Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining
buyrugʻi
Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining uchishga yaroqlilikni taʼminlash boʻyicha aviatsiya qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 14-oktabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3953]
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 14-iyundagi PF-94-son “Maʼmuriy islohotlar doirasida transport sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi hamda 2025-yil 27-oktabrdagi PF-193-son “Fuqaro aviatsiyasi sohasida davlat siyosati yuritishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
1. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining uchishga yaroqlilikni taʼminlash boʻyicha aviatsiya qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
Direktor T. NAZAROV
Toshkent sh.,
2026-yil 16 sentabr,
11-n-son
Kelishildi:
Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV
2026 yil 11 avgust
Transport vaziri I. MAXKAMOV
2026 yil 3 avgust
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil A. BURIYEV
2026 yil 31 iyul
Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining 2026-yil 16-sentabrdagi 11-n-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining uchishga yaroqlilikni taʼminlash boʻyicha aviatsiya qoidalari
Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining uchishga yaroqlilikni taʼminlash tartibini belgilaydi.
I boʻlim. Umumiy qoidalar
1-bob. Asosiy tushunchalar
1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
vertolyot — taxminan vertikal holatda joylashgan oʻqlar atrofida kuch qurilmasi tomonidan aylantiriladigan bir yoki bir nechta koʻtaruvchi vintlar bilan havo reaksiyasi tufayli parvozda ushlab turiladigan havodan ogʻir havo kemasi;
havo kemasi — havo bilan oʻzaro taʼsir hisobiga, yer sathidan qaytgan havo bilan oʻzaro taʼsirdan tashqari, atmosferada harakatlanadigan uchish apparati (masofadan turib boshqariladigan havo kemalari uchun ham tatbiq etiladi);
inson imkoniyatlari — aviatsiya faoliyatining xavfsizligi va samaradorligiga taʼsir koʻrsatuvchi insonning qobiliyatlari hamda imkoniyatlarining chegaralari;
ishlab chiqaruvchi davlat — havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini yakuniy yigʻish uchun masʼul tashkilot faoliyatiga nisbatan yurisdiksiyaga ega boʻlgan davlat;
loyihalovchi davlat — aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasini ishlab chiqish uchun masʼul tashkilot faoliyatiga nisbatan yurisdiksiyaga ega boʻlgan davlat;
modifikatsiyani loyihalovchi davlat — havo kemasi, dvigatel yoki havo vintini taʼmirlash yoxud modifikatsiya qilish loyihasini ishlab chiqish uchun masʼul boʻlgan jismoniy shaxs yoki tashkilotga nisbatan yurisdiksiyaga ega davlat;
roʻyxatga oluvchi davlat — reyestriga havo kemasi kiritilgan davlat;
dvigatel — havo kemasini harakatga keltirish uchun foydalaniladigan yoki shu maqsadda foydalanishga moʻljallangan, ishlashi va boshqarilishini taʼminlash uchun zarur barcha tarkibiy qismlar hamda uskunalarni oʻz ichiga oladigan qurilma (havo vinti yoki koʻtaruvchi vintlarni (agar mavjud boʻlsa) oʻz ichiga olmaydi);
C2 boshqaruv va nazorat liniyasi — masofadan turib boshqariladigan havo kemasi va masofadan turib boshqarish punkti oʻrtasida havo kemasining parvozini boshqarish uchun zarur buyruqlar hamda nazorat maʼlumotlarini uzatishga moʻljallangan maʼlumotlar uzatish liniyasi;
masofadan turib boshqariladigan aviatsiya tizimi — masofadan turib boshqariladigan havo kemasi, unga tegishli masofadan turib boshqarish punkti, zarur C2 boshqaruv va nazorat liniyasi hamda ushbu turdagi tizim konstruksiyasida nazarda tutilgan boshqa barcha elementlardan iborat tizim;
masofadan turib boshqariladigan havo kemasi — masofadan turib boshqarish punktidan boshqariladigan uchuvchisiz havo kemasi;
yetarli dalil — uchishga yaroqlilikning muayyan talabiga muvofiqlikni tasdiqlovchi hamda ahdlashuvchi davlat tomonidan yetarli deb tan olingan hujjatlar yoki ishlar majmuyi;
aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi — havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintining turini aniqlash hamda uning parvozga yaroqlilikni baholash uchun zarur maʼlumotlar majmuyi;
modifikatsiya — havo kemasi, dvigatel yoki havo vinti turining konstruksiyasiga kiritilgan oʻzgartirish (modifikatsiya tushunchasi texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnoma bilan bogʻliq texnik xizmat koʻrsatish vazifasi doirasida modifikatsiyani amalga oshirishni ham qamrab olishi mumkin);
aniqlash va bartaraf etish — yaqin atrofdagi havo kemalari yoki boshqa xavf manbalarini koʻrish, tanib olish yoxud aniqlash hamda tegishli choralarni koʻrish qobiliyati;
aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilot — ahdlashuvchi davlat tomonidan berilgan havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vinti turining sertifikatiga yoki unga tenglashtirilgan hujjatga egalik qiluvchi tashkilot;
uchishga yaroqlilikni saqlash — havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel, havo vinti yoki tarkibiy qismning uchishga yaroqlilik normalariga muvofiqligini hamda ularning xizmat muddati davomida xavfsiz ekspluatatsiya sharoitiga mos holatda saqlanishini taʼminlaydigan jarayonlar majmuyi;
parvozlarni bajarishga yaroqliligi — havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel, havo vinti yoki tarkibiy qismning sertifikatlangan konstruksiyasiga muvofiq boʻlgan va xavfsiz foydalanish shartlariga javob beradigan holati;
uchishga yaroqlilik sertifikatini tan olish (bundan buyon matnda tan olish deb yuritiladi) — ahdlashuvchi davlat oʻzining uchishga yaroqlilik sertifikatini berish oʻrniga boshqa ahdlashuvchi davlat tomonidan berilgan sertifikatni oʻzining sertifikatiga teng hujjat sifatida tan olishi;
masofadan turib boshqarish punkti — masofadan turib boshqariladigan havo kemasini boshqarish uchun foydalaniladigan uskunalarni oʻz ichiga olgan masofadan turib boshqariladigan aviatsiya tizimi elementi;
texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qayd etiladigan maʼlumotlar — havo kemasi, dvigatel, havo vinti yoki tegishli tarkibiy qismda bajarilgan texnik xizmat koʻrsatish ishlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi qayd etiladigan maʼlumotlar;
taʼmirlash — havo kemasi, dvigatel, havo vinti yoki tegishli tarkibiy qismning shikastlanishi yoxud eskirishi natijasida yoʻqotilgan uchishga yaroqlilikni uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq qayta tiklash;
fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanma — fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti rahbari tomonidan kelishilgan hamda uning tuzilmasi va rahbariyatining majburiyatlari, bajariladigan ishlar sohasi, ishlab chiqarish bazasi, texnik xizmat koʻrsatish tartib-taomillari hamda sifatni taʼminlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi hujjat;
samolyot — dvigatel yordamida harakatlanadigan havodan ogʻir havo kemasi boʻlib, uning parvoz vaqtidagi koʻtarish kuchi asosan maʼlum parvoz sharoitlarida qoʻzgʻalmas boʻlib qoladigan yuzalardagi aerodinamik taʼsirlar hisobiga hosil boʻladi;
texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnoma — koʻrsatilgan texnik xizmat koʻrsatish ishlari uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq yetarli darajada bajarilganligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi hujjat;
uchishga yaroqlilik normalari — havo kemalari, masofadan turib boshqarish punktlari, dvigatellar yoki havo vintlarining koʻrib chiqilayotgan sinfi uchun ahdlashuvchi davlat tomonidan belgilangan, qabul qilingan yoxud tan olingan keng qamrovli va batafsil uchishga yaroqlilik talablari majmuyi;
uchishga yaroqlilik sertifikati — Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konvensiyaning 31-moddasida nazarda tutilgan, havo kemasining uchishga yaroqlilikni tasdiqlovchi hujjat;
texnik xizmat koʻrsatish — havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel, havo vinti yoki tegishli tarkibiy qismning uchishga yaroqlilikni saqlash uchun zarur boʻlgan ishlarni, shu jumladan alohida yoki birgalikda bajariladigan nazorat-tiklash, tekshirish, almashtirish, nosozliklarni aniqlash va bartaraf etish, shuningdek modifikatsiya yoki taʼmirlash ishlarini bajarish;
ahdlashuvchi davlat — Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konvensiyaning ishtirokchisi boʻlgan davlat.
II boʻlim. Havo kemalarini sertifikatlash va uchishga yaroqlilikni saqlash
1-bob. Uchishga yaroqlilik sertifikatini berish va uning amal qilishini taʼminlash
2. Uchishga yaroqlilik sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi (bundan buyon matnda “Oʻzaviatsiya” agentligi deb yuritiladi) tomonidan havo kemasining uchishga yaroqlilik normalarida belgilangan konstruksiyaga qoʻyilgan talablarga muvofiqligi yetarli dalillar bilan tasdiqlangan taqdirda beriladi.
3. Masofadan turib boshqariladigan havo kemasiga berilgan uchishga yaroqlilik sertifikati masofadan turib boshqariladigan aviatsiya tizimining yaxlit tizim sifatida parvozlarni bajarishga yaroqlilikni tasdiqlovchi maʼlumotlarni (havo kemasining identifikatsiya maʼlumotlarini, uning uchishga yaroqlilik holati, masofadan turib boshqarish punkti, aloqa va boshqaruv kanallari hamda tegishli tizimlar va uskunalarning texnik holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni) oʻz ichiga oladi hamda ushbu tizimning aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasiga muvofiqligi va xavfsiz ekspluatatsiya qilish uchun yaroqli holatda ekanligini tasdiqlaydi.
4. “Oʻzaviatsiya” agentligi Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konvensiyaning 33-moddasiga muvofiq ahdlashuvchi davlat tomonidan berilgan uchishga yaroqlilik sertifikatini havo kemasi mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq boʻlganda hamda tegishli uchishga yaroqlilik normalariga rioya etilganda tan oladi.
5. “Oʻzaviatsiya” agentligi havo kemasiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 54-ilovasiga muvofiq uchishga yaroqlilik boʻyicha maxsus sertifikat beradi.
Bunda ushbu sertifikat boshqa davlatlar yurisdiksiyasidagi hududlarda parvoz qilish yoki ular ustidan uchib oʻtishga ruxsat berishda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan shartlar va cheklovlarni ham qamrab oladi.
6. Uchishga yaroqlilik boʻyicha standart sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 54-ilovasiga muvofiq bir kalendar yildan koʻp boʻlmagan muddatga beriladi.
7. Boshqa davlat tomonidan berilgan amaldagi uchishga yaroqlilik boʻyicha eksport sertifikatiga ega havo kemasi Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestriga kiritilganda, “Oʻzaviatsiya” agentligi uchishga yaroqlilik boʻyicha standart sertifikat berish uchun eksport sertifikatini havo kemasining tegishli uchishga yaroqlilik normalariga va mazkur Qoidalarning talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi yetarli dalil sifatida qabul qiladi.
8. “Oʻzaviatsiya” agentligi havo kemasini boshqa ahdlashuvchi davlatning reyestriga oʻtkazishga koʻmaklashish maqsadida ushbu ahdlashuvchi davlatga uchishga yaroqlilik boʻyicha eksport sertifikatini beradi. Ushbu uchishga yaroqlilik boʻyicha eksport sertifikati parvozlarni amalga oshirish huquqini bermaydi, biroq eksport qiluvchi davlat tomonidan havo kemasining uchishga yaroqlilik holati boʻyicha oʻtkazilgan soʻnggi tekshiruv ijobiy yakunlanganini tasdiqlaydi. Uchishga yaroqlilik boʻyicha eksport sertifikatini berish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 54-ilovasiga muvofiq beriladi.
9. Uchishga yaroqlilik sertifikatini berish oʻrniga boshqa davlat tomonidan berilgan uchishga yaroqlilik sertifikatini haqiqiy deb eʼtirof etilganda, haqiqiyligini tasdiqlovchi va u bilan birga saqlanadigan tan olish sertifikati beriladi. Bunda boshqa davlat tomonidan berilgan uchishga yaroqlilik sertifikati milliy sertifikatga tenglashtiriladi. Tan olish sertifikatining amal qilish muddati tan olinayotgan uchishga yaroqlilik sertifikatining amal qilish muddatidan oshmasligi lozim.
2-bob. Uchishga yaroqlilik sertifikatining shakli
10. Fuqaro havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati (bundan masofadan turib boshqariladigan havo kemalari mustasno) quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:
a) davlat tanish va roʻyxat belgilari;
b) havo kemasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan berilgan belgisi (uning turi va modelini oʻz ichiga olishi kerak);
d) havo kemasining seriya (zavod) raqami;
e) havo kemasining ishlab chiqaruvchisi;
f) maksimal uchish vazni;
g) havo kemasining toifalari va (yoki) tatbiq etilishi (havo kemasining ruxsat etilgan parvoz toifasini koʻrsatish uchun foydalaniladi, masalan: yoʻlovchi, transport, maxsus maqsadli);
h) Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konvensiya hamda tegishli uchishga yaroqlilik normalariga havola keltirilishi;
i) uchishga yaroqlilik sertifikati birinchi marta berilganligi yoki uning yangilanganligining qayd etilishi;
j) uchishga yaroqlilik sertifikatining berilgan sanasi;
k) uchishga yaroqlilik sertifikatining amal qilish muddati;
l) tasdiqlagan mansabdor shaxsning imzosi.
11. Masofadan turib boshqariladigan havo kemalarining uchishga yaroqlilik sertifikati quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:
a) davlat tanish va roʻyxat belgilari;
b) masofadan turib boshqariladigan havo kemasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan berilgan belgisi (uning turi va modelini oʻz ichiga olishi kerak);
d) masofadan turib boshqariladigan havo kemasining seriya (zavod) raqami;
e) masofadan turib boshqarish punktining turi (turlari) va (yoki) modeli (modellari);
f) masofadan turib boshqariladigan havo kemasi uchun aloqa liniyasi (liniyalari) (C2 liniyasi) (masofadan turib boshqariladigan havo kemasini boshqarish va nazorat qilish uchun ruxsat etilgan, sertifikatlashtirish talablariga javob beradigan hamda belgilangan ekspluatatsiya cheklovlariga muvofiq foydalaniladigan C2 boshqaruv va nazorat liniyasining (liniyalarining) nomlanishi koʻrsatilishi kerak);
g) havo kemasining toifalari va (yoki) tatbiq etilishi (masofadan turib boshqariladigan havo kemasining ruxsat etilgan ekspluatatsiya parvoz toifasini koʻrsatish uchun foydalaniladi, masalan: yoʻlovchi, transport, maxsus qoʻllanilishi);
h) Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konvensiya hamda tegishli uchishga yaroqlilik normalariga havola keltirilishi;
i) uchishga yaroqlilik sertifikati birinchi marta berilganligi yoki uning yangilanganligining qayd etilishi;
j) uchishga yaroqlilik sertifikatining berilgan sanasi;
k) uchishga yaroqlilik sertifikatining amal qilish muddati;
l) tasdiqlagan mansabdor shaxsning imzosi.
12. Xalqaro parvozlarni amalga oshiruvchi fuqaro havo kemasi uchun uchishga yaroqlilik sertifikatining matni ingliz tilida boʻlishi lozim.
13. Parvozlarni amalga oshirish vaqtida uchishga yaroqlilik sertifikati havo kemasida boʻlishi lozim. Amaldagi uchishga yaroqlilik sertifikati boʻlmagan hollarda havo kemasida parvozlarni amalga oshirish taqiqlanadi.
3-bob. Havo kemasi uchun belgilangan cheklovlar va maʼlumotlar
14. Har bir havo kemasiga tegishli uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq uning uchishga yaroqli deb hisoblanishi uchun rioya etilishi lozim boʻlgan tasdiqlangan cheklovlarni oʻz ichiga olgan parvoz ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma, jadvallar, sxemalar yoki boshqa hujjatlar ilova qilinadi hamda havo kemasining xavfsiz ekspluatatsiyasini taʼminlash uchun zarur qoʻshimcha yoʻriqnomalar va maʼlumotlar taqdim etiladi.
15. Masofadan turib boshqariladigan havo kemasining xavfsiz ekspluatatsiyasini taʼminlash uchun zarur maʼlumotlar, shu jumladan masofadan turib boshqarish punktlari hamda C2 boshqaruv va nazorat liniyasiga oid maʼlumotlar taqdim etiladi.
4-bob. Uchishga yaroqlilikning vaqtincha yoʻqotilishi
16. Havo kemasining uchishga yaroqlilik holati tegishli uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq saqlanmagan taqdirda, uning uchishga yaroqliligi tiklangunga qadar undan foydalanish taqiqlanadi.
17. Masofadan turib boshqariladigan havo kemasining uchishga yaroqlilikni tiklash uning boshqarilishini taʼminlovchi masofadan turib boshqarish punktlari, zarur C2 boshqaruv va nazorat liniyasi (liniyalari), shuningdek tegishli uchishga yaroqlilik normalarida nazarda tutilgan boshqa tarkibiy qismlarning yaroqlilikni tiklashni ham oʻz ichiga oladi.
5-bob. Havo kemasining shikastlanishi
18. Havo kemasi shikastlangan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi ushbu shikastlanish oqibatida havo kemasi tegishli uchishga yaroqlilik normalarida belgilangan uchishga yaroqlilik holatini yoʻqotgan yoki yoʻqotmaganligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
19. Boshqa ahdlashuvchi davlatda roʻyxatdan oʻtkazilgan havo kemasi Oʻzbekiston Respublikasi hududida shikastlangan yoki uning shikastlanishi ushbu hududda aniqlangan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi havo kemasining parvozni davom ettirishini toʻxtatib turishga haqli.
Bunda “Oʻzaviatsiya” agentligi roʻyxatdan oʻtkazish davlatini zudlik bilan xabardor qilishi hamda qaror qabul qilish uchun zarur barcha maʼlumotlarni (havo kemasining shikastlanish xususiyati va koʻlami toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hamda boshqa aniqlangan maʼlumotlarni) unga yuborishi shart.
20. “Oʻzaviatsiya” agentligi havo kemasining shikastlanishi uni parvozlarni bajarishga yaroqsiz holga keltirgan deb topsa, uning uchishga yaroqliligi tiklangunga qadar parvozlarni taqiqlaydi.
Bunda “Oʻzaviatsiya” agentligi maxsus cheklovlar belgilagan holda havo kemasining uchishga yaroqliligi tiklanadigan aerodromga notijorat parvozini amalga oshirishga ruxsat berishi mumkin. Ushbu cheklovlarni belgilashda havo kemasining parvozni davom ettirishini dastlab taqiqlagan ahdlashuvchi davlat taklif etgan barcha cheklovlar hisobga olinadi. Mazkur ahdlashuvchi davlat belgilangan cheklovlarga rioya etilgan holda bunday parvozlarni amalga oshirishga ruxsat beradi.
21. Roʻyxatdan oʻtkazish davlati havo kemasining shikastlanishi uni parvozlarni bajarishga yaroqsiz holga keltirmagan deb topsa, ushbu havo kemasiga parvozni davom ettirishga ruxsat beriladi.
III boʻlim. Havo kemalarining uchishga yaroqlilikni saqlash boʻyicha davlatlar va vakolatli organlarning vazifalari
1-bob. Loyihalovchi davlat tomonidan uchishga yaroqlilikni saqlashni taʼminlash
22. Havo kemasini loyihalovchi davlat:
a) havo kemasini loyihalovchi davlat havo kemasining Oʻzbekiston Respublikasining Fuqaro havo kemalari davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisida xabardor qilinganidan soʻng, “Oʻzaviatsiya” agentligining murojaatiga asosan havo kemasining uchishga yaroqlilikni saqlash va xavfsiz ekspluatatsiyasini taʼminlash uchun zarur boʻlgan barcha umumiy maʼlumotlarni, shu jumladan tegishli hollarda masofadan turib boshqarish punktlari, dvigatellar va havo vintlariga oid maʼlumotlarni (bundan buyon matnda uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlar deb yuritiladi) taqdim etadi.
Uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarga havo kemasini modifikatsiya qilish, qismlarini almashtirish yoki tekshirish, shuningdek ekspluatatsiya cheklovlari va qoidalariga oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha majburiy talablar hamda ahdlashuvchi davlatlar tomonidan uchishga yaroqlilik direktivalari shaklida chiqariladigan maʼlumotlar kiradi.
Havo kemasini loyihalovchi davlat masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlat tomonidan ilgari chiqarilgan uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlar tegishli masalani toʻliq qamrab olganiga ishonch hosil qilsa, ushbu maʼlumotlarni ular haqida avval xabardor qilingan ahdlashuvchi davlatlarga qayta yuborishi talab etilmaydi;
b) maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlar hamda 3175 kg dan ortiq boʻlgan vertolyotlar uchun quyidagilarni taʼminlaydigan tizimning mavjudligini taʼminlaydi:
samolyotlar va vertolyotlarning uchishga yaroqlilikni saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nosozliklar, buzilishlar, nuqsonlar va boshqa hodisalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish;
uchishga yaroqlilikni taʼminlash choralarini koʻrish zarurligini va ularni qachon amalga oshirish lozimligini aniqlash;
uchishga yaroqlilikka oid zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda ular haqidagi maʼlumotlarni, shu jumladan havo kemasining (tegishli hollarda dvigatellar va havo vintlarini ham qoʻshgan holda) uchishga yaroqlilikni saqlash hamda havo kemasining xavfsiz ekspluatatsiyasini taʼminlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tarqatish;
d) maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlarga nisbatan samolyotning uchishga yaroqlilikni taʼminlash uchun konstruksiya butunligini saqlash dasturi mavjudligini taʼminlaydi. Ushbu dastur korroziyaning oldini olish, aniqlash va bartaraf etish boʻyicha aniq maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi;
e) masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va masofadan turib boshqariladigan vertolyotlarga nisbatan quyidagilarni taʼminlovchi tizim mavjudligini taʼminlaydi:
maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq masofadan turib boshqariladigan samolyotlar hamda maksimal uchish vazni 3175 kg dan ortiq masofadan turib boshqariladigan vertolyotlarning uchishga yaroqlilikni saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nosozliklar, buzilishlar, nuqsonlar va boshqa hodisalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish;
uchishga yaroqlilikni taʼminlash choralarini koʻrish zarurligini va ularni qachon amalga oshirish lozimligini aniqlash;
uchishga yaroqlilikka oid zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda ular haqidagi maʼlumotlarni, shu jumladan masofadan turib boshqarish punktlarining (tegishli hollarda dvigatellar va havo vintlarini ham qoʻshgan holda) uchishga yaroqlilikni saqlash hamda havo kemasining xavfsiz ekspluatatsiyasini taʼminlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tarqatish;
f) masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va vertolyotlarning vazni hamda ekspluatatsiya toifasini hisobga olgan holda, ularning uchishga yaroqliligini taʼminlashga qaratilgan konstruksiya butunligini saqlash dasturining mavjudligini taʼminlaydi. Tegishli hollarda ushbu dastur korroziyaning oldini olish, aniqlash va bartaraf etishga oid aniq maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
23. Masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlat havo kemasini loyihalovchi davlatdan boshqa davlat boʻlsa, u quyidagilarni bajarishi shart:
a) uchishga yaroqlilikni saqlashga oid barcha maʼlumotlarni havo kemasini loyihalovchi davlatga, shuningdek soʻrovga asosan boshqa har qanday ahdlashuvchi davlatga yuborishi.
Uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarni yuborish boʻyicha umumiy masʼuliyat havo kemasini loyihalovchi davlat zimmasida boʻlsa-da, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi ayrim davlatlar ushbu maʼlumotlarni bevosita roʻyxatdan oʻtkazish davlatlariga va boshqa ahdlashuvchi davlatlarga yuborishi mumkin. Bunday amaliyot majburiy maʼlumotlarning tezkor yetkazilishi va odatdagi tartibda qayta ishlanishiga xizmat qiladi. Bunda havo kemasini loyihalovchi davlat keyinchalik masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlat yuborgan maʼlumotlarga qoʻshimcha majburiy maʼlumotlarni yuborsa, ular oʻrtasida nomuvofiqlik yuzaga kelgan taqdirda, havo kemasini loyihalovchi davlatdan olingan majburiy maʼlumotlar ustun hisoblanadi;
b) masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va vertolyotlarga, maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlarga hamda 3175 kg dan ortiq boʻlgan vertolyotlarga oʻrnatilgan dvigatellar va havo vintlari, shuningdek masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va vertolyotlar bilan bogʻliq masofadan turib boshqarish punktlari uchun quyidagilarni taʼminlaydigan tizimning mavjudligini taʼminlaydi:
masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va vertolyotlarning uchishga yaroqlilikni saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nosozliklar va boshqa hodisalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish;
uchishga yaroqlilikni taʼminlash choralarini koʻrish zarurligini va ularni qachon amalga oshirish lozimligini aniqlash;
uchishga yaroqlilikka oid zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqish.
24. Modifikatsiyani loyihalovchi davlat modifikatsiya qilinayotgan havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlatdan boshqa davlat boʻlsa, u uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarni modifikatsiya qilingan havo kemalari roʻyxatdan oʻtkazilgan barcha davlatlarga taqdim etadi.
25. Muayyan havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintini ishlab chiqaruvchi davlat uni loyihalovchi davlatdan boshqa davlat boʻlsa, loyihalovchi davlat har ikkala davlat uchun maqbul kelishuvning mavjudligini taʼminlaydi. Ushbu kelishuv ishlab chiqaruvchi tashkilotning tegishli havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintining konstruksiyasi, ishlab chiqarilishi va ekspluatatsiyasiga oid maʼlumotlarni baholashda aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilot bilan hamkorlik qilishini nazarda tutadi.
26. Loyihalovchi davlat aviatsiya xavfsizligiga oid maxfiy maʼlumotlarning uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlar bilan birga uzatilmasligini taʼminlaydi.
27. Loyihalovchi davlat aviatsiya xavfsizligiga oid maxfiy maʼlumotlarning “Oʻzaviatsiya” agentligiga himoyalangan aloqa kanallari orqali uzatilishini taʼminlaydi.
2-bob. Modifikatsiyani loyihalovchi davlat tomonidan uchishga yaroqlilikni saqlashni taʼminlash
28. Modifikatsiyani loyihalovchi davlat havo kemasi, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlatning oʻzi boʻlsa, mazkur davlat mazkur Qoidalarning 3-boʻlimi 1-bobida belgilangan qoidalarga amal qiladi.
29. Modifikatsiyani loyihalovchi davlat havo kemasi, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlatdan boshqa davlat boʻlsa, u quyidagilarni amalga oshirishi lozim:
a) har bir ahdlashuvchi davlat modifikatsiya yoki taʼmirlash bilan bogʻliq uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi barcha majburiy maʼlumotlarni taqdim etish tizimiga ega boʻlishi;
b) maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlar hamda 3175 kg dan ortiq boʻlgan vertolyotlarning modifikatsiyasi yoki taʼmirlanishiga nisbatan quyidagilarni taʼminlaydigan tizimning mavjudligini taʼminlashi:
samolyotlar va vertolyotlarning uchishga yaroqlilikni saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nosozliklar va boshqa hodisalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olishi;
uchishga yaroqlilikni taʼminlash choralarini koʻrish zarurligini va ularni qachon amalga oshirish lozimligini aniqlashi;
uchishga yaroqlilikni saqlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqishi hamda ushbu chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan modifikatsiya yoki taʼmirlash bilan bogʻliq uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarni eʼlon qilishi;
d) muayyan havo kemasi, dvigatel yoki havo vintining modifikatsiyasini loyihalovchi davlat sifatida oʻzi tayyorlagan uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi barcha majburiy maʼlumotlarning tegishli havo kemasi, dvigatel yoki havo vintini loyihalovchi davlatga yuborilishini taʼminlashi.
30. Modifikatsiyani loyihalovchi davlat modifikatsiyani ishlab chiqarish yoki taʼmirlash uchun qismlarni ishlab chiqarish uchun masʼul tashkilot ustidan yurisdiksiyaga ega boʻlgan davlatdan boshqa davlat boʻlgan taqdirda, “Oʻzaviatsiya” agentligi tegishli davlatlar oʻrtasida oʻzaro xalqaro kelishuvlarga erishilishini taʼminlashi lozim.
3-bob. Ishlab chiqaruvchi davlat tomonidan loyihalovchi davlat bilan hamkorlikni taʼminlash
31. Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya texnikasini ishlab chiqaruvchi davlat maqomida boʻlganida, loyihalovchi davlat boshqa xorijiy davlat hisoblansa, “Oʻzaviatsiya” agentligi ishlab chiqaruvchi tashkilotning havo kemasi, masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintining konstruksiyasi, ishlab chiqarilishi va ekspluatatsiyasiga oid maʼlumotlarni baholashda loyihalovchi davlatning aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkiloti bilan hamkorlik qilishini taʼminlash maqsadida mazkur xorijiy davlatning vakolatli organi bilan tegishli xalqaro kelishuvlar tuzish choralarini koʻradi.
4-bob. Roʻyxatga oluvchi davlat tomonidan uchishga yaroqlilikni saqlashni taʼminlash
32. “Oʻzaviatsiya” agentligi:
a) Oʻzbekiston Respublikasi loyihalovchi davlat hisoblanmagan muayyan turdagi havo kemasini Oʻzbekiston Respublikasining Fuqaro havo kemalari davlat reyestriga birinchi marta kiritganda hamda mazkur Qoidalarga muvofiq uchishga yaroqlilik sertifikatini berganda yoki boshqa davlat tomonidan berilgan sertifikatni haqiqiy deb eʼtirof etilganda, tegishli loyihalovchi davlatni havo kemasining davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi;
b) muayyan havo kemasining uchishga yaroqliligi amaldagi tegishli uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq saqlanayotganligini aniqlaydi;
d) havo kemasining xizmat muddati davomida uning uchishga yaroqlilikni saqlash boʻyicha talablarni ishlab chiqadi yoki qabul qiladi. Ushbu talablar havo kemasining modifikatsiya yoki taʼmirlash ishlari bajarilganidan yoxud almashtiriladigan qism oʻrnatilganidan keyin ham tegishli uchishga yaroqlilik normalariga muvofiqligini hamda Oʻzbekiston Respublikasining tegishli aviatsiya qoidalarida belgilangan texnik xizmat koʻrsatish talablariga rioya etilgan holda parvozlarni bajarishga yaroqli holatda saqlanishini taʼminlashni nazarda tutadi;
e) loyihalovchi davlatdan olingan uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarni bevosita qabul qiladi yoki ularni baholab, tegishli choralarni koʻradi;
f) modifikatsiyani loyihalovchi davlat tomonidan chiqariladigan uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlarni kuzatib borish va olish tizimiga ega boʻladi hamda olingan maʼlumotlarni bevosita qabul qiladi yoki ularni baholab, tegishli choralarni koʻradi;
g) Oʻzbekiston Respublikasi roʻyxatdan oʻtkazish davlati boʻlgan muayyan havo kemasiga oid oʻzi tayyorlagan uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi barcha majburiy maʼlumotlarning tegishli loyihalovchi davlatga hamda modifikatsiyani loyihalovchi davlatga yuborilishini taʼminlaydi;
h) maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlar, 3175 kg dan ortiq boʻlgan vertolyotlar, shuningdek masofadan turib boshqariladigan samolyotlar va vertolyotlarning uchishga yaroqlilikni saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nosozliklar va boshqa hodisalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishli aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilotga yuborish tizimining mavjudligini taʼminlaydi.
Mazkur maʼlumotlar masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vintiga taalluqli boʻlsa, ular tegishli masofadan turib boshqarish punkti, dvigatel yoki havo vinti turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilotga hamda havo kemasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilotga yuboriladi.
Uchishga yaroqlilikni saqlashning parvozlar xavfsizligiga taalluqli jihatlari modifikatsiya yoki taʼmirlash bilan bogʻliq boʻlsa, “Oʻzaviatsiya” agentligi mazkur maʼlumotlarni modifikatsiya yoki taʼmirlashni loyihalash uchun masʼul shaxs yoki tashkilotga yuborish tizimining mavjudligini taʼminlaydi.
33. “Oʻzaviatsiya” agentligi fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotini sertifikatlashda yoki boshqa ahdlashuvchi davlat tomonidan berilgan tegishli sertifikatni tan olishda mazkur Qoidalarning IV boʻlimi talablariga rioya etilishini taʼminlaydi.
34. “Oʻzaviatsiya” agentligi aviatsiya xavfsizligiga oid maxfiy maʼlumotlarning uchishga yaroqlilikni saqlash toʻgʻrisidagi majburiy maʼlumotlar bilan birga uzatilmasligini taʼminlaydi.
35. “Oʻzaviatsiya” agentligi aviatsiya xavfsizligiga oid maxfiy maʼlumotlarni qonunchilik hujjatlariga muvofiq loyihalovchi davlatning tegishli vakolatli organiga himoyalangan aloqa kanallari orqali uzatilishini taʼminlaydi.
5-bob. Ahdlashuvchi davlatlar tomonidan uchishga yaroqlilikka oid maʼlumotlarni taqdim etish
36. “Oʻzaviatsiya” agentligi Oʻzbekiston Respublikasining fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining uchishga yaroqlilikni saqlash boʻyicha vakolatli organi sifatida, maksimal uchish vazni 5700 kg dan ortiq boʻlgan samolyotlar, 3175 kg dan ortiq boʻlgan vertolyotlar hamda masofadan turib boshqariladigan aviatsiya tizimlariga oid ekspluatantlar, aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilotlar va texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan Agentlikka taqdim etilishi shart boʻlgan maʼlumotlarning turlarini hamda ularni taqdim etish tartibini belgilaydi.
IV boʻlim. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlari va ularning faoliyatiga qoʻyiladigan talablar
1-bob. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotini sertifikatlash
37. Mazkur Qoidalarning talablari fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestriga kiritilmagan havo kemalariga, shu jumladan birorta ham ahdlashuvchi davlatda roʻyxatdan oʻtkazilmagan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatilishiga toʻsqinlik qilmaydi.
38. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining sertifikatini berish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 57-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.
39. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikati ariza beruvchining Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 57-ilovasida belgilangan talablarga muvofiqligi hamda mazkur talablar bajarilganligini tasdiqlovchi dalillar taqdim etilgan taqdirda beriladi.
40. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi lozim:
a) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatini bergan “Oʻzaviatsiya” agentligi, shuningdek sertifikatni bergan mansabdor shaxsning familiyasi, lavozimi va imzosi;
b) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining nomi va rasmiy manzili;
d) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatining raqami;
e) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatining oxirgi marta berilgan sanasi;
f) amal qilish muddati tugaydigan sanasi;
g) sertifikatlanadigan ishlar doirasi (bunda tatbiq etiladigan havo kemalari va tarkibiy qismlarning turlari hamda ularga texnik xizmat koʻrsatish ishlari koʻrsatiladi);
h) texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ishlab chiqarish bazasining joylashgan manzili (ushbu maʼlumot fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatida keltirilgan hujjatda nazarda tutilmagan boʻlsa koʻrsatiladi).
41. Havo kemasiga berilgan fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatining dastlabki berilgan sanasi oxirgi berilgan sanadan farq qilsa, fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatida dastlabki berilgan sana ham koʻrsatiladi.
42. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatining amal qilish muddati tashkilotning mazkur Qoidalarda belgilangan tegishli talablarga hamda parvozlar xavfsizligini boshqarish tizimiga oid talablarga muvofiqligi saqlanib turgan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan uzaytiriladi.
43. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti bajariladigan ishlar hajmi, joylashgan manzili yoki tayinlanadigan xodimlariga oid har qanday oʻzgarishlar toʻgʻrisida “Oʻzaviatsiya” agentligini bunday oʻzgarishlardan xabar topgan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida agentlikni xabardor qiladi.
44. “Oʻzaviatsiya” agentligi boshqa ahdlashuvchi davlat tomonidan berilgan fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatini tan olganda, ushbu hujjatni va unga keyinchalik kiritiladigan oʻzgartirishlarni tan olish tartibini belgilaydi. Bunda “Oʻzaviatsiya” agentligi mazkur hujjatni dastlab bergan ahdlashuvchi davlat bilan tegishli hamkorlik va axborot almashinuvini yoʻlga qoʻyadi.
2-bob. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanma
45. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti texnik xizmat koʻrsatish xodimlari uchun yoʻriqnoma vazifasini bajaradigan tashkilot faoliyati boʻyicha qoʻllanmaning mavjudligini hamda qoʻllanma alohida qismlar shaklida nashr etilishi va quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishini taʼminlashi lozim:
a) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotiga berilgan sertifikatlash shartlariga muvofiq ruxsat etilgan ishlar hajmining umumiy tavsifi;
b) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotida qoʻllaniladigan tartiblar hamda sifatni taʼminlash tizimi yoki ichki tekshiruvlar tizimining tavsifi;
d) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining ishlab chiqarish bazasining umumiy tavsifi;
e) rahbar xodimlarning familiyasi va lavozim majburiyatlari;
f) texnik xizmat koʻrsatish xodimlarining kompetentligini aniqlashda qoʻllaniladigan tartiblarning tavsifi;
g) texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qayd etilgan maʼlumotlar va ularni saqlash usulining tavsifi;
h) texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomani rasmiylashtirish tartib-taomillari hamda ushbu guvohnoma imzolanishi lozim boʻlgan shartlarning tavsifi;
i) texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomani imzolash vakolatiga ega xodimlar va ularning vakolat doirasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
j) pudrat (subpudrat) asosida bajariladigan ishlarning tavsifi;
k) ekspluatantning texnik xizmat koʻrsatishga taalluqli tartib-taomillari va talablariga rioya etishni taʼminlovchi qoʻshimcha qoidalarning tavsifi;
l) uchishga yaroqlilikni saqlash boʻyicha majburiy maʼlumotlarni taqdim etish talablarini bajarish tartib-taomillarining tavsifi;
m) aviatsiya texnikasi turining konstruksiyasi uchun masʼul tashkilotdan olinadigan uchishga yaroqlilikka oid barcha zarur maʼlumotlarni qabul qilish, baholash, oʻzgartirish va fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti doirasida tarqatish tartib-taomillarining tavsifi;
n) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining sertifikatiga taalluqli oʻzgartirishlarni kiritish tartib-taomillarining tavsifi.
46. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti oʻz faoliyati boʻyicha qoʻllanmada keltirilgan maʼlumotlarning dolzarbligini taʼminlash maqsadida unga zarur oʻzgartirishlarning oʻz vaqtida kiritilishini taʼminlaydi.
47. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti oʻz faoliyati boʻyicha qoʻllanmaga kiritilgan barcha oʻzgartirishlarni ushbu qoʻllanma taqdim etilgan barcha tashkilotlar va shaxslarga zudlik bilan yuboradi.
3-bob. Texnik xizmat koʻrsatish tartib-taomillari va sifatni taʼminlash
48. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti “Oʻzaviatsiya” agentligi uchun maqbul boʻlgan hamda texnik xizmat koʻrsatishning tegishli usullari qoʻllanilishini va tashkilotga qoʻyilgan barcha talablarning bajarilishini taʼminlaydigan tartiblarni belgilaydi.
49. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti belgilangan talablarning bajarilishini va ularning yetarliligini nazorat qiluvchi mustaqil sifatni taʼminlash tizimini yoki texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha barcha ishlarning bajarilishini taʼminlaydigan ichki tekshiruvlari tizimini joriy etish orqali taʼminlaydi.
4-bob. Ishlab chiqarish bazasi
50. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti bajariladigan vazifalarga mos ishlab chiqarish bazasiga, shuningdek ishlarni bajarish va xodimlar uchun kerakli ish sharoitlarini yaratish uchun binolar, inshootlar, zarur energiya turlari, ishlab chiqarish xonalari, omborxonalar, ofis va maishiy binolarga ega boʻlishi lozim.
51. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti sertifikatlangan ish turlarini bajarish uchun zarur texnik maʼlumotlar, uskunalar, asboblar va materiallarga ega boʻlishi shart.
52. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti ehtiyot qismlar, uskunalar, asboblar va materiallarning tegishli darajada himoyalanishini taʼminlaydigan, ularning sifati pasayishi va shikastlanishining oldini oladigan saqlash sharoitlarini yaratadi.
5-bob. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti xodimlari
53. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti tashkilot nomidan ish yuritadigan va uning faoliyati uchun yakuniy javobgarlikni oʻz zimmasiga oladigan masʼul rahbarni tayinlaydi. Masʼul rahbar boshqa vazifalarni ham bajarishi mumkin.
54. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining masʼul rahbari tashkilotning havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish ishlarining bajarish talablariga muvofiqligini taʼminlash uchun masʼul shaxsni yoki shaxslar guruhini tayinlaydi.
55. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti texnik xizmat koʻrsatish ishlarini rejalashtirish, bajarish, ularga rahbarlik qilish va nazorat qilish, shuningdek texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomalarni rasmiylashtirish uchun zarur boʻlgan xodimlarni ishga qabul qiladi.
56. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti texnik xizmat koʻrsatish xodimlarining malakasini belgilangan tartib-taomillarga muvofiq baholaydi hamda ularning malakasi “Oʻzaviatsiya” agentligi uchun maqbul darajada boʻlishini taʼminlaydi.
Texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomani imzolovchi shaxs havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis guvohnomasiga ega boʻlmasa, u “Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) (roʻyxat raqami 3609, 2025-yil 24-fevral) muvofiq malaka talablariga javob berishi lozim.
57. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha barcha xodimlarning oʻzlariga yuklatilgan vazifalar va majburiyatlarga muvofiq dastlabki hamda keyingi tayyorgarlikdan oʻtishini taʼminlaydi.
Tashkilot tomonidan tasdiqlangan tayyorgarlik dasturi inson imkoniyatlarini hisobga olgan holda bilim va koʻnikmalarni shakllantirishga qaratilgan tayyorgarlikni, shu jumladan texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha boshqa xodimlar hamda ekipaj bilan oʻzaro hamkorlik qilishga oid tayyorgarlikni qamrab oladi.
6-bob. Texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qayd etiladigan maʼlumotlar
58. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomani imzolash uchun talablar bajarilganligini tasdiqlovchi, bajarilgan texnik xizmat koʻrsatish ishlariga oid maʼlumotlarni qayd etadi va saqlaydi.
59. Qayd etilgan maʼlumotlar texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnoma imzolangan sanadan boshlab ikki yil davomida saqlanadi.
60. Qayd etilgan maʼlumotlarni saqlash va uzatishda ularning doimiy ravishda oʻqish uchun yaroqlilikni, himoyalanganligini hamda yaxlitligini taʼminlaydigan shakl va formatlardan foydalaniladi.
Ushbu maʼlumotlar qogʻozda, elektron shaklda yoki ushbu shakllarning istalgan uygʻunligida qayd etilishi mumkin.
7-bob. Texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnoma
61. Texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnoma ishlarning qoniqarli bajarilganligini, texnik maʼlumotlarga hamda tashkilot faoliyati boʻyicha qoʻllanmada belgilangan tartib-taomillarga muvofiqligini tasdiqlash uchun rasmiylashtiriladi va imzolanadi.
62. Texnik xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi guvohnomada quyidagilar koʻrsatiladi:
a) bajarilgan texnik xizmat koʻrsatish ishlariga oid asosiy maʼlumotlar, shu jumladan ushbu ishlarni bajarishda foydalanilgan maʼlumotlar va hujjatlarning tavsifi;
b) texnik xizmat koʻrsatish ishlari yakunlangan sana;
d) fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotining nomi;
e) guvohnomani imzolagan shaxs yoki shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
8-bob. Parvozlar xavfsizligini boshqarish
63. Fuqaro havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlari uchun parvozlar xavfsizligini boshqarish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 17-dekabrdagi 346-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalari parvozlari xavfsizligini taʼminlash davlat dasturiga muvofiq amalga oshiriladi.
9-bob. Yakuniy qoida
64. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.10.2026 y., 10/26/3953/1039-son)