1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi 545-I-sonli Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 1, 14-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 12, 472-modda; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda) o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinadi).

2-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

3-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonunning maqsadi hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Ov qilishni amalga oshirishning hamda ovchilik xo‘jaligini yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari ov qilish va ovchilik xo‘jaligi to‘g‘risidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

yovvoyi hayvonlar — quruqlikda, suvda, atmosferada va tuproqda yashaydigan, xonakilashtirilmagan umurtqasizlar, baliqlar, ham quruqlikda, ham suvda yashovchi hayvonlar, sudralib yuruvchilar, qushlar, sut emizuvchilar;

yovvoyi hayvonlarning yashash faoliyati mahsulotlari — yovvoyi hayvonlarning yashash faoliyati natijasida hosil bo‘lgan asal, yog‘, go‘sht, sut, tuxum, mum, uvuldiriq, zahar, safro, mo‘yna, shoxlar, patlar, terilar va boshqa mahsulotlar;

zoologiya kolleksiyasi — yovvoyi hayvonlarning ilmiy, madaniy-ma’rifiy, o‘quv-tarbiyaviy va estetik ahamiyatga molik jonsiz eksponatlarining tizimlashtirilgan to‘plami (yovvoyi hayvonlar tulumlarining va yashash faoliyati mahsulotlarining namunalari), shuningdek yarim erkin sharoitda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda (tabiiy pitomniklarda, hayvonot bog‘larida, sirklarda, terrariumlarda, akvariumlarda va boshqa joylarda) saqlanayotgan yovvoyi hayvonlarning tirik kolleksiyalari;

hayvonot dunyosi — O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy yoki vaqtincha yashayotgan barcha turdagi yovvoyi hayvonlar majmui;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish — yovvoyi hayvonlarning barqaror yashash sharoitlarini ta’minlashga, ularning tabiiy galalari va populyatsiyalarini saqlab qolishga, ularning yo‘q qilib yuborilishining yoki ularga boshqacha zararli ta’sir ko‘rsatilishining oldini olishga qaratilgan faoliyat;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlar — yovvoyi hayvonlarni saqlab qolish, tiklash va takror ko‘paytirishga, ularning yashash muhitini, urchish joylari va ko‘chib o‘tish yo‘llarini saqlab qolishga, ov qilish va baliq ovlash joylari mahsuldorligini oshirishga qaratilgan, ilmiy asoslangan tadbirlar majmui.

Hayvonot dunyosi umummilliy boylik bo‘lib, undan oqilona foydalanish lozim va u davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

Tabiiy erkinlik holatida yashayotgan, shuningdek tabiiy yashash muhitiga chiqarib yuborilgan yovvoyi hayvonlar davlat mulkidir.

Yarim erkin sharoitda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanayotgan va (yoki) yetishtirilgan yovvoyi hayvonlar yuridik yoki jismoniy shaxsning mulki bo‘lishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlari quyidagilardan iborat:

yovvoyi hayvonlar;

yovvoyi hayvonlarning yashash faoliyati mahsulotlari;

zoologiya kolleksiyalari.

Yuridik va jismoniy shaxslar hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar bo‘lishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish borasida o‘zlariga tegishli bo‘lgan huquqni qonunchilikda belgilangan shartlarda va tartibda amalga oshiradi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini, shuningdek boshqa chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi normalarni davlat tomonidan belgilash;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshirish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat boshqaruvi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini ta’minlaydi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi hamda amalga oshiradi;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va xo‘jalik boshqaruvi organlarining hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi faoliyatini o‘z vakolatlari doirasida muvofiqlashtiradi;

umumdavlat ahamiyatiga molik muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tashkil etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi qoidalar, normalar hamda normativlarni ishlab chiqishni tashkil etadi va tasdiqlaydi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshiradi;

zoologiya kolleksiyalarining, yovvoyi hayvonlar saqlanadigan va ko‘paytiriladigan pitomniklarning davlat hisobini yuritadi;

hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastrini yuritadi;

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobini yuritadi va uning nashr etilishini ta’minlaydi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat ekologik ekspertizasini o‘tkazadi;

yuridik va jismoniy shaxslarga hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma beradi;

biriktirilgan muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi agentligi:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar, qoidalar, normalar hamda normativlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

davlat o‘rmon fondi yerlaridagi hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida idoraviy nazoratni amalga oshiradi;

davlat o‘rmon fondi yerlaridagi hayvonot dunyosi obyektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini belgilangan tartibda yuritadi;

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobini yuritishda ishtirok etadi;

davlat o‘rmon fondi yerlaridagi hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi hamda ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda ularning amalga oshirilishini ta’minlaydi;

tegishli hududda hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshiradi;

mahalliy ahamiyatga molik muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish to‘g‘risidagi masalalarni belgilangan tartibda ko‘rib chiqadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosi obyektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini belgilangan tartibda yuritadi;

hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastri va O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi yuritilishini ilmiy jihatdan ta’minlashni amalga oshiradi;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida xulosalar beradi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi ilmiy yo‘nalishlarni belgilaydi, ilmiy tadqiqotlar dasturlarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi qonunchilikka muvofiq hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishni ta’minlash bo‘yicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolar:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy va boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi.

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolar qonunchilikka muvofiq hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishni ta’minlash bo‘yicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi qoidalar, normalar va normativlarni belgilash;

hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanishda cheklovlar va taqiqlar belgilash;

hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqini to‘xtatib turish, tugatish, bekor qilish;

hayvonot dunyosi obyektlaridan o‘zboshimchalik bilan foydalanishning va ulardan foydalanish borasida belgilangan tartibni boshqacha buzishlarning oldini olish;

yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti, urchish joylari va ko‘chib o‘tish yo‘llari muhofaza qilinishini tashkil etish;

kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlar turlarini O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritish;

xo‘jalik faoliyatini va boshqa faoliyatni amalga oshirish, transport vositalaridan foydalanish chog‘ida yovvoyi hayvonlar nobud bo‘lishining oldini olish;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish va rivojlantirish;

kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlar turlarini tutqunlikda ko‘paytirish;

yovvoyi hayvonlar kasallikka chalinganda, ularning tabiiy ofatlar va boshqa sabablar oqibatida nobud bo‘lishi xavfi tug‘ilganda ularga yordam berish;

hayvonot dunyosi obyektlarini davlat hisobiga olish va ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olish;

hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastrini yuritish va hayvonot dunyosi monitoringini amalga oshirish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida nazoratni amalga oshirish;

hayvonot dunyosi obyektlarini O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqishni tartibga solish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish hamda o‘tkazish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida davlat ekologik ekspertizasini o‘tkazish;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik va boshqa tadbirlar o‘tkazish yo‘li bilan amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosining muhofaza qilinishini va undan oqilona foydalanilishini ta’minlash uchun hayvonot dunyosi obyektlarini davlat hisobiga olish hamda ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olish amalga oshiriladi.

Tasarrufida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaliklari bo‘lgan yuridik hamda jismoniy shaxslar har yili yovvoyi hayvonlarning sonini va ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olishni amalga oshirishi hamda olingan ma’lumotlarni davlat statistika organlariga taqdim etishi shart.

Hayvonot dunyosi obyektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini yurituvchi vazirliklar, idoralar hamda tashkilotlar hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastri bo‘yicha zarur axborotni O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligiga tekin taqdim etadi. Hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastri bo‘yicha zarur axborotning turlari, hajmlari va uni taqdim etish muddatlari O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan belgilanadi.

Hayvonot dunyosining muhofaza qilinishini va undan oqilona foydalanilishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan birgalikda hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastrini yuritadi.

Hayvonot dunyosi obyektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini, hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastrini yuritish O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini, hayvonot dunyosi obyektlarining davlat kadastrini yuritish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlar turlari O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritiladi.

Kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlarning turlari nobud bo‘lishiga, soni kamayib ketishiga yoki yashash muhiti buzilishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlarga (harakatsizlikka) yo‘l qo‘yilmaydi.

Tabiiy sharoitlarda tiklash hamda takror ko‘paytirish imkoniyati bo‘lmagan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlar turlarini saqlab qolish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi ushbu turdagi hayvonlarning ko‘payishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘rishi shart.

Kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlar turlarini:

maxsus yaratilgan sharoitlarda ko‘paytirish va keyinchalik tabiiy yashash muhitiga qo‘yib yuborish maqsadida;

ilmiy va nazorat ishlarini amalga oshirish uchun;

qonunchilikka muvofiq alohida zarur bo‘lgan hollarda tabiiy yashash muhitidan ajratib olishga O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi inobatga olingan holda va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori asosida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan beriladigan ruxsatnoma bo‘yicha yo‘l qo‘yiladi.

O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlarning ayrim turlarini tabiiy yashash muhitidan ajratib olishga doir ruxsatnomalarni berish cheklanishi mumkin. Kamyob va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi hayvonlarning turlarini tabiiy yashash muhitidan ajratib olishga doir cheklovlarning asoslari, hayvonlarning turlari, cheklovlarning amal qilish muddati O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi inobatga olingan holda, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan kiritiladigan takliflar asosida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yovvoyi hayvonlarni, shuningdek ularning qismlarini, yashash faoliyati mahsulotlarini, zoologiya kolleksiyalarini, o‘ljalarni va tulumlarni O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish hamda O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqish O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi beradigan ruxsatnomalar asosida, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasiga g‘ayriqonuniy ravishda olib kirishga yoki O‘zbekiston Respublikasidan g‘ayriqonuniy ravishda olib chiqishga urinish chog‘ida ushlab qolingan yovvoyi hayvonlar, shuningdek ularning qismlari, yashash faoliyati mahsulotlari, zoologiya kolleksiyalari, o‘ljalar va tulumlar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda olib qo‘yilishi lozim.

Hayvonot dunyosi monitoringi Atrof tabiiy muhit davlat monitoringining tarkibiy qismi bo‘lib, hayvonot dunyosi va uning yashash muhiti holatining maxsus tashkil etilgan muntazam kuzatuvlaridan, undagi o‘zgarishlarni aniqlash, uni baholash hamda prognoz qilishdan iboratdir.

Hayvonot dunyosi monitoringi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi nazorat davlat, idoraviy, ishlab chiqarish hamda jamoatchilik nazorati tarzida amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat nazorati O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi idoraviy nazorat davlat o‘rmon fondi yerlarida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi huzuridagi O‘rmon xo‘jaligi agentligi tomonidan, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga qarashli tashkilotlarda, shuningdek xo‘jalik boshqaruvi organlari tarkibiga kiruvchi tashkilotlarda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xo‘jalik boshqaruvi organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi ishlab chiqarish nazorati xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan ularga biriktirilgan hududlarda amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi jamoatchilik nazorati O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda ommaviy axborot vositalari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi nazoratni amalga oshirish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanishni, shuningdek yovvoyi hayvonlar yashash muhitining, urchish joylarining va ko‘chib o‘tish yo‘llarining muhofaza qilinishini hamda holati yaxshilanishini ta’minlayotgan yuridik va jismoniy shaxslarga qonunchilikka muvofiq imtiyozlar berilishi mumkin.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanishga oid asosiy talablar quyidagilardan iborat:

yovvoyi hayvonlarning tur bo‘yicha xilma-xilligini va ular tabiiy galalarining hamda zotga oid turlarining bir butunligini tabiiy erkinlik holatida saqlab qolish;

yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti, urchish joylari va ko‘chib o‘tish yo‘llarini saqlab qolish;

yovvoyi hayvonlardan oqilona foydalanish, ularni tiklash va takror ko‘paytirish;

yovvoyi hayvonlarning sonini tartibga solish.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar tomonidan ishlab chiqiladigan hamda tasdiqlanadigan hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari bilan kelishib olinishi lozim.

Hayvonot dunyosining holatiga, yovvoyi hayvonlarning yashash muhitiga, urchish joylariga va ko‘chib o‘tish yo‘llariga ta’sir ko‘rsatadigan faoliyat hayvonot dunyosini muhofaza qilish hamda undan foydalanishga oid talablarga rioya etgan holda amalga oshirilishi kerak.

Yuridik va jismoniy shaxslar har qanday turdagi xo‘jalik faoliyatini va boshqa faoliyatni amalga oshirish chog‘ida yovvoyi hayvonlar kasallikka chalinishining hamda nobud bo‘lishining oldini olish, ularning yashash muhitini, urchish joylarini va ko‘chib o‘tish yo‘llarini saqlab qolish choralarini ko‘rishi shart.

Davlat veterinariya xizmati yovvoyi hayvonlar yuqumli kasalliklarining oldini olish va ularni tugatish choralarini ko‘radi, shuningdek qonunchilikka muvofiq boshqa vazifalarni amalga oshiradi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanishga oid talablarni hisobga olmagan holda o‘simliklarni yoqish, yovvoyi hayvonlar uchun xavfli bo‘lgan materiallar, xom ashyo, kimyoviy moddalar, o‘simliklarni himoya qilish vositalarini, mineral o‘g‘itlarni hamda boshqa preparatlarni saqlash va qo‘llash, maishiy hamda ishlab chiqarish chiqindilarini utilizatsiya qilish, tashish va ko‘mish taqiqlanadi.

Aholi punktlarini, korxonalarni, transport magistrallarini, elektr uzatish va aloqa liniyalarini, gidrotexnika inshootlarini hamda boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalashtirish va qurish, mavjud texnologiya jarayonlarini takomillashtirish hamda yangilarini joriy etish, botqoqlashgan va butazor hududlarni xo‘jalik oborotiga kiritish, suv rejimini va suvdan foydalanish limitini belgilash, yerlarni melioratsiyalash, o‘rmondan foydalanish, geologiya-qidiruv ishlarini amalga oshirish, foydali qazilmalarni qazib olish, qishloq xo‘jalik hayvonlarini o‘tlatish hamda haydab o‘tish joylarini aniqlash, sayyohlik yo‘nalishlarini ishlab chiqish va aholi ommaviy dam oladigan joylarni tashkil etish chog‘ida yovvoyi hayvonlarning yashash muhitini, urchish joylarini va ko‘chib o‘tish yo‘llarini saqlab qolish tadbirlari nazarda tutilishi hamda amalga oshirilishi, shuningdek yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti sifatida alohida qimmatga ega bo‘lgan uchastkalarning daxlsizligi ta’minlanishi lozim.

Quyidagilar davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazilishi lozim:

barcha turdagi qurilishlar uchun yer uchastkalarini tanlash materiallari, amalga oshirilishi hayvonot dunyosining holatiga yoki yovvoyi hayvonlarning yashash muhitiga, urchish joylariga va ko‘chib o‘tish yo‘llariga zararli ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan rejadan oldingi, loyihadan oldingi va loyiha hujjatlari;

ov qilinadigan va (yoki) baliq ovlanadigan joylarni tashkil etish loyihalari;

yovvoyi hayvonlarni boshqa joyga ko‘chirish, iqlimga moslashtirish va chatishtirish ishlarining loyihalari;

yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhiti uchun xavfli bo‘lgan o‘simliklarni himoya qilish vositalari.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi davlat ekologik ekspertizasi ekologik ekspertiza to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan tartibda o‘tkaziladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish umumiy va maxsus foydalanish tartibida amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan umumiy foydalanish jismoniy shaxslar tomonidan bepul, yovvoyi hayvonlarni ularning yashash muhitidan ajratib olmagan (sport va havaskorlik maqsadida baliq ovlash bundan mustasno) va ularga zarar yetkazmagan holda amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish ruxsatnomalar asosida haq evaziga amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma yovvoyi hayvonlarni tutishga doir tasdiqlangan kvotalar doirasida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan beriladi. Yovvoyi hayvonlarni tutishga doir kvotalar hayvonot dunyosi obyektlarini davlat tomonidan hisobga olish va ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olish ma’lumotlari, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi asosida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. Pitomniklarda, hovuz xo‘jaliklarida yetishtirilgan va ularning hududidagi yovvoyi hayvonlarni tutish uchun ruxsatnoma talab etilmaydi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar:

hayvonot dunyosi obyektlaridan hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiq foydalanish huquqiga;

tutib olingan yovvoyi hayvonlarga va ularning yashash faoliyati mahsulotlariga nisbatan mulk huquqiga egadir.

Ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligini yurituvchi hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar:

o‘zlariga biriktirilgan hududlarda hayvonot dunyosi obyektlaridan O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan beriladigan ruxsatnomalar doirasida foydalanish uchun jismoniy shaxslarga ruxsatnomalar (yo‘llanmalar, hayvonlarni tutish varaqalari) berishga;

yuridik va jismoniy shaxslar hayvonot dunyosi obyektlaridan sanoat maqsadida belgilangan kvotalar doirasida foydalanishi uchun ular bilan shartnomalar tuzishga;

ovchilik va baliq ovi mahsulotini qayta ishlash hamda ulardan buyumlar ishlab chiqarishga;

ovchilik va baliq ovi mahsulotidan, ulardan ishlab chiqarilgan buyumlardan foydalanish hamda ularni realizatsiya qilishga;

sun’iy ravishda yetishtirilib, tabiiy yashash muhitiga chiqarib yuborilgan hayvonlar turlaridan foydalanishga ham haqlidir.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar:

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida belgilangan qoidalar, normalar va normativlarga rioya etishi;

hayvonot dunyosining muhofaza qilinishi va undan oqilona foydalanilishini ta’minlashi, shuningdek biriktirilgan hududlarda hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida idoraviy va (yoki) ishlab chiqarish nazoratini amalga oshirishi;

hayvonot dunyosi obyektlaridan yovvoyi hayvonlar tabiiy galalarining bir butunligi buzilishiga yo‘l qo‘ymaydigan va foydalanishga berib qo‘yilmagan yovvoyi hayvonlarning saqlab qolinishini ta’minlaydigan usullar bilan foydalanishi;

yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti, urchish joylari va ko‘chib o‘tish yo‘llari buzilishiga yo‘l qo‘ymasligi;

yovvoyi hayvonlar sonini hisobga olishni va ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olishni amalga oshirishi;

hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanganlik uchun haqni o‘z vaqtida kiritishi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlarni amalga oshirishi;

boshqa hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilarning huquqlarini buzmasligi;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilik talablarini buzgan holda yetkazilgan zararning o‘rnini to‘liq hajmda qoplashi shart.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish turlari quyidagilardan iborat:

ov qilish;

baliq ovlash;

yovvoyi hayvonlarni boshqa joylarga ko‘chirish, iqlimga moslashtirish va chatishtirish;

hayvonot dunyosi obyektlaridan madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy va estetik maqsadlarda foydalanish;

hayvonot dunyosi obyektlaridan ilmiy va nazorat ishlarini o‘tkazish uchun foydalanish;

yovvoyi hayvonlar yashash faoliyatining foydali xususiyatlaridan foydalanish;

yovvoyi hayvonlardan ularning yashash faoliyati mahsulotlarini olish maqsadida foydalanish;

yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlash;

hayvonot dunyosi obyektlaridan tibbiyot, sanitariya-epidemiologiya va veterinariya maqsadlarida foydalanish;

yovvoyi hayvonlarning sonini tartibga solish;

zoologiya kolleksiyalarini yaratish va to‘ldirib borish.

Qonunchilikda hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanishning boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish yovvoyi hayvonlarni o‘z yashash muhitidan ajratib olgan yoki ajratib olmagan holda amalga oshiriladi.

Tabiiy erkinlik holatida yashayotgan yovvoyi hayvonlarni tutish maqsadida izlash, iziga tushish va ta’qib qilish, tutishga intilish yoki tutish (otish, tutib olish) ov qilishdir. Ov qilish joylarida g‘ilofi yechib qo‘yilgan (yig‘ilgan holdagi, qo‘llashga shay) ov quroli hamda ov qilish qurollarining boshqa turlari yoki ov mahsuloti, tasmasidan bo‘shatib yuborilgan ovchi itlar, ovga o‘rgatilgan qushlar bilan bo‘lish ham ov qilishga tenglashtiriladi.

Ov qilish sport, havaskorlik va sanoat maqsadida bo‘lishi mumkin.

Ov qilishga hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun berilgan ruxsatnomalarda ko‘rsatilgan muddatlarda va joylarda yo‘l qo‘yiladi.

Jismoniy shaxslarga sport va havaskorlik maqsadida ov qilish uchun ruxsatnoma ovchilik guvohnomasi, o‘qotar ov qurolini yoki pnevmatik ov qurolini (agar undan foydalanish mo‘ljallansa) saqlash va olib yurish uchun ruxsatnoma mavjud bo‘lgan taqdirda beriladi.

Yuridik shaxslarning sanoat maqsadida ov qilishiga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.

Ov qilishni amalga oshirish chog‘ida hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi qoidalarda taqiqlangan qurollarni hamda ov qilish usullarini qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.

Falokatga uchragan va o‘zi uchun notabiiy sharoitda turgan hayvonlarni ov qilish taqiqlanadi.

Shaxslarning sport, havaskorlik va sanoat maqsadida ov qilish taqiqlangan joylarda, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda ov quroli hamda ov qilish qurollarining boshqa turlari, ov mahsuloti, tasmasidan bo‘shatib yuborilgan ovchi itlar, ovga o‘rgatilgan qushlar bilan bo‘lishi, shuningdek umumiy foydalanishdagi yo‘llarda g‘ilofi yechib qo‘yilgan (yig‘ilgan holdagi, qo‘llashga shay) ov quroli yoki ov mahsuloti bilan o‘ljaning qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlarsiz bo‘lishi man etiladi.

Baliq ovlash va umurtqasiz suv hayvonlarini tutish baliq ovlash hisoblanadi. Baliq ovlash joylarida baliq ovlash qurollari hamda boshqa baliq ovlash anjomlari yoki baliq ovi mahsuloti bilan bo‘lish ham baliq ovlashga tenglashtiriladi.

Baliq ovlash sport, havaskorlik va sanoat maqsadida bo‘lishi mumkin.

Suv obyektlarida sport va havaskorlik maqsadida baliq ovlashga bepul yoki ovchilik-baliq ovlash jamiyatlariga biriktirilgan joylarda ushbu jamiyatlarning ruxsatnomalari (yo‘llanmalari, hayvonlarni tutish varaqalari) asosida haq evaziga ruxsat etiladi, bundan davlat qo‘riqxonalari, tabiat bog‘larining va davlat biosfera rezervatlarining qo‘riqxonaga aylantirilgan zonalari hududidagi suv obyektlari mustasno.

Baliqchilik xo‘jaligi tashkilotlariga biriktirilgan tabiiy suv havzalarida, baliqchilik pitomniklarida hamda hovuz xo‘jaliklarida sport va havaskorlik maqsadida baliq ovlashga ushbu tashkilotlarning ruxsatnomalari (yo‘llanmalari, hayvonlarni tutish varaqalari) bo‘yicha yo‘l qo‘yiladi.

Yuridik va jismoniy shaxslarning tabiiy suv havzalarida (baliqchilik pitomniklari, hovuz xo‘jaliklari, magistral kanallar, kollektorlar va kichik soylar bundan mustasno) sanoat maqsadida baliq ovlashiga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining qaroriga ko‘ra baliqlarning urchish davrida baliq ovlashni amalga oshirishni taqiqlash muddatlari belgilanadi.

Baliq ovlashni amalga oshirish chog‘ida hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi qoidalarda taqiqlangan qurollarni hamda ovlash usullarini qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.

Sport, havaskorlik va sanoat maqsadida ov qilishga va (yoki) baliq ovlashga ruxsat etilgan yovvoyi hayvonlarning yashash joyi, ko‘chib o‘tish yo‘llari bo‘lgan barcha yerlar, suvlar hamda o‘rmonlar ov qilish va (yoki) baliq ovlash joylaridir.

Quyidagilar ov qilish va (yoki) baliq ovlash joylari hisoblanmaydi:

aholi punktlarining (shaharlarning, shaharchalarning va qishloq aholi punktlarining) yerlari, bundan sport va havaskorlik maqsadida baliq ovlash mustasno;

tabiatni muhofaza qilish, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya maqsadlariga mo‘ljallangan yerlar va moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yerlar, agar ularning rejimida ov qilish va (yoki) baliq ovlash nazarda tutilmagan bo‘lsa;

sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga mo‘ljallangan yerlar, chegara zonalari;

qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlar hosil yig‘ishtirib olinguniga qadar, bundan yerga egalik qiluvchilar va yerdan foydalanuvchilar bilan kelishuvga binoan amalga oshiriladigan sport hamda havaskorlik maqsadida ov qilish va (yoki) baliq ovlash hollari mustasno;

shaharlarning, boshqa aholi punktlarining va sanoat markazlarining ko‘kalamzorlashtirilgan mintaqalari;

korxonalar atrofidagi sanitariya-himoya zonalari;

suv ta’minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalari;

o‘rmonlarning sanoat maqsadida ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalari;

aerodromlar va aerodrom tegrasidagi zonalar;

to‘g‘onlardagi, suv ayirgichlardagi, ko‘priklardagi, baliqchilik pitomniklari, hovuz va boshqa madaniy baliqchilik xo‘jaliklari chegaralaridagi yoki ushbu obyektlarning muayyan qo‘riqlash rejimida belgilangan yiroqlikdagi uchastkalar (mintaqalar).

Yuridik yoki jismoniy shaxslarga qonunda belgilangan tartibda berilgan, muhofaza qilishga va takror ko‘paytirishga doir tadbirlar, ov qilish va (yoki) baliq ovlash amalga oshiriladigan hudud ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligidir.

Ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligini yuritish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari yoki suv obyektlari qonunda belgilangan tartibda berilishi mumkin.

Ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligini yuritish:

ov qilish va (yoki) baliq ovlash joylarini tashkil etish loyihalarining davlat ekologik ekspertizasi xulosasi;

hayvonot dunyosi obyektlarini davlat hisobiga olish va ulardan foydalanish hajmlarini hisobga olish, ov qilish va (yoki) baliq ovlash joylarining holati materiallari;

kvotalar va hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish huquqini beruvchi ruxsatnomalar asosida yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligini yuritish tartibi, shuningdek ov qilish va baliq ovlash qoidalari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yovvoyi hayvonlarni yangi yashash joylariga ko‘chirishga, fauna uchun yangi bo‘lgan yovvoyi hayvon turlarini iqlimga moslashtirishga, shuningdek yovvoyi hayvonlarni chatishtirish tadbirlarini o‘tkazishga davlat ekologik ekspertizasining hamda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosalari asosida ilmiy va xo‘jalik maqsadlarida yo‘l qo‘yiladi.

Yovvoyi hayvonlarni o‘zboshimchalik bilan boshqa joylarga ko‘chirish, iqlimga moslashtirish va chatishtirish taqiqlanadi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy va estetik maqsadlarda foydalanishga yovvoyi hayvonlarni ularning yashash muhitidan ajratib olgan yoki ajratib olmagan holda, qonunchilikda belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan hayvonot dunyosini o‘rganish hamda saqlab qolish maqsadida ilmiy va nazorat ishlarini o‘tkazish uchun yil davomida, shu jumladan baliq ovlash taqiqlangan davrda foydalanishga O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosasi inobatga olingan holda O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi bilan kelishilgan holda yo‘l qo‘yiladi.

Yovvoyi hayvonlar yashash faoliyatining foydali xususiyatlaridan — tuproq hosil qiluvchilardan, muhitning tabiiy sanitarlaridan, o‘simliklarni changlatuvchilardan, shuningdek yovvoyi hayvonlarning boshqa foydali xususiyatlaridan foydalanish ularni yashash muhitidan ajratib olmagan va yovvoyi hayvonlarga yoki ularning yashash muhitiga zarar yetkazmagan holda amalga oshiriladi.

Yovvoyi hayvonlardan ularning yashash faoliyati mahsulotlarini olish maqsadida foydalanishga ularni yashash muhitidan ajratib olmagan va nobud qilmagan, shuningdek ularga yoki ularning yashash muhitiga zarar yetkazmagan holda yo‘l qo‘yiladi.

Yovvoyi hayvonlarga ular to‘silgan hududda yashaydigan, erkin harakatlanadigan va barcha yashash jarayonlarini amalga oshiradigan, asosan tabiiy ozuqalar bilan oziqlanadigan va umrining ko‘p qismini inson aralashuvisiz o‘tkazadigan sharoitlarning yaratilishi yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda saqlashdir.

Yovvoyi hayvonlarga ular berk joyda (qafasda, temir panjarali joyda, bog‘langan holda va hokazo) yashaydigan sharoitlar yaratilishi va ularning yashash jarayonida to‘liq ravishda insonga bog‘liq bo‘lishi yovvoyi hayvonlarni sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlashdir.

Yovvoyi hayvonlarni urchitish, ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish, namoyish qilish, takror ko‘paytirish, shuningdek tijorat maqsadlarida yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlashga O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining ruxsatnomalari asosida yo‘l qo‘yiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni, shuningdek zaharli hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlashga O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining ruxsatnomalari asosida, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda tashkil etiladigan maxsus pitomniklardagina yo‘l qo‘yiladi.

Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarning ro‘yxati, shuningdek mazkur ro‘yxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanayotgan yovvoyi hayvonlarni tabiiy muhitga O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining ruxsatnomasisiz o‘zboshimchalik bilan chiqarib yuborish taqiqlanadi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan tibbiyot, sanitariya-epidemiologiya va veterinariya maqsadlarida foydalanishga ularni yashash muhitidan ajratib olgan yoki ajratib olmagan holda qonunchilikda belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.

Ayrim turdagi yovvoyi hayvonlar sonini ularning yashash joyi doirasida saqlab turish, ko‘paytirish yoki kamaytirishga qaratilgan tadbirlarni o‘tkazish yovvoyi hayvonlarning sonini tartibga solishdir.

Aholi sog‘lig‘ini saqlash, qishloq xo‘jalik hayvonlari va uy hayvonlari kasalliklarga chalinishining, yuridik va jismoniy shaxslarga zarar yetkazilishining oldini olish, hayvonot dunyosining turlari bo‘yicha xilma-xilligini saqlab turish maqsadida yovvoyi hayvonlarning ayrim turlari sonini tartibga solish tadbirlari o‘tkaziladi.

Ayrim turdagi yovvoyi hayvonlar sonini tartibga solish tadbirlari hayvonlarning boshqa turlariga zarar yetkazilishini istisno etadigan va ularning yashash muhiti saqlab qolinishini ta’minlaydigan usullar bilan O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosalari inobatga olingan hamda yer, suv va o‘rmon resurslarini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi tegishli davlat organlari bilan kelishilgan holda amalga oshirilishi kerak.

Soni tartibga solinishi lozim bo‘lgan yovvoyi hayvonlarning turlari hamda yovvoyi hayvonlarning sonini tartibga solish bo‘yicha tadbirlarni o‘tkazish usullari O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan, yovvoyi hayvonlar o‘rtasida yuqumli kasalliklar belgilari aniqlangan taqdirda esa O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi bilan kelishilgan holda O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan belgilanadi.

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan zoologiya kolleksiyalarini yovvoyi hayvonlarni tabiiy muhitdan ajratib olish yo‘li bilan yaratish hamda to‘ldirib borishga faqat O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan beriladigan ruxsatnomalar bo‘yicha yo‘l qo‘yiladi.

Zoologiya kolleksiyalarini yaratish, to‘ldirib borish, asrash, ulardan foydalanish va ularni davlat hisobiga olish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Zoologiya kolleksiyalarining davlat hisobi olib borilishi shart. Zoologiya kolleksiyalarining davlat hisobiga olinganligi to‘g‘risidagi guvohnoma O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan beriladi.

Yovvoyi hayvonlarning ayrim turlarini muhofaza qilish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi bu hayvonlar turlaridan foydalanishga yoki foydalanishning ayrim turlariga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xulosalarini inobatga olgan holda cheklovlar yoxud taqiqlar belgilashi mumkin.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish manfaatlarini ko‘zlab yer egalarining, yerdan foydalanuvchilarning, yer uchastkalari ijarachilari va mulkdorlarining, shuningdek o‘rmonlardan, suvdan foydalanuvchilarning, suv iste’molchilarining hamda yer qa’ridan foydalanuvchilarning huquqlari qonunchilikda belgilangan tartibda cheklanishi va ularning zimmasiga tegishli majburiyatlar yuklatilishi mumkin.

Hayvonot dunyosi muhofaza qilinishini ta’minlash uchun hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqi to‘xtatib turilishi, tugatilishi yoki bekor qilinishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqi quyidagi hollarda to‘xtatib turilishi mumkin:

ruxsat berishga doir talablar va shartlar buzilganligi aniqlanganda;

maxsus vakolatli davlat organining aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish to‘g‘risidagi qarori hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchilar tomonidan bajarilmaganda.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqi quyidagi hollarda tugatiladi:

foydalanish zarurati qolmaganda yoki undan voz kechilganda;

foydalanishning belgilangan muddati o‘tganda;

hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilik buzilganda;

hayvonot dunyosi obyektlarini muhofaza qilish maqsadida ularni foydalanishdan ajratib olish zarurati tug‘ilganda;

foydalanish huquqi berilgan jismoniy shaxs vafot etganda yoki uning faoliyati tugatilganda yoxud yuridik shaxs tugatilganda.

Qonunchilikda hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqini to‘xtatib turish yoki tugatish uchun boshqa hollar ham nazarda tutilishi mumkin.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqi quyidagilar asosida bekor qilinishi mumkin:

hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanuvchining ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni bekor qilish to‘g‘risidagi arizasiga ko‘ra;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda to‘xtatib turiladi, tugatiladi yoki bekor qilinadi.

Qonunga xilof ravishda tutilgan yovvoyi hayvonlar, ularning yashash faoliyati mahsulotlari, shuningdek ularni qonunga xilof ravishda tutishda foydalanilgan ov quroli va ov qilish qurolining boshqa turlari qonunchilikda belgilangan tartibda olib qo‘yilishi yoki musodara qilinishi lozim.

G‘ayriqonuniy ravishda tutilgan yovvoyi hayvonlarni, ularning yashash faoliyati mahsulotlarini aybdor shaxslardan olib qo‘yish imkoni bo‘lmagan taqdirda, ularning qiymati qonunchilikda nazarda tutilgan miqdorda va tartibda undiriladi.

Hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanganlik uchun haq sifatida olingan mablag‘larni, jarima summalarini va qoidabuzarlardan hayvonot dunyosi obyektlariga yetkazilgan zarar uchun undirilgan summalarni taqsimlash hamda ulardan foydalanish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Yuridik va jismoniy shaxslar hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish tufayli yetkazilgan zararning o‘rnini qonunchilikda belgilangan tartibda qoplashi shart.

Zararning o‘rnini qoplash aybdor shaxslarni qonunga muvofiq javobgarlikdan ozod etmaydi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.