Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 12-iyuldagi “Mehnatni muhofaza qilishga doir meʼyoriy hujjatlarni qayta koʻrib chiqish va ishlab chiqish toʻgʻrisida”gi 267-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami, 2000-y., 7-son, 39-modda) ijrosini taʼminlash maqsadida buyuraman:

1. Kitob savdosi tashkilotlari xodimlari uchun mehnatni muhofaza qilish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 5-son, 223-modda) muvofiq kitob savdosi xodimlari uchun mehnatni muhofaza qilish tartibini belgilaydi.

1. Mazkur Qoidalar kitob savdosi tashkilotlariga (kitob bazalari, kollektorlari va doʻkonlari) (bundan keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb yuritiladi) taalluqlidir.

2. Mazkur Qoidalar tashkilot binolarini va inshootlarini loyihalash, qurish va qayta qurishda, jihozlash va qayta jihozlashda hisobga olinishi lozim.

3. Mazkur Qoidalar texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablari bajarilishi shart ekanligini istisno etmaydi.

4. Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa meʼyoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati bunga maxsus vakolat berilgan davlat idoralari tomonidan, jamoatchilik nazorati esa mehnat jamoalari va kasaba uyushmasi tashkilotlari tomonidan saylanadigan mehnatni muhofaza qilish boʻyicha vakillar tomonidan amalga oshiriladi.

5. Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish borasidagi ishlarni tashkil qilish Mehnat muhofazasi boʻyicha ishlarni tashkil qilish toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga (roʻyxat raqami 273, 1996-yil 14-avgust) muvofiq amalga oshirilishi lozim.

6. Mehnat muhofazasi boʻyicha ishlarni tashkil qilish toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga muvofiq tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish boʻyicha ichki nazoratning asosiy turlari quyidagilar hisoblanadi:

ishlarga rahbarlik qiluvchi va boshqa mansabdor shaxslarning tezkor nazorati;

maʼmuriy-jamoatchilik nazorati (uch bosqichli nazorat);

bosh mutaxassislar xizmati tomonidan amalga oshiriladigan nazorat.

Quyidagilar nazorat qilinishi lozim:

ish joylarining ahvoli;

mehnat qonunchiligiga rioya qilinishi;

mehnatni muhofaza qilishni boshqarish vazifalarini amalga oshirishga doir ishlarni bajarish;

mehnatni muhofaza qilish chora-tadbirlarining bajarilishi;

mehnatni muhofaza qilishga ajratilgan mablagʻlarning toʻgʻri sarflanishi.

7. Tashkilotlarda quyidagi asosiy hujjatlar ishlab chiqiladi (tasdiqlanadi) va yuritiladi:

mehnat sharoitlari va mehnatni muhofaza qilish ishlarini yaxshilash, sanitariya-sogʻlomlashtirish chora-tadbirlari boʻyicha boʻlimni oʻz ichiga olgan jamoaviy shartnoma;

tasdiqlangan mehnat sharoitlarini baholash va ish oʻrinlarini attestatsiya qilish uslubiga muvofiq ish oʻrinlarini attestatsiya qilish kartalari;

mehnatni muhofaza qilish xizmatining choraklik ish rejalari;

ishchilarni oʻqitish, yoʻl-yoʻriq berish va bilimlarini sinovdan oʻtkazish dasturlari;

mehnatni muhofaza qilish boʻyicha maʼmuriy-jamoatchilik nazoratini yuritish jurnali (uch bosqichli nazorat);

ishchi va xizmatchilar bilan yongʻinga qarshi yoʻl-yoʻriq berish va yongʻin-texnikaviy minimum mashgʻulotlarini oʻtkazish dasturi;

har bir kasb va ish turlari boʻyicha mehnatni muhofaza qilish yoʻriqnomalari.

8. Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, 5-son, 223-modda) 14-moddasiga muvofiq xodimlar soni 50 nafar va undan oshadigan tashkilotlarda maxsus tayyorgarlikka ega shaxslar orasida mehnatni muhofaza qilish xizmatlari tuziladi (lavozim joriy etiladi), 50 va undan ortiq transport vositalariga ega boʻlgan tashkilotlarda esa bundan tashqari yoʻl harakati xavfsizligi xizmatlari tuziladi (lavozimlar joriy etiladi). Xodimlar soni va transport vositalari miqdori kamroq tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish xizmatining vazifalarini bajarish rahbarlardan birining zimmasiga yuklatiladi.

9. Mehnatni muhofaza qilish xizmati oʻz maqomiga koʻra tashkilotning asosiy xizmatlariga tenglashtiriladi va uning rahbariga boʻysunadi hamda tashkilotning faoliyati tugatilgan taqdirda bekor qilinadi.

11. Tashkilotlarda mehnat faoliyati bilan bogʻliq ravishda sodir boʻlgan baxtsiz hodisalar va boshqa jarohatlanishlarni tekshirish va hisobini yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 6-iyundagi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

12. Tashkilotlarning barcha xodimlari, shu jumladan rahbarlari oʻz kasblari va ish turlari boʻyicha belgilangan tartibda oʻqishlari, yoʻl-yoʻriqlar olishlari hamda bilimlari sinovdan oʻtkazilishi kerak.

13. Xodimlarning mehnatni muhofaza qilish boʻyicha bilimlarini sinovdan oʻtkazish Mehnat muhofazasi boʻyicha oʻqishlarni tashkil qilish va bilimlarni sinash haqidagi namunaviy nizomga (roʻyxat raqami 272, 1996-yil 14-avgust) muvofiq amalga oshirilishi lozim.

14. Tashkilotlarda kasbiga koʻra tanlov oʻtkazilishi lozim boʻlgan kasblar va mutaxassisliklar roʻyxati boʻlishi lozim.

15. Tashkilot mutaxassislari tegishli maʼlumotga va ish tajribasiga ega boʻlishi lozim.

16. Xavfli ishlarga tegishli kasbiy maʼlumotga ega boʻlmagan shaxslarni qabul qilish man etiladi.

17. “Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar mehnatidan foydalanish taqiqlangan mehnat sharoiti noqulay boʻlgan ishlar roʻyxati” ga (roʻyxat raqami 1990, 2009-yil 29-iyul) muvofiq 18 yoshga toʻlmagan shaxslar zararli va noqulay mehnat sharoiti mavjud ishlarga qabul qilinmasligi lozim.

18. “Ayollar mehnatidan foydalanish qisman yoki toʻliq taqiqlangan noqulay mehnat sharoitiga ega ishlar roʻyxati”ga (roʻyxat raqami 865, 2000-yil 5-yanvar) muvofiq ayollar zararli va noqulay mehnat sharoitiga ega boʻlgan ishlarga qabul qilinmaydi.

19. Tashkilotlarda xodimlarning xavfsizligini taʼminlash maqsadida jamoa va yakka tartibdagi himoya vositalari qoʻllanilishi lozim.

20. Jamoaviy himoya qilish vositalari jumlasiga quyidagilar kiradi:

xonalar va ish joylarining havo muhitini normallashtirish vositalari (shamollatish va havo tozalash, isitish, havo haroratini, namligini bir xil meʼyorda saqlash va boshqalar);

xonalar va ish joylarining yorugʻligini normallashtirish vositalari (yoritish asboblari, yorugʻlik oʻrinlari, yorugʻlikdan himoya qilish moslamalari va boshqalar);

shovqin, tebranma, elektr toki urishi, statik tok va uskunalar yuzasining yuqori darajadagi haroratdan himoya qilish vositalari;

mexanik va kimyoviy omillarning taʼsiridan himoya qilish vositalari.

21. Yakka tartibdagi himoya vositalari Nashriyot, matbaa va kitob savdosi xodimlari uchun maxsus kiyim, maxsus poyabzal va boshqa yakka tartibda himoyalanish vositalarini bepul berishning namunaviy meʼyorlariga (roʻyxat raqami 1926, 2009-yil 18-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 12-son, 139-modda) muvofiq taʼminlashi shart.

22. Tashkilot rahbariyati (yoki ish beruvchi) kasaba uyushmasi qoʻmitasi va vakolatli sogʻliqni saqlash organlari bilan birgalikda har yili davriy tibbiy koʻrikdan oʻtishi lozim boʻlgan xodimlarning roʻyxatini tuzishi hamda xodimlarning koʻrikka kelishini taʼminlashi lozim.

23. Tashkilotlarda xodimlarning salomatligini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining 2000-yil 6-iyundagi 300-sonli “Xodimlarni ishga qabul qilishda dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 937, 2000-yil 23-iyun) asosida amalga oshirilishi lozim.

24. Tibbiy koʻrikdan oʻtishdan yoki tibbiy komissiyalarning tekshiruvlar natijasida bergan tavsiyalarini bajarishdan boʻyin tovlagan xodimlarni maʼmuriyat ishga qoʻymaslikka haqlidir.

25. Tibbiy koʻriklar tashkilotning tibbiy-sanitariya qismlari va poliklinikalari, ular mavjud boʻlmagan holda davolash-profilaktika muassasasi tomonidan oʻtkazilishi lozim. Tibbiy koʻriklar davolash-sogʻlomlashtirish tadbirlari belgilangan tekshirish dalolatnomasi bilan yakunlanishi lozim.

26. Tashkilot maʼmuriyati (yoki ish beruvchi) va kasaba uyushmasi qoʻmitasi tibbiy koʻrik dalolatnomasi bilan tanishib chiqishi, ish beruvchi esa dalolatnomada koʻzda tutilgan barcha tadbirlar va koʻrsatmalarni bajarishi lozim.

27. Davriy tibbiy koʻriklar oʻz vaqtida, sifatli oʻtkazilishi va ularning natijalariga koʻra tavsiyalar bajarilishi uchun javobgarlik tashkilotning maʼmuriyati zimmasiga yuklanadi.

28. Xodimlarni sogʻligʻi tufayli ularga ruxsat etilmagan ishlarda ishlatish taqiqlanadi.

29. Shamollatish va isitish QMQ 2.04.05-97 “Isitish, shamollatish va konditsionerlash” talabiga muvofiq boʻlishi lozim.

30. Bino va inshootlarning havodagi zararli moddalar miqdori SanQvaM 0046-95 “Gigiyenik normativlar. Ish hududi havosida zararli moddalarning ruxsat etilgan eng koʻp miqdorlari” talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

31. Oʻtish joylarida joylashgan isitish jihozlari (quvurlar, registrlar va shunga oʻxshashlar), ruxsat etilgan oʻtish yoʻlkalarini enini kamaytirmasligi kerak.

32. Ish joylarida havo harorati yilning sovuq davrida yengil jismoniy ishlarda 21 °C, oʻrta ogʻir ishlarda 17 °C va ogʻir ishlarda 16 °C dan past boʻlmasligi kerak.

33. Xodimlarni isinishi uchun xonalarda havo harorati 22 °C dan kam boʻlmasligi kerak.

34. Binolarda joylashgan ishchi maydonlaridan, xodimlarni isinish xonalarigacha boʻlgan masofa 75 m, tashkilot maydonidagi ishchi joylaridan 150 m dan koʻp boʻlmasligi kerak.

35. Suv bilan taʼminlash va kanalizatsiya tizimi QMQ 2.04.01-98 “Binolarni ichki suv quvuri va kanalizatsiyasi” talablariga mos kelishi kerak.

36. Tozalangan suvda zararli moddalar tarkibi sanitar normalariga asosan chegaralangan konsentratsiyasidan oshib ketmaslik kerak.

37. Ish joyidan suv ichish qurilmasigacha boʻlgan masofa 75 m dan oshmasligi kerak.

38. Ichimlik suvining harorati 8 °C dan 20 °C gacha boʻlishi kerak.

39. Tashkilot hududidagi hojatxonalar issiq va kanalizatsiyalangan boʻlishi lozim.

40. Tashkilot hududida qoʻl-betni yuvadigan vodoprovod suvi va chigʻanoq oʻrnatilgan boʻlishi kerak.

41. Tashkilot hududi va yordamchi binolar va xonalarda tabiiy va sunʼiy yoritishlar QMQ 2.01.05-98 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

42. Yoritish uskunalarini oʻrnatishda qandillarning turlari, lampalarning quvvati va ularning joylashishi tasdiqlangan loyihaga mos boʻlishi kerak.

43. Omborxonalar va yuk tushirish-ortish maydonlaridagi texnologik uskunalar umumiyga qoʻshimcha ravishda koʻchma yoritish moslamalari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

44. Avariya yoritish tarmoqlariga elektr energiya isteʼmolchilarini ulash taqiqlanadi. Avariya yoritishlarini sozligi kamida chorakda bir marta tekshirilishi lozim.

45. Yorugʻ tushuvchi oynalarni yilda ikki martadan kam boʻlmagan holda tozalash lozim.

46. Yorugʻlik tushadigan deraza va eshiklarni begona predmetlar (uskuna, tayyor mahsulot va boshqalar) bilan toʻsib qoʻyilishiga ruxsat etilmaydi.

47. Tungi vaqtda tashkilot xonalarida “Tabiiy va sunʼiy yoritish” QMQ 2.01.05-98 talablariga muvofiq foydalanish kerak.

48. Bino va inshootlarning umumiy texnik holatini koʻrikdan oʻtkazish uchun tashkilot rahbari tomonidan tuzilgan maxsus komissiya amalga oshiradi.

49. Kitob bazalarida QMQ 2.09.12-98 “Tashkilotlarning maʼmuriy va maishiy xonalari” qoidalari talablari va mazkur Qoidalarga muvofiq sanitariya-maishiy va qoʻshimcha xonalar boʻlishi lozim.

50. Kitob bazalaridagi maishiy xonalar ish joylariga yaqin joylashtirilishi zarur.

51. Kiyim saqlanadigan garderoblar, hojatxonalar, kitob bazalarida yuvinish va choʻmilish xonalari erkaklar va ayollar uchun alohida boʻlishi lozim.

52. Yuvinish xonalarida elektr quritgichlar, koʻzgu, kiyim ilgichlar, suyuq sovun uchun idishlar va qattiq sovun solgichlar boʻlishi lozim.

53. Ovqatlanish punktlari umumiy ovqatlanish tashkilotlari uchun belgilangan sanitariya qoidalari talablariga javob berishi lozim.

54. Qavat oraligʻidagi zinapoyalar, maydonchalar va chiqish qismi zinapoyalari, supaning balandlik farqi 0,75 m dan ortiq boʻlsa balandligi 1 m dan kam boʻlmasligi, 5 m — 1,2 m dan ortiq boʻlsa mustahkam toʻsiqlari boʻlishi kerak.

55. Ish joylari, oʻtish joylari, evakuatsiya yoʻllari, kirish-chiqish joylari, deraza va eshik oʻrinlari, yoʻlaklar, zinapoyalar va zinapoya qavatlari tirband boʻlishi mumkin emas. Oʻt oʻchirish va elektr quvvati vositalaridan foydalanishda bemalol oʻtish taʼminlanishi kerak.

56. Kitob savdo xonalari “Jamoatchilik binolari va inshootlari” QMQ 2.08.02-96 talablariga toʻgʻri kelishi kerak.

57. Doʻkon peshtaxtalari 1,5 m gacha chuqurlikda namoyish maydonchalari boʻlishi kerak. Peshtaxta oynalari terlash va muzlashdan himoyalangan boʻlishi, zarur vaqtda bevosita quyosh nurlaridan himoya moslamalari koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

58. Barcha omborxonalar uchun tashkilot rahbariyati tomonidan kitoblarni xavfsiz saqlash qoʻllanmasi ishlab chiqilishi va tasdiqlanishi kerak.

59. Qish paytida omborxona joylashgan maydonda qor, muzlardan tozalangan va qum, kul yoki shlak sepilgan boʻlishi kerak.

60. Taxlamlar va stellajlar orasidagi yoʻlkalarning eni 1 m dan kam boʻlmasligi kerak. Omborxonada transport vositasidan foydalanilganda yoʻlkalarga qoʻshimcha oʻtish yoʻllarini eni 3 m dan kam boʻlmasligi koʻrsatilishi kerak. Taxlamlar qatori va transport vositasi oʻlchamlari oraligʻi eni 1,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

61. Omborxonalarni umumiy yoritish QMQ 2.01.05-98 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” talablariga javob berishi lozim.

62. Mahsulot qabul qilinadigan omborxona eshiklarini eni 1,3 m dan va balandligi 2,3 m dan kam boʻlmasligi kerak.

63. Isteʼmolchilarning yangidan quriladigan va taʼmirlanadigan barcha elektr qurilmalari Elektr qurilmalar tuzilishi qoidalariga (bundan keyin — EQTQ) mos ravishda bajarilishi kerak.

64. Tashkilotlarda elektr qurilmalaridan foydalanish Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari (roʻyxat raqami 1383, 2004-yil 9-iyul) va Elektr uskunalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari talablariga (roʻyxat raqami 1614, 2006-yil 18-avgust) muvofiq amalga oshirilishi lozim.

65. Ishlab turgan elektr qurilmalarga xizmat koʻrsatish va ulardan foydalanish, ularda elektr tokini tezkor uzish, taʼmir, montaj yoki sozlash ishlari hamda sinovlarni tashkil etish va bajarish maxsus tayyorlangan, tibbiy koʻrikdan oʻtgan elektrtexnik xodimlar tomonidan amalga oshiriladi.

66. Mazkur Qoidalarning energoxizmat xodimlari tomonidan bajarilishi uchun masʼul xodimni tashkilot rahbariyati oʻrnatilgan tartibda tasdiqlagan lavozim yoʻriqnomalari va nizomlarni belgilaydi.

67. Har bir tashkilot rahbariyati buyrugʻi bilan energoxizmat muhandis-texnik xodimlari tarkibidan elektr xoʻjalik umumiy holati va mazkur Qoidalar talablarining bajarilishiga javob beradigan masʼul shaxs tayinlanishi kerak.

Elektr xoʻjalik uchun javobgar shaxs (mehnat taʼtili, kasallik, xizmat safari tufayli) uzoq vaqt boʻlmaganida, uning vazifasini ijro etish rahbar buyrugʻi bilan rahbarning oʻrinbosariga yoki energoxizmat boʻyicha bilimi tekshiruvdan oʻtgan boshqa shaxsga yuklatiladi.

68. Metall konstruksiyalaridan tayyorlangan kitob savdosi doʻkonlarida yerga ulangan himoya simlar boʻlishi lozim.

Mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq boʻladigan energoxizmat xodimlari boʻlmagan hollarda elektr qurilmalardan foydalanish taqiqlanadi.

69. Bino, maishiy-xoʻjalik xonalari, omborxonalar, shuningdek muhandislik inshootlari, elektr xoʻjaligida yongʻin xavfsizligi boʻyicha javobgarlik tashkilot rahbari buyrugʻiga binoan tegishli xizmatlar rahbarlari yoki boshqa mansabdor shaxslar zimmasiga yuklatiladi.

70. Tashkilot binolari, maishiy-xoʻjalik xonalari, muhandislik inshootlari uchun yongʻin xavfsizligi qoidalari, meʼyoriy hujjatlar talablari asosida yongʻinning oldini olish boʻyicha yoʻl-yoʻriqlar ishlab chiqilishi zarur.

71. Yoʻl-yoʻriqlarda quyidagi masalalar:

bino, inshoot, hududni hamda binoni tark etish yoʻllarini saqlash tartibi;

yongʻin xavfi mavjud boʻlgan ishlar (payvandlash, elektr jihozlaridan foydalanish, taʼmirlash va x.k.)ni bajarishda yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan tadbirlar;

portlash, tez alangalanish, yonish xavfi boʻlgan materiallarni saqlash hamda tashish tartibi;

chekish joylari, ochiq olovdan foydalanish va olov bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish tartibi;

yonuvchi mahsulotlar va materiallarni saqlash, yigʻish, muassasa binosidan olib chiqish tartibi;

portlash yoki yongʻinga olib kelishi mumkin boʻlgan nazorat-oʻlchov asboblari (manometr, termometr va boshqalar)ning chegaraviy qiymatlari;

yongʻin vaqtida ishchi va xizmatchilarning vazifalari va harakati yoritilishi kerak.

72. Binolar, maishiy-xoʻjalik xonalari, yoʻlaklar, omborxonalar, birlamchi oʻt oʻchirish vositalari hamda yongʻindan xabar berish texnik vositalari bilan toʻliq jihozlangan boʻlishi lozim.

73. Arxiv, omborxona, havo almashtirish uskunalari oʻrnatilgan xonalar, xoʻjalik va yongʻin nasoslari xonalari eshiklari yongʻinga chidamli qilib ishlangan boʻlishi kerak.

74. Yongʻin nasoslari dvigatellari hamda yongʻindan xabar berish avtomatika tizimi moslamalariga elektr toki transformator podstansiyalaridan alohida tortilgan sim orqali keltirilishi lozim.

75. Tashkilotlarning yongʻin nasoslari dvigatellari hamda yongʻinni oʻchirish tizimi moslamalarining yoqilishi avtomatlashgan tarzda havo almashtirish va sovutish tizimlarining oʻchirilishi bilan bogʻliq ravishda amalga oshirilishi zarur.

76. Tashkilot binolarining har bir qavatida yongʻin sodir boʻlganida, xodimlarni koʻchirish chizmasi oʻrnatilishi shart. Chizmada xonalar, yoʻlaklar, birlamchi yongʻinni oʻchirish vositalari, telefon joylashuvi, xodimlarni favqulodda holatda zaxira chiqish yoʻllaridan harakat qilish yoʻnalishlari koʻrsatiladi.

77. Zaxira chiqish yoʻllarida, qavatlarda, zinapoya va oʻtish joylarida navbatchi yoritish chiroqlari oʻrnatilishi lozim. Zaxira chiqish eshiklari tashqari tomonga ochilishi kerak.

78. Binoning har bir qavatidan evakuatsiya chiqish joylari soni ikkitadan kam boʻlmasligi shart.

79. Tashkilot hududida payvandlash yoki yongʻin chiqadigan bir martalik boshqa ishlar boʻyicha yongʻin xavfsizligi choralarini taʼminlash, ushbu ishlar olib boriladigan ish joyi rahbarining zimmasiga yuklatilishi lozim.

80. Payvandlash va olov bilan olib boriladigan ishlarni bajarish uchun bir martalik ruxsatnoma joriy ish kuniga beriladi. Ishlar bir necha kun davom ettiriladigan boʻlsa, ish joyi maʼmuriyat tomonidan qayta tekshiruvdan oʻtkazilgandan soʻng, ushbu ruxsatnoma muddati uzaytiriladi.

81. Bino qavatlarida oʻrnatilgan oʻt oʻchirgichlar bir turda boʻlishi, ularda asosiy koʻrsatkichlar hamda foydalanish qoidalari bitilgan yorliq boʻlishi kerak.

Binolardagi oʻt oʻchirgichlar doimo soz holda boʻlishi, koʻrinarli va iloji boricha xonadan chiqish eshigiga yaqin joyga oʻrnatilgan boʻlishi, olishga qulay boʻlishi, ularga borish yoʻllari toʻsilmasligi zarur.

Har 10 kunda binolarda oʻrnatilgan oʻt oʻchirgichlar qoʻyilgan tamgʻalar, manometrlar koʻrsatkichlari ruxsat etilgan chegaraviy qiymatdan tushib ketmaganligi koʻzdan kechirilishi zarur.

82. Oʻt oʻchirgich ballonlarining yuqori bosimga chidamliligi har 5 yilda tekshiruvdan oʻtkazilishi lozim. Agar oʻt oʻchirgichlarni qayta tekshiruvdan oʻtkazish muddati ballon sirtiga oʻyib yozilgan muddatdan oʻtib ketsa yoki unga qoʻyilgan tamgʻa (plomba) buzilgan boʻlsa, oʻt oʻchirgichlar almashtirilishi zarur.

83. Koʻpikli oʻt oʻchirgichlarning kimyoviy tarkibi har yili kamida bir marotaba tekshirilishi lozim.

84. Koʻpikli oʻt oʻchirgichlar qishki mavsumda (havo harorati 10 °C darajadan past boʻlganda) isitilgan xonalarga olib kirilishi zarur. Oʻt oʻchirgich olingan joyga oʻt oʻchirgich qoʻyilgan xonaning tartib raqami osib qoʻyilishi shart.

85. Tashkilotlarni (sexlarni) loyihalashtirishda, qurishda (montaj qilishda) mazkur Qoidalarga amal qilish uchun javobgarlik tegishli ishlarni bajaruvchi tashkilotlar zimmasiga yuklatiladi.

86. Mansabdor shaxslar va xodimlar mazkur Qoidalarga rioya qilmaganliklari uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.

Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, “Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasi va “Oʻzdavenergonazorat” davlat inspeksiyasi bilan kelishilgan.