Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2018 йил 7 декабрдаги 311-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.04.16-18 «Қуёшли иссиқ сув таъминоти қурилмалари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазир Б. ЗАКИРОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 20 февраль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
01/6-1-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 19 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 12 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШEВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 8 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАХМУДОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 27 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 20 февралдаги 01/6-1-сон буйруғига ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.16-23 «Қуёш сув иситиш қурилмалари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қуёш сув иситиш қурилмаларини лойиҳалаштиришга оид бўлган талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚ талаблари иссиқлик пунктларини, шунингдек иссиқ сув таъминоти тизимлари, корхоналар, бинолар ва иншоотларни технологик эҳтиёжлари ҳамда даволаш профилактика муассасалари биноларида ва бошқа биноларда даволаш тадбирлари учун мўлжалланган техник шартларга мувофиқ саноатда ишлаб чиқарилган, комплектли маиший қуёшли иссиқ сув таъминоти қурилмаларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжат, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Газ хўжалигида хавфсизлик қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида» 2019 йил 16 мартдаги 226-сон қарори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 21.1101 — 2013 «Қурилиш учун лойиҳа ҳужжатлари тизими. Лойиҳа ва ишчи ҳужжатларга қўйиладиган асосий талаблар» (расмий манба: Система проектной документации для строительства. Основные требования к проектной и рабочей документации).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фаол элемент — қуёш тизимининг элементи бўлиб, у ўзининг махсус шакли ва геометрик параметрлари туфайли суюқлик оқимининг гидродинамик кўрсаткичларига фаол таъсир кўрсатади ҳамда турли хил ижобий энергия эффектларига эришишни таъминлайдиган элемент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дублёр — қуёш сув иситиш қурилмаларидан олинган сувни иситиш учун мўлжалланган анъанавий иссиқлик манбаи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўз-ўзини дренаж қиладиган қурилма — циркуляция насоси тўхтатилганда, иссиқлик ташувчисини музлашдан ҳимоялаш учун автоматик равишда уни дренаж бакига тўкиб, насос ишга тушганидан кейин иссиқлик ташувчиси билан қайта тўлдириладиган қурилма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик қабул қилиш контури — бевосита қуёш энергияси билан иссиқлик ташувчисининг қиздиришни амалга оширадиган контур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Тураржой, жамоат, ишлаб чиқариш, ёрдамчи бинолар ва хоналарнинг қуёш сув иситиш қурилмаларини ишончли ишлашини таъминлаш учун лойиҳаларда қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
насосларни оптимал тартибда ишлашини таъминлаш учун уларни ростлаш ва созлаш ишларини бажариш кетма-кетлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
танланган автоматлаштириш асбобларни мос равишда созлаш ишлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилмаларнинг техник фойдаланиш тадбирлари ҳақидаги кўрсатмалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг электр мосламалари «Электр ускуналарини тузилиши қоидалари» (20-15-143/14-сон, 2006 йил 18 июль) талабларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг газ мосламалари Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 16 мартдаги 226-сон қарори билан тасдиқланган «Газ хўжалигида хавфсизлик қоидалари» талабларига жавоб бериши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Биноларнинг томларида жойлашган қуёш сув иситиш қурилмаларида эвакуация йўлларининг сони ва жойлашиши ШНҚ 2.01.02-04да белгиланган ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Қуёш сув иситиш қурилмаларини лойиҳалаш мазкур ШНҚ ҳамда ҚМҚ 2.04.01-98 нинг талабларига мувофиқ амалга оширилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг асосий жиҳозлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Қуёш сув иситиш қурилмалари учун бир ёки икки қават ойнали ясси оқиб ўтувчи қуёш сув иситиш қурилмаларини, шунингдек икки қават ойнали қувурсимон вакуумли сувга бевосита иссиқлик узатиладиган U-симон қувурлар ёки иссиқлик қувурлари билан жиҳозланган қуёш сув иситиш қурилмаларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Концентрациялайдиган қуёшли ёки ойнасиз ясси қуёш сув иситиш қурилмаларини, шунингдек пластикли қуёш сув иситиш қурилмаларини қўлланилиши техник-иқтисодий асослангандагина йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Қуёш сув иситиш қурилмаларидан фойдаланишда биноларнинг иссиқ сув таъминоти ва иситиш тизимларида ишлатиладиган сув насосларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Қуёш сув иситиш қурилмаларида антифризлардан фойдаланилганда ҳўл роторли ёки зичлиги жиҳатидан ўхшаш бўлган бошқа насослардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Электр энергияси таъминотида узилишлар пайтидаги циркуляция насосларининг стагнация режимидаги фавқулодда тўхташ вақтида қурилманинг қизиб кетишини олдини олиш учун икки контурли антифризга эга бўлган тизимларда ўз-ўзини дренаж қиладиган қурилмалардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Бир ва икки контурли қуёш сув иситиш қурилмаларида ўз-ўзини дренаж қиладиган қурилмалардан фойдаланилганда, иссиқлик ташувчисининг циркуляцияга сарфланадиган электр энергиясини тежаш ҳамда насосларни тўхташ ва ишга тушуриш вақтида гидравлик зарбаларни олдини олиш мақсадида тораювчан мосламалар кўринишга эга бўлган фаол элементларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Фаол элементлар иссиқлик қабул қилиш контурида дренаж бакининг уланиш жойларида қуёш сув иситиш қурилмаларидан сувни тўкилишини таъминлаш учун пастроқда ўрнатилиши, бунда унинг торайган кесими дренаж баки билан уланиши ҳамда фаол элементнинг ўзи эса циркуляция насосининг сўриш қувурчасида ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Торайиш мосламаси шаклидаги ўзини-ўзи бошқарувчи фаол элементнинг геометрик ва гидродинамик кўрсаткичларини ҳисоблаш усули мазкур ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Ўз-ўзини дренаж қиладиган қуёш сув иситиш қурилмаларининг иссиқлик қабул қилиш контурида антифриз (сув ёки мой) билан тўлдиргандан сўнг электр энергиясини тежашда иссиқлик ташувчисини айлантириш учун частота регуляцияси билан ишлайдиган циркуляция насосларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Тураржой биноларида циркуляция насослари ўрнатилганда кам шовқинли ҳўл роторли насослар ишлатилиши ёки ҚМҚ 2.01.08-19да келтирилган шовқин ва тебранишни камайтириш чоралари кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Қуёш сув иситиш қурилмаларини бир контурдан бошқасига тезкор иссиқлик узатилиши ва пластинкали иссиқлик алмаштиргичлари ёки иссиқлик алмаштиргичли бак аккумуляторлар билан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иссиқлик алмаштиргичларнинг сиртларини ҳисоблашда ҳарорат босимининг ўртача логарифмик қиймати 5 °С дан ошмаган ҳолда олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг ишлаш самарадорлигини, қурилманинг фойдаланишга тайёрлигини ва тизимнинг иссиқлик (тўплаш) аккумуляциясини ошириш учун қуёш сув иситиш қурилмаларида сувнинг вертикал ва горизонтал ҳарорат ўзгариши содир бўладиган иссиқлик аккумуляторларидан фойдаланиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аккумуляторларда сувнинг ўзгармас ҳарорат стратификациясини таъминлаш учун унинг ҳароратига қараб, тегишли ҳарорат қатламларига селектив тақсимлаш ва улардан сувни олиш учун мўлжалланган тешикли (перфорацияли) қувур шаклидаги ўз-ўзини бошқарувчи фаол элементларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. 20 m2 гача бўлган қуёш сув иситиш қурилмаларида иссиқлик аккумуляторларига сувни селектив тақсимлаш ва олиш учун мўлжалланган перфорацияли қувурлар билан жиҳозланган бойлерлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. 20 m2 дан ортиқ бўлган қуёш сув иситиш қурилмалари иссиқлик аккумуляторларига сувни селектив тақсимлаш ва олиш учун мўлжалланган перфорацияли қувурларнинг геометрик ва гидродинамик кўрсаткичларини ҳисоблаш йўли билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Сувли иссиқлик аккумуляторларининг ҳарорат қатламларига мос равишда сувнинг ҳароратига кўра тақсимлаш ва олиш учун перфорацияли қувур шаклидаги ўзини-ўзи бошқарувчи фаол элементнинг геометрик ва гидродинамик кўрсаткичларини ҳисоблаш усули мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Ишлаш самарадорлигини ва ишончлилигини ошириш мақсадида қуёш сув иситиш қурилмалари сувининг иситиш ҳароратини бошқариш учун автоматлаштирилган фаол элементлардан фойдаланилиши ва ушбу қурилмаларнинг ечимлари, схемалари лойиҳада назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Насос циркуляцияли қуёш сув иситиш қурилмаларида иситиш жараёнини бошқариш ва ҳолатини назорат қилиш учун ҳарорат датчикли электрон контроллерлардан фойдаланиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмаларининг энергия самарадорлигини аниқлаш усули ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг турини танлаш бинонинг тури ва вазифасига кўра иқтисодий асослантирган ҳолда бажарилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг асосий схемалари ва уларни ҳар хил турдаги сувли иссиқлик аккумуляторлари ҳамда сувни иситиш учун дублёр қурилмалар ёрдамида амалга оширишга оид бўлган мисоллар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг схемасини танлашда бино ва иншоотнинг тури унинг вазифасига кўра, шунингдек қуёш сув иситиш қурилмаларининг турига, қурилмани ишлатиш мавсумига мувофиқ бўлиши, бунда қуёш сув иситиш қурилмаларининг қишда музлашдан ва ёзги мавсумда стагнация режимида қизиб кетишидан ҳимоя қилиш усулига қараб амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Табиий циркуляцияли ва тўғри оқимли бир контурли схемаларни, мавсумий қуёш сув иситиш қурилмаларининг мустақил (автоном) қурилмаларида қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Насос циркуляцияли бир контурли ўзини-ўзи дренаж қиладиган схемани, умумий майдони 30 m2 дан ошадиган, иссиқлик қабул қилувчи контури ва ясси қуёш сув иситиш қурилмаларини музлашдан ва қизиб кетишдан ҳимоя қилиш учун юқори қувватли тўлиқ йил мобайнида ишлайдиган қуёш сув иситиш қурилмаларида қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Насос циркуляцияли икки ва уч контурли ўзини-ўзи дренаж қиладиган схемаларни, ясси ва қувурсимон вакуумли қуёш сув иситиш қурилмалари билан жиҳозланган, иссиқлик қабул қилиш контурида стагнация ҳолатида ёз мавсумида қизиб кетишидан ҳимоя қилиш учун музламайдиган суюқлик (антифриз) ишлатиладиган, йил давомида фойдаланиладиган қуёш сув иситиш қурилмаларида қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Мавсумий қурилмаларда, гелиоконтурда иссиқлик ташувчисининг табиий ёки насос ёрдамида циркуляциялаш билан бир контурли схемаларни қўллаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Табиий циркуляцияли, алоҳида бак-аккумуляторли бир модулдаги майдони 30 m2 гача бўлган қуёш сув иситиш қурилмаларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Табиий циркуляцияли майдони 30 m2 дан ортиқ бўлган қуёш сув иситиш қурилмалари бир геометрик сатҳда жойлашган, совуқ сув узатиладиган ва иссиқ сув олинадиган қувурўтказгичлари билан параллель боғланган алоҳида бак-аккумуляторларга эга бўлган мустақил модулларга бўлиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Икки контурли қурилманинг иссиқликни қабул қилиш контурида иссиқлик ташувчиси сифатида деаэрацияланган сув ёки заҳарли бўлмаган ва ёнмайдиган антифриздан ёки мойлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диэтиленгликоль асосидаги антифризлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Ушбу ҳолатда иккита боғлиқ бўлмаган иссиқлик алмаштиргичли бак-аккумуляторлар ёки уч контурли қурилма ишлатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Қуёш сув иситиш қурилмалари қўшимча (дублёр) иссиқлик манбалари (қозонхона, электр қозони ва бошқалар) билан ўзаро боғланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Ёзги душларда жўмраклардаги босим камида 1,5 m олиниши, бунда ҳар бир жўмрак мустақил равишда иссиқ ва совуқ сув етказиб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг фазовий жойлаштирилишини қурилиш майдонининг имкониятларини, ландшафт ва иқлимий шароитларни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Томдан қуёш сув иситиш қурилмаларининг тагигача бўлган масофа томни таъмирлашга имконият бериши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Қуёш сув иситиш қурилмалари оптимал жойлашиши жануб ҳисобланиб, шарққа 20° гача, жанубий ғарбга 30° гача оғишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йил давомида ишлайдиган қурилмалар учун қуёш сув иситиш қурилмаларининг горизонтга нисбатан қиялик бурчаги маҳаллий кенгликка тенг қилиб олиниши, бунда ёз мавсумида маҳаллий кенглигидан 15° айириб ташлаб, иситиш даврида эса маҳаллий кенглигига 15° қўшиб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Чўкувчи грунтларда қуёшли иссиқ сув таъминоти қурилмаларини лойиҳалаштиришда сув чиқаришда ва қурилма сув қўйиб юборган ҳолда бино ва иншоотлар остидаги грунтда сув тўпланишини ва ташлама сувларини ирригация ёки бошқа усулларда чиқариш чоралари кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Бак-аккумуляторлар, иссиқлик алмаштиргичлар ва қувурўтказгичларда иссиқлик изоляциясини назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурўтказгичлар ва ускуналарни иссиқлик изоляциясининг термик қаршилиги иссиқлик йўқолишининг 5 фоиздан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Гелио қабул қилувчи контурининг сувини тўкиш ва тўлдириш учун мосламалардан (тўкиш жўмраклари ва водопровод сувини узатиш учун вентиллар) фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Қуёш сув иситиш қурилмаларида ҳавони чиқариш учун клапан бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Табиий циркуляцияли қурилмаларда қуйидагилардан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларидан исиган сувни олиб кетувчи ва уни иссиқ сув таъминоти тизимига узатувчи қувурўтказгичларни бак-аккумуляторнинг юқори қисмига улашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бак-аккумулятори билан улаш учун ўтиш диаметри 20 mm дан кам бўлмаган қувурлардан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг магистрал қувурўтказгичлари ётқизилганда, иссиқлик ташувчиси табиий айланишли қурилмалар учун 0,01 дан, иссиқлик ташувчиси насосли циркуляцияли қурилмалар учун эса 0,002 дан кам бўлмаган қияликда бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Қуёш сув иситиш қурилмаларини уловчи қувурларнинг қалинлиги бутун узунлиги бўйича 5 — 10 mm қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Қуёш сув иситиш қурилмаларини жойлаштиришда қаторлар ёки қурилманинг блоклари орасида горизонтал бўйича масофани йил давомида ишлатиладиган қурилмалар учун қатор ёки қуёш сув иситиш қурилмалари блокининг 1,7 m баландлигига тенг, ёзда ишлатиладиган қурилмалар учун эса қатор баландлигини 1,2 m га тенг қилиб олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. Қуёш сув иситиш қурилмаларини лойиҳалаштириш жараёнида уларнинг гуруҳидан (бу гуруҳлар параллель уланганда) иссиқлик алмаштиргичлар, бак-аккумуляторни кириш ва чиқиш жойида иссиқлик ташувчиси ҳароратини ўлчаш ҳамда иссиқлик қабул қилиш нуқтасида манометр ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. Қуёш сув иситиш қурилмаларидан чиқаётган иссиқ сувнинг доимий ҳароратини таъминлаш учун иссиқлик ташувчисининг циркуляцияси насос ёрдамида бўлган қурилмалардан ҳамда автоматик созлагичлардан, табиий бўлган қурилмаларда эса ўзини-ўзи бошқарадиган элементлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Иссиқлик қабул қилиш контурида иссиқлик ташувчисини доимий сарфи билан ишлайдиган қуёш сув иситиш қурилмаларини циркуляцияли насослар билан бошқариш учун дифференциал термосозлагичларни қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, битта датчик иссиқлик ташувчиси йўналиши бўйича охирги қуёш сув иситиш қурилмалари пластинаси пастки юзасига ўрнатилиши, иккинчиси эса бак-аккумуляторда совуқ сувни кириш қувурчаси сатҳида тезкорлик иссиқлик алмаштиргичда эса ундан иссиқ сув чиқиш қувурчасида ўрнатилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Қуёш сув иситиш қурилмалари самарали ишлаши учун уларни гуруҳларга аралаш (кетма-кет параллел ва параллел кетма-кет) схема бўйича уланиши таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмаларида иссиқлик ташувчисининг ҳаракатини пастдан юқорига деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Катта майдонли қуёш сув иситиш қурилмаларининг алоҳида секциялари носоз ҳолга келганда, бутун қурилмани тўхтатмасдан уларни ўчириш имконияти кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Майдони 30 m2 дан катта бўлган насос ёрдамида циркуляция қилинадиган қуёш сув иситиш қурилмаларининг иссиқлик қабул қилиш контурида захира насос ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг лойиҳаларида баландлиги 0.9 m дан кам бўлмаган ҳамда тагига 0,1 m дан кам бўлмаган яхлит қопламага эга бўлган зина панжаралари билан жиҳозланган нарвонлар ва доимий майдончалар назарда тутилиши, бунда ўтиш майдончалари ва нарвонлар иккиёқлама тўсиқ (перила)ларга эга бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Силлиқ майдончалар ва зинапоялардан фойдаланмаслик лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нарвонларнинг эни камида 0,6 m, поғоналар орасидаги баландлиги кўпи билан 0,2 m, зинапояларнинг эни эса камида 0,08 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 1,5 m дан катта бўлган нарвонлар горизонталга нисбатан 50° қияликда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Қуёш сув иситиш қурилмалари, арматуралари, ўлчов назорат асбоблари ва бошқа жиҳозларга хизмат қилиш учун эркин ўтиш йўлакларининг эни 0,8 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер юзи, ёпмалар ёки ишчи тўшамалардан 5 m гача баландликда бўлган қуёш сув иситиш қурилмаларига хизмат кўрсатишда ШНҚ 3.01.02-23 талабларига мувофиқ тиркаб қўйиладиган нарвонлар ва кўчма вишкалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. Қуёш сув иситиш қурилмалари лойиҳаларда келтирилган кўрсатмаларга асосан монтаж қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг ҳисоби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Қуёш сув иситиш қурилмаларини ҳисоблашда қурилманинг турига (мустақил, ёки дублёр), йил давомида ишлаш даврига (мавсумий ёки йил давомида), иссиқлик ташувчисининг иссиқлик қабул қилиш контурида циркуляция усулига (табиий ёки насосли) ҳамда уларни музлашдан ва стагнация ҳолатида қизиб кетишдан ҳимоя қилиш усулига қараб амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Иссиқ сув таъминотида мавсумий қурилмаларни ҳисоблаш жадваллар ва номограммалардан фойдаланган ҳолда соддалаштирилган усулда бажарилиши, шунингдек йил давомида ишлайдиган қурилмаларни ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Якуний ҳисоб-китобларда қуёш сув иситиш қурилмалари ва иссиқлик аккумуляторининг ҳақиқий кўрсаткичлари ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг юзаси 30 m2 дан ортиқ бўлган юқори қувватли қурилмаларни қўллаш ҳисоб-китоблар ва моделлар ёрдамида асосланган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Дублёр манбали қурилмаларнинг ҳамма турлари иш даврида қуёш радиацияси йиғиндиси энг кўп бўлган ой кўрсаткичлари бўйича ҳамда дублёр манбаси мавжуд бўлмаган тизимлар эса энг кам бўлган ой кўрсаткичлари бўйича ҳисобланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Мавсумий дублёрсиз қурилманинг қуёш сув иситиш қурилмаларини нур ютувчи юзасининг майдони А, m2, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Vi.s. — иссиқ сувнинг ўртача суткалик сарфи, l/d, истеъмолчиларнинг иссиқ сув сарфининг меъёри бўйича ҚМҚ 2.04.01-98 га мувофиқ қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ηТ — қувурўтказгичларнинг иссиқлик йўқотишини ҳисобга олувчи коэффициент, ηТ=0,8÷0,85 га тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 1-расмига мувофиқ қурилманинг иссиқ сув бўйича ўртача мавсумий суткалик солиштирма унумдорлиги qi.s, l/(m2d) ни қуёш энергиясининг горизонтал юзага келиб тушадиган умумий кунлик миқдори Еg, MJ/(m2d) га қараб аниқлашда қурилиш майдони учун қурилманинг ишлаш даврининг энг кам миқдордаги қуёш нурига эга бўлган ой ШНҚ 2.01.01-22 талабларига мувофиқ қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-расм. Иссиқ сув таъминоти қурилмасининг ўртача суткалик солиштирма унумдорлиги qi.s ни қуёш энергиясининг горизонтал юзага келиб тушадиган умумий кунлик миқдори Еgга боғлиқлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Йил давомида ишлайдиган дублёрли қурилманинг қуёш сув иситиш қурилмаларини нур ютувчи юзасининг дастлабки майдони А, m2 қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
θ — ўлчамсиз параметр (унинг қиймати қуёш энергияси ҳисобидан иссиқлик юкламасини ўрнини босиш f коэффициентига боғлиқ ҳолда аниқланади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш энергияси ҳисобидан иссиқлик юкламасини ўрнини босиш f коэффициентини θ ўлчамсиз параметрига боғлиқлик графиги мазкур ШНҚнинг 2-расмида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ek — ҳисобий даврда қуёш сув иситиш қурилмаларининг 1 m2 сирт майдонига тушаётган қуёш энергиясининг ўртача йиғинди миқдори, J/m2, қуёш сув иситиш қурилмаларида уфққа нисбатан нишаб β бурчаги билан белгиланади ва қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ek= REg, (4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R — мос равишда қия ва горизонтал юзаларга тушадиган қуёш нурларининг ўртача ойлик миқдорининг нисбати,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R=1,4 га β=j+15о бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R=1,1 га β=jбўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R=1,05 га β=j-15о бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Eg — ҳисобий даврда горизонтал юзага тушаётган қуёш энергиясининг ўртача йиғинди миқдори, J/m2, қурилиш майдони учун ШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмалари жанубий йўналишида 15° гача оғганда ютилган радиация миқдори 5 фоизга камаяди, 30° га оғганда эса — 10 фоизга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Йил давомида ишлайдиган дублёрли қурилманинг қуёш сув иситиш қурилмаларини нур ютувчи юзасининг якуний майдони А, m2 қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
εк — қуёш сув иситиш қурилмаларининг W/(m2оС) қиймати учун қурилган f ни θ бўйича графигига унинг техник паспорти маълумотлари бўйича олинган ҳақиқий кўрсаткичларининг фарқи таъсирини ҳисобга олувчи тузатиш коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
εаk — иссиқлик аккумуляторининг қабул қилинган солиштирма ҳажмини таянч солиштирма 0,05 m 3/ m2 ҳажмидан фарқини ҳисобга олувчи тузатиш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
W/ (m2оС)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-расм. Иссиқлик аккумуляторининг қабул қилинган солиштирма Va ҳажмини унинг таянч солиштирма Vakba 0,05 m3/m2 ҳажмига бўлган нисбатига Eak тузатиш коэффициентинг боғлиқлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Насос ёрдамида циркуляция қилинадиган қуёш сув иситиш қурилмаларининг максимал соатлик ишлаб чиқарувчанлиги сув тақсимлаш графигида белгиланган меъёрдан юқори бўлса, қурилмаларга бак-аккумуляторлар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бак-аккумуляторларнинг ҳажми V, m3 қурилмада сув истилишининг ва сув истеъмол қилинишининг суткалик графиклари бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Суткалик график мавжуд бўлмаса, иқлимий ҳудудга боғлиқ бўлган ҳолда V=(0.06 — 0.08) А формула бўйича, бунда жанубий иқлимий ҳудудлар учун каттароқ қийматни қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Иссиқлик қабул қилиш контурида иссиқлик ташувчисининг сарфи ўзгариб турганда насосларни танлаш сарфи максимал катталиги бўйича бажарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иссиқлик ташувчисининг сарфи доимий бўлганда унинг солиштирма сарфи 20 — 40 kg/(m2h) оралиғида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Иссиқлик ташувчиси ўзгарувчан сарфли қурилмаларни лойиҳалаштирилган иссиқлик алмаштиргичларнинг ҳисоби иссиқлик ташувчисининг ва сув сарфининг ўртача соатлик қиймати бўйича бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Қуёш энергиясидан фойдаланиш ҳисобига иқтисод (тежалган) қилинган ёқилғи миқдорининг В, т.ш.ё./йил, ҳисобини қуйидаги формулага мувофиқ бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В= 0.0342 Q/ηyoq.is. (8)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Q — мавсум (йил) бўйича қуёш сув иситиш қурилмалари ишлаб чиқарган йиғинди иссиқлик миқдори Q, Gj /йил, мазкур ШНҚнинг 6-иловасига асосан аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ηyoq.is — ўрни босилган иссиқлик манбаининг фойдали иш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Қуёш сув иситиш қурилмаларини ўрнатиш бўйича талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Қуёш сув иситиш қурилмаларини монтаж қилиш ишлари кетма-кетлиги ишчи чизмалар орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мавжуд бино ва иншоотларда қуёш сув иситиш қурилмаларини ўрнатиш бўйича лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер сатҳи (қуёшли очиқ майдон)га.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Қуёш сув иситиш қурилмаларини ўрнатишда соя берадиган қўшни бинолар, дарахтлар, электр узатиш линиялари, тутун қувурлари унга сезиларли таъсир этмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Қуёш сув иситиш қурилмалари жануби-шарққа ёки жануби-ғарбга (оптимали — жанубга) қаратиб ўрнатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмаларини жойлаштиришда жанубий йўналишдан шарққа 15° гача оғиш қуёш нурланишининг 5 фоизга, ғарбга эса 30° гача оғиш қуёш нурланишининг 10 фоизга камайишига олиб келишини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Қуёш сув иситиш қурилмаларини ўрнатишда мавжуд бино ва иншоотларнинг монтаж қилиш мумкин бўлган жойлардаги конструкцияларнинг юк кўтара олиш қобилиятига (мустаҳкамлигига) кўра ШНҚ 1.04.01-23 га мувофиқ техник кузатув хулосалари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шамол ва қор юкланишларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларини жойлаштириш режасини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудудларнинг сейсмик куч таъсирларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Қуёш сув иситиш қурилмаларини жойлаштиришда қаторлар ёки блоклар орасидаги масофа горизонтал равишда ускунанинг йил давомида ишлашини ҳисобга олган ҳолда 1.7 m га тенг ва ёзги мавсумда эса 1.2 m баландликка тенг олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг фойдали иш коэффициенти тушиб кетишини олдини олиш мақсадида юза қисмининг тозалигини (қор, ёмғир, чангдан) таъминланишини назарда тутувчи чора-тадбирлар лойиҳада инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёғингарчилик, ташқи ҳаво ҳарорати ва шамол тезлиги юқори бўлган вақтларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларини коррозияга фаол моддалари (масалан, тузлар, туз туманлари, шўр сувлар, фаол кимёвий буғлар, кислотали ёмғир ва бошқалар) мавжуд муҳитларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларини нам ҳолатда, техника хавфсизлиги талабларини таъминламасдан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларини монтаж қилиш ишларини олиб боришда уларнинг юза қисмини зарар етказилганда (қирилганда, дарз кетганда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуёш сув иситиш қурилмаларини бино ва иншоотлар том қисмининг қопламасига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Қуёш сув иситиш қурилмаларини монтаж қилиш бўйича ишчи ҳужжатдаги чизмаларининг асосий таркиби ГОСТ 21.1101-2013 ҳамда қуйидаги жадвалга мувофиқ шакллантирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишчи ҳужжатдаги чизмаларнинг асосий таркиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишчи ҳужжатларнинг асосий тўпламларини номи
МДҲдаги қисқартмаси
Изоҳ
Архитектура ва қурилиш ечимлари
АС
Архитектура ва конструктив ечимлар (КМдан ташқари) ишчи чизмаларини бирлаштирганда
Иситиш, шамоллатиш ва ҳавони тозалаш
ОВ
Электр жиҳозлар
ЭМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Торайиш мосламасида оқимнинг торайиш даражаси (D / d) гелиоқурилманинг геометрик H баландлигига боғлиқ бўлиб, тизимнинг энг паст сатҳидан энг юқори нуқтасигача бўлган баландлик 2 m дан 25 m гача бўлганда (D / d) 2 дан 5 гача ўзгариши қуйидаги 8-расмга мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-расм. Торайиш мосламаси шаклидаги ўзини ўзи бошқарувчи фаол элементнинг (D / d) диаметрлар нисбатининг гелиоқурилманинг Н баландлигига боғлиқлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Торайиш мосламаси шаклидаги ўзини ўзи бошқарувчи фаол элементнинг гидродинамик кўрсаткичларини (маҳаллий қаршилик коэффициентини) қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эгричизиқ конфузорли ўтишлар учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғричизиқ конфузорли ўтишлар учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ζ — эгричизиқ конфузорли ζech ва тўғричизиқ конфузорли ζtch торайиш мосламаси учун маҳаллий қаршилик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— рейнольдс мезони (сони);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
u — тор кесимдаги тезлик, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
δ — тор кесим деворларнинг ён томонларидаги тешиклар диаметри, m. Тенгламалар вентури қувури кўринишидаги тораювчи мосламалар учун қўлланилади, бунда тўғричизиқли диффузорларининг конусли бурчаги тенг бўлиб, конфузорлари эса эгричизиқли радиусда чизилган ёки тўғричизиқли бурчакда бирлашган бўлиши, оралиғида бўлганда амал қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувли иссиқлик аккумуляторлари учун перфорацияли қувур шаклидаги ўзини ўзи бошқарувчи фаол элементнинг геометрик ва гидродинамик кўрсаткичларини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувли иссиқлик аккумуляторларда сувни унинг ҳароратига қараб, тегишли ҳарорат қатламларига селектив тақсимлаш ва улардан сувни олиш учун мўлжалланган перфорацияланган қувур шаклидаги ўзини ўзи бошқарувчи фаол элементларнинг геометрик ва гидродинамик кўрсаткичларини ҳисоблаш қуйидаги 9-расмга мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-расм. Стратификацияли иссиқлик аккумуляторининг ўз ўзини бошқарувчи фаол элементини ҳисоблаш схемаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш жараёнида қуйидаги катталиклардан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув тақсимлагичнинг узунлиги l;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув тақсимлагичнинг 1 m узунлигига тўғри келадиган перфорация тешиклари сони m; сув тақсимлагичнинг тўла гидравлик қаршилиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш икки босқичда амалга оширилади: дастлабки ва якуний.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дастлабки босқичда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1) икки қатламли стратификация учун барқарорлик ҳолати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н — икки қаватли стратификация оқимнинг умумий чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
vs= v2 - v1 - юқори ва қуйи қатламлардаги тезликларнинг фарқи, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Δρ= ρ2 — ρ1 юқори ва қуйи қатламлардаги зичликларнинг фарқи, kg/m 3,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аккумулятор ҳажмидаги иссиқлик ташувчисининг оқими учун модификацияланган Ричардсон мезонининг критик қийматини ҳисобга олган ҳолда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув оқиб чиқишининг максимал ҳисобий тезлиги vмаks қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2) сув оқиб чиқишининг ўртача ҳисобий тезлиги Voʼrt. қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3) сув тақсимлагич шартли тирқишининг ҳисобий юзаси қуйидаги формула асосида топилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4) шартдан келиб чиқиб катталигини дастлабки ҳисобий сонли қийматни берган ҳолда сув тақсимлагичнинг ҳисобий кўндаланг кесим юзаси қуйидаги формула асосида аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5) сув тақсимлагичнинг ҳисобий ички диаметри қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6) қувурларнинг мавжуд бўлган сортаменти бўйича сув тақсимлагич учун энг яқин ўлчамлари бўлган стандарт қувур танланади ва унинг ҳақиқий диаметри қуйидаги формула асосида аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Df³Dp;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7) сув тақсимлагичнинг ҳақиқий кесим юзаси қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8) сув тақсимлагичнинг бошидаги сувнинг ҳақиқий тезлиги қуйидаги формула асосида аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9) Рейнольдс мезони қуйидаги формулага кўра ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10) ишқаланиш қаршилик коэффициенти қуйидаги формулага асосан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11) сув тақсимлагичнинг параметри қуйидаги формулага кўра ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12) қуёш сув иситиш қурилмаси ичидаги иссиқлик ташувчиси оқими учун модификацияланган Ричардсон мезони қуйидаги формула асосида ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13) уч ҳолатнинг қайси бири содир бўлиши аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-ҳолат
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-ҳолат
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-ҳолат
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи ва иккинчи ҳолатларда ишқаланишга босим йўқолиши ҳисобга олинмайди ва ҳақиқий қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Учинчи ҳолатда, сув тақсимлагич деворларининг узунлиги ва ғадир-будурлигини ҳисобга олиниши керак бўлганда қиймати мазкур илованинг 10-расмидаги графиклар орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14) қабул қилинган (p ҳисобий қийматини ва олинган ҳақиқий қиймати билан солиштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда ҳисоблашнинг якуний босқичига ўтилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлмаганда у ҳолда ()p га янги ҳисобий қиймат берилиб, мазкур илованинг 4-бандидан бошлаб ҳисоблаш қайтарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Якуний босқичда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1) шартли тирқишнинг ҳақиқий юзаси қуйидаги формула асосида ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмаларининг энергия самарадорлигини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмаларининг энергия самарадорлигини қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фоиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— йил давомида фойдаланиш даврида қуёш сув иситиш қурилмалари билан сақланган энергиянинг ҳисобий миқдори, MJ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— йил давомида иссиқ сув таъминоти эҳтиёжлари учун иссиқлик энергиясининг ҳисобий миқдори, MJ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йил давомида фойдаланиш даврида қуёш сув иситиш қурилмалари билан сақланган энергиянинг ҳисобий миқдори гелиоқурилма ишлаб чиқарган иссиқлик энергияси билан унинг жиҳозларидан фойдаланиш учун сарфланадиган электр энергиясини ишлаб чиқариш учун зарур бўлган иссиқлик энергияси орасидаги фарқи орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
MJ,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— йил давомида фойдаланиш даврида гелиоқурилма томонидан иссиқ сув таъминоти эҳтиёжларига ишлаб чиқарган иссиқлик энергиясининг миқдори MJ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— гелиоқурилма электр жиҳозлари ва тегишли асбоб-ускуналарнинг истеъмол қиладиган қуввати W;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— сутка давомида гелиожиҳозларнинг соатларда ишлаш вақти h/d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— йил давомида гелиожиҳозларнинг суткаларда ишлаш вақти d/йил.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иссиқ сув таъминоти эҳтиёжи учун сарфланадиган иссиқлик энергиясининг ҳисобий миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
MJ,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ҚМҚ 2.04.01-98 га мувофиқ аниқланган истеъмолчилар томонидан иссиқ сувнинг суткалик сарфининг умумий меъёри kg/d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бир контурли табиий циркуляцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b) бир контурли тўғри оқимли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d) бир контурли ўзини ўзи дренаж қиладиган насос циркуляцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
e) икки контурли ўзини ўзи дренаж қиладиган насос циркуляцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
f) сувнинг доимий ҳароратли икки контурли насос циркуляцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g) уч контурли ўзини ўзи дренаж қиладиган насос циркуляцияли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h) уч контурли ўзини ўзи дренаж қиладиган насос циркуляцияли ва бак-аккумуляторда иккита илонсимон қувур билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 — қуёш сув иситиш қурилмаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2 — бак-аккумулятор;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 — сув иситиш дублёри;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4 — циркуляция насоси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5 — дренаж баки;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6 — торайиш мосламаси кўринишидаги фаол элемент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7 — ҳарорат регулятори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8 — иссиқлик алмаштиргич;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9 — кенгайиш баки.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш сув иситиш қурилмалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-расм. Турли хил сувли иссиқлик аккумуляторлари ва сувни иситиш учун дублёрлар билан жиҳозланган қуёш сув иситиш қурилмаларининг амалга ошириш схемаларига мисоллар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) моновалентли иссиқлик аккумулятори ва электр қиздиргич билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b) бивалентли иссиқлик аккумулятори, электр қиздиргич ва мавжуд бўлган қозонхона билан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуёш радиацияси интенсивлигининг ҳисоби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Горизонтал юзага тушаётган ўртача ойлик қуёш энергиясининг суткалик йиғинди Е ва тарқоқ (диффузия) Еd солиштирма миқдори, MJ/(m2d), осмоннинг равшанлик коэффициенти Кr. ва ташқи ҳавонинг ҳарорати th,оС
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ойлар
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Кўрсаткичлар
Термез (ўрт. 37о)
Е
8,38
11,49
15,11
20,25
26,34
29,28
28,58
26,23
21,64
16,05
10,6
7,67
Еd
3,88
5,35
7,02
9,02
8,17
8,17
8,02
7,52
6,10
5,49
4,22
3,58
Кr
0,47
0,49
0,50
0,61
0,77
0,87
0,88
0,88
0,87
0,77
0,64
0,48
th
2,6
6,0
11,4
18,4
24,3
28,2
30,4
28,1
22,4
15,8
9,9
5,1
Фарғона (ўрт. 40о)
Е
6,74
9,31
12,59
17,69
22,92
26,74
26,35
24,25
19,42
13,13
7,99
5,18
Еd
4,05
5,74
6,94
8,81
8,93
8,25
8,09
7,21
6,29
5,53
3,95
3,24
Кr
0,38
0,39
0,41
0,52
0,63
0,75
0,80
0,82
0,80
0,66
0,50
0,34
th
-1,7
1,5
7,9
15,6
20,8
25,0
26,9
25,0
19,7
13,1
5,7
0,7
Самарқанд (ўрт. 40о )
Е
8,03
10,23
13,6
18,30
25,06
29,21
28,68
26,18
20,98
13,9
9,07
6,72
Еd
3,80
5,14
6,71
8,28
8,35
7,92
7,15
6,31
6,03
4,98
3,50
3,32
Кr
0,44
0,45
0,46
0,58
0,72
0,85
0,90
0,90
0,86
0,72
0,59
0,45
th
0,5
2,8
7,4
14,2
19,3
23,9
25,9
24,0
19,1
2,7
6,6
2,6
Тошкент (ўрт. 41о)
Е
6,21
8,64
12,15
17,51
23,22
26,34
27,13
24,43
19,46
12,69
7,64
5,4
Еd
3,10
4,02
5,26
6,25
6,75
5,84
5,13
4,59
4,31
4,05
3,06
2,7
Кr
0,44
0,45
0,46
0,52
0,59
0,63
0,68
0,68
0,68
0,60
0,49
0,42
th
-0,4
2,0
7,9
14,7
20,2
24,9
27,1
25,1
19,6
12,8
6,7
2,0
Зарафшон (ўрт. 42о)
Е
7,79
10,96
14,76
19,58
25,42
28,68
28,24
26,02
20,76
13,92
8,42
5,9
Еd
3,63
4,77
6,51
7,81
8,01
6,80
6,32
5,3 2
4,72
4,09
3,31
2,99
Кr
0,46
0,47
0,50
0,56
0,69
0,78
0,83
0,85
0,83
0,73
0,57
0,37
th
-2,1
0,0
6,3
14,8
21,6
25,8
28,7
27,0
20,7
13,0
5,1
1,0
Қорақалпоғистон (ўрт. 45о)
Е
6,23
10,33
14,05
19,14
25,08
26,06
25,99
24,04
18,88
11,99
4,74
4,66
Еd
3,47
5,05
6,72
8,57
8,66
8,97
8,06
6,76
5,47
4,34
1,27
2,70
Кr
0,16
0,46
0,46
0,55
0,71
0,72
0,75
0,80
0,76
0,62
0,43
0,29
th
-8,2
-7,9
-0,5
10,3
18,6
24,0
27,0
24,6
17,3
8,0
0,7
-4,4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиллик (мавсумий) фойдали иш коэффициенти ва қуёш сув иситиш қурилмаларининг ишлаб чиқарадиган йиғинди иссиқлик миқдорининг ҳисоби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиллик (мавсумий) фойдали иш коэффициенти, иссиқлик сув таъминоти суткали иссиқлик юкланиш бирлигига тўғри келадиган ва қуйидаги формулалар бўйича аниқланадиган қуёш сув иситиш қурилмалари майдонига ва бак-аккумулятор сиғимига m3/(GJ/d) боғлиқ бўлиб мазкур илованинг 7-расмига мувофиқ аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилма ишлаб чиқарган йиғинди иссиқлик миқдори Q, GJ, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Z — қурилманинг ишлаш ойларининг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
j — ойдаги кунлар сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
i — кундаги ишлаш соатлари сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-расм. Қуёш сув иситиш қурилмаларининг а-мавсумий, b-йиллик фойдали иш коэффициентини А ва V қийматларига боғлиқлилиги.