldagi” degan soʻzlar “yozma yoki elektron shakldagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismidagi “notarial tartibda” degan soʻzlar “qonunchilikda belgilangan tartibda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7) 14-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash bir yildan ortiq muddat uchun toʻlovni nazarda tutsa, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovoni sugʻurtalovchi tomonidan uch tomonlama annuitetlar shartnomasi shartlari boʻyicha annuitetlar shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchiga toʻlanadi. Bunda sugʻurtalovchi, ish beruvchi va annuitetlar shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchi oʻrtasida annuitet shartnomasi tuzilishi va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha hisoblangan sugʻurta tovonidan faqat annuitetlar shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotini toʻlash uchun foydalanishi shart. Agar ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha hisoblangan sugʻurta tovoni summasi annuitetlar shartnomasi boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan sugʻurta mukofoti miqdoridan kam boʻlsa, farq ish beruvchi hisobidan qoʻshimcha toʻlanishi kerak”;
“Annuitetlar shartnomasi sugʻurtalovchi, ish beruvchi va annuitetlar shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchi oʻrtasida tuziladi. Annuitetlar shartnomasini tuzish uchun ish beruvchining arizasi asos boʻladi”;
nomidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismidagi “ish beruvchi tomonidan” degan soʻzlar “sugʻurtalovchi tomonidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10) 5-bob quyidagi mazmundagi 231-modda bilan toʻldirilsin:
“231-modda. Majburiy sugʻurta boʻyicha majburiyatning ish beruvchilar tomonidan bajarilishini nazorat qilish
Ushbu Qonunda belgilangan majburiy sugʻurta boʻyicha majburiyatning ish beruvchilar tomonidan bajarilishini nazorat qilish mehnatni muhofaza qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi”.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 26-mayda qabul qilingan “Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-386-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 5, 179-modda; 2018-yil, № 7, 433-modda; 2019-yil, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 10, 981-modda) quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:
“sugʻurta summasi — muayyan summa boʻlib, sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) sugʻurta shartnomasi boʻyicha ushbu summa doirasida toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi”;
2) 4-moddaning ikkinchi qismidagi “sugʻurta pulidan” degan soʻzlar “sugʻurta summasidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi (bundan buyon matnda sugʻurta polisi deb yuritiladi) qonunchilikka muvofiq va tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga kiritilgan transport vositalarining soniga teng nusxalarda rasmiylashtiriladi”;
uchinchi qismining yettinchi xatboshisidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Agar tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi davrida tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovoni (bundan buyon matnda sugʻurta tovoni deb yuritiladi) sugʻurtalovchi tomonidan toʻlansa, sugʻurta summasi toʻlangan sugʻurta tovoni summasi miqdorida kamaytiriladi. Bunda sugʻurta summasini tiklash uchun tashuvchi toʻlangan sugʻurta tovoni summasiga hamda mazkur shartnomaning qolgan amal qilish muddatiga mutanosib sugʻurta mukofotini sugʻurtalovchining tegishli bildirishnomasi olinganidan keyin yetti ish kuni ichida qoʻshimcha ravishda toʻlashi shart”;
6) 11-moddaning birinchi qismidagi “sugʻurta pulini” degan soʻzlar “sugʻurta summasini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismining ikkinchi jumlasidagi “sugʻurta puli” degan soʻzlar “sugʻurta summasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8) 13-modda birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “yozma shakldagi” degan soʻzlar “yozma yoki elektron shakldagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlash haqidagi yoki toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori tashuvchi sugʻurta tovonini toʻlash talabi koʻrsatilgan yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan murojaat etganidan keyin oʻn besh kundan kechiktirmay chiqarilishi hamda tashuvchiga xabar qilinishi kerak”;
uchinchi qismidagi “bank foizining hisob stavkasidan” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi qismidagi “yozma” degan soʻz “yozma yoki elektron shakldagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
beshinchi qismidagi “yozma” degan soʻz “yozma yoki elektron shakldagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10) 16-modda ikkinchi qismining beshinchi xatboshisidagi “yozma shaklda” degan soʻzlar “yozma yoki elektron shaklda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 14-iyulda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-701-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 7, 661-modda; 2022-yil, № 4, 340-modda, № 5, 465-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 185-modda, № 7, 533-modda, № 9, 710-modda, № 11, 921, 923-moddalar; 2024-yil, № 1, 5, 7-moddalar, № 2, 105, 112-moddalar, № 7, 628-modda, № 8, 819-modda, № 9, 957, 958-moddalar; 2025-yil, № 1, 3, 6-moddalar, № 2, 189, 197-moddalar, № 3, 376-modda, № 4, 519, 520, 521-moddalar, № 5, 644, 645-moddalar) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 3-ilova quyidagi mazmundagi 38 — 43-pozitsiyalar bilan toʻldirilsin:
“
38.
Elektron tijorat operatorlari faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Elektron savdo platformasi operatori faoliyati;
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
buyurtmalar agregatori operatori faoliyati;
raqamli striming xizmati operatori faoliyati.
39.
Qayta sugʻurta brokeri faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Qayta sugʻurta brokerining vositachilik faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
40.
Sugʻurta syurveyeri faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Sugʻurta syurveyeri faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
41.
Adjaster faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Adjaster faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
42.
Aktuar tashkilot faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Aktuar tashkilot faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
43.
Assistans faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
Assistans faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi
”;
2) 4-ilovaning III boʻlimi quyidagi mazmundagi 31-pozitsiya bilan toʻldirilsin:
“
31.
Elektron tijorat operatorlari faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabarnoma
20
”.
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 23-noyabrda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi OʻRQ-730-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 11, 1062-modda; 2025-yil, № 4, 519-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 3-moddaning beshinchi xatboshisidagi “sugʻurta qildiruvchi” degan soʻzlar “sugʻurta qildiruvchi (naf oluvchi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2) 5-moddaning toʻrtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqayotgan transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti boʻlgan sugʻurta tashkiloti nomidan tuzish boʻyicha vositachilik faoliyatini vakolatli davlat organining tegishli sugʻurta klassi koʻrsatilgan litsenziyasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari boʻlgan sugʻurtalovchilar amalga oshirishi mumkin”;
3) 6-moddaning ikkinchi qismidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan” degan soʻzlar “qonunchilikda” degan soʻz bilan almashtirilsin;
4) 7-modda quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Majburiy sugʻurta obyekti bir vaqtning oʻzida bir xil turdagi bir nechta majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurtalanishi mumkin emas. Bunda faqat dastlabki tuzilgan majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta obyektiga yetkazilgan zarar qoplanadi”;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Qayta sugʻurta brokeri oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Qayta sugʻurta brokerining xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
7) 17-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“sugʻurtaning (qayta sugʻurtaning) har qanday turi boʻyicha vositachilik faoliyatini vakolatlari doirasida amalga oshirish, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno”;
birinchi qismidagi “tashkil etishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi” degan soʻzlar “tashkil etishga doir faoliyatni vositachilik haqi evaziga amalga oshiruvchi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Sugʻurta agenti bir vaqtning oʻzida sugʻurtalovchining boshqaruv va nazorat organlari aʼzolari hamda rahbarlari, shuningdek xodimi sifatida ish yuritishi mumkin emas”;
uchinchi qismidagi “sugʻurtalovchilar bilan tuzilgan topshiriq shartnomalari” degan soʻzlar “sugʻurtalovchilar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan topshiriq shartnomalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta agentlari sugʻurta qildiruvchi sifatida ishtirok etadigan sugʻurta shartnomalarida sugʻurta agenti sifatida ish yuritishiga;
sugʻurta agentining qonunchilik bilan belgilangan vazifalarini boshqa har qanday fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida amalga oshirishiga”;
“sugʻurtalovchi tomonidan berilgan vakolatlar doirasida sugʻurtaning har qanday turi, shu jumladan majburiy sugʻurta turlari boʻyicha ham vositachilik faoliyatini amalga oshirish, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno”;
uchinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “(sugʻurta summasini)” degan soʻzlar “(sugʻurta toʻlovini)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Adjaster oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Adjasterning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Aktuar tashkilot oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Aktuar tashkilotning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Sugʻurta syurveyeri oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Sugʻurta syurveyerining xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Assistans oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Assistansning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
14) quyidagi mazmundagi 331-modda bilan toʻldirilsin:
“331-modda. Sugʻurta polisi
Sugʻurta shartnomasiga yoki sugʻurta qoidalariga asosan belgilangan sugʻurta mukofotining toʻlanganligini va sugʻurtalovchining sugʻurtaga oid majburiyatlari kuchga kirganligini tasdiqlovchi hujjat sugʻurta polisi hisoblanadi.
Sugʻurta mukofoti toʻlanmasdan sugʻurta polisi berilgan hollarda sugʻurtalovchi sugʻurtaga oid majburiyatlar bajarilishini toʻliq taʼminlashi lozim”;
15) 35-modda quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning), sugʻurta brokerlarining hamda ular alohida boʻlinmalari rahbarlarining va bosh buxgalterlarining malaka talablariga muvofiqligini aniqlash tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi”;
“Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining bosh buxgalteri “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan talablarga hamda buxgalteriya va sugʻurtaga oid qonunchilik hujjatlari boʻyicha yetarlicha bilimga va ijobiy ishchanlik obroʻsiga ega boʻlishga doir talablarga muvofiq boʻlishi kerak”;
birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “hamda ularning alohida boʻlinmalarining ustav fondining (ustav kapitalining)” degan soʻzlar “ustav fondida (ustav kapitalida)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining ustav fondida (ustav kapitalida) ancha ulushga ega boʻlgan mulkdorlariga hamda benefitsiarlariga qoʻyiladigan talablarni amalga oshirish mexanizmi, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) va sugʻurta brokeri ustav fondining (ustav kapitalining) ancha ulushi miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi”;
nomidagi “litsenziyasining amal qilishini tugatishning” degan soʻzlar “litsenziyasi bekor boʻlishining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismidagi “Litsenziyaning amal qilishi tugatilgan kundan” degan soʻzlar “Litsenziya bekor qilingan kundan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“Ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlarida belgilangan qoidalar sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) arizasiga binoan litsenziya bekor boʻlishi hollariga nisbatan, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) taʼsischilarining yoxud taʼsis hujjatlarida shunga vakolat berilgan ushbu sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqaruv organining qaroriga koʻra qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda tatbiq etilmaydi”;
quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) litsenziyasini ixtiyoriy bekor qilishga oid, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) taʼsischilarining yoxud taʼsis hujjatlarida shunga vakolat berilgan ushbu sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqaruv organining qaroriga koʻra qayta tashkil etish yoki tugatish munosabati bilan litsenziyani bekor qilishga oid arizalarni taqdim etish hamda koʻrib chiqish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi”;
“Sugʻurta faoliyatini litsenziyalash, ruxsat berish, xabardor qilish, tartibga solish hamda prudensial nazorat boʻyicha vakolatlarni amalga oshiruvchi vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi”;
“sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining sugʻurta faoliyatini litsenziyalaydi, qayta sugʻurta brokeri, sugʻurta syurveyeri, adjaster, aktuar tashkilot va assistans faoliyati yuzasidan xabardor qilish tartib-taomillarini amalga oshiradi hamda ularning reyestrini yuritadi”;
oʻninchi xatboshisidagi “toʻxtatib turadi” degan soʻzlar “toʻxtatib turadi, bekor qiladi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi oʻn toʻrtinchi — oʻn yettinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“sugʻurta agentlari faoliyatini amalga oshirish tartibini belgilaydi;
sugʻurtalovchilarga nisbatan choralar va sanksiyalarni qoʻllash tartibini belgilaydi;
sugʻurta xizmatlarini elektron shaklda koʻrsatish tartibini belgilaydi;
oʻz vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab oladi”;
yigirma birinchi xatboshisidagi “qonunchilikda belgilangan” degan soʻzlar “nazorat qilish vazifalariga oid” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismi “ish yuritishga haqli emas” degan soʻzlardan keyin “bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
20) quyidagi mazmundagi 511-modda bilan toʻldirilsin:
Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) foydani quyidagi hollarda taqsimlashga haqli emas:
prudensial normativlar belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda yoki ular mazkur taqsimlash oqibatida buzilganda;
toʻlovga qobiliyatsiz boʻlganda yoki mazkur taqsimlash oqibatida toʻlovga qobiliyatsizlik alomatlari yuzaga kelganda”;
21) 53-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Vakolatli davlat organi sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkilotiga, sugʻurta brokeriga, ilgari ularga nazorat tarzida javob qaytarish chora-tadbirlari qoʻllanilganidan qatʼi nazar, quyidagi choralar va sanksiyalarni qoʻllashga haqli:
aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish, shu jumladan sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilari huquqlarining buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatma berishga;
sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi uchun jarimalar qoʻllashga;
litsenziyaning amal qilishini oʻn kungacha muddatga toʻxtatib turishga;
agar litsenziat litsenziya berishga doir qaror qabul qilinganligi haqida bildirishnoma yuborilgan (topshirilgan) paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida vakolatli davlat organiga litsenziya berganlik uchun davlat bojini toʻlamagan boʻlsa, litsenziya berishga doir qarorni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga;
sugʻurta portfelini boshqa sugʻurta tashkilotlariga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga”;
23) 61-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Vakolatli davlat organi oʻz vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab oladi hamda oʻzi olgan axborotga nisbatan maxfiylikka rioya etishi shart, bundan qonunga muvofiq axborotning oshkor qilinishiga yoʻl qoʻyiladigan hollar mustasno”;
beshinchi qismi “davlat ijrochilariga” degan soʻzlardan keyin “shuningdek qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan nazorat qilish maqsadida vakolatli davlat organiga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Vakolatli davlat organi barcha sugʻurta shartnomalarini roʻyxatga oluvchi va sugʻurta polislarini rasmiylashtiruvchi Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida sugʻurta sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarni toʻplash, saqlash va qayta ishlashni amalga oshiradi”;
25) 63-modda quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Sugʻurta xizmatlarini koʻrsatish jarayonida sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilariga sugʻurtalovchi tomonidan quyidagilar haqida haqqoniy va toʻliq axborot taqdim etilishi shart:
sugʻurtalovchi (oshkora axborotni) va uning sugʻurta agenti haqida (vositachi ishtiroki mavjud boʻlganda);
sugʻurta xizmati, uning narxi (sugʻurta mukofoti), sugʻurta mukofotini qaytarib berish shartlari, sugʻurta xizmatining isteʼmolchi uchun afzalliklari va kamchiliklari haqida;
sugʻurta bilan himoyalangan tavakkalchiliklar, sugʻurta hodisasi hisoblanadigan va hisoblanmaydigan (istisno) holatlar, sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) miqdori, sugʻurtalovchi va sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilarining majburiyatlari hamda ularni bajarmaslik oqibatlari va sugʻurta daʼvolarini hal etish tartibi haqida”.
10-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 12-aprelda qabul qilingan “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi OʻRQ-763-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 4, 338-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 1, 5-modda, № 8, 823-modda, № 10, 1073-modda; 2025-yil, № 2, 181, 191, 194-moddalar, № 6, 730-modda) 184-moddasining uchinchi qismidagi “sugʻurta tovoni (sugʻurta puli)” degan soʻzlar “sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
13-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ushbu Qonunning 8-moddasi ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach amalga kiritiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 22-iyun,
OʻRQ-1154-son
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1154/0618-son)