|
Hujjat kuchini yo‘qotgan 08.09.2012
|
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining
BUYRUGʻI
XODIMLARNI IShGA KIRIShDAN OLDIN DASTLABKI VA DAVRIY TIBBIY KOʻRIKLARDAN OʻTKAZISh TIZIMINI TAKOMILLAShTIRISh TOʻGʻRISIDA
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 23-iyunda 937-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
LexUZ sharhiMazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2012-yil 10-iyuldagi 200-sonli “Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 2387, 29.08.2012-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Sanoatning barcha tarmoqlarida xodimlar salomatligini himoya qilish, mehnat sharoitlarini yaxshilash va texnika xavfsizligini taʼminlashga doir omillarini izlab topish, mehnatni samarali ijodga aylantirish jamiyatimizning asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi.
Xodimlarning salomatligini saqlash kasb kasalliklari va zaharlanishlarning oldini olishda, shuningdek ularni kamaytirishda, ishga qabul qilishdan oldin oʻtkaziladigan tibbiy koʻrik hamda ishlab chiqarishda zararli, noxush mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlarni davriy koʻrikdan oʻtkazib turish chora-tadbirlar ichida muhim oʻrin tutadi.
Soʻnggi vaqtlarda sogʻliqni saqlash tizimini isloh qilish va tibbiy kadrlar tayyorlash boʻyicha katta ishlar amalga oshirilayapti, mehnat va yashash sharoitlarini yaxshilash, atrof muhitni muhofaza qilish borasida majmuaviy dasturlar amalga oshirilmoqda, yuqumli, umumiy xastaliklar hamda kasb kasalliklarni tashxislash, davolash va profilaktika qilishning eng yangi usullari ishlab chiqilmoqda va hayotga tatbiq etilmoqda.
Biroq, qoʻlga kiritilgan katta yutuqlarga qaramay, bozor munosabatlariga oʻtish sharoitlarida, kichik korxonalar koʻpayayotgan bir paytda (bu erda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga amal qilmaslik hollari roʻy bermoqda) qishloq xoʻjaligi va sanoatda mashgʻul boʻlgan xodimlarga koʻrsatayotgan sogʻliqni saqlash xodimlariga qoʻyilayotgan talablar pasaygani yoʻq. Bu ayniqsa, xodimlarni ishga kirishdan oldin dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish tizimini takomillashtirish muammosiga taalluqlidir, ularning nechogʻlik sifatli oʻtkazilishi, umumiy va kasb kasalliklarida profilaktika chora-tadbirlarini maqsadga muvofiq yoʻnaltirilgan darajasiga bogʻliq boʻladi.
Umumiy va kasb kasalliklarini, baxtsiz hodisalarning oldini olish, xodimlar mehnatini muhofaza qilishni taʼminlash maqsadida bu koʻriklarning past saviyada oʻtkazilishi kelgusida surunkali kasalliklarning tez-tez uchrab turishining koʻpayib ketishiga olib kelishi mumkin, bu esa oʻz navbatida ishlash unumdorligining pasayishiga, iqtisodiy kuch-quvvatlarning susayishiga olib boradi, yaʼni salbiy ijtimoiy oqibatlarga sabab boʻladi.
Hozirgi vaqtda Oʻzbekiston sanoatida, qurilishda va qishloq xoʻjaligida 3 mln. dan ortiq odam ishlaydi, ulardan 1 mln. noxush va zararli mehnat sharoitlarida, shu jumladan 200 ming ayol ishlamoqda. Koʻp korxonalarda asosiy kasb guruhlarida zararli va xavfli ishlab chiqarish omillari (shovqin, tebranish, kimyoviy birikmalar va hokazolar)ga qoʻyiladigan ruxsat etuvchi gigiyenik qoidalarning buzilishiga yoʻl qoʻyilmoqda. Bu esa kasbdan kasallanishning asosiy negizini koʻp jihatdan ishga vaqtincha qobiliyatsizlikka aloqador kasalliklarni keltirib chiqaradi.
Shuni ham taʼkidlab oʻtish kerakki, baʼzi bir sanoat korxonalarida mehnat sharoitlari va kasbdan kasallanishning haqiqiy ahvoli sanitariya-epidemiologiya xizmati tomonidan koʻriladigan choralarning yetarlicha samarali boʻlmasligidan va xodimlarning kasbdan kasallanishini muhofaza qilish borasida oʻz kasb burchini prinsipial va puxta bajarmasligidan dalolat beradi.
Kasbdan kasallanish dinamikasi koʻrsatishicha, kasb kasalligiga chalingan bemorlarning har yili aniqlanishi oʻz yoʻnalishini oʻzgartirdi. Chunonchi, 1993-yilda birinchi marta 411 nafar 1994-yilda 380, 1995-yilda 325, 1996-yilda 326, 1997-yilda 414, 1998-yilda esa 484 nafar bemor aniqlanib, bularning 95% dan ortigʻi surunkali kasb kasalliklari shakllaridir. 1997-98 yillarda qayd qilingan, kasbdan kasallanish strukturasida fizik omillar taʼsiridan paydo boʻladigan kasalliklar yetakchi oʻrinda turadi (50,7%), shu jumladan 31% shovqindan, 18,9% tebranishdan, 0,4% ionlashtiruvchi nurdan, 0,4% ionlashmagan nurlardan, 9% jismoniy zoʻriqishdan, 16,3% chang sababli, 22,5% zaharlanish va kimyoviy omillar taʼsiridan, 1,5% biologik omillardan yuzaga keladigan xastaliklarni tashkil etadi.
Kasb patologiyasi ilk bosqichlarda yetarlicha aniqlanmasligi, kasb kasalligining ilk alomatlari bor bemorlar oʻz vaqtida ishga oqilona joylashtirilmasligi, umumiy hamda kasb kasalliklarining oldini olish maqsadida xodimlarni ishga kirishdan oldin dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish saviyasining pastligi tibbiy koʻriklarni oʻtkazuvchi mehnat gigiyenasi va kasb patologiyasi boʻyicha vrach-terapevtlar va boshqa ixtisosdagi shifokorlarning shu sohani yetarlicha bilmasliklari, davolash-profilaktika muassasalarining, ayniqsa qishloq joylarida, laboratoriya va funksional-diagnostika uskunalari va jihozlari bilan yetarlicha taʼminlanmasligi natijasidir.
1992-yilda ixtisosliklar nomenklaturasi roʻyxatiga vrach-profpatolog mutaxassisligi kiritilgan, biroq ularning soni Respublika viloyat tashkilotlarida zaruriy tashkiliy ishlarni ishlab chiqish va amalga oshirish uchun juda kam hisoblanadi.
2005-yilga qadar aholi salomatligini muhofaza etishning asosiy yoʻnalishlari va Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlashni isloh qilish, sogʻliqni saqlashning asosiy yoʻnalishi hisoblangan profilaktika samaradorligini oshirishdir, u aholi salomatligini muhofaza etishning asosiy negizi boʻlib qoladi.
Umumiy va kasbdan kasallanishni muhofaza qilish va uni kamaytirishga qaratilgan sogʻlomlashtiruvchi tadbirlarni ishlab chiqish va xastaliklarning ilk shakllarini aniqlash, ishlab chiqarishda baxtsiz hodisalarning oldini olish, yoʻl-transport hodisalari sonini kamaytirish, yuqumli va parazitar kasalliklarga yoʻl qoʻymaslik maqsadida, xavfli zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillarga aloqador ishga kirishdan oldin xodimlarni zaruriy dastlabki, shuningdek davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish ishlarini olib borish maqsadida,
BUYuRAMAN:
1. Quyidagilar tasdiqlansin:
1.1. Ishga kirishdan oldin dastlabki va kasb kasalliklarining oldini olish maqsadida davriy koʻriklar oʻtkazilishi zarur boʻlgan ishlarda zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari, ana shu koʻriklarni va zarur laboratorik hamda funksional tadqiqotlar oʻtkazishda qatnashadiganlar, ish jarayonida muayyan etiologik omillar boʻyicha (vrach-mutaxassislar, eslatmalar) boʻlgan xavfli, zararli va noxush ishlab chiqarish omillariga aloqador mehnat sharoitlarida ishlashga ruxsat etishga tibbiy moneliklar roʻyxati (1-son ilova eslatmasi bilan);
1.2. Kasalliklar, baxtsiz hodisalarning oldini olish, mehnat xavfsizligini, aholi salomatligini muhofaza qilish, yuqumli va parazitar kasalliklarning tarqalishiga yoʻl qoʻymaslikni taʼminlash, ana shu tibbiy koʻriklarni ish turlari boʻyicha zaruriy laboratorik va funksional tekshiruvlar oʻtkazishda ishtirok etuvchi vrach-mutaxassislar, kasalliklar, baxtsiz xodisalarga yoʻl quymaslik va eslatmalari bor mehnat xavfsizligini taʼminlash maqsadida mazkur ishlarni bajarish uchun xodimlarni zaruriy dastlabki va davriy koʻriklardan oʻtkaziladigan ishlar roʻyxati (2-son ilova eslatmasi bilan);
1.3. Xavfli, zararli moddalar, noxush omillarga aloqador umumiy tibbiy moneliklar roʻyxati (3-son ilova);
1.4. Ishga kirishdan oldin dastlabki va xodimlarni davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish boʻyicha yoʻriqnoma (4-son ilova);
1.5. Kasb kasalligiga gumon qilingan xodimning ish sharoitlari sanitariya-gigiyena tavsifnomasini tuzish uchun yoʻriqnoma (5-son ilova);
1.6. Korxonada ishlovchilarni davriy koʻrikdan oʻtkazish natijalari boʻyicha yakunlovchi dalolatnomaning namunasi (6-son ilova);
1.7. Oʻzgartirilmagan matnidan keyinchalik foydalanish zarur deb topilgan birlamchi tibbiy hujjatlar shakllari (7-son ilova);
1.8. Kasb kasalliklari roʻyxati (8-son ilova);
1.9. Kasb kasalliklariga chalingan bemorlar dispanserizatsiyasini oʻtkazish tartibi haqidagi nizom (9-son ilova);
1.10. Kasb kasalliklarini xabar qilish, tekshirish, qayd qilish va hisobga olish tartibi haqidagi yoʻriqnoma (10-son ilova);
2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, viloyat va shahar sogʻliqni saqlash boʻlimlari mudirlari quyidagilarni tashkil etish va sifatli oʻtkazishni taʼminlasinlar:
2.1. Kasb kasalliklarini erta aniqlash va infeksion hamda parazitar xastaliklarning oldini olish maqsadida xodimlar dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan bepul oʻtkazilsin (asos: Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 214-moddasi);
2.2. Reys oldi koʻriklari oʻtkazilsin;
2.3. Vaxta oldi koʻriklari oʻtkazilsin;
2.4. Kasb kasalligi bor deb shubha qilingan bemorlar aniqlanganda kelgusi tekshiruv, davolash va ekspert xulosasi uchun sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish instituti va II-Toshkent Davlat tibbiyot instituti klinikalariga yuborilsin.
3. Kasb kasalliklariga tashxis qoʻyish va ekspert xulosasini berish huquqi faqat sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish instituti va II-Toshkent Davlat tibbiyot instituti klinikalariga yuklatilsin.
4. Sogʻliqni saqlash vazirligining davolash-profilaktika Bosh boshqarmasi boshligʻiga (F. Ilhomov):
4.1. Zararli mehnat sharoitlarida ishlovchi xodimlarni dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish ustidan nazorat kuchaytirilsin;
4.2. Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot va II-ToshDavTI klinikasida davolanayotgan bemorlarni sifatli tekshiruvdan oʻtkazish va kasb kasalligi tashxisini aniqlash ishlari ustidan nazorat kuchaytirilsin;
4.3. Kasb kasalliklariga doir masalalar boʻyicha dastlabki va davriy koʻriklarni amalga oshirayotgan barcha ixtisoslikdagi vrachlarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazish choralarining bajarilishi taʼminlansin.
4.4. Shifokorlar, sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot institutiga, shifokorlar malaka oshirish institutiga va II-Toshkent Davlat tibbiyot instituti kasb kasalliklari kafedrasiga malaka oshirish kurslariga yuborish yoʻli bilan qayta tayyorlansin;
4.5. Shahar va viloyatlardagi tibbiy muassasalar uchun kasb patologiyasi masalalari boʻyicha tashkiliy va uslubiy yordam koʻrsatish taʼminlansin.
5. Davlat sanitariya epidemiologiya nazorati departamenti boshligʻiga (N. Atabekov): mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, barcha ishlab chiqarish obyektlarida, korxona va muassasalarda, jamoa xoʻjaliklarida va tashkilotlarda mehnat sanitariya-gigiyena sharoitlariga amal qilish va nazorat oʻrnatish masalalarida sanitariya-epidemiologiya xizmatining masʼuliyati va faoliyati kuchaytirilsin, viloyat, shaharlar va tumanlar SES bosh vrachlarning kasb kasalliklari klinikasiga yuboriladigan zararli mehnat sharoitlarida ishlovchi shaxslarning mehnat sharoitlari, sanitariya-gigiyenik tavsifnomalarini tuzish sifatiga va ishonchliligiga shaxsiy masʼuliyati oshirilsin va nazorat qilish kuchaytirilsin.
6. Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot institutining direktoriga (T. Iskandarov), II-Toshkent Davlat tibbiyot instituti rektoriga (X. Karimov):
institutning klinikasida davolanayotgan bemorlarni sifatli tekshirish, tashxis qoʻyish va davolashni tashkil etish taʼminlansin; kasb kasali boʻlgan bemorlarni barvaqt aniqlash; kasb kasalliklariga oid ilmiy-tadqiqot ishlari davom ettirilsin; Respublikada qishloq xoʻjalik sohalaridagi kasb kasalliklari holati tahlil qilinib tegishli tavsiyalar ishlab chiqilsin; vrach-profpatologlarning malaka va kasb mahoratini oshirish kurslari tashkil etilsin.
7. Sogʻliqni saqlash vazirligining 1999-yil 15-noyabrdagi 660-sonli buyrugʻi bekor qilinsin.
8. Mazkur buyruqning bajarilishini nazorat qilish vazirning birinchi oʻrinbosari D. Asadov va vazir muovini, Respublika bosh Davlat sanitariya vrachi B. Niyozmatov zimmasiga yuklatilsin.
Ushbu buyruq kerakli nusxada koʻpaytirilsin.
Sogʻliqni saqlash vaziri F. NAZIROV
2000-yil 6-iyun,
300-son
“KELIShILGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi
Ijtimoiy taʼminot
vazirligi
O.Obidov
2000-yil 13-iyun
1128/03-son
“KELIShILGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi
Mehnat vazirligi
I. Ibragimov
2000-yil 9-iyun
“KELIShILGAN”
Oʻzbekiston kasaba
uyushmalari Federatsiyasi Kengashi
D. Jahongirova
2000-yil 12-iyun
DJ-63/267-son
Oʻz R Sogʻliqni saqlash vazirligi
06.06.2000-y. 300-son buyrugʻining
1, 2 va 3-ilovalariga
06.06.2000-y. 300-son buyrugʻining
1, 2 va 3-ilovalariga
ESLATMALAR
1. 1-ilovaning 3-boʻlimida sanab oʻtilmagan ishlarda mashgʻul boʻlgan, lekin xavfli, zararli moddalar, shuningdek xalq xoʻjaligida birinchi bor qoʻllanilgan moddalar, noxush ishlab chiqarish omillariga duch keladigan xodimlarni koʻriklardan oʻtkazish zarurligi haqidagi masala sanitariya-epidemiologik xizmati (sanitariya-epidemiologiya stansiyalari) tomonidan hal qilinadi.
Ishlab chiqarishda xavfli, zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari taʼsiriga duch kelish ehtimoli boʻlgan shaxslar ishga qabul qilinganida dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtishlari zarur. Laboratoriya ishlarini olib borishda davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish zarurligi haqidagi masalani bevosita mehnat sharoitlarini hisobga olgan holda sanitariya-epidemiologiya stansiyalari hal qiladi.
Tibbiy koʻriklarni xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari majmui mavjud boʻlganda barcha omillar taʼsirini hisobga olgan holda oʻtkazish kerak.
Zaharli moddalarni ishlab chiqarish va ularning qoʻllanishiga aloqador taʼmirlash-sozlash kabi korxona ishlarida doim mashgʻul boʻlgan barcha xodimlar ana shu moddalar uchun koʻzda tutilgan muddatlarda koʻrikdan oʻtishlari lozim.
Berilliy, kvars changi, kanserogen va radioaktiv kabi boshqa moddalar taʼsir oʻtkazishi munosabati bilan kechikkan yoki zoʻrayib boruvchi kasb kasalliklari yuz berishi ehtimoli boʻlgan korxonalarda va kasblarda ishlovchi shaxslar ana shu moddalar bilan ishlashni tugatganlaridan soʻng ham kamida yiliga bir marta ishxonadagi davolash-profilaktika muassasalarida yoki yashaydigan joylarida davriy tibbiy koʻriklardan oʻtib turishlari kerak.
Sanitariya-epidemiologiya xizmati idoralari va muassasalari tibbiy koʻriklar 2-3 yilda oʻtkaziladigan ishlab chiqarish turlari bilan mashgʻul boʻlgan shaxslarni qoʻshimcha tibbiy koʻriklardan oʻtkazish masalasini hal qiladi. Bunda taʼkidlab oʻtilgan korxonalarning mavjud sanitariya-gigiyenik va epidemiologik vaziyatlari hisobga olinadi. Maʼmuriyat, Davlat sanitariya nazorati idoralari va davolash-muhofaza muassasalarining qaroriga binoan ogʻir kasalliklarni boshdan kechirganlar (shaxslar) vaqtdan ilgari ham tibbiy koʻriklardan oʻtishlari mumkin.
2. Vrach-terapevt davriy koʻrik oʻtkazuvchi asosiy shaxs hisoblanadi; 1, 2-ilovalardagi 5-6-boʻlimida koʻzda tutilgan vrach-mutaxassislar (nevropatolog, oftalmolog, dermatovenerolog, otolaringolog, jarrohlar) koʻrikda qatnashish-qatnashmasligi vrach-terapevt tomonidan belgilanadi; tibbiy koʻrsatmalarga koʻra boshqa vrach-mutaxassislarni jalb etishni ham vrach-terapevt hal etadi. Dastlabki tibbiy koʻriklarda 1, 2-chi ilovalardagi 5-6-boʻlimida koʻzda tutilgan vrach-mutaxassislar qatnashishi shart. Bunday koʻriklarni oʻtkazishda barcha ayollar akusher-ginekolog (akusherka) tomonidan albatta koʻzdan kechiriladi, shunda tsitologik va bakterioskopik tekshiruvlar ham oʻtkaziladi. Ayollarni ginekologik koʻzdan kechirish muddatlari oʻtkaziladigan davriy tibbiy koʻriklar muddatlariga toʻgʻri kelishi va yiliga kamida 1-martadan kam boʻlmasligi kerak.
Allergenlar hisoblangan moddalar taʼsiriga duch keluvchi shaxslar albatta terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog (koʻrsatmalar va shikoyatlar boʻlganda) tomonidan koʻzdan kechiriladi, bunda qonning klinik tahlili ham oʻtkaziladi.
A-allergen (ilovalarda berilgan eslatmalarga karang).
3. Dastlabki tibbiy koʻriklar oʻtkazilganda (birinchi bor mazkur kasb-korda ishlash — kasb tanlash) mehnatining ish boshlashiga moneliklar masalasi 1-ilovaning 7-boʻlimida koʻrsatilgan moneliklarga qatʼiy mos kelishiga muvofiq hal etiladi. Kasb-hunar kollejlariga va mutaxassislar tayyorlovchi kurslarga kirish uchun xohish bildirgan shaxslar oʻqiy boshlashdan avval tibbiy koʻriklardan oʻtadilar;
davriy tibbiy koʻriklarda xodimlarning ishlashiga moneliklar organizmning funksional xususiyatlarini va patologik jarayonning kechishini, kasbiy tayyorlanganligini, ish stajini va mehnat sharoitlarini hisobga olgan holda hal etiladi;
qulogʻi nihoyatda ogʻir va kar boʻlgan shaxslar uchun roʻyxatda moneliklar boʻlgan ishlar va kasblar OʻzR SSV va Ijtimoiy taʼminot vazirligi tomonidan belgilangan tartibda oʻtkaziladi.
4. Qoʻllash deganda sanoatda moddalarni ishlatish va ortish-tushirish ishlari tushuniladi.
5. Dastlabki koʻriklarda dermatovenerolog tomonidan koʻzdan kechirish majburiy boʻlsa, davriy koʻriklarda esa—koʻrsatmalarga qarab amalga oshiriladi.
6. Dastlabki koʻriklarda qonda bilirubin va ALT (alanin transaminaza) miqdori albatta tekshirilsa, davriy koʻriklarda unga koʻrsatma boʻlgandagina aniqlanadi.
7. Tashqi nafas funksiyasini tekshirish va baholashga quyidagilar kiradi: oʻpkaning tiriklik sigʻimi (OʻTS) albatta aniqlanadi, pnevmotaxometr yordamida aniqlanadigan nafas olishning eng katta tezligi (NOEKT) albatta tekshiriladi; bir sekundda nafas chiqarish hajmi (NChOʻ) spirograf yordamida oʻlchanadi, bu tekshiruv oʻz kasbida 5 yildan ortiq ish stajiga ega boʻlganda kamida 3-4 yilda bir marta, koʻrsatmalar boʻlganda aniqlanadi.
8. Shovqin darajasi 81 dan 85 dBA gacha boʻlganda audiometrik tekshiruv koʻrsatmalar boʻyicha, shovqin darajasi 86 dBA va undan ham ortiq boʻlsa, albatta audiometrik tekshiruv qilinishi kerak.
9. Temir yoʻli transporti harakatiga, shu jumladan yer ostidagi temir yoʻl harakati sostavlariga, aviatsiya transportiga bevosita xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar bilan shugʻullanuvchi xodim va xizmatchilarni dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan, aloqa yoʻllari vazirligi Bosh vrachlik-sanitariya boshqarmasi va Oʻzbekiston havo yoʻllari Milliy aviakompaniya tibbiy sanitariya boshqarmasi tomonidan tasdiqlangan ishlab chiqarish va kasblar roʻyxati boʻyicha OʻzRSSV va OʻzKUFK, tarmoq vazirliklari hamda idoralari bilan kelishilgan holda oʻtkaziladi.
1. Balandlikda bajariladigan ishlar deganda erdan, toʻsiq yoki ishchi qoplamadan 1,5 metr baland joyda qilinadigan barcha ishlar tushuniladi, bunda ishlar sozlash moslamalari yoki bevosita konstruksiya elementlarida, jihoz, mashina va mexanizmlar ustida turib ularni oʻrnatishda, ishlatish, sozlash va taʼminlashda bajariladi.
2. Balandlikka chiqib bajariladigan ishlar deganda ishchining tepadan tushib ketmasligi uchun birdan-bir vosita — ehtiyot qiluvchi kamar taqib bajariladigan hamma ishlar hisoblanadi. Koʻriklar yiliga bir marta oʻtkaziladi.
3. Dastlabki tibbiy koʻriklarda (ishga qabul qilinayotganda) vrach-psixiatr ishtirok etishi shart.
4. Vaxta usulida ishlarni tashkil etishning asosiy nizomlariga binoan (ular tegishli vazirliklar va idoralarning qarori bilan tasdiqlangan boʻlsa) ishga qabul qilinadigan shaxslar turar joylari boʻyicha davolash-muhofaza muassasalarida oʻtadilar, shunda tekshiriluvchiga tibbiy xulosa yozilgan qogʻoz beriladi. Vaxta usulida ishlaydigan yoki obyektga boradigan shaxslarni ular ish boshlanishidan 2-4 kun oldin sex terapevti koʻrishi zarur yoki turar joyidagi poliklinika terapevti tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi. Bu koʻriklardan oʻtishni korxona maʼmuriyati nazorat qiladi. Vaxta usulida ishlovchi xodimlar ular ishlaydigan joylardagi davolash-muhofaza muassasalarida davriy tibbiy koʻriklardan oʻtadilar.
Ishga qabul qilinganda dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar xulosasini, shuningdek bevosita ishga yuborishdan avval oʻtkaziladigan koʻrik xulosalarini, oʻtkazilgan emlashlar haqidagi maʼlumotlar yozish uchun sanitariya daftarchasi tutiladi.
15. Transport vositalarini boshqarishga istisno tariqasida ruxsat berilgan staji bor haydovchilarga, professional nogironlarga ogʻirligi 3500 kg dan oshgan avtobus, avtomobillarni, yongʻinga qarshi mashinalarni, tez tibbiy yordam koʻrsatish mashinalarini, tezkor mashina va avtobuslarni, shuningdek odamlarni tashiydigan avtomobillarni boshqarishga ruxsat berilmaydi.
16. Bitta oyogʻi amputatsiya qilingan haydovchilar (agar boldirning 1/3 qismiga toʻgʻri kelganda va tizza boʻgʻimida harakat qilish saqlangan boʻlsa) kontrol protez koʻrigidan oʻtgani haqidagi ijtimoiy taʼminot boʻlimiga qarashli protez ustaxonasidan olingan maʼlumotnomani topshiradilar.
17. Koʻrish oʻtkirligi 0,1 va undan kam (0,1).
18. Gelmintozlarni yuqtirish xavfi boʻlgan sharoitlarda ishlovchi shaxslar OʻzR SSV ning “Mamlakatda gelmintozlarga qarshi kurashishni kuchaytirish toʻgʻrisida”gi qaroriga binoan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
1-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
1-ilova
Kasb kasalliklarining oldini olish maqsadida ishga kirishdan oldin dastlabki va davriy
tibbiy koʻriklar oʻtkazilishi shart boʻlgan zararli moddalar va ishlab chiqarishning noxush
omillari, shu tibbiy koʻriklarni oʻtkazishda qatnashishi zarur boʻlgan shifokor-mutaxassislar
va mehnat jarayonida etiologik omillarga asoslanib oʻtkazilishi kerak boʻlgan laboratorik va funksional tekshiruvlar; ishlab chiqarishning xavfli, zararli va noxush omillari bilan bogʻliq
ish joylariga ishga qoʻyish uchun qarshilik koʻrsatuvchi moneliklar
ROʻYXATI
tibbiy koʻriklar oʻtkazilishi shart boʻlgan zararli moddalar va ishlab chiqarishning noxush
omillari, shu tibbiy koʻriklarni oʻtkazishda qatnashishi zarur boʻlgan shifokor-mutaxassislar
va mehnat jarayonida etiologik omillarga asoslanib oʻtkazilishi kerak boʻlgan laboratorik va funksional tekshiruvlar; ishlab chiqarishning xavfli, zararli va noxush omillari bilan bogʻliq
ish joylariga ishga qoʻyish uchun qarshilik koʻrsatuvchi moneliklar
ROʻYXATI
| № | Xavfli va zararli moddalar va ishlab chiqarish omillari | Bajariladigan ishlar taʼrifi | Koʻriklarning davriyligi | Qatnashuvchi shifokor-mutaxassislar | Laborator va funksional tekshiruvlar | Umumiy tibbiy moneliklarga qoʻshimcha |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
1-boʻlim. Kimyoviy moddalar. | ||||||
| 1. | Azot kislotasi, ammiak, azot oksidlari | Ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralishi bilan kechuvchi jarayonlar | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog | Tashqi nafas funksiyasi (TNF) | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, bronxoektazlar. |
| 2. | Akril va metaakril kislotasi, ularning murakkab nitrillari | Akrilonitrat, metilmetakrilat, etalakrilat va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermato- venerolog | Eritrotsitlar, leykotsitar formula | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial a�tma, surunkali pnevmoniya. |
| 3. | Aromatik qatorning aminonitroza-, nitroxlorli birikmalari | 1. Trinitrotoluol, dinitrofenolbenzol, anilin, geksogen, dinitroxlorbenzol va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash. 2. Ksilidin, kreozollar, pikrin kislotasi va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, urolog (anilin boʻyoq korxonalarida ishlovchilar uchun) | Eritrotsitlar, retikulotsitlar, biomikroskopiya (toluolning nitrobirik-malari taʼsiri boʻlganda) peshob analizi, qondagi bilirubin, ALT. | 1. Erkaklarda gemoglobinning 130 g/l, ayollarda 120 g/l dan kam boʻlishi. 2. Jigar va oʻt ajratuvchi yoʻllarning surunkali kasalliklari. 3. Katarakta (toluolning nitrobirikmalari taʼsiri boʻlganda). 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktivalar, shox parda, koʻz yoshini ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 6. Siydik yoʻlining surunkali kasalliklari (anilin-buyoq korxonalarida ishlovchilar uchun). |
| 4. | Yogʻli qatorning amino-birikmalari va uning hosilalari. Etilenimin va boshqa amino-birikmalar. | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermato-venerolog | Leykotsitar formula, retikulotsitlar. | 1. Yuqori nafas yoʻllarining xamma kismlarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Terining tez-tez qaytalanvuchi surunkali kasalliklari. |
| 5. | Bariy va uning birikmalari | . Bariyning eruvchan birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash. 2. Bariyning erimaydigan birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta 2 yilda 1 marta |
Terapevt, otolaringolog | Yirik kadrli flyurografiya (chang taʼsirida ishlovchi shaxslarda) | 1. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. |
| 6. | Aromatik qatorning aminlari: benzidin, dianizidin va ularning birikmalari, naftilaminlar | Ishlab chiqarish va qoʻllash, jumladan laboratorik ishlar. Ular asosidagi boʻyoqlarni qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Urolog, terapevt | tsitoskopiya – 1 yilda 1-marta, peshobning umumiy analizi 1 yilda 2-marta |
1. Siydik ajratuvchi yoʻllar va buyraklarning kasalliklari. 2. Rak oldi holati kasalliklari. |
| 7. | Benzol va uning xosilalari (toluol, ksilol, stirol va boshq.). Aromatik qatorning galloid hosilalari. Benzil galoidlari, xlorli benziliden. | 1. Ishlab chiqarish va qoʻllash, jumladan benzol taʼsiridagi laboratorik ishlar. 2. Benzolning gomologlari va hosilalarini ishlab chiqarish va qoʻllash (izopropil-benzol, stirol, toluol va boshqalar. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, akusher ginekolog | Eritrotsitlar, retikulotsitlar, leykotsitar formula, trombotsitlar | 1. Benzol ishlab chiqarish bilan bogʻliq ishlarga ayollar qabul qilinmaydi. 2. Gemoglobinning miqdori erkaklarda 130 g/l, ayollarda 120 g/l. Leykotsitlar 4,5 ChCh 109 /l, trombotsitlar 180000 dan kam boʻlsa. 3. Benzol bilan ishlashda jinsiy aʼzolarning xavfsiz oʻsmalari. 4. Bachadon qon ketishi bilan kechuvchi menstrual funksiyaning buzilishlari. 5. Toksikomaniya, narkomaniya. 6. MNS (markaziy nerv sistemasi) kasalliklari. |
| 8. | Azoboʻyoqlar, antraxinli, ftalotsianilli boʻyoqlar | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, akusher-ginekolog | Eritr�tsitlar, retikulotsitlar qonda bilirubin ALT (koʻrsatmalar boʻlganda) | 1. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 2. Jigarning tez-tez qaytalanuvchi kasalliklari. |
| 9. | Berilliy va uning birikmalari | Metall berilliy va uning birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash; tayyorlash, berilliy oksididan tayyorlangan keramik buyumlarga mexanik ishlov berish, berilliy. Saqlovchi qotishmalarni ishlab chiqarish va ishlov berish. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenero log, oftalmotolog (berilliyning eruvchan birikmalari bilan ishlashda. | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | 1. Allergik kasalliklar. 2. Surunkali bronxit. Surunkali pnevmoniya. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 4. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlar, giperplastik, laringit (berilliyning eruvchan birikmalari bilan ishlashda). 5. Koʻzning oldingi devoridagi aʼzolarning (qovoq, konʼyuktiva, shox parda, koʻz yoshi ajratuvchi yoʻllar) kasalliklari, berilliyning eruvchan birikmalari bilan ishlashda. |
| 10. | Betanaftol | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog | Peshobning umumiy analizi. | 1. Buyraklarning surunkali kasalliklari. 2. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 11. | Brom va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. 2. Surunkali bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi kasalliklari. � |
| 12. | Yogʻli uglevodorodlarning galoid hosilalari | Dixloretan, toʻrt xlorli uglerod, vinilxlorid, xlorli metilen, xlorli metil, xloroform brometil, trixloretilen, xloropren va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash (jumladan laboratorik ishlari ham). | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, oftalmolog, akusher-ginekolog | Qonda bilirubin va ALT miqdorini aniqlash | 1. Polinevropatiyalar. 2. Jigar va oʻt ajratish yoʻlining surunkali kasalliklari. 3. Protivogazda ishlashga qarshilik qiluvchi nafas olish va yurak-qon tomirlar sistemalarining kasalliklari. 4. Koʻzning oldingi qavati aʼzolarining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Yogʻli seborreya, terining follikulyar apparatining surunkali kasalliklari. 6. Toksikomaniya. 7. MNS kasalliklari. |
| 13. | Gidrazin va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog | Qonda bilirubin va ALTning miqdorini aniqlash | 1. Jigar va oʻt ajratish yoʻlining surunkali kasalliklari. 2. Protivogazda ishlashga monelik qiluvchi nafas olish va yurak-qon tomirlar sistemalarining kasalliklari. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 14. | Dimetilfosfamid, atsetamid va yogʻ kislotalarining boshqa amidlari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, dermatovenero- log, akusher-ginekolog | Qonda bilirubin va ALTning miqdorini aniqlash | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Jigar kasalliklari. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 15. | Izotsianatlar | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula, eritrotsitlar | 1. Yuqori nafas yoʻllarining xamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, giperplastik rinit, laringit. 2. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. |
| 16. | Sunʼiy va sintetik tolalar | 1.Ishlab chiqarish. 2. Mexanik ishlov berish, boʻyash: a) volokan, oksadon, arimid va boshqalarni qayta ishlash; b) termik ishlov berish. 3. Moy shimdiruvchilarni ishlab chiqarish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, nevropatolog, dermatovenerolog, | Leykotsitar formula | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, giperplastik rinit, laringit. 2. Allergik kasalliklar. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 17. | Kadmiy va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF (chang taʼsirida ishlovchi shaxslarda) | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari, nafas funksiyasining buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Buyraklarning surunkali kasalliklari. |
| 18. | Koks gazi va kokslash jarayonida hosil boʻladigan boshqa mahsulotlar | 1. Koks gazi va koks gazini ishlab chiqarish, kokslash jarayonida hosil boʻluvchi mahsulotlarni tutish, tutilgan uglevodorodlarni rektifikatsiyalash, kokskimyo zavodlarida toshkoʻmir smolalarini qayta distillash va qayta ishlash. 2. Kokskimyo sanoatining mahsulotlarini (toshkoʻmirli qatronlar, smolalar, qumlar va boshqalar) qoʻllangan holda asfaltbeton qoplanmalarini tayyorlash va qoplash. |
2 yilda 1-marta 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog | TNF, yirik kadrli flyuorografiya, eritrotsitlar, trombotsitlar | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Gemoglobinning miqdori erkaklarda 130 g/l, ayollarda 120 g/l, leykotsitlar 4,5 Ch 109/l, trombotsitlar 180000 dan kam boʻlganda. 4. Koʻzning oldingi qavatidagi aʼzolarning (qovoq, konyuktiva, shox parda, koʻz yoshi ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 19. | Kremniy - organik birikmalar, ular asosidagi moy shimdiruvchilar | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, otolaringolog, oftalmolog | Leykotsitar formula | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlaridan tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Allergik kasalliklar, jumladan terining ham. 4. Koʻzning oldingi qavatidagi aʼzolarning (qovoq, konyuktiva, shox parda, koʻz yoshi ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 20. | Litiy va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog, dermatovenerolog | Eritrotsitlar, leykotsitar formula, peshobning umumiy analizi, EKG | Umumiy tibbiy moneliklar. |
| 21. | Marganets va uning birikmalari | Marganets oksidlari va payvandlash mahsulotlarini (elektrodlar, kukunli oʻtkazgichlar va flyuslar) ishlab chiqarish va qoʻllash. Marganetsli poʻlatlarni va tarkibida marganets 10% dan yuqori boʻlgan boshqa metallarni eritish, marganetsning organik birikmalarini ishlab chiqarish. 2. Foydali qazilmalarni qazib olish, ularni qayta ishlash, marganetsning noorganik birikmalarini kukun holida ishlatish. | 1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Nevropatolog, terapevt, dermatovenerolog, otolaringolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TFN (chang taʼsirida ishlovchi shaxslar), leykotsitar formula | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Allergik kasalliklar. 4. Markaziy nerv sistemasining kasalliklari. |
| 22. | Metanol | Ishlab chiqarish va qoʻllash, uning ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 2 yilda 1-mart |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog | Koʻz tubini tekshirish | 1. Koʻrish nervi va toʻr pardaning kasalliklari. 2. Alkogolizm, narkomaniya. |
| 23. | Mishyak va uning birikmalari | Mishyakning organik va noorganik birikmalarini qazib olish, ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, dermatovenerolog | TNF, yirik kadrli flyuorografiya | 1. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik oʻzgarishlari, nafas olish funksiyasining buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 4. Xavfsiz oʻsmalar (anamnezda boʻlsa ham). |
| 24. | Nikel va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, akusherginekolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF (chang taʼsirida ishlovchi shaxslarda) leykotsitar formula EKG (koʻrsatmalar boʻlganda) | 1. Protivogazda ishlashda qarshilik qiluvchi nafas olish va yurak-qon tomirlar sistemalarining kasalliklari. 2. Surunkali giperplastik rinit, laringit. 3. Allergik kasalliklar. 4. Xavfsiz oʻsmalar (anamnezda boʻlsa ham). 5. Oʻpkaning surunkali kasalliklari (nikel ishlab chiqarishda). |
| 25. | Vulkanlashning organik tezlatgichlari, eskirishga qarshilik koʻrsatuvchilar, vulkanlashning ingibitorlari va boshqalar | Kantaks, altaks neozon D va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula | 1. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 2. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. |
| 26. | Perigidrol | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog. | | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarining tarqalgan subatrofik jarayonlari. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 27. | Pestitsidlar | Ishlab chiqarish va qoʻllash, jumladan omborlarda saqlash va paxtani birlamchi qayta ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, stomatolog (simobning organik birikmalarini saqlovchi pestitsidlar bilan ishlashda). | Qondagi xolinesteraza-ning aktivligi (fosfororganik birikmalar metilkarbon kislotasining hosilalari bilan ishlashda). Olingan natijalar ishga kirishdan oldin aniqlangan xolinesteraza fermentini aktivligi bilan solishtirish zarur. Peshobning umum�y analizi hamma pestitsidlar bilan ishlaganda, konda bilirubin va ALT miqdorini aniqlash (koʻrsatmalar boʻlsa) | 4. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 5. Jigar va oʻt ajratuvchi yoʻllar sistemasining surunkali kasalliklari. 6. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 7. Yuqori nafas organlarining tarqalgan subatrofik jarayonlari. 8. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konʼyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) kasalliklari. 9. Markaziy nerv sistemasining kasalliklari. |
| 28. | Platinali metallar, oltin, kumush va ularning qotishmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmotolog. | Leykotsitar formula, TNF, yirik kadrli flyuorografiya | 1. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 2. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) kasalliklari. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. |
| 29. | Toʻyingan va toʻyinmagan uglevodorodlar | 1. Neft qazib olishda quduqlarni qazish va remont qilish, oltingugurtli va yuqori oltingugurtli neft, tabiiy gaz, pirabenzolni qayta ishlash, moylarni selektiv tozalash, piroliz, neft va gazni oltin gugurtdan tozalash, neft saqlangan tsisterna rezervuarni tozalash, ekstraksion-ozokerit korxonalari, har xil sintetik mahsulotlarni (fenol, atseton, spirtlar va boshqalar) ishlab chiqarish. Xom ashyo parklariga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan yordamchi ishlar, sinamalar olish va xomashyo, oraliq va oxirgi mahsulotlar (yuqori oltingugurtli neft va gaz) ustidan, laboratorik nazorat oʻtkazish. 2. Neft qazib olishda quduqlarni qazish va sozlash, kam oltin gugurtli neft va gazni qayta ishlash, ozokeritni qazib olish va ishlov berish, avto va aviomoylarni regeneratsiyalash, toʻyingan va toʻyinmagan uglevodorodlarni qoʻllash bilan bogʻliq jarayonlar (polietilen, divinil izopren va boshqalarni ishlab chiqarish), benzinni qoʻllash, bitum, moylar, parafin ishlab chiqarish va qoʻllash, Xom ashyo parklariga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan hamma yordamchi jarayonlar, sinamalar olish va xomashyo, oraliq va oxirgi mahsulotlar (kam oltingugurtli neft va gaz) ustidan laboratorik nazorat oʻtkazish. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, oftalmolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | 1. Giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Buyraklarning surunkali kasalliklari. 4. Terining surunkali kasalliklari, jumladan rak oldi kasalliklari (giperkeratoz, diskertoz). 5. Jigar va oʻt ajratuvchi yoʻllarining surunkali kasalliklari. 6. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konʼyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 7. Pereferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 8. Narkomaniya, toksikomaniya. |
| 30. | Nodir elementlar | Nodir elementlar va ularning birikmalarining aerozollari ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog | Eritrotsitlar, trombotsitlar | Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. |
| 31. | Simob va uning birikmalari | 1. Simobni qazib olish va eritish, uni olish va yot moddalardan tozalash bilan bogʻliq jarayonlar, oltin va boshqa metallarni ajratib olish uchun qoʻllash, simobli termometr, lyuminessent chiroqlar va boshqa fizik va svetotexnik jihozlar, boʻyoqlar, simob organik birikmalar ishlab chiqarish, simobli elektroliz yordamida moddalar va birikmalar ishlab chiqarish. Ochiq simobli asboblar bilan ishlash, simobli toʻgʻrilagichlar, nasoslar bilan ishlash, kimyoviy jarayonlarda katalizator sifatida qoʻllash, simobning organik birikmalarini qoʻllash. 2. Simob saqlovchi yopiq asboblarni ishlab chiqarish va yer osti �shlarida portlovchi simobni qoʻllash, stomotologik kabinetlarda simobli algamalar bilan ishlash, simob saqlovchi farmatsevtik va kosmetik moddalarni ishlab chiqarish. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, stomatolog | Peshobda simobni aniqlash | 1. Periferik nerv sistemasining kasalliklari. 2. Vegetativ nerv sistema funksiyasining ifodalangan buzilishi holati. 3. Tish va jagʻlarning kasalliklari (surunkali gingivit, stomatit, peredontit). 4. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 5. MNS ning organik kasalliklari. |
| 32. | Qoʻrgʻoshin va uning noorganik birikmalari | 1. Ruda va konsentratlardan qoʻrgʻoshin saqlovchi qotishmalar tayyorlash, qoʻrgʻoshinli quruq pigmentlarni rafinatsiyalash va olish, belilalar tayyorlash, buyumlarni qoʻrgʻoshinlash, qoʻrgʻoshinga mexanik va qoʻl bilan ishlov berish, podshipniklarni qoʻyish, qoʻrgʻoshinli akkumulyator ishlab chiqarish, qoʻrgʻoshinli boʻyoqlar, sirlar tayyorlash, qoʻrgʻoshinli boʻyoqlardan foydalangan holda boʻyoqchilik ishlari, qoʻrgʻoshindan buyumlar tayyorlash. Bezokeramika va oyna kristalli sement tayyorlash va ishlab chiqarish. 2. Qoʻrgʻoshinli rudalarni boyitish: maydalash, aralashtirish va qoʻrgʻoshinni olish bilan bogʻliq boshqa jarayonlar, qoʻrgʻoshinning kichik miqdorlarini eritish bilan bogʻliq jarayonlar, poligrafiya sanoati (linotip ishlari, qoʻlda harf terish va boshqalar). |
1 yilda 2 yilda 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog | Eritrotsitlar, retikulotsitlar, bazofil donachali eritrotsitlar, KP (koproporfirin)ning peshobdagi miqdori (koʻrsatmalar boʻlganda yaʼni ish staji 5 yildan ortiq boʻlganda va h.q.) | 1. Gemoglobinning miqdori, erkaklarda 130/l, ayollarda 120 g/l dan kam boʻlsa. 2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 3. Jigarning tez-tez qaytalanib turuvchi kasalliklari. 4. Meʼda va ichaklarning tez-tez qaytalanib (zoʻrayib) turuvchi surunkali kasalliklari. |
| 33. | Selen, telur va ularning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF | . Surunkali bronxit, surunkali, pnevmoniya, bronxial astma. 2. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 34. | Oltingugurt va uning birikmalari | Oltingugurtning organik, metil guruhli birikmalari, sulfat, sulfit kilotalarini ishlab chiqarish va qoʻllash, oltingugurtli angidridlar, vodorodsulfid ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF | 1. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik jarayonlari. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya, bronxial astma. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari— oltingugurtning metilli birikmalari bilan ishlashda. |
| 35. | Uglerod sulfid | Ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralib chiqishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 1 yilda 1-marta |
Nevropatolog, terapevt, oftalmolog | EKG | 1. MNS va periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Protivogazda ishlashga qarshilik koʻrsatuvchi nafas olish va yurak-qon tomir kasalliklari. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Ruhiy kasalliklar (remissiya davrida boʻlsa ham). 5. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlariga tarqalgan subatrofik va atrofik jarayonlar (rinit, faringit, laringit). 6. Meʼdaning tez-tez qaytalani� turuvchi surunkali kasalliklari. |
| 36. | Sianvodorod kislotasi, uning birikmalari, tsianamidlar va boshqalar | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog | | 1. Protivogazda ishlashga qarshilik qiluvchi nafas olish va yurak qon tomir sistemasi kasalliklari. 2. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 37. | Sintetik kauchuk | Sintetik kauchukni ishlab chiqarish va qayta ishlash (rezinali aralashmalar tayyorlash, rezinani vulkanlash). | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, (xlorpren bilan ishlashda) dermatovenerolog | Eritrotsitlar, leykotsitar formula, trombotsitlar, qonda bilirubin va ALT miqdori stirol va xlorpren bilan ishlashda. | 1. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 2. Tez-tez qaytalanib turuvchi surunkali gastrit. 3. Vegetativ nerv sistemasi funksiyasining ifodalangan darajada buzilishi. |
| 38. | Sintetik yuvuvchi vositalar | Sulfanol, alkilamidlar, sulfat natriy ishlab chiqarish, parafinli uglevodorodlar fraksiyasini xlorlash va boshqalar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 2. Yuqori nafas yoʻllarining hamma qismlarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. |
| 39. | Sintetik smolalar, plastik massalar. | | | | | |
| 39.1. | Stirol asosida | Stirolning polimerlari va sopolimerlari, poliefir smolalar, ular asosidagi laklar, yelimlar oynali plastiklar va boshqalarni ishlab chiqarish. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog | Eritrotsitlar, trombotsitlar, leykotsitar formula | 1. Gemoglobinning miqdori erkaklarda 130 g/l ayollarda 120 g/l, leykotsitlar 4,5 ChCh 109 /l, trom- botsitlar 180000 dan kam boʻlsa. 2. Allergik kasalliklar, poliefir smolalar va laklar bilan ishlashda plastmassani issiq presslashda. |
| 39.2. | Fenol va formaldegid asosida | Smola, lak, yelimlar ishlab chiqarish, press kukunlarni qayta ishlash. Elimlar, laklar, singdiruvchi tarkiblar va boshqalarni qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | 1. Burundan nafas olishning buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik jarayonlari. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Allergik kasalliklar. 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Vegetativ nerv sistemasi funksiyasi keng ifodalangan darajada buzilishi. |
| 39.3. | Kremniy organik birikmalar asosida | Smolalar, laklar, suyuq silikatlar ishlab chiqarish, polimerlar, pressmateriallarni qayta ishlash, laklar, smolalar va boshqalarni qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya. TNF. | 1. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik jarayonlari, giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Allergik kasalliklar. |
| 39.4. | Izotsianitlar asosida | Poliuretanlar, penopoliuretanlar, polimochevina va boshqalarni ishlab chiqarish, qayta ishlash va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TFN | 1. Allergik kasalliklar. |
| 39.5. | Ftororganik birikmalar asosida | Poliuretanlar (ftoroplastlar) va sopolimerlar ishlab chiqarish, ftoroplastlarni termik va mexanik qayta ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, otolaringolog, oftalmolog. | Yirik kadrli flyuorografiya | 1. Yuqori nafas yoʻllarning subatrofik oʻzgarishlari, burundan nafas olishning buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. Giperplastik laringit. 2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 3. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 4. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 5. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 39.6. | Vinil xlorid va vinilidenxlorid asosida | Polimerlar, sopolimerlar, perxlorvinil, yelimlar, laklar va boshqalarni ishlab chiqarish, smola va plastmassalarni qayta ishlash, yelimlar, laklar va boshqalarni qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, jarroh | Eritrotsitlar, leykotsitar formula, qonda bilirubin va ALT miqdori, qoʻl panjalarining rentgenografiyasi — 10 yildan ortiq ish stajida 3 yilda 1-marta | 1. Obliteratsiyalovchi endearterit, Reyno kasalligi, periferik angiospazm. 2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 3. Allergik kasalliklar. 4. Rak — oldi kasalliklari. 5. Vegetativ nerv sistemasi funksiyasining ifodalangan darajada buzilishi. |
| 39.7. | Akril va metaakril kislotalari asosida | Polimerlar, sopolimerlarni ishlab chiqarish va qayta ishlash, emulsiyalar, laklar, boʻyoqlar va boshqalarni qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, dermatolog | Eritrotsitlar, leykotsitar formula | 1. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 2. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 3. Allergik kasalliklar. 4. MNS kasalliklari. |
| 39.8. | Aminokislotalar, ikki asosli kislotalar, diaminlar asosida | Poliamidlarni ishlab chiqarish va qayta ishlash, yelim va boshqalarni qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog (geksametilen diamin bilan ishlashda) | Eritrotsitlar, leykotsitar formula (geksametilen diamin bilan ishlashda) | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Surunkali obstruktiv bronxit, surunkali pnevmoniya, bronxial astma. 3. Allergik kasalliklar geksametilen diamin bilan ishlashda. |
| 39.9. | Epixlorgidrin asosida | Epiksid smolalar, ular asosidagi plastmassalar, kompaundlar ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar. 2. MNS kasalliklari. |
| 39.10. | Elifatik va toʻyinmagan uglevodorodlar (polietilen, polipropilen) asosida | Epoksid smolalar va ular asosidagi plastmassalar, kompaundlar ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, otolaringolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar. 2. MNS kasalliklari. |
| 40. | Slanetsli smolalar | Ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TFN | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Allergik kasalliklar. 3. Quyosh nuriga oʻta sezgirlik bilan bogʻliq teri kasalliklari. 4. Periferik rak oldi kasalliklari (giperkeratoz, diskerioz). 5. Yogʻli seboreya, teri follikulyar apparatining kasalliklari. 6. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) kasalliklari. |
| 41. | Surma va uning birikmalari | Olish, qayta ishlash va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Bronx-oʻpka apparatining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 3. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. |
| 42. | Talliy va uning birikmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash, monokristallarni olish. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, stomatolog, oftalmolog, nevropatolog | | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Surunkali (gingivit, stomatit, paradontoz). 3. Koʻzning oldingi qavati va qovoqlarning surunkali kasalliklari. 4. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik jarayonlari. 5. Vegetativ nerv sistema funksiyasining ifodalangan darajada buzilishi. |
| 43. | Tetraetil qoʻrgʻoshin | Tetraetil qoʻrgʻoshin va etil suyuqligini yonilgʻi bilan aralashtirish. Etillangan benzinni qoʻllash: sinov, sozlash, avia- va avtomotorlarni ajratish va yuvish, samolyot va boshqa mashinalarni toʻldirish, mexanizatsiyalashmagan stansiyalarda etillangan benzinni qoʻyish, neftebazalarda, omborxonalarda va kolonkalarda qurilma va idishlarni tozalash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog | | 1. Nerv sistemasining surunkali kasalliklari. |
| 44. | Metallar: kobalt, vanadiy, molibden, titan, sirkoniy, volfram va ularning birikmalari | 1. Kobalt va uning birikmalarini olish va qoʻllash. 2. Vanadiy besh oksidini olish, ferravanadiy ishlab chiqarish, vanadiy saqlovchi shlaklarni qayta ishlash; molibden, volfram va ularning birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash, titanga ishlov berish, metall titanni va uning birikmalarini qayta ishlash, volframkobalt qotishmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash, titan-kobalt qotishmalari, sirkoniyning metall kukunlari va ularning birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula, yirik kadrli flyuorografiya, TFN (changli kasblarda) EKG (kobalt bilan ishlashda) | 1. Yuqori nafas yoʻllarida tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Allergik kasalliklar. 4. Har qanday etiologiyali miokard distrofiyasi. |
| 45. | Ursol va uning birikmalari | Ursol va ursolli boʻyoqlarni ishlab chiqarish, moʻynalarni boʻyash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Leykotsitar formula. Yirik kardli flyuorografiya | 1. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 2. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan s�batrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya, bronxial astma. 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 46. | Farmakologik vositalar | Morfin va uni saqlovchi dorilar, vitaminlar, sulfanilamidlar, pirazolonlar, oʻsmaga qarshi va gormonal preparatlar, antikoagulyantlar, anesteziologiya dorilari (ftoratan) va boshqalarni ishlab chiqarish va tayyorlash, anesteziologik amaliyotida qoʻllash, dorixonalarda dorilar tayyorlash, psixiatrik praktikada neyroleptiklarni qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, akusher-ginekolog, nevropatolog | Leykotsitar formula, eritrotsitlar ftoratan bilan ishlashda vestibulyar apparatni tekshirish | 1. Hid sezish analizatori funksiyasining buzilishi. 2. Vestibulyar apparati funksiyasining buzilishi, jumladan Menyer kasalligi. 3. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Disgormonal oʻzgarishlar. 6. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. |
| 47. | Fenollar va ularning hosilalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog, nevropatolog | TNF | 1. Yuqori nafas yoʻllarining, bronx-oʻpka apparatining surunkali kasalliklari. 2. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasallliklari. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Vegetativ nerv sistema funksiyasining ifodalangan darajada buzilishi. |
| 48. | Formaldegid A va yogʻli qatorning boshqa aldegidlari | Ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralishi bilan bogʻl�q jarayonlar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatolog, oftalmolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula | 1. Yuqori nafas yoʻllari va bronx-oʻpka apparatining surunkali kasalliklari. 2. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Vegetativ nerv sistema funksiyasining ifodalangan darajada buzilishi. |
| 49. | Fosfor va uning birikmalari | Sariq fosfor, uning birikmalari, fosfororganik birikmalar, jumladan plastifikatorlar ishlab chiqarish va qoʻllash. 2. Qizil fosforni ishlab chiqarish va qoʻllash, fosfonatlarni qazib olish, ishlab chiqarish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, stomatolog, nevropatolog, otolaringolog, oftalmolog | Jagʻlarning rentgenogrammasi (sariq fosfor bilan ishlashda 3 yilda 1-marta 5 yillik stajidan keyin), xolinesterazaning aktivligi (fosfororganik pestitsidlar bilan ishlashda) |
1. Ogʻiz boʻshligʻining kasalliklari (tishlarning kariyesi, surunkali gingivit, stomatit, paradontit). 2. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik jarayonlari, Giperplastik laringit. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya, bronxial astma. 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 6. Tayanch-harakat apparatining suyak toʻqimasining zararlanishi bilan kechuvchi surunkali kasalliklari. 7. Jigar va oʻt ajratuvchi yoʻllarning surunkali kasalliklari. |
| 50. | Ftal kislotasi, ftal angidridi va ularning hosilalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, oftalmolog | | 1. Periferik n�rv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 3. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 4. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari ftal angidridi bilan ishlashda. 5. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. |
| 51. | Ftor va uning birikmalari | Ftor va uning birikmalarini ishlab chiqarish va qoʻllash. Alyuminiyni elektroliz yoʻli bilan olish, plavikli shpatni qazib olish va qoʻllash, ftor va uning birikmalari ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, nevropatolog, stomatolog, dermatovenerolog, oftalmolog, xirurg | TFN, uzun suyaklarning rentgenografiyasi, 7 yillik ish stajidan keyin 3 yilda 1-marta | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. Burundan nafas olishning buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. 2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya, bronxial astma. 4. Ogʻiz boʻshligʻining kasalliklari, tishlarning qattiq toʻqimalarining patologiyasi (paradontit). 5. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 6. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 7. Tayanch-harakat apparatining suyak toʻqimasining zararlanishi bilan kechuvchi surunkali kasalliklari. |
| 52. | Furanlar va ularning hosilalari. Furfurol, tetragidrofuran va boshqalar | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog | | 1. Giperplastik laringit. 2. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 3. Terining tez-tez qaytalanib turuvchi s�runkali kasalliklari. |
| 53. | Xlor va uning birikmalari, xlor saqlovchi aralashmalar. | Ishlab chiqarish va qoʻllash, ularning ajralishi bilan bogʻliq jarayonlar. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TFN | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Giperplastik laringit. 2. Surunkali bronxit, bronxial astma, surunkali pnevmoniya. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Terining tez-tez qaytalanib turuvchi surunkali kasalliklari. |
| 54. | Xlornaftalin va uning birikmalari (galovaks) (naftalinlar: naftalin, xlornaftalin A va uning birikmalari, naftalin gidrookisi va naftol) | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula, qonda bilirubin va ALT miqdori. | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Jigar, oʻt ajratuvchi yoʻllarning surunkali kasalliklari. 3. Yogʻli seboreya teri folikulyar apparatining kasalliklari. 4. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. |
| 55. | Xrom A, xrom kislotasi A, uning birikmalari va qotishmalari | Ishlab chiqarish va qoʻllash (xromning birikmalarini qoʻshimcha komponentlar koʻrinishida saqlovchi moddalar ham kiradi). | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmolog, akusher-ginekolog | Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog, oftalmolog, akusher-ginekolog | 1. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik kasalliklari. Burundan nafas olishning buzilishi bilan kechuvchi burun toʻsiqlarining qiyshayishi. 2. Allergik kasalliklar, jumladan teri kasalliklari. 3. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 4. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 5. Joylashishdan qatʼi nazar, oʻsmalar mavjudligi, hatto anamnezda boʻlsa ham. 6. Vegetativ nerv sistemasini funksiyaning ifodalangan darajada buzilishi. |
|
2-boʻlim. Biologik omillar. | ||||||
| 1. | Antibiotiklar. | Ishlab chiqarish va qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, otolaringolog, akusher-ginekolog. | Leykotsitar formula, peshobning analizi | 1. Allergik kasalliklar. 2. Tez-tez qaytalanuvchi surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Kandidoz, mikoz, disbakterioz. 4. Siydik ajratuvchi yoʻllarining surunkali kasalliklari. 5. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik oʻzgarishlari. |
| 2. | Zamburugʻ – produtsentlar, oqsilli-vitaminli konsentrantlar, oziqlantiruvchi achitqilar, kombikorm A. | Mikrobiologik sintez mahsulotlarini ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar. 2. Surunkali bronxit, surunkali pnevmoniya. 3. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik oʻzgarishlari. 4. Kandidoz va boshqa mikozlar. |
| 3. | Ferment preparatlari, biostimulyatorlar A. | Ishlab chiqarish va tibbiyotda, dorixonalarda, qishloq xoʻjaligida va boshqa sohalarda qoʻllash | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, otolaringolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar. 2. Yuqori nafas yoʻllarining subatrofik oʻzgarishlari. |
| 4. | Diagnostika va davolash uchun allergenlar, qon preparatlari A, immunobiologik preparatlar. | Ishlab chiqarish. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, dermatovenerolog, otolaringolog, akusher-ginekolog | Leykotsitar formula | 1. Allergik kasalliklar. |
| 5. | Yuqumli kasallik koʻzgʻatuvchisi bilan zararlangan va gelmentlar bilan zararlangan materiallar. | Yuqumli kasallik koʻzgʻatuvchisi va gelmentlar bilan zararlangan materiallar bilan ishlash, yuqumli kasalliklar bilan kasallangan bemorlar bilan ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt | Leykotsitar formula | 1. Umumiy tibbiy moneliklar. |
| 6. | Brutsellyoz qoʻzgʻatuvchilari. | Chorvachilik xoʻjaliklari, chorvachilik mahsulotlari va xomashyosini qayta ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, zarur boʻlganda klinik belgilariga koʻra kerakli mutaxassislar (nevropolog, jarroh, ginekolog, urolog va boshqalar) | Xeddelson reaksiyasiga qonni tekshirish. Musbat natija olinganida yoki brutsellezga shubha tugʻilganida tashxisni tasdiqlash uchun toʻliq klinik va laboratorik tekshirishlar oʻtkazish zarur. | Brutsellyozning yuqish xavfi yuqori boʻlgan ishlarga 18 yoshga toʻlmagan shaxslar, homilador ayollar va emizuvchi onalar qoʻyilmaydi. |
| 7. | Ku-isitmasi qoʻzgʻatuvchilari | Ku-isitmasi boʻyicha noxush territoriyalarda joylashgan chorvachilik xoʻjaliklari, Ku- isitmasi bilan kasallangan hayvonlar mahsulotlari va xomashyosini qayta ishlovchi korxonalar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt | Komplementni bogʻlash reaksiyasini qonda Berner koksiyeli antigeni bilan tekshirish. | |
|
3-boʻlim. Ishlab chaqarish aerozollari. | ||||||
| 1. | Abraziv va abraziv saqlovchi. | Abrazivlar (elektroorundlar, normal, oq, xromli inokorund), karbid, boraelborlarni ishlab chiqarish va qoʻllash, ishlov berish. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF | “Ishlab chiqarish aerozollari” boʻlimi boʻyicha moneliklar roʻyxati, bandlar: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8. |
| 2. | Kremniy saqlovchi (ozodamorf, kremniy qoʻsh oksidi). | Izlab topish, togʻ-kon ishlari, ochiq va yer osti usulida foydali qazilmalarni qazib olish, ularni boyitish va qayta ishlash, kremniy, oyna, dinas, aerosil, kremniy karbidi, kremniy misli qotishma, sulumin va boshqalarni ishlab chiqarish, quyish korxonalari, formalash, tozalash, quyish va boshqalar. Binolarni tozalashda qum purkagich ishlari. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | 1. Yuqori nafas yoʻllarining tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. Burun orqali nafas olishga toʻsqinlik qiluvchi burun toʻsigʻining qiyshayishi. 2. Bronx-oʻpka sistemasining surunkali kasalliklari, oʻpka sili. 3. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, yosh ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 4. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 5. Allergik kasalliklar - hayvonot va oʻsimlik changlari, poli- mer materiallar, metall-allergenlar bilan ishlashda 3.8-bandda koʻrsatilgan (payvandlash aerozollari) baʼzi bir ishlarda ishlab chiqarishning xavfli, zararli omillari kompleksi boʻyicha moneliklarni ham hisobga olish kerak. |
| 3. | Metallar va ularning qotishmalari. | Metallar va qotishmalarni quruq silliqlash, metall kukunlari va ulardan mahsulotlar olish. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF | |
| 4. | Silikatli va silikat saqlovchilar: a) asbest saqlovchi asbest 10% va undan yuqori); b) asbest saqlovchi (asbest 10% dan kam); v) boshqa silikatlar va silikat saqlovchilar. |
Asbest konlari va astbestni izlab topish, qazib olish va qayta ishlash. Olish va sunʼiy qayta ishlash. Asbestsement, asbestokalit, volokin, astbestrezinadan buyumlarni ishlab chiqarish va qayta ishlash. Oynali va mineral talalar, sement, loy, shamot boksit, nefellinli silim, distensillimanit, olivin, appatit, xrommanezin, fersterit, ohak, bait, kotlenit, infuzor tuproq, tufayal, pemza, perlit, metallurgiyada temir-rudali konsentrantlar va aglomerantlar va boshqalarni ishlab chiqarish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatolog Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatolog |
Yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | |
| 5. | Uglerod saqlovchi. | 1. Koʻmirni qazib olish, qayta ishlash va qoʻllash. 2. Qora qurum, sunʼiy grafit, koks ishlab chiqarish va qoʻllash. Tabiiy va sunʼiy olmoslarga ishlov berish va qoʻllash. |
1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog. | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | |
| 6. | Oʻsimlik va hayvonot changi. | Paxta, zigʻir, koʻknori, jun, kanop, don, tamaka, yogʻoch, torf, qulmoq (xmel)ni qayta ishlash. Qogʻoz va tabiiy ipak va boshqalarni ishlab chiqarish. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog. | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF, leykotsitar formula | |
| 7. | Neorganik lyuminaforlar changi (jumladan 5% dan kam kadmiy boʻlsa). | Ishlab chiqarish va qoʻllash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, dermatovenerolog | Yirik kadrli flyuorografiya, TNF. | |
| 8. | Payvandlash aerozollari. | Yoyli, plazmali, gazplazmali payvandlash, eritish va qirqish, kontaktli tutash payvandlash, metallarni elektrshlakli payvandlash. | | Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, oftalmolog (ftor birikmalarini saqlovchi payvandlash aerozollari taʼsirida). | Yirik kadrli flyuorografiya, uzun suyaklarning rentgenografiyasi (ftor birikmalarini saqlovchi payvandlash aerozollari taʼsirida va 7 yildan ortiq ish stajida) | |
| a) | Marganets (20% dan yuqori), nikel, xrom, ftor, berilliy, qoʻrgʻoshin saqlovchi. | Yuqori sifatli, jumladan zangla- maydigan poʻlatlarni payvandlash, eritish, choʻyanni nikelli nikel misli elektrodlar va oʻtkazgichlar bilan payvandlash va eritish; berilliy va uning qotishmalarini payvandlash va qirqish. | 2 yilda 1-marta (shamollatish qiyin boʻlgan yopiq joylarda, tsisterna, kemalar va boshqalar ichida ish bajarilganda 1 yilda 1-marta). |
| | |
|
4-boʻlim. Fizik omillar. | ||||||
| 1. | Ionlovchi nurlanishlar. Radioaktiv moddalar va ionlovchi nurlanishlar manbaalari. | Radioaktiv moddalar va ionlovchi nurlanishlar manbaalari bilan bogʻliq hamma ishlar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, otolaringolog, dermatovener�log, akusher-ginekolog. | Gemoglobin, eritrotsitlar, trombotsitlar, leykotsitar formula, EKG, TNF, oʻpka rentgenografiyasi. Koʻrsatmalar boʻlganda tsitogenetik tekshiruv (Kariokinetik usuli)* | 1. Gemoglobinning erkaklarda 130 g/l, ayollarda 120 g/l, leykotsitlar 4,5. 109/l, trombotsitlar 180000 dan kam boʻlishi. 2. Obliterlovchi endarterit, Reyno kasalligi, periferik tomirlarning angiospazmi. 3. Oʻsmalar, xavfli oʻsmalar, oʻsmadan oldingi holatlar. 4. Nur kasalligi. 5. Burun boʻshliqlarining surunkali yiringli kasalliklari, tez-tez qaytalanuvchi surunkali otit. 6. Terining surunkali kasalliklari, jumladan zamburugʻli kasalliklari. 7. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya qilinganda bir koʻzda 0,5 boshqasida 0,2 dan kam boʻlmasligi kerak. Koʻz tubi normal holatda boʻlgan miopiya 10D, gipermetroniya 80D, astigmatizm 30D dan koʻp boʻlmasligi kerak. 8. Katarakta. |
| 2. | Ionlovchimas nurlanishlar. Lazer nurlanishlar. | Lazer bilan bogʻliq hamma ishlar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, dermatovenerolog, akusher-ginekolog | Eritrotsitlar, trombotsitlar, leykotsitar formula, EKG | 1. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. 2. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya qilinganda bir koʻzda 0,6, boshqasida 0,5 dan kam boʻlmasligi kerak. 3. Katarakta. |
|
*Avariya-sozlash ishlariga jalb qilingan va nurlanish ehtimoli boʻlgan xodimlar dastlabki tibbiy koʻriklarni va keyingi koʻriklarni SanPiN № 0029-94 boʻyicha oʻtaydilar. | ||||||
| 3. | Elektromagnit maydonlari. 30 mGts dan 300 GTts gacha (OVCh, UVCh KVCh, KVCh); 30 mGts dan kam chastotali (VCh, SCh, NCh, ONCh, SNCh, KNCh). Doimiy elektr va doimiy magnit maydonlari. Elektrostatik maydonlar | Elektromagnit energiyasi manbalari bilan bogʻliq hamma ishlar. Doimiy elektr va magnit maydonlarining manbalari bilan bogʻliq hamma ishlar. Elektr maydonlari manbalari va elektros�atik maydonlar xosil boʻlishi bilan bogʻliq boʻlgan ishlar. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog | Eritrotsitlar, trombotsitlar, leykotsitar formula, EKG, qondagi qand miqdori | 1. Katarakta. 2. MNS kasalliklari. |
| 4. | Ishlab chiqarish vibratsiyasi. | Mahalliy, umumiy va murakkab vibratsiya bilan bogʻliq hamma ishlar (mehnat) turlari. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, xirurg, akusher-ginekolog, oftalmolog | Sovuq suv sinamasi, vibratsiya sezgisini aniqlash; vestibulyar apparatni tekshirish, qondagi qand miqdori (umumiy vibratsiya taʼsirida ishlovchilar uchun) | 1. Obliteratsiyalovchi endarteriit, Reyno kasalligi, periferik angiospazm. 2. Periferik nerv sistemasining kasalliklari. 3. Vestibulyar apparati funksiyasining buzilishi, jumladan Menyer kasalligi. 4. Ayollar jinsiy aʼzolarining anomaliyalari. Bachadon va tuxumdonlarning surunkali kasalliklari. 5. Yuqori va asoratli miopiya (80D dan yuqori). 6. Qandli diabet. 7. Alkogolizm, toksikomaniya. |
| 5. | Ishlab chiqarish shovqini. | Ishlab chiqarish shovqini taʼsiri bilan bogʻliq hamma mehnat turlari, jumladan eshitish analizatorining zoʻriqishi bilan kechuvchi jarayonlar: 81 dan 99 dB 100 dB dan yuqori |
2 yilda 1-marta 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, nevropatolog. | Audiometriya, vestibulyar apparatni tekshirish. | 1. Eshitishning turgʻun pasayishi (bitta quloqda boʻlsa ham) etiologiyasidan qatʼi nazar. 2. Otoskleroz va quloqning boshqa surunkali kasalliklari. 3. Vestibulyar apparat faoliyatining buzilishi, jumladan Menyer kasalligi. 4. Gipertoniya kasalligi. |
| 6. | Ultratovush | Ultratovush defektoskoplar va tibbiy asboblar bilan ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, jarroh, akusher-ginekolog | | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Obliteratsiyalovchi endartrit, Reyne kasalligi, periferik angiospazm. |
| 7. | Infratovush | Jadal shovqin bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarishdagi hamma mehnat turlari 110dan 120 dBlingacha 120 dBlin va undan yuqori |
2 yilda 1-marta 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, jarroh, akusher-ginekolog | | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Obliteratsiyalovchi endartrit, Reyne kasalligi, periferik angiospazm. |
| 8. | Yuqori atmosfera bosimi | Kessonlarda va barokameralarda ishlash, suv osti ishlari. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, nevropatolog, oftalmolog, jarroh | Yirik kadrli flyuorografiya, vestibulyar apparatni tekshirish, EKG. | 1. Tayanch-harakat apparatining rivojlanish anomaliyalari va shikastlanishlarning asoratlari. 2. Surunkali otit, Nogʻora pardasining atrofik chandiqlari, surunkali evstaxint. 3. Qandli diabet. 4. Yuqori nafas yoʻllarining bronx-oʻpka surunkali kasalliklari. 5. Vestibulyar apparat faoliyatining buzilishi, jumladan Menyer kasalligi. 6. Koʻrish oʻtkirligi bir koʻzda 0,8, ikkinchisida 0,5 (korreksiyasiz) gacha pasayishiga sabab boʻluvchi koʻzlarning har qanday kasalligi. 7. Markaziy va nerv sistemasining surunkali kasalliklari, kompensatsiya darajasidan qatʼi nazar. 8. Yurak kasalliklari, kompensatsiya darajasidan qatʼi nazar. 9. Qisilishga moyil churralar. 10. Venalarning tarqalgan varikoz kengayishi, gemorroy, obliteratsiyalovchi endartrit. 11. Gipertoniya kasalligi. 12. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. |
| 9. | Past harorat. | Ishlab chiqarish xonalari va zonalaridagi past haroratda (sanitariya meʼyoridan past boʻlgan) doimiy ishlash. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, jarroh, akusher- ginekolog | Sovuq suv sinamasi. | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Obliteratsiyalovchi endarteriit, Reyne kasalligi, periferik angiospazm. 3. Venalarning varikoz kengayishi, tromboflebit. 4. Bachadon va tuxumdonlarning surunkali yalligʻlanish kasalliklari. |
| 10. | Yuqori harorat va nisbiy issiqlik nurlanish. | Ishlab chiqarish xonalarida doimiy yuqori harorat (sanitariya meʼyordan yuqori boʻlganda va nisbiy issiqlik nurlari taʼsirida ishlash. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog, dermatovenerolog. | 1. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya qilinganda bir koʻzda 0,5, ikkinchi koʻzda 0,2 dan past boʻlmasligi kerak. 2. Koʻrish maydonining 200 ga chegaralanishi. 3. Katarakta. 4. Terining tez-tez qaytalanuvchi surunkali kasalliklari. | |
| 11. | Koʻrishning zoʻriqishi. | Koʻrishning zoʻriqishi bilan kechuvchi hamma ish turlari: a) pretsioz ishlar I (0,15 mm gacha boʻlgan obyektlar) va II (0,15 dan 0,3 mm gacha boʻlgan obyektlar); b) III va IV darajadagi koʻrishning zoʻriqishi bilan kechuvchi ishlar (0,5 mm) va displey ekranlari va boshqalar, kuzatish bilan bogʻliq ishlar. |
1 yilda 1-marta 2 yilda 1-marta |
Oftalmolog | Koʻrish oʻtkirligini tekshirish. | 1. Koʻrish oʻtkirligi, dastlabki tibbiy koʻrikda korreksiya qilinganda 1,0 davriy tibbiy koʻriklarda 0,8 va ikkinchi koʻzda 0,5 dan kam boʻlmasligi kerak. 2. Refrakiyaning anomaliyalari: dastlabki tibbiy koʻrikda miopiya 2, 0D, gipermetroniya 1,5 D, astigmatizm 0,5D dan yuqori, davriy tibbiy koʻriklarda miopiya 4D, astigmatizm 2,0D dan koʻp boʻlmasligi kerak. 3. Binokulyar koʻrinishning yoʻqligi. 4. Akkomodatsiyaning yoshga nisbatan pasayishi. 5. Lagoftalm. 6. Koʻzning oldingi qavatining (qovoq, konyuktiva, shox parda, koʻz yoshi ajratuvchi yoʻllar) surunkali kasalliklari. 7. Koʻrish nervi, toʻr pardaning kasalliklari. 8. Glaukoma. |
| 12. | Jismoniy zoʻriqishlar. | Smena davomida yuklarni qoʻl bilan koʻtarish (yuk ogʻirligi kg) yoki kuch ishlatish (1N = 0,1 kgs) bilan bogʻliq ishlar: – erkaklar uchun 30 kg dan ortiq (yoki 300N), ayollar uchun 6 kg dan ortiq (yoki 60N); – ayollar uchun boshqa ish bilan almashtirib bajarilganda 9 kg dan ortiq (yoki 90N) dan ortiq, yukni yuqoriga 1,5 m ga koʻtarishda 7 kg dan ortiq (yoki 70N) smena davomida ish yuzasidan koʻtariladigan yoki suriladigan yukning ogʻirligi erkaklar uchun 12 t.dan ortiq, ayollar uchun - 10 t. Poldan yoki ishi yuzasidan past boʻsagʻadan koʻtarilganda, erkaklar - 5 t ortiq, ayollar - 2 t ortiq; b) majburiy ish holatida, jumladan turish bilan bogʻliq ishlar. Mushaklarning mahalliy zoʻriqishi, asosan panja va bilak mushaklarining zoʻriqishi bilan bogʻliq ishlar; v) vaqti-vaqti bilan tarozida yukni ikkala qoʻl bilan ushlab turish erkaklar uchun 10 kg dan ortiq, ayollar uchun 6 kg dan yoki bir koʻlda, erkaklar uchun 5 kg, ayollar uchun 3 kg dan ortiq; g) smena davomida 300-martadan ortiq tananing bukilishlari (vizual baholanganda vertikaldan 30D dan ortiq boʻlishi kerak) bilan bogʻliq ishlar; smenaning 50 % vaqti davomida majburiy ish holatida (tizzalarda, yotgan holda, turgan va boshqalar) boʻlish. |
2 yilda 1-marta |
Nevropatolog, jarroh, akusher-ginekolog, terapevt | Dinamometriya, qondagi qand miqdori. | 1. Tayanch-harakat apparatining kasalliklari. 2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 3. Obliteratsiyalovchi endearteriit, Reyne kasalligi, periferik angiospazm. 4. Oyoq venalarining yaqqol ifodalangan varikoz kengayishi, tromboflebit, gemorroy. 5. Enteroptoz, churralar, toʻgʻri ichakning tushishi. 6. Ayollarning jinsiy aʼzolarining anomaliyalari. Jinsiy aʼzolarning siljishi. 7. Bachadon va tuxumdonlarning surunkali yalligʻlanish kasalliklari. 8. Qandli diabet. 9. Umurtqa osteoxondrozi. |
| 12a. | Ovoz boylamlarining zoʻriqishi bilan kechuvchi ishlar: oʻqituvchilik, diktorlik, aktyorlar, telefon stansiyasida ishlash. | | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, otolaringolog. | | Ovoz apparati funksional faoliyatining buzilishi bilan kechuvchi surunkali kasalliklar (surunkali laringit, faringit va boshqalar). |
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligi
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
2-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
2-ilova
Kasalliklar va baxtsiz hodisalarning oldini olish, mehnat xavfsizligini taʼminlash aholi salomatligini muhofaza qilish va yuqumli, teri va parazitar xastaliklarning tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida ishga qabul qilinayotganda xodimning dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtishi shart boʻlgan ishlar, ish turiga qarab ishtirok etish zarur boʻlgan shifokor-mutaxassislar va qilinishi zarur boʻlgan laboratorik-funksional tekshirishlar, kasalliklar va baxtsiz hodisalarning oldini olish, mehnat xavfsizligini taʼminlash maqsadida ishga qoʻyishni man etuvchi tibbiy moneliklar
ROʻYXATI
ROʻYXATI
|
№ |
Bajariladigan ishning xususiyati |
Koʻrikning davriylik muddati |
Ishtirok etuvchi shifokor-mutaxassislar |
Laboratorik va funksional tekshirishlar |
Man etuvchi tibbiy moneliklar va umumiy man etuvchi tibbiy moneliklarga qoʻshimchalar |
| 1 |
2-3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
| 1. | Balandlikda ishlash, balandlikka chiqish ishlari va balandlikka koʻtarilish bilan bogʻliq ishlar, koʻtaruvchi moslamalarda xizmat qiluvchilar | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, jarroh, psixiatr, (faqat balandlikka chiqish ishlaridagilar uchun), otolaringolog, akusher-ginekolog | Vestibulyar apparatni tekshirish, koʻrish oʻtkirligini va koʻrish maydonini tekshirish | 1. Balandlikda ishlash va balandlikka koʻtarilish bilan bogʻliq ishlar, koʻtaruvchi moslamalarda xizmat qiluvchilar (minoralik, serkalik, koʻprikli, oʻrmalovchi, oʻzi yurar temir yoʻl, portlardagi va suzuvchi kranlarda ishlovchilar; agar kranda ishlovchilar oʻzi yurar yoki oʻrmalovchi kranlarda bir vaqtning oʻzida haydovchi boʻlib ishlasa, unda bir vaqtning oʻzida haydovchilar uchun ham man etiladigan tibbiy moneliklar ham qoʻllaniladi). 1.1. Churra, siqilishga moyil, ishlashga xalaqit beruvchi, oʻrtacha ogʻir ishni bajarishga xalaqit beruvchi xavfsiz shishlar. 1.2. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 1.3. Obliteratsiyalovchi endarterit. 1.4. Venalarning rosmana kengayishi, tromboflebit, qon oqish bilan tez-tez qaytalanib turadigan bavosil (gemorroy). 1.5. Kelib chiqishi turlicha boʻlgan e�itishning turgʻun darajada pasayishi (shivirlab gapirishi 3 m dan kam boʻlmagan masofadan eshitish). 1.6. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi, shu jumladan Menyer xastaligi. 1.7. Koʻrish aʼzolarining kasalliklari: a) Korreksiyasiz koʻrishning bir koʻzda 0,5; ikkinchisida 0,2 dan kam boʻlishi; b) Koʻrish maydonining 20° dan koʻp chegaralanishi; v) Davosiz yoshlanish va davolab boʻlmaydigan dakiotsistit; g) Glaukoma. 1.8. Epilepsiya (tutqanoq) va sinkopal holat. 1.9. Ayollar jinsiy aʼzolarining anomaliya holati. Tez-tez qaytalanib turuvchi bachadonning surunkali yalligʻlanish kasalliklari. 1.10. Periferik asab sistemasining shikastlanishi bilan oʻtadigan umurtqa osteoxondrozi. 1.11. Vegetativ distoniya sindromi. |
| 2. | Kuchlanishi 220 va undan koʻp ishlab turgan elektr uskunalarda ishlovchilar, navbatchi xodimlar, elektr uskunalarda yuqori voltli sinov ishlarini bajaruvchi sozlovchilar, montajchilar, 220 V va yuqori elektr uskunalarda kuchlanish taʼsirida ish bajaruvchilar | 2 yilda 1-marta |
| | 2. Lifterlar va tezyurar liftlarning kuzatuvchilari (oddiy turdagi liftga lifterlarni qabul qilishda man qilingan koʻrsatmalar boʻlmaydi). 2.1. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi, shu jumladan Menyer kasalligi. 2.2. Etiologiyasidan qatʼi nazar, eshitishning turgʻun darajada pasayishi (shivirlab gapirganda 3 m masofadan eshitmaslik). 2.3. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya qilinganda 0,5 dan kam, ikkinchi koʻzda 0,2 dan kam boʻlishi yoki 0,7 binokulyar koʻrishning yoʻqligida. 1. Etiologiyasidan qatʼi nazar, eshitishning turgʻun pasayishi (shivirlab gapirganda 3 m masofadan eshitmaslik) (EOʻM sozlash va ekspluatatsiya qilish ishlaridan tashqari). 2. Koʻrish oʻtkirligi bir koʻzda – 0,5 dan kam, ikkinchisida – 0,2 dan kam korreksiyasi bilan. 3. Koʻrish maydonining 20° dan koʻp chegaralanishi. 4. Davolab boʻlmaydigan turgʻun koʻz yoshlanishi. 5. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi. 6. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya (alohida koʻrsatmalar shaxsiy ravishda). |
| 3. | Davlat oʻrmon koʻriqlash ishlari, ortish-tashish va yogʻochga dastlabki ishlov berish. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, jarroh, otolaringolog | Vestibulyar apparatni tekshirish | 1. Vena qon tomirlarining yaqqol kengayishi. Oyoqlardagi tromboflebit, qon oqish bilan tez- tez qaytalanib turadigan bavosil (gemorroy). 2. Obliteratsiyalovchi endarteriit. 3. Churra. 4. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 5. Xar xil etiologiyali eshitishning turgʻun darajada pasayishi (3 m masofadan kam shivirlab gapirishni eshitmaslik). 6. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi. 7. Koʻrish oʻtkirligining korreksiyasi bilan bir koʻzda – 0,5 dan kam, ikkinchisida – 0,2 dan kam boʻlishi. |
| 4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. |
Neft va gaz sanoatidagi ishlar, shu jumladan kishi yashamaydigan va yashashga yetarli moslanmagan tumanlarda navbatchilik usulida ishlash. Yer osti ishlarining har xil turi. Gidrometeriologiya stansiyasidagi ishlar, baland togʻli qurilmalar, choʻl va kishi yashamaydigan tumanlar va ogʻir iqlimli sharoitlarda ishlovchilar. Geologiya qidirish ishlari, topografik, qurilish va boshqa ishlar (uzoq, kam aholi va togʻli tumanlarda ishlash), jumladan navbatchi-ekspeditsiya usulidagi ish. |
2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, jarroh, otolaringolog, psixiatr, dermatovenerolog | Peshobning umumiy tahlili, EKG, vestibulyar apparatni tekshirish. | 1. Periferik nerv sistemasining surunkali kasalliklari. 2. Obliteratsiyalovchi endarteriit, vena qon tomirlarining rosmana kengayishi, tromboflebit, qon oqish bilan tez-tez qaytalanib turadigan bavosil (gemorroy). 3. Siqilishga moyil churra, tugʻri ichakning tushib qolishi. 4. Xar qanday etiologiyali eshitishning turgʻun pasayishi (3 m masofadan kam shivirlab gapirishni eshitmaslik). 5. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi, jumladan Menyer xastaligi. 6. Yuqori nafas yoʻllarining keng tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. 7. Koʻrish�ing oʻtkirligi korreksiya bilan bir koʻzda – 0,5 dan kam, ikkinchisida – 0,2 dan kam (yer osti ishlarida korreksiyasiz). 8.Davolab boʻlmaydigan koʻzning rosmana yoshlanishi. 9. Tez-tez qaytalanib turuvchi terining surunkali xastaliklari. 10. Meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi. 11. Jigar, oʻt ajratish sistemasi, meʼda osti bezining tez-tez qaytalanib turuvchi surunkali kasalliklari. 12. Bronxial astma, oʻpka sili. 13. Ayol jinsiy aʼzolarining anomaliyalari (nuqsonlari). Bachadon va ortiqlarining tez qaytarilib turadigan surunkali yalligʻlanish xastaliklari. 14. Funksiyasi buzilgan tayanch-harakat apparatining kasalliklari. 15. Paroksizmali vegetodistoniya sindromi. |
| 5. | Idishlarni bosim ostida ishlatuvchi apparatchilar. | 3 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog, otolaringolog | Koʻrish oʻtkirligini va maydonini tekshirish | 1. Koʻrishning oʻtkirligi korreksiya bilan bir koʻzda – 0,5 dan kam, ikkinchisida – 0,2 dan kam. 2. Koʻrish maydonining 20° dan koʻproq chegaralanishi. 3. Koʻzning davolab boʻlmaydigan turgʻun yoshlanishi. 4. Har qanday etiologiyali bir va ikki yoqlamalik eshitish qobiliyatining turgʻun darajada pasayishi (3 m dan kam masofadan turib shivirlab gapirishni eshitmaslik). |
| 6. | Mashinistlar (oʻt qalovchilar), qozonxona operatorlari, gazni nazorat etuvchi ishchilar). | 2 yilda 1-marta | Terapevt, oftalmolog, otolaringolog, dermatovenerolog, nevropatolog | Yirik kadrli flyuorografiya, vestibulyar apparatni tekshirish. | 1-4. Moneliklar roʻyxati b 5 hamda. 5. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi. 6. Funksiyasi buzilgan yuqori nafas yoʻllari va nafas aʼzolarining rosmana ifodalangan kasalliklari. 7. Qaytalanib turuvchi terining surunkali kasalliklari. 8. Protivogazda ishlashga xalaqit beruvchi kasalliklar (gaz nazorati xizmati ishchilari uchun). |
| 7. | Xalq xoʻjaligida portlovchi moddalar bilan ishlash, portlash va yongʻin | Yiliga 1-marta | Terapevt, nevropatolog, psixiatr, oftalmolog, otolaringolog | | 1. Markaz?y asab sistemasining organik kasalliklari. 2. Periferik asab sistemasining surunkali xastaliklari. 3. Bir yoki ikki tomonlama har qanday etnologiyali eshitish qobiliyatining turgʻun darajada pasayishi (3 m dan kam masofadan turib shivirlab gapirishni eshitmaslik). 4. Koʻzning davolab boʻlmaydigan turgʻun yoshlanishi. 5. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. 6. Vegetativ distoniya sindromi. |
| 8. | Qurol taqib va uni ishlatishga ruxsat berilgan ishdagi harbiy soqchilar, maxsus aloqa xizmatchilari, inkassatorlar. Davlat boshqa tizimi ishchilari va boshqalar. | Yiliga 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, otolaringolog, oftalmolog, psixiatr, jarroh, dermatovenerolog | Koʻrish oʻtkirligini tekshirish, EKG | 1. Qoʻl-oyoq kaftlarining yoʻqligi. 2. Periferik qon-tomir kasalliklari (obliteratsiyalovchi endarteriit, vena va qon tomirlarining varikoz kengayishi va boshqalar). 3. Periferik va MASning surunkali kasalliklari. 4. Tez qaytalanib turuvchi surunkali teri xastaliklari. 5. Koʻrish oʻtkirligining korreksiya bilan bir koʻzda 0,5 dan kam, ikkinchisida 0,2 dan kam yoki bir koʻzda 0,7; ikkinchisida – umuman koʻrish boʻlmasligi. 6. Etiologiyasi turlicha boʻlgan eshitish qobiliyatining turgʻun darajada pasayishi (3 m dan kam masofadan turib shivirlab gapirishini eshitmaslik). 7. MASning organik kasalliklari. 8. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. |
| 9. | Gazdan himoya qilish xizmati, gazdan muhofazalash koʻngilli drujinalari, ochiq gaz va neft otilib chiqishni bartaraf etish xarbiylashgan qismlar va otryadlar, harbiylashgan togʻ-kon xavfidan muhofazalovchi komandalar, yongʻindan muhofazalash xizmati. | Yiliga 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, oftalmolog, jarroh, psixiatr, nevropatolog | Yirik kadrli flyuorografiya, EKG, peshobning umumiy tahlili, vestibulyar apparatni tekshirish. | 1. Periferik va MASning surunkali kasalliklari. 2. Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. 3. Ruhiy kasalliklar (hatto tinch holatdagisi). 4. Yurak-tomir kasalliklarining barchasi, hatto kompensatsiyalashgan turlari ham. 5. Nafas aʼzolarining barcha surunkali xastaliklari. 6. Tish kasalliklari, ogʻiz boʻshligʻi xastaliklari, tishlarning boʻlmasligi, olib qoʻyiladigan protezlar borligi, alveolyar piorreya, stomatitlar, peridontit, ankilozlar va pastki jagʻ kontrakturasi, jagʻ artriti. 7. Umuman jismonan rivojlanishdan orqada qolish, tayanch-harakat apparati rivojlanishining yetishmasligi. 8. Nafas olish buzilishiga va protivogaz bilan ishlash mumkin boʻlmaydigan koʻkrak qafasining qiyshayishi (deformatsiyasi). 9. Jismoniy ish qilishga xalaqit beruvchi yoki funksiyasining buzilishiga olib keluvchi qorin boʻshligʻi aʼzolarining kasalliklari. 10. Umurtqa pogʻonasining har qanday kasalliklari, funksiyasi buzilgan oyoq-qoʻl xastaliklari. 11. Ishlashda va gaz taʼsiriga qarshi shaxsiy moslamalarda ishlashga xalaqit beradigan xavfsiz oʻsmalar. 12. Churra (grija)ning hamma turlari. 13. Obliteratsiyalovchi endoartrit, vena va qon tomirning varikoz kengayishi, tromboflebit. 14. Nafas funksiyasining qiyinlashuvi bilan kechuvchi burun toʻsigʻining qiymati. 15. Yuqori nafas yoʻllarining keng tarqalgan subatrofik oʻzgarishlari. 16. Oʻrta quloqning surunkali kasalliklari. 17. Har qanday etiologiyali eshitishning pasayishi (bir quloqda boʻlsa ham) (3 m masofadan kam shivirlab gapirishni eshitmaslik). 18. Vestibulyar apparat funksiyasini buzilishi. 19. Koʻrishning oʻtkirligi bir koʻzda – 0,8 dan kam, ikkinchisida – 0,5 dan kam, korreksiya koʻrilmaydi. 20. Koʻrish funksiyasining yaqqol darajada buzilgan koʻz pardasining surunkali kasalliklari. Qovoqning turgʻun oʻzgarishlari, koʻz olmasining harakatini cheklovchi qovoq mushaklarining parezi. 21. Koʻrish maydoni (0° dan koʻproq chegaralanishi). 22. Qandli diabet. |
| 10. | Mexanizatsiyalashgan qurilmalardagi ishlar (tokarlik, frezerlik va boshqa dastgoh qoliplovchi presslar) | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog, nevropatolog, otolaringolog | Vestibulyar apparatni tekshirish | 1. Koʻrishning korreksiya bilan bir koʻzda 0,5 dan kam, ikkinchisida – 0,2 dan kam. 2. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi. 3. Tutqanoq (epilepsiya) va sinkopal holat. 4. Vegetativ distoniya sindromi (paroksizmal kechishi). |
| 11. | Bevosita transport harakati bilan bogʻliq ishlar, jumladan zavod ichidagi (yuklovchi, elektrokara haydovchilari, sozlovchilar va boshqalar). | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, nevropatolog, oftalmolog, otolaringolog | Vestibulyar apparatni tekshirish, koʻrish oʻtkirligi va maydonini tekshirish. | 1. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishi, jumladan Menyer kasalligi. 2. Bir yoki ikki tomonlama har qanday etiologiyadagi eshitish qobiliyatining turgʻun darajada pasayishi (3 m dan kam masofadan turib shivirlab gapirishni eshitmaslik). 3. Koʻrish aʼzolarining kasalliklari: a) koʻrish korreksiyasi bilan – bir koʻzda – 0,5 dan kam, ikkinchisida - 0,2 dan kam; b) davolab boʻlmaydigan turgʻun koʻz yoshlanishi; v) rangli signallarni qoʻllovchi ishchilarga rangni sezishning buzilishi; g) koʻrish maydonining 200 dan koʻproq chegaralanishi. 4. Vegetativ distoniya sindromi (paroksizmal kechishi). |
| 12. | Avtotransport vositalari, shahar elektrotransporti, traktor va boshqa oʻziyurar mashinalar hamda motoblok haydovchilari. | 2 yilda 1-marta |
Terapevt, oftalmolog, nevropatolog, otolaringolog | Vestibulyar apparatini tekshirish, koʻrish oʻtkirligini va maydonini tekshirish. | |
| 12.1. | A toifalik barcha turdagi va belgidagi mototsikllar, motorollerlar, motonartalar. | 3 yilda 1-marta |
| | 1. Koʻrish funksiyasining yaqqol darajada buzilgan koʻz pard�sining surunkali kasalliklari, shilliq parda va qovoqning turgʻun oʻzgarishlari, koʻrish yoki koʻz olmasi harakatini cheklovchi qovoq mushaklarining parezi (yaxshi natijali jarrohlik davosidan keyin haydovchi boʻlib ishlashga ruxsat etiladi). 2. Surunkali, konservativ yoʻl bilan davolab boʻlmaydigan yosh bezining yalligʻlanishi, yosh qopining teshilishi hamda davolab boʻlmaydigan koʻz yoshlanishi (ijobiy natijali jarrohlik davosidan soʻng haydovchilik ishiga qoʻyish ruxsat etiladi). 3. Har xil etiologiyali gʻilay koʻz natijasida kelib chiqqan turgʻun diplopiya. 4. Har qanday meridiandagi koʻrish maydonining 20° dan koʻpga cheklanishi. Markaziy skotoma, butunlay yoki qisman (5-bobda koʻrsatilgan, koʻrish funksiyasining koʻrsatkichlari skotomada past boʻlmasa cheklanmagan holda ishga ruxsat etiladi). 5. Nur qabul qilish yoki koʻz tagi refraksiyasining anomaliyasi va boshqa sababli organik xaraktyerga ega boʻlgan turgʻun xiralashish natijasida koʻrishning pasayishi: a) Koʻrishning korreksiya bilan 0,5 kamdan yaxshi; 0,2 dan kam yomon holati ruxsat etilgan korreksiya uzoqdagi narsalarni yaqindagina koʻzi oʻtmaydigan va uzoqdagi narsalarni yaqindagi narsalardan yaxshiroq koʻruvchi 8 OD, shu jumladan astigmatizmda kontaktli linzalar bilan 3 OD (sfera va silindr yigʻindisi 8 OD dan oshmasligi kerak). Ikki koʻzdagi linzalar kuchining farqi 3 OD dan oshmasligi kerak; b) Bir koʻzda koʻrishning yoʻqligi; v) Shox pardasining refraksion operatsiyadan keyingi holati (keratotomiya, keratomeloz, keratokoagulatsiya, refraksiyali keratoplastika). Operatsiyagacha refraksiya 8,0 dan 8,0 D gacha boʻlgan va asoratlar boʻlmasa, koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 5-a banddagi koʻrsatkichlardan kam boʻlmagan holatlarda operatsiyadan soʻng shaxslar 3 oydan keyin haydovchilik ishiga qoʻyilishi mumkin. Operatsiyagacha boʻlgan refraksiyani aniqlab boʻlmasa, koʻz oʻqining uzunligi 21,5 dan 27,0 mm gacha boʻlganda ishga yaroqli deb topiladi. g) Hatto bitta koʻzda sunʼiy gavhar boʻlsa, koʻz oʻtkirligi korreksiya bilan 5-a bandda keltirilgan koʻrsatkichlardan kam boʻlmasa, operatsiyadan keyingi kechishida asoratlar kuzatilmasa va koʻrish maydoni meʼyorda boʻlganda uzoq muddat mehnat qilganlar haydovchilikka qoʻyiladi. 6. Rang sezishi buzilganlarga ishlash ruxsat etiladi. 7. Toʻr parda va koʻrish nervi xa�taliklari (pigmentli retinit, koʻrish nervi atrofiyasi, toʻr pardaning koʻchishi va boshqalar). 8. Glaukoma (boshlangʻich konpensatsiyalashgan glaukomada, koʻz ostining meʼyoriy holatida, koʻrish oʻtkirligi va maydoni koʻrsatkichlari 4, 5-banddagi miqdordan kam boʻlmaganda (navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi). 9. Bir quloqning umuman eshitmasligi, ikkinchi quloqning bir metr masofadan yoki ikkala quloqning 2m dan kam masof?da eshitishi (umumiy karlikda navbatdagi koʻrikka 2 yildan keyin qoʻyiladi). 10. Oʻrta quloqning surunkali bir tomonlama yoki ikki tomonlama yiringli yalligʻlanishi xoleoteoma yoki poliplar, epitimpanit bilan asoratlangan, fistula simptomi borligi yaxshi natijali xirurgik davolashdan keyin masala individual hal qilinadi. 11. Surunkali yiringli mastoidit. Mastoidektomiyadan keyingi asoratlar (kista, oqma yara). 12. Vestibulyar apparat funksiyasining buzilishini keltirib chiqaruvchi turli etiologiyali vestibulyar krizlar, bosh aylanishi sindromlari, nistagm (Menyer xastaligi, labirintlar, kelib chiqishi har xil boʻlgan vestibulyar krizlar va boshqalar. 13. Koʻz korachigʻini oʻrta holatdan 700 ga burganda paydo boʻladigan spontan nistagm. 14. Xavfsiz oʻsmalar, kam harakatchan chandiqlar – oyoq-qoʻl harakatining qiyinlashuvi, boʻyin harakati cheklanishi, katta boʻgʻimlardagi oʻzgarishlar, notoʻgʻri bitgan sinish, soxta boʻgʻimlar, shuningdek umurtqalar oʻzgarishi natijasida harakatning buzilishi. 15. Bir qoʻl yoki oyoqning boʻlmasligi, bir qoʻl yoki oyoq kaftlarining boʻlmasligi, shuningdek qoʻl va oyoq kaftlarining deformatsiyasi, harakatining qiyinlashuvi. Bir boldiri olib tashlangan shaxslar, agar choʻltoq boldirining 1/3 qismi boʻlsa va amputatsiya qilingan oyoq-tizza boʻgʻimi harakati saqlangan holatda ishga qoʻyilishi mumkin. 16. Barmoqlarning yoki falangalarning boʻlmasligi, shuningdek falangalar aro boʻgʻimlarning harakatsizligi: a) oʻng yoki chap qoʻlda katta barmoqning ikkita falangasining boʻlmasligi; b) oʻng qoʻlda ikki yoki undan ortiqroq barmoqlarning yoʻqligi yoxud harakatsizligi, yo boʻlmasa, bir barmoq boʻlsa ham, harakatining umumiy cheklanishi; v) chap qoʻlda uch yoki undan ortiq barmoqlarning yoʻqligi yoki harakatsizligi, bir barmoq boʻlsa ham harakatining cheklanganligi (ushlash funksiyasi va barmoqlar kuchi saqlangan holda masala alohida-alohida hal qilinadi. 17. Kalla suyagining nevrologik simptomatikasi boʻlgan travmatik deformatsiyalar va oʻzgarishlar. Kalla suyagining unchalik ahamiyatli boʻlmagan oʻzgarishlari yoki deformatsiyalarda (nevrologik simptomatika kuzatilganda) navbatdagi koʻrikka 2 yildan keyin qoʻyiladi. 18. Oyoqlarning 6 sm yoki undan ortiq qisqarishlarida, agarda oyoqqa suyaklar, yumshoq toʻqima va boʻgʻimlarda oʻzgarishlar kuzatilmasi, harakatlar hajmi saqlangan oyoqning umumiy uzunligi 75 sm dan ortiq boʻlganda tekshiriluvchi yaroqli deb xisoblanadi. 19. Oyoq-qoʻllarni harakatlantirganda ogʻriq chaqiruvchi yoki harakatni cheklovi kasalliklar (churra, oqma yaralar, toʻgʻri ichakning tushishi, bavosil va boshq.), shuningdek operatsiyalardan keyingi holat alohida hal qilinadi. 20. Qon tomir kasalliklari: a) aortal anevrizmalar, bosh miya qon tomirlari anevrizmasi, son-tizza osti arteriyasi anevrizmasi, teri ostida joylashgan qon tomirlar anevrizmasi (anevrizmaga shubha tugʻilganda navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi, ruxsatnomani maxsus muassasa tomonidan beriladi); b) obliterlovchi endarteriit, II-III bosqichi, Takayasi kasalligi; v) venalarning varikoz kengayishi trofikasining buzilishi, fil oyoqlik va boshqalar. 21. Xalqum, hiqildoq, traxeyada nafas olishni qiyinlashtiruvchi oʻzgarishlar, koʻkrak qafasi va umurtqalarning deformatsiyalari, koʻkrak qafasi aʼzolarining zararlanishi) ishga qoʻyish masalasi har bir holda alohida hal qilinadi. 22. Turli etiologiyali tugʻma va orttirilgan yurak va qon tomirlar illatlari (poroklari) kompensatsiya boʻlganda navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi. 23. Yurak va yirik qon tomirlardagi operatsiyalardan keyingi holat (kompensatsiyada, yaxshi natijalarda va maxsus muassasalarning koʻrsatmalariga binoan navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi). 24. Turli etiologiyali yurak kasalliklari (endokardit, miokardit va boshqalar), turli etiologiyali ritmning buzilishi (xilpillovchi aritmiya, paroksizmal taxikardiya va boshqalar), surunkali yurak ishemik kasalligi, shuningdek miokard infarktidan keyingi holat – masala alohida hal qilinadi – maxsus muassasalar koʻrsatmasi asosida (navbatdagi koʻrikdan har yil oʻtiladi, tinch holatdag� stenokardiyasi bor shaxslardan tashqari). 25. Gipertoniya (xafaqon) kasallikning III darajasi, xafaqon kasalligining II darajasi bor shaxslarni ishga qoʻyish masalasi alohida koʻriladi (tez-tez gipertonik krizi boʻlsa, ishga yaroqsiz deb hisoblanadi). 26. Oʻpka va plevraning surunkali kasalliklari, shuningdek sil etiologiyali, bronxial astma, oʻpka rezeksiyasidan keyingi holat, bronxoektatik kasallikda masalasi alohida xal qilindi. 27. Qon va qon yaratuvchi aʼzolar kasalliklari, anemiya sindromi va asosiy kasallik zoʻriqqanida ishga qoʻyish masalasi alohida xal qilinadi. 28. Funksiyaning turgʻun buzilishi bilan kechadigan endokrin kasalliklar, masalasi alohida hal qilinadi, endokrinolog koʻrsatmasiga binoan kasallik, hushdan ketish, komatoz holatga moyillik bilan kechsa, ishga yaroqsiz hisoblanadi. 29. a) surunkali ruhiy kasalliklar va shunga oʻxshash holatlar, dinamik dispanser kuzatuvida boʻlishi shart. Asab-ruhiy buzilishlarida, aql zaifligi va aqlan rivojlanishning buzilish holatlarida ishga qoʻyish masalasi alohida hal etiladi (navbatdagi koʻrikka 3 yildan keyin qoʻyiladi), epilepsiya va sinkopal holatlar; b) surunkali alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniyadan davolanib, hisobdan chiqarilgandan keyin qoʻyiladi. 30. Periferik nerv sistemasining surunkali qaytalanuvchi kasalliklari, boshqa xastaliklardan qoladigan asoratlar, turli xil shikastlanishlardan keyin yirik nerv tolalarining harakat, sezish va trofikasining buzilishi bilan zararlanish. 31. Bachadon va qinning agʻdarilishi, rektovaginal va qin oqma yaralari (oraliq yirtilishi natijasining toʻgʻri ichak sfinkterik butunligining boʻlishi), yaxshi natijali operativ davolangandan soʻng alohida tartibda qoʻyiladi. 32. Boʻyning 130 sm dan past boʻlishi (masala alohida hal qilinadi), jismoniy rivojlanishidan keskin orqada qolish. |
| 12.2 | Barcha turdagi va markadagi A toifali mopedlar | 3 yilda 1-marta |
| | 1. Koʻrish oʻtkirligining pasayishi, Yaxshi koʻrayotgan koʻzda 0,5 dan past, yomon koʻrayotgan koʻzda – 0,2 dan past (korreksiya bilan) bir koʻzning koʻrmasligi, ikki koʻzning koʻrish oʻtkirligi 0,8 dan past (�orreksiyasiz). 2. Umumiy karlik (karlikda, kar soqovlikda ishga qoʻyish masalasi alohida koʻriladi va navbatdagi koʻrikka 2 yildan keyin qoʻyiladi. 3. Qoʻl yoki barmoqlarning yoʻqligi, oyoqning son yoki boldir toʻrt qismining boʻlmasligi, tizza boʻgʻimining harakati buzilishi. 4. Vestibulyar apparati funksiyasining buzilishi bilan kechadigan kasalliklar, bosh aylanishi sindromlari, nistagm, tutqanoq (epilepsiya), narkoleptik va kataleptik tutqanoqlar bilan kechuvchi xastaliklar. Sinkopal holatlar. 5. Nogironlik guruhi berilgan ruhiy kasalliklar, qolgan hollarda alohida hal qilinadi. 6. Surunkali alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniyalikdan davolanib, hisobdan chiqarilgandan keyin qoʻyiladi. |
| 12.3. | Umumiy ogʻirligi 3500 kg dan oshmagan va oʻtirish uchun joylar shofer joyidan tashqari 8 dan oshmagan avtomobillar. V kategoriyada ishlash huquqiga jalb etilishi mumkin. | 3 yilda 1-marta |
| | Bandlarga qoʻshimcha qarshi koʻrsatmalar: 5. Taksi va maxsus avtotransport haydovchilar (tez yordam stansiyalari mashinalari: operativ mashinalar va boshqalar). V kategoriyaga tegishli. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan bir koʻzda – 0,8 dan past, ikkinchi koʻzda 0,4 dan. Ruxsat etiluvchi korreksiya 12.1 bandda koʻrsatilgan. Shox pardaning refraksion operatsiyalaridan keyingi holatlar. 12.1 bandda koʻrsatilgan sunʼiy gavhar 12.1 bandda koʻrsatilgan. 6. Dixromoziya tipli rang ajratish buzilishlari. 8. Faqat stajga ega boʻlgan haydovchilar. 9. Ovozni bir yoki ikki quloqda 3 m dan kam masofada qabul qilish (1 quloqda umumiy karlik), ikkala quloqning ovozni 2 m masofada qabul qilish. Stajga ega boʻlgan haydovchilarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi, koʻrik har yili oʻtkaziladi. 12. Hamma hollarda qoʻyilmaydi. 13. Taksi va maxsus avtotransport haydovchilari qoʻyilmaydi. 21. Alohida hal qilinmaydi. 23. Yurak va yirik qon tomirlardagi operatsiyalardan keyingi holat, shuningdek yurak ritmining implantatsiyalangan boshqaruvchili shaxslar alohida hal qilinmaydi. 25. Xafaqon kasalligining II-III darajasida ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. 26. Navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi. 28. Diabet aniqlanganda yaroqsiz. 29. a) 12.1 bandda koʻrsatilgan; b) Yaxshi natijali alkogolga qarshi maxsus davolangandan keyin, surunkali alkogolizmga berilgan shaxslarda boshqa somatologik-nevrologik buzilishlar boʻlsa, ishga qoʻyish haqidagi masala alohida narkologik muassasalarning tibbiy komissiyasi tomonidan hal qilinadi. Uning tarkibida tashkiliy-uslubiy konsultatsiya boʻlimi boʻlsa, bu erda bemorda ish joyidan ijobiy tavsifnoma, ichki ishlar boʻlimi, yashash joyidan xulqi haqida maʼlumotnomasi boʻlishi kerak. Narkoman va toksikoman bemor alohid tartibda qoʻyiladi, lekin agar ularda turgʻu? remissiya boʻlsa, 8 yildan kam emas. 32. Ishga qoʻyilmaydi. Stajga ega haydovchilar – alohida. 33. Meʼda va oʻn ikki barmoq ichakning yara kasalligi, jigar, oʻt ajratish tizimi, meʼda osti bezining surunkali kasalliklari, meʼda operatsiyalaridan keyingi kasalliklarida alohida qoʻyiladi, navbatdagi koʻrikka 2 yildan keyin qoʻyiladi. |
| 12.4. | Umumiy ogʻirligi 3500 kg dan oshmagan va oʻtirish uchun joylar shoferdan tashqari 8 dan oshmagan avtomobillar. V kategoriya yollash boʻyicha ishlash huquqsiz. | 3 yilda 1-marta |
| 12.1 bandda koʻrsatilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin, shunga qoʻshimcha: 5) Haydovchilar quyidagi shart bilan qoʻyiladi – koʻrish oʻtkirligi 0,8 (korreksiyasiz) va koʻrish maydoni normal. Navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi. | |
| 12.5. | Yuk tashish uchun moʻljallangan umumiy ogʻirligi 3500 kg dan oshmagan avtomobillar S kategoriyali. | 3 yilda 1-marta |
| | 12.1 bandda berilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin, unga qoʻshimcha: 5) Koʻrish oʻtkirligi bir koʻzda – 0,8 dan past, boshqa koʻzda bundan past. Ruxsat etilgan korreksiya 12.1 bandda koʻrsatilgan. Sunʼiy gavhar faqat bir koʻzda boʻlsa ham – yaroqsiz. 6) Dixromaziya tipli rang ajratish buzilishi. 8) Turli bosqichlardagi glaukoma. 9) Ovozni bir yoki ikki quloqda 3 m dan kam boʻlmagan masofada qabul qilish, lekin gapni 1 m masofadan qabul qilish (bir quloqning umumiy karligi, ikkinchi quloq 3 m masofada eshitishi yoki ikkala quloqning 2 m dan kam boʻlmagan masofada tovush qabul qilishi. Stajga ega boʻlgan haydovchilarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi (koʻrik har yili oʻtkaziladi). 10) Hamma hollarda qoʻyilmaydi. 15). Ushlash funksiyasi saqlangan holda ham qoʻyilmaydi. 17) Hamma hollarda qoʻyilmaydi. 21) Alohida ruxsatnomasiz qoʻyilmaydi. 24) Surunkali yurak ishemik kasalligi (zoʻriqish va tinch holatlardagi stenokardiya, miokard infarktidan keyingi holatda – qoʻyilmaydi. 25) Xafaqon (gipertoniya) kasalligining II-III darajasi. Ushbu xastalikning I darajasi bilan ogʻrigan haydovchilarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilingan. 26) Navbatdagi koʻrik 1 yildan keyin oʻtkaziladi. 28) Diabet aniqlanganda yaroqsiz hisoblanadi. 29) b) 12.3 bandda qaralsin. 32) Ishga qoʻyilmaydi. Stajga ega boʻlgan haydovchilar alohida koʻriladi. 33) Meʼda va oʻn ikki barmoq ichakning yara kasalliklari, jigar, oʻt ajratuvchi tizim, meʼda osti bezining surunkali kasalliklari, meʼda operatsiyalaridan keyingi kasalliklarda alohida qoʻyiladi, navbatdagi koʻrikka 2 yildan keyin qoʻyiladi. 34) Buyrakning surunkali xastaliklari. Bitta buyrakning boʻlmasligi - ishga qoʻyish haqidagi masala alohida hal qilinadi. |
| 12.6. | Yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallangan, oʻtirish uchun moʻljallangan joylar 8 dan oshmagan. Avtomobillar D toifali. | 3 yilda 1-marta |
| | 12.5 bandda koʻrsatilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin. Yoʻlovchi transport haydovchilari uchun — gapirish nuqsonlarida va duduqlanishning ogʻir turlarida masala alohida hal qilinadi. 29) a) hamma hollarda qoʻyilmaydi; b) 12.1 bandga qaralsin. |
| 12.7. | V, S, D, E kategoriyasiga taalluqli transport vositalari (qoʻshimcha tarkibiy qismi bilan). | 3 yilda 1-marta |
| | 12.5 bandda koʻrsatilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin. 29) a) hamma hollarda qoʻyilmaydi; b) 12.1 ba�dga qaralsin. 12.1 bandda berilgan qarshi koʻrsatmalarga qaratilsin. Shunga qoʻshimcha: 5) Koʻrish oʻtkirligi bir koʻzda korreksiya bilan 0,8 dan past, boshqa koʻzda 0,4 dan past. Ruxsat etilgan. Ruxsat etilgan korreksiya 12.1 bandda koʻrsatilgan. 6) Rang sezishning buzilishi, dixromaziya tipli. 8) Turli bosqichdagi glaukoma. 9) Ovozni bir yoki ikki quloqqa 3 m dan kam boʻlmagan masofada qabul qilish, sekin gapni 1 m masofada qabul qilish, bir quloqning umumiy karligi, ikkinchi quloqning 2 m dan kam boʻlgan masofada eshitishi yoki ikkala quloqning 2 m dan kam boʻlmagan masofada qabul qilish. Stajga ega boʻlgan haydovchilarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi, koʻrik har yili oʻtkaziladi. |
| 12.8. | Tramvay, trolleybus. | 3 yilda 1-marta |
| | 12.1 bandda koʻrsatilgan moneliklarga qaralsin, shunga qoʻshimcha: 5) Koʻrish oʻtkirligi, korreksiya bilan, bir koʻzda 0,8 dan, ikkinchi koʻzda 0,4 dan kam boʻlsa, mumkin boʻlgan korreksiyani b. 12.1 ga qaralsin. 6) Dixromaziya koʻrinishidagi rang ajratishning buzilishi. 8) Glaukoma, har qanday bosqichda. 9) Gapirilgan gapni bir quloqda 3 m dan kam, shivirlab gapirishni 1 m dan kam masofada eshitmaslik, bir quloqda butunlay eshitmaslik va ikkinchi quloqda gapirilgan gapni 3 m masofadan eshitmaslik yoki ikkala quloqda gapirilgan gapni 2 m masofadan eshitmaslik, staji koʻp haydovchilarni ishga qoʻyish masalasi har yili individual hal qilinadi. 12) Hamma hollarda ishga qoʻyilmaydi. 15) Hamma hollarda qoʻyilmaydi. 16) Hatto ushlash funksiyasi saqlangan holda ham qoʻyilmaydi. 18) Tramvay haydovchilarida oyoqlar uzunligi ahamiyatga ega emas. 19) Alohida ishga qoʻyilmaydi. 22), 23), 24) alohida xatga binoan navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi, yurak ritmining boshqaruvchilari sunʼiy qilingan boʻlsa, ishga qoʻyilmaydi. 26) Navbatdagi koʻrik 1 yildan keyin oʻtkaziladi. 28) Diabet aniqlanganda ishga yaroqsiz hisoblanadi. 29) a) hamma hollarda qoʻyilmaydi. Yoʻlovchi transport haydovchilari uchun, gapirish nuqsonlari va duduqlanishning ogʻir turlarida masala alohida hal qilinadi; b) 12.1 bandga qaralsin: alkogolizm, narkomaniya va toksikomaniya bilan kasallangan bemorlarga nisbatan 12.3 bandga qaralsin. 33) Meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yara kasalliklari, jigar, oʻt hosil qiluvchi sistema, meʼda osti bezi surunkali kasalliklari, meʼda operatsiyasidan keyingi kasalliklar alohida koʻriladi, navbatdagi tekshiruv 2 yilda. 34) Buyraklarning surunkali kasalliklari, bir buyrakning boʻlmasligi, masala alohida xal qilinadi. |
| 12.9. | Traktor va boshqa oʻziyurar mashinalar. | 2 yilda 1-marta |
| | 12.1 bandda berilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin, shunga qoʻshimcha: 5) Qolgan koʻzda koʻrish oʻtkirligi 0,8 korreksiyasiz va koʻrish maydoni normal boʻlgan holda haydovchilarning ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. 14) Masala alohida hal qilinadi. 15) Oyoq yoki qoʻllarining yoʻqligi, shuningdek kaftlarning deformatsiyasi, uning funksiyasi buzilishi bilan: a) chap kaft yoʻqligi yoki deformatsiyasi-traktor mashina haydash uchun alohida ruxsat beriladi; b) bir kaft deformatsiyasi, lekin ushlash funksiyasi saqlangan holda traktor va boshqa qishloq xoʻjalik mashinalarini haydashga qarshi koʻrsatma boʻla olmaydi; v) oyoq kaftining yoʻqligi yoki deformatsiyasi—traktor va boshqa qishloq xoʻjalik mashinalarning haydashga qarshi koʻrsatma boʻla olmaydi. Oyoq kafti boʻlmasa, protezi boʻlish shart. Bir boldiri amputatsiya qilingan boʻlsa, choʻltoq boldirining 1/3 qismidan kam boʻlmasa va protezi boʻlsa va shu oyoq tizza boʻgʻimining harakati saqlangan boʻlsa ishga qoʻyiladi. 16) Barmoq yoki falanganlarning yoʻqligi, shuningdek falanganlar aro boʻgʻimlarning harakatsizliligi: a) oʻng qoʻlda katta barmoqning yoʻqligi; b) oʻng qoʻlda ikki yoki undan ortiq barmoqlarning yoʻqligi yoki harakatining umumiy cheklanishi; v) chap qoʻlda uch yoki undan ortiq barmoqlarning yoʻqligi yoki harakatining umumiy cheklanishi; g) chap qoʻlda uch yoki undan ortiq barmoqlarning yoʻqligi yoki harakatining umumiy cheklanishi. Bir qoʻlda ikki yoki uch barmoqning yoʻqligi yoki harakatsizligi, lekin katta barmoq saqlangan va ushlash funksiyasi, kaft kuchi saqlangan holda haydashga ruxsat etiladi. 18) Oyoqning 10 sm dan ortiq kaltalanishida alohida ruxsat etiladi yoki oyoqning 10 sm dan ortiq kaltalanishida boʻyi va umumiy jismoniy rivojlanishi hisobga olgan holda. 29) b) Alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya bilan kasallangan shaxslarga nisbatan 12.3 bandga qaralsin. 33) Meʼda va oʻn ikki barmoq ichak kasalliklari, jigar, oʻt hosil qiluvchi sistema, meʼda osti bezi, surunkali kasalliklar, meʼda operatsiyasidan keyingi kasalliklar alohida koʻrilib ishga qoʻyiladi, navbatdagi koʻrik har 2 yilda oʻtkaziladi. 34) Buyrak surunkali kasalliklari, bir buyrakning boʻlmasligi—alohida ruxsat etiladi. Ayollar traktor va boshqa oʻziyurar mashinalarni haydashga ruxsat etiladi, agar traktor va boshqa qishloq xoʻjalik mashinalarning tuzilishi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va RKU tomonidan belgilangan sanitariya qoidalariga javob bersa. |
| 12.10. | Minitraktorlar va motobloklar (davlat avtonazoratida roʻyxatdan oʻtgan). | 3 yilda 1-marta |
| | 12.1 bandda berilgan qarshi koʻrsatmalarga qaralsin. 29-b). 12.1 bandga qaralsin. |
| 12.11. | Qoʻl bilan boshqarishdagi avtomobillar (UVU, harbiy xizmat nogironlari, mehnat nogironlari, yoshligidan nogironlar uchun). | 3 yilda 1-marta |
| | 1) Turli etiologiyali koʻz qobigʻining surunkali kasalliklari. 2) Qovoqlarning turgʻun oʻzgarishi (qovoqlarning aylanib qolishi, kipriklarning koʻz olmasiga qarab oʻsishini koʻrishga halaqit berishi yoki koʻz olmasi harakatining cheklanishi (yaxshi natijali operatsiyadan soʻng ishga qoʻyilishi mumkin). 3) Qovoq shilliq qavatining surunkali kasalliklari, ularning shilliq osti toʻqimasining gipertrofiyasi va infiltratsiyasi bilan kechishi, davolab boʻlmaydigan surunkali yarali bleforit. 4) Koʻz yoshi xaltachasining surunkali yalligʻlanishi, oqma yara, shuningdek davolab boʻlmaydigan koʻz yoshining oqishi. 5) Diplopiya, qovoq yoki koʻz olmasi mushaklarining turgʻun paralichi yoki parezlari. Nistagm. 6) Toʻr parda va koʻrish nervining kasalliklari (pigmentli retinit, koʻrish ne�vining atrofiyasi, toʻr pardaning koʻchishi). 7) Turli darajali glaukoma. Boshlangʻich kompensatsiyalangan glaukomada, ruxsat etilgan koʻrish oʻtkirligida koʻz tubi oʻzgarmaganda ishga qoʻyiladi, navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi. 8) Koʻrish oʻtkirligining pasayishi, koʻz tubining oʻzgarishlari, anomaliyalari, refraksiya va boshqalar. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan aniqlanadi (12.1 bandga qaralsin): a) koʻrish oʻtkirligi 0,6 dan past bir koʻzda, 0,2 dan past boshqa koʻzda. b) bir koʻzning umuman koʻrmasligida ishga qoʻyiladi, agarda qolgan koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiyasiz 0,8; koʻrish maydoni normal, navbatdagi koʻrikka 1 yildan keyin qoʻyiladi. v) 12.1 bandga qaralsin. g) 12.1 bandga qaralsin. 9) Koʻrish maydonining 20°S oshiq chegaralanishi. 10) Turli etiologiyali gʻilaylik natijasida turgʻun diplopiya. 11) Oʻrta quloqning surunkali bir yoki ikki tomonlama yiringli yalligʻlanishi, xolesteltoma, granulatsiya yoki poliplar bilan asoratlangan (operativ davolashdan soʻng ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi). 12) Karlik va yaxshi eshitmaslik ishga qoʻyiladi, agar binokulyar koʻrish saqlangan boʻlsa va haydovchilardan talab qilinadigan koʻrish oʻtkirligi boʻlsa. 13) Vestibulyar apparat funksiyasi buzilishi bilan kechuvchi kasalliklar, uzoq remissiya davri boʻlsa, masala alohida hal qilinishi mumkin. 14) Yoʻl harakatiga halakit beruvchi havfsiz yangi hosilalar, tegishli toʻqimaga oʻsib kirgan kam harakatchan chandiqlar (yaxshi natijali operativ davolanishdan soʻng ishga qoʻyilishi mumkin), turli etiologiyali boʻyin harakatining cheklanishi. 15) Nevrologik simptomatikali travmatik deformatsiyalar, kalla suyagi defektlari, kalla suyagining kichik defektlarida nevrologik simptomatika kuzatilmaganda ishga yaroqli hisoblanadi. 16) Katta boʻgʻimlardagi turgʻun oʻzgarishlar, harakatni qiyinlashtiruvchi notoʻgʻri bitgan sinishlar, shuningdek umurtqa pogʻonasining harakatini qiyinlashtiruvchi turgʻun oʻzgarishlar. Ishga yaroqsiz deb, oʻtirishga halaqit beruvchi ikkala taz son boʻgʻimining ankilozi va kontrakturasi, shuningdek oyoq-qoʻl harakatining buzilishi boʻlganda hisoblanadi. 17) Bir oyoqning, qoʻl va oyoq kaftining yoʻqligi, shuningdek oyoq yoki qoʻl kaftlari deformatsiyasi, ular harakatini cheklanishi: a) bir oyoq yoki segment yoʻqligi yoki ularning bir vaqtda ikkalasining yoʻqligi qoʻl bilan boshqariladigan avtomobillar nogironlar uchun moʻljallangan bir oyoq yoki qoʻli boʻlgan bemorlar uchun haydashga qarshi koʻrsatma boʻla olmaydi; b) bir oyoq yoki ikki oyoqning yoʻqligi (yoki segmentlarning), qoʻllar sogʻlom boʻlganda qoʻl bilan boshqariladigan avtomashinani boshqarish uchun qarshi koʻrsatma boʻlmaydi. 18. Barmoq yoki falangalarning yoʻqligi, shuningdek falangalararo boʻgʻimlarning harakatsizligi ikkala kaftda koʻrsatgich va bosh barmoqlarning yoʻqligi yoki bir barmogʻi boʻlsa xam, harakatining umuman cheklanishi ikkala kaftda ishga qoʻyilishiga qarshi koʻrsatma boʻladi. 19. Oʻpka va plevra surunkali kasalliklari, ikkinchi darajali oʻpka va yurak qon tomir yetishmovchiligi bilan kechuvchi kasalliklar. Oʻpka rezeksiyasi, koʻkrak qafasi organlari funksiyasi buzilishi bilan kechuvchi umurtqa va koʻkrak qafasi deformatsiyalardan keyingi holat (ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi). 20. Turli etiologiyali, tugʻma va orttirilgan qon tomir va yurak nuqsonlari – alohida hal qilinadi. Shuningdek yurak va yirik qon tomirlarida operatsiya oʻtkazgan shaxslar va yurak ritmini sunʼiy boshqaruvchilari bor shaxslar alohida ishga qoʻyiladi. 21. Turli etiologiyali yurak kasalliklari (endokardit, miokard va boshqalar) turli etiologiyali yurak ritmining buzilishi (guruhli ekstrosistoliya, xilpillovchi aritmiya va boshqalar) surunkali ishemik yurak kasalliklari, infarkt miokarddan keyingi holat—masala alohida hal qilinadi, tinchlikdagi stenokardiyasi bor shaxslardan tashqari. 22. Xafaqon kasalligining III darajasi. Xafaqon kasalligi II darajasi bor shaxslarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi, har yili koʻrikdan oʻtish sharti bilan. 23. Qon va qon hosil qiluvchi organlar kasalliklari, anemik sindrom kuzatilmaganda ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. 24. Turgʻun burilishlar bilan kechuvchi endokrin kasalliklar endokrinolog koʻrsatmasiga asosan masala alohida hal qilinadi. Es-hushi buzilishlari va komatoz holatga moyil boʻlib qolgan shaxslar yaroqsiz hisoblanadi. 25. a) Surunkali ruhiy kasalliklar va shunga yaqinlashish holatlari, dinamik dispanser kuzatuvda boʻlishi shart shaxslar. Nerv-ruhiy buzilishlari, aql zaifligi, aql rivojlanishining kechikishida ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi (navbatdagi koʻrikka 3 yilda qoʻyildi ) epilepsiya sinkopal xolatlar). b) 29 bandga qaralsin. v) 12.1 bandga qaralsin. 26. Periferik nerv sistemasining surunkali rivojlanuvchi kasalliklari, boshdan oʻtkazgan kasalliklar va yirik nerv tomirlari travmalari natijasida harakat sezish va trofikaning turgʻun oʻzgarishlari – ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. 27. Qin va bachadonning tushishi, rektovaginal va qin oqma yaralari, oraliq yirtilishi natijasida toʻgʻri ichak sfinterining butunligining buzilishi (yaxshi natijali operativ davodan soʻng alohida ishga qoʻyiladi). 28. Boʻyning 150 sm dan past boʻlishi (masala alohida hal qilinadi) jismoniy rivojlanishi keskin orqada qolishi. |
| 12.12. | Nogironlar uchun motoaravachalar. | | | | 1. Koʻz olmasi, qovoq va konʼyuktivaning tez-tez retsidivlanuvchi surunkali va davolash kasalliklari qiyin boʻlgan shox pardaning zararlanishi. Koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan bir koʻzda 0,5 dan past, boshqa koʻzda 0,2 dan past. Bir koʻzning koʻrmasligida boshqa koʻzning koʻrish oʻtkirligi korreksiya bilan 0,8 dan past boʻlmasligi va koʻrish maydonining normal boʻlishi talab qilinadi. 2. Karlik va yaxshi eshitmaslikda binokulyar koʻrish saqlangan boʻlsa, berilgan transport vositalari haydovchilari uchun belgilangan koʻrish oʻtkirligi yetarli boʻlsa ishga qoʻyiladi. 3. Yurak surunkali ishemik kasalligi, tinchlikdagi stenokardiya. Qon aylanishi yetishmovchiligi bilan kechuvchi yurak nuqsonlari II-III darajasi, alohida koʻrib, ishga qoʻyiladi. 4. Xafaqon kasalligining III darajasi, xafaqon kasalligining II darajasi bor shaxslarni ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. 5.Oʻpka-yurak yetishmovchiligi II-III darajasi bilan kechuvchi oʻpka surunkali kasalliklarining ogʻir turlari. 6. Ikkala qoʻl harakatining umuman yoʻqligi yoki chegaralanishi: a) ikkala qoʻl kaftlari va barmoqlarining kontrakturalari, ankilozi, qiyin harakatligi natijasida ushlash funksiyasining chegaralanishi; b) kontraktura, qiyin harakatlik yoki ankilozlar, hatto ikkala yelka, ikkala bilak-tirsak boʻgʻimlarining funksional – foydali holatlarida ham; v) ikkala kaftda katta va koʻrsatgich barmoqning yoʻqligi. Bir qoʻlning yoʻqligi qarshi koʻrsatma boʻlmaydi, lekin qolgan qoʻl funksiyalari buzilmagan boʻlishi shart. 7. Turgʻun buzilishlar bilan kechuvchi endokrin kasalliklar. Ishga qoʻyilish masalasi endikrinolog koʻrsatmasiga binoan alohida hal qilinadi: kasallikning xushidan ketish, komatoz holatga moyil kechishi ishga yaroqsiz hisoblanadi. 8. a) Surunkali ruhiy kasalliklar. Qolgan hollarda alohida hal qilinadi, tutqanoq, sinkopal holatlar. b) Surunkali alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya. Ishga qoʻyish masalasi alohida hal qilinadi. |
| 13.1. | Oziq-ovqat sanoati korxonalarida sut fermalarida, sut oshxonalarida, oziq-ovqat mahsulotlarini tarqatish punktlarida, oziq-ovqat mahsulotlari bazalari va omborxonalarida,oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishda, sotishda va saqlashda bevosita ishtirok etuvchi shaxslar. Shuning bilan birga shu korxonalarda sanitariya ishlov berish va oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish texnologik jihozlarni tamirlashda ishtirok etuvchi ishchilar hamda oziq-ovqat mahsulotlarini turli transport vositalarida tashishda bevosita muloqotda boʻlgan shaxslar. | 1 yilda 1-marta |
Terapevt (b.b. 13.1- 13.14) faqat ishga qabul qilinayotgan vaqtda dermatovenerolog (b.b. 13.1, 13.3, 13.5, 13.6, 13.8, 13.12, 13.13, 13.4) 1 yilda 1-marta (b.b. 13.2, 13.4, 13.7, 13.9, 13.10, 13.11) 1 yilda 1-marta: stomatolog, otolaringolog, krem-konditer sexlari, bolalar sut mahsuloti ishlab chiqarish, konditer mutaxassisligi boʻyicha oʻquvchilar shuningdek tugʻruqxonalarda bolalar kasalxonalarida (yangi tugʻilgan patologiyasi boʻlimi, chala toʻgʻilganlar va 13.4. da koʻrsatilganlar keyinchalik 1 yilda 2-marta). |
Yirik kadrli flyuorografiya sifilis va OITS (SPID)ga qonni tekshirish ishga kirayotganda 13.1- 13.14, keyinchalik 1 yilda 1-marta 13.2-13.14, 13.7, 3.2 b. da surtma olish 13.1- 13.14 ishga kirayotganda, keyinchalik 1 yilda 1-marta 13.2, 13.11 bandlarda koʻrsatilganlar uchun 1 yilda 2-marta 13.4, 13.7 b. larda koʻrsatilganlar uchun ichak infeksiyalar tashuvchilarini an�qlash, qorin tifiga serologik tekshirish quyidagi ishlarga kirish uchun: 13.1, 13.2, 13.3, 13.4, 13.6, 13.7, 13.8, 13.13 b., keyinchalik epidemiologik koʻrsatmalarga binoan. |
13.1. bandda koʻrsatilgan shaxslar uchun kasalliklar va bakteriya tashuvchanlik: – qorin tifi, paratif, salmonellez, dizenteriya; – gimenolepidoz, enterobioz; – sifilis yuqumli davrida; – lepra; – yuqumli teri kasalliklari: qichima, trixofitiya, mikrosporiya, parsha, aktinomikoz, yaralar yoki oqma yaralar, tananing ochiq qismlarida; – oʻpka tuberkulezining yuqumli va destruktiv turlari, oʻpkadan tashqari tuberkulez: oqma yaralar, bakteriouriya, qoʻl va yuz tuberkulez volchankasi; – gonoreya (hamma koʻrinishlari) faqat tibbiyot va maktabgacha tarbiya muassasalarining bolalarga xizmat koʻrsatuvchi xodimlari antibiotiklar bilan davolanish, vaqtida va kontrol tekshirishda manfiy natija ??? ishga qoʻyilmaydi; – yiringli kasalliklar – akusherlik, jarrohlik, yangi tugʻilgan, chala tugʻilgan bolalar patologiyasi boʻlimlarining xodimlari, shuningdek oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash va tarqatish bilan shugʻullanuvchi shaxslar uchun. |
| 13.2. | Umumiy ovqatlanish, oziq-ovqat savdo tarmoqlarida, korxona va muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan umumiy ovqatlanish oshxonalarda va bufetlarda hamda turli transport vositalaridagi oshxona, bufet ishchilari va temir yoʻl hamda havo yoʻli transportlaridagi kuzatuvchilari (provodniklar). Hamda yoʻlovchi transport vositalari temir yoʻl, havo yoʻllari va suv kemalaridagi kuzatuvchilar (provodniklar) | | | ||
| 13.3. | Oliy oʻquv yurti talabalari, oʻrta umum taʼlim maktab oʻquvchilari, litsey va kollej oʻquvchilari turli muassasalarda ishlab chiqarish amaliyoti oʻtish oldidan yoki oʻtish davrida tibbiy koʻrikdan oʻtish shart boʻlgan shaxslar. | | | ||
| 13.4. | Tugʻruqxonalar, bolalar kasalxonalari, yangi tugʻilganlar patologiyalari va chala tugʻilganlar boʻlimlaridagi tibbiy xizmatchilar. | | Gelmintozlarga ishga kirayotganda tekshirish quyidagi bandlarda koʻrsatilgan shaxslar uchun: 13.1, 13.2, 13.3, 13.4, 13.6, 13.7, 13.8, 13.10, 13.13, 13.14 va keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash |
| |
| 13.5. | Oʻqitish-tarbiyalash muassasalari ishchilari (umumtaʼlim maktablari, oʻrta maxsus oʻquv muassasalari, internat va h.k.) maktablarning oʻqituvchilari. | | | ||
| 13.6. | Bolalar va oʻsmirlar mavsumiy sogʻlomlashtirish muassasalari (bolalar oromgohlari, oʻquvchilar mehnat birlashmalari) ishchilari ishdan oldin. | | | vazirligi buyrugʻiga binoan. Krem-konditer sexlariga, bolalar sut mahsulotlari ishlab chiqaruvchi sexlarida ishlash uchun, konditer mutaxassisligi boʻyicha oʻqiyotganlar, shuningdek tugʻruqxonalarda. |
|
| 13.7. | Maktabgacha bolalar muassasalari (bolalar yaslilari, bolalar bogʻchasi) bolalar uylari, maktab-internetlar, oʻrmon maktablari, bolalar | | | | |
| 13.8. | Bemor ovqatlanishi bilan bogʻliq boʻlgan kattalarni davolash-profilaktika muassasalari, sanatoriylar, dam olish uylari, pansionatlar, nogironlar uyi va qariyalar uyi ishchi xodimlari. | | | Yangi tugʻilgan chaqaloqlar patologiyasi va chala tugʻilganlar boʻlimi, bolalar kasalxonalari | |
| 13.9. | Aholini sanitariya- gigiyenik taʼminlash muassasalari ishchi xodimlari (hammom ishchi xodimlari, sartaroshlar, manikyur-pedikyur, kosmetika mutaxassislari, kir yuvish xonalari ishchilari, kimyoviy tozalash ishlari). | | | Jarrohlik boʻlimlari va statsionarlarda ishlab chiqarish amaliyoti oʻtayotganlarda tomoq va burundan | |
| 13.10. | Trenerlar, suzish boʻyicha instruktorlar, basseyn va davolovchi vannalar ishchi xodimlari. | | | Patologik stafilokokk tekshirish uchun surtma olinadi. Keyinchalik 13.4. koʻrsatilganlar uchun 6 oyda 1-marta. Krem-konditer sexlarida, bolalar sut mahsulotlari ishlab chiqarishda ishlovchilar uchun tibbiy va epidemiologik koʻrsatmalarga binoan. | |
| 13.11. | Farroshlar, mehmonxona qavatlari boshliqlari, poyezdlarning aholiga moʻljallangan vagonlar provodniklari. | | | | |
| 13.12. | Dori vositalarini tayyorlash, xillarga ajratish va realizatsiya qiluvchi apteka, farmatsevtik zavod va fabrika ishchilari. Bevosita suv bilan munosabatda boʻlgan vodoprovod qurilmalari ishchilari. Mol fermalari va komplekslari ishchilari. | | | | |
2-chi ilovaning 13.1-chi bandiga doir eslatmalar:
1. 2-chi ilovaning 13.1-chi bandi bilan korxonalarning eng kichik roʻyxati, tibbiy tekshiruvlar hajmi va necha marta oʻtkazilishi belgilangan. Korxonalar va kasblar roʻyxati, shuningdek tibbiy tekshiruvlar necha marta oʻtkazilishi epidemiologik vaziyatlarga asosan hududiy Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorat markazlari tomonidan, hududiy kasaba uyushmalari bilan kelishilgan holda davriy profilaktik tibbiy koʻriklardan oʻtkazish muddatlariga oʻzgartirishlar kiritish mumkin.
2. Respublika sogʻliqni saqlash vazirligiga Oʻzbekiston Respublikasi Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi (OʻzRKUFK)bilan kelishilgan holda tibbiy tekshiruvlar hajmi, davriyligi va tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilishi lozim boʻlgan kasb xodimlari va korxonalar roʻyxatini qayta koʻrib chiqishga ruxsat beriladi.
3. Zaxm bor-yoʻqligiga tekshiruv faqatgina qoʻl barmogʻidan qon olishning ekspress-usuli yordamida oʻtkaziladi, venadan qon olish man etiladi. Soʻzak bor-yoʻqligiga tekshiruv oʻtkazilganda siydik chiqarish kanalidan (erkaklarda tibbiy koʻrsatmalar boʻlganda), bachadon boʻyni, qinning orqa gumbazidan va toʻgʻri ichakdan surtma olinib metilen koʻki yoki briliant yashili bilan boʻyaladi, zarur boʻlganda Gram usuli boʻyicha boʻyaladi, 2 ta surtma bakterioskopiya qilinadi. Qorin tifiga serologik reaksiya quyish uchun qon tibbiy tekshiruv oʻtkazuvchi davolash-muhofaza muassasalarda barmoqdan olinadi.
4. Xirurgik shifoxonalar (boʻlimlar)ning tibbiy xodimlari Respublika Sogʻliqni saqlash vazirligining amaldagi boʻyrugʻiga muvofiq tibbiy tekshiruvdan oʻtadilar.
5. Yakka tartibdagi mehnat bilan shugʻullanuvchi fuqarolar aholiga sanitariya-gigiyenik xizmat koʻrsatuvchilar: sartaroshlar, pedikyurchilar, manikyurchilar, uqalovchilar, maktabgacha yoshdagi bolalarni parvarish qiluvchilar; nogironlarga, qariyalarga xizmat koʻrsatuvchilar, yolgʻizlarga ovqat tayyorlab beruvchilar, idish-tovogʻini yuvib beruvchilar; bemorlarga qarab turuvchilar; tibbiy faoliyat koʻrsatuvchilar, oziq-ovqatlarni ishlab chiqaruvchilar va ularni sotuvchilar turar joyi boʻyicha 2-chi ilovaning 13.1-bandiga binoan hajmlarda va muddatlarda tibbiy tekshiruvlardan oʻtishlari shartdir.
6. Xamirturush, kraxmal, sabzovat qurituvchi, tuz tayyorlovchi korxonalar, tegirmon, yormalovchi zavodlar, don saqlovchi, elevatorlar, don, un, yormalar va shunga oʻxshash boshqa korxonalar, spirt, spirt-liker, aroq va vino tayyorlochi zavod xodimlari, shu jumladan tayyor mahsulotlar ekspeditorlari, oziq-ovqat mahsulotlariga aloqasi boʻlmagan shaxslar (buxgalter, kassir, farroshlar va hokazo) 2-chi ilovaning 13.1-chi bandiga binoan tibbiy tekshiruvlardan oʻtmaydilar.
7. Oʻpkasida silga oʻxshash sust oʻzgarishlari boʻlgan shaxslar ham chaqaloq-bolalar, ilk yoshdagi va maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashga ruxsat berilmaydi.
8. Yuqumsiz teri kasalliklariga uchragan bemorlar ( psoriaz, ekzema, allergik dermatitlar va boshqalar)ning ishlashiga individual, kasallik holatiga va bemorning ish joyiga qarab hal qilinadi. Trixomonozga yoʻliqqan ayollar davolash-muhofaza muassasalarida muntazam ravishda davolanishlar sharoitlarida bolalar muassasalarida ishlashlariga ruxsat beriladi. Patogen stafilokokkning tashuvchilari boʻlib chiqqan shaxslar amaldagi boʻyruqlarga koʻra sanatsiya qilinadilar.
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligi
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
3-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
3-ilova
Xavfli, zararli moddalar, noxush omillarga
aloqador umumiy tibbiy moneliklar
aloqador umumiy tibbiy moneliklar
ROʻYXATI
(2-chi ilovaning 13.1-chi bandi bundan mustasno)
1. Funksional faoliyatining buzilishi bilan kechuvchi tugʻma nuqsonlar.
2. Funksional buzilishlari barqaror ifodalangan markaziy asab tizimining organik kasalliklari.
3. Surunkali ruhiy xastaliklar va ruhiy-nevrologik dispanserlarda albatta majburiy dinamik kuzatuvga muhtoj boʻlgan shu kasalliklarga teng boʻladigan holatlar, epilepsiya. Shunga oʻxshash ruhiy xastaliklar rosmana ifodalangan taqdirda tegishli ishlarga yaroqliligi haqidagi masala ruhiy-nevrologik muassasa komissiyasi tomonidan hal qilinadi.
4. Funksiyalari rosmana ifodalangan endokrin tizim xastaliklari.
5. Xavfli oʻsmalar (davolash oʻtkazilgach, masala mutlaq moneliklar boʻlmaganda) alohida hal etilishi mumkin.
6. Qon tizimining (barcha bosqichlardagi) hamma kasalliklari (shu jumladan qon hosil qilish tizimining xastaliklari.
7. III bosqichdagi gipertoniya kasalligi.
8. Qon aylanishi yetishmovchiligi boʻlgan yurak xastaliklari.
9. Oʻpka-yurak yetishmovchiligi ifodalangan surunkali oʻpka kasalliklari.
10. Nafas va qon aylanishining funksional buzilishlari boʻlgan ogʻir kechuvchi bronxial astma.
11. Silning har qanday joylashgan faol turlari.
12. Surunkali kechadigan va asoratlashga moyilligi boʻlgan meʼda va oʻn ikki barmoq ichakning yara kasalligi.
13. Jigar tsirrozlari va faol surunkali gepatitlar.
14. Buyrak yetishmovchiligi bilan asoratlangan surunkali buyrak kasalliklari.
15. Kollagenozlar.
16. Kasb-kori boʻyicha ish bajarishga halaqit beradigan turgʻun buzilishlari boʻlgan boʻgʻim kasalliklari.
17. Homiladorlik va sut ajralishi davri.
18. Farzand koʻrish istagi boʻlgan ayollarda anamnezida odatdagi homila nuqsonlari va homiladorlikning oxirigacha yetmasligi.
19. Bachadondan qon ketishi bilan davom etuvchi hayz koʻrish funksiyasining buzilishlari.
20. Dekompensatsiyalangan glaukoma.
Xodimlarni ishga qabul qilishda dastlabki
va davriy tibbiy koʻriklarni oʻtkazishga doir
va davriy tibbiy koʻriklarni oʻtkazishga doir
YOʻRIQNOMA
Ishga qabul qilishda dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdan maqsad xodimlarning ularga topshiriladigan ishga muvofiqligi (yaroqliligini)ni aniqlash, baxtsiz hodisalar, umumiy va aholi salomatligini muhofaza qilish, yuqumli va parazitar xastaliklarni tarqalishiga yoʻl qoʻymaslikdir.
Davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazilishi kasbga aloqador zararli omillar va noxush mehnat sharoitlarida ishlovchilar salomatligini muntazam kuzatib borishni, kasb kasalliklarining ilk belgilarini oʻz vaqtida aniqlash va ularni muhofaza qilish hamda zararli sharoitlarda ishni davom ettirishga halaqit beradigan umumiy xastaliklarni aniqlash, shuningdek baxtsiz hodisalarga yoʻl qoʻymaslik va ishlash xavfsizligini taʼminlash, aholi sogʻligʻini muhofaza qilish, yuqumli va parazitar kasalliklar tarqalishining oldini olish maqsadidagi tadbirlarni aniqlashni taʼminlaydi.
Xodimlarni ishga qabul qilishda dastlabki
va davriy tibbiy koʻriklarni tashkil etish
va davriy tibbiy koʻriklarni tashkil etish
1. Bu koʻriklar tibbiy-sanitariya qismlari (idoralarga qarashli poliklinikalar) tomonidan oʻtkaziladi, ular boʻlmagan taqdirda — hududiy davolash-muhofaza muassasalari tomonidan uyushtiriladi. Bu muassasalar faoliyat koʻrsatgan joylarda tegishli korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoa xoʻjaliklari (keyinchalik korxona deb ataladi) boʻladi. Ayni paytda bu birikuv yuqori sogʻliqni saqlash idorasi, asosan bosh korxonaga asoslangan holda amalga oshiriladi.
Davriy tibbiy koʻriklar yoki tekshiruvlar xodimlarning statsionarda yotgan davrida, ambulatoriya-poliklinika muassasasida (boʻlinmada) ham oʻtkazilishi mumkin, bunda xodimga oʻtkazilgan tekshiruv yoki tibbiy yordam soʻragan davrdagi koʻchirma nusxasi topshiriladi.
Vaxta usulida ishlashga yuboriladigan shaxslarni ishga qabul qilishda dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazish xodim turar joyidagi davolash-muhofaza muassasalarida amalga oshirilishi mumkin, bunda tekshiriluvchiga albatta xulosa yozilgan hujjat beriladi. U tekshiriluvchi doimiy roʻyxatdan oʻtgan joyi boʻyicha ruhiy-asab dispanseri (boʻlinma, kabinetlardagina) psixiatr tomonidan koʻzdan kechiriladi.
Vaxta usulida ishlovchi xodimlar istisno tariqasida davriy tibbiy koʻriklardan vaxta joylashgan yordam davolash-muhofaza muassasalari tomonidan mahalliy sogʻliqni saqlash idoralari bilan kelishilgan holda oʻtishlari mumkin.
2. 2-chi ilovadagi 13.1-bandga binoan tibbiy tekshiruvdan oʻtishlari koʻrsatilgan yakka mehnat faoliyati bilan shugʻullanuvchi shaxslar turar joy (roʻyxatga olingan) sanitariya-epidemiologiya stansiyasi tomonidan yoʻllanma oladilar.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi (OʻzR KUFK) bilan kelishilgan holda OʻzR SSV tasdiqlangan roʻyxatda koʻzda tutilgan zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari bilan ishga yangidan kiradigan shaxslar, shu jumladan umumiy ovqatlanish korxonalarining xodimlari dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtadilar.
Xodimlar muayyan zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari mavjud boʻlgan ishlarga birinchi marta qabul qilinganlarida (oʻtkazilganlarida) dastlabki tibbiy koʻriklardan oʻtkaziladi.
Ixtisoslik (hunar) boʻyicha xuddi shunday ishga oʻtish, ishlash sharoitlari zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari xuddi shunday boʻlganda ish faoliyati uzluksiz hisoblanadi. Bu hollarda davriy tibbiy koʻriklar belgilangan muddatlarda oʻtkaziladi. Ular tibbiy hujjatlar boʻyicha (ambulatoriya bemorning tibbiy varaqasi) rasmiylashtiriladi.
4. Zararli moddalar va noxush ishlab chiqarish omillari bilan ishlovchi xodimlar, shuningdek umumiy ovqatlanish, oziq-ovqat sanoati, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari xodimlari, ilgari dastlabki tibbiy koʻriklardan oʻtganlar davriy tibbiy koʻriklardan oʻtishlari lozim; koʻriklar davriyligi ana shu buyruqqa oid 1, 2-chi ilovalarda 4-boʻlimda belgilangan.
5. Dastlabki va davriy tibbiy koʻriklarni vrach-mutaxassislar oʻtkazadilar, bunda laboratorik va funksional tekshiruvlar, OʻzKUFK bilan kelishilgan holda OʻzR SSV tasdiqlagan roʻyxatlar boʻyicha oʻtkaziladi (ushbu buyruqdagi 1, 2-chi ilovalarning 5-6 boʻlimida).
6. Dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar mehnat jamoasi qarori bilan belgilangan vaqtda oʻtkaziladi; tibbiy-sanitariya qismi (poliklinika)ning ish rejasi ishlovchilar uchun qulay vaqtda tibbiy yordam qulay boʻlishini taʼminlash uchun korxonaning ishlash tartibini hisobga olgan holda tuziladi.
7. Sanitariya-epidemiologiya muassasalari, korxonalar, Davlat avtonazorati va davolash-muhofaza muassasalari xodimlarini vaqtdan oldin ekspertiza tartibda tibbiy koʻrikka yuborishlari mumkin (ogʻir kasalliklar, shikastlanishlar va boshqalarni boshdan kechirganda). Yoʻllanmada vaqtdan oldin koʻrik oʻtkazilishi sababi koʻrsatilishi kerak.
8. Dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtuvchi shaxslarni sanitariya-epidemiologiya stansiyalari korxonaning administratsiyasi va kasaba uyushmasi vakillari bilan birgalikda (sexlar, kasblar noqulay omillar boʻyicha) joriy yilning 1-dekabrdan kechikmasdan aniqlanishi kerak.
Sanitariya-epidemioloiya stansiyalari, shuningdek dastlabki va davriy tibbiy koʻriklarning toʻliq va oʻz vaqtida oʻtkazilishi ustidan nazorat qiladilar.
9. Sanitariya-epidemiologiya xizmati muassasalari, korxona maʼmuriyati ana shu koʻriklarni oʻtkazayotgan davolash-muhofaza muassasasiga yoʻllanmasida tekshiriluvchining ismi-sharifini, tugʻilgan yili, kasbi, ishlash joyidagi zaharli omillar va noxush ishlash sharoitlarini transport vositalarining turlarini (mazkur buyruqning 1, 2-chi ilovalariga muvofiq toʻliq koʻrsatishi lozim).
Maʼmuriyat dastlabki tibbiy koʻriklarga yuborilgan shaxslarni yoʻllanma blankalari bilan taʼminlash masalasini hal etadi. Tekshiriluvchi pasport yoki uning oʻrnini bosuvchi boshqa hujjat va harbiy biletni taqdim etadi.
| Korxona shtampi | Ambulatoriya bemorning tibbiy kartasiga qoʻshib beriladigan blanka (025/u-87 shakl) |
| Zaruriy dastlabki tibbiy koʻrikka yoʻllanma |
Ishga qabul qilinishda majburiy dastlabki tibbiy koʻrik maʼlumotlari |
| Familiyasi__________________ Ismi_______________________ Otasining ismi_____________ Ish joyi tarifi_____________ 1-chi ilova, pp_______________ 2-chi ilova, pp_______________ Imzo_______________________ Tibbiy komissiyaning xulosasi: mutaxassisligi boʻyicha ishlashiga muloqotda (1-chi ilova, pp); Noxush mehnat sharoitlarida 2-chi ilova, pp) Moneliklar yoʻq Davolash-muhofaza muassasasi (poliklinika)ning muhri bosiladigan joy Tibbiy sanitariya qismi bosh vrachi Sex (hududiy) vrachlik uchastkasining terapevti Yil (kun) |
Familiyasi_________________ Ismi______________________ Otasining ismi____________ Tugʻilgan yili______________ Tibbiy komissiyaning xulosasi ixtisosligi boʻyicha ishlashiga muloqotda (1-chi ilova, pp); Noxush mehnat sharoitlarida (2-chi ilova, pp) Toʻliq koʻrsatilgan Moneliklar yoʻq Sex (hududiy) vrachlik uchastkasining terapevti |
10. Kasb-hunar kolleji, avtomaktab, kasblar boʻyicha tayyorlash kurslari maʼmuriyati ana shu bilim yurtlarini tamomlaganlaridan keyin xodim oʻz ishi boʻyicha zararli va noxush mehnat sharoitlariga duch kelsa, uni oʻqitishdan oldin dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun yuborishi kerak (9-bandga qarang).
11. Korxona maʼmuriyati bir oy muddat ichida sanitariya-epidemiologiya stansiyasidan olingan hujjatlar asosida tibbiy koʻriklardan oʻtishi lozim boʻlgan shaxslar roʻyxatini nomma-nom tuzib chiqadi, shunda korxona, sex, kasb, noxush ishlab chiqarish omillari, shuningdek ana shu sharoitlarda ishlovchining ish staji ham koʻrsatiladi.
Roʻyxat sex, kasb va ishlab chiqarish omillari toʻgʻri kelish-kelmasligi nuqtai nazaridan sanitariya-epidemiologiya stansiya bilan kelishiladi.
12. Korxona maʼmuriyati tibbiy koʻriklarni oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi, xodimlarning ana shu koʻrik va tekshiruvlarga oʻz vaqtida va uyushgan holda kelishlarini taʼminlaydi va bunga javob beradi, davriy tibbiy koʻriklardan oʻtish muddatlariga rioya qilinishini nazorat qiladi.
Maʼmuriyat dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtmagan shaxslarning ishlashiga ruxsat bergani, shuningdek, tibbiy koʻrsatmalarga binoan ishga qoʻygani uchun javob beradi.
13. Dastlabki va davriy koʻriklarni oʻtkazayotgan davolash-muhofaza muassasasining bosh vrachi muassasa boʻyicha buyruqqa binoan koʻriklarni oʻtkazish uchun komissiya tuzadi, uni oʻtkazish vaqtini belgilaydi, tibbiy koʻriklarni oʻtkazish uchun ajratilgan vrachlarni tayyorlash boʻyicha (shuningdek bu vrachlarni malaka oshirish kurslariga yuborish yoʻli bilan) chora-tadbirlar bajarilishini taʼminlaydi va ularni unumli oʻtishga javob beradi, hamma laboratoriya (material toʻplash, tekshiruv natijalarini olish) va funksional tekshiruvlar oʻtkazilishini boshqa davolash-muhofaza muassasalari (dispanser va boshq.) dan zarur axborot olishni tashkil etadi.
14. Hududiy vrachlik uchastkasining vrach terapevti yoki sex vrachlik punkti uchastkasining vrach-terapevti dastlabki va davriy tibbiy koʻriklarni oʻtkazuvchi asosiy shaxs hisoblanadi; dastlabki tibbiy koʻriklarda 1 va 2-ilovalardagi 5-boʻlimda koʻrsatilgan hamma vrach-mutaxassislar (nevropatolog, oftalmolog, otolaringolog, dermatovenerolog, jarroh)ning ishtirok etishi vrach-terapevt tomonidan belgilanadi. Tibbiy koʻrsatmalar boʻyicha boshqa vrach-mutaxassislarni tibbiy koʻriklarga jalb etish masalasi ham vrach-terapevt tomonidan belgilanadi. Koʻrik oʻtkazayotgan davolash-muhofaza muassasasi tarkibida vrach-mutaxassislar yetishmaganda yoki ular boʻlmaganda ular yuqori sogʻliqni saqlash idorasining koʻrsatmasiga binoan boshqa muassasalardan jalb qilinadi yoki zarur tekshiruvlar boshqa sogʻliqni saqlash muassasalarida oʻtkaziladi.
15. Dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazishda kasb faoliyati taʼrifi, tegishli kasb (mutaxassislik) va ishlash sharoitlari bilan tanishish lozim. Koʻrik oʻtkazayotgan vrachlar ishlab chiqarish sharoitlarini oʻziga xos xususiyatlarini va ishlovchilarda roʻy berishi ehtimoli boʻlgan kasb kasalligini bilishlari zarur.
16. Dastlabki tibbiy koʻriklarda qatnashayotgan vrachlar ishga yaroqlik (moneliklar boʻlmasligi) haqidagi masalani hal etishda OʻzR KUFK bilan kelishilgan holda OʻzR SSV tasdiqlagan roʻyxatlarga muvofiq koʻrsatilgan tibbiy moneliklarga amal qilishadi (ushbu buyruqdagi 1, 2-ilovalarning 7 boʻlimi).
Davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazishda xodimning ishga yaroqliligi masalasi har bir alohida holda shaxsiy tarzda, tananing funksional ahvoli, patologik jarayon xarakteri va ifodalangani, yoshi, kasbga tayyorlangani, ish staji, mehnat sharoitlarini hisobga olgan holda hal qilinadi.
Zarur boʻlgan hollarda tegishli davolash-muhofaza muassasasidan tibbiy hujjatlarni talab qilish zarur.
Bordi-yu, tibbiy moneliklarga ruhiy xastaliklar, alkogolizm, narkomaniya va toksikomaniya kiritilgan boʻlsa, tibbiy koʻrik oʻtkazayotgan davolash-muhofaza muassasasining yozma talabnomasiga binoan psixonevrologik va narkologik dispanserlar (dispanser boʻlinmalari, kabinet) dan tekshiruvchining doimiy turur joyidan uning ishga yaroqliligi haqida maʼlumotnomalar taqdim etiladi.
17. Davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazayotgan davolash-muhofaza muassasasi korxona maʼmuriyatidan ana shu koʻrikdan oʻtishi zarur boʻlgan xodimlarning yozma roʻyxatini olishi asosida kalendar rejasini tuzadi. Reja korxona maʼmuriyati bilan muddatlar xususida, SES bilan kontingentlar toʻla hisobga olingani borasida kelishiladi.
Rejada koʻriklar muddatlari, ajratiladigan mutaxassislar roʻyxati, oʻtkazilishi zarur boʻlgan rentgenologik, laboratorik va boshqa tekshirish turlari koʻrsatiladi. Tekshiruvlar hajmi Oʻz KUFK bilan kelishilgan holda OʻzR SSV tasdiqlangan roʻyxatlar (ushbu buyruqning 1, 2-ilovalari)ga binoan belgilanadi.
18. Tibbiy tekshiruvning barcha maʼlumotlari bemorning ambulatoriya tibbiy kartasi (025/sh-87) shakllariga yozib qoʻyiladi, dastlabki tibbiy koʻrik maʼlumotlari 025/sh-87 shaklning qoʻshib beriladigan blankasiga yaroqlik haqida oʻz xulosasini beradi. 025/sh-87 shaklning alohida boshlangʻich varagʻiga ishchining kasb anamnezi (korxona, sex, uchastka, kasbi, ushbu buyruqning 1, 2-ilovalariga muvofiq, zararli moddalar va noxush ishlash omillari) ham yozib qoʻyiladi. Bu maʼlumotlar davriy tibbiy koʻriklardan oʻtayotganda oydinlashtiriladi. Keyinchalik mehnat faoliyati oʻzgarganda oʻsha varaqqa qoʻshimchalar kiritiladi. Bemor ishdan boʻshaganida yoki boshqa korxonaga oʻtganida ambulatoriya kartasi dastlabki va davriy tibbiy koʻrik maʼlumotlari bilan yangi ish joyi boʻyicha davolash-muhofaza muassasasiga yuboriladi.
19. Dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan har bir shaxs tekshirilgandan keyin uning kasbga yaroqliligi yoki yaroqli emasligi haqida xulosa chiqariladi, tibbiy tekshiruv oʻtkazuvchi vrachlar quyidagi davolash-sogʻlomlashtirish chora-tadbirlarini rejalashtirishadi:
— aʼzo va tizimlarda ozgina oʻzgarish topilgan (kelib chiqishda kasb omili asosiy oʻrin tutgan) shaxslarni topilgan patologik jarayon tabiatiga qarab tegishli mutaxassislarning dinamik kuzatuvida boʻlishi;
— shifoxonada va sanatoriy-kurortlarda davolanishga, parhez ovqatlar tayinlanishiga, dam olish uylari va sanatoriy-profilaktoriylarga yuborish (aniqlangan kasallik xarakteriga qarab);
— salomatligining ahvoli boʻyicha moneliklar koʻrsatilgan kasb omillarini bartaraf etgan holda vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish, shunda Vrachlik konsultatsiya komissiyasi (VKK) bemorning hisobga olgan holda tavsiya etiladigan ish xarakterini belgilab berish;
— oldingi sharoitlarida ishni davom ettirishga moneligi boʻlgan boshdan kechirilgan kasalliklardan soʻng asoratlar qolganida yengillashtirilgan sharoitlardagi ishga oʻtkazish;
— ish qobiliyatini doim yoʻqotganlikni aniqlash, ishga qobiliyatning qancha foizlarda yoʻqotganlikni aniqlash uchun tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasiga (TMEK) yuborish;
— kasbga yaroqlilik, salomatligiga qarab vaqtincha yoki doimiy boshqa ishga oʻtkazish haqidagi tibbiy xulosa maʼmuriyat tomondan bajarilishi shart deb hisoblanadi.
20. Dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtgan va zararli omillar hamda noxush ishlash sharoitlarida ishga yaroqli deb topilgan shaxslarga qirqib olinadigan yoʻllanma chiptasi beriladi.
Zararli omillar va noxush ish sharoitlarida (dastlabki koʻrik maʼlumotlariga koʻra), ishlashga ruxsat etilmagan shaxslarga xulosalar qoʻliga topshirilmaydi, 3 kun muddat ichida yoʻllanma bergan korxona maʼmuriyatiga yuboriladi.
21. Davolash-muhofaza muassasalari sanitariya-epidemiologiya stansiya, korxona maʼmuriyati, OʻzR KUFK bilan birgalikda har yili ishlovchilarning davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish natijalarini umumlashtirib, yil mobaynida yakunlovchi dalolatnoma tuzadi, unda quyidagi maʼlumotlar koʻrsatib oʻtiladi:
— davriy tibbiy koʻrikdan oʻtishlari zarur boʻlgan shaxslar, shu jumladan ayollar soni;
— koʻzdan kechirilganlar (koʻrikka jalb etilganlik foizi), shu jumladan ayollar soni;
— kasbdan zararlangan va kasb kasalligiga chalingan deb shubha qilinib aniqlangan shaxslar soni (shu jumladan ayollar soni);
— umumiy kasalligi bor shaxslar soni;
— shifoxona yoki sanatoriy-kurortlarda davolanishga yuborish, dam olish uylarida, pansionatlar va sanatoriy-profilaktoriylarda sogʻlomlashtirilishi lozim boʻlgan shaxslar, parhez ovqatlanishga muhtoj boʻlganlar soni (aniqlangan xastaliklar turiga qarab);
— salomatligiga koʻra vaqtincha boshqa ishga oʻtishga muhtoj boʻlgan shaxslar soni, shunda kasb kasalligini boshidan kechirgandan keyin asoratlar qolishi va ular oldingi sharoitlarda ishni davom ettirishlari uchun moneliklar hisobga olinadi (shunda monelik qiluvchi ishlab chiqarish omillarining barchasi bartaraf etilishi kerak);
— yengillashtiruvchi mehnat sharoitlarida ishga oʻtkazishga muhtoj boʻlgan shaxslar soni;
— nogironlik guruhini belgilash uchun TMEK (tibbiy mehnat ekspert komissiyasi) ga yuborilishi zarur boʻlgan shaxslar soni;
— tibbiy koʻrik natijalariga va sanitariya vrachning sanitariya-gigiyena xulosalariga koʻra, korxona sexlarida (uchastkalarida) mehnat sharoitlarini sogʻlomlashtirish boʻyicha tavsiyalar:
— bundan oldingi qaydnomada koʻzda tutilgan chora-tadbirlar bajarilganligi toʻgʻrisida.
Dalolatnomada ilova sifatida boshqa ishga koʻchirilishi tavsiya etilganlar, shifoxonalarda davolanish va parhez ovqatlanish tavsiya etilgan shaxslar roʻyxati beriladi.
Yakunlovchi dalolatnoma 4 nusxada tuzilib, korxona maʼmuriyatiga, kasaba uyushmasiga, sanitariya-epidemiologiya stansiyasiga bajarish uchun topshiriladi, bir nusxasi esa davolash-muhofaza muassasida qoldiriladi.
22. Tibbiy koʻrik oʻtkazilayotganda kasb kasalliklari alomatlari aniqlangudek boʻlsa, xodimlar tashxis va kasallikning kasbga aloqadorligini oydinlashtirish maqsadida maxsus tekshiruvga belgilangan tartibda sanitariya-gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqikot instituti va II-ToshDavTI klinikalariga yuboriladi.
Sanitariya-epidemiologiya stansiyasi davolash-muhofaza muassasasining talabnomasiga binoan tekshiriluvchi ishlash sharoitlarining sanitariya-gigiyenik tavsifnomasini yoki yoʻriqnomaga muvofiq (5-ilova) axborot maʼlumotnomasini tuzadi, uni sanitariya-epidemiologiya stansiyasining bosh vrachi imzolaydi va kasb kasalligi qoʻyiladigan yakunlovchi tashxis (kasallikning kasbga aloqadorligi)ni aniqlash uchun tibbiy hujjatlar bilan sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti va II-ToshDavTI klinikalariga yuboriladi.
Kasb kasalligi klinikasida tekshiruv davri ichida tekshiriluvchiga kasallik varaqasi berilmasdan, balki unga amaldagi joriy qonunchilikka binoan ish haqi saqlanib qolinadi.
II-Toshkent Davlat tibbiyot instituti klinikasiga va sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti zimmasiga, shuningdek dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazilganda yuzaga kelgan tortishuv hollarini hal etish vazifasi ham yuklatiladi.
Yuqumli va parazitar kasalliklarni oydinlashtirish yoki qoʻyilgan tashxisni tasdiqlash ishi yuqumli kasalliklar shifoxonalarida (boʻlim, xonalarda) yuqumli kasalliklar shifokori tomonidan olib boriladi.
Yuqumli yoki parazitar xastalikning kasb faoliyatiga aloqadorligini aniqlash ishi belgilangan tartibda albatta yuqumli kasalliklar shifokori yoki epidemiolog ishtirokida olib boriladi. Epidemiologik tekshiruv kartasi (357/u) yoki parazitar kasallikning kasbga aloqadorligini tasdiqlovchi asosiy hujjat hisoblanadi. Epidkartaning toʻliq va toʻgʻri toʻldirilgani hududiy sanitariya-epidemiologiya stansiyaning bosh vrachi tomonidan, oʻta xavfli yuqumli kasallik yuqqan taqdirda esa tarkibida oʻta xavfli yuqumli kasalliklar boʻlimi boʻlgan sanitariya-epidemiologiya stansiyaning bosh vrachi tomonidan imzolanadi.
23. Kasb kasalliklari aniqlangan barcha shaxslar, shuningdek aʼzo va tizimlarida ozgina oʻzgarishlar topilgan (kelib chiqishida kasb omili asosiy oʻrin tutgan) shaxslar aniqlangan patologik jarayon tabiatiga qarab dispanser kuzatuvida tegishli mutaxassislar (terapevt, nevropatolog, dermatovenerolog, yuqumli kasalliklar shifokori va boshq.) nazorati ostida boʻlishi lozim.
Ish faoliyati tugaganidan keyin kasalliklarga mubtalo boʻlgan xodimlarda tibbiy sanitariya qismi (poliklinikalarda) ilgari ishlagan joyi boʻyicha toʻla hajmida tibbiy yordam huquqi saqlanib qoladi.
24. Kasallikning kasbga aloqadorligini aniqlashning oʻta murakkab ekspert masalalari, shuningdek tortishuv hollari (dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar oʻtkazilganda paydo boʻlgan va davolash-muhofaza muassasasida hamda kasb patologiyasi klinikasida hal boʻlmaganda) OʻzR SSV sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish instituti va 2-ToshDavTI klinikasi qoshidagi vrachlik-konsultativ komissiyasi tomonidan belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.
25. 2-ilovaning 13.1-bandida koʻzda tutilgan xodimlarni dastlabki va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazganlik maʼlumotlari namunasi Respublikada joriy qilingan shaxsiy tibbiy kitobchaga yozib qoʻyiladi, maʼmuriyat esa ana shu kitobchalar bilan hamma xodimlarni taʼminlashi zarur.
26. Xodimlar salomatligining ahvoli ustidan nazorat qilish tizimiga vaxta usulida ishlovchilar uchun majburiy vaxta oldi koʻriklari kiritiladi. Vaxta oldi tibbiy koʻriklari shahobchalari xodimlarining vaxtaga markazlashgan holda uchib (borayotgan) ketayotgan joylarda korxona maʼmuriyati tomonidan uyushtiriladi.
Vaxta oldi koʻriklarini oʻrta tibbiyot xodimlari (shu jumladan korxonalar va xalq xoʻjaligi tashkilotlari bilan shartnomalar tuzish asosida) oʻtkazishlari xam mumkin.
Safar (reys), vaxta oldi koʻriklariga quyidagilar kiradi: anamnez toʻplash, tana haroratini oʻlchash (koʻrsatmalar boʻlganda), arterial bosimni oʻlchash, tomir urishini aniqlash, birorta asos boʻlgan usulda chiqarilayotgan nafasda alkogol bor-yoʻqligiga reaksiya oʻtkazish shular jumlasidandir. Koʻrik natijalari koʻriklarni hisobga olish jurnaliga yoki “Ishlashga ruxsat etilgan” shaxsiy tibbiy kitobchaga yozib qoʻyiladi. Quyidagi hollarda yozuvlar qilinmaydi:
a) vaqtincha ishga qobiliyatsizlik belgilari aniqlanganda;
b) chiqarilayotgan nafasda alkogolga sinama musbat boʻlgan taqdirda.
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
5-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
5-ilova
Kasb kasalligiga gumon qilingan xodimning ish
sharoitlari sanitariya-gigiyena tavsifnomasini tuzish uchun
sharoitlari sanitariya-gigiyena tavsifnomasini tuzish uchun
YOʻRIQNOMA
1. Umumiy qoidalar
1.1. Xodimning ish sharoitlari sanitariya-gigiyenik tavsifnomasi uning kasalligi kasbi bilan bogʻliqligini hal etish uchun zarur boʻlgan hujjatlardan biridir.
1.2. Sanitariya-gigiyenik tavsifnoma faqat sanitariya-epidemiologiya stansiyalari tomonidan beriladi.
1.3. Sanitariya-gigiyenik tavsifnoma berishni talab qilish huquqiga:
— kasallangan shaxs ishlayotgan korxona tibbiy sanitariya qisminining bosh vrachi;
— umumiy yoʻnalishdagi hududiy davolash-muhofaza muassasalarining bosh vrachi, uning tibbiy mehnat ekspertiza boʻyicha muovini;
— maxsus kasb kasalliklari shifoxonasining bosh vrachi yoki uning muovini egadir.
1.4. Sanitariya-gigiyenik tavsifnoma berish talabnomasi kasallangan shaxs ishlayotgan (ishlagan) korxona joylashgan SES bosh vrachi nomiga yuboriladi.
1.5. Sanitariya-gigiyenik tavsifnoma 3 nusxada SES blankasiga SES vrachi tomonidan yozilib, imzolanadi va SES bosh vrachi imzosi hamda SES muhri bilan tasdiqlanadi. Xodim oʻz xohishiga koʻra tavsifnoma bilan tanishib chiqishi mumkin. Tavsifnomaning 3-nusxasi korxonaning xodimlar boʻlimiga yuboriladi.
1.6. Sanitariya-gigiyenik tavsifnomaning birinchi nusxasi uni talab qilgan korxonaga talabnoma olingan kundan boshlab, 15 kun mobaynida topshiriladi; ikkinchi nusxasi sanitariya-epidemiologiya stansiyada talabnoma hujjati bilan kasallanishidan ilgarigi ish joyi boʻyicha saqlanadi, tavsifnomani tuzish muddati SES bosh shifokori bilan kelishilgan holda uzaytirilishi mumkin.
1.7. Zarurat tugʻilganda (maʼlumotlar kamligi, ilgarigi ishdagi hududi shunga oʻxshash zararli omillar bilan muloqotda boʻlganda va hokazo) ishlash sharoitlarining sanitariya-gigiyenik tavsifnoma uchun qoʻshimcha dalillarga ega boʻlgan talabnomani ana shu talabnomani bergan SES yoki oldingi ish joyi boʻyicha tumanga taalluqli SESga yuborish lozim.
1.8. Tavsifnomasi tuzilayotgan ishchiga taalluqli boʻlgan kasb guruhida kasb xastaligi mavjud yoki mavjud emasligini koʻrsatib oʻtish zarur.
1.9. Kasallik ish sharoitidagi zararli omillar bilan muloqot toʻxtatilgandan keyin (kechki silikoz, baʼzi bir oʻsmalar va boshq.) rivojlansa va ish sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni berish mumkin boʻlmagan hollarda (korxonalarda zararli omillarning miqdoriy koʻrsatkichlari boʻlmagan holda sex, korxona yopilgan yoki qayta qurilgan boʻlsa) shaxsning zararli ish sharoitlariga mansub kasbda ishlaganligini tasdiqlovchi hujjat (mehnat daftarchasidan koʻchirma va boshq.) lar taqdim etiladi.
1.10. Sex, korxona yopilgan hollarda kasal shaxsning sharoitlarini xuddi shunday ishlab chiqarish va mehnat jarayoni oʻxshash boʻlgan sharoitlaridagi omillarning miqdoriy koʻrsatkichlari yozilgan adabiyot manbalaridan va boshqa maʼlumotlardan foydalanib, tavsifnoma oʻrniga axborot beruvchi maʼlumotnoma tayyorlash mumkin.
2. Sanitariya-gigiyenik tavsifnoma mazmuniga
qoʻyiladigan talablar
qoʻyiladigan talablar
2.1. Sanitariya-gigiyenik tavsifnomada quyidagi maʼlumotlar beriladi:
— xodimning ismi-sharifi, otasining ismi;
— tugʻilgan yili;
— kasbi, lavozimi;
— korxona, muassasaning nomi;
— sex, ustaxona;
— ish staji: umumiy, ushbu kasbda va sexda;
— mehnat jarayonlari omillarining tavsifi;
— yondosh zararli mehnat omillarining miqdoriy koʻrsatkichlari;
— ishlash jarayonining bayoni;
— ish faoliyati muhiti va mehnatdagi zararli omillarning roʻyxati;
— xodim soʻzlariga, boshqa hujjatlarga asoslanib, oldingi ishlash sharoitlarida qaysi zararli omillar bilan muloqotda boʻlganini koʻrsatish (omillar roʻyxati, qaysi korxonada muloqot turi);
— xronometraj maʼlumotlari (bir smena davomida muloqotning taʼsir oʻtkazish davri);
— shaxsiy himoya vositalari va ularning qoʻllanilishi.
2.2. Xodim ishlash jarayonining bayoni mehnat gigiyenasi boʻyicha shifokor tomonidan ishchining xizmat vazifalari va mehnat xususiyatlari bilan bevosita ish joyida tanishishi va mehnat daftarchasi asosida yoziladi hamda korxona maʼmuriyati va xodimning bergan maʼlumotlari ham hisobga olinadi.
2.3. Joriy sanitariya nazoratiga binoan SES, ilmiy-tekshirish instituti va tibbiyot instituti maʼlumotlari, laboratoriya asboblarida tekshiruv natijalariga asoslangan holda maʼlumotlar zararli mehnat omillarining roʻyxati va ularning miqdoriy koʻrsatkichlari beriladi. Zarur boʻlgan hollarda korxonaning sanitariya-gigiyena laboratoriyalari va boshqa maxsus tashkilotlarning tekshiruv natijalaridan foydalanish mumkin. Tekshiruv natijalari tekshiruv oʻtkazgan muassasadagi zararli omil darajasi, tekshiruv muddati koʻrsatilgan holda berilishi lozim. Qoʻshimcha ravishda boshqa materiallar, yaʼni ana shu tekshirilayotgan muhitda kasb kasalligining kelib chiqish hollarini taftish qilish qaydnomasi va kasallangan shaxs tomonidan berilgan maʼlumotlardan maʼmuriyat yoki shu joyda ishlovchilar tomonidan tasdiqlangan holda foydalanish mumkin.
2.4. Shu kasbda eng koʻp davr ichida dinamik ravishda zararli mehnat omilining miqdoriy taʼsiri koʻrsatilishi kerak. Xodimga mehnat sharoiti, ayniqsa katta xavf tugʻdiruvchi omil yetakchi zararli omil deb sanaladi. Uning taʼrifi toʻla hajmda berilishi kerak. Yondosh omillar koʻrsatib oʻtiladi, mumkin boʻlsa, miqdoriy ravishda baholanadi.
2.5. Laboratoriya asboblarida tekshiruvlar natijalari boʻlmaganda yoki toʻliq boʻlmaganda joylardagi SESlar xodimning ish joyida qoʻshimcha oʻlchovlar oʻtkaziladi.
2.6. Xronometraj maʼlumotlari smena davomida zararli omilning taʼsir oʻtkazish vaqti koʻrinishida yoki oy, yil davomida koʻrsatilishi zarur.
2.7. Shaxsiy muhofaza vositalari sanab oʻtiladi va uni ishlatish xavfsizligini buzish hollari albatta koʻrsatiladi.
2.8. Amaldagi sanitariya qonunchiligiga asosan “mehnatning gigiyenik tavsifnomasi”ni hisobga olgan holda xodimning mehnat sharoiti toʻgʻrisida va ishlash muhitining mazkur kasb kasalligi (zaharlanishi) bilan bogʻliq boʻlish mumkinligi haqida xulosa qilinadi.
3. Ayrim mehnat sharoiti va jarayonidagi zararli
omillar tavsifnomasiga qoʻyiladigan talablar
omillar tavsifnomasiga qoʻyiladigan talablar
3.1. Shovqin, lokal va umumiy tebranish, ultra va infratovush.
3.1.1. Manbalar.
3.1.2. Omilning sifat tavsifi:
— shovqin, doimiy, impulsiv;
— lokal tebranish;
— impulsli, uzlukli, yuqori, past chastotali;
— umumiy tebranish (ish joyining tebranishi), transportdagi, transport-texnologik, ultratovush havodagi, muloqotli, doimiy, impulsli;
— infratovush.
3.1.3. Miqdoriy taʼrifi:
|
Yillar |
I smena davomidagi |
Ish staji davomidagi |
Eslatma:
— shovqin uchun — shovqinning ekvivalent darajasi (dB da), doimiy boʻlmagan shovqin uchun qoʻshimcha taʼrifga shovqinning eng katta darajasi (dB da);
— tebranish uchun (mahalliy va umumiy) — tebranish tezligini yoki tezlanishining korreksiya (tuzatilgan) qilingan dB dagi logarifmik darajasi;
— infratovush uchun— tovush bosimining ekvivalent darajasi yoki meʼyordan oshgan miqdori (DB koʻrsatkichida), eng koʻp miqdorning oktava chastotasini koʻrsatgan xolda;
— ultratovush uchun — moslamaning ish chastotasi va normadan oshgan miqdori (dBA da).
3.1.4. Patologik jarayonning kechishini ogʻirlashtiruvchi omillarning mavjudligi:
— shovqin uchun — mehnatning ogʻir-yengilligi;
— patologik jarayon kechishini ogʻirlashtiruvchi omillarning borligi: mahalliy tebranish uchun — sovuq taʼsirotlar, qoʻlni hoʻllash (suv, eritma harorati, taʼsirotning davomiyligi)ni koʻrsatgan holda; umumiy tebranish uchun — yuqori namlikdagi isituvchi mikroiqlim.
3.2. Chang.
3.2.1. Chang taʼrifi:
— chang tarkibi va xususiyatlari — tabiiy yoki sunʼiy, mineral yoki organik, bir xildagi yoki aralash tolali va hokazo, chang tarkibida gaz va kimyoviy moddalarning bugʻ holida mavjudligi;
— dispers tarkibi: aerozol, kondensatsiya yoki dezintegratsiya holida;
— changning mineral, kimyoviy tarkibi va turi hamda boshqa kimyoviy-fizikaviy xususiyatlari.
3.2.2. Ish sohasidagi havoning changlanganligi miqdoriy koʻrsatkichlari:
|
Yillar |
Miqdori mg/m kub hisobidan | |
|
Maksimal bir martalik |
Smena davomidagi | |
3.3. Kimyoviy moddalar, biologik omillar.
3.3.1. Ish zonasidagi havo ifloslanganligining sifat jihatidan taʼrifi:
— xodimning vaqtincha va doimiy boʻlgan ish joyida mavjud zararli moddalarning roʻyxati; ishlatilayotgan xomashyoni hisobga olgan holda reaksiyaga kiruvchi oʻrtacha va oxirgi moddalar va ularning oʻzgaruvchanlik (oksidlanish, destruksiya, gidroliz va boshq.) xususiyatlari.
3.3.2. Ajralayotgan kimyoviy moddalarning miqdoriy xususiyatlari:
|
Moddaning nomi |
Chegaralangan ruxsat etilgan miqdori mg/m kub |
Yillar |
Tekshiruvlar soni |
Miqdori mg/m kub |
ChRM dan yuqori tekshiruvlar soni | |||
|
MBMM |
SDOʻM |
MBMM |
SDOʻM |
MBMM |
SDOʻM | |||
ChRM—chegaralangan ruxsat etilgan miqdori
Oʻrtacha smena davomidagi miqdorni oʻrtacha smena davomida ChRMsi bor moddalar uchun oʻlchanadi.
3.3.3. Teri orqali oʻtish xavfi bor moddalar uchun (SSV ning zararli moddalarning ChRM siga asoslangan holda) teri orqali organizmga kirish ehtimoli mavjudligini baholash kerak. Masalan, zararlangan asbob uskunalar va hokazo, moddaning toʻkilib ketishi ehtimoli borligi va boshqalar.
3.3.4. Qoʻl terisi ifloslanishining chegaralangan ruxsat etilgan darajasi (yoki taxminiy ChRD) mavjud moddalar uchun miqdoriy taʼrif berish kerak.
3.3.5. Terining kasb xastaligi gumon qilingan hollarda xodim muloqot qiluvchi barcha omillarning toʻliq roʻyxati (eritma, yelim, smola, birikma va boshq.) koʻrsatilishi zarur.
3.4. Ionlashmagan nurlanish.
|
Ionlashmagan nurlanish turlari |
Taʼsirot manbai va texnologik jarayon xususiyati |
Taʼsirot taʼrifi |
|
Elektrostatik maydon |
Uskunalar turi, markasi, bevosita manbalari |
Elektr maydonining kuchlanish himoya vositalari qoʻllanilish hisobga olingan holda smena davomidagi nurlanish davri, qoʻshimcha zararli mehnat omillari. |
|
Doimiy magnit maydonlari |
Uskunalar turi, markasi, bevosita manbalari |
|
|
Ishlab chiqarish chastotasidagi elektr magnit maydoni |
Uskunalar turi, markasi, bevosita manbalari |
|
|
Ishlab chiqarishdagi magnit maydonlari |
Uskunalar turi, markasi, bevosita manbalari |
Taʼsirot uzluksiz boʻlganda umumiy lokal nurlanish, magnit maydonining kuchlanganligi, smena davomidagi taʼsir vaqti koʻrsatiladi. Taʼsirot uzlukli boʻlganda impulsning taʼsir vaqti, pauza (tanaffus) vaqti, magnit maydonining kuchlanganligi, smena davomidagi taʼsir vaqti koʻrsatiladi: ish sharoitidagi qoʻshimcha zararli omillar |
|
Radiotoʻlqinlar chastotasidagi elektr magnit maydonlari |
Uskunalar turi, markasi, bevosita manbalari |
— chastotalar diapazoni — 300 |
|
Lazerdan nurlanish |
Uskunalar turi, markasi |
Lazer nurlanishi toʻlqinining |
3.5. Mikroiqlim, harorat, nisbiy namlik, havoning harakat tezligi, issiqlik nurlanishning jadalligi.
3.5.1. Sifat taʼrifi:
— uzluksiz yoki uzlukli taʼsirot;
— issiqlik nurlanishning manbalari.
3.5.2. Miqdor taʼrifi:
— mikroiqlim oʻlchamlarining sanitariya meʼyorlariga muvofiqligi;
— chegara roʻyxatiga olingan darajalardan oshgan koʻrsatkichlar roʻyxati, ularning taʼsir qilish davri.
3.5.3. Ochiq maydonlarda ish olib borilganda oʻrtacha oylik haroratining ehtimoli minimal va maksimal koʻrsatkichlari, nisbiy namlik, shamol tezligi, shu hududda qishki (dekabr-fevral) va yozgi (iyun-avgust) mavsumlaridagi toʻgʻri quyosh radiatsiyasining jadalligi koʻrsatiladi.
3.6. Mehnat jarayonining omillari.
3.6.1. Ish joyidagi ish yuritish omillarining taʼrifi:
— ish holati (erkin, majburiy);
— majburiy ish holatida boʻlish davri (smena vaqtidan, foiz hisobida);
— tana egilishlari (majburiy, yoʻq);
— tananing egilish burchagi (graduslarda);
— egilishlar soni (1 operatsiya, 1 smena davomida).
3.6.2. Jismoniy zoʻriqishlar taʼrifi:
— qoʻlda koʻtariladigan yuk vazni (kg);
— yuk qayerdan qayerga olib qoʻyiladi (poldan, ishlash sathidan);
— yukni koʻtarish, qoʻyish masofalari (har biri uchun alohida);
— 1 operatsiya, 1 smena davomida yuk koʻtarish chastotasi;
— smena davomidagi yuk aylanishi;
— asosiy boshqaruv organlariga tushayotgan ogʻirlik.
3.6.3. Koʻzga tushayotgan taʼsirot omillari:
— optik moslamalar va ularsiz ishlash;
— farqlanishi zarur boʻlgan eng kichik obyekt (mm);
— farqlanishi zarur boʻlgan obyektning kontrastligi;
— fon taʼrifi.
3.6.4. Mehnat va dam olish tartibi taʼrifi:
— ishning smenaliligi;
— tushlikka tanaffus (daqiqalarda);
— chegaralangan tanaffusning mavjudligi, 1 smena davomidagi tanaffus vaqti.
|
____________________viloyati (shahri)_____________________________tumani | |||
|
| |||
| yil_______________________________________________________ | |||
| Korxonada ishlovchilarni davriy koʻrikdan oʻtkazish natijalari boʻyicha ____________________________________________________________________________ | |||
| |
son buyruq |
| |
| Quyidagi tarkibdagi komissiya: | |||
| 1. Sex vrachi (vrach-terapevt)_____________________________________________________ | |||
| 2. Tibbiy sanitariya qismi (poliklinika) maʼmuriyati vakili _________________________ | |||
| 3. SES vrachi_________________________________________________________________ | |||
| 4. Korxona maʼmuriyati vakili__________________________________________________ | |||
| 5. Korxonaning kasaba uyushmasi vakili___________________________________________ | |||
| Aniqlandiki: | | | |
| Reja boʻyicha koʻrikdan oʻtishlari zarur boʻlganlar soni ______________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| ulardan ayollar_______________________________________________________________ | |||
| Oydinlashtirilgan reja boʻyicha_________________________________________________ | |||
| ulardan ayollar______________________________________________________________ | |||
| 1.1. Koʻrikdan oʻtkazilganlar____________________________________________________ shulardan ayollar_____________________________________________________________ | |||
| 1.2. Koʻrikdan oʻtkazilganlar, foiz hisobida_______________________________________ shu jumladan ayollar__________________________________________________________ | |||
| 1.3. Koʻrikdan oʻtmaganlar soni__________________________________________________ Sabablari__________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| ___________________________________________________________________________ | |||
| 2. Koʻrik natijasida quyidagilar aniqlandi: | |||
| 2.1. Kasbdan zaharlanishga yoki kasb kasalligiga shubha qilingan shaxslar soni ____________ ___________________________________________________________________________ ulardan ayollar______________________________________________________________ __________________________________________________________________________ | |||
|
(sex, uchastka, familiyasi, ismi, sharifi, kasbi, zararli omil) |
| ||
| 2.2. Birinchi marta umumiy kasalligi aniqlangan shaxslar soni_______________________ ___________________________________________________________________________ | |||
|
(sex, uchastka, familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) | |||
| 2.3. Kasb kasalligi boʻyicha birinchi bor nogironlikni olgan shaxslar soni________________________________________________________________ | |||
| |
(sex, uchastka, familiyasi, ismi, |
| |
| ___________________________________________________________________________ | |||
| |
sharifi, tashxis, nogironlik guruhi, kasbi) |
| |
| 2.4. Salomatligiga koʻra vaqtini boshqa ishga oʻtkazilishga muhtoj boʻlgan shaxslar soni) ishlab chiqarish omillariga doir moneliklardan tashqari) ___________________________________________________________________________ | |||
| |
(fam�liyasi, ismi, sharifi, | ||
| ___________________________________________________________________________ | |||
|
tashxis, monelik qilib koʻrsatilgan omil) |
| ||
|
2.5. Salomatligiga koʻra boshqa ishga doimiy muddatga oʻtkazilishiga muhtoj boʻlgan shaxslar soni (monelik qilib koʻrsatilgan ishlab chiqarish omilidan tashqari | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis, monelik qilib |
| ||
| ___________________________________________________________________________ | |||
|
koʻrsatilgan ishlab chiqarish omili) |
| ||
| 2.6. Kasb kasalligiga yoʻliqqan sababli boshqa ishga oʻtkazilishga muhtoj boʻlgan shaxslar soni ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis, monelik qilib |
| ||
| ___________________________________________________________________________ | |||
| | koʻrsatilgan ishlab chiqarish omili) | | |
| 2.7. Nogironlik guruhini aniqlash uchun TMEK ga yuborilgan shaxslar soni _____________ ___________________________________________________________________________ | |||
|
(sex, uchastka, familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) | |||
| 2.8. Davolanishga yuborilishi zarur boʻlgan shaxslar soni _____________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| 2.8.1. Statsionarda davolanishga __________________________________________________ ____________________________________________________________________________ | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) |
| ||
| 2.8.2 Sanatoriy-kurortda davolanishga_____________________________________________ ____________________________________________________________________________ | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) |
| ||
| 2.8.3. Sanatoriy-profilaktoriyda davolanishga_____________________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) | |||
| 2.9. Parhez ovqatlanishga va maxsus ovqatlanishga muhtoj boʻlgan shaxslar soni ____________ ___________________________________________________________________________ | |||
|
(familiyasi, ismi, sharifi, tashxis) | |||
| 3. Oldingi yilgi qaydnoma bajarilishi tekshirilgan________________________________ ___________________________________________________________________________ qaydnoma bajarilganligining natijalari __________________________________________________________________ | |||
| 4. Komissiya davriy tibbiy koʻrik natijalari boʻyicha quyidagi sogʻlomlashtiruvchi tadbirlar majmuini tavsiya etadi: | |||
| 4.1. Korxona direktori_________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| 4.2. Kasaba uyushmasining raisi_________________________________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| 4.3. Tibbiy sanitariya qismi (poliklinika) bosh vrachi _______________________________ ___________________________________________________________________________ | |||
| Imzolar: | | | |
TSK (poliklinika) Bosh vrachi boʻlim mudiri Sex vrachi (vrach-terapevt) |
|
Korxona ______Kasaba uyushmasi direktori_____qoʻmitasi raisi | |
Muhr joyi |
Muhr joyi |
Muhr joyi____Muhr joyi | |
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
7-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
7-ilova
Kasb kasalliklari va kasbdan zaharlanishlarni hisobga
olish va roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha sogʻliqni saqlash
muassasalari dastlabki tibbiy hujjatlari shakllarining
olish va roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha sogʻliqni saqlash
muassasalari dastlabki tibbiy hujjatlari shakllarining
ROʻYXATI
|
Shaklning nomi |
Shakl raqami | Bichimi | Hujjat turi | Saqlash muddati |
| 1. Yuqumli kasallik, ovqatdan va kasbiy zaharlanishlar toʻgʻrisida shoshilinch xabarnoma | 058/sh | A-5 | blank | 1 yil |
| 2. Kasbiy oʻtkir zaharlanishlar toʻgʻrisidagi shoshilinch xabarlarni qayd qilish jurnali | 361/sh | A-4 | blank | 5 yil |
| 3. Surunkali kasb kasalligi (zaharlanish) toʻgʻrisida xabarnoma | 151/sh | A-5 | blank | doimiy |
| 4. Kasb kasalligi (zaharlanishi) aniqlangan shaxslarni qayd qilish qaydnomasi | 363/sh | A-4 | muqovaga oʻralgan daftar | 10 yil |
| 5. Kasb kasalligini (zaharlanishni) tekshirish qaydnomasi | 362/sh | A-5 | blank | doimiy |
| 6. Kasb kasalligini (zaharlanishni) hisobga olish kartasi | 152/sh | A-4 | blank | doimiy |
| 7. Tibbiy komissiyaning xulosasi (tibbiy maʼlumotnoma) | 083/sh-89 | A-4 | blank | doimiy |
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
8-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
8-ilova
Kasb kasalliklari
ROʻYXATI
|
№ |
Kasallikning nomi |
Kasb kasalliklari paydo boʻlishiga olib kelish ehtimoli boʻlgan xavfli, zararli moddalar va ishlab chiqarish omillari |
Korxonalarda amalga oshiriladigan ishlarning taxminiy roʻyxati |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
1. |
Toksiko-kimyoviy omillar taʼsirida paydo boʻladigan kasalliklar: |
|
|
| 1.1. | Oʻtkir, surunkali zaharlanishlar va ularning asoratlari, bular aʼzolarni va tizimlarni alohida yoki birgalikda zararlantiradi. Nafas aʼzolarining toksik zararlanishi: rinofaringolaringit, eroziya, burun toʻsigʻining teshilishi, traxeit, bronxit, pnevmoskleroz va boshqalar: – toksik kamqonlik (anemiya); – toksik gepatit; – toksik nefropatiya; – asab tizimining toksik zararlanishi: polinevropatiya, nevrozga oʻxshash holatlar, ensefalopatiya; – koʻzning toksik zararlanishi: katarakta; – konʼyuktivit, keratokonʼyuktivit; – suyakning toksik zararlanishi: osteoporoz, osteoskleroz, jagʻ suyaklari nekrozi. |
Kimyoviy moddalar: xomashyo, oraliq, qoʻshimcha va oxirgi mahsulotlar. Azot kislotasi oksidi, ammiak oksidlari, izotsianatlar, kremniy-organik birikmalar, oltingugurt va uning birikmalari, selen, formaldegid, ftalat angidrid, xlor va uning birikmalari, xrom va uning birikmalari va h.k. Aromatik qator amino-, nitro-, va xlor birikmalari, benzol va uning hosilalari, benzol gomologlari, geksametilendiamin, pestitsidlar (xlororganik), qoʻrgʻoshin va uning noorganik birikmalari va boshqalar. Aromatik qator amino- va nitro- birikmalari: benzol va uning hosilalari (stirol), karbon suvlarining galoid hosilalari, gidrazin va uning birikmalari: pestitsidlar (xlororganik birikmalar, fosfor va uning birikmalari, ftor va uning birikmalari). Beta-naftol: kadmiy, uglerod IV-xlorid Aromatik katorning amino-, nitro- va xlor birikmalari, geksametilendiamen, benzol va uning hosilalari (benzol va uning gomologlari), karbon suvlarning galoid hosilalari, gidrazin va uning birikmalari, marganets, serouglerod, tetraetilqoʻrgʻoshin va koʻpgina boshqa birikmalar. Trinitrotoluol. Azot kislota, ammiak, azot oksidlari, izotsionatlar, oltingugurt va uning birikmalari, formaldegid, ftor va uning birikmalari, xlor va uning birikmalari va boshqalar. Sariq fosfor va uning birikmalari, ftor va uning birikmalari. |
Sanoatning turli tarmoqlarida, qurilishda, qishloq xoʻjaligida, transportda, xizmat koʻrsatish sohasida toksik taʼsir koʻrsatadigan kimyoviy moddalarni olish, qayta ishlash. |
| 1.2. | Teri kasalliklari: epidermoz, kontakt dermatit, fotodermatit, onixiya, paranixiya, toksik melanodermiya, yogʻli follikulitlar, ekzema. | Neft va uning qayta haydash mahsulotlari (benzin, kerosin, surtma moylar, krezol, lizol, gidron, mazut, asfalt va uning distillatlari) xlorlangan naftalinlar, kislotalar, ishqorlar, organik erituvchilar, gidrosulfit, xlorli ohak, ogʻir metall tuzlari, mishyak, surma birikmalari, formalin, yelim va boshq. | Kimyo, neftni qayta ishlash, mashinosozlik, metallurgiya, yogʻochni ishlash, teri xomashyosi, charm, oziq-ovqat sanoati korxonalari; neft tashuvchi kemalarni tozalash; qurilish, mebel yasash korxonalari, shaxtalar quruvchilari va boshqalar. |
| 1.3. | Metalldan paydo boʻladigan isitma, ftoroplastdan kelib chiqadigan (teflondan) isitma: – allergik kasalliklar; – oʻsmalar. |
Rangli metallar (rux, kumush, nikel, surma va boshqa)ning bugʻlanish aerozollari, ikkilamchi polimerizatsiya (ftoroplast) aerozollari. 6-bandiga qaralsin. 7-bandiga qaralsin. |
Rangli metallar, plastik massalar (ftoroplastlar)ni ishlab chiqarish va ularni qayta ishlash, rangli metallardan yasalgan materiallarni ishlash. |
| 2. | Sanoat aerozollari va changlardan keltirib chiqaradigan kasalliklar. | | Togʻ-kon va koʻmir sanoati. |
| 2.1. | Pnevmokoniozlar: silikoz, silikatoz, silikotuberkulez, metallokoniozlar, karbokoniozlar, aralash changdan paydo boʻladigan pnevmokoniozlar, plastmassalar changidan yuzaga keladigan pnevmokoniozlar. | Ozod va bogʻlangan holda boʻlgan kremniy (P) oksidini, tarkibida koʻmir tutgan chang (koʻmir, koks, grafit va boshq.) aralash chang: metallar changi va ularning oksidlarini, shu jumladan payvandlovchi aerozol; organik va sunʼiy mineral tolalar, plastmassalar changidan uzoq vaqt nafas olish. | Konlarda, shaxtalarda, boyituvchi va oxiriga yetkazuvchi fabrikalardagi ishlar: ruda jismlari tutmagan xomashyo va materiallarni tashish va ularga ishlov berish, asbest va boshqa silikatlar, shagʻal va h.k.ni tashish va ularni ishlash, asbestotsement va tarkibida asbest saqlovchi materiallar (trubalar, shifer, panellar, taxtalar, fraksion, toʻqimachilik ashyolari va boshq.)ni ishlab chiqarish; yongʻinga chidamli va abrazivlar ishlab chiqarish va ularni qoʻllash, koks, qurum, grafitlar ishlab chiqarish va ularni ishlatish; metallurgiya va quyish sanoati. Mashinasozlik: metallga ishlov berish; payvandlash ishlari; sepiladigan materiallarni yanchish; chang chiqadigan ishlarga aloqador boshqa ishlar va plastmassalar ishlab chiqarish, ularni ishlash. |
| 2.2. | Bissinoz. | Ekinlar (paxta, zigʻir)ning turli changlaridan uzoq vaqt nafas olish. | Paxta, zigʻirni toʻqimachilik korxonalarida qayta ishlash. |
| 2.3. | Surunkali bronxit (changli, toksik omillar, noqulay ob-havo omillari bilan birga). | Yuqorida nomi zikr etilgan changlarning barcha xillarini, shuningdek oʻsimlik va hayvonlardan kelib chiqadigan organik chang (un, don, soch, jun, tamaki, qogʻoz, shakar va boshqalar)dan uzoq muddat davomida nafas olish. Bir vaqtning oʻzida chang va kimyoviy omil (qoʻzgʻatuvchi moddalar, oʻzi yurar togʻ mashinalarning is gazi komponentlari va boshqalar)ning salbiy taʼsir etish. | “Pnevmokonozzlar” bandi boʻyicha 4-ustunda koʻrsatib oʻtilgan ishlar va quyidagi korxonalar: un-yorma, shakar, jun (paxta va boshqa ekinlarni birlamchi ishlash), shuningdek chang chiqaradigan boshqa ishlar. |
| 2.4. | Surunkali rinofaringolaringit: – allergik kasalliklar; – oʻsmalar |
2.2-bandda koʻrsatilgan changlardan uzoq vaqt nafas olish. 6-bandiga qaralsin. 7b degan bandiga qaralsin. | 2.2-bandda koʻrsatib oʻtilgan ishlar. |
| 3. | Fizik omillar taʼsiridan kelib chiqadigan kasalliklar. | | |
| 3.1. | Ionlashtiruvchi nurlar taʼsiriga aloqador kasalliklar: a) nur kasalligi (oʻtkir yoki su- runkali); b) mahalliy nur kasalliklari (oʻtkir yoki surunkali). |
Tashqi ionlashtiruvchi nurlarning bir martalik umumiy taʼsir koʻrsatishi yoki radioaktiv moddalar va birikmalarning organizmga tushishi. Kasbiy nurlanish boʻyicha ruxsat etilgan miqdorlardan oshib ketgan ionlashtiruvchi nurlarning muntazam taʼsir etishi. Organizmga kirib oʻtadigan nurlarning lokal taʼsiri va radioaktiv moddalarning taʼsir etishi. |
Radioaktiv moddalar va ionlashtiruvchi nurlar bilan ishlashga doir barcha ishlar. |
| 3.2. | Ionlashtirmaydigan nurlar taʼsir qilishidan paydo boʻladigan kasalliklar: vegetativ tomir distoniyasi, astenik, astenovegetativ, gipotalamik sindromlar. | Oʻta yuqori chastotadagi (OʻYuCh) radiodiapazon elektromagnit nurlarining muntazam taʼsir etishi; kogerent monoxromatik nurlanishlar. | Yuqori chastotali (YuCh) radiodiapazoni elektr magnit nurlarining manbalari bilan, optik kvant generatorlarini oʻrganish bilan bogʻliq boʻlgan barcha ishlar. |
| 3.3. | Toʻqimalarning lazer nurlaridan (teri kuyishi, koʻz toʻr pardasi va muguz pardasining kuyishi) mahalliy (lokal) zararlanishi. | Lazer nurlarining mahalliy (lokal) taʼsiri. | Optik kvant generatorlarini oʻrganishga aloqador hamma ishlar. |
| 3.4. | Tebranish (vibratsiya) kasalligi. | Ishchilar qoʻllariga oʻtadigan ishlab chiqarishdagi mahalliy vibratsiya va ish joyi tebranishning uzoq vaqt muntazam taʼsir koʻrsatishi. | Tebranishni keltirib chiqaradigan va qoʻl bilan ishlovchi mashinalar tebranishga sabab boʻladigan ish joyi. |
| 3.5. | Koxlear nevrit. | Ishlab chiqarish shovqinining muntazam taʼsir koʻrsatishi. | Sanoatda, qurilish, qishloq xoʻjaligi va transportda ishlab chiqarish shovqinining taʼsir koʻrsatishi. |
| 3.6. | Qoʻllarning vegetativ-sensor (angionevroz) yoki sensomotor polinevropatiyasi. | Ultratovushning kontakt yoʻli bilan qoʻllarga oʻtkazilishi. | Ultratovushli defektoskoplar va tibbiy apparatlar bilan ishlash. |
| 3.7. | Elektrooftalmiya. | Ultrabinafsha nurlar bilan jadal nurlanish. | Gaz va elektr payvandlash bilan bogʻliq va jadal ultrabinafsha nurlar sharoitidagi ishlar. |
| 3.8. | Katarakta. | Nur energiyasi (infraqizil, ultrabinafsha nurlar) OʻYuCh nurlar, rentgen, gammanurlar, neytron, proton nurlanishning muntazam taʼsir koʻrsatishi. | Bosqon-presslash, elektr payvandlash va termik ishlar. Shishadan tayyorlanadigan anjomlar ishlab chiqarish, metallurgiyada infraqizil nurlar taʼsir koʻrsatishga aloqador, ionlashtirmaydigan nurlar taʼsiri bilan bogʻliq boʻlgan ishlar. |
| 3.9. | Dekompression (kesson) kasalligi va uning asoratlari. | Yuqori atmosfera bosimi, dekompressiya jarayonlari. | Kessonlarda, barokameralarda ishlash, atmosfera bosimi oshgan sharoitlardagi ishlar. |
| 3.10. | Issiqlab ketish: issiqlik urishi, talvasali holat (Tirishish). | Ish zonasidagi oshgan harorat, jadal issiqlik nurlari. | Chuqur shaxtalarda, quyish, marten, list quyish, trubalar quyish sexlarida ishlash; sanoat pechlarini taʼmirlash, qozonlarni tozalash va ortiqcha haroratda shisha pishirish va boshqa ishlar hududlarida ishlash. |
| 3.11. | Obliteratsiyalovchi endoarteriit, vegetativ-sensor polinevropatiya (angiopatiya), poliradikulonevropatiya. | Ish joylaridagi haroratining pasayganligi. | Baliq tutadigan kemalarda, baliq-goʻsht kombinatlarida, sovitgichlarda ishlash, geologik ishlar, yogʻoch tayyorlash, zax, kon-ruda ishlarida boʻlish, suv koʻp boʻladigan ishlarda mutloq yax sharoitlarida ishlash. |
| 3.12. | Onixodistrofiya, mexanik epidermozlar va boshqalar. | Xom teri, charmga ishlov berish, past harorat va ob-havo sharoitlari. | Charm va moʻyna korxonalari, qishloq xoʻjalik (dala) ishlari, kemalarda va boshqa korxonalarda baliqni ishlash bilan bogʻliq boʻlgan ishlar. |
| 4. | Jismoniy zoʻriqishlardan kelib chiqadigan kasalliklar. | | |
| 4.1. | Koordinator nevrozlar, shu jumladan yozuv changagi (spazmi). | Harakatlarning aniq koordinatsiyasini talab qiladigan va tezkorlik bilan bajariladigan ishlar. | Klavishalik apparatlarda va musiqa (cholgʻu) asboblarida ishlash; stenografiya, qoʻlyozma, matn yozish, chizma chizish, graverli, nusxa koʻchirish ishlari va boshqalar. |
| 4.2. | Periferik asab tizimi va tayanch-harakat tizimining xastaliklari; mono- va polinevropatiyalari, shu jumladan kompression va vegetativ-sensor nevropatiyalari, boʻyin va bel-dumgʻaza radikulopatiyalar, surunkali miofibrozlar (miofassitlar, tendovaginitlar, stenozlovchi ligamentozlar, stiloidozlar, “yopilib qoluvchi barmoqlar” va boshqalar), yelka epikondilezlari, yelka-koʻkrak periartrozlari, osteoartrozlar, shu jumladan spondiloartroz, aseptik osteonekrozlar. | Mahalliy (lokal) mushak zoʻriqish, bir maromdagi harakatlar, tez surʼatlar bilan bajariluvchi asab poyalariga, mushaklarga, boylamlarga, togʻaylarga tushadigan tazyiq, ularning shikastlanishi, osigʻliq holda ushlab turish, ularni qoʻlda koʻtarib ishlatish bilan bogʻliq ishlar; gavdani doim engashgan holda tutish, oʻzini noqulay ishchi vaziyatda tutish (tizzada, yotib, oldinga engashish, osilib turish vaziyatlari) bilan bogʻliq ishlar. | Klavishali hisoblash, hisoblash- perforatsion, telefon apparatida, yozuv mashinasida ishlash, qoʻlda sogʻish, togʻ qidiruv, silliqlash, parmalash, ishlov berish, formovka (qoliplash), oqlash ishlari, katta yuk tashuvchi oʻziyurar, shu jumladan qishloq xoʻjalik mashinalarida ishlash, musiqiy, sirk ishlari, teshadigan va tozalaydigan chuqurlarda, shu jumladan ob-havosi noqulay boʻlgan sharoitlardagi barcha ishlar). |
| 4.3. | Bachadon va qin devorlarining pastga tushishi va tushib qolishi. | 40 yoshga qadar ayollarning noqulay ish vaziyati, vibratsiya yoki uzoq vaqt (10 yil va bundan ortiq) va muntazam ravishda (smenaning 50%-dan ortiq vaqti) yuk koʻtarish va uni tashish, bunda tugʻruq davrida chanoq tubi shikastlanmagan boʻlishi kerak. | Yuklarni qoʻlda yoki kuch ishlatib tashish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar. |
| 4.4. | Yalligʻlanish (tromboflebit) yoki trofik buzilishlar bilan asoratlangan oyoqlardagi venalarning varikoz kengayishi. | Oyoqda tik vaziyatda uzoq vaqt turib ishlash. | Uzoq statik zoʻriqish, tik turish, muntazam ogʻir yuk koʻtarish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar. Togʻ ishlarida, parmalash, mahkamlash va boshqalarda qatnashish. Ayniqsa tik tushadigan qirralarda ishlash. |
| 4.5. | Tovush apparatining oʻta toliqishi bilan bogʻliq boʻlgan hollar: surunkali laringit, vazomotor monoxordit, tovush boylamlarining tugunlari (“ashulachilar tugunlari”) ovoz boylamlarining yaralari, fonasteniya. | Uzoq vaqt mobaynida tovush burmalarining muntazam zoʻriqishi. | Oʻqituvchilik ishi, radio, televideniyada diktorlik ishi, aktyorlik ishidagi vokal-nutq soʻzlash turlari; telefon stansiyalarida ishlash va boshq. |
| 4.6. | Zoʻrayib boruvchi uzoqni koʻrmaslik. | Yaqin masofadan turib mayda narsalarni ajratishda koʻrishning oʻta zoʻriqishi. | |
| 4.7. | Oʻpka emfizemasi. | Ishlash jarayonida muntazam zoʻriqqan ekspiratsiya. | Puflaydigan cholgʻu asboblarida oʻynashga aloqador ishlar, shisha buyumlarini mexanizatsiyasiz puflab ishlab chiqarish. |
| 4.8. | Nevrozlar. | Ruhiy kasalliklarga chalingan bemorlarni bevosita uzoq vaqt parvarish qilish. | Tibbiy xodimlarning ruhiy xastaliklar shifoxonalarida ishlashi, shu jumladan ruhiy xastaliklarga uchragan bolalarga qaraydigan maxsus (bolalarga maktablarning oʻqituvchilari va xodimlari). |
| 5. | Biologik omillar keltirib chiqaradigan xastaliklar. | | |
| 5.1. | Ish vaqtida kontaktda boʻladigan xodimlardagi kuzatiladigan infeksiyalarga aloqador yuqumli va parazitar xastaliklar; sil, brutsellez, kuydirgi, kana ensefaliti, ornitoz, sut sogʻuvchilar qoʻlidagi tugunlar, toksoplazmoz, virusli gepatit, teri mikozlari, Rozenbax erizipeloidi, qichima, zaxm va boshqalar. | Infitsirlangan material, yuqtirilgan yuqumli bemorlar yoki kasallik tarqatuvchi, kasal hayvonlar, hayvonot yoki oʻsimlik mahsulotlari (teri, jun, ot yungi, goʻsht, xomashyo, don, paxta va boshq.) bilan kontaktda boʻlish; kemiruvchilar, urugʻ sepilgan tuproq, yertoʻla sharoitlarida kontaktda boʻlish. | Yuqumli kasalliklar shifoxonalarida ishlash, veterinariya xizmati, silga qarshi kasalxonalarda ishlash, mikrobiologiya laboratoriyalarida ishlash, chorvachilik xoʻjaliklarida, vrachlik uchastkalarida, qushxonalar, konditer va konserva fabrikalarida va zavodlarida ishlash; teri va moʻyna xomashyosiga ishlov berish, kemalarda baliq ovlash, baliq sanoati korxonalarida ishlash; oʻrmonlar sharoitlarida, konlarda ishlash va boshq. |
| 5.2. | Teri va shilliq pardalar disbakteriozi, kandidomikozi, visseral kandidoz. | Antibiotiklar, protsudent zamburugʻlar, oksil vitamin konsentratlari (OVK), ozuqa achitqilari, kombikormlar. | Mikrobiologiyaning turli tarmoqlarida ishlash; Z-ustunda koʻrsatilgan moddalarni tibbiyot sanoati korxonalarida, dorixona muassasalari va boshqa muassasalarda tibbiy amaliyotda qoʻllash. |
| 6. | Allergik kasalliklar: konʼyunktivit, rinit, rinofaringit, rinofaringolaringit, rinosinusit, bronxial astma, astmatik bronxit, ekzogen alveolit, dermatit, ekzema, toksikodermatit, Kvinke shishi, eshak yemi, anafilaktik shok, toksikoallergik gepatit, markaziy va periferik asab tizimi zararlanishlari va boshqalar. | Allergenlar kimyoviy moddalar, sintetik polimerlar, smolalar, laklar, boʻyoqlar, yuvuvchi moddalar; metall va uning birikmalari (xrom, nikel, kobalt, marganets, beriliy, platina, sirkoniy, kumush, oltin va boshqalar), formaldegid, epixlordegin, skipidar va efir moylari, xloramin, ftalmalein angidridi, geksametillendiamin, xlorbenzol, tsianitlar, moylovchilar, kantaks, tiuram; niazon D, xlorlangan naftalinlar, furanlar, akrilonitril, aminlar, etilleniminlar, pestitsidlar va boshq. Dori preparatlari: vitaminlar, antibiotiklar, novokain, neyroleptiklar, brom, furatsillin qatori preparatlari, sulfanilamid preparatlari va boshq., biologik tabiatli moddalar: zardoblar, vaksinalar, gormonlar, fermentli preparatlar, mikrobli, zamburugʻ kulturalari, oksil-vitaminli konsentratlar, kombikormlar (omuxta ozuqalar), ekskretlar, hasharotlar ekskretlari va zaharlari, ilonlar, gelmintlarning ekskretlari va zaharlari: – oʻsimlik va hayvonot changlari (don, un, yogʻoch, jun, yung, pat, soch, ipak, paxta, tamaki, choy, oʻsimliklar changi) va boshq. |
Sanoatning turli tarmoqlari (kimyo, kimyo-farmatsevtika korxonalari), qurilish, yogʻochga ishlov berish sanoati, mashinasozlik, toʻqimachilik, yung choʻtka, moʻyna tayyorlash korxonalari, kombikormlar, oksilvitamin konsentratlarini dinitroishlab chiqarish, qishloq xoʻjaligi, (parrandaxonalar, fermalar, pestitsidlar bilan ishlash va boshq.); transport; maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarida ishlash (kiyim tozalash, sartaroshxonalar, kirxonalar va boshq.); tibbiyot va dorixona muassasalarida (laboratoriyalarda, sanoat korxonalarda va boshq.), vivariylarda ishlash. |
| 7. | Oʻsmalar: a) teri oʻsmalari (giperkeratozlar, epiteliomalar, papillomalar, rak, leykokeratozlar); b) ogʻiz boʻshligʻi va nafas aʼzolari oʻsmalari; v) jigar oʻsmalari; g) meʼda raki; d) leykozlar; e) siydik pufagi oʻsmalari (papillomalar, rak); j) suyak oʻsmalari. |
Toshkoʻmir, neft, qotishmalarni qayta haydash mahsulotlari (smola, pek, afenatren, antratsen, fenatren, aminoantratsen moy azobirikmalar hosilalari; gudron, parafin va boshq,) ionlashtiruv-chi nurlar (rentgen, gamma nurlar va boshq.) taʼsir koʻrsatishi. Nikel, xrom, mishyak, toshkoʻmir smolalarining birikmalari; asbest, asfalt, uglevodorodlar bilan adsorbirlangan radioaktiv ruda va changda nafas olish. Plutoniy, toriy, poloniy (jigar toʻqimasiga trop moddalar: vinillorid, radioaktiv modd�lar bilan uzoq muddat kontaktda boʻlish). Olti valentli xrom birikmalari. Benzol, ionlashtiruvchi radiatsiyaning turli xil taʼsir koʻrsatishi. Benzol va naftalin qatori aminlari (benzidin, dianizid, naftalamin va boshq.). Osteotrop radioaktiv moddalar (radiy, stronsiy, plutoniy) bilan uzoq vaqt kasbiy muloqotda boʻlish. |
3-ustunda koʻrsatib oʻtilgan moddalarning taʼsir etishga aloqador barcha ishlar, sanoatning turli sohalaridagi ishlar. Radioaktiv moddalar, boshqa ionlashtiruvchi nurlar bilan ishlash. Nikel, mishyak, xrom birikmalarini olish va qoʻllanish bilan bogʻlangan ishlar: radioaktiv rudalar, asbest, asbest tutadigan materiallarni topish, ularni qayta ishlash va qidirish ishlari; sunʼiy granit va undan anjomlar tayyorlash, asfalt yotqizishga aloqador ishlar. Vinil-xlorid bilan ishlash, radiokimyo korxonalarida ishlar va boshq . Xrom birikmalarini ishlab chiqarish boʻyicha ishlar. Benzol va ionlashtiruvchi nurlar manbalari bilan ishlash. Sanoatning turli tarmoqlarida, radiologik va radiokimyo laboratoriyalarida ishlash. Radiokimyo korxonalarida, radiologik va radiokimyo laboratoriyalarida ishlash. |
Kasb kasalliklarini roʻyxatini qoʻllashga doir
YOʻRIQNOMA
YOʻRIQNOMA
1. Kasb kasalligiga tashxis qoʻyishda, bajariladigan ishlar yoki uning kasbga aloqadorligida, ishga qobiliyatlik ekspertizasida, tibbiy va mehnat salomatlikni tiklash masalalarini hal etishda, shuningdek xodimlar sogʻligiga yetkazilgan zararni korxonalar va tashkilotlar tomonidan qoplashga aloqador masalalarni koʻrib chiqishda kasb kasalliklar roʻyxati asosiy hujjat hisoblanadi.
2. Roʻyxatga faqatgina noxush ishlab chiqarish omillari (pnevmokoniozlar, tebranish kasalligi, zaharlanish va boshq.) taʼsir koʻrsatishi tufayli kelib chiqadigan kasb kasalliklari, shuningdek muayyan noxush ishlab chiqarish omili — kasb omili taʼsir koʻrsatishiga aloqador ekanligi va organizmda xuddi shunday oʻzgarishlar (bronxit, allergik kasalliklar, katarakta va boshqalar)ning rosmana taʼsiri keltirib chiqargan boshqa xastaliklar kiritilgan.
3. Mazkur xastalik kasbga aloqador ekanligi toʻgʻrisidagi masalani hal etishda tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan kasallik klinik kechishi shaklining tavsifini, etiologik omil va bajariladigan ishlar turini, staj, muayyan ishlab chiqarishdagi konkret mehnat sanitariya-gigiyena sharoitlarini hisobga olish zarur.
Ish joylari kimyoviy moddalardan ifloslanmaganligi maxsus tekshiruv usullar va yetarli miqdorda oʻtkazilgan sinovlar bilan isbotlangan boʻlishi lozim. Agar ishlab chiqarish muhiti va noxush ishlab chiqarish omillari darajasi mutlaqo tekshirilmagan boʻlsa, bu hol kasb kasalligi tashxisini aniqlash uchun toʻsqinlik qilmaydi. Bunday hollarda kasb kasalligining klinik belgilari yaqqol ifodalangan boʻlsa, dinamikada kasallikning zoʻrayishi kuzatilsa va uzoq ish staji boʻlganda kasb kasalligining tashxisini qoʻyish mumkin.
Shuni hisobga olish kerakki, mazkur hujjatda bajariladigan ishlar va korxonalar, shuningdek kasallikni keltirib chiqaruvchi etiologik omillarning faqatgina taxminiy roʻyxati keltirilgan xolos.
4. Klinik-ekspertlik xulosa chiqarishga, shuningdek kasb kasalliklarining erta va ancha vaqt oʻtgandan keyin roʻy beradigan asoratlar (masalan, uglerod oksiddan zaharlangandan keyin yuz beradigan markaziy asab tizimining barqaror organik oʻzgarishlari) ham kasb kasalliklari qatoriga kiradi, zararli omil (masalan: kechki silikoz, siydik pufagi papillomasi va boshqalar) bilan muloqot toʻxtatilgach, ancha vaqt oʻtgandan soʻng kasb kasalligi rivojlanish ehtimoli borligini ham hisobga olish zarur, kasb kasalligi roʻy bergan sharoitda (masalan, pnevmokonioz va chang tufayli rivojlangan oʻpka raki) paydo boʻlgan xastaliklar ham kasb kasalliklari jumlasidandir, bu esa bronxlar shilligʻida bir xil gistologik oʻzgarishlar (odatda, yassi hujayrali rak rivojlanishi bilan yuz beradigan displaziya elementlari boʻlgan tarqoq metaplaziya) borligi bilan tasdiqlanadi.
Kasb kasalligining regressiyasi kuzatilsa ham (masalan, oʻtkir va surunkali zaharlanishlar, vibratsion kasalligi, teri kasalliklari, allergik xastaliklar va boshqalar) ishchini avvalgi oʻz ishiga qaytarish mumkin emas va uni boshqa kasbga oʻrgatish tavsiya qilish zarur.
5. Agar roʻyxatda koʻrsatib oʻtilgan kasb kasalligi kasbga daxli boʻlmagan xastalikni kuchaytirib turgʻun mehnat qobiliyatini yoʻqotishga olib kelsa, ishga qobiliyatsizlik sababi, kasbga aloqador deb hisoblanishi lozim.
6. Oʻtkir kasb kasalligi tashxisi (zaharlanishlar) tegishli SESdagi profpatologiya boʻyicha mutaxassis va mehnat gigiyenasi boʻyicha vrach bilan albatta maslahatlashgandan keyin, har qanday davolash-muhofaza muassasasining vrachi tomonidan qoʻyilishi mumkin. Oʻtkir kasb kasalligi (zaharlanish) toʻsatdan paydo boʻladi, u kimyoviy moddalardan ish maydonidagi havoda nisbatan yuqori konsentratsiyasi va boshqa noxush omillar bir marta (koʻp deganda bir ish smenasida) taʼsir oʻtkazgandan soʻng yuzaga keladi. Yuqumli kasalliklar sababli paydo boʻlgan (virusli gepatit, brutsellez, kuydirgi, oziq-ovqat ensefaliti va boshqalar) kasallikning bemor kasbiga aloqadorligini aniqlash zararlanish oʻchogʻida yuqumli xastalik hodisasining epidemiologiyasini tekshiruvini oʻtkazayotgan hududiy SES vrach epidemiologi tomonidan amalga oshiradi.
7. Surunkali kasb kasalligi (zaharlanish) tashxisini 2-ToshDavTI kasb kasalliklari kafedrasi va Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari Ilmiy tekshirish instituti qoshidagi vrachlik konsultativ komissiyasi qoʻyishga haqli hisoblanadi. Zararli ishlab chiqarish-kasb omillarining uzoq muddat taʼsir oʻtkazishi natijasida paydo boʻlgan xastaliklar surunkali kasb kasalliklari qatoriga kiradi. Kasb kasalligini belgilashda tashxisdan keyin (qavs ichida) zararlanishning asosiy belgilarni va zararlangan aʼzolar funksional faoliyatining buzilish darajasini koʻrsatish kerak.
8. Tibbiy-mehnat ekspertiza amaliyotida shuni hisobga olish kerakki, kasallik kasb kasalligi ekanligini tan olinishida hamma vaqtda ham, mehnat qobiliyati buzilishi shart emas. Kasb kasalliklari va zaharlanishlarning boshlangʻich shakllarida ishlash qobiliyati haqidagi xulosa faqat ayni muayyan ishlab chiqarish sharoitlarida ishni toʻxtatish haqida tavsiya berish va malaka hamda ish haqini kamaytirmasdan oqilona zararsiz sharoitli ishga joylashtirishdan iborat boʻlishi mumkin.
Kasb kasalligi boʻyicha nogironlik guruhini belgilash huquqi va ishlash qobiliyatining necha foiz yoʻqotilganligini aniqlash tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalari zimmasiga yuklatilgan.
9. Kasb kasalligi borligini aniqlash va kasb kasalliklari roʻyxatidan toʻgʻri foydalanishni nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish instituti va 2-ToshDavTI klinikasi qoshidagi vrachlik-konsultativ komissiyasi va Sogʻliqni saqlash vazirligi zimmasiga yuklatiladi.
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
9-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
9-ilova
Kasb kasalliklariga chalingan bemorlar
dispanserizatsiyasini oʻtkazish tartibi haqida
dispanserizatsiyasini oʻtkazish tartibi haqida
NIZOM
Kasb kasalliklariga chalingan bemorlarning dispanserizatsiyasini oʻtkazish haqidagi Nizom bemorlarni amaliy sogʻlom va kasallanishga moyil nuqsonlarni ambulatoriya-poliklinika muassasalarida dispanserizatsiya oʻtkazishning bir qismi hisoblanadi.
Dispanser hisobiga kasb kasalliklari bilan, jumladan, kasallikning boshlangʻich va klinik belgilari kam ifodalangan shakllari bilan kasallangan bemorlarning dispanserizatsiyasi tizimida ularni mehnatga toʻgʻri joylashtirish muhim ahamiyatga ega va bemorlarning sogʻligʻini qayta tiklashning asosiy shartlaridan biridir.
Kasb kasalliklarining zoʻrayishi va asoratlarining oldini olish maqsadida kasb kasalliklarining ifodalangan turlari bilan kasallangan barcha bemorlar kasb kasalliklar klinikalarida har yili davolanishlari zarur. Kasb kasalliklari bilan kasallangan bemorlar butun umri davomida dispanser nazoratida boʻlishlari kerak.
Ushbu Nizomda koʻrsatilgan mutaxassislarning nazoratida boʻlishi kerak boʻlgan bemorlar amaldagi koʻrsatmalarga muvofiq holda kuzatuvda boʻladilar.
|
Nozologik |
Kuzatuvlar |
Boshqa ixtisoslikdagi vrachlar tomonidan koʻzdan kechirilishi |
Laborator va boshqa tekshiruvlar nomi va davriyligi |
Asosiy davolash- sogʻlomlashtirish tadbirlari |
Samaradorlik mezonlari |
Ishga joylashtirish boʻyicha asosiy tavsiyalar |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
| 1. Pnevmokoni ozga shubha /0-1/ |
| | | | | |
| 1.1. Pnevmokonioz (asoratlanmagan) | Yiliga 1-marta |
Otolaringolog, koʻrsatma boʻyicha – ftiziatr | Yiliga 1-marta yirik kadrli flyuorografiya, qon, siydik, balgʻam tahlili, spirografiya, EKG koʻrsatmalar boʻyicha rentgenografiya, tomografiya, bronxoskopiya | Tartib, jismoniy nafas olish gimnastikasi (JNG) bilan fizioterapiya, namlangan va boshqa ingalatsiyalar, adaptogenlar, vitaminlar. Yiliga 1-marta profilaktoriyada davolanish. Kurortda davolanish. Surunkali infeksiya oʻchoqlarini sanatsiya qilish. | Pnevmoskleroz, yuqori nafas yoʻllari va bronx-oʻpka apparati ilk belgilari zoʻrayishining qayd qilinmasligi. Ishlash qobiliyatining saqlanib qolishi. | Muntazam kuzatib borilganda va profilaktik davolashda oʻz kasbida ishlash qobiliyati saqlanishi. |
| 1. Diffuz-sklerotik shakli /1/ | Yiliga 2-marta | Koʻrsatmalar boʻyicha ftiziatr, otolaringolog va boshqalar. | Oʻpka rentgenografiyasi yiliga 1-marta yirik kadrli flyuorografiya, qon, siydik, balgʻam tahlili, spirografiya, EKG koʻrsatmalar bulganda statsionarda tekshirish | Individual tartib (Rejim). (JNG) komplekslari bilan, ingalatsiyalar, fizioterapiya, adaptogenlar, vitaminlar, yiliga 1-marta profilaktoriy, kurortda davolanish, surunkali infeksiya oʻchoqlarini sanatsiya qilish. | Patologik jarayonning barqarorlashuvi, ishlash qobiliyatining saqlanishi. Asoratlar boʻlmasligi, vaqtincha ishga qobiliyatsizlikning kamayishi. | Qoʻzgʻatuvchi va zaharli taʼsir etuvchi moddalar bilan taʼsirda boʻlmaganda ishga qobiliyatli boʻladi. 40 yoshgacha shaxslarga VTEK orqali moddiy zararni qoplagan holda qayta malakasini oshirish tavsiya qilinadi. |
| 2. Tugunchali shakli /1-2/ | Yiliga 2-marta |
Yiliga 2-marta otolaringolog yiliga1-marta ftiziatr. Patologik protsess, tugunchalar zoʻrayganda, qushilib ketganda, (A, V, S) shakllari paydo boʻlganda silga qarshi kurashish, dispanserida tekshirish. Koʻrsatmalar boʻlganda onkolog konsultatsiyasi tavsiya qilinadi. | Yiliga 1-marta oʻpka rentgenografiyasi, koʻrsatmalar boʻlganda tomografiya, broxoskopiya. Yiliga 2-marta qon, siydik, balgʻam tahlili, spirografiya, yiliga 2-marta EKG | Individual tartib, (JNG) kompleksi asosan nafas kompleksi, koʻrsatmalar boʻlganda, fizioterapiya, ingalatsiyalar, yiliga 1-marta profilaktoriy, oʻpka kasalliklarini davolovchi sanatoriylarda davolanish. Surunkali infeksiya oʻchoqlarida sanatsiya qilish. | Patologik jarayonning barqarorlashuvi, ishlash qobiliyatining saqlanishi. Asoratlar boʻlmasligi, vaqtincha ishga qobiliyatsizlikning kamayishi. | Ishlashga qobiliyat cheklangan erosti sharoitlarida, ogʻir jismoniy mehnat qi- lishga aloqador chang qoʻzgʻatuvchi va zaharli taʼsir qiladigan moddalar bilan ishlash man qilinadi. Bemorlar VMEKga yuboriladi. Ishga qobiliyatsizlik darajasi kasallik zoʻrayishining shakli va nafas yetishmovchiligi darajasiga qarab belgilanadi. |
| III. Pnevmokonioz /asoratlangan/ |
| | | | | |
| 1. Destruksiyasiz oʻchoqli, infiltrativ dissemenyatsiyalangan tugunli /A, V, S/ koniotuberkulyoz. Koniotuberkulyoz va bronxoadenit | Dastlabki yilda oʻtkir davrdan keyin yiliga 3-marta, keyin yiliga 2-marta umr boʻyi. | Ftiziatr, otolaringolog, koʻrsatmalar boʻlganda onkolog. | Faol silda statsionarda davolanish, oʻtkir davrdan keyin yiliga 1-marta rentgenografiya, tomografiya /koʻrsatmalar boʻlganda/, koʻrsatmalar boʻyicha bronxoskopiya, ekish usuli bilan Kox mikroblari (batsillalari) (KB) boroʻqligini tekshirish, qon, siydik, balgʻam tahlili yiliga 1-marta, EKG yiliga 2-marta. | Koʻpi bilan 4 oydagi oʻtkir davrda silga qarshi kurashish dispanserida davolanish keyin 10-12 oygacha sanatoriyda davolanish, kasallik faolligi susayganda silga qarshi dispanserda yoki yiliga 2-marta kamida 2 oy qaytalanishga qarshi davo. | Sil jarayoni susayishi hisobiga oʻpkada patologik oʻzgarishlarning ijobiy dinamikasi. Oʻpkada patologik jarayonning barqarorlashuvi. Qoʻshimcha asoratlarning boʻlmasligi, ishga qobiliyatsizlik vaqtining qisqarishi. | Ogʻir jismoniy ish bilan bogʻliq boʻlgan yer osti sharoitlarida chang qoʻzgʻatuvchi va zaharli taʼsir etuvchi moddalar bilan ishlash kasalligining barcha shakllarida man qilinadi. Bemorlar VMEKga yuboriladi. Jarayon faolligi susayganda individual ishga joylashtirish. |
| 2. Koniotuberkulyoz destruksiya bilan /oʻchoqli, infiltrativdisseminirlangan, fibroz-kavernoz, tugunli, A, V, S, yoyilgan. | Asosiy davo kursidan keyin, birinchi yili 3-marta, keyin yiliga 2-marta umr boʻyi. | Ftiziatr, otolaringolog, koʻrsatmalar boʻlganda onkolog. | Statsionarda davolanish. | Oʻtkir davrda statsionarda davolanish 6—8 oy davom etadi. Balgʻam tashlashda KB tekshiriladi. Keyinchalik 1,5-2 yilgacha sanatoriyda davolanish. Kasalligi susayganidan keyin yiliga 2-marta 2-3 oy mobay�ida silga qarshi dispanserda yoki sanatoriyda davolanish va kuzatish. | | Bemorlarning ishga qobiliyati jarayonning ogʻir-yengilligiga va davolash samaradorligiga bogʻliqdir /-guruhga mansub koniotuberkulyozga qarshi/ barcha hollarda ogʻir jismoniy mehnat bilan bogʻliq boʻlgan yer osti sharoitlarida, qitiqlovchi va zaharli taʼsiri boʻlgan chang va moddalar bilan ishlash man qilinadi. Bemorlar VMEKga yuboriladi. |
| 3. Surunkali bronxit, bronxial astma, pnevmoniya polikistoz oʻzgarishlar va bronxoekstazlar, oʻpkadagi boshqa jarayonlar, nafas aʼzolarida qilingan operatsiyalar bilan ogʻirlashgan pnevmokoniozlar | Yiliga kamida 2-marta, yaxshisi kuz, qish va bahor fasllarida | Pulmonolog, otolaringolog, ftiziatr. Koʻrsatmalar boʻlganda allergolog va onkolog konsultatsiyasi. | Yiliga 1-marta oʻpka rentgenografiyasi, koʻrsatmalar boʻlganda tomografiya, RSPG, qon, siydik va balgʻam tahlili /BKga umumiy, antibiotiklarga sezuvchanlik/. Moneliklar boʻlmaganda spirografiya. Koʻrsatmalar boʻyicha qonni immunologik tekshiruv, qonning proteolitik faolligini aniqlash, bronxoskopiya | Individual tartib, surunkali infeksion oʻchoqlarini sanatsiya qilish, yurak-oʻpka yetishmovchiligi ifodalanganda DJ nafas komplekslari bilan, ingalatsiyalar, fizioterapiya adaptogenlar, massaj, vitaminlar. Yiliga 2-marta profilaktoriy, oʻpkani davolovchi sanatoriyda davolanish. Kasallik qoʻziganda profatologik, pulmonologik statsionarda davolanish. | Oʻpkada patologik jarayonning barqarorlashuvi. Asoratlar remissiyasi davrining uzayishi. Ishga vaqtincha qobiliyatsizlikning qisqarishi. | Ogʻir jismoniy mehnat bilan bogʻliq boʻlgan chang va qoʻzgʻatuvi taʼsir qiladigan moddalar bilan taʼsirda ish va yer osti ishlarida ishlash man etiladi. Bemorlar VMEKga yuboriladi. Ishga qobiliyatsizlikning yoʻqotganlik darajasi asorat shakliga va oʻpka-yurak yetishmovchiligining darajasiga bogʻliq boʻladi. |
|
| ||||||
| SB-latent davri, SB-1 bosqich | Yiliga 2-marta. |
LOR, profpatolog yiliga 1-marta | Yiliga 1-marta rentgenografiya, gemoglobin, leykotsitlar, EChT. Spirografiya yiliga 1-marta, koʻrsatmalar boʻlganda — salbutamol bilan sinamalar oʻtkazish, bronxofibroskopiya. | Ishlash sharoitlarini yaxshilash. Har yili ambulatoriyada yoki sanatoriya-profilaktoriyada davolash-profilaktika kurslari /nafas yoʻllari holatiga qarab ishqorlar yoki boshqa vositalar bilan ingalatsiyalar qilish, adaptogenlar, vitaminlar, kislorod bilan davolash, JNG komplekslari, FT- UFO, gidro- va elektroterapiya, uqalash, surunkali yuqori nafas organlaridagi surunkali infeksion oʻchoqlarini sanatsiya qilish, sanatoriya- kurortlarda davolanish. | Salomatlik holati tashqi nafas olish koʻrsatkichlari, yaxshilanishi kasallikning qoʻzgʻalishi va zoʻrayishining boʻlmasligi. | Muntazam kuzatib borilganda va davolash-profilaktika tadbirlari oʻtkazilganda oʻz kasbida ishga qobiliyati saqlanib qoladi. |
| 2-3 darajadagi SB | Jarayon ogʻirligiga, zoʻrayishlarning davriyligiga qaytalinishiga qarab yiliga 2 va undan ortiq. | LOR, profpatolog yiliga 1-marta, pulmonolog 1-marta. | Yiliga 1-marta rentgenografiya, gemoglobin, leykotsitlar, EChT, EKG, spirografiya, salbutamol bilan sinama qoʻyish, koʻrsatmalar boʻlganda bronxofibroskopiyaskopiya | Mehnat va dam olishning oqilona tartibi. Yiliga 2-marta qaytalanishga qarshi davo, yaxshisi kuz-bahor fasllarida ambulatoriyada yoki sa- natoriy-profilaktoriyda davolanish. Yiliga 1-marta statsionarda davolanish. Sanatoriy-kurortda davolanish. | Klinik va funksional koʻrsatkichlarning yaxshilanishi, qaytalanishi davriyligi kamayishi, uzoq muddatli ishga qobiliyatsizlikning qisqarishi. | Zararli omillarsiz ishlarga joylashtirish. Kasbini oʻzgartirish maqsadida necha foiz miqdorda ishlash qobiliyatsizligini yoki nogironlik guruhini aniqlash. Kasallikning ogʻir-yengilligiga qarab ishga qobiliyati cheklangan yoki ishga qobiliyatsiz. |
| Surunkali astmatik bronxit | Qaytalanish chastotasi yoki jarayonining ogʻir-yengilligiga qarab 2-3-marta. | LOR, allergolog, profpatolog yiliga 1-marta |
-" - |
|
-"- |
-"- |
|
| ||||||
| 1. Atopik turdagi /yengil kechuvchi/ kasbga aloqador bronxial astma, ishga joylashtirilgandan keyin 1 yil mobaynida hisobga olinadi. | Yiliga 2-marta |
Dermatolog va otolaringolog tomonidan koʻzdan kechirilishi. Koʻrsatmalar boʻlganda allergolog, ginekolog, psixonevrolog va endokrinolog. | Umumiy qon tahlili, balgʻam tahlili, yiliga 1-marta spirografiya, rentgenografiya, allergologik tekshiruv. Koʻrsatmalar boʻlganda siydik tahlili, bronxoskopiya qoʻshimcha ravishda spetsifik immunologik testlar /RSK, ROK-al/ yiliga 1-marta | Kasbga aloqador omillardan bemorlarni albatta chetlatish. Ovqatidan yuqori allergenli mahsulotlarni chiqarib tashlash. Bemorning dorini qanchalik koʻtara olishiga qarab antibiotiklar bilan davolash, emlash taqiqlanadi, igna sanchib davolash, shifobaxsh mikroiqlim, psixoterapiya, sanatoriy-kurortda davolanish. | Boʻgʻilish xurujlarining kamayishi yoki butunlay boʻlmasligi. Ishga vaqtinchalik qobiliyatsizlikning kamayishi. | 1. Malakasini saqlab qolgan holda ishga joylashtirish. 2. Yosh bemorlarda oylik kamayganda - necha foiz ishga qobiliyatsizligini (kasbini oʻzgartirish maqsadida) aniqlash. |
| 2. Kimyoviy va bakterial allergiya bilan birga kechadigan kasbga aloqador bronxial astma /oʻrtacha ogʻir darajasi/ | Yiliga 3-marta |
Atopik bronxial astmada boʻlgani kabi | Xuddi oʻsha laborator-diagnostik tekshiruvlar /yiliga 2-marta/. Immunologik spetsifik testlar /RSK, ROK-al/ yiliga 1-marta | Infeksion-yalligʻlanish belgilari boʻlganda - bemor dorini koʻtara olishiga qarab antibiotiklar bilan davolash. Koʻrsatmalar boʻlganda steroid preparatlar. Ovqatdan yuqori allergenli mahsulotlarni chiqarib tashlash. Emlash man qilingan. Iglorefleksoterapiya, shifobaxsh mikroiqlim, psixoterapiya, sanatoriya va kurortda davolanish. | Boʻgʻilish xurujlarining kamayishi, nafas olish koʻrsatkichlarining yaxshilanishi. Ishga vaqtinchalik qobiliyatsizlikning kamayishi, nogironlik guruhini olib tashlash yoki kamayishi. | Etiologik kasbga aloqador omillarning taʼsirisiz ishga joylashtirish Ishga qobiliyatsizlik foizini va nogironlik guruhini boʻgʻilish guruhlari chastotasiga va nafas yetishmovchiligining ifodalanganlik darajasiga qarab aniqlash. |
| 3. Surunkali astmatik bronxit | Yiliga 3-marta. |
-"- |
-"- |
-"- |
-"- |
-"- |
| 4. Ogʻir kechadigan kasbga aloqador bronxial astma. | Yiliga 4-marta |
-"- |
Yuqoridagilar yiliga 2-marta. Gormonlar qabul qilinganda yiliga 2-marta qonda qand bor-yoʻqligiga tekshirish. |
3-guruhdagi kabi, qoʻshimcha ravishda yiliga 1-2-marta statsionarda davolanish. |
Dastlabki 3-guruhdagilarda boʻlgani kabi. |
Ishga qobiliyatsiz, koʻrsatmalar boʻyicha 2-chi va 1-chi guruhlarni aniqlash. |
| 5. Remissiya bosqichidagi kasbga aloqador bronxial astma /ishga joylashtirilgandan keyin/ | Yiliga 1-marta. |
-"- |
Spetsifik immunologik tekshiruv 1 marta, spirografiya, atsetilxolin bilan sinama oʻtkazish 1-marta, siydik, qon tahlili /kengaytirilgan/, balgʻam tahlili /agar boʻlsa/. | 1-guruhdagi kabi. Davolash choralari faqat ularga koʻrsatmalar boʻlganda. | Boʻgʻilish xurujlarining boʻlmasligi. | Kasbga aloqador allergenlarning taʼsiri boʻlmagan ishga joylashtirish. Agar mumkin boʻlmasa kasbini oʻzgartirish maqsadida ishga qobiliyatsizlikni qancha foiz yoʻqotganligini aniqlash. |
|
| ||||||
| Qoʻrgʻoshindan surunkali zaharlanishning boshlangʻich shakli | Yiliga 2-marta. Kasbiy kasallik varaqasidan (KKV) foydalangan holda davolab boʻlgandan keyin ikkinchi koʻrik oʻtkaziladi. | Nevropatolog yiliga 1-marta. | Qon tahlili gemoglobin, eritrotsitlar, leykotsitlar, EChT, retikulotsitlar, bazofil donadorligi boʻlgan eritrotsitlar yiliga 2-marta. Yiliga 2-marta siydikni koproporfirin (KP) yoki aminolevulin kislotasi (ALK) borligiga tahlil qilish. | Sogʻlom turmush tarzi koʻnikmalariga oʻrgatish. Tashxis birinchi marta aniqlangandan keyin spetsifik antidotlar bilan davolash. KKVni ishlatgan holda sanatoriy-profilaktoriy sharoitlarida 10-14 kun mobaynida kuniga 450-600 mg DPAM qabul qilish /peroral/. Maxsus ishlab chiqilgan ratsionni qoʻllash. Yuqorida koʻrsatilgan davolash usulini davolovchi vrach qon tahlili va porfirin almashuvining nazorati ostida olib boradi. | Laboratoriya koʻrsatkichlarining yaxshilanishi. Dispanser kuzatuvidagi (DK) guruhiga koʻchirish. | Qoʻrgʻoshin bilan taʼsirda boʻlmaydigan ishga KKVni ishlatgan holda 1-2 oyga vaqtinchalik ishga koʻchirish. Laboratoriyada tekshirilganda qon va siydik oʻzgarishlari kuzatilmaganda eski ishga qaytarish. |
| – yengil shakli | Yiliga 1-marta |
Nevropatolog, yiliga 1 �arta takroran | Qon tahlili: gemoglobin, eritrotsit- lar, EChT, retikulotsitlar, bazofil donadorligi boʻlgan eritrotsitlar, yiliga 1-marta, qon tahlili: yiliga 1-marta siydikni – ALK yoki KP bor – yoʻqligi tekshiriladi. |
Sogʻlom turmush tarzi koʻnikmalariga oʻrgatish, yiliga 1-marta statsionarda davolanish, antidotlar bilan davolash, fizioterapevtik davo oʻtkazish, maxsus ovqatlanish r?tsionini ishlatish. Sanatoriya va profilaktoriyada va kurortda davolanish. | Kasallik zoʻrayishining kuzatilmasligi. Klinik va laboratoriya koʻrsatkichlarining yaxshilanishi. Qaytalanish chastotasining kamayishi. Nogironlik guruhidan chiqarib tashlash yoki ishga qobiliyatsizlik foizlarining kamayishi. Dispanser kuzatuvidagi guruh (DK) koʻchirish. | Davolashdan keyin bemorni 1-2 oyga qoʻrgʻoshinli taʼsirdan vaqtincha chetlatish, keyin dinamik kuzatuvda oldingi ishga qaytarish. Zaharlanish qaytalaganda nerv sistemasining oʻzgarishi barqaror boʻlganda ish qobiliyatini necha foizga yoʻqotganini aniqlash uchun VMEKga yuborish. |
| – ifodalangan shakli | Yiliga 1-marta |
Nevropatolog yiliga 1-marta | Qon tahlili: gemoglobin, eritrotsitlar, leykotsitlar, EChT, retikulotsitlar, bazofil donadorligi bor eritrotsitlar, Yiliga 1-marta siydikni ALK yoki KP bor yoʻqligiga tekshirish, elektromiografiya (EMG). | Statsionarda davolanish. Yiliga 1-marta, koʻrsatmalar boʻlgandan ortiqroq, yaʼni 2-3-marta spetsifik antidotlar qoʻllash usuli bilan davolash. Ixtisoslashgan kasb kasallik shifoxonasida davolanib chiqqandan soʻng tavsiya qilingan fizioterapevtik davo usullarini va maxsus ishlab chiqilgan ovqatlanish ratsionini qoʻllash. | Kasallikning kam zoʻriqishi yoki boʻlmasligi. Klinik va laborator koʻrsatkichlarning yaxshilanishi, qaytalanishlar sonining kamayishi. | Qoʻrgʻoshin va boshqa zaharli moddalarning taʼsirini bartaraf etish, qayta malaka oshirish. Yangi hunar olish davriga kasbi boʻyicha qobiliyatining necha foiz yoʻqotganligi yoki VMEK orqali kasb kasalligi boʻyicha nogironlik guruhini aniqlash. |
|
| ||||||
| Yengil shaklli a/ qon oʻzgarishlari/ yengil ifodalangan tsitopeniya, normoxrom gipergenerator anemiya b) nevrologik oʻzgarishlar /astenovegetativ, astenonevrotik sindromlar, vegetativ, tomir oʻzgarishlari, vegetativ polinevropatiya/ |
Yiliga 2-marta |
Nevropatolog yiliga 2-marta | Qonning tahlili, eritrotsitlar, rang koʻrsatkichi; leykotsitar formula, trombotsitlar, retikulotsitlar. Qon gemorragik sindromi. Jigarning funksional koʻrsatkichlari /koʻrsatmalarga qarab/, EKG yiliga 1-marta. Koʻz tubi /koʻrsatmalar boʻlganda/. | Davo oʻtkazish: umumquvvatlovchi, vitaminlar, temir preparatlari bilan davolash, JOK, ambulator yoki sanatoriya va profilaktoriya sharoitlarida balneofiziologik davo. Davolash-rofilaktika komplekslari asosiy klinik sindromga qarab belgilanadi. | Klinik laborator koʻrsatkichlarining yaxshilinishi, D-2 guruhiga koʻchirish. | Organik erituvchilar (OE) bilan muloqotda boʻlmaydigan ishga vaqtincha koʻchirish. Klinik laborator belgilari yoʻqolganda oldingi ishga qaytarish mumkin. Barqaror gematologik siljishlar kuzatilganda OE bilan muloqotda boʻlmaydigan boshqa ishga oqilona ishga joylashtirilishi lozim. Agar qayta malaka oshirish zarur boʻlsa (ayniqsa ishga qobiliyatli yoshda) ish qobiliyatini necha foiz yoʻqotganligini aniqlash uchun VMEK ga yuboriladi. |
| Zaharlanishning ifodalangan shakli: qon oʻzgarishi, giporegenerator anemiya /kamqonlik/, qon yaratilishi depressiyasi, gemorragik sindrom, gemolitik sindrom. Asab sistemasi buzilishlar: mikrooʻchoqli simptomlari boʻlgan vegetativ buzil�shlarning ifodalangan shakllari. | Yiliga 2-marta |
Gematologik /koʻrsatmalar boʻlganda/ nevropatolog yiliga 2-marta, ginekolog yiliga 2-marta. | Qonning klinik tahlili: eritrotsitlar, rang koʻrsatkichi, leykotsitar formula, trombotsitlar, retikulotsitlar, koagulogramma, EKG, funksional jigarning funksional koʻrsatkichlari /koʻrsatmalar boʻlganda/. | Har yili ixtisoslashgan profpatologiya boʻlimda yoki sanatoriya-profilaktoriyada davolanish. Davolanish-profilaktika komplekslari asosiy klinik sindromga qarab belgilanadi. | Kasallikning zoʻriqmasligi. Klinik - laborator koʻrsatkichlarning ijobiy dinamikasi. | OE taʼsirida ishlashni toʻxtatish, oqilona ishga joylashtirish, qayta malaka oshirish, yangi hunar olish davriga qadar kasbga qobiliyatining necha foiz yoʻqotganlikni yoki VMEK orqali kasb kasalligi boʻyicha no- gironlik guruhini aniqlash. |
| Jigarning funksional koʻrsatgichlarining oʻzgarishi. | | | | | | |
|
| ||||||
| Surunkali neyrotoksikozlarning boshlangʻich bosqichi: a) astenik sindrom b) astenovegetativ v) astenonevrotik g) vegetativ-sensor polinevropatiya sindrom. |
Nevropatolog yiliga 2-marta |
Psixonevrolog, terapevt, oftalmolog, ginekolog, stomatolog, otolaringolog- koʻrsatmalar boʻlganda. | Qon tahlili, siydikning umumiy tahlili, simob bor-yoʻqligiga siydik tahlili /simobdan zaharlanganda /EKG, EMG /marganets/, koʻrsatmalar boʻlganda koʻz tubini tekshirish va EEG. | Yiliga 2-marta davolanish /bahor-kuz fasllarida/, umumquvvatlovchi terapiya, psixoterapiya, uqalash. Dori-darmonlar bilan davolash /sedetativ preparatlar/, metobolizm va markaziy gemodinamikani yaxshilovchi dorilar. Surunkali infeksiya oʻchoqlarini sanatsiya qilish, sanatoriya va kurortlarda davolanish. | Patologik oʻzgarishlarning kamayishi (regressiya boʻlishi). | Zararli omil taʼsirni bartaraf etish va oqilona ishga joylashtirish. |
| Surunkali neyrotoksikozlarning ifodalangan bosqichi: a) gipotalamus streopolidar (marganetsli parkinsoniz) zararlanishi bilan kechadigan toksik ensefalopatiya sindromi b) ensefalomiyelopoli nevrit sindromi. |
Yiliga 2-marta nevropatolog, profpatolog, yiliga 1-marta psixonevrolog | Terapevt, okulist, ginekolog – yiliga 1-marta. Zarurat tugʻilganda endokrinolog, otolaringolog stomatolog. | Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili, qonning biokimyoviy tekshirish, yaʼni qondagi qandni, xolesterinni lipidlar, qand, xolesterin, oqsillarni va lipidlarni tekshirish. Zarur boʻlganda mediator almashinuv tekshiruvi /katexolaminlar, glyukokortikoidlar/ EEG, EMG, EKG, koʻz tubi yiliga 1-marta. Koʻrsatmalar boʻlganda koʻrish maydonini tekshirish, yiliga 1-marta-Rentgenrafiya (kalla suyagi, umurtqa pogʻonasining boʻyin boʻlimlari) L-dopa oluvchi shaxslarda yiliga 2-3-marta qondagi retikulotsitlarni tekshirish. Psixologik sinamalarni oʻtkazish. | Nevrologik statsionar sharoitlarida /yaxshisi, maxsus profpatologik/ va ambulator davolanish - bahor-kuz fasllarida/ yiliga atigi 2-marta. Bosh miya metobolizmini, tserebral gemodinamikani yaxshilovchi preparatlar. Ekstropiramidal yetishmovchilikda -L-dopa preparatlari, midaptam, nakom, modepar, xolinolitiklar. Trankvilizatorlar antidepressantlar qatʼiy individual dozalarni puxta tanlab tayinlanadi. Psixoterapiya, refleksoterapiya, fizioterapiya. Sanatoriy-kurortda davolanish /oʻrta mintaqa/. | Patologik buzilishlarning qisman regressiyasi. Jarayonning barqarorlashuvi. Sekin zoʻrayib borishi. | Ishga oqilona joylashtirish, ishlash qobiliyati pasayganda VMEKga yuborish /3-nogironlik guruhi/. Ishga qobiliyatsiz yoki 1 nogironlik guruhi. Ishlash qobiliyatining toʻla yoʻqotganlik mezonlari: tez-tez diensefal kriz yuz b�rishi, ruhiy buzilishlarning ifodalanganligi, asteniyaning chuqurlashuvi, marganetsdan surunkali zaharlanganda harakatning buzilishlar darajasi. |
|
| ||||||
| Neft mahsulotlaridan zaharlanish /asteno-vegetativ sindrom, jigar zaharlanishining “Biokimyoviy sindromi”/, goho-goho kasallikning zoʻriqishi bilan davom etadigan kompensatsiyalangan kechishi. | Yiliga 2-marta |
Nevropatolog, ginekolog, psixonevrolog /koʻrsatmalar boʻlganda/. | Qonning umumiy tahlili, AST, ALT, ishqorli fosfotaza faolligini, xolesterin, bilirubinni tekshirish, elektrotermometriya. Statsionarda tekshirilganda leykotsitlarning osmotik chidamliligini aniqlash, adrenalin, pirogenal sinamalar. Oʻt /safroda/ xolin kislotasi borligini aniqlash. Koʻrsatmalar boʻlganda reoensefalogra- fiya, ensefalografiya. | Sindromal va umum- quvvatlovchi davo almashinuv jarayonlarini meʼyorlashtiruvchi vositalarni qoʻllash. Sanatoriy-profilaktoriy, kasb kasalliklar klinikasida sogʻlomlashtirish. | Ishga vaqtincha qobiliyatsizlik kunlarining qisqarishi, klinik alomatlarning barqarorlashuvi yoki regressiyasi. | 2 oy muddatga zaharli moddalar bilan ishlamasdan mehnatga doir kasallik varaqasi boʻyicha ishga joylashtirish (KKV). |
| Klinik alomatlari shakllari ifodalangan, kompensatsiyalangan yoki kompensatsiyalanmagan boʻlib kechadigan zaharlanish /asteno-vegetativ sindrom, vegetativ tomir distoniyasi (VTD) krizislari bilan, jigar zaharlanishi sindromi/. | Yiliga 2-marta |
Nevropatolog, ginekolog, psixonevrolog /koʻrsatmalar boʻlganda/ |
-"- |
| Yangi ishda ishga qobiliyatsizlik kunlarining qisqarishi, ishga qobiliyatsizlik foizining kamayishi, nogironlik guruh�ni oʻzgartirish. | Qayta malaka oshirish davrida ishga qobiliyatsizlik foizini yoʻqotganligini aniqlagan holda ishga oqilona joylashtirish |
| Zaharlanishning barqaror qoldiq alomatlari /asteno-organik, gepatobilliar sindrom/ | Yiliga 1-marta |
Nevropatolog | Yuqorida koʻrsatilgani kabi | Sindromal va reabilitatsion /tiklov/ davo, sanatoriya-profilaktoriyalarda, balneologik davo | Ishga qobiliyatni yoʻqotish foizining kamayishi, nogironlik guruhining kamayishi, ishlash qobiliyatining tiklanishi. | Ishga qobiliyatni yoʻqotish foizini yoki nogironlik guruhini aniqlagan holda ishga joylashtirish |
|
| ||||||
| Yengil oʻtkir zaharlanishning qoldiq alomatlari yoki surunkali miksintoksikatsiyaning yengil darajasi astenik sindrom, asteno-vegetativ sindrom, neyrotsirkulyator distoniya, polinevropatiya. Jigar ayrim funksional sinamalarining buzilishi, bronxospastik sindrom, qon oʻzgarishi /kamqonlik/, kontakt va allergik dermatit. | Yiliga 2-marta |
Yiliga 1-marta nevropatolog, koʻrsatmalar boʻlganda oftalmolog, dermatolog, otolaringolog allergolog. |
Yiliga 2-marta qon va siydikning umumiy tahlili, qon zardobida organospetsifik fermentlar faolligini, bilirubin, qand, xolesterin, siydikdagi urobilinni aniqlash, yiliga 1-marta EKG, FOBdan zaharlangan bemorlar uchun xolinestrazaning dinamikada faolligini aniqlash. Koʻrsatmalar boʻyicha: EEG, REG, tashqi nafas funksiyasi /spirografiya, pnevmotaximetriya/. Ixtisoslashgan statsionarda tekshirilganda qonda va siydikda pestitsidlar va metobolitlarni aniqlash. | Ixtisoslashgan profpatologik boʻlimda yiliga 1-marta davolash. Patogenetik va simptomatik davo, sanatoriya-profilaktoriyada sogʻlomlashtirish zaharlanishning asosiy klinik sindromlari bilan aniqlanadi. | Zaharlanishning klinik-laborator alomatlarining yaxshilinishi. | Pestitsidlar taʼsirini yoʻqotish. Zaharli moddalar bilan taʼsirda boʻlmagan ishga oqilona joylashtirish |
| Ogʻir darajadagi oʻtkir zaharlanishning asoratlari yoki surunkali miksintoksikatsiyaning ifodalangan shakllari, bunda quyidagi klinik sindromlar kuzatiladi: ensefalopatiya, tez-tez yuz beruvchi simpato-adrenal krizlar yoki almashuv-endokrin buzilishlar bilan kechuvchi gipotalamik sindrom, ifodalangan polinevropatiya, toksik gepatit, bronxial astma, qon yaratilishi depressiyasi /gipoplastik anemiya-kamqonlik, buyraklarning ajratish funksiyasi buzilishi bilan kechuvchi nefropatiya, toksik-allergik miokardit, toksidermiya. | Yiliga 2-marta |
Nevropatolog yiliga 2-marta, oftalmolog, otolaringolog, dermatolog, endokrinolog-koʻrsatmalarga qarab. | Laborator tekshiruvlar hajmi asosiy klinik sindromlarga qarab belgilanadi. Qonda va siydikda pestitsidlar va metobolitlari ixtisoslashgan profpatologik statsionarda tekshirishda aniqlanadi. | Yiliga kamida 1-marta ixtisoslashgan profpatologik statsionarda davolanadi. Zaharlanishning asosiy klinik sindromlariga qarab sanatoriy va profilaktoriylarda patogenetik va simptomatik davolash olib boriladi | Zaharlanish qaytalanish chastotasining kamayishi, zoʻrayishining kuzatilmasligi. Nogironlik guruhining oʻzgarishi, ishga qobiliyatni yoʻqotish foizining kamayishi. | Pestitsidlar va zaharli moddalar taʼsirni toʻxtatish. Kasb xastaligi boʻyicha nogironlik yoki ishga qobiliyatini necha foiz yoʻqotganligini belgilash. |
|
| ||||||
| Kasbiy teri kasalliklari: 1. ekzema a) mahalliy (lokal) shakli |
Yiliga 2-marta. |
Terapevt, nevropatolog, stomatolog, LOR, ginekolog – yiliga 1-marta koʻrsatmalar boʻyicha. | Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili, axlatni gijjalar borligiga tahlil qilish. | Yiliga 1-marta yoki koʻrsatmalar boʻlganda dorilar bilan davolash /statsionarda/. Poliklinikada, tibbiy-sanitariya qismda, (TSQ)da, teri kasalliklari dispanseri (TKD) yiliga 2-marta kuzatib borish va davolash. 2 yilda 1-marta sanatoriya-kurortda davolanish. | Turgʻun remissiya. Patologik jarayonning qisman regressiyasi va yiliga koʻpi bilan 1-2-marta qaytalanishi. | Ishlab chiqarish allergenlar /kasallikka sabab boʻlgan/ bilan taʼsiri boʻlmagan ishga oqilona joylashtirish |
| b) tarqalgan shakli | Yiliga 4-marta |
| Yiliga 1-marta allergologik tekshiruv /terida sinamalar qoʻyish/. Tez-tez qaytalanishlarda – yiliga 1-marta immunologik /spetsifik reaksiyalar/ ixtisoslashgan muassasalarda, koʻrsatmalar boʻlganda biokimyoviy jigar sinamalari. | | Jarayonning sekin- asta zoʻrayib borishi. Qaytalanishlar sonining kamayishi. | Har 2 yilda VMEKga yuborish /ishga qobiliyatni yoʻqotganlik va nogironlik guruhini aniqlash uchun/. |
| 2. Allergik dermatit | Yiliga 2-marta |
Terapevt, nevropatolog, stomatolog, koʻrsatmalarga qarab – ginekolog va boshqa mutaxassislar yiliga 1-marta. | Qonning klinik tahlili, siydik, meʼda shirasi tahlili, allergologik tekshiruv /teri sinamalari/ 2 yilda 1-marta /kasallik tez-tez qoʻziganda yiliga 1-marta/. Yiliga 1-marta immunologik reaksiyalar /ixtisoslashgan muassasalarda/. Koʻrsatmalar boʻlganda biokimyoviy tekshiruvlar-jigar sinamalari. | Koʻrsatmalar boʻlganda yiliga 1-marta statsionarda davolanish. TKD yoki tibbiy sanitariya qismida yiliga 2-marta kuzatish va davolash. Sanatoriy va kurortda davolanish. | Barqaror remissiya. Patologik jarayonning qaytalanishning kamayishi. | Ishga kasallikka sabab boʻlgan ishlab chiqarish allergeni bilan muloqotda boʻlmagan ishga oqilona joylashtirish. har yili VTEKdan oʻtish. |
| 3. Toksikodermiya | Yiliga 2-marta |
Terapevt, stomatolog, otolaringolog nevropatolog, allergolog, yiliga 1-marta ginekolog va boshqa mutaxassislar koʻrsatmalar boʻlganda. | Qonning klinik tahlili, siydik, meʼda shirasi tahlili, allergen bilan immunologik reaksiya. Anamnezda Kvinke shishi boʻlmaganda 1,5-2 yilda 1-marta allergologik teri sinamalari. | Shifoxonada dorilar va fizioterapevtik usullar bilan yiliga 1-marta davolash. TSQ va TKDda yiliga 4-marta davolanish va kuzatish. | Patologik jarayonning barqarorlashuvi. Asta-sekin kechishi. | Kasallikka sabab boʻlgan ishlab chiqarish va moddalarining taʼsiri boʻlmagan ishga oqilona joylashtirish. |
| 4. Kontakt dermatit | Yiliga 2-marta |
Terapevt, otolaringolog yiliga 1-marta. Koʻrsatmalar boʻlganda boshqa mutaxassislar. | Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili, terini funksional tekshirish /terining alkarezistentligini aniqlash/ yiliga 1-2-marta. Yiliga 1-marta allergologik tekshiruv /teri sinamalari/. | TSQ va TKDda /poliklinikada/medikamentoz va fizioterapevtik davo yiliga 1-2-marta. Sogʻlomlashtirish shohobchalarida yiliga 4-marta kuzatish va davolash. Profilaktoriyda davolanish. | Barqaror remissiya. 2 oydan soʻng ikkinchi dispanser guruhiga koʻchirish. | Kasbiy kasallik varaqasidan foydalangan holda 2 oy qoʻzgʻatuvchi moddalarning taʼsirisiz boshqa ishga koʻchirish. |
| 5. Fotodermatit. | Yiliga 2-marta |
Terapevt, nevropatolog, yiliga 1-marta boshqa mutaxassislar koʻrsatmalarga binoan. | Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili, yiliga 1-marta qonni biokimyoviy tekshirish. Yiliga 1-marta biodozani aniqlash. | Yiliga 2-marta statsionarda, tibsanqismda yoki TKDda dorilar va fizioterapevtik usullar bilan davolash. | Barqaror remissiya. D2 guruhga koʻchirish. | Ishga oqilona joylashtirish. Kasallikning keltirib chiqargan moddalarni bartaraf etish. Yiliga 1-marta VTEKga yuborish. |
| 6. Toksik melanodermiya | Yiliga 1-marta |
Terapevt, otolaringolog, nevropatolog, yiliga 1-marta ginekolog va boshqa mutaxassislar koʻrsatmalar boʻlganda. | Qonning klinik tahlili, siydik, meʼda shirasi tahlili. Yiliga 1-marta biokimyoviy tekshiruvlar / koʻrsatmalar boʻlganda. | Statsionarda yiliga 1-marta, TKD /poliklinikada/ yiliga 2-marta dorilar bilan davolash va fizioterapiya. | Barqaror remissiya. Qaytalanishlar sonining kamayishi. | Ishga oqilona joylashtirish. Kasallikni chaqirgan moddalar bilan taʼsirni bartaraf etish. 2 yilda 1-marta VMEKga yuborish. |
| 7. Yogʻli follikulit | Yiliga 1-marta |
Yiliga 1-marta koʻrsatmalar boʻlganda terapevt va boshqa mutaxassislar. | Yiliga 1-marta qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili. | Dorilar bilan davolash. Piodermiya asorat berganda statsionarda davolash. Tibsanqismda va TKDda kuzatish va davolash. | Barqaror remissiya. D2 guruhga koʻchirish. | Kasallik chaqirgan moddani bartaraf etish va oqilona ishga joylashtirish. |
| 8. Epidermitlar | Yiliga 2-marta |
Yiliga 2-marta terapevt. |
Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili. Biokimyoviy tekshirishlar shox parda oʻtkazuvchanligini va terining bartaraf etuvchi qobiliyatini aniqlash. Allergologik tekshiruv (teri sinamalari). Barcha tekshiruvlar yiliga 2-marta. | Poliklinika, TSQ, TKDda umumquvvatlovchi dorilar bilan davolash. Yalligʻlanishg� qarshi surtma dorilar bilan kasallangan joylarni davolash. Profilaktoriyda davolash. | Barqaror remissiya va dispanser 2-chi guruhiga oʻtkazish. | Kasallikning etiologiyasini bartaraf etish va oqilona ishga joylashtirish. |
| 9. Kandidoz dermatit. | Yiliga 4-marta | Terapevt, ginekolog – yiliga 2-marta. | Qonning klinik tahlili, siydikning umumiy tahlili (yiliga 2-marta). Biokimyoviy va allergologik tekshiruvlar (teri sinamalari), immunologik tekshiruvlar agglyutinatsiya RSK, qon zardobida lizotsimni aniqlash, immunoglobulin miqdori (Biosubstratlar) burunhalkum, siydik, axlat, zararlangan aʼzolarda teri tangachasida zamburugʻlar bor-yoʻqligiga ekish. | Yiliga 4-marta TSK va TDK sharoitlarda antimikotikdavo. Umumquvvatlovchi davo. Profilaktoriyda davolash. | Jarayonning barqarorlashuvi. Barqaror remissiya. | Kasallikni chaqirgan biologik moddalar va terini qoʻzgʻatuvchi hamda sensibilizatsiyalovchi kimyoviy moddalarning taʼsiri boʻlmagan ishga oqilona joylashtirish. |
|
| ||||||
| 1-darajali ifodalangan vibratsiya kasalligi | Yiliga 1-marta nevropatolog | Terapevt, otolaringolog – yiliga 1-marta, koʻrsatmalar boʻlganda angioxirurg. | Qon, siydikning umumiy tahlili, palleostizimetriya, algezimetriya, sovuq (adrenalin) sinamasi, termometriya, dinamometriya, RVG, EMG, koʻrsatmalar boʻlganda suyak-boʻgʻim sistemasini rentgenda tekshirish. | Umum – sogʻlomlashtiruvchi tadbirlar. Medikamentoz va fizioterapevtik davo, uqalash sogʻliqni saqlash shahobchasi (sanatoriy-profilaktoriy), 2 kursi – ixtisoslashgan statsionar, sanatoriy-profilaktoriy chekish, ichishni man etish. | Subyektiv shikoyatlar va diagnostik tekshiruv koʻrsatkichlari�a oʻzgarishlarning kamayishi yoki yoʻqolishi. Ahvolning yaxshilanishi. Ishlash qobiliyatining saqlanishi. | Ishlash qobiliyati saqlangan. Vaqtincha yengillashtirilgan ishga 1-2 oyga koʻchirish (kasbiy kasallik varaqasi boʻyicha). |
| 2 va 3 darajali ifodalangani. | Yiliga 2-marta – nevropatolog. |
Terapevt, otolaringolog – yiliga 1-marta, koʻrsatma boʻlganda angioxirurg va ortoped. | Qon, siydikning umumiy tahlili, pallesteziometriya, algezimetriya, sovuq (adrenal) sinamasi. Termometriya (termografiya), dinamometriya – yiliga 1-marta, RVG, EMG, suyak- boʻgʻim sinamasining rentgenografiyasi koʻrsatma boʻlganda. |
Umumquvvatlovchi tadbirlar medikamentoz va fizioterapevtik davo. 1 kursi ixtisoslashgan stats., 2 kurs sogʻliqni saqlash shohobchasi (sanatoriy- profilaktoriy). Vaqtincha 2 oyga yengillashtiruvchi ish sharoitlariga koʻchirish (qoʻshimcha haq toʻlanadigan kasallik varaqasi boʻyicha). | Diagnostik tekshiruv koʻrsatkichlarida subyektiv shikoyatlar va oʻzgarishlarning kamayishi. Ahvolning barqarorlashuvi. Ishlash qobiliyatining saqlanishi. | Teng ixtisosli ishga joylashtirish VMEKga ishlash qobiliyatini yoʻqotganlik foizini aniqlash uchun malakasini qayta oshirishga, shu- ningdek nafaqaga chiqish oldi yoshda boʻlgan shaxslar yuboriladi. Nogironlarning 3 guruhi boʻlgan bemorlarning qobiliyati turgʻun kamayishi bilan kechuvchi kasb kasalligi boʻlganda yoki yangi ma- lakani oʻrganishga toʻsqinlik qiluvchi asoratlari mavjud boʻlganida beriladi. |
|
| ||||||
| 1-darajali kasbga doir nevrit | Yiliga 1-marta |
LOR, terapevt, nevropatolog. | Yiliga 1-marta audimetriya. Arterial bosimni (ABni) oʻlchash. | Shovqinga qarshi individual vositalar. Ishlash va dam olish tartibiga rioya qilish. Yiliga 1-marta davo�ash tiklash tadbirlari, tomir, metabolik ragʻbatlantiruvchi davo kurslari, ichki quloqning retseptor apparatini sozlovchi vositalar. | Quloq ogʻirligi zoʻrayishining boʻlmasligi. ABning meʼyorlashuvi. | Oʻz kasbida ishlashga qodir. |
| 2-darajali kasbga doir koxlear nevrit. | Yiliga 2-marta |
LOR, terapevt, nevropatolog. | Yiliga 2-marta audimetriya. ABni oʻlchash. | Shovqinga qarshi individual vositalar. Ishlash va dam olish tartibiga rioya qilish. Yiliga 1-marta davolash tiklash tadbirlari, tomir, metabolik ragʻbatlantiruvchi davo kurslari, ichki quloqning retseptor apparatini sozlovchi vositalar. | Quloq ogʻirligi zoʻrayishining boʻlmasligi. ABning meʼyorlashuvi. | Oʻz kasbida ishlashga qodir. |
| 3-darajali kasbga doir koxlear nevrit. | Yiliga 2-marta. |
LOR, terapevt, nevropatolog. | 6 oyda 1-marta audimetriya, ABni oʻlchash. | Yiliga 2-marta davolash-tiklash tadbirlari. Tomir, metabolik, ragʻbatlantiruvchi kurslari, ichki quloqning retseptor apparatini sozlovchi vositalar. | Ishlab chiqarishda boʻladigan jadal shovqin sharoitlarda, harakatlanayotgan mexanizmlar yaqinida va balandlikda ishlashga qobiliyatsiz boʻladi. | |
|
| ||||||
| Oʻtkir nur kasalligining asoratlari: – yengil darajasi (1) |
Yaqin oradagi 2 yil mobaynida yiliga 2-marta, keyin yiliga 1-marta. | Yaqin oradagi 2 yil mobaynida nevropatolog, oftalmolog yiliga 2-marta, keyin esa yiliga 1-marta. Koʻrsatmalar boʻlganda boshqa mutaxassislar. | Yaqin oradagi 2 yil mobaynida yiliga 2-marta qonning klinik tahlili, keyin esa yiliga 1-marta siydikning umumiy tahlili, qon, bilirubin, lipidlar, transaminazaning biokimyoviy tahlili, koʻkrak qafasi aʼzolari rentgenografiyasi yoki flyuorografiya, EKG 1-marta. | Koʻrsatmalar boʻyicha sanatoriy-profilaktoriy, sanatoriy-kurortlarda davolanish. 3 yil mobaynida umumquvvatlovchi va sanatoriy-kurortlarda davolanish. Keyinchalik koʻrsatmalar boʻyicha. | Barqaror remissiya, ishlash qobiliyatining saqlanishi. | Yaqin 1-2 yilda ionlashtiruvchi nurlanishning taʼsirida ishlamaslik. Keyinchalik baʼzi bir kasblar uchun ishlash haqidagi masala individual tarzda hal qilinadi. |
| Oʻrta (2) yoki ogʻir (3) darajasi. | Yaqin 3 yil mobaynida yiliga 3-4-marta, keyin esa yiliga 2-marta. | Yaqin 3 yil ichida yiliga 3-4-marta oftalmolog, yiliga 2-marta nevropatolog, otolaringolog. | Yaqin oradagi 3 yil mobaynida qonning kengaytirilgan klinik tahlili, qonning biokimyoviy tekshiruvi (bilirubin, ALT va AST-transaminaza). | 3 yil mobaynida yiliga 1-marta umumquvvatlovchi va sanatoriy-kurortlarda davolanish. Keyinchalik koʻrsatmalarga koʻra. | Barqaror remissiya, ayrim kasalliklar belgilari regressi, laborator koʻrsatkichlarning yaxshilanishi. | Ionlashtiruvchi nurlanishning taʼsirida ishlamaslik. |
|
| ||||||
| Periferik nerv sistemasi: a) qoʻllar polinevropatiyasi; b) tunnel sindromlari (kompression nevropatiyalar); v) boʻyin-yelka pleksopatiyasi; g) beldumgʻaza radikulopatiyasi; ) koordinator (muvozanat) nevroz. |
Yiliga 1-2-marta | Koʻrsatmalar boʻyicha: terapevt, travmatolog-ortoped va boshqa mutaxassislar. | Qon tahlili, siydikning umumiy tahlili - yiliga 1-marta. Koʻrs�tma boʻlsa, umurtqa pogʻonasi rentgenografiyasi. | Umumsogʻlomlashtiruvchi tadbirlar, uqalash (massaj) yiliga 2-3-marta. Medikamentoz va fizioterapevtik davolash. Kasallik rosmana ifodalanganda yiliga 1-marta ixtisoslashgan statsionarda, sanatoriy-kurortda davolanish. | Barqaror remissiya, vaqtincha ishga qobiliyatsizlikning boʻlmasligi. | Ishlash qobiliyatining saqlanib qolishi. 2 oyga vaqtincha qoʻshimcha haq toʻlanadigan kasallik varaqasiga koʻchirish. Ishga oqilona joylashtirish. Kasallik tez- tez qaytalanganda, funksiyalar buzilganda VMEKga yuborib, ishlash qobiliyatining yoʻqotganlik foizini yoki nogironlik guruhini aniqlash. |
|
| ||||||
| Tayanch-harakat apparati kasalliklari: surunkali miofibrozlar, tendovaginitlar, yelka epikondilitlari, yelka – kurak periartozlari, deformatsiyalovchi artrozlar va boshq. | Yiliga 1 -2-marta nevropatolog | Koʻrsatmalar boʻyicha terapevt | Qon tahlili, siydikning umumiy tahlili – yiliga 1-marta, EMG, R-grafiya va boshqa tekshiruvlar-koʻrsatmalarga qarab. | Umumsogʻlomlashtiruvchi tadbirlar, DJK, uqalash, dori-darmonlar bilan davolash. Fizioterapevtik davo, sanatoriy-profilaktoriyda davolanish. Zarurat tugʻilganda-ixtisoslashgan statsionarda davolanish. | Jarayonning barqarorlashuvi | Ishga qobiliyat saqlangan. 2 oyga vaqtincha yengillashtirilgan ishga oʻtkazish. Teng malakali ishga oʻtkazishda oqilona ishga joylashtirish sharoitlarida ishlash qobiliyati saqlangan. Ishga oqilona joylashtirishning iloji boʻlmaganda /oyoq-qoʻllar funksiyalari izdan chiqqanda, bemorning nafaqaga chiqish oldi yoshi/ ishga qobiliyatsizlik foizlarini aniqlash uchun VMEKga yuboriladi. |
OʻzR Sogʻliqni saqlash vazirligining
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
10-ilova
06.06.2000-y. 300-sonli buyrugʻiga
10-ilova
Kasb kasalliklarini xabar qilish, tekshirish,
qayd qilish va hisobga olish tartibi haqida
qayd qilish va hisobga olish tartibi haqida
YOʻRIQNOMA
Mazkur Yoʻriqnoma barcha davolash-profilaktika muassasalari uchun zaruriydir (barcha turdagi ambulator-poliklinika va shifoxona muassasalari, ilmiy-tadqiqot va tibbiyot institutlari, sanitariya-epidemiologiya stansiyalari), yoʻriqnomani qoʻllash muddati uni tasdiqlagan kundan hisoblanadi.
Eslatma: matbuotda koʻpaytirishga va tarqatishga ruxsat berilgan.
1. Umumiy qoidalar
1.1. Oʻzbekiston Respublikasida kasb kasalliklarini hisobga olish tizimi quyidagilar uchun moʻljallangan:
—kasb kasalliklarini nazorat qiluvchi sanepidstansiyalariga zudlik bilan xabar qilish;
— kasb kasalliklari hodisalarini maxsus tekshiruvini oʻtkazish;
— zararli ishlab chiqarish omillarining odam salomatligiga taʼsir etishini bartaraf etish va ularning oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar oʻtkazish;
— Oʻzbekiston Respublikasida kasb kasalligiga chalinish holatini tahlil etish va kasb kasalliklarini profilaktika qilishning mukammal dasturlarini va nazorat etish usullarini amaliyotga joriy etish;
— aholi salomatligi haqidagi maʼlumotlarning umumiy tizimida ayrim xastaliklar toʻgʻrisida maʼlumotlar bilan taʼminlash.
1.2. Mazkur Yoʻriqnoma xodimlar va aholi kontingentlari orasida kasb kasalliklarini tekshirish, qayd qilish va hisobga olish tartibini belgilab beradi.
1.3. Butun Oʻzbekiston hududida kasb kasalliklari hodisalari maxsus hisobga olinadi va tekshiriladi, bu xastaliklar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining 2000-yil 6-iyundagi 300-sonli buyrugʻi bilan belgilanadi.
1.4. Kasb kasalliklari dastlabki va yakunlovchi diagnozlar asosida hisobga olinadi va quyidagi hollarda belgilanadi:
1.4.1. “Oʻtkir kasb kasalliklari”:
— barcha turdagi ambulator-poliklinika muassasalarida (muassasaga murojaat qilinganda yoki bemorni uyiga borib koʻrganda);
— turli profildagi shifoxona muassasalarida (kasb kasalliklari klinikasida tasdiqlangandan soʻng).
1.4.2. Surunkali kasb kasalliklari — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish institutining kasb kasalliklari klinikasi va 2-ToshDavTI klinikasida aniqlanadi va hisobga olinadi.
1.5. Kasb kasalligi diagnozini aniqlash, hisobga olish va kasallik hodisalarini tekshirish masʼuliyati quyidagilarni zimmasiga yuklatadi:
1.5.1. Kasb kasalligini toʻgʻri aniqlash, hisobga olish, hamda:
— yangidan aniqlangan kasb kasalliklari toʻgʻrisida;
— diagnoz oʻzgarganligi (oydinlashtirilganligi) toʻgʻrisida;
— oʻtkazilgan davolash-profilaktika choralari, kasb kasalliklarining oqibatlarini va nima bilan tugallangani maʼlumotlarni sanitariya-epidemiologiya stansiyasiga oʻz vaqtida xabar qilish. OʻzR SSV sanitariya-gigiyena va kasb kasalliklar ilmiy-tekshirish institutining kasb kasalliklar klinikasi va 2-Toshkent Davlat tibbiyot instituti klinikasi rahbarlari va 1.4.1-bandda eslatib oʻtilgan davolash profilaktik muassasalarining boshliqlari zimmasiga yuklatiladi.
1.5.2. Sanepidstansiya (tuman, shahar) bosh vrachlari zimmasiga — kasb kasalliklarini qayd qilish, hisobga olish va tekshirish masʼuliyati yuklatiladi.
1.6. Kasb kasalligini maxsus hisobga olish tizimida Oʻzbekiston Respublikasining barcha hududi boʻyicha quyidagi yagona atamalar taʼriflari qoʻllanilishi lozim.
1.6.1. Kasb kasalligi — zararli mehnat sharoitlari taʼsiridan paydo boʻladi va kasb kasalliklari roʻyxatiga kiritilgan xastalik.
1.6.2. Oʻtkir kasb kasalligi — zararli ishlab chiqarish omillarining bir martalik (koʻp deganda bir ish smenasida) taʼsir koʻrsatishidan kelib chiqadigan xastalik.
1.6.3. Surunkali kasb kasalligi zararli ishlab chiqarish omillarining koʻp marta va uzoq vaqt taʼsir etilishidan kelib chiqadigan surunkali xastalik.
1.6.4. Oʻtkir va surunkali kasbiy zaharlanish — ayrim (alohida) hollarda uchraydigan Oʻtkir va surunkali kasallik turi.
1.6.5. Ishlovchi kontingent orasida uchraydigan kasbdan kasallanish. Kasbdan kasallanish deganda xodimlarga tegishli joriy aniqlangan xastalangan shaxslar soni tushuniladi (muayyan korxona, tarmoq, vazirlik va hokazo).
1.6.6. Maxsus tekshiruv — davolash-profilaktika muassasasining vrachi, korxona (muassasa) va kasaba uyushmasi tashkiloti ishtirokidagi sanepidstansiya vrachlari oʻtkazadigan kasb kasalligining paydo boʻlish sabablari va shart-sharoitlarini tekshirish.
1.6.7. Guruhiy kasb kasalligi — bir vaqtning oʻzida 2 va bundan ortiq kishi ogʻrigan (zararlangan) hol tushuniladi.
2. Kasb kasalliklari haqida xabar qilish tartibi
2.1. Oʻtkir kasb kasalliklari (zaharlanishlar) haqida shoshilinch xabar qilish va uni yuborish hujjatini toʻldirish tartibi.
2.1.1. Har bir kasb kasalligi (zaharlanish) roʻy berganda ana shu xastalikni aniqlagan yoki shubha qilgan shifokor tomonidan shoshilinch xabarnoma (58-sonli shakl) toʻldiriladi.
2.1.2. Belgilangan shakldagi shoshilinch xabarnoma quyidagi idoralarda toʻldiriladi:
— vrachlik sogʻliqni saqlash shohobchalarida, ambulatoriyalar, poliklinikalar va dispanserlarda;
— barcha xildagi statsionarlarlarda, kasb kasalliklari klinikasida.
2.1.3. Xabarnoma 12 soat mobaynida kasb kasal ishlaydigan obyekt ustidan davlat sanitariya nazoratini amalga oshiruvchi sanitariya-epidemiologiya stansiyasiga yuboriladi.
2.1.4. Shoshilinch xabarnomada Oʻtkir kasb kasalligining dastlabki (yakuniy diagnozi), tavsiya etiluvchi zararli ishlab chiqarish omillari va kasallikni keltirib chiqargan sabablar nomlari koʻrsatiladi.
2.1.5. Diagnozni oydinlashtirgan yoki uni oʻzgartirgan davolash-profilaktika muassasasi shoshilinch xabarnoma tuzadi va 24 soat mobaynida uni xodimning ishlash joyi sanepidstansiyasiga yuboradi, ayni paytda oʻzgartirilgan (oydinlashtirilgan) diagnoz, uni aniqlagan kuni, dastlabki diagnoz koʻrsatiladi.
2.1.6. Davolash-profilaktika muassasalari xabarnomani yuborishdan tashqari sanepidstansiyaga telefon yoki telegraf orqali quyidagi har bir kasallik haqida shoshilinch xabar qiladi:
— 2 va bundan koʻra koʻproq odam kasal boʻlgan (jabrlangan), ishlash qobiliyati yoʻqolgan kishining Oʻtkir kasb kasalligi, brutsellyoz, qoqshol, quturish bilan kasallanishda va bemorning kasbiy faoliyati bilan bogʻliq boʻlganida.
2.2. Surunkali kasb kasalliklari (zaharlanish hollari) haqida xabar qilish va axborot topshirish tartibi.
2.2.1. Surunkali kasb kasalligi (zaharlanish) toʻgʻrisida xabarnomalar 151-sonli shakl quyidagi idoralarda toʻldiriladi:
— Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklar va 2-ToshDavTI klinikasida.
2.2.2. Xabarnoma surunkali kasb (kasalligi)ga oxirgi diagnoz qoʻyilgandan keyin 3 kun mobaynida bemor ishlovchi obyekt ustidan davlat sanitariya nazoratini amalga oshirayotgan sanepidstansiyasiga va kerak boʻlgan davolash — profilaktika muassasasiga yuboriladi.
2.2.3. Yuz bergan kasb kasalligi (zaharlanish) hodisasi toʻgʻrisidagi navbatdan tashqari xabarnoma sanitariya-epidemiologiya stansiyasi tomonidan tuzilib, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga belgilangan tartibda taqdim etiladi.
3. Kasb kasalliklari hodisalarini tekshirish tartibi
3.1. Har bir kasb kasalligi (zaharlanish) maxsus tekshirilishi lozim.
Eslatma: istisno hollarda tekshiruv sanepidstansiya bosh vrachining topshirigʻiga binoan sanitariya vrachining yordamchisi tomonidan oʻtkaziladi.
3.1.2. Oʻtkir kasb kasalligi (zaharlanish) bir vaqtning oʻzida korxonada yuz bergan baxtsiz hodisa hisoblanib sanitariya vrachi ishtirokida mazkur baxtsiz hodisani tekshirish bilan bir paytda oʻtkaziladi. Sanitariya vrachi, agar u ana shu baxtsiz hodisani tekshirishda qatnashmagan boʻlsa, Oʻtkir kasb kasalligi (zaharlanish)ni maxsus (alohida) tekshiriladi
3.1.3. Maxsus tekshiruv oʻtkazishda quyidagi tarkibdagi komissiya tuziladi:
— korxona maʼmuriyati, mehnatni muhofaza qilish boʻlimi, kasaba uyushmasi vakili, korxona sogʻliqni saqlash shahobchasining sex terapevti va tibbiyot xodimi.
3.1.4. Maxsus tekshiruv jarayonida:
— Oʻtkir kasb kasalligi (zaharlanish) paydo boʻlgan sabablari va sharoitlari tekshiriladi;
— kasallik yuz bergan ish joyi (ish zonasi, ishlab chiqarish uchastkasi, sex) tekshiriladi;
— zarur boʻlganda zararli ishlab chiqarish omillarining laborator va asbob-uskunalar bilan tekshiruvi oʻtkaziladi;
— kasb kasalligi (zaharlanish) yuz berganda ishlovchilarning sanitariya-gigiyenik mehnat sharoitlari baholanadi;
— tekshiruv natijalari asosida kasallik (zaharlanish) hodisalarini bartaraf etish va ularning oldini olish boʻyicha sanitariya-profilaktika, tashkiliy va texnik choralari ishlab chiqiladi.
3.1.5. Kasallik (zaharlanish) hodisasini maxsus tekshirish natijalari boʻyicha belgilangan shakl (362-sonli shakl) boʻyicha 4 nusxada tekshiruv dalolatnomasi tuziladi. Dalolatnomaning birinchi nusxasi korxona maʼmuriyatida qoladi, ikkinchisi sanepidstansiyaga, uchinchisi — korxonaga xizmat koʻrsatayotgan davolash-profilaktika muassasasiga, toʻrtinchisi — kasaba uyushmasiga topshiriladi.
3.1.6. Tekshiruv natijalari boʻyicha sanepidstansiya tomonidan kasallik (zaharlanish) yuz berishiga sabab boʻlgan sanitariya-gigiyena meʼyorlari buzilishiga masʼul shaxslarga nisbatan maʼmuriy jazo choralari koʻriladi. Tegishli hollarda hujjatlar tergov organlariga taqdim etiladi.
3.2. Surunkali kasb kasalliklari hodisalarini tekshirish tartibi.
3.2.1. Surunkali kasb kasalligi (zaharlanish)ning har bir hodisasi alohida (maxsus) tekshiriladi, u kasallik haqidagi xabarnoma olingan paytdan boshlab 7 kun mobaynida sanepidstansiyaning mehnat gigiyenasi sanitariya vrachi yoki boshqa vrachi (3.1.3-bandi boʻyicha komissiya tomonidan oʻtkaziladi).
3.2.2. Tekshirish chogʻida 3.1.4-bandga muvofiq asosiy masalalar koʻrib chiqiladi, natijalari 3.1.5-bandga binoan tartibga rasmiylashtiriladi.
3.2.3. Surunkali kasb kasalligi yuz bergan hollari va sabablari tekshirilganda sanepidstansiya mutaxassislari korxonani sanitariya jihatidan tekshirish aktlari va laboratoriya tekshiruvi natijalaridan, sexlarning sanitari-texnologik pasportlaridan, ish joylari attestatsiyalari, dastlabki va davriy tibbiy koʻriklar materiallari, mehnatni muhofaza qilishni yaxshilash va sanitariya-sogʻlomlashtirish choralari boʻyicha yillik reja majmuining bajarilishi haqidagi maʼlumotlardan foydalanishadi.
3.3. Doimiy ish joyi (oʻqish)dan tashqari ish bajarish yuboriladigan shaxslarda kasb kasalligini tekshirish, hisobga olish va qayd qilish tartibi.
3.3.1. Doimiy ish (oʻqish) joyidan tashqari ish bajarish uchun yuboriladigan shaxslarda kasb kasalliklari hodisalarini tekshirish ishi kasb kasalligi (zaharlanish) yuz bergan obyekt ustidan davlat sanitariya nazoratini amalga oshirayotgan sanitariya-epidemiologiya stansiyasi tomonidan oʻtkaziladi.
3.3.2. Kasb kasalligi hodisasini tekshirgan sanitariya-epidemiologiya stansiyasi tekshiruv materiallarini, ishlarni bajarish uchun ushbu shaxsni yuborgan korxona joylashgan joy boʻyicha sanepidstansiyasiga yuboradi.
3.3.3. Mazkur kasb kasalligi hodisasini qayd qilish va hisobga olish, shuningdek bemorni dispanserda kuzatish ishini quyidagilar olib boradi: shaxs yashaydigan turar joy boʻyicha (jabrlangan) shaxsning asosiy ishi boʻyicha sanepidstansiyasi va davolash-profilaktika muassasasi.
3.3.4. Kasb kasalligi (zaharlanish) hodisalarini tekshirishga (bu haqdagi axborot 2.3-bandga binoan navbatdan tashqari xabarnomalar tartibida beriladi) respublika, viloyat, shahar sanepidstansiyalari, zarur boʻlgan hollarda ilmiy-tekshirish institutlari jalb qilinishi zarur.
4. Ish joyini oʻzgartirgan shaxslarda kasb kasalliklarini
tekshirish, qayd qilish va hisobga olish tartibi
tekshirish, qayd qilish va hisobga olish tartibi
4.1. Ish joyini oʻzgartirgan shaxslarda surunkali kasb kasalliklarini kasb kasalligi aniqlangan joy boʻyicha sanitariya epidemiologiya stansiyasi tekshiradi.
Tekshiruv ushbu xastalikni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan hozirgi ish joyida zararli ishlab chiqarish omillari taʼsir etishi istisno etilgan hollarda ham oʻtkaziladi.
4.2. Mazkur kasb kasalligini aniqlagan joyidagi sanepidstansiya va davolash-profilaktika muassasasi shu xastalikni oydinlashtirish maqsadida bemorning oldingi ish joyidagi tegishli sogʻliqni saqlash organlaridan quyidagilarni soʻrab olishlari zarur.
4.2.1. Oldingi ish joyi boʻyicha mehnat sharoitlarining sanitariya-gigiyenik tavsifnomalarini;
4.2.2. Birlamchi hujjatlar shakllari (ambulatoriya kartalari, kasallik tarixlari va boshqalar)dan koʻchirma nusxalarni;
Eslatma: talabnoma har bir yuz bergan hodisada bemorning kasb yoʻnalishini hisobga olgan holda soʻraladi.
4.3. Talabnoma soʻralgan muassasalar bir oy muddat ichida talab qilingan hujjatlarning koʻchirma nusxalarini taqdim etishlari lozim.
4.4. Ish (oʻqish) joyini oʻzgartirgan shaxslarda tasdiqlangan kasb kasalliklari hodisalari kasal odam ishlaydigan ishxona ustidan davlat sanitariya nazoratini amalga oshirayotgan huquqiy sanepidstansiya tomonidan qayd qilinishi va hisobga olinishi kerak.
5. Sanitariya-epidemiologiya stansiyalarida va davolash-
profilaktika muassasalarida kasb kasalliklari
hodisalarini qayd qilish va hisobga olish tartibi
profilaktika muassasalarida kasb kasalliklari
hodisalarini qayd qilish va hisobga olish tartibi
5.1. Kasb kasalliklariga chalingan bemorlarni qayd qilish va ularning salomatligi va ishlash qobiliyatini kuzatib borish uchun 1.5.2-bandda koʻrsatilgan sanitariya-epidemiologiya stansiyalarda, kasb kasalliklari klinikasida “Kasb kasalliklarini hisobga olish jurnallari” tutiladi (363-sonli shakl).
5.1.1. Jurnal sanepidstansiya yoki davolash-profilaktika muassasasining bosh vrachi buyrugʻi bilan tayinlanadigan masʼul shaxs tomonidan toʻldirib boriladi.
5.1.2. Jurnal quyidagi idoralarda toʻldiriladi:
5.1.2.1. Kasb kasalliklari klinikasida - statsionar bemorning “Tibbiy kartasi” (003-U-sonli shakl) maʼlumotlari va bemorning mehnat sharoitlarini sanitariya-gigiyena tavsiyanomalari asosida.
5.2. Boshqa davolash-profilaktika muassasalarida har bir tasdiqlangan kasb kasalligi (zaharlanish) hodisasi ambulator bemorning tibbiy kartasi (25-sonli shakl)ga yozib qoʻyiladi.
5.3. Sanepidstansiyalar kasb kasalliklarini tekshirish aktlari, kasb kasalliklari jurnallari asosida EVMni ishlatgan holda kasbdan kasallanishni keyinchalik hisobga olish va bir qadar chuqur tahlil qilish uchun “Kasb kasalligi zaharlanishni hisobga olish (152-sonli shakl) kartalari”ni toʻldiradi.
(Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2000-y., 12-son)
