Norasmiy tarjima
Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarori
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi Havo kodeksining 2-moddasiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari B.I. Zakirov zimmasiga yuklansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri SH. MIRZIYOYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2016-yil 18-oktabr,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш349-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVazirlar Mahkamasining 2016-yil 18-oktabrdagi 349-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida aviatsiya parvozlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишASOSIY QOIDALARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ushbu Asosiy qoidalar parvozlar xavfsizligini kafolatlovchi eksperimental, davlat va fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining parvozlarini tashkil etish va bajarish, ularga xizmat ko‘rsatish hamda havo harakatini boshqarishning umumiy tartibini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Qisqartmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ushbu Asosiy qoidalarda quyidagi shartli qisqartmalar qo‘llaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUUA | — | uchuvchisiz uchish apparati |
YKRM | — | yaqindan keltiruvchi radiomayoqli punkt |
HHK | — | harbiy havo kuchlari |
BPChB | — | bulutlarning pastki chegarasining balandligi |
IKRL | — | ikkilamchi kuzatish radiolakatori |
UUA | — | uchuvchisiz uchish apparati |
UKRM | — | uzoqdan keltiruvchi radiomayoqli punkt |
UQY | — | uchish-qo‘nish yo‘lagi |
QQB | — | qaror qabul qilish balandligi |
HT | — | havo trassasi |
SHF YBT BM | — | samoviy hududdan foydalanish yagona boshqaruv tizimining bosh markazi |
SHF (HHF) | — | samoviy hududdan foydalanish (havo hududidan foydalanish) |
ANN | — | aerodromning nazorat nuqtasi |
MXB | — | minimal xavfsiz balandlik |
MHY | — | mahalliy havo yo‘nalishi |
MPB | — | minimal pasayish balandligi |
QT | — | qisqa to‘lqinlar |
QDP | — | qo‘mondonlik dispetcherlik punkti |
PAOY | — | parvozlarni amalga oshirish yo‘riqnomasi |
MDP | — | mahalliy dispetcherlik punkti |
HHXK | — | havo harakatiga xizmat ko‘rsatish |
AKR | — | alohida keltiruvchi radiostansiya |
HHMQ | — | Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari |
VPQ | — | vizual parvoz qoidalari |
UPQ | — | uskunalar bo‘yicha parvoz qoidalari |
SBHBP | — | so‘rov bo‘yicha hisobot berish punkti |
MHBP | — | majburiy hisobot berish punkti |
YY | — | yurish yo‘lagi |
RLN | — | radiolokatsion nazorat |
RLS | — | radiolokatsion stansiyasi |
PEQ | — | havo kemasi parvoz ekspluatatsiya qo‘llanmasi |
RNN | — | radionavigatsion nuqta |
RTT | — | radiotexnik ta’minot |
Rmin.kel. | — | minimal keltirilgan bosim |
O‘YHK | — | o‘ta yengil havo kemasi |
MMSh | — | murakkab meteorologik sharoit |
HHB | — | havo harakatini boshqarish |
SHF YBT HM | — | samoviy hududdan foydalanish yagona boshqaruv tizimining hududiy markazi |
UQT | — | ultraqisqa to‘lqin |
ADF | — | avtomatlashtirilgan radiokompas (Automatic Direction Finding) |
AIP | — | aeronavigatsion axborotlar to‘plami (Aeronautical Information Publication) |
ATC Clearance | — | berilgan parvozlar rejasiga muvofiq parvozga dispecherlik ruxsati (Air Traffic Control Clearance) |
ATIS | — | aerouzel (aeroport) hududida axborotlarni avtomat tarzda yuborish xizmati (Automatic Terminal Information Service) |
DA/DH | — | qaror qabul qilish uchun absolyut/nisbatan balandlik (Decision Altitude / Decision Height) |
DME | — | uzoqlikni o‘lchash jihozlari (Distance Measuring Equipment) |
IFR | — | qurilmalar bo‘yicha parvoz qilish qoidalari (Instrument Flight Rules) |
ILS | — | instrumental qo‘nish tizimi (Instrument Landing System) |
FL | — | parvoz esheloni (Flight Level) |
FP | — | parvoz rejasi (Flight Plan) |
FMS | — | parvozni boshqarish tizimi (Flight Management System) |
GBAS | — | funksional o‘shimchali quruqlik tizimi (Ground-based augmentation system) |
GLS | — | GBAS turidagi qo‘nish tizimi (GBAS Landing System) |
GPS | — | global pozitsiyalangan tizim (Global Positioning System) |
LMWRM | — | radiomarkerli yaqin masofaga uzatmali radiostansiya (Locator Middle With Radio Marker) |
LOWRM | — | radiomarkerli uzoq masofaga uzatmali radiostansiya (Locator Outer With Radio Marker) |
MSL | — | o‘rtacha dengiz sathi (Mean Sea Level) |
MLS | — | mikroto‘lqinli qo‘nish tizimi (Microwave Landing System) |
MSSR | — | ikkilamchi monoimpulsli kuzatish radiolokatori (Monopulse Secondary Surveillance Radar) |
NDB/RB | — | yo‘naltirilmagan radiomayoq / radiomayoq/ AURS (Non-Directional Beacon / Radio Beacon) |
NFA | — | elektron aloqa vositalari orqali yuboriladigan va amalda qo‘llash, har qanday aeronavigatsiya jihozlarining holati yoki o‘zgarishi, xizmat ko‘rsatish va qoidalar yoxud xavf to‘g‘risidagi ma’lumotni o‘z ichiga olgan xabarnoma, parvozlarni bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan xodimlar uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan o‘z vaqtidagi ogohlantirishlar (Notic for Airmen) |
NOTAM-1 | — | tartibsiz yuzaga keluvchi holatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar 1-toifali xabarnoma orqali beriladi |
NOTAM-2 | — | oldindan rejalashtirilgan tadbirlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar 2-toifali xabarnoma orqali beriladi |
QFE | — | uchish qo‘nish yo‘lagi boshlanish sathining atmosfera bosimi (Question Field Elevation atmosfera bosimi radiotelefon kodining shartli belgisi) |
QNE | — | standart atmosfera bosimi 760 mm.sm.ust. (1013,2 mbar) (Question Nil Elevation atmosfera bosimi radiotelefon kodining shartli belgisi) |
QNH | — | standart atmosfera bo‘yicha o‘rtacha dengiz sathiga keltirilgan aerodrom (punkt)ning atmosfera bosimi (QNH) (Question Nautical Height atmosfera bosimi radiotelefon kodining shartli belgisi) |
PSR | — | birlamchi kuzatish radiolokatori (Primary Surveillance Radar) |
AN | — | zonalashgan navigatsiya (Area Navigation) |
RVR | — | uchish-qo‘nish yo‘lagida ko‘rish imkoniyatining uzoqligi (Runway Vizual Range) |
RA | — | nizoli vaziyatlarni bartaraf etish yuzasidan maslahatli xabar (Resolution Advisory) |
RAD | — | qo‘mondonlik radiostansiyasi (Radio) |
SNOWTAM | — | aerodromning ish hududida qor erishi, yog‘ingarchilik va muz paydo bo‘lishi natijasida yuzaga kelgan qor, muz, yog‘ingarchilik yoki ko‘lmak suvlari keltirib chiqqan xavfli sharoitlarning mavjudligi yoxud ularni bartaraf etish to‘g‘risidagi belgilangan format bo‘yicha ma’lumot beruvchi maxsus seriyali xabarnoma |
TA | — | havodagi vaziyat haqida konsultativ xabarlar (Traffic Advisory) |
TCAS | — | havoda to‘qnashuvlarni ogohlantiruvchi tizim (Traffic Collision Avoidance System) |
VFR | — | vizual parvozlarning qoidalari (Vizual Flight Rules) |
CUT | — | butunjahon koordinatsiyalangan vaqt (Coordinated Universal Time) |
GPa | — | gektopaskal |
kg | — | kilogramm |
km | — | kilometr |
km/s | — | kilometr soatiga |
M | — | Max soni |
m | — | metr |
mbar | — | millibar |
MGs | — | megagers |
m/s | — | metr soniyaga |
d.mili | — | dengiz mili |
daq | — | daqiqa |
mm/daq | — | millimetr daqiqasiga |
mm.sm.ust. | — | millimetr simob ustuni |
s | — | soniya |
t | — | tonna |
uz | — | uzel |
ft | — | fut |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Ta’riflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ushbu Asosiy qoidalarda quyidagi tushunchalar qo‘llaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmutlaq balandlik — o‘rtacha dengiz sathidan (MSL) nuqta yoki nuqta sifatida qabul qilingan obyekt sathigacha bo‘lgan vertikal masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfavqulodda xabardor qilish — qidiruv-qutqaruv xizmatlarining yordamiga muhtoj bo‘lgan havo kemalari to‘g‘risida tegishli tashkilotlarni xabardor qilish uchun ko‘rsatiladigan xizmat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaviatsiya xodimlari — faoliyati parvozlarni tashkil etish, bajarish va ta’minlash, shuningdek, havo harakatiga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lgan shaxslar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaviatsiya ishlari — korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning (buyurtmachining) texnologik yoki transport ishlab chiqarish jarayonlarini ta’minlash maqsadida, shuningdek, tajriba va ilmiy-tadqiqot ishlarini o‘tkazish, sanitariya va tabiatni muhofaza qilish choralarini amalga oshirish, aholiga tibbiy yordam ko‘rsatish, tabiiy ofatlar, avariyalar va falokatlar oqibatlarini bartaraf etish uchun aviatsiya vositalari yordamida tijorat asosida bajariladigan maxsus operatsiyalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromdagi atmosfera bosimi (aerodromdagi bosim) — uchish-qo‘nish yo‘lagining boshlang‘ich nuqtasi darajasida o‘lchanadigan atmosfera bosimining simob ustuni millimetrlarida (mm simob ust.), millibarlarda (mbar) yoki gektopaskallarda (GPa) ifodalangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom — havo kemalarining qo‘nishi, uchishi yoki harakatlanishi uchun to‘liq yoki qisman mo‘ljallangan, maxsus jihozlangan yer yoki suv yuzasi bo‘lagi bo‘lib, unda tegishli binolar, inshootlar va uskunalar joylashgan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtog‘li aerodrom — aerodromning nazorat nuqtasiga nisbatan 25 km (14 dengiz mili) radiusda 500 m (1650 fut) va undan ortiq nisbiy balandlikdagi notekis relyefli hududda joylashgan aerodrom, shuningdek, dengiz sathidan 1000 m (3300 fut) va undan yuqori balandlikda joylashgan aerodrom;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqtinchalik aerodrom — yilning ma’lum davrida havo kemalari parvozini ta’minlash uchun mo‘ljallangan, doimiy inshootlar va uskunalarga ega bo‘lmagan, biroq belgilangan tartibda hisobga olinishi va ro‘yxatdan o‘tkazilishi shart bo‘lgan aerodrom;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom harakati — aerodromning manyovr maydonidagi barcha harakatlar, shuningdek, aerodrom hududidagi (uchish va qo‘nish zonasidagi) barcha havo kemalarining parvozlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom dispetcherlik xizmati — aerodrom harakatiga ko‘rsatiladigan dispetcherlik xizmati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaeronavigatsiya ma’lumotlari — aeronavigatsiya ma’lumotlarini to‘plash, tahlil qilish va shakllantirishdan olingan axborot;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerostat — ko‘tarish kuchi aerostatik yoki bir vaqtning o‘zida aerostatik va aerodinamik tamoyillarga asoslangan uchish apparatlarining bir turi. Ular boshqariladigan (dirijabl, havo shari), boshqarilmaydigan (erkin parvoz qiluvchi), shar shaklidagi qobiqli (stratostatlar, radiozondlar, uchuvchi sharlar) va bog‘langan turlarga bo‘linadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerouzel — bir-biriga yaqin joylashgan aerodromlar bo‘lib, ularda parvozlarni tashkil etish va amalga oshirish, shuningdek, havo harakatini boshqarishda maxsus kelishuv va muvofiqlashtirish talab etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbarometrik balandlik — standart atmosfera bo‘yicha ma’lum bir bosimga mos keladigan mutlaq balandlik qiymatlarida ifodalangan atmosfera bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxavfsiz parvoz balandligi — havo kemasini yer (suv) yuzasi yoki undagi to‘siqlar bilan to‘qnashishdan himoya qiladigan eng past ruxsat etilgan parvoz balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmo‘ljalsiz joy — aniq xaritalari bo‘lmagan bir xil ko‘rinishdagi hududlar (tayga, dasht, cho‘l, tundra, katta o‘rmon massivlari, shuningdek, kam o‘rganilgan joylar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchuvchisiz uchish apparati (UUA) — bortda uchuvchisiz parvozni amalga oshiradigan, boshqa joydan to‘liq masofadan boshqariladigan yoki dasturlashtirilgan holda parvozda to‘liq avtonom bo‘lgan havo kemasi (havo kemalari modellari va boshqalar bundan mustasno);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchayqalish — havo kemasining turbulent atmosferada parvoz paytida yuzaga keladigan tartibsiz harakati (chayqalish kuchsiz deb hisoblanadi, agar ortiqcha yuklanishning o‘sishi ± 0,5g dan oshmasa, o‘rtacha — ± 1,0g gacha, kuchli — ± 1,0g dan ortiq; qo‘nish konfiguratsiyasida: o‘rtacha — ± 0,3 ÷ 0,4g, kuchli — ± 0,4g dan ortiq);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvektorlash — havo harakatini boshqarish kuzatish tizimidan foydalanish asosida ma’lum yo‘nalishlarni (trayektoriyalarni) ko‘rsatish orqali havo kemalarini radiolokatsion yo‘naltirishni ta’minlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvertodrom — vertolyotlarning to‘liq yoki qisman qo‘nishi, uchishi va harakatlanishi uchun mo‘ljallangan aerodrom yoki inshoot yuzasining ma’lum bir qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvertolyot — taxminan vertikal holatda joylashgan o‘qlar atrofida kuch qurilmasi tomonidan aylantiriladigan bir yoki bir nechta ko‘taruvchi vintlar bilan havo reaksiyasi tufayli parvozda ushlab turiladigan havodan og‘ir havo kemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerostatning ko‘tarilishi — aerostatning havodagi harakati bo‘lib, bunda uning parvoz balandligi ortadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining uchishi — yerdagi harakati tezlashib va yerdan uzilishni o‘z ichiga olgan, so‘ngra uchish konfiguratsiyasiga o‘tish tugaydigan balandlikka ko‘tarilishni qamrab olgan parvoz bosqichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish-qo‘nish yo‘lagi — havo kemalarining uchishi va qo‘nishi uchun tayyorlangan quruqlikdagi aerodromning muayyan to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишko‘rinuvchanlik — atmosfera sharoitlari bilan aniqlanadigan va masofa birliklarida ifodalanadigan, kunduzi sezilarli yoritilmagan obyektlarni hamda kechasi sezilarli yoritilgan obyektlarni ko‘rish va tanib olish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish — qo‘nish yo‘lagidagi ko‘rinuvchanlik (uchish-qo‘nish yo‘lagidagi ko‘rinish masofasi) (RVR) — uchish-qo‘nish yo‘lagining markaziy chizig‘ida turgan havo kemasi kabinasidan uchish-qo‘nish yo‘lagi yuzasidagi belgilarni yoki uchish-qo‘nish yo‘lagini chegaralovchi yoxud markaziy chiziqni ko‘rsatuvchi chiroqlarni ko‘rish mumkin bo‘lgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvizual parvoz — havo kemasining tabiiy ufq va yerdagi (yorug‘lik) arga nisbatan fazoviy holati va joylashuvi, shuningdek, uning boshqa havo kemalari, obyektlar va to‘siqlarga nisbatan gorizontal va vertikal bo‘yicha o‘zaro joylashuvi ekipaj tomonidan ko‘z bilan aniqlanadigan sharoitlarda amalga oshiriladigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvizual meteorologik sharoitlar — belgilangan minimal ko‘rsatkichlarga mos keladigan yoki ulardan yuqori bo‘lgan ko‘rinish masofasi, bulutlargacha bo‘lgan masofa va bulutlarning quyi chegarasi balandligi qiymatlarida ifodalangan ob-havo sharoitlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo‘nishga vizual yaqinlashuv — uskunalar bo‘yicha qo‘nishga yaqinlashuv sxemasining bir qismi yoki butun sxemasi tugallanmagan va qo‘nishga yaqinlashuv uchish-qo‘nish yo‘lagi va/yoki uning orientirlari bilan ko‘z orqali aloqa o‘rnatilgan holda amalga oshiriladigan jarayon;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo trassasi — yo‘lak ko‘rinishidagi nazorat qilinadigan havo hududi (yoki uning bir qismi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo harakati — parvozda yoki aerodromning manyovr maydonida harakatlanayotgan barcha havo kemalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchegaraoldi chizigining havo hududi — O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasiga tutash, kengligi 25 km (14 dengiz mili) bo‘lgan quruqlik va suv hududlari ustidagi O‘zbekiston Respublikasi havo hududi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasining havo bo‘shlig‘i — davlat hududi va hududiy suvlari ustidagi, uning mutlaq yurisdiksiyasi ostida bo‘lgan bo‘shliq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi — yer yuzasidan qaytgan havo bilan o‘zaro ta’sirini hisobga olmaganda, havo bilan o‘zaro ta’siri tufayli atmosferada ushlab turiladigan har qanday uchish apparati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoidabuzar (tartibbuzar) havo kemasi — O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasini buzgan yoki O‘zbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish tartibini buzishga yo‘l qo‘ygan havo kemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqtinchalik rejim — Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari qo‘mondonining O‘zbekiston Respublikasi hududida ko‘rsatilgan joyda alohida muhim parvozlar va boshqa faoliyat xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan kompleks chora-tadbirlari bilan belgilanadigan havo hududidan foydalanishning maxsus tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining parvoz vaqti — havo kemasi ko‘tarilishda harakatlana boshlagan paytdan to qo‘nishda uning yerga to‘liq to‘xtashi yoki vertikal qo‘nishda yer yuzasiga tegishi paytiga qadar bo‘lgan davr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbulutlarning pastki chegarasi balandligi — quruqlik yoki suv sathidan 6000 metrdan pastda joylashgan va osmonning yarmidan ko‘pini qoplaydigan bulutlarning eng pastki qatlamining pastki chegarasigacha bo‘lgan vertikal masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘tish balandligi — aerodrom hududida belgilangan eshelonni egallashda barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini standart atmosfera bosimi (QNE) qiymatiga o‘tkazish uchun belgilangan balandlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz balandligi — ma’lum bir sathdan havo kemasigacha (obyektgacha) bo‘lgan vertikal masofani anglatuvchi umumiy atama;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhaqiqiy uchish balandligi — bevosita havo kemasi ostidan yer (suv) sathi nuqtasigacha bo‘lgan uchish balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnisbiy parvoz balandligi — shartli ravishda tanlangan nuqta sathidan parvoz balandligigacha bo‘lgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqaror qabul qilish balandligi — aniq qo‘nishga yaqinlashish uchun belgilangan mutlaq yoki nisbiy balandlik. Agar ushbu balandlikka yetgunga qadar havo kemasi komandiri qo‘nishga yaqinlashishni davom ettirish uchun ar bilan zarur vizual aloqa o‘rnatmagan bo‘lsa yoki havo kemasining fazodagi holati yoki uning harakat parametrlari qo‘nish xavfsizligini ta’minlamasa, shu balandlikda ikkinchi aylanaga chiqish manyovri boshlanishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtog‘li hudud — 18,5 kilometr (10 dengiz mili) masofada yer yuzasi balandligining o‘zgarishi 900 metrdan (3000 futdan) ortiq bo‘lgan o‘zgaruvchan relyefli hudud;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишruxsatnoma amal qilish chegarasi — havo kemasiga berilgan dispetcherlik ruxsatnomasi amal qiladigan chegara (punkt);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom bosimi (QFE) — uchish-qo‘nish yo‘lagining ishchi ostonasi darajasidagi atmosfera bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstandart atmosferaga ko‘ra dengiz sathiga keltirilgan aerodrom (nuqta) bosimi (QNH) — barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasida o‘rnatilganda aerodromning (nuqtaning) barometrik balandligi uning mutlaq balandligiga mos keladigan atmosfera bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdeltadrom (paradrom) — o‘ta yengil uchish apparatlarini joylashtirish, uchirish va qo‘ndirish uchun tayyorlangan va belgilangan yer yuzasining qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnamoyish uchishi — havo kemasining imkoniyatlarini, uchuvchilar tarkibi mahoratini ko‘rsatish maqsadida bajariladigan uchish (aviatsiya texnikasi namoyishi, aviatsiya paradi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdispetcherlik zonasi (hududi) — yer yuzasidan belgilangan yuqori chegaragacha bo‘lgan nazorat qilinadigan havo bo‘shlig‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdispetcherlik hududi — yer yuzasi ustida o‘rnatilgan chegaradan yuqoriga cho‘zilgan nazorat qilinadigan havo hududi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишto‘siq ustidagi balandlik zaxirasi — belgilangan chegaralarda hisobga olinadigan to‘siqning eng yuqori nuqtasidan o‘tuvchi gorizontal yuzagacha bo‘lgan havo kemasining vertikal masofasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzaxira aerodromi — belgilangan qo‘nish aerodromigacha yoki unga qo‘nishni amalga oshirish maqsadga muvofiq bo‘lmagan hollarda havo kemasini yo‘naltirilish mumkin bo‘lgan aerodrom;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish paytidagi zaxira aeroporti — havo kemasi qo‘nishi mumkin bo‘lgan aeroport, agar uchishdan so‘ng tez orada bunga zarurat tug‘ilsa va uchish aeroportidan foydalanish imkonsiz bo‘lsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘nalishdagi zaxira aeroporti — marshrut bo‘ylab parvoz davomida zarurat tug‘ilganda havo kemasi qo‘nishi mumkin bo‘lgan aeroport;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbelgilangan manzilning zaxira aeroporti — belgilangan aeroportga qo‘nish imkonsiz yoki maqsadga muvofiq bo‘lmagan taqdirda havo kemasi qo‘nishi mumkin bo‘lgan aeroport;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz uchun buyurtmanoma — havo kemasining rejalashtirilgan parvozi yoki parvozning bir qismi haqidagi ma’lumotlar bo‘lib, ular Havo harakatini tashkil etish/boshqarish organlariga va Havo hujumidan mudofaa organlariga taqdim etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom hududi — aerodrom atrofidagi belgilangan o‘lchamdagi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, unda havo kemalari uchish texnikasini va boshqa parvoz vazifalarini o‘rganish uchun parvozlarni amalga oshiradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhududiy navigatsiya — havo kemalariga yer usti yoki sun’iy yo‘ldosh navigatsiya vositalarining ta’sir doirasi ichida yoki avtonom vositalar yoxud ularning kombinatsiyalari imkoniyatlari bilan belgilangan chegaralarda istalgan trayektoriya bo‘ylab parvoz qilish imkonini beruvchi navigatsiya usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozlarni cheklash hududi — davlat hududi yoki hududiy suvlari ustidagi belgilangan o‘lchamdagi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, uning doirasida havo kemalarining parvozlari ma’lum shartlar asosida cheklangan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkutish zonasi — odatda aerodrom (aerouzel) radio-navigatsiya nuqtasi ustida joylashgan, havo kemalarining IIO/IIB organining keyingi ruxsatini kutishi uchun belgilangan ma’lum o‘lchamdagi havo bo‘shlig‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi komandiri — uchuvchi mutaxassisligiga ega bo‘lgan va belgilangan tartibda ushbu turdagi havo kemasini mustaqil boshqarish huquqiga ega shaxs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromning nazorat nuqtasi — tanlangan koordinatalar tizimida aerodromning joylashuvini aniqlovchi nuqta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqisqa muddatli cheklov — Havo bo‘shligidan foydalanish yagona boshqaruv tizimlarining markazlari hududlarida parvozlar va boshqa faoliyat xavfsizligini tezkor ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuasi bilan belgilanadigan havo hududidan foydalanishning maxsus tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozlar doirasi (doira bo‘ylab parvoz sxemasi) — aerodrom hududida, odatda davlat va tajriba-sinov aviatsiyasi aerodromlarida o‘rnatilgan yo‘nalish bo‘lib, u bo‘yicha yoki uning bir qismi bo‘ylab uchishdan so‘ng balandlikka ko‘tarilish, qo‘nishga yaqinlashish uchun pasayish, qo‘nishni kutish, aerodrom ustida parvoz qilish yoki havo kemasining aerodrom chegarasidan chiqishi amalga oshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish apparati — atmosfera yoki kosmik fazoda uchish uchun belgilangan qurilma;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchuvchilar tarkibi — maxsus tayyorgarlikka ega bo‘lgan va parvoz paytida ekipaj tarkibida uchish, havo navigatsiyasi, havo kemasini, uning tizimlari va uskunalarini boshqarish bo‘yicha o‘z funksional vazifalarini bajaruvchi shaxslar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘l chizig‘i — havo kemasi parvozi trayektoriyasining yer yuzasiga proyeksiyasi bo‘lib, uning har qanday nuqtasidagi yo‘nalishi odatda haqiqiy, magnit yoki shartli meridianning shimoliy yo‘nalishidan o‘lchanadigan burchak darajalarida ifodalanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbelgilangan chegara — havo bo‘shlig‘ida havo trassasiga, kelish marshrutiga (STAR) perpendikulyar bo‘lgan vertikal tekislik bo‘lib, uning joylashuvi sun’iy yo‘ldosh navigatsiya tizimi yoki burchak-masofani o‘lchovchi radionavigatsiya vositasi ma’lumotlari, AKR yoki marker mayog‘i o‘rnatilgan joy, HK navigatsiya ma’lumotlar bazasiga kiritilgan geografik nuqta orqali aniqlanadi. Ushbu chegaradan o‘tgandan so‘ng, xavfsiz eshelon (mutlaq balandlik)dan past bo‘lmagan holda, HHXK/HHB organiga belgilangan sxema bo‘yicha qo‘nish va qo‘nishga yaqinlashish uchun havo kemasi ekipajiga (uchuvchisiga) pasayishga ruxsat berish huquqi beriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmahalliy havo yo‘li (MHY) — mahalliy havo aloqalarini amalga oshirishda havo kemalarining parvozlarini bajarish uchun mo‘ljallangan, balandligi va kengligi bo‘yicha cheklangan havo hududidagi yo‘lak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtog‘li hudud — 25 km (14 dengiz mili) radiusda 500 m (1650 fut) va undan ortiq nisbiy balandlikdagi kesishgan relyefli hudud, shuningdek, dengiz sathidan 1000 m (3000 fut) va undan ortiq balandlikdagi hudud;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtekislik hududi — 25 km (14 dengiz mili) radiusda relyefning nisbiy balandligi 200 m (660 fut) dan kam bo‘lgan hudud;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtepalik hudud — 25 km radiusda relyefning nisbiy balandligi 200 dan 500 metrgacha (660 dan 1650 futgacha) bo‘lgan kesishgan relyefli joy;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmeteorologik ma’lumot — haqiqiy yoki kutilayotgan ob-havo sharoitlariga oid meteorologik hisobot, tahlil, bashorat va boshqa har qanday xabar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpasayishning minimal balandligi — aniq bo‘lmagan qo‘nish yoki vizual qo‘nish sxemasida ko‘rsatilgan balandlik bo‘lib, undan pastroqqa orientir bilan zaruriy ko‘z aloqasisiz tushish mumkin bo‘lmagan chegara;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишminimal keltirilgan bosim — havo trassasi, mahalliy havo yo‘llari, belgilangan marshrutlar yoki parvoz (aviatsiya ishlari) hududlari bo‘yicha dengiz sathiga keltirilgan minimal atmosfera bosimining hisoblangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom minimumi — ushbu aerodromda ma’lum toifadagi (turdagi) havo kemasining uchishi va qo‘nishiga ruxsat beriladigan uchish-qo‘nish yo‘lagidagi ko‘rinuvchanlik va qaror qabul qilish balandligi/minimal pasayish balandligi yoki bulutlarning quyi chegarasi balandligining (zarurat bo‘yicha) minimal ruxsat etilgan qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaviatsiya ishlari turining minimumi — ushbu turdagi aviatsiya ishlarini bajarishga ruxsat beriladigan ko‘rinuvchanlik va bulutlarning quyi chegarasi balandligining (BQCHB) minimal ruxsat etilgan qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining minimumi — ushbu turdagi havo kemasida xavfsiz uchish va qo‘nishni amalga oshirish imkonini beruvchi uchish-qo‘nish yo‘lagidagi ko‘rinuvchanlik va qaror qabul qilish balandligi/minimal pasayish balandligi yoki bulutlarning quyi chegarasi balandligining (zarurat bo‘yicha) minimal ruxsat etilgan qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi komandirining minimumi — uchish-qo‘nish yo‘lagida ko‘rinishning va uchish-qo‘nish yo‘lagi/minimal balandlikning eng kam ruxsat etilgan qiymatlari (zarur bo‘lganda), bunda komandirga ushbu turdagi havo kemasida uchish, qo‘nish yoki vizual parvoz qoidalari bo‘yicha parvoz qilishga ruxsat beriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi modeli (aviamodel va boshqalar) — faqat o‘quv, sport, madaniy-ma’rifiy tadbirlarni o‘tkazish va texnik ijodkorlikni rivojlantirish uchun ishlatiladigan, mustaqil parvozni boshqarish va navigatsiya funksiyasiga ega bo‘lmagan, foto va video qurilmalar bilan jihozlanmagan, dvigatelli yoki dvigatelsiz uchish apparati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишorientir bilan vizual ko‘z aloqasi — uchuvchi tomonidan havo kemasining joylashuvini va uning uchish-qo‘nish yo‘lagiga nisbatan nominal parvoz yo‘nalishidan og‘ish tezligini baholash uchun yetarli vaqt davomida uchish-qo‘nish yo‘lagi va/yoki uning yerdagi (yorug‘lik) orientir bilan ko‘z aloqasi, bu xavfsiz qo‘nishni ta’minlash imkonini beradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuzlash — havo kemasining turli qismlarida muzning to‘planishi (kuchsiz — qanotning old qismida 0,5 mm/min gacha muz to‘planganda, o‘rtacha — 0,5 dan 1 mm/min gacha, kuchli — 1 mm/min dan ortiq);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo harakatiga xizmat ko‘rsatish — umumiy atama bo‘lib, tegishli hollarda parvoz ma’lumotlari xizmati, favqulodda xabar berish, havo harakatiga konsultativ xizmat, havo harakatini dispetcherlik boshqaruvini (hududiy dispetcherlik xizmati, yaqinlashishni boshqarish yoki aerodrom dispetcherlik xizmati) o‘z ichiga oladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxavfli zona — belgilangan o‘lchamdagi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, unda ma’lum vaqt oralig‘ida havo kemalarining parvozi uchun xavf tug‘diruvchi faoliyat amalga oshirilishi mumkin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxavfli ob-havo hodisalari — parvozlar xavfsizligi va aviatsiya texnikasining butunligiga tahdid soluvchi ob-havo hodisalari yoki meteorologik ko‘rsatkichlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHX organi — tegishli hollarda havo harakatini dispetcherlik xizmati ko‘rsatish organi, parvoz ma’lumotlari markazi yoki havo harakatiga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ma’lumotlarni to‘plash punktini anglatuvchi umumiy atama;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHB organi — tegishli hollarda hududiy dispetcherlik markazi, yaqinlashish dispetcherlik organi yoki aerodrom dispetcherlik punkti, parvozlarni boshqarish punkti, idoraviy qo‘mondonlik punkti yoki havo harakatini boshqarish vazifalarini bajaruvchi boshqa punktni anglatuvchi umumiy atama;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozdagi favqulodda holat — aviatsiya texnikasining to‘satdan ishdan chiqishi yoki havo kemasining ekipajdan oddiy boshqaruvdan farq qiladigan harakatlarni talab etadigan sharoitlarga tushib qolishi natijasida yuzaga keladigan vaziyat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘tish qatlami — o‘tish balandligi va o‘tish esheloni orasidagi havo bo‘shlig‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpilotaj — havo kemasi tomonidan ataylab bajariladigan, uning fazoviy holati va parvoz rejimini o‘zgartirishga qaratilgan manyovrlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишplaner — qo‘zg‘almas ko‘taruvchi yuzalarga ega bo‘lgan, havodan og‘ir motorsiz uchish apparati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz rejasi (flight plan) — havo kemasining rejalashtirilgan parvozi yoki uning bir qismi haqidagi ma’lumotlar bo‘lib, havo harakatini boshqarish organlariga taqdim etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozlar reja jadvali — davlat va tajriba aviatsiyasi parvozlarida parvozlarni bajarish tartibini, ekipajlarga beriladigan vazifalar xususiyatini va ularni bajarish ketma-ketligini belgilovchi belgilangan shakldagi hujjat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmanyovr maydoni — aerodromning perronlardan tashqari qismi bo‘lib, havo kemalarining uchishi, qo‘nishi va harakatlanishi uchun mo‘ljallangan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv — odatda qidiruv va qutqaruv muvofiqlashtirish yoki yordamchi markazi tomonidan boshqariladigan operatsiya bo‘lib, unda mavjud xodimlar va vositalardan foydalanib, baxtsizlikka uchragan shaxslarning joylashuvini aniqlash amalga oshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz — havo kemasining yer (suv) yuzasi bo‘ylab va havo bo‘shlig‘ida uchish paytida yerdagi harakti tezlashi boshlashdan (vertikal uchishda yer yoki suv yuzasidan ko‘tarilishdan) to yerdagi tezlashgan harakatni tugatgunga qadar (to‘xtamasdan uchish-qo‘nish yo‘lagini bo‘shatish) yoki vertikal qo‘nishda yer (suv) yuzasiga tekkunga qadar bo‘lgan harakati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyi xavfsiz eshelondan pastdagi parvoz — ikkinchi toifadagi mahalliy havo yo‘llari bo‘yicha vizual parvoz qoidalari asosida, belgilangan yo‘nalish bo‘yicha, aerodrom hududida yoki aviatsiya ishlari hududida amalga oshiriladigan parvoz bo‘lib, quyi xavfsiz eshelondan past bo‘lgan minimal keltirilgan bosimga nisbatan ushlab turiladigan xavfsiz balandlikdan past bo‘lmagan balandlikda bajariladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmarshrut bo‘yicha parvoz — oldindan rejalashtirilgan yo‘nalish bo‘yicha jo‘nash punktidan kelish punktiga amalga oshiriladigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha parvoz — vizual parvoz qoidalariga muvofiq amalga oshiriladigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvizual parvoz — havo kemasining fazoviy holati va joylashuvi ekipaj tomonidan tabiiy ufq, yerdagi ar, shuningdek, boshqa moddiy obyektlar va inshootlarga nisbatan ko‘z bilan aniqlanadigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUPQ bo‘yicha parvoz — uskunalar bo‘yicha parvoz qoidalariga muvofiq amalga oshiriladigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuskunalar bo‘yicha parvoz — havo kemasining fazoviy holati, joylashuvi, shuningdek, boshqa moddiy obyektlar va inshootlarga nisbatan holati ekipaj tomonidan to‘liq yoki qisman uchish va navigatsiya uskunalari yordamida aniqlanadigan sharoitlarda amalga oshiriladigan parvoz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo yaqinlashuv yo‘lagi — belgilangan chegaralarda havo bo‘shlig‘ining uchish-qo‘nish yo‘lagi chetiga tutashgan va uning o‘qi yo‘nalishida joylashgan qismi bo‘lib, unda havo kemalari uchishdan so‘ng balandlik oladi va qo‘nishga kirishda pasayadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUQY ostonasi — havo kemalari qo‘nishi uchun foydalanilishi mumkin bo‘lgan uchish-qo‘nish yo‘lagi qismining boshlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining qo‘nishi — havo kemasining sekinlashgan harakati boshlanganidan to yer, suv yoki boshqa yuzaga tegishi va harakat tugashigacha (vertikal qo‘nishda qo‘ngandan keyin dvigatelni sekinlashtirishgacha) bo‘lgan parvoz bosqichi; bu bosqich tekislanish balandligidan (vertikal qo‘nishda tormozlanish boshlanishidan) boshlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo‘nish maydoni — havo kemalarining uchishi va qo‘nishi uchun yaroqli bo‘lgan yer, suv yoki boshqa yuza qismi yoxud maxsus tayyorlangan sun’iy maydoncha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoimiy parvoz yo‘nalishi — aerodrom hududidagi parvoz-yo‘riqnoma ko‘rsatmalarida belgilangan parvoz yo‘nalishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmo‘ljalni yo‘qotish — havo kemasi ekipaji parvoz topshirig‘ini bajarish uchun zarur aniqlikda o‘z joylashuvini bilmaydigan va aniqlay olmaydigan vaziyat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom balandligi — uchish-qo‘nish yo‘lagining eng baland nuqtasi mutlaq balandligi (bir nechta uchish-qo‘nish yo‘lagi mavjud bo‘lsa, eng yuqori qiymat olinadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo‘nishga yaqinlashish to‘g‘ri chizig‘i — uskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirishning yakuniy bosqichi yo‘nalishi bilan mos keladigan chiziq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишto‘siq — havo kemalarining yer ustidagi harakati uchun mo‘ljallangan hududda joylashgan yoki parvozda havo kemalarini himoya qilish uchun belgilangan sathdan baland bo‘lgan yoki bunday belgilangan sathlardan tashqarida joylashgan va baholash natijalariga ko‘ra aeronavigatsiya uchun xavf tug‘diradigan barcha harakatsiz (vaqtinchalik yoki doimiy) va harakatlanuvchi obyektlar yoki ularning qismlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuskunali meteorologik sharoitlar — ko‘rinish masofasi, bulutlargacha bo‘lgan masofa va bulutlarning quyi chegarasi balandligi bilan ifodalangan meteorologik sharoitlar (bu ko‘rsatkichlar vizual meteorologik sharoitlar uchun belgilangan minimumlardan past bo‘ladi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromning ishchi maydoni — aerodromning havo kemalarining uchishi, qo‘nishi va harakatlanishi uchun angan, manyovr qilish maydoni va perronlardan (havo kemalari to‘xtash joylari) iborat qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaviatsiya ishlari hududi — balandlik va (yoki) maydon bo‘yicha cheklangan havo bo‘shlig‘i qismi bo‘lib, unda havo kemasi mazkur turdagi aviatsiya ishlari texnologiyasi (qo‘llanma, yo‘riqnoma)ga muvofiq balandlik va yo‘nalish bo‘yicha manyovr qiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom hududi — belgilangan gorizontal va vertikal chegaralarda aerodrom va unga tutash joy ustidagi havo bo‘shlig‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerouzel hududi — ikki va undan ortiq yaqin joylashgan aerodromlarni o‘z ichiga olgan, belgilangan o‘lchamdagi havo bo‘shlig‘i qismi bo‘lib, unda parvozlarni tashkil etish va bajarish uchun maxsus kelishuv va muvofiqlashtirish talab etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyaqinlashish hududi (zonasi) — aerodrom (aerouzel) hududi chegaralaridagi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, uchish-qo‘nish zonasi va havo yo‘llari dispetcherlik punktlari hududlari havo bo‘shlig‘i bundan mustasno;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv va qutqaruv hududi — qidiruv va qutqaruv ishlarini muvofiqlashtirish markazi bilan bog‘liq bo‘lgan ma’lum o‘lchamdagi zona bo‘lib, uning doirasida qidiruv-qutqaruv operatsiyalari ta’minlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuskunalar bo‘yicha parvoz qoidalari asosida uchib kelishning (yetib kelishning) hisoblangan vaqti — havo kemasining navigatsiya vositalari bilan belgilangan nuqtaga yetib kelishining hisoblangan vaqti bo‘lib, bu nuqtadan uskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirish manyovrini bajarish rejalashtiriladi yoki ushbu aerodrom bilan bog‘liq navigatsiya vositasi mavjud bo‘lmaganda, havo kemasining aerodrom ustidagi nuqtaga yetib kelish vaqti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvizual parvoz qoidalari asosida uchib kelishning (yetib kelishning) hisoblangan vaqti — havo kemasining aerodrom ustidagi nuqtaga yetib kelishining hisoblangan vaqti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz rejimi — havo kemasining parvoz ko‘rsatkichlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboshqaruvni o‘tkazish chegarasi — havo harakatini bevosita boshqarish va havo kemasi xavfsizligini ta’minlash mas’uliyati bir HHB/HHB organidan boshqasiga o‘tkaziladigan belgilangan chegara;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyerda harakatlanish yo‘lagi — aerodrom uchish maydonining havo kemalarini yo‘naltirish uchun angan va aerodromning bir qismini boshqasi bilan bog‘laydigan qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyerda harakatlanish — havo kemasining uchish va qo‘nishdan tashqari aerodrom yuzasida o‘z kuchi bilan harakatlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavoda harakatlanish — vertolyotning aerodrom yuzasi ustida, yer ta’siridan foydalanish imkonini beradigan balandliklar oralig‘ida va havoda manyovr qilish uchun belgilangan tezliklarda harakatlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsamolyot — dvigatel yordamida harakatlanadigan havodan og‘ir havo kemasi bo‘lib, uning parvoz vaqtidagi ko‘tarish kuchi asosan ma’lum parvoz sharoitlarida qo‘zg‘almas bo‘lib qoladigan yuzalardagi aerodinamik ta’sirlar hisobiga hosil bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaeronavigatsiya ma’lumotlari to‘plami (AIP) — davlat tomonidan chiqarilgan yoki tasdiqlangan nashr bo‘lib, ushbu davlatning havo hududi doirasida aeronavigatsiya uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan uzoq muddatli aeronavigatsiya ma’lumotlarini o‘z ichiga oladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘ta yengil havo kemasi — quruqlik variantida maksimal uchish og‘irligi 450 kg dan oshmaydigan (suv variantida yoki qo‘shimcha jihozlar o‘rnatilganda 495 kg) va minimal parvoz tezligi 65 km/soat (35 uzel) dan oshmaydigan uchish apparati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmurakkab meteorologik sharoitlar — ko‘rinuvchanlik 2000 m va undan kam bo‘lgan va/yoki bulutlarning quyi chegarasi balandligi 200 m (660 fut) va undan past bo‘lgan hamda ularning umumiy miqdori 3-4 oktantdan ortiq bo‘lgan ob-havo sharoitlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqutqaruv — baxtsiz hodisaga uchragan shaxslarni qutqarish, ularga birinchi tibbiy yoki boshqa turdagi yordam ko‘rsatish va ularni xavfsiz joyga olib chiqish maqsadida amalga oshiriladigan operatsiya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalarining maxsus parvoz zonasi — pilotaj zonasi, sinov parvozlari zonasi, havo kemalarining past va juda past balandliklardagi parvoz zonasi, tovush tezligidan yuqori tezlikdagi havo kemalari parvozi zonasi, parvozda havo kemalariga yonilg‘i quyish zonasi, o‘zgaruvchan profilga ega havo kemalari parvozi zonasi, yonilg‘i to‘kish va yuklar tashlash zonasi, havo kemalari modellari (aviamodellar va boshqalar) parvozi zonasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstandart atmosfera bosimi — belgilangan bosim qiymati 760 mm simob ustuni (1013,2 millibar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerostat starti — aerostat uchishining boshlang‘ich bosqichi bo‘lib, bunda u yer yoki transport vositasi bilan mexanik aloqadan ozod bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirish sxemasi — qo‘nishga kirish boshlang‘ich bosqichining nazorat nuqtasidan yoki tegishli hollarda belgilangan kelish yo‘nalishining boshidan to qo‘nishni amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan nuqtagacha, agar qo‘nish bajarilmagan bo‘lsa, kutish zonasida yoki yo‘nalishda to‘siqlardan uchib o‘tish mezonlari qo‘llaniladigan nuqtagacha to‘siqlar bilan to‘qnashuvning oldini olishni ko‘zda tutuvchi belgilangan talablarga rioya qilgan holda uchish uskunalari bo‘yicha bajariladigan oldindan rejalashtirilgan manyovrlar ketma-ketligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbelgilangan yo‘nalish — havo trassasidan yoki mahalliy havo yo‘nalishidan tashqaridagi, HHB/HHB organlari tomonidan ta’minlanadigan va HHM organlari tomonidan HFdan foydalanish uchun berilgan arizaga muvofiq nazorat qilinadigan yo‘nalish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfavqulodda vaziyat — odamlar qurbon bo‘lishiga, ularning sog‘lig‘iga yoki atrof-muhitga zarar yetkazilishiga, katta moddiy yo‘qotishlarga va odamlarning hayot faoliyati sharoitlari buzilishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan yoki olib kelgan avariya, falokat, xavfli tabiiy hodisa, tabiiy yoki boshqa ofat natijasida muayyan hududda yuzaga kelgan vaziyat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeshelonlashtirish — havo kemalarining havo bo‘shlig‘ida belgilangan oraliqda vertikal, bo‘ylama yoki yon tomonga ajratilishini anglatuvchi umumiy atama;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyonlama eshelonlanish — havo kemalarini bir balandlikda ularning uchish yo‘nalishlari orasidagi masofa yoki burchak siljishi bo‘yicha belgilangan oraliqlarga ajratish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvertikal eshelonlanish — havo kemalarini balandlik bo‘yicha belgilangan oraliqlarga taqsimlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbo‘ylama eshelonlanish — havo kemalarini bir xil balandlikda, yo‘nalish chizig‘i bo‘ylab belgilangan vaqt oralig‘ida yoki masofada joylashtirib taqsimlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyi xavfsiz eshelon — parvozning xavfsiz balandligidan yuqorida joylashgan, hisoblab chiqarilgan va belgilangan eng yaqin parvoz esheloni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘tish esheloni — barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini standart atmosfera bosimidan (QNE) aerodrom bosimiga (QFE) yoki standart atmosfera bo‘yicha dengiz sathining o‘rtacha darajasiga keltirilgan aerodrom bosimiga (QNH) o‘tkazish uchun belgilangan eshelon (aerodrom (aerouzel) hududidagi eng quyi parvoz esheloni o‘tish esheloni hisoblanadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyi eshelondan past balandlikda parvoz qilish uchun yo‘nalish (yo‘nalish qismi) bo‘yicha o‘tish esheloni — barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini standart atmosfera bosimidan (QNE) quyi eshelondan past balandlikda parvoz qilish uchun minimal keltirilgan bosimga (Rkel.min) o‘tkazish amalga oshiriladigan yo‘nalish (yo‘nalish qismi) bo‘yicha xavfsiz parvozning quyi esheloni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz esheloni (eshelon) — standart atmosfera bosimining (QNE) belgilangan qiymatiga nisbatan olingan va boshqa shunday yuzalardan belgilangan bosim oraliqlariga teng masofada joylashgan doimiy atmosfera bosimi yuzasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. O‘zbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalarining parvozlari O‘zbekiston Respublikasi Havo kodeksi, O‘zbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish to‘g‘risidagi Nizom, ICAO standartlari va tavsiya etilgan amaliyotlari, Asosiy parvoz qoidalari, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining boshqa normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Aviatsiya turlari faoliyati sohasida boshqaruv va nazoratni amalga oshiruvchi idoralar rahbarlarining qarori bilan davlat manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha jangovar va tezkor topshiriqlarni bajarish, tibbiy yordam ko‘rsatish, tabiiy ofatlar, falokatlar, baxtsiz hodisalar, favqulodda vaziyatlar va inson hayoti va salomatligiga zarar etkazish bilan bog‘liq boshqa holatlarda, ushbu asosiy parvozlar qoidalarda ko‘rsatilgan tartiblar va qoidalaridan chetga chiqish orqali qidiruv-qutqaruv ishlarini olib borish uchun parvozlar amalga oshirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. O‘zbekiston Respublikasi havo hududida barcha havo kemalari avariya holatida ogohlantirish bilan ta’minlanadi, ularni tashkil etish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Parvozlarni tashkil etish va amalga oshirish tartibi, aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Havo kemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Havo kemalari aviatsiya turlariga mansubligiga qarab fuqarolik, davlat va eksperimentalga bo‘linadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Havo kemalari boshqariladigan va boshqarilmaydigan bo‘lishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqariladigan havo kemalari boshqariladigan va uchuvchisiz havo kemalariga bo‘linadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqariladigan havo kemalariga parvoz vaqtida uchuvchi (pilot, ekipaj) tomonidan boshqariladigan havo kemalari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUchuvchisiz havo kemalariga yer usti (havo) boshqaruv punktlaridan (masofadan) yoki ularga kiritilgan dasturga (avtomatik) muvofiq boshqariladigan uchuvchisiz uchish apparatlari, shuningdek, ushbu boshqaruv usullari birlashtirilganlar kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqarilmaydigan havo kemalariga erkin va bog‘langan sharlar, zond to‘plari, radiozondlar kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. O‘zbekiston Respublikasi havo hududida belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilmagan va ularning parvozga yaroqliligini tasdiqlovchi hujjatlari bo‘lmagan havo kemalarining parvozlari taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Havo kemalari bortida, O‘YHK va UUA bundan mustasno, ushbu asosiy qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq, fuqarolik havo kemalarini tutib olish qoidalari va tutib olishda ishlatiladigan signallar ro‘yxati bo‘lishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Havo kemasi ekipaji
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Havo kemasi ekipaji, komandir boshqa parvoz xodimlari va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlardan iborat.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemalari ekipajlarining tarkibi havo kemalarining turi va maqsadiga, ularning foydalanish maqsadlari va shartlariga qarab ishlab chiquvchi va buyurtmachi tomonidan belgilanadi va har bir turdagi havo kemasining parvoz ekspluatatsiyasi to‘g‘risidagi hujjatlarda ko‘rsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBundan tashqari, havo kemalari ekipajlari tarkibiga aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan tartibda ushbu havo kemasidan foydalanish bilan bog'liq boshqa aviatsiya xodimlari kiritilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Havo kemasi ekipaji tarkibiga kiradigan barcha shaxslar, egallab turgan lavozimi va ish tajribasidan qat’iy nazar, parvozga tayyorgarlik va nazorat tekshiruvidan o‘tishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Havo kemasi ekipaji sog‘lig‘i bo‘yicha aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarining belgilangan talablariga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Havo kemalari ekipajlarini tayyorlash, ularni parvozlarga qo‘yish, tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish tartibi aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemasi ekipaj a’zolari tomonidan parvozga yaroqliligi to‘g‘risida tibbiy xulosasiz parvozni amalga oshirish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Har bir havo kemasi komandiriga ushbu turdagi havo kemalarida parvoz tayyorgarligi darajasiga qarab, minimum darajasi o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemasi komandiriga minimum darajani belgilash tartibi, aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Havo kemasi ekipaji parvoz vaqtida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz topshirig'ini bajarish tartibiga qat’iy rioya qilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining parvozini boshqaradigan HHXK/HHB organining ko‘rsatmalariga aniq rioya qilish, parvoz xavfsizligiga aniq tahdid bo‘lgan hollar bundan mustasno, shuningdek, kemada bo‘lgan odamlarning hayotini saqlab qolish uchun, lekin iloji bo‘lsa, belgilangan parvoz qoidalariga muvofiq harakatlanishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo, meteorologik va ornitologik vaziyatni vizual va bort radiotexnika vositalaridan foydalangan holda doimiy ravishda kuzatib borish. Agarda xavfli meteorologik hodisalar aniqlansa, ular to‘g‘risida darhol uning parvozini boshqaruvida bo‘lgan HHXK/HHB organiga xabar berish va parvozning xavfsiz davom etishini ta’minlash uchun barcha choralarni ko‘rishga majburdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Havo kemasi ekipajiga ushbu havo kemasini parvozini bevosita boshqarayotgan HHXK/HHB organi bilan radio aloqani to‘xtatishi yoki uning ruxsatisiz boshqa HHXK/HHB organi bilan aloqaga o‘rnatishi taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Havo kemasi komandiri, majburiy qo‘nish holatida o‘z vakolatlarini vakolatli organlarga topshirgunga qadar, havo kemasi bortidagi barcha shaxslarning harakatlarini boshqaradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. Aerodromlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Aerodromlar aviatsiya turlari mansubligiga qarab fuqarolik aerodromlari, davlat aviatsiyasi aerodromlari, eksperimental aviatsiya aerodromlari va birgalikda foydalanish (joylashish) aerodromlariga bo‘linadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Har bir aerodromga toifa berilib, uni tayinlash tartibi aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Har bir aerodrom va qo‘nish maydonchasi uchun mahalliy xususiyatlar uning qo‘llanilishi va amaldagi cheklovlarni hisobga olgan holda aerodromda (qo‘nish maydonchasi) ta’minlash, o‘zaro harakatlar va parvoz tartiblarini belgilaydigan hujjat ishlab chiqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHujjat ma’lumotlari aerodrom foydalanuvchisi (egasi) tomonidan parvozlar xavfsizligini ta’minlash talablariga muvofiqligi davriy ravishda tekshirib turilishi kerak. Davlat aviatsiyasi aerodromlari uchun hujjat kamida 5 yilda qayta nashr etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Havo kemalari parvozlari xavfsizligini ta’minlash maqsadida havoga ko‘tarilgandan keyin balandlikka ko‘tarilish va pastlashda aerodrom uchish-qo‘nish yo‘lagining har bir yo‘nalishi uchun qo‘nish oldi chizig‘ida havoga chiqish yo‘lagi o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Uchish-qo‘nish yo‘lagining har bir yo‘nalishi uchun chegara raqami ushbu asosiy parvoz qoidasining 2-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-bob. Parvozlar bajarilishi uchun minimum
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Parvoz minimumlari quyidagilar uchun belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) aerodrom;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) havo kemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) havo kemasi komandiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) aviatsiya ishlarining turiga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Minimumlarni belgilashda asosiy parametrlar qaror qabul qilish balandligi (QQQB yoki DA/DH), minimal pasayish balandligi (MPB yoki MDA/MDH), bulutlarning pastki balandlik chegarasi (vertikal ko‘rinish), ko‘rinish yoki uchish — qo‘nish yo‘lagining ko‘rinishi va O‘YHK uchun o‘shimcha ravishda shamol kuchining qiymati hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom minimumiga uchish va qo‘nish uchun qo‘shimcha parametr sifatida bulutlarning pastki chegarasi balandligi (vertikal ko‘rinish) kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Uchish uchun aerodrom minimumi uchish qo‘nish yo‘lagida ko‘rishning minimal ruxsat beriladigan bulutlarning pastki chegara balandligi bo‘yicha belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Qo‘nish uchun aerodrom minimumi uchish qo‘nish yo‘lagida ko‘rishning minimal ruxsat beriladigan va qaror qabul qilish balandligi (QQQB yoki DA/DH), minimal pasayish balandligi (MPB yoki MDA/MDH), bunda ushbu toifadagi (turdagi) havo kemalariga qo‘nishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Havo kemalari uchish va qo‘nish uchun aerodromlarning minimumlari ushbu minimumlarni aniqlashtirishni tartibga soluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Havo kemalarining har bir turi uchun, uning bort uskunalari, konstruksiyaviy xususiyatlari va qo‘llanadigan qo‘nishga kirish tizimini hisobga olgan holda, konstruktirlik byurosi tomonidan uchish va qo‘nish uchun minimum belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Havo kemasi uchun uchish minimumi uchish-qo‘nish yo‘lagidagi minimal belgilangan ko‘rinish qiymati va bulutlarning pastki chegara balandligi (agar o‘rnatilgan bo‘lsa) bo‘yicha o‘rnatiladi, bu esa ushbu turdagi havo kemasiga xavfsiz parvoz qilish imkonini beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Havo kemasi uchun qo‘nish minimum uchish-qo‘nish yo‘lagidagi minimal belgilangan ko‘rinish qiymati, qaror qabul qilish balandligi (QQQB yoki DA/DH), minimal pasayish balandligi (MPB yoki MDA/MDH) yoki (zarur hollarda) bulutlarning pastki balandlik chegarasi (BPBCh) bo‘yicha o‘rnatiladi, bu esa ushbu turdagi havo kemasiga xavfsiz qo‘nish imkonini beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Havo kemasi komandirining uchish uchun minimumi uchish-qo‘nish yo‘lagidagi minimal ruxsat etilgan ko‘rinish qiymatiga, agar kerak bo‘lsa, havo kemasi komandiriga ushbu turdagi havo kemasida uchishga ruxsat berilgan bulutlarning pastki chegarasi balandligiga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Havo kemasi komandirining qo‘nish uchun minimumi uchish-qo‘nish yo‘lagidagi minimal belgilangan ko‘rinish qiymati, qaror qabul qilish balandligi (QQQB yoki DA/DH), minimal pasayish balandligi (MPB yoki MDA/MDH) yoki (zarur hollarda) bulutlarning pastki balandlik chegarasi (BPBCh) bo‘yicha belgilanadi, bunda havo kemasi komandiriga ushbu turdagi havo kemasida qo‘nishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. VPQ bo‘yicha parvozlar uchun havo kemasi komandirining minimumi bulutlarning pastki chegarasining balandligi va ko‘rinishning minimal ruxsat etilgan qiymatlari bo‘yicha belgilanadi, bunda havo kemasi komandiriga ushbu turdagi havo kemalarida vizual parvozlarni amalga oshirishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Har bir alohida holatda uchish va qo‘nish uchun minimumlar aerodrom, havo kemasi, havo kemasi komandirining eng yuqori minumum qiymatiga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Havo kemasi komandiriga aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq, belgilangan minimumdan past bo‘lgan ob-havo sharoitida qo‘nishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Aviatsiya ishlarining turlari uchun minimum bulutlarning pastki chegarasining balandligi va ko‘rinishning minimal ruxsat etilgan qiymatlariga, shuningdek, agar kerak bo‘lsa, shamol tezligiga qarab belgilanadi, bunda ushbu turdagi aviatsiya ishlarini bajarish uchun o‘rnatilgan vizual va uskunalar bo‘yicha parvozlari (VPQ, UPQ) qoidalaridan foydalangan holda bajarishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. O‘zbekiston Respublikasining aeronavigatsiya axboroti hujjatlarida har bir aerodrom uchun qo‘nish tizimiga qarab to'siqlarning minimal xavfsiz uchib o‘tish balandliklari e'lon qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi aerodromlariga parvozlarni amalga oshiruvchi ekspluatantlar har bir qo‘nish tizimi uchun qo‘llanilish minimumlarini hisoblashlari shart. Ekspluatant tomonidan hisoblangan minimumlar O‘zbekiston Respublikasi AAXda (AIP) e'lon qilingan minimumlardan past bo‘lishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-bob. Uchish qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Parvozlarning tasnifi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. O‘zbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalarining parvozlari quyidagi turlarga bo‘linadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) bajarish qoidalariga ko‘ra:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvizual parvoz qoidalari bo‘yicha parvozlar (bundan buyon matnda VPQ deb yuritiladi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuskunalar bilan parvoz qoidalari bo‘yicha parvozlar (bundan buyon matnda UPQ deb yuritiladi)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) samoviy hududlarning tuzilish elementlaridan foydalanish bo‘yicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom parvozlari — aerodrom (aerouzel) hududida, uchish va qo‘nish zonasida yoki aerodromning HHB organi boshqaruvidagi o‘shimcha ajratilgan samoviy hududlarda (fuqora aviatsiya aerodromlarida — havodagi harakatlarga xizmat ko‘rsatish organi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘nalish parvozlari — HT va MHYidan tashqari belgilangan yo‘inalishlarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtrassa parvozlari — HT va MHYida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘nalish-trassa parvozlarida — HT va MHYida va ulardan tashqarida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromdan tashqari parvozlarida — uchish aerodrom (aerouzel)idan tashqari bajariladigan parvozlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) meteorologik sharoitlarda bajarishga ko‘ra:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoddiy meteorologik sharoitlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmurakkab meteorologik sharoitlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) havo kemalari soni bo‘yicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyakka tartibdagi parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишguruhli parvozlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) kunning vaqti bo‘yicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkunduzgi-quyosh chiqishi va botishi o‘rtasidagi davrda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtungi-quyosh botishi va chiqishi o‘rtasida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaralash-parvozdan qo‘nishgacha bo‘lgan davrda, kunduzgi parvozdan tungi parvozga o'tish yoki aksincha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) fizik-geografik sharoitlari, bajarish joyi va usullariga ko‘ra:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtekislik va past-baland bo‘lgan joylar ustidan parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtog‘li joylar ustidan parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarsiz bo‘lgan joylar ustidan parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv yuzasi ustidan parvozlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh) bajarilish balandligi bo‘yicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjuda past balandliklarda — relyef yoki suv sathidan 200 m gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpast balandliklarda — 200 m dan 1000 m gacha, shu jumladan relyef yoki suv yuzasi ustida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘rtacha balandliklarda — 1000 m dan 4000 m gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori balandliklarda — 4000 m dan 12000 m gacha (tropopozgacha), shu jumladan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstratosferada — 12000 m dan ortiq (tropopozadan yuqori) balandliklarda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozlarning boshqa turlari aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Havo kemalarining parvozlarini maqsadga muvofiq tasniflash, shuningdek, parvozlarning boshqa tasnifi aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Parvozlarni amalga oshirishda umumiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Havo kemalarining uchish tartibi rejalashtirilgan parvozlar jadvali yoki kunlik parvozlar rejasi bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Havo kemasi ekipaji samoviy hudud tuzilishining ishlatiladigan elementlari, belgilangan chegaralar doirasida, belgilangan parvoz rejimini ushlashi, o‘z havo kemasini joylashishini doimiy ravishda bilishi, parvoz rejasiga muvofiq parvozni amalga oshirishi shart (Flight plan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Havo kemalari ekipajlarining aeronavigatsiya ma’lumotlarining amaldagi hujjatlarisiz (ulardan ko‘chirmalar), parvozlari taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Uchish va qo‘nish tartibini aniqlashda HHXK/HHB organlari quyidagi ustutivorliklarga amal qilishlari kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchish paytida havo kemalari afzalliklarga ega:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavlat manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vazifalarni bajarishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv-qutqaruv, avariya-qutqaruv ishlarini va shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha topshiriqlarni bajarishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘lovchilarni muntazam tashishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtezlikda ustinlikka egalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишguruh tarkibida parvozlarni amalga oshirishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdvigatellarning yerdagi ishlash muddati cheklangan bo‘lsa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) qo‘nish paytida afzallik quyidagi havo kemalariga beriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmajburiy (favqulodda) qo‘nishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишob-havo sharoiti yomonlashganda-qo‘nishga kirish uchun uchun balandroq minimum ko‘rsatkich bilan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozning qisqa muddatiga yetarli qolgan yoqilg‘i bilan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshoshilinch tibbiy yordam parvozlarini amalga oshirayotgan yoki bortida shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj shaxslar borligida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘lovchilarni muntazam tashishni amalga oshirishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишguruh tarkibida parvozlarni amalga oshirishda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Belgilangan esholonda (balandlikda) uchayotgan havo kemasi ushbu eshelonni (balandlikni) egallashga ruxsat so‘ragan havo kemasi komandiriga nisbatan (qolgan teng shartlarda) ustunlikka ega. Bir esholonda (balandlikda) uchayotganda, eshelonni (balandlikni) saqlab qolish afzalligi (qolgan teng shartlarda) uzoq masofaga uchayotgan havo kemasi egadir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Belgilangan balandlikda parvoz xavfsizligiga tahdid tug‘ilganda (xavfli meteorologik hodisalarga duch kelishi, aviatsiya texnikasining ishdan chiqishi va boshqalar), havo kemasi komandiriga bu to‘g‘risida ushbu havo kemasi parvozini boshqarayotgan HHXK/HHB organiga darhol xabar berish orqali parvoz balandligini (eshelonini) mustaqil ravishda o‘zgartirish huquqi beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday holda, havo kemasi komandiri parvoz balandligini (eshelonini) o‘zgartirmasdan, havo kemasini, qoida tariqasida, havo trassasining o‘qidan yoki parvoz yo‘nalishidan 30° o‘ngga burishi, bu haqda HHXK/HHB organiga xabar berishi va 20 km (10 d.m) bosib o‘tishi, parvoz balandligi (esholon) belgilanganiga o‘zgarishi bilan oldingi yo'nalishga olib chiqishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFavqulodda holatlarda parvoz balandligi (esheloni) o‘zgartirilishi bir vaqtda havo kemasini burish va darhol bu to‘g‘risida HHXK/HHB organiga hisobot berish bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Parvozlardagi barcha havo kemalarida, jangovar topshiriq yoki maxsus vazifani bajarayotgan havo kemalaridan tashqari, quyoshning chiqishi va botishi oralig‘idagi vaqtda, shuningdek, agarda bu havo kemasining PEQ (Ekipaj yo‘riqnomasi)da ko‘zda tutilgan bo‘lsa, parvoz vazifasi yoki HHB tegishli organining ko‘rsatmasiga binoan quyidagilar yoqilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdiqqatini havo kemasiga jalb qilish uchun angan, to‘qnashuvni oldini oluvchi (miltillovchi mayoqlar) chiroqlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaeronavigatsion chiroqlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqa maqsadlar uchun angan (qo‘nish faralari, planerni yoritishga qaratilgan chiroqlar) chiroqlar, havo kemasini ko‘rish imkoniyatini oshirish uchun to‘qnashuvni oldini oluvchi chiroqlar bilan birgalikda foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Kabinalari germetizatsiya qilinmagan yoki kislorodning zaruriy zaxirali kislorod jihoziga ega bo‘lmagan havo kemalarining parvozlari 4000 m (13200 ft)dan yuqori bo‘lmagan balandliklarda bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Parvozni amalga oshirishda ekipaj parvozni boshqarayotgan HHXK/HHB organining tegishli radioaloqa to‘lqinini uzluksiz eshitishni amalga oshirishi va zarur bo‘lganda o‘z joylashuvi to‘g‘risida axborot berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Havo kemasi komandiriga uchish-qo‘nish massasining cheklangan yuklanish me’yorlarini buzish orqali parvozlarni bajarish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Havo kemasi ekipaji belgilangan parvoz rejimini ushlashi, parvoz qoidalariga rioya etishi, HHXK/HHB organlari so‘roviga ko‘ra amaldagi joylashuvi va ob-havo to‘g‘risida ma’lumot berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Havo kemasi uchish amalini bajargan aerodrom yo‘nalishda zaxira aerodromi yoki belgilangan punktning zaxira aerodromi sifatida belgilanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZaxira aerodromiga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchib ketishdagi zaxira aerodromi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘nalishdagi zaxira aerodromi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbelgilangan punktdagi zaxira aerodromi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Vizual parvoz qoidalari (VPQ)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Vizual parvozlarning qoidalari havoda va yer (suv) yuzasida havo kemalari orasidagi hamda havo kemalari va boshqa moddiy obyektlar orasidagi belgilangan intervallarni havodagi vaziyatni havo kemalarining ekipaji tomonidan vizual kuzatuvi yordamida saqlab turish hamda parvozlar rejimini qisqa vaqtga o‘zgartirish ko‘zda tutiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha parvozlar Asosiy parvoz qoidalari va aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan sharoitlarda bajarilishiga ruxsat etilib, vizual meteorologik sharoitlarda havo kemasi barcha ekipajlarining maksimal ehtiyotkorligi bilan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Bulut ostida VPQ bo‘yicha parvozlarda havo kemasidan bulutlarning pastki chegarasigacha vertikal masofa quyidagidan kam bo‘lmasligi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtabiiy joyning tekislik, tepalik va suv maydonlarida — 50 m (165 ft);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtog‘li hududlarda — 100 m (330 ft).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. VPQ bo‘yicha bir balandlikda past tezlikda oldinda uchayotgan havo kemasini quvib o‘tish, qoidaga ko‘ra, o‘ng tomondan amalga oshiriladi, aylana bo‘ylab parvoz qilishda esa 3-burilishga qadar tashqi tomondan yonlama interval bilan kamida 500 metr (0.3 d.mili).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Aylana bo‘ylab parvozlarda bir rusumdagi havo kemalarini quvib o‘tish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Havo kemasining kursi bo‘ylab oldinda kuzatilayotgan va ularning parvoz balandligidan yuqori bo‘lgan yerdagi to‘siqlarni aylanib o‘tish, qoidaga ko‘ra to‘siqlardan o‘ng tomonda kamida 500 m uzoqlikda (0.3 d.mili) amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat, fuqaro va eksperimental aviatsiya havo kemalarining yer usti to‘siqlarni aylanib o‘tish xususiyatlari va shartlari (tezlik va meteorologik sharoitlar bo‘yicha yo‘l qo‘yiladigan cheklovlar) aviatsiya turlarini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Parvoz vazifasini bajarayotganda meteorologik sharoitlar belgilangan minimal darajasi tushib ketgan taqdirda havo kemasining komandiri UPQ (uskunalar parvoz qoidalari) bo‘yicha parvozga o‘tishi, bu haqida HHB organiga bildiruv berishi va parvoz balandligi (eshelon)ni kelishishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUPQ bo‘yicha parvozlarga ruxsati bo‘lmagan havo kemasining komandiri ushbu kema uchgan aerodromga qaytishi yoki yaqin joylash zaxira aerodromiga qo‘nishga majbur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Havo kemasi VPQ bo‘yicha parvozlar uchun o‘rnatilgan minimal darajasidan past meteorologik sharoitga to‘satdan tushganda vizual parvozga o‘tish uchun xavfsiz balandlikdan pastlash taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Ikkinchi toifali MHY va VPQ bo‘yicha quyi eshelondan past balandlikda belgilangan yo‘nalish parvozlari faqatgina HHB organi va havo kemasi o‘rtasidagi ikki tomonlama uzluksiz radioaloqa bo‘lganida tashkillashtiriladi. Ikkinchi toifali MHY va quyi eshelondan past balandlikda hamda quyi xavfsiz eshelonda belgilangan yo‘nalish parvozlarini bajaruvchi havo kemalari o‘rtasida vertikal interval 300 m (1000 ft) ta’minlanmagan taqdirda boshqa havo kemalarining parvozlari uchun quyi xavfsiz eshelondan foydalanish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Ikkinchi toifali MHY va VPQ bo‘yicha quyi eshelondan past belgilangan yo‘nalish parvozlarida FL30 (900 m) quyi eshelon balandliklarda havo kemalari o‘rtasidagi minimal vertikal intervallar quyidagicha o‘rnatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish tezligi 300 km/s (162 uz) va undan kam bo‘lgan havo kemalari uchun — 150 m (500 ft);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchish tezligi 300 km/s (162 uz)dan yuqori bo‘lgan havo kemalari uchun — 300 m (1000 ft).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda havo kemasi va FL 30 (900 m) esheloni o‘rtasidagi vertikal masofa 300 m (1000 ft) ta’minlangan bo‘lishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Agar ikkinchi toifali MHY va VPQ bo‘yicha quyi eshelondan past balandlikda belgilangan yo‘nalish parvozlarida qarshi kelayotgan havo kemalarining o‘rtasida mazkur Qoidalarning 62-bandi bilan ko‘zda tutilgan vertikal intervallarni qo‘llash imkoniyati bo‘lmaganda, unda xavfsiz yon tomon intervallarini qo‘llagan holda bir tomonlama ayrilgan yo‘nalishlari yoki xavfsiz balandlikdan past bo‘lmagan parvozlar amalga oshiriladigan ikki tomonlama yo‘nalishlar tashkillashtiriladi, bunda bir vaqtning o‘zida qarama-qarshi harakatlanish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Keltirilgan minimal bosimda saqlanayotgan parvozlar tezligidan qat’iy nazar ikkinchi toifali MHY va VPQ bo‘yicha quyi eshelondan past balandlikda belgilangan yo‘nalish parvozlari faqatgina ikki tomonlama yo‘nalishlar tashkillashtirilgan bunda bir vaqtning o‘zida qarama-qarshi harakatlanish taqiqlangan xavfsiz balandliklarda amalga oshiriladi. Bunday hollarda havo kemalari orasidagi minimal vertikal interval, yuqoridagi yonma-yon bo‘lgan keyingi eshelon 300 m (1000 ft)dan kam bo‘lmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Havo kemasining komandiri VPQga amal qilishi va o‘z vaqtida HHB organiga UPQ bo‘yicha parvozni bajarishga o‘tish zarurati to‘g‘risida bildirgi berishga majbur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. VPQ bo‘yicha parvozlarda havo kemasining komandiri quyidagilarga javobgar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxavfsiz balandlik, eshelon va belgilangan intervallarni saqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz yo‘nalishlari, aerodrom hududidan chiqish va qo‘nishga kirish chizmasining aniqligini saqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi uchgan aerodrom (zaxira aerodromi)ga qaytishi yoki belgilangan ko‘rsatkichlardan past bo‘lgan meteorologik sharoitlar yomonlashganda UPQ bo‘yicha parvozga o‘tish to‘g‘risida o‘z vaqtida qaror qabul qilishi va HHB organiga bildiruv berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz sharoitlari va havo kemasining joyi haqida aniq ma’lumot berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHB organining ko‘rsatmalarini aniq va o‘z vaqtida bajarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha parvozlar uchun belgilangan qoidalar va belgilangan parvoz sharoitlarini bajarish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Havo kemalari boshqaruvi ostida VPQ bo‘yicha parvoz bajarayotgan HHXK/HHB organi quyidagilarga majbur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz balandligi (eshelon)ni belgilash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi havoga ko‘tarilishida vaqt oralig‘iga amal qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekipajni havodagi, meteorologik va ornitologik vaziyatlar to‘g‘risida o‘z vaqtida xabardor qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekipaj UPQ bo‘yicha parvozlarga o‘tganda havo kemalari orasida xavfsiz eshelonni tayinlash va belgilangan intervallarni ta’minlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalari qo‘shni HHXK/HHB hududiga o‘tish sharoitlarini kelishish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekipajga havo kemasining haqiqiy joylashuvi haqida o‘z vaqtida (RLN bo‘lganda) aniq ma’lumot berish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. VPQ bo‘yicha bir turdagi ikkita havo kemalari bir vaqtning o‘zida qo‘nishga kirayotganda birinchi bo‘lib qo‘nish amalini bajarish ustunligi oldinda, chap tomonda yoki pastda uchayotgan havo kemasiga beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. VPQ bo‘yicha bir xil balandlikda kesishib o‘tuvchi kurslarda havo kemalari parvozlar vaqtida ularning komandirlari quyidagilarga majbur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasini chap tomonda ko‘rib qolganda parvoz balandligini — kamaytirish, o‘ng tomonda ko‘rib qolganda esa shunday ko‘paytirish zarurki, havo kemalarining xavfsiz vaqt tafovutini ta’minlovchi balandlik har xil bo‘lishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz balandligini o‘zgartirish iloji bo‘lmaganida (bulutlilik, past va juda past balandlikdagi parvozlar yoki boshqa cheklovlar bo‘lganda) — havo kemalarining xavfsiz vaqt tafovutini ta’minlagan holda ularni qaytarish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. VPQ bo‘yicha bir xil balandlikda (esholonda) qarama-qarshi kurslarda kutilmagan tarzda yaqinlashib qolganda, havo kemalari komandirlari xavfsiz intervalga rioya qilgan holda, chap tomonlari bilan ajralib turishi uchun havo kemalarini o‘ngga burishlari kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Tafovut manyovrini amalga oshirish jarayonida havo kemasining komandirlari boshqa havo kemasini ko‘zdan qochirmasliklari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Uskunalar bo‘yicha parvoz qoidalari (UPQ)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Qurilmalar bo‘yicha parvoz qoidalari navigatsiya-pilotaj qurilmalari bo‘yicha parvozlarni bajarish, O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududlardan foydalanish nizomida belgilangan vertikal, yonma-yon va yo‘nalish liniyasi bo‘ylab eshelonlash qoidalariga rioya qilishni ko‘zda tutadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. UPQ bo‘yicha parvozlari kunduzi va tunda oddiy va murakkab meterologik sharoitlarda bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat aviatsiyasida murakkab meteorologik sharoitlarni aniqlashning boshqa mezonlari qo‘llanilishi mumkin, ular idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Qurilmalar bo‘yicha parvozlar uchun jihozlanmagan havo kemalarida UPQ bo‘yicha parvozlarni bajarish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. UPQ bo‘yicha parvozlardan VPQ bo‘yicha parvozlariga o‘tish faqatgina mazkur parvozlarni bevosita boshqarishni amalga oshiruvchi HHXK/HHB organi bilan kelishuvi bo‘yicha amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemasi parvoz qilayotgan hududida xavfli yaqinlashish tahdidini yaratishi mumkin bo‘lgan boshqa havo kemalari bo‘lganda HHB organi UPQ bo‘yicha parvozdan VPQ bo‘yicha parvoziga o‘tishga ruxsat faqatgina havo kemasi komandirining ushbu havo kemalarini vizual kuzatuvi haqidagi bildirgisini olgandan so‘ng amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha parvozga o‘tish imkoniyati to‘g‘risidagi qarorni havo kemasi komandiri qabul qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHXK/HHB organiga havo kemasining komandirini VPQ bo‘yicha parvozlarni bajarishga majburlash taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. UPQ bo‘yicha parvozlarni bajarishda havo kemasining komandiri quyidagilarga mas’ul:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom hududidan chiqish chizmasi, belgilangan eshelon (balandlik), yo‘nalish parvozi, pasayish chizmasi va qo‘nishga kirish, yo‘naltirish mobaynida berilgan trayektoriyalar va parvoz ko‘rsatkichlarini saqlab turish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasining haqiqiy joylashuvi, balandligi va parvoz sharoitlari haqida aniq va o‘z vaqtida ma’lumot berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHXK/HHB organlarining ko‘rsatmalarini aniq va o‘z vaqtida bajarish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. UPQ bo‘yicha parvozlarni bajarayotgan havo kemalarini boshqarayotgan HHXK/HHB organi quyidagilarga majbur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozning xavfsiz eshelon (balandlik)ni to‘g‘ri belgilashga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘rnatilgan vertikal, bo‘ylama va yonma-yon eshelonlash intervallarni taminlashga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmavjud vositalar va ekipaj belgilangan eshelon (balandlik) va yo‘nalish parvozi, aerodrom hududidan chiqish chizmasi, pasayish, qo‘nishga kirish va yo‘naltirish mobaynida parvozning berilgan trayektoriyalarini saqlab turish uchun bildirgilari bo‘yicha nazorat qilishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekipajni havo, meteorologik va ornitologik vaziyatlar haqida, radiolokatsion nazorat mavjud bo‘lganida esa belgilangan eshelon (balandlik), yo‘nalish parvozi, pasayish va qo‘nishga kirish, aerodrom hududidan chiqish yoki yo‘naltirish mobaynida parvozning berilgan trayektoriyalar chizmasidan og‘gani to‘g‘risida o‘z vaqtida xabardor qilishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalarining qo‘shni HHXK/HHB hududlariga o‘tish shartlarini kelishishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalari ekipajlariga berilayotgan ko‘rsatma va ruxsatlarning asosliligiga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Aerodrom bo‘ylab havo kemalari harakati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Havo kemalarining aerodrom bo‘ylab harakatlanishi ushbu aerodromda o‘rnatilgan yurish yo‘lagida harakatlanish sxemalari bo‘yicha havo kemalarining harakatini boshqaruvchi HHXK/HHB organining ko‘rsatmasiga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. To‘xtash joyidan olib chiqish va to‘xtash joyiga olib kirish muhandislik-aviatsiya xizmati mas'ul shaxsining (kuzatuv navbatchisi) signallari bo‘yicha ushbu asosiy qoidaning 3-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemalarini qabul qilinishini (chiqarilishini) ta’minlaydigan muhandislik-aviatsiya xizmati xodimlari (kuzatuv navbatchisi), ekipaj tomonidan yurish yo‘lagida harakatlanish qoidalariga rioya qilgan holda, havo kemalarini xavfsiz olib chiqish (olib kirish) uchun javobgardir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Havo kemalari harakatini boshqaradigan HHXK/HHB organi bo‘lmagan aerodromlarda havo kemalari to‘qnashuvining oldini olish uchun havo kemalari ekipajlari quyidagi harakatlarni bajarishlari shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarama-qarshi kurslarda yoki qarama-qarshi kurslarga yaqin ikkita havo kemasi yaqinlashganda, tezlikni to‘liq to‘xtash gacha kamaytirish va imkoni bo‘lsa, yetarli oraliqni hisobga olgan holda o‘ngga burish kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikkita havo kemasi yonma yon kurslarda harakatlanayotganda, havo kemasi ekipaji, o‘zidan o‘ng tomonda joylashgan havo kemasiga yo‘l beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Quyosh botishi va chiqishi o‘rtasidagi davrda, shuningdek, 2000 m va undan kam ko‘rinishda havo kemalarida yoqilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaeronavigatsiya chiroqlari (havo kemasining nisbiy trayektoriyasini ko‘rsatish uchun);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoimiy yoki boshqa tegishli yoritish chiroqlari bundan mustasno, ularning konstruktorlik o‘lchamlarini ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan chiroqlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalari e’tiborni jalb qilish uchun angan chiroqlar (miltillovchi mayoqlar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdvigatellarning ishlashini ko‘rsatadigan chiroqlar (agar mavjud bo‘lsa).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Aerodrom (aerouzel) hududidagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Aerodrom (aerouzel) hududidagi parvozlar ushbu aerodrom (aerouzel) uchun belgilangan sxemalarga muvofiq amalga oshiriladi. Bu sxemalar aerodromda parvozlarni bajarish, ta’minlash va o‘zaro hamkorlik qilish tartibini belgilovchi hujjatga asosan tuziladi. Mazkur hujjat aerodromning katta aviatsiya boshlig‘i tomonidan ishlab chiqiladi, havo kemalari ushbu aerodromda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlari bilan kelishiladi hamda Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari qo‘mondoni tomonidan tasdiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Parvozlarni bajarish, aerodromda ta’minlash va o‘zaro hamkorlik qilish tartibini belgilovchi hujjatning mazmuni va tuzilish sxemasi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAviatsiya ishlari turini bajarish uchun angan vaqtinchalik aerodromlar bundan mustasno, ta’minlash va hamkorlik qilish tartibini belgilovchi tasdiqlangan hujjati bo‘lmagan aerodromda parvozlarni bajarish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Parvozlarni bajarish tartibini (yaqinlashish, pasayish, qo‘nishga kirish, yurish yo‘lagida harakatlanish, chiqish) va aerodromda o‘zaro hamkorlik qilish tartibini belgilovchi zarur ma’lumotlar aeronavigatsiya axboroti hujjatlarida chop etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozlarni bajarish uchun ekipajlar mazkur aerodromga parvozni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan aeronavigatsiya ma’lumotlari hujjatlaridan foydalanishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Aerodromning katta aviatsiya boshlig‘i parvozlarni bajarish, ta’minlash va aerodromda hamkorlik qilish tartibini belgilovchi hujjatda e’lon qilingan ma’lumotlarni ularning haqiqiy holatiga muvofiqligi ustidan nazoratni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Ushbu ma’lumotlarni e’lon qilmasdan aerodrom holatiga, aloqa vositalari ishiga, parvozlarning radio-texnik ta’minotiga va parvozlarni bajarish tartibiga o‘zgartirishlar kiritish man etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Aeronavigatsiya axboroti hujjatlariga o‘zgartirishlar kiritish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Aerouzel hududida parvozlarni tashkil etish va bajarish tartibi Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligining maxsus tashkil etilgan qo‘shma komissiyasi tomonidan ushbu Asosiy qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi va Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari qo‘mondoni tomonidan tasdiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Havo kemalarining uchishi va qo‘nishi uchun aerodromning uchish-qo‘nish yo‘laklarida, odatda, yagona yo‘nalish belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUchish va qo‘nish yo‘nalishini aniqlashda uchish-qo‘nish yo‘lagining jihozlanganligi, havo harakati oqimi, uchish-qo‘nish yo‘lagiga nisbatan shamolning tezligi va yo‘nalishi, uchish-qo‘nish yo‘lagining uzunligi hamda aerodromdagi cheklovlar hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Aerodromning HHXK/HHB organi ruxsatisiz havo kemalarining uchishi va qo‘nishi taqiqlanadi, aerodromda (qo‘nish maydonida) HHXK/HHB organi ko‘zda tutilmagan hollar bundan mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Uchayotgan havo kemalari, shuningdek, qo‘nishga kirishni amalga oshirayotgan havo kemalari o‘rtasidagi minimal intervallar, ularning turiga qarab, aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Uchishdan so‘ng balandlikka ko‘tarilish, pasayish va qo‘nishga kirish, qo‘nishni kutish, aerodrom ustida parvoz qilish sxemalari to‘siqlar mavjudligi, aerodrom atrofidagi aholi punktlari joylashuvi, shuningdek, havo hududi tuzilishini hisobga olgan holda o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Belgilangan sxemalar (kelish va jo‘nash yo‘nalishlari) bo‘yicha parvoz balandligi belgilangan qoidalarga muvofiq hisoblangan minimal xavfsiz balandlikdan past bo‘lmasligi kerak. Bu balandlik fuqaro aviatsiyasi uchun 30 m (100 fut) va davlat hamda eksperimental aviatsiya uchun 100 m ga teng bo‘lgan kattalashish tomonga yaxlitlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Belgilangan sxemalar (kelish va jo‘nash yo‘nalishlari) bo‘yicha parvozlarni amalga oshirishda bir turdagi havo kemalarini quvib o‘tish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Belgilangan sxemalar (kelish va jo‘nash yo‘nalishlari) bo‘yicha parvoz trayektoriyasini o‘zgartirish aerodromning HHXK/HHB organi tomonidan vektorlash paytida va parvozlar xavfsizligini ta’minlash maqsadida ruxsat etilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Aerodrom hududida aviatsiya bajaradigan vazifalarga bog‘liq holda zarurat tug‘ilganda, o‘lchamlari havo kemalarining turlariga, hududlarda bajariladigan parvoz topshiriqlariga va mahalliy sharoitlarga muvofiq aniqlanadigan aerodrom zonalari belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Havo kemalarining RLN mavjud bo‘lgan aerodrom hududidagi parvozlari HHXK/HHB organi tomonidan doimiy nazorat ostida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Aerodrom hududidagi doimiy parvoz yo‘nalishlari havo kemasining parvozi havo hududi tuzilmasining boshqa elementlariga nisbatan O‘zbekiston Respublikasining Samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomida belgilangan eshelonlash qoidalariga rioya qilgan holda amalga oshirilishini ta’minlaydigan tarzda ishlab chiqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Aerodrom zonasida bir vaqtning o‘zida bir nechta havo kemalarining (guruhlarining) parvozlari aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlar asosida tartibga solinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Havo kemasi komandiri HHXK/HHB organining ko‘rsatmasiga binoan o‘z parvozini boshqaradigan HHXK/HHB organi bilan radioaloqa o‘rnatishi va keyingi ko‘rsatmalarni olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. UPQ bo‘yicha qo‘nishga kirish sxemasining bir qismi bajarilmagan holda, eng qisqa masofa bo‘yicha qo‘nishga kirishga radiolokatsion nazorat ostida burchak-masofa o‘lchash tizimini (yer yoki bortda) va/yoki sun’iy yo‘ldosh tizimlarini qo‘llagan holda ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. HHXK/HHB organi bilan aloqa o‘rnatish tartibi va radioaloqa frazeologiyasi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Havo kemasining HHXK/HHB organi mas’uliyati hududiga ruxsatsiz kirishi taqiqlanadi, radioaloqa uzilishi, parvoz xavfsizligiga aniq tahdid, shuningdek, kema bortidagi odamlar hayotini qutqarish holatlari bundan mustasno. Bunday qaror parvoz rejasi, HHXK/HHB organi ko‘rsatmalari va parvoz topshirig‘idan chetga chiqish bilan qabul qilinishi mumkin, biroq imkon qadar belgilangan parvoz qoidalariga rioya qilgan holda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Tashqi havo harorati manfiy bo‘lganda qo‘nishga kirish manyovrini bajarishda havo kemasi ekipaji harorat tuzatmasini hisobga olgan holda balandlikni saqlashi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Havo kemalarining belgilangan minimumdan past meteorologik sharoitlarda qo‘nishi taqiqlanadi, parvoz xavfsizligiga aniq tahdid holatlaridan, shuningdek, kema bortidagi odamlar hayotini qutqarish maqsadidan tashqari. Bunday qaror parvoz rejasi, HHXK/HHB organi ko‘rsatmalari va parvoz topshirig‘idan chetga chiqish bilan qabul qilinishi mumkin, biroq imkon qadar belgilangan parvoz qoidalariga va aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish hamda nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq bo‘lishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Havo kemasi komandiri qo‘ngandan so‘ng kechiktirmasdan uchish-qo‘nish yo‘lagini bo‘shatishi shart, buning imkoni bo‘lmagan holatlar bundan mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Aerodromning yorug‘lik texnikasi uskunalari va parvozlarni radiotexnik ta’minlash vositalarini yoqish va o‘chirish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi, bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) yorug‘lik texnikasi uskunalari quyidagi hollarda yoqilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtungi parvozlarda — quyosh botishidan yoki havo kemasining kelish (uchish) hisoblangan vaqtidan 15 daqiqa oldin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkunduzgi parvozlarda — aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan meteorologik sharoitlarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromda parvozlar bo‘lmaganda — havo kemasi yetib kelishining hisoblangan vaqtidan 30 daqiqa oldin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo‘nishga kirishni amalga oshirayotgan havo kemasi komandirining talabiga binoan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) parvozlarni ta’minlashning radiotexnik vositalari (RTV) HHXK/HHB organi ko‘rsatmasiga ko‘ra quyidagicha yoqiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo trassalari va mahalliy havo yo‘nalishlari bo‘yicha parvozlarni nazorat qilish uchun RTV (radiolokatsion, radionavigatsion, masofani o‘lchash uskunalari, radiopelengatorlar) — agar aeronavigatsion axborot hujjatlarida ularning boshqacha ish rejimi belgilanmagan bo‘lsa, havo kemasining nazorat qilinadigan hududda rejalashtirilgan yoki amalda bo‘lishining butun davriga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromning RTV (radiolokatsion, radionavigatsion, masofani o‘lchash uskunalari, radiopelengatorlar) — havo kemasining qo‘nish, uchish, uchib o‘tish hisoblangan vaqtidan 30 daqiqa oldin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo‘nish tizimlarining RTV — havo kemasi qo‘nishining hisoblangan vaqtidan 30 daqiqa oldin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozlarni ta’minlash RTV — barcha hollarda va ekipaj talabiga ko‘ra, ob-havo sharoitlaridan qat’iy nazar, favqulodda vaziyatlarda qo‘nishga kirishni ta’minlash uchun xizmat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Kutish zonasidagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Kutish zonalari, odatda, aerodromning (aerodrom hududi) radionavigatsiya yoki belgilangan nuqtalari ustida yoki xarakterli yerdagi orientirlar (VPQ bo‘yicha parvozlarda) ustida o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Kutish zonasidagi parvozlar ushbu Asosiy qoidalarning 5-ilovasiga muvofiq eshelonlash qoidalariga binoan amalga oshiriladi. Kutish zonasidan chiqish HHXK/HHB organining ko‘rsatmasi bilan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Kutish zonasida uzoqlashish yo‘nalishi bo‘yicha parvozning balandligi, yo‘nalishi va vaqti joyning relyefiga, undagi sun’iy to‘siqlarga, kutish zonalarining qo‘shni aerodromlardan, taqiqlangan hududlardan, havo trassalaridan, O‘zbekiston Respublikasining davlat chegarasidan uzoqligiga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Aerodrom RNN ustida joylashgan kutish zonasining eng quyi esheloni, shuningdek, aerodrom hududida yoki uning chegaralarida joylashgan kutish zonalarining eng quyi eshelonlari aerodrom hududidagi o‘tish eshelonidan past bo‘lmagan va eng quyi xavfsiz eshelondan past bo‘lmagan darajada o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Kutish zonasida parvoz balandligini (eshelonini) o‘zgartirish mazkur havo kemasining parvozini boshqarishni amalga oshiruvchi HHXK/HHB organining ruxsati yoki ko‘rsatmasi bilan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRLN mavjud bo‘lmaganda havo kemasi pasayishida parvoz balandligini (eshelonini) egallashga ruxsat faqat ilgari ushbu balandlikni egallagan havo kemasi komandirining uni bo‘shatganligi to‘g‘risidagi hisoboti olingandan so‘ng beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Agar kutish zonasida turgan havo kemasiga zudlik bilan qo‘nish zarur bo‘lsa, havo kemasi komandiri bu haqda HHXK/HHB organiga xabar beradi. HHXK/HHB organi esa havodagi vaziyatni hisobga olgan holda ushbu havo kemasiga navbatdan tashqari qo‘nishni ta’minlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNavbatdan tashqari qo‘nishni talab qilishga faqat o‘ta zarur hollardagina ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari bo‘yicha parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. O‘zbekiston Respublikasining havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari qo‘mondoni tomonidan tasdiqlanadigan O‘zbekiston Respublikasining Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari RO‘YXATIGA kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo trassasi va mahalliy havo yo‘lining har bir qismi uchun quyidagilar belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMHBP yoki SKHP shartli belgilari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишburilish nuqtalarining nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишburilish nuqtalarining koordinatalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmagnit yo‘nalish burchaklari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmasofalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkengligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrelyefning maksimal balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvozning ruxsat etilgan eshelonlari (balandliklari) oralig‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишizoh.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Havo kemalarining VPQ va UPQ bo‘yicha parvozlari uchun bir vaqtning o‘zida bir xil balandlikni (eshelonni) belgilash taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari bo‘yicha parvozlar belgilangan parvoz balandliklarida (eshelonlarida) amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Agar uchib ketish aeroporti havo trassasiga yaqin joylashgan bo‘lsa, unga kirish ruxsati va shartlari tegishli HHXK/HHB organlari o‘rtasida kelishiladi va havo kemasi komandiriga beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llarining yo‘nalishi, kengligi, shuningdek, parvoz eshelonlari (balandliklari) parvozlar xavfsizligi talablariga muvofiq ravishda belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari havo kemalarining parvoz xavfsizligi talablariga to‘liq javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo trassasining kengligi, qoidaga ko‘ra 10 km (5 dengiz mili) etib belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo trassalari va mahalliy havo yo‘llarining ayrim qismlari uchun to‘g‘rilangan marshrutlar (vektorlash) belgilanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Mahalliy havo yo‘llari, qoida tariqasida, quyi havo hududida o‘rnatiladi va quyidagicha bo‘lishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) birinchi toifali MHY — kengligi 10 km (5 dengiz mili) bo‘lgan ajratilgan eshelonlarda parvozlar uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) ikkinchi toifali MHY — pastki xavfsiz eshelondan past balandliklarda VPQ bo‘yicha parvozlar uchun. Ikkinchi toifali MHYning kengligi, qoidaga ko‘ra, joyning relyefi va undagi sun’iy to‘siqlarni hisobga olgan holda 4 km (2 dengiz mili) dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha trassadan tashqari parvozlarni amalga oshirishda marshrut kengligi quyidagicha belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeshelonlarda — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 5 km (3 dengiz mili) dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpastki xavfsiz eshelondan pastda — marshrut o‘qidan ikki tomonga 2 km (1 dengiz mili) masofada.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha parvozlar meteorologik sharoitlar, havo kemalari turlari va ularning jihozlariga qarab, vizual parvoz qoidalari (VPQ) yoki uskunalar parvoz qoidalari (UPQ) asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Belgilangan parvoz marshrutlari aerodromlardagi balandlikka ko‘tarilish va pasayish trayektoriyalarini, shuningdek, poligonlar hududidagi otish yo‘nalishlari va nishonga yaqinlashish yo‘nalishlarini kesib o‘tmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Chegaraoldi mintaqasining havo bo‘shlig‘idagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Havo kemalarining chegaraoldi mintaqa havo hududidagi parvozlari O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizom talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Radiolokatsion aniqlash tizimi bilan jihozlanmagan (parvoz uchun talabnomada ko‘rsatilgan holatlar bundan mustasno) va aloqa vositalari bilan ta’minlanmagan havo kemalarining, shuningdek, HHXK/HHB organlari bilan ikki tomonlama radioaloqaga ega bo‘lmagan havo kemalarining chegaraoldi mintaqasining havo hududida parvoz qilishi taqiqlanadi. Bu taqiq ikki tomonlama radioaloqa uzilgan (yo‘qolgan) holatlarga tatbiq etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Chegaraoldi mintaqasida joylashgan aerodromlar va havo trassalari havo kemalari harakatini samarali nazorat qilish, boshqarish va ekipajlarning parvoz qoidalariga rioya etishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan aloqa, navigatsiya radiotexnik vositalari va boshqa texnik jihozlar bilan ta’minlangan bo‘lishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Havo kemasi aerodromdan (maydondan) tashqarida chegaraoldi mintaqasiga majburiy qo‘ngan taqdirda, havo hududidan foydalanuvchi havo kemasining joylashuvi haqida tegishli HHXK/HHB organlariga darhol xabar berishi lozim. Ular esa o‘z navbatida Havo hujumidan mudofaa organlarini xabardor qilishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-§. Aholi punktlari ustida parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Havo kemalarining aholi punktlari ustidagi parvozlari, havo kemasida nosozlik kelib chiqqan taqdirda parvoz balandligi aholi punktidan tashqarida yoki eng yaqin aerodromda qo‘nishga imkon berishi sharti bilan amalga oshirilishi mumkin. Ushbu qoidadan chetga chiqishga uchish-qo‘nish yo‘lagining joylashuvi havo kemasiga aholi punkti ustidan uchmasdan uchish va qo‘nishga kirishish imkonini bermagan hollarda, shuningdek, insonlar hayotini qutqarish uchun parvozlarni amalga oshirish zarur bo‘lganda yoki O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga ko‘ra boshqa hollarda yo‘l qo‘yiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Vizual parvoz qoidalari (VPQ) bo‘yicha parvoz qilishda ob-havo sharoiti aholi punktidan tashqarida favqulodda qo‘nishni amalga oshirish mumkin bo‘lgan parvoz balandligini (eshelonini) ushlab turishga imkon bermasa, havo kemasi komandiri, agar aylanib o‘tishning boshqacha tartibi belgilanmagan bo‘lsa, odatda aholi punktini o‘ng tomondan aylanib o‘tishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Aerostatlarning aholi punktlari ustidagi parvozi eng baland to‘siqning yuqori chegarasidan kamida 50 m (170 fut) balandlikda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Aviatsiya-kimyoviy ishlarni bajarishda aholi punktlari ustidan parvoz qilish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-§. Aviatsiya ishlari bajariladigan hududlarda parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Aviatsiya ishlari vizual parvoz qoidalari (VPQ) yoki uskunalar bo‘yicha parvoz qoidalari (UPQ) asosida, har bir ish turi uchun belgilangan minimumga mos keladigan meteorologik sharoitlarda bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Aviatsiya ishlarining turli xillari bo‘yicha parvoz qoidalari aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Belgilangan hududda aviatsiya ishlarini bajarayotgan havo kemalarining parvoz balandliklari (eshelonlari) boshqa havo kemalarining parvozlaridan xoli bo‘lishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-§. Favqulodda vaziyatlar hududlarida parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Favqulodda vaziyatlar hududlaridagi parvozlar VPQ va UPQ bo‘yicha, har bir ish turi, havo kemasi yoki havo kemasi komandiri uchun belgilangan minimumga mos keladigan meteorologik sharoitlarda, ushbu Asosiy qoidalarga, aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga, texnologiyalarga va mazkur turdagi HK PEQ (Ekipaj yo‘riqnomasi)ga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishni ta’minlash bo‘yicha parvozlarni amalga oshiruvchi havo kemalarining parvoz balandliklari (eshelonlari) boshqa havo kemalarining parvozlaridan xoli bo‘lishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-§. Qidiruv-qutqaruv ishlarini bajarish uchun parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Agar havo kemasi komandiri boshqa havo kemasi falokat holatida ekanligini aniqlasa, imkon qadar va o‘zi maqsadga muvofiq emas deb hisoblaydigan holatlar bundan mustasno:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) falokat holatidagi kemani, hodisa joyini tark etishga majbur bo‘lmaguncha yoki HHXK/HHB organi bunga zarurat yo‘qligini ma’lum qilmaguncha kuzatib boradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) halokatga uchragan kemaning joylashuvini aniqlaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) imkon qadar HHXK/HHB organiga quyidagi ma’lumotlarni yetkazadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhalokatga uchragan kemaning turi, tanish belgilari va holati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuning joylashuvi geografik koordinatalarda yoki katak ko‘rinishidagi koordinatalarida yoki ma’lum yer mo‘ljaliga yoxud radionavigatsiya vositasi joylashgan nuqtaga nisbatan masofa va haqiqiy (magnit) pelengda ifodalangan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuzatish vaqti soat va daqiqalarda (UTC);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишko‘zga tashlangan odamlar soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишodamlarning halokatga uchragan kemani tark etganligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhodisa joyidagi ob-havo sharoitlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtirik qolganlarning ko‘rinib turgan jismoniy holati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhodisa joyiga yetib borishning eng qulay yer usti yo‘nalishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) HHXK/HHB organining ko‘rsatmalariga muvofiq harakat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Havo kemasi komandiri falokat haqidagi xabarni qabul qilganda, imkon qadar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) falokat haqidagi xabarni olgani to‘g‘risida tasdiq beradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) agar xabar qilingan bo‘lsa, halokatga uchragan havo kemasining joylashuvini qayd etadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) imkoni bo‘lsa, uzatuvchi radiostansiyaning pelengini aniqlaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) falokat to‘g‘risidagi xabar qabul qilinganligi haqida HHXK/HHB organini xabardor qiladi, bunda barcha olingan ma’lumotlarni uzatadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) HHXK/HHB organining ko‘rsatmalariga muvofiq harakat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-§. Vertolyotlar parvozi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Vertolyotlarda parvozlar aerodromlardan (vertodromlardan) yoki qo‘nish maydonchalaridan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Bir vaqtning o‘zida samolyotlar va vertolyotlar parvozi uchun foydalaniladigan aerodromlarda, zarurat tug‘ilganda , vertolyotlarning uchish va qo‘nish maydonchalari jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Vertolyot yurish yo‘lagida harakatlanishni amalga oshirayotganda, ko‘taruvchi vintlar parraklari uchlaridan to‘siqlargacha bo‘lgan masofa ko‘taruvchi vint diametrining yarmidan kam bo‘lmasligi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Havoda muallaq turish, 10 m gacha balandlikda harakatlanish, uchish va qo‘nish paytida ko‘taruvchi vint parraklari uchlaridan masofa quyidagicha bo‘lishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemalarigacha — ko‘taruvchi vintning kamida ikki diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboshqa to‘siqlargacha — ko‘taruvchi vint diametrining yarmidan kam bo‘lmagan, ammo 10 m dan kam bo‘lmagan masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Vertolyotlarning havoda muallaq turishi va havoda harakatlanishi tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Vertolyotning uchish-qo‘nish yo‘lagining meteorologik sharoitlari uning minimumiga mos keladigan qismida uchishi va qo‘nishiga ruxsat etiladi. Bunday sharoitlarda parvoz xavfsizligi uchun javobgarlik vertolyot komandiri zimmasida bo‘ladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Parvoz paytida minimaldan past ob-havo sharoitlari va xavfli meteorologik hodisalar yuz berganda, vertolyot komandiriga havodan tanlangan maydonchaga qo‘nishga ruxsat beriladi. Ushbu maydonchadan uchishga faqat ob-havo sharoitlari vertolyot komandirining minimum darajasiga mos kelgandagina ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишU o‘z harakatlari to‘g‘risida mazkur vertolyot parvozini boshqarishni amalga oshiruvchi HHXK/HHB organini xabardor qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Balandlikka ko‘tarilish va qo‘nishga kirish paytida to‘siqlar ustidan 10 m dan kam bo‘lmagan balandlikda, yerda turgan havo kemalari ustidan esa vertolyotni ko‘taruvchi vintining ikki diametridan kam bo‘lmagan balandlikda uchib o‘tishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Havodan tanlab olingan, holati noma’lum maydonchaga qo‘nishni amalga oshirish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqaruvchi va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Tog‘li hududlarda parvozlarni amalga oshirishda marshrutni daralar bo‘ylab o‘tkazishga ruxsat beriladi, bunda parvoz balandligidagi daraning minimal kengligi kamida 500 metr (0,3 dengiz mili) bo‘lishi va zarur hollarda 180 darajaga burilish imkoniyatini ta’minlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBurilishni bajarishda ko‘taruvchi vint parraklarining uchlaridan tog‘ yonbag‘irlarigacha bo‘lgan eng kam masofa 50 metrdan kam bo‘lmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Vertikal yoki gorizontal ko‘rinish bo‘lmaganda qor (chang) uyurmasida muallaq turish, uchish va qo‘nish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-§. Boshqariladigan aerostatlar (dirijabllar) parvozi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Uchuvchi boshqaradigan aerostatlar (dirijabllar) parvozi boshqa havo kemalari parvozidan xoli bo‘lgan ajratilgan havo hududida VPQ yoki UPQ bo‘yicha amalga oshiriladi. Boshqariladigan aerostatlar (dirijabllar) bilan parvozlarni amalga oshirish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Uchuvchi boshqaradigan aerostatning (dirijablning) erkin parvozi yo‘nalishi bashorat qilinayotgan meteorologik sharoitlarni hisobga olgan holda hisoblangan rejalashtirilayotgan parvoz yo‘nalishi sektorining o‘q chizig‘i bo‘yicha ko‘rsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17-§. O‘ta yengil havo kemalarining parvozlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. O‘ta yengil havo kemalarining parvozlari aerodromlar, doimiy va vaqtinchalik maydonlar, deltadromlar (paradromlar) hududlarida parvozlarni amalga oshirish tartibini belgilovchi hujjatlarga muvofiq bajariladi. Bu hujjatlar tegishli havo hududidan foydalanuvchilar tomonidan ishlab chiqilib, Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va Harbiy havo kuchlari qo‘mondoni tomonidan tasdiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. O‘ta yengil havo kemalarining doimiy maydonlari, deltadromlar (paradromlar) haqidagi ma’lumotlar mazkur turdagi ishlarni (faoliyatni) bajarish bo‘yicha yo‘riqnomada ko‘rsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. O‘ta yengil havo kemalarining parvozlari ularning maqsadi, vazifasi, shuningdek, o‘rnatilgan jihozlariga qarab radioaloqa bilan yoki radioaloqasiz amalga oshirilishi mumkin. Bunda o‘ta yengil havo kemasini yerdan boshqarish ushbu Asosiy qoidalarga 3-ilovaning 3-bandiga muvofiq belgilar va signallar yordamida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. O‘ta yengil havo kemalarining parvozlari 900 metr (3000 fut) gacha balandlikda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18-§. Uchuvchisiz havo kemalarining parvozlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Uchuvchisiz havo kemalarining parvozlari O‘zbekiston Respublikasi Havo kodeksi, O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizom, ushbu Asosiy qoidalar, O‘zbekiston Respublikasi fuqaro va davlat aviatsiyasida uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizom, shuningdek, aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning boshqa normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Uchuvchisiz havo kemalarining parvozlarida boshqa havo kemalarining xavfsizligi, odatda, vaqtinchalik rejimlar va qisqa muddatli cheklovlar joriy etish orqali ta’minlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19-§. Namoyishli parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Namoyishli parvozlar O‘zbekiston Respublikasi Havo kodeksi, ushbu Asosiy qoidalar, shuningdek, tegishli havo hududidan foydalanuvchilar tomonidan ishlab chiqilgan nizomlar va yo‘riqnomalar talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Namoyishli parvozlar uchish dasturida (rejasida) belgilangan balandliklarda Vizual parvoz qoidalari asosida bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Namoyishli parvozlarni bajarishda pilotaj (o‘tishlar) ni cheklovchi chiziqdan 200 metrdan kam bo‘lmagan masofada, tomoshabinlar tomoniga og‘masdan, pilotaj zonasi doirasida bajarish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Bir nechta havo kemalari (guruhlari)ning pilotaj zonasida bir vaqtning o‘zida parvoz qilishiga ularni parvozlar xavfsizligini ta’minlaydigan oraliqlarda balandlik bo‘yicha eshelonlashtirish sharti bilan ruxsat etiladi. Bitta balandlikda faqat bitta havo kemasi yoki yagona boshqaruv ostidagi havo kemalari guruhi bo‘lishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Namoyishli parvozlarni bajarishda quyidagilar taqiqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) ko‘p dvigatelli havo kemalarida — bitta yoki bir nechta dvigatellarni ataylab to‘xtatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) tovushdan tez tezlikda uchish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) ekipaj a’zosi bo‘lmagan shaxslarning havo kemasi bortida bo‘lishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) tomoshabinlar uchun ajratilgan hudud ustidan uchib o‘tish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20-§. Guruh parvozlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Guruhli parvoz deb havo kemalari orasida yagona parvoz topshirig‘i bilan belgilangan xavfsiz interval va masofalarda bajariladigan parvozga aytiladi. Bunda havo kemalari bir-biriga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan vertikal, bo‘ylama va yonlama eshelonlash me’yorlariga rioya qilishlari shart emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Guruhli parvozda havo kemalari komandirlaridan biri boshqalarga nisbatan katta hisoblanadi. U guruhning barcha havo kemalari parvoz topshirig‘iga rioya qilishi uchun javobgar bo‘ladi, aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralarning me’yoriy-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq HHXK/HHB organlari bilan radioaloqa olib boradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar parvoz topshirig‘ida ko‘zda tutilmagan bo‘lsa, yakka parvozdan guruhli parvozga o‘tish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Guruhli parvozlarni amalga oshiruvchi havo kemalari orasidagi xavfsiz interval va masofalar aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21-§. Tovushdan tez tezliklarda parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Havo kemasining tovushdan tez tezlikda parvozi FL370 (11300 m) dan past bo‘lmagan eshelonda, undan pastroq balandliklarda (eshelonlarda) esa maxsus zonalarda amalga oshirishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Tovushdan tez tezlikda parvoz qilayotgan havo kemasi va boshqa havo kemasi orasidagi vertikal eshelonlashning minimal intervali, keyingisining parvoz tezligidan qat’iy nazar, kamida 1200 m (4000 fut) bo‘lishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. O‘zbekiston Respublikasining Davlat chegarasi va hududini qo‘riqlash hamda mudofaa qilish bo‘yicha jangovar vazifalarni bajarishda ushbu Asosiy qoidalarning 165 va 166-bandlarida ko‘rsatilgan cheklovlar qo‘llanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-bob. Eshelonlashtirish. Uchish balandligi (esheloni)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Eshelonlashtirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. O‘zbekiston Respublikasi havo hududida parvozlar xavfsizligini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Havo hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq havo kemalarining vertikal, bo‘ylama va yonlama eshelonlashtirishining minimal ruxsat etilgan oraliqları belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Davlat aviatsiyasi havo kemalarini jangovar tartiblar (guruhlar) ichida eshelonlashtirish qoidalari davlat aviatsiyasining me’yoriy-huquqiy hujjatlari bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. O‘zbekiston Respublikasida va unga chegaradosh davlatda qabul qilingan eshelonlashtirish tizimlarida farqlar mavjud bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasidan chiqib ketayotganda eshelonlarni o‘zgartirish O‘zbekiston Respublikasining Havo hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Uchishning xavfsiz balandligi (esheloni)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Havo kemalari parvozining xavfsizligini ta’minlash uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) quyidagilar belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom doirasi bo‘yicha (uchish va qo‘nish zonasida belgilangan yo‘nalish bo‘yicha) aerodrom ustidagi parvozlar balandligi — Haer.doir.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46 km (25 dengiz mili) radiusidagi aerodrom hududida minimal xavfsiz parvoz balandligi — MXB;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom hududidagi o‘tish esheloni — Ho‘tish esh.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom hududida standart atmosfera bosimi 760 mm sim. ust. (1013,2 mbar) bo‘yicha xavfsiz parvoz balandligi — Hxaf. yaqin.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) quyidagilar hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStandart atmosfera bosimi 760 mm sim. ust. (1013,2 mbar) bo‘yicha xavfsiz parvoz balandligi — Hxaf.760;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi toifadagi mahalliy havo yo‘llari, belgilangan yo‘nalish bo‘yicha va aviatsiya ishlari hududida parvozni amalga oshirishda har bir uchastka uchun pastki xavfsiz eshelondan pastdagi xavfsiz parvoz balandligi — Hxaf.kel.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXavfsiz parvoz balandliklarini (eshelonlarini) hisoblash ushbu Asosiy qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Xavfsiz parvoz balandligi shunday hisob-kitob bilan aniqlanadiki, bunda ushbu Asosiy qoidalarning 173-bandida ko‘rsatilgan joy relyefi va sun’iy to‘siqlarni hisobga olish chizig‘idagi eng baland to‘siq ustidan havo kemasining haqiqiy parvoz balandligi (to‘siq ustidan balandlik zaxirasi) quyidagicha bo‘lishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvoz tezligi (uskunalar ko‘rsatkich i bo‘yicha), km/soat (uzel) | Xavfsiz parvoz balandligi (haqiqiy), m (fut) | |
VPQ bo‘yicha | UPQ bo‘yicha | |
Uchish va qo‘nish zonasida | ||
300 (162 uzel) va undan kam | 300 (1000 fut) | 100 (330 fut) |
300 dan ortiq (162 uzel) | 200 (660 fut) | |
Havo yo‘llari, mahalliy havo yo‘llari va belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha yaqinlashish hududida: a) suv havzasi, tekislik va tepaliklar ustida | ||
300 (162 uzel) va undan kam | 300 (1000 fut) | 100 (330 fut) |
300 dan ortiq (162 uzel) | 200 (660 fut) | |
b) relyefining mutlaq balandligi 2000 m (6600 fut) va undan kam bo‘lgan tog‘li hududlarda | ||
Parvoz tezligidan qat’iy nazar | 600 (2000 fut) | 300 (1000 fut) |
d) relyefining mutlaq balandligi 2000 m (6600 fut) dan ortiq bo‘lgan tog‘li hududlarda | ||
Parvoz tezligidan qat’iy nazar | 600 (2000 fut) | 600 (2000 fut) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Xavfsiz parvoz balandligini hisoblashda joy relyefi balandliklari va sun’iy to‘siqlarni hisobga olish yo‘lagi quyidagicha bo‘lishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchish va qo‘nish zonasidagi parvozlarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUPQ bo‘yicha — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 10 km (5 dengiz mili);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 5 km (3 dengiz mili);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) aerodrom hududlari chegaralarida, kirish/chiqish yo‘laklarida, shuningdek, parvoz yo‘nalishlarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUPQ bo‘yicha RLN bilan — 10 km (5 dengiz mili), RLKsiz — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 25 km (14 dengiz mili);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha — yo‘lak kengligi doirasida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) havo yo‘llari, birinchi toifali MHY va belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha parvozlarda (aerodrom hududidan tashqarida):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUPQ bo‘yicha — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 25 km (14 dengiz mili);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVPQ bo‘yicha — havo yo‘li kengligi doirasida (MHY, belgilangan yo‘nalish);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) VPQ bo‘yicha trassalardan tashqari parvozlarni bajarishda (birinchi va ikkinchi toifadagi MHYdan tashqarida):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeshelonlarda — marshrut o‘qidan har ikki tomonga 5 km (3 dengiz mili);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyi xavfsiz eshelondan pastda — yo‘nalish o‘qidan ikki tomonga 2 km (1 dengiz mili).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Har bir aerodrom uchun uskunalar bo‘yicha parvozlarning minimal xavfsiz balandligi belgilanadi. Bu balandlik qo‘nishga yaqinlashish sxemasidan tashqariga chiqishda favqulodda vaziyatlarda pasayishda qo‘llanilishi mumkin va aerodromning ANN yoki RNNdan 46 km (25 dengiz mili) radiusda joy relyefining eng baland nuqtasi hamda undagi sun’iy to‘siqlar ustidan 300 m (1000 fut) haqiqiy parvoz balandligining minimal zaxirasini ta’minlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKo‘rsatilgan hududdagi balandlik farqi 100 m (330 fut) dan oshmasa, yagona minimal xavfsiz parvoz balandligi o‘rnatiladi. Farq bundan katta bo‘lsa, sektorlar aniqlanadi (qoidaga ko‘ra 4 tadan ortiq bo‘lmagan) va har bir sektor uchun alohida minimal xavfsiz parvoz balandligi belgilanadi. Sektor chegaralari (5 darajaga karrali) magnit meridianiga nisbatan ko‘rsatiladi va to‘siqlardan kamida 10 km (5 dengiz mili) uzoqlikda joylashishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEng baland to‘siqlarning balandligi pastroq bo‘lgan uchish-qo‘nish yo‘lagi ostonasiga nisbatan aniqlanadi va 10 m (10 fut) ga karrali qiymatlargacha yuqoriga qarab yaxlitlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Uskunalar bo‘yicha parvoz qoidalari asosida aerodrom hududidagi standart uchish yo‘nalishlari va standart qo‘nish yo‘nalishlari uchun xavfsiz parvoz balandligi hamda to‘siqlarni hisobga olish yo‘lagi kengligi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi. Ushbu hujjatlar aerodrom sxemalarini tuzish va to‘siqlar ustidan xavfsiz o‘tish balandliklarini aniqlash tartibini tartibga soladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvoz balandligini ushlab turish bo‘yicha belgilangan qiymatlar yoki cheklovlar O‘zbekiston Respublikasi AIPda e’lon qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Pastki xavfsiz eshelon balandligi standart atmosfera bosimi 760 mm simob ustuni (1013,2 millibar) bo‘yicha xavfsiz parvoz balandligini hisoblash orqali aniqlanadi. Keyin olingan qiymat eng yaqin yo‘nalish esheloni balandligigacha oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Joyning relyefini aylanib o‘tish vositalaridan foydalangan holda, pastki xavfsiz eshelondan past balandliklarda vizual parvoz qoidalari bo‘yicha parvozlar, aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan minimal ruxsat etilgan xavfsiz parvoz balandligida (haqiqiy balandlik) bajarilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Zonali navigatsiya yo‘nalishlarini belgilashda to‘siqlarni hisobga olish kengligi talab qilinadigan aniqlikka muvofiq o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Parvoz balandligini saqlash va o‘zgartirish qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Uchish balandligi ekipajning tayyorgarlik darajasi, havo kemasining uchish-texnik xususiyatlari va jihozlari, joyning relyefi va undagi sun’iy to‘siqlar, shuningdek, havo, meteorologik va ornitologik vaziyatni hisobga olgan holda belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Parvozlarni amalga oshirishda foydalaniladigan asosiy balandlik barometrik balandlik hisoblanadi va u metr yoki futda o‘lchanadi. Davlat aviatsiyasida, bundan tashqari, radiobalandlik o‘lchagich bo‘yicha aniqlanadigan balandlikdan foydalanish mumkin, bunda undan foydalanish tartibi davlat aviatsiyasining normativ-huquqiy hujjatlari bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Belgilangan tartib-qoidalarga rioya qilish maqsadida mutlaq, nisbiy va haqiqiy balandliklardan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Ekipaj tomonidan barometrik balandlik o‘lchagich bo‘yicha aniqlanadigan parvoz balandligi umumiy (aerodinamik va instrumental) tuzatmani hisobga olgan holda saqlab turiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar bu havo kemasi turi uchun belgilangan bo‘lsa, umumiy tuzatma vazirliklar va idoralarning samolyot va vertolyotlarida balandlikni o‘lchashda tuzatmalar kiritish uslubiga muvofiq aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Parvozlarni amalga oshirishda quyidagi bosim turlariga mos keladigan balandlik hisobi boshlang‘ich darajalari qo‘llaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstandart atmosfera bosimi (P760/1013/QNE);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom bosimi (Paer/QFE);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstandart atmosferaga ko‘ra o‘rtacha dengiz sathiga keltirilgan aerodrom (punkt) bosimi (Pkel.aer/QNH);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишminimal keltirilgan bosim (Pkel.min).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Balandlik (eshelon) saqlanishi metr yoki futda amalga oshiriladi va quyidagicha bajariladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstandart atmosfera bosimi bo‘yicha (P760/1013/QNE)-eshelonlarda, o‘tish eshelonida va undan yuqori parvozlarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodrom bosimi (Paer/QFE) yoki standart atmosferaga ko‘ra o‘rtacha dengiz sathiga keltirilgan aerodrom (punkt) bosimi (Pkel.aer/QNH) bo‘yicha — aerodrom (aerouzel) hududida o‘tish balandligigacha ko‘tarilishda va o‘tish eshelonidan pastda tushishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишminimal keltirilgan bosim (Pkel.min) bo‘yicha — quyi eshelondan past balandliklardagi parvozlarda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Parvoz balandligi (esheloni) hisobining yagona tizimi uchun quyidagilar belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) aerodrom (aerouzel) hududidagi o‘tish balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) aerodrom (aerouzel) hududidagi o‘tish esheloni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom hududidagi o‘tish balandligi ushbu Asosiy qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq hisoblangan aerodrom aylanasi bo‘ylab parvoz balandligidan kam bo‘lmagan holda o‘rnatiladi. Bu balandlik fuqaro aviatsiyasi uchun 30 m (100 fut) va davlat hamda eksperimental aviatsiya uchun 100 m ga teng bo‘lgan qiymatgacha yuqoriga qarab yaxlitlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududidagi o‘tish balandligi aerouzelga kiruvchi aerodromlar hududidagi eng yuqori o‘tish balandligidan past bo‘lmagan holda belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom hududidagi o‘tish esheloni ushbu Asosiy qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududidagi o‘tish esheloni aerouzelga kiruvchi aerodromlarning eng yuqori o‘tish eshelonidan past bo‘lmagan holda o‘rnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom hududidagi o‘tish balandligi, aerouzel hududidagi o‘tish balandligi, aerodrom hududidagi o‘tish esheloni va aerouzel hududidagi o‘tish esheloni qiymatlari aeronavigatsiya ma’lumotlari hujjatlarida e’lon qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Parvoz paytida belgilangan eshelon (balandlik) o‘zgartirilishi faqat havo kemasining parvozini bevosita boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi HHXK/HHB organining ruxsati bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. O‘tish esheloni va o‘tish balandligi orasidagi havo bo‘shlig‘i o‘tish qatlami hisoblanadi. Havo kemalari o‘tish qatlamini balandlikka ko‘tarilish yoki pasayish paytida kesib o‘tishi lozim. O‘tish qatlamida gorizontal parvozlar faqat alohida hollarda ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘tish qatlamida gorizontal parvozni amalga oshirayotgan havo kemasi mavjud bo‘lganda, HHXK/HHB organi havo kemalari o‘rtasida tegishli yonlama yoki bo‘ylama oraliqlarni ta’minlash choralarini ko‘radi. O‘tish qatlamini kamaytirish uchun o‘tish balandligi o‘tish pog‘onasiga iloji boricha yaqinroq, ammo kamida 300 metr (1000 fut) bo‘lishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Tog‘li aerodromdan uchishdan oldin, aerodromdagi bosim barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasida o‘rnatish mumkin bo‘lgan eng past bosimdan past bo‘lsa, aerodrom (punkt) bosimini QNH bo‘yicha dengizning o‘rtacha sathiga keltirilgan holda o‘rnatish zarur. Bunday holda balandlik o‘lchagich ko‘rsatkichlarini “shartli nol” deb qabul qilish va uchishdan so‘ng belgilangan parvoz esheloni (balandligi)ga ko‘tarilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTog‘li aerodromga qo‘nishda, aerodromdagi bosim barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasida o‘rnatish mumkin bo‘lgan eng past bosimdan past bo‘lsa, aerodromning HHXK/HHB organi havo kemasi ekipajiga mutlaq (barometrik) balandlik va standart atmosfera (QNH) bo‘yicha dengizning o‘rtacha sathiga keltirilgan aerodrom bosimi qiymatini xabar qiladi. Ekipaj bu qiymatni balandlik o‘lchagichlarga o‘rnatadi va qo‘nishga kirishni amalga oshiradi. Bunda balandlik o‘lchagichlar parvozning mutlaq balandligini, qo‘nish paytida esa aerodromning dengiz sathidan balandligini ko‘rsatishini hisobga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш189. Quyi eshelondan past marshrutda uchish uchun barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini aerodrom bosimi (QFE)dan yoki standart atmosfera bo‘yicha dengiz sathiga keltirilgan aerodrom bosimi (QNH)dan minimal keltirilgan bosimga o‘tkazish aerodrom hududidagi belgilangan chegara (uchish doirasi, uchish va qo‘nish zonasi) kesib o‘tilganda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш190. Quyi eshelondan past balandlikda qo‘nish aerodromiga yaqinlashayotganda, barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini minimal keltirilgan bosimdan aerodrom bosimi (QFE)ga yoki standart atmosfera bo‘yicha dengiz sathiga keltirilgan aerodrom bosimi (QNH)ga o‘tkazish aerodrom hududidagi belgilangan chegara (uchish doirasi, uchish va qo‘nish zonasi) kesib o‘tilganda yoki HHXK/HHB organi ko‘rsatmasi bo‘yicha amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш191. Quyi eshelondan past marshrutda parvoz qilgan havo kemasi belgilangan parvoz esheloni (balandligi)ga ko‘tarilayotganda, barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini minimal keltirilgan bosimdan standart atmosfera bosimiga o‘tkazish eshelon (balandlik)ni olish manyovri boshlanganidan so‘ng amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш192. Marshrutda quyi xavfsiz eshelondan past balandlikda parvoz qilish uchun barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini standart atmosfera bosimidan minimal keltirilgan bosimga o‘tkazish quyi xavfsiz eshelondan past bo‘lmagan balandlikda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMinimal keltirilgan bosimning qiymatini havo kemasi ekipajiga ushbu havo kemasining parvozini boshqarayotgan HHXK/HHB organi ma’lum qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш193. Davlat aviatsiyasining bitta barometrik balandlik o‘lchagichli havo kemalarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchish aerodromiga qo‘nish bilan eshelonda parvoz qilishda, belgilangan parvoz esheloni uchishdan oldin nol balandlikka o‘rnatilgan barometrik balandlik o‘lchagich bo‘yicha (aerodrom bosimi asosida) saqlanadi. Bunda belgilangan parvoz esheloniga mos keladigan parvoz balandligi qismning bosh shturmani tomonidan maxsus usul bilan hisoblanadi va HHXK/HHB organiga hamda havo kemalari ekipajlariga yetkaziladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) quyi eshelondan past balandlikda parvoz qilishda, belgilangan parvoz balandligi uchishdan oldin nol balandlikka o‘rnatilgan barometrik balandlik o‘lchagich bo‘yicha (aerodrom bosimi asosida) saqlanadi. Bunda dengiz sathiga keltirilgan minimal atmosfera bosimi bo‘yicha parvoz balandligiga mos keladigan parvoz balandligi qismning bosh shturmani tomonidan maxsus usul bilan hisoblanadi va HHXK/HHB organiga hamda havo kemalari ekipajlariga yetkaziladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) boshqa aerodromga qo‘nish bilan marshrut bo‘yicha balandlikda (eshelonda) parvoz qilishda, belgilangan parvoz esheloni ushbu Asosiy qoidalarning 184-bandiga muvofiq barometrik balandlik o‘lchagich bo‘yicha saqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) aerodrom hududidagi parvozlar aerodrom bosimi (Paer/QFE) bo‘yicha yoki aviatsiya turlarining faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning me’yoriy-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-bob. Maxsus sharoitlardagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш194. Maxsus sharoitlardagi parvozlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) tog‘li hududlardagi parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) mo‘ljal (orientir) olish qiyin (mo‘ljalsiz) joylar ustidan parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) suv yuzasi ustidagi parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) past va o‘ta past balandliklardagi parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) murakkab ornitologik vaziyatdagi parvozlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan boshqa parvozlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Tog‘li joylardagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш195. Tog‘li hududlar va tog‘ aerodromlaridagi parvozlar ushbu Asosiy qoidalarga hamda aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш196. Tog‘li hududlarda VPQ bo‘yicha parvozlarni amalga oshirishdan oldin havo kemasi komandiri daralar va tog‘ vodiylari yo‘nalishini, majburiy qo‘nish uchun foydalanish mumkin bo‘lgan joylarni, tog‘ aerodromlarida qo‘nishda barometrik balandlik o‘lchagichdan foydalanish qoidalarini, shuningdek, tog‘ aerodromidan uchish va qo‘nish xususiyatlarini hamda havo kemasining maksimal uchish (qo‘nish) og‘irligini hisoblash tartibini o‘rganib chiqishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш197. Tog‘ tizmasini kesib o‘tishda havo kemasi komandiri yuqoriga ko‘tariluvchi va pastga tushuvchi havo oqimlari mavjudligini hisobga olishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш198. Vizual parvozni daralar va tog‘ vodiylarida amalga oshirishga faqat quyidagi shartlar asosida ruxsat etiladi: ular keskin burilishlarga ega bo‘lmasligi, belgilangan parvoz balandligidan yuqori tog‘lar bilan to‘silmasligi hamda ularning kengligi zarur hollarda havo kemasiga dara (vodiy)dan xavfsiz chiqish uchun burilish imkonini berishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш199. Agar uchishdan so‘ng belgilangan chegaragacha xavfsiz parvoz balandligini (eshelonini) egallash imkoni bo‘lmasa, balandlik olish aerodrom ustida belgilangan sxema bo‘yicha amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200. Tog‘ aerodromlarida UPQ bo‘yicha parvozlar paytida quyi xavfsiz eshelondan pasayish va belgilangan sxema bo‘yicha qo‘nishga kirishga faqat quyidagi shartlar bajarilganda ruxsat etiladi: belgilangan markirovkalangan chegaradan o‘tgandan so‘ng, radiolokatsion nazorat mavjud bo‘lganda, bort navigatsiya uskunalari barqaror ishlayotganda hamda ekipaj va HHXK/HHB organi havo kemasining joylashuvini aniq bilgan holda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201. Uzluksiz radiolokatsion nazorat mavjud bo‘lmaganda yoki bort navigatsiya uskunalari beqaror ishlayotganda (ekipaj xabariga ko‘ra), havo kemasining joylashuvi aniqlanishi so‘ngra qo‘nishga kirish uchun pasayishni amalga oshirishi uchun havo kemasi aerodromning RNNsiga xavfsiz hisoblanganidan past bo‘lmagan eshelonda chiqariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш202. Radiolokatsion nazorat mavjud bo‘lmaganda va bort navigatsiya uskunasi beqaror ishlayotganda quyi xavfsiz eshelondan pasayish taqiqlanadi. Bunday holda, havo kemasi ekipaji zaxira aerodromiga yo‘l olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Kam i (kam orientirli, mo‘ljalsiz) joy ustidan parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш203. Havo kemasi ekipaji kam angan (anmagan) joylar ustidan VPQ bo‘yicha parvoz qilishda uchish hududining geografik xususiyatlarini hisobga olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш204. Havo kemasi ekipaji VPQ bo‘yicha parvoz qilishda xarakterli arni (karvon yo‘llaklari, daryo o‘zanlari, qurigan ko‘llar) xaritada belgilab qo‘yishi va ularning joylashuvini bilishi, shuningdek, vizual mo‘ljal olish uchun foydalanish mumkin bo‘lgan va majburiy qo‘nish uchun yaroqli uzoqdagi arni ham bilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Suv yuzasi ustidagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш205. Suv yuzasi ustida parvoz qilishda havo kemasi ekipaji radiotexnik va navigatsiya vositalaridan foydalanish tartibini, parashut bilan suvga tushish (agar mavjud bo‘lsa) va havo kemasini suvga majburiy qo‘ndirish qoidalarini, shuningdek, bortdagi shaxsiy va guruhli qutqaruv suzish vositalaridan foydalanish qoidalarini bilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv yuzasi ustida VPQ bo‘yicha parvoz qilayotgan havo kemasi ekipaji o‘shimcha ravishda qirg‘oq chizig‘ini, qirg‘oq va orollardagi yoritish chiroqlari hamda radiomayaklarning joylashuvi va ish rejimini bilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш206. Havo kemalari ekipaji va yo‘lovchilarini shaxsiy va guruhli qutqaruv suzish vositalari bilan ta’minlash tartibi aviatsiya faoliyati va turlarini boshqarish hamda nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш207. Vertolyotning suv yuzasi ustida muallaq turishi ko‘taruvchi vintning kamida bir diametri balandligida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш208. Uchuvchi boshqaradigan aerostatlarning suv ustidagi parvozlari kuzatuvchi kater (kema) mavjud bo‘lganda va (yoki) aerostat ekipaji shaxsiy qutqaruv suzish vositalari bilan ta’minlangandagina amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Past va o‘ta past balandliklardagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш209. Past va o‘ta past balandliklardagi parvozlar aviatsiya turlari faoliyatini boshqaruvchi va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan sharoitlarda VPQ va UPQ bo‘yicha bajarilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш210. Past va o‘ta past balandliklardagi parvozlarni amalga oshirishda havo kemasi komandiri joyning relyefini va undagi sun’iy to‘siqlarni, pasayish va ko‘tarilish uchastkalarida parvozni bajarish tartibini bilishi, shuningdek, aloqa vositalari va parvozlar RTTning cheklangan ta’sir masofasini hamda yoqilg‘ining ortiqcha sarflanishini hisobga olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш211. Meteorologik sharoitlar, uzluksiz parvoz davomiyligi (zarur bo‘lganda), balandlik va havo kemalarining past va o‘ta past balandliklardagi parvozlarida uni aniqlash hamda saqlash tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqaruvchi va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш212. VPQ bo‘yicha past va o‘ta past balandliklarda parvoz qilishda, VPQ bo‘yicha parvozni davom ettirishni ta’minlamaydigan ob-havo sharoitiga tushib qolinganda, UPQ bo‘yicha parvozga o‘tish, HHXK/HHB organiga vaziyat haqida xabar berish va xavfsiz parvoz balandligini yoki pastki xavfsiz parvoz eshelonini egallash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш213. Kichik va eng past balandlikdan belgilangan uchish esheloni (balandligi)gacha ko‘tarilishda barometrik balandlik o‘lchagichning bosim shkalasini standart atmosfera bosimiga o‘tkazish eshelon (balandlik) olish manyovri boshlanganidan so‘ng amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Murakkab ornitologik sharoitdagi parvozlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш214. Qushlarning ommaviy paydo bo‘lishi davrida, ularning kunlik yoki mavsumiy migratsiyasi va to‘planishi bilan bog‘liq murakkab ornitologik vaziyat yuzaga kelishi mumkin. Bu holat parvozlar paytida havo kemalarining qushlar bilan to‘qnashuviga olib kelishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMurakkab ornitologik sharoitda parvozlarni amalga oshirish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-bob. Havo kemasi ekipaji va HHXK/HHB organi o‘rtasida radioaloqa olib borishning umumiy qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш215. Havo kemasi ekipaji va HHXK/HHB organi o‘rtasidagi radioaloqa aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarda ko‘zda tutilgan radioaloqaning namunaviy iboralarini qo‘llagan holda radiotelefon aloqasini olib borishning belgilangan qoidalariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш216. Havo kemasi ekipaji parvoz vaqtida HHXK/HHB organi bilan “havo-yer” radiotelefon aloqasining tegishli chastotasini uzluksiz tinglaydi va zarurat tug‘ilganda u bilan ikki tomonlama aloqa o‘rnatadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш217. Uchish xavfsizligini ta’minlash talablari bo‘lgan holatlar bundan mustasno, HHXK/HHB organlariga havo kemasi ekipaji bilan quyidagi holatlarda radioaloqaga kirishish taqiqlanadi: uchish paytida, qo‘nishga kirish vaqtida YURMR dan o‘tgandan so‘ng havo kemasi vizual aniqlangan paytdan boshlab to uchish-qo‘nish yo‘lagining oxirigacha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш218. Aviatsiya turlari faoliyatini boshqaruvchi va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarda ko‘zda tutilgan holatlar bundan mustasno, havo kemasi komandiriga parvoz vaqtida o‘z chaqiruv belgisini o‘zgartirish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш219. HHXK/HHB organi zarurat tug‘ilganda favqulodda vaziyatga tushgan havo kemasi bilan radioalmashinuv olib borayotgan chastotada ishlayotgan barcha bort aloqa radiostansiyalari uchun radiojimlik rejimini joriy etish huquqiga ega.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш220. Havo kemalari ekipajlari favqulodda vaziyatga tushgan havo kemasi ekipaji radioaloqa olib borayotgan chastotada radioaloqadan tiyilishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш221. HHXK/HHB organi havo kemasi ekipajini bir chastotadan boshqasiga o‘tish zarurligi haqida xabardor qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-bob. Parvozdagi favqulodda holatlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш222. Parvozdagi favqulodda holatlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) havo kemasining xavfli meteorologik hodisalarga duch kelishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) havo kemasi bortida noqonuniy aralashuv harakati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) ekipaj a’zolari yoki yo‘lovchilar salomatligining to‘satdan yomonlashuvi yoki jarohatlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) yo‘nalishni (orientirni) yo‘qotish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) aviatsiya texnikasining nosozligi, shu jumladan parvoz rejasini o‘zgartirish zaruriyatiga olib keladigan dvigatel (dvigatellar) nosozligi, majburiy qo‘nishni ham o‘z ichiga olgan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) radioaloqaning uzilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh) HHXK/HHB organi hududida radiolokatsion vositalarning va qo‘nish aerodromida RTTning ishdan chiqishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишi) havo kemasida yong‘in chiqishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) aerodromdan tashqarida majburiy qo‘nish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk) favqulodda holatlarda parashutlardan foydalanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш223. Havo kemasi komandiri parvozda alohida holat yuzaga kelganda HHXK/HHB organiga xabar berishi va ushbu Asosiy qoidalar talablariga hamda aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq harakat qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш224. “Falokat” signali va ikkilamchi radiolokatsiya tizimining tegishli kodi parvoz xavfsizligiga, yo‘lovchilar va ekipaj a’zolarining hayoti va sog‘lig‘iga tahdid tug‘ilganda, shuningdek, ushbu bobda yoki aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning me’yoriy-huquqiy hujjatlarida alohida ko‘rsatilgan hollarda havo kemasi komandiri tomonidan yoqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш225. HHXK/HHB organi havo kemasi ekipajidan parvozda favqulodda vaziyat yuzaga kelganligi to‘g‘risida ma’lumot olganda, unga imkon qadar yordam ko‘rsatadi, olingan ma’lumotni parvoz vaqti, joyi, esheloni (balandligi), favqulodda vaziyatning xususiyati, ekipajning rejalari va u tomonidan ko‘rilayotgan choralar ko‘rsatilgan holda tegishli organlarga (xizmatlarga) yetkazadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш226. Falokatga uchragan havo kemasi ekipaji ushbu Asosiy qoidalarning 7-ilovasiga muvofiq falokat signallari va xabarlarini uzatadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш227. Havo kemasini zaxira aerodromga yo‘naltirish va bunda ekipajning harakatlari aviatsiya turlarining faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш228. Parvozni davom ettirish ekipaj va yo‘lovchilar xavfsizligini ta’minlay olmasa, havo kemasi komandiri majburiy qo‘nishni amalga oshirish, shuningdek, davlat aviatsiyasi havo kemalari uchun havo kemasini tark etish to‘g‘risida qaror qabul qilish huquqiga ega.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar ushbu turdagi HK uchish bo‘yicha qo‘llanmasida (ekipaj yo‘riqnomasida) boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, komandir havo kemasini oxirgi bo‘lib tark etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш229. Ushbu parvozni boshqarayotgan HHXK/HHB organi aerodromdan tashqarida majburiy qo‘nish to‘g‘risida eng yaqin qidiruv-qutqaruv muvofiqlashtirish markaziga va havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari organiga havo kemasining taxminiy joylashuvi ko‘rsatilgan holda xabar berishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш230. Parvozda ushbu Asosiy qoidalarda ko‘rsatilmagan alohida holatlar yuzaga kelganda ekipajlar va HHXK/HHB organlarining harakat qilish tartibi aviatsiya faoliyati va turlarini boshqarish hamda nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlar va ushbu turdagi HK uchish bo‘yicha qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Havo kemasining xavfli meteorologik hodisalarga duch kelishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш231. Xavfli meteorologik hodisalarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchish va qo‘nish aerodromida — momaqaldiroq, do‘l, kuchli turbulentlik, kuchli shamol siljishi, muzlama, kuchli muzlash, quyun, bo‘ron, kuchli chang bo‘roni, kuchli jala, vulqon kullari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) parvoz yo‘nalishi bo‘yicha — do‘l, momaqaldiroq, kuchli muzlash, kuchli chayqalish, vulqon kuli buluti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш232. Parvoz yo‘nalishi bo‘yicha xavfli meteorologik hodisalarga duch kelganda, havo kemasi komandiri bu haqda HHXK/HHB organiga xabar berishi va ularni chetlab o‘tish uchun barcha mumkin bo‘lgan choralarni ko‘rishi shart. Ularni chetlab o‘tishning iloji bo‘lmasa, havo kemasi komandiri uchib ketish aerodromiga qaytishi yoki eng yaqin zaxira aerodromiga qo‘nishi shart. Bunday holatlarda vertolyot komandiriga havoda tanlab olingan maydonchaga qo‘nishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Havo kemasi bortiga noqonuniy aralashish holati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш233. Havo kemasi bortida noqonuniy aralashuv sodir etilganda, ekipaj har qanday usul bilan bu haqda, shuningdek, ushbu holatlar tufayli joriy parvoz rejasidan har qanday chetga chiqishlar to‘g‘risida HHXK/HHB organini xabardor qilishga harakat qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar havo kemasi ikkilamchi radiolokatsion javob apparati bilan jihozlangan bo‘lsa, ekipaj javob apparatiga “A” rejimini va 7500 kodini o‘rnatishi hamda belgilangan qoidalarga muvofiq harakat qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Ekipaj a’zolari yoki yo‘lovchilar sog‘lig‘ining to‘satdan yomonlashuvi yoki jarohatlanuvi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш234. Ekipaj a’zolari yoki yo‘lovchilar sog‘lig‘i to‘satdan yomonlashganda yoki jarohatlanganida, havo kemasi komandiri ularga imkon qadar tibbiy yordam ko‘rsatilishini tashkil etishi va vaziyatga qarab parvozni davom ettirish yoki to‘xtatish to‘g‘risida qaror qabul qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiqib ketgan ekipaj a’zosining vazifalarini havo kemasi komandirining ko‘rsatmasiga ko‘ra ekipajning boshqa a’zosi (ekipaj ikki kishidan iborat bo‘lganda — xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar orasidan ruxsat etilgan shaxs) bajaradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш235. Havo kemasi komandiri sog‘lig‘ining to‘satdan yomonlashuvi yoki u o‘z funksional vazifalarini bajara olmaydigan darajada jarohatlanishi hollarida havo kemasi ekipajining harakat qilish tartibi aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralar tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Yo‘nalishni (orientirni) yo‘qotish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш236. Agar havo kemasi ekipaji tomonidan ko‘rilgan choralar natijasida havo kemasining joylashuvi aniqlanmasa, mo‘ljal (orientir) to‘liq yo‘qotilgan hisoblanadi. Agar havo kemasi ekipaji tomonidan ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida havo kemasining joylashuvi aniqlansa, mo‘ljal (orientir) vaqtincha yo‘qotilgan hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш237. Mo‘ljalni yo‘qotganda havo kemasi komandiri quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) “Falokat” signalini yoqishi (tegishli uskunalar mavjud bo‘lsa);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) mo‘ljalni (orientirni) yo‘qotganligi, yonilg‘i qoldig‘i va parvoz sharoitlari haqida HHXK/HHB organiga xabar berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) HHXK/HHB organining ruxsati bilan havo kemasini yer usti radiotexnik vositalari yordamida aniqlash va yonilg‘ini tejamli sarflash uchun eng qulay balandlikni (eshelonni) egallash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) o‘z harakatlarini HHXK/HHB organi bilan kelishgan holda, ushbu sharoitlarda mo‘ljalni (oriyentieni) tiklashning eng samarali usulini (mazkur parvoz hududi uchun tavsiya etilgan) qo‘llash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) mo‘ljal (orientir) olishni tiklashning iloji bo‘lmagan hollarda, yoqilg‘i to‘liq sarflanishiga yo‘l qo‘ymasdan va qorong‘i tushishidan oldin, istalgan aerodromga yoki havoda tanlangan maydonchaga qo‘nishni amalga oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш238. Mo‘ljal (orientir) yo‘qotilganda parvozning xavfsiz balandligidan (eshelonidan) pastga tushish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш239. O‘zbekiston Respublikasi davlat chegarasi yaqinida mo‘ljal (orientir) yo‘qotilganda, havo kemasi komandiri darhol davlat chegarasidan O‘zbekiston Respublikasi hududi ichkarisiga yo‘nalish olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraoldi mintaqasida mo‘ljalni tiklash uchun har qanday manyovrlar bajarish man etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш240. Havo kemasini qo‘nish aerodromiga olib chiqish uchun “yetakchi samolyot”dan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш241. Boshqariladigan aerostat ekipaji agar bir soat ichida yo‘qotilgan mo‘ljalni (orientirni) tiklash imkoni bo‘lmasa, eng yaqin aholi punkti yonida qo‘nishni amalga oshirishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqariladigan aerostat ekipaji chegara mintaqasida mo‘ljalni yo‘qotganda, shuningdek, taqiqlangan zonaga (cheklangan zonaga) kirish ehtimoli bo‘lganda zudlik bilan qo‘nishni amalga oshirishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Aviatsiya texnikasining, shu jumladan dvigatel (dvigatellar)ning ishdan chiqishi, bu esa parvoz rejasini o‘zgartirish zaruriyatiga olib kelishi, majburiy qo‘nishni ham o‘z ichiga olishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш242. Aviatsiya texnikasi ishdan chiqqanda havo kemasi komandiri quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) “Falokat” signalini yoqish yoki IRLK apparatida 7700 kodini o‘rnatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) nosozlik haqida HHXK/HHB organiga xabar berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) vaziyat va HK parvoz ekspluatatsiya qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) tavsiyalariga ko‘ra nosozlikni bartaraf etish uchun barcha mumkin bo‘lgan choralarni ko‘rish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) amaldagi (o‘zgartirilgan) parvoz rejasi bo‘yicha parvozni davom ettirish yoki parvoz topshirig‘ini bajarishni to‘xtatish, shu jumladan majburiy qo‘nishni amalga oshirish to‘g‘risida qaror qabul qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш243. Agar dvigatel (dvigatellar) ishdan chiqqanda ishlayotgan dvigatellarda parvozni davom ettirish imkonsiz bo‘lsa va parvoz xavfsizligiga haqiqiy tahdid tug‘ilsa, havo kemasi komandiri quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) HK parvoz ekspluatatsiya qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) talablariga muvofiq zarur harakatlarni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) agar aniq yuzaga kelgan vaziyatda bunday qo‘nish eng yaqin aerodromgacha parvozdan ko‘ra xavfsizlikka kamroq tahdid solsa, har qanday aerodromda, shu jumladan uchib ketish aerodromida yoki aerodromdan tashqarida qo‘nishni amalga oshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш244. Bir nechta dvigatelli havo kemasida dvigatel (dvigatellar) ishdan chiqqanda havo kemasi komandiri HK parvozlarni ekspluatatsiya qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) talablariga muvofiq harakat qiladi va quyidagi huquqlarga ega:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchish aerodromiga qo‘nishni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) parvoz yoki qo‘nish sharoitlarini yaxshilash uchun yoqilg‘ining bir qismini to‘kish (agar bu mumkin bo‘lsa) yoki yukni tashlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) ishlayotgan dvigatellarning uchish (yuqori) rejimigacha bo‘lgan har qanday rejimidan foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) yo‘nalish bo‘yicha parvozni davom ettirib, eng yaqin zaxira aerodromiga (uning idoraviy mansubligidan qat’iy nazar) yetib borish va u yerga qo‘nish yoki parvozni xavfsiz yakunlash mumkinligiga asosli ishonch bo‘lsa, belgilangan aerodromgacha parvozni davom ettirish to‘g‘risida qaror qabul qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш245. Havo kemasining UPQ bo‘yicha parvozni amalga oshirish imkoniyatiga ta’sir qiluvchi tizim yoki uskunalari ishdan chiqqanda, VPQ bo‘yicha parvozga o‘tish lozim. Buning uchun tegishli sharoitlar bo‘lmasa-yu, ammo parvozni davom ettirishning texnik imkoniyati mavjud bo‘lsa, VPQ bo‘yicha parvozga o‘tish mumkin bo‘lgan hududga yo‘nalishi yoki HHXK/HHB organi ko‘rsatmalariga amal qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш246. HHXK/HHB organi havo kemasi tizim yoki uskunalari ishdan chiqqani haqida xabar olgach, havo kemasining joylashuvini aniqlashi va uning parvozini nazorat qilgan holda, ekipajga vaziyat va texnika nosozligining xususiyatiga ko‘ra mumkin bo‘lgan yordamni ko‘rsatishi shart. Shuningdek, yuzaga kelgan vaziyat va havo kemasining joylashuviga qarab, zudlik bilan sodir bo‘lgan hodisa to‘g‘risida qidiruv-qutqaruv va favqulodda ishlarni olib borish uchun mas’ul organlarni hamda qo‘nish aerodromining HHXK/HHB organini avariya-qutqaruv vositalarini shay holatga keltirish uchun xabardor qilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Radioaloqaning uzilishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш247. Havo kemasi ekipaji tegishli HHXK/HHB organi bilan belgilangan chastotada radioaloqa o‘rnata olmagan holda, u barcha mavjud vositalardan (UQT va QT (ultra qisqa to‘lqinli va qisqa to‘lqinli) diapazonidagi radiostansiyalardan) foydalanib, ushbu parvoz yo‘nalishiga mos keladigan boshqa chastotalarda, shu jumladan boshqa havo kemalari bilan radioaloqa o‘rnatishga harakat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш248. Agar ushbu Asosiy qoidalarning 247-bandida ko‘rsatilgan urinishlar muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, havo kemasi ekipaji o‘z xabarini radioaloqaning belgilangan chastotasida (chastotalarida) ikki marta uzatadi, undan oldin “TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI UZATAMAN” (ПЕРЕДАЮ БЛИНДОМ) iborasi keladi va zarur bo‘lganda ushbu xabar yo‘naltirilgan manzilgoh(lar)ni ko‘rsatadi. Radioaloqaning boshqa chastotasiga o‘tishda havo kemasi ekipaji o‘zi o‘tayotgan chastotani e’lon qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш249. Havo kemasi ekipaji parvoz yo‘nalishida mavjud bo‘lgan chastotalarni, shu jumladan mavjud radionavigatsiya vositalari yoki qo‘nishga yaqinlashish vositalari chastotalarini tinglaydi. Bu chastotalar orqali HHXK/HHB organlari quyidagilarga oid xabarlarni uzatishi taxmin qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeshelonlashtirish va parvozning xavfsiz yakunlanishini ta’minlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишparvoz yo‘nalishidagi va qo‘nish uchun mos aerodromlardagi ob-havo sharoitlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш250. Havo kemasi ekipaji qabul qilish vositasi ishdan chiqishi sababli aloqa o‘rnata olmasa, u xabarlarni jadval bo‘yicha belgilangan vaqtda yoki joylashuv haqidagi ma’lumotlarni foydalanish uchun belgilangan radioaloqa chastotasida uzatadi. Bunda xabarlar oldidan “QABUL QILISH VOSITASI ISHLAMAYOTGANI SABABLI TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI UZATMOQDAMAN” (ПЕРЕДАЮ БЛИНДОМ, ВСЛЕДСТВИЕ ОТКАЗА ПРИЕМНИКА) iborasi ishlatiladi. Havo kemasi ekipaji tegishli xabarni uzatadi, so‘ngra uni to‘liq takrorlaydi. Ushbu jarayon davomida havo kemasi ekipaji keyingi eshittirishni o‘tkazmoqchi bo‘lgan vaqtni ham ma’lum qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш251. Havo kemasi ekipaji ushbu Asosiy qoidalarning 250-bandida keltirilgan talablarga rioya qilishdan tashqari, havo kemasi komandirining parvozni davom ettirish rejasi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ham uzatadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш252. Parvozda radioaloqa yo‘qolganda havo kemasi komandiriga belgilangan aerodromgacha parvozni davom ettirish, tanlangan zaxira aerodromga yo‘l olish yoki uchib ketgan aerodromga qaytish to‘g‘risida qaror qabul qilish huquqi beriladi. Bunda havo kemasi komandiri parvozning xavfsiz yakunlanishini ta’minlash uchun barcha zarur choralarni ko‘radi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш253. Ikki tomonlama radioaloqa ishdan chiqqaniga ishonch hosil qilgach, havo kemasi ekipaji vizual yoki uskunalar meteorologik sharoitlardagi parvozga mos ravishda harakat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш254. Vizual meteorologik sharoitlarda radioaloqa uzilganda havo kemasi ekipaji quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) IKRL transponderiga 7600 kodini o‘rnatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) vizual meteorologik sharoitlarda parvozni davom ettirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) eng yaqin mos keladigan aerodromga qo‘nishni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) tegishli HHXK/HHB organiga yetib kelish vaqtini eng tezkor aloqa vositalari orqali xabar qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш255. Uskunali meteorologik sharoitlarda radioaloqa yo‘qolib qolganda yoki havo kemasi komandiri vizual meteorologik sharoitlarda parvozni davom ettirishni maqsadga muvofiq emas deb hisoblaganda, havo kemasi ekipaji quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) IKRL transponderiga 7600 kodini o‘rnatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) oxirgi belgilangan tezlik va parvoz eshelonini (agar uning qiymati yuqori bo‘lsa, quyi xavfsiz eshelonni) quyidagi holatlardan keyingi eng so‘nggi holat bo‘yicha 7 daqiqa davomida saqlab qolish: oxirgi belgilangan parvoz esheloniga (agar uning qiymati yuqori bo‘lsa, quyi xavfsiz eshelonga) yetib kelgan vaqt; IKRL transponderiga 7600 kodi o‘rnatilgan vaqt; yoki havo kemasi ekipaji majburiy xabar berish nuqtasida o‘z joylashuvini ma’lum qila olmagan vaqt. Shundan so‘ng, taqdim etilgan parvoz rejasiga muvofiq eshelon va tezlikni moslash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) radiolokatsion vektorlash qo‘llanilganda yoki RNAV (zonal navigatsiya tizimi) bo‘yicha parvozlarga muvofiq yo‘nalishdan chetga chiqib parvoz amalga oshirilganda, ko‘rsatilgan cheklovlarsiz, joriy parvoz rejasiga muvofiq yana asosiy yo‘nalishga qaytish uchun mumkin bo‘lgan eng qisqa yo‘nalishda harakatlanish zarur. Bunda parvozning minimal mutlaq balandligini hisobga olgan holda yo‘nalishdagi keyingi belgilangan nuqtadan kechiktirmasdan harakat qilish lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) belgilangan aerodromga xizmat ko‘rsatuvchi, uskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirishning odatiy tartibi nazarda tutilgan tegishli belgilangan navigatsiya vositasi (nazorat nuqtasi) gacha joriy parvoz rejasiga muvofiq yo‘nalish bo‘yicha parvozni davom ettirish va pasayishni boshlaguncha ushbu vosita (nuqta) ustida kutish rejimida parvozni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) ushbu bandning “e” kichik bandida ko‘rsatilgan navigatsiya vositasi (nazorat nuqtasi)dan pasayishni oxirgi marta olingan va tasdiqlangan kutilayotgan qo‘nish vaqtida yoki iloji boricha shu vaqtga yaqinroq boshlash yoki agar qo‘nishning taxminiy vaqti olinmagan va tasdiqlanmagan bo‘lsa, pasayishni joriy parvoz rejasida ko‘rsatilgan taxminiy kelish vaqtida yoki iloji boricha shu vaqtga yaqinroq boshlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) o‘rnatilgan navigatsiya vositasi yoki nazorat nuqtasi uchun belgilangan uskunalar bo‘yicha odatiy qo‘nishga kirish sxemasi bo‘yicha qo‘nishga kirishni amalga oshirish va ushbu bandning “f” kichik bandida ko‘rsatilgan yoki oxirgi xabarda tasdiqlangan taxminiy qo‘nishga kirish vaqti boshlanganidan keyin, ulardan qaysi biri kechroq bo‘lishiga qarab, imkon qadar 30 daqiqa ichida qo‘nishni bajarish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш256. Uskunalar meteorologik sharoitlarda uchish paytida radioaloqa uzilganda va havo kemasi komandiri uchish aerodromiga qaytish to‘g‘risida qaror qabul qilganda, havo kemasi ekipaji quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) IKRL javob bergichiga 7600 kodini o‘rnatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) quyidagilardan qaysi biri kechroq sodir bo‘lganiga qarab, oxirgi belgilangan trayektoriya (uchib ketish marshruti) va parvoz eshelonini (agar uning qiymati yuqoriroq bo‘lsa, pastki xavfsiz eshelon) 7 daqiqa davomida saqlab qolish:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoxirgi belgilangan uchish eshelonini egallash vaqtidan keyin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIKRL transponderiga 7600 kodi o‘rnatilgan vaqtdan keyin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi ekipaji majburiy xabar berish nuqtasida o‘z joylashuvini ma’lum qila olmaganidan keyin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) oxirgi belgilangan parvoz eshelonida uchib chiqish aerodromiga xizmat ko‘rsatuvchi tegishli belgilangan navigatsiya vositasi (nazorat nuqtasi) tomon burilishni amalga oshirish, bu aerodrom uchun uskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirishning odatiy tartibi ko‘zda tutilgan (zarur bo‘lganda parvozning eng yaqin yo‘ldosh esheloniga (agar uning qiymati yuqori bo‘lsa, pastki xavfsiz eshelonga) pasayishni amalga oshirish);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) ushbu bandning “d” kichik bandida ko‘rsatilgan navigatsiya vositasi yoki nazorat nuqtasi ustidagi e’lon qilingan kutish zonasi sxemasi bo‘yicha pasayishni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) e’lon qilingan uskunalar bo‘yicha qo‘nishga kirish sxemasiga muvofiq pasayishni va qo‘nishni amalga oshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш257. Agar havo kemasi ekipaji belgilangan (uchib ketish) aerodromida qo‘nishni amalga oshira olmasa, u holda u tanlangan zaxira aerodromiga belgilangan marshrut bo‘yicha parvozning eng qulay eshelonida (balandligida) (quyi xavfsiz eshelonda yoki marshrut bo‘yicha parvozning xavfsiz balandligida, agar uning qiymati yuqori bo‘lsa) boradi, bunda zaxira aerodromigacha bo‘lgan masofa va parvoz yo‘nalishi hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш258. Agar parvoz davomida radioaloqa ishdan chiqqanda havo kemasi bortida ushbu Asosiy qoidalarda keltirilgan boshqa alohida holatlar yuz bersa, ekipaj 2-3 daqiqa mobaynida IKRL 7600 kodini alohida holatga mos keladigan kodga (7500 yoki 7700) o‘zgartirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш259. Tunda radioaloqasiz parvoz qilayotganda, ekipaj imkon qadar havo kemasining joylashuvini aeronavigatsiya bort chiroqlari va qo‘nish faralarini vaqti-vaqti bilan yoqib-o‘chirish orqali belgilashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. HHXK/HHB hududida radiolokatsion vositalarning va qo‘nish aerodromidagi RTT ishdan chiqishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш260. HHXK/HHB hududida radiolokatsion vositalarning ishdan chiqqani haqida xabar olganda, ushbu hududda parvoz qilayotgan havo kemasi komandiri belgilangan eshelon va tezlikni saqlagan holda, maksimal ehtiyotkorlik (radioehtiyotkorlik) bilan parvozni davom ettiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHXK/HHB organi bunday hollarda radiojimlik rejimini (zarurat tug‘ilganda) joriy etadi, RLN mavjud bo‘lmagan sharoitdagi parvozlar uchun belgilangan eshelonlash oraliqlarini qo‘llaydi va HHXK/HHB hududidagi havo kemalari ekipajlariga havodagi vaziyat to‘g‘risida ma’lumot beradi. Shuningdek, barcha qo‘shni HHXK/HHB organlariga radiolokatsion vositalarning ishdan chiqqani haqida xabar yuboradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш261. Aerodromda RTT ishdan chiqqanda va ob-havo sharoitlari tufayli vizual qo‘nishni amalga oshirish imkoni bo‘lmasa, havo kemasi komandiri ikkinchi aylanaga ketishi (qo‘nishga kirishni to‘xtatish protsedurasini bajarishi) va zaxira aerodromga yo‘l olishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYonilg‘i yetishmasligi yoki aviatsiya texnikasining nosozligi tufayli zaxira aerodromga borish imkoniyati bo‘lmaganda, havo kemasi komandiri aviatsiya turlari faoliyatini boshqarish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi idoralarning tegishli me’yoriy-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq harakat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Havo kemasida yong‘in
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш262. Havo kemasida yong‘in yuz berganda ekipaj quyidagilarni bajarishi shart:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) yong‘inni bartaraf etish uchun barcha mavjud choralarni ko‘rish, “Falokat” signalini yoqish yoki IKRL transponderiga 7700 kodini o‘rnatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) agar bu HK PEQ (Ekipaj yo‘riqnomasi) talablariga zid bo‘lmasa, parvoz hududida xavfsiz balandlikkacha shoshilinch pasayishni boshlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) vaziyatga qarab parvozni eng yaqin aerodromgacha davom ettirish yoki HK PEQ (Ekipaj yo‘riqnomasi) talablariga muvofiq harakat qilib, aerodromdan tashqarida qo‘nishni amalga oshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш263. Havo kemasida uchish (uchishdan so‘ng balandlikka ko‘tarilish) bosqichida yong‘in yuz berganda va uni bartaraf etish imkoni bo‘lmaganda, havo kemasi komandiri quyidagi huquqlarga ega:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) uchib ketilgan aerodromga qo‘nish uchun eng qisqa marshrut bo‘yicha, shu jumladan ob-havo minimumdan past bo‘lgan sharoitda ham, qo‘nishni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) mazkur aerodrom hududida parvozlar, ta’minot va o‘zaro hamkorlik tartibini belgilovchi hujjatda ko‘zda tutilgan maydonchaga qo‘nishni amalga oshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) havoda ko‘rib tanlangan maydonchaga qo‘nishni amalga oshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Aerodromdan tashqarida majburiy qo‘nish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш264. Parvozni davom ettirish yo‘lovchilar va ekipaj xavfsizligini ta’minlay olmasa, havo kemasi komandiri aerodromdan tashqarida majburiy qo‘nishni amalga oshirish to‘g‘risida qaror qabul qilish huquqiga ega.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodromdan tashqarida kutilayotgan majburiy qo‘nish haqida havo kemasi komandiri barcha ekipaj a’zolarini ogohlantiradi va yo‘lovchilarni xabardor qiladi. Bunday qaror qabul qilgach, u (imkon bo‘lsa) HHXK/HHB organiga taxminiy qo‘nish joyi va vaqti haqida xabar berishi hamda “Falokat” signalini yoqishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQo‘nish havo kemasining parvoz ekspluatatsiya qo‘llanmasiga (Ekipaj yo‘riqnomasiga) muvofiq bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш265. Majburiy qo‘nish holatida havo kemasi komandiri o‘z vakolatlarini qidiruv-qutqaruv xizmati vakillariga topshirgunga qadar havo kemasining parvoz ekspluatatsiya qo‘llanmasiga (Ekipaj yo‘riqnomasi) tavsiyalariga binoan kemadagi shaxslarning harakatlariga rahbarlik qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш266. Aerodromdan tashqarida qo‘ngandan so‘ng havo kemasi komandiri va ekipajning boshqa a’zolari yo‘lovchilarga zarur yordam ko‘rsatishlari hamda aloqa vositalaridan foydalanib, eng yaqin aerodromga yoki mahalliy hokimiyat organlariga majburiy qo‘nish vaqti, joyi, ekipaj, yo‘lovchilar, havo kemasining holati va zarur yordam haqida xabar berishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш267. Havo kemasidagi nosozliklar bartaraf etilgandan so‘ng majburiy qo‘nish joyidan uchib ketish havo kemasiga egalik qiluvchi idora rahbari, Havo bo‘shlig‘idan foydalanish yagona boshqaruv tizimining tegishli organi va HHXK/HHB organining ruxsati bilan, ular bilan aloqa bo‘lmaganda va xavfsizlik nuqtai nazaridan kechiktirib bo‘lmaydigan hollarda esa — havo kemasi komandirining qarori bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Favqulodda holatlarda parashutlardan foydalanish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш268. Parashutchilarni desantlash, yuklarni parashutda tashlash, sinov va o‘quv parvozlarini amalga oshirishda, barcha ekipaj a’zolari va parvozda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar, agar Havo kemasining parvoz eksplutatsiya qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) yoki aviatsiya turlari faoliyatini boshqaruvchi va nazorat qiluvchi idoralar tomonidan qabul qilingan me’yoriy-huquqiy hujjatlarda boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, o‘rnatilgan himoya moslamalari bilan jihozlangan parashutlarga ega bo‘lishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParashutning osma tizimlari butun parvoz davomida taqib turilishi lozim. Parashut taqib ishni bajarish imkonsiz bo‘lgan hollardagina parvozda parashutni yechishga ruxsat beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш269. Parvozda havo kemasini parashutda majburan tark etish qoidalari har bir turdagi havo kemasi uchun parvoz eksplutatsiya qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш270. Havo kemasini parashutda tark etishdan oldin ekipaj, imkon qadar, bu haqda o‘zi boshqaruvida bo‘lgan HHXK/HHB organini xabardor qiladi va o‘zining joylashgan o‘rnini ma’lum qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш271. Havo kemasini tark etayotganda, imkon bo‘lsa va Parvoz Eksplutatsiya Qo‘llanmasi (Ekipaj yo‘riqnomasi) talablariga zid bo‘lmasa, avtopilotni yoqish, yo‘nalishni aholi punktidan uzoqroqqa belgilash, havo kemasini yengil qiyalik bo‘ylab pasayishga o‘tkazish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш272. Ekipaj a’zolari va bortdagi boshqa shaxslar havo kemasi komandirining buyrug‘i bo‘yicha parashutlarda havo kemasini tark etadilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemasi komandiri havo kemasini eng oxirgi bo‘lib tark etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-bob. Fuqarolik havo kemalarini tutib olish qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш273. Fuqarolik havo kemasini tutib olish faqat havo kemasi qoidabuzar deb topilgandan so‘ng amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш274. Qoidabuzar havo kemasini tutib olishning yakuniy maqsadlari quyidagilar bo‘lishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) havo kemasini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) havo kemasi ekipajiga belgilangan yo‘nalishga chiqishda ko‘maklashish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) havo kemasini O‘zbekiston Respublikasi havo hududidan tashqariga chiqarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) havo kemasini davlat chegarasi, taqiqlangan hudud yoki parvozlarni cheklash hududidan uzoqlashtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) havo kemasini ushbu turdagi havo kemasining xavfsiz qo‘nishi uchun mos bo‘lgan aerodromga (yoki maydonchaga) majburiy qo‘ndirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш275. Fuqarolik havo kemalarini, shuningdek, parvoz topshirig‘ida ushbu maqsadlar uchun ko‘zda tutilmagan boshqa havo kemalarini o‘quv maqsadida tutib olish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш276. Tutib olingan havo kemasi komandiri quyidagilarga majbur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) ushbu Asosiy qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq tegishli javob signallari bilan signal-buyruqlar qabul qilinganligini tasdiqlab, tutib oluvchi havo kemasining ko‘rsatmalarini darhol bajarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) havo kemasini boshqarayotgan HHXK/HHB organini tutib olinganligi to‘g‘risida xabardor qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) 121,5 MHz favqulodda chastotada umumiy chaqiruv orqali ushlab oluvchi havo kemasi yoki tegishli ushlab olishni boshqarish organi bilan radioaloqa o‘rnatishga urinish, agar aloqa o‘rnatilmasa, imkon qadar 243,0 MHz chastotada o‘z chaqiruvini takrorlash, bunda o‘z bort raqamini (chaqiruv belgisini), havo kemasining joylashuvini, shuningdek, parvoz xususiyatini ma’lum qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) agar havo kemasi ikkilamchi radiolokatsiya javob berish apparati bilan jihozlangan bo‘lsa, HHXK/HHB organining boshqa ko‘rsatmalari bo‘lmagan taqdirda, IKRL transponderiga “A” rejimi, 7700 kodi o‘rnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш277. Agar tutib oluvchi havo kemasi bilan aloqa o‘rnatilgan bo‘lsa-yu, biroq umumiy tushunarli tilda muloqot qilish imkoni bo‘lmasa, tutib olinayotgan havo kemasi asosiy ma’lumotlarni yetkazishga harakat qilishi va ushbu Asosiy qoidalarning 8-ilovasiga muvofiq ingliz tilidagi iboralardan foydalangan holda ko‘rsatmalarni qabul qilganini tasdiqlashi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш278. Tutib olish jarayonida boshqarish organi va tutib oluvchi 121,5 MHz favqulodda chastotasida to‘xtatilgan havo kemasi ekipaji bilan umumiy tushunarli tilda ikki tomonlama aloqa o‘rnatishga urinishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш279. Agar tutib olingan havo kemasi bilan aloqa o‘rnatilgan bo‘lsa-yu, ammo umumiy tushunarli tilda muloqot qilishning iloji bo‘lmasa, tutib oluvchi havo kemasi ushbu Asosiy qoidalarning 8-ilovasiga muvofiq ingliz tilidagi iboralardan foydalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш280. Agar radio orqali har qanday manbadan olingan ko‘rsatmalar ushbu Asosiy qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq vizual signallar yordamida uzatilgan tutib oluvchi havo kemasining ko‘rsatmalariga zid bo‘lsa, tutib olingan havo kemasi darhol tushuntirish so‘raydi va ayni paytda tutib oluvchi havo kemasi vizual tarzda uzatayotgan ko‘rsatmalarni bajarishda davom etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш281. Agar radio orqali har qanday manbadan olingan ko‘rsatmalar tutib oluvchi havo kemasining radio orqali uzatilgan ko‘rsatmalariga zid bo‘lsa, tutib olinayotgan havo kemasi darhol tushuntirish so‘raydi va shu bilan birga tutib oluvchi havo kemasining radio orqali bergan ko‘rsatmalarini bajarishni davom ettiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHavo kemalarini tutib olishda qo‘llaniladigan
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSIGNALLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Tutib oluvchi havo kemasi tomonidan beriladigan signallar va tutib olinayotgan havo kemasining javoblari | ||||
Seriya | Tutib oluvchi havo kemasi signallari | Ma’nosi | Tutib olinayotgan havo kemasining javoblari | Ma’nosi |
1. | Kunduzi yoki Kechasi: havo kemasining chayqalishi va notekis vaqt oralig‘ida aeronavigatsiya chiroqlari (vertolyotlar uchun qo‘nish faralarining) yonib-o‘chishi, bunda tutib oluvchi havo kemasi tutib olinayotgan havo kemasidan biroz yuqorida, oldinda va odatda chap tomonida (agar tutib olinayotgan havo kemasi vertolyot bo‘lsa, o‘ng tomonida) turadi. Signal qabul qilingani tasdiqlangandan so‘ng, kerakli yo‘nalishga chiqish uchun gorizontal tekislikda odatda chapga (vertolyot tutib olingan holda o‘ngga) sekin buriladi. 1-izoh. Ob-havo sharoitlari yoki joyning relyefi tutib oluvchi havo kemasidan yuqoridagi «1-seriya»da ko‘rsatilgan joylashuvi va burilish yo‘nalishini o‘zgartirishni talab qilishi mumkin. 2-izoh. Agar tutib olinayotgan havo kemasi tutib oluvchi havo kemasi ortidan yetib borishga ulgurmasa, tutib oluvchi havo kemasi «Ippodrom» sxemasi bo‘yicha bir qator manyovrlarni bajaradi va har safar tutib olinayotgan havo kemasi yonidan uchib o‘tganda havo kemasini chayqatib signal beradi. | Siz tutib olindingiz. Mening ortimdan keling. | Kunduzi yoki kechasi: havo kemasini chayqatish, notekis vaqt oralig‘ida aeronavigatsiya chiroqlarini miltillatish va tutib oluvchi havo kemasiga ergashish. Tutib olingan havo kemasi tomonidan amalga oshirilishi lozim bo‘lgan o‘shimcha harakatlar ushbu Asosiy qoidalarning XI bobida ko‘rsatilgan. | Tushundim, bajarmoqdaman. |
2. | Kunduzi yoki kechasi: tutib olingan havo kemasining yo‘nalishini kesib o‘tmasdan, 90° yoki undan ortiq burchak ostida burilib, balandlikka ko‘tarilib, tutib olingan havo kemasidan keskin uzoqlashish. | O‘z yo‘nalishingizni davom ettiring. | Kunduzi yoki kechasi: havo kemasini chayqatish. | Tushundim, bajarmoqdaman. |
3. | Kunduzi yoki kechasi: shassini chiqarish (agar iloji bo‘lsa), qo‘nish chiroqlarini yoqish va foydalanilishi kerak bo‘lgan uchish-qo‘nish yo‘lagi ustidan uchib o‘tish yoki agar tutib olingan havo kemasi vertolyot bo‘lsa, vertolyot qo‘nish maydonchasi ustidan uchib o‘tish. Vertolyotlar uchun, tutib oluvchi vertolyot qo‘nish maydonchasi yaqinida havoda muallaq turish holatiga o‘tib, qo‘nishga kirishni amalga oshiradi. | Ushbu aerodromga qo‘ning. | Kunduzi yoki tunda: shassini tushirish (agar imkoni bo‘lsa), qo‘nish chiroqlarini yoqish va tutib oluvchi havo kemasiga ergashish hamda agar qo‘nish yo‘lagi yoki vertolyot qo‘nish maydonchasi ustidan uchib o‘tgandan so‘ng qo‘nish sharoitlari xavfsiz deb topilsa, qo‘nishni boshlash. | Tushundim, bajarayapman. |
2. Tutib olinayotgan havo kemasi tomonidan beriladigan signallar va tutib oluvchi havo kemasining javoblari | ||||
Seriya | Tutib oluvchi havo kemasi signallari | Ma’nosi | Tutib olinayotgan havo kemasining javoblari | Ma’nosi |
4. | Kunduzi yoki tunda: shassini yig‘ish (agar imkoni bo‘lsa) va foydalanilishi kerak bo‘lgan qo‘nish yo‘lagi yoki vertolyot qo‘nish maydonchasi ustidan 300 metrdan (1000 fut) baland, lekin 600 metrdan (2000 fut) past balandlikda (vertolyotlar uchun 50 metrdan (170 fut) baland, lekin 100 metrdan (330 fut) past) aerodrom sathidan yuqorida uchib o‘tishda qo‘nish chiroqlarini miltillatish, hamda foydalanilishi kerak bo‘lgan qo‘nish yo‘lagi yoki vertolyot qo‘nish maydonchasi ustida aylanma parvozni davom ettirish. Qo‘nish chiroqlarini miltillatish imkoni bo‘lmasa, boshqa bort chiroqlarini miltillatish. | Siz ko‘rsatgan aerodrom yaroqsiz. | Kunduzi yoki tunda: agar tutib olinayotgan havo kemasining tutib oluvchi havo kemasi ortidan zaxira aerodromiga borishi maqsadga muvofiq bo‘lsa, tutib oluvchi havo kemasi shassini (agar imkoni bo‘lsa) yig‘adi va tutib oluvchi havo kemalar uchun “1”-seriyali signallardan foydalanadi. | Tushundim, sizga ergashaman. |
5. | Kunduzi yoki Tunda: barcha bort chiroqlarini muntazam yoqib-o‘chirish, biroq ularni miltillovchi chiroqlardan farqlash imkonini beradigan tarzda. | Bajara olmayman. | Kunduzi yoki Tunda: tutib oluvchi havo kemalari uchun “2” seriyali signallardan foydalaning. | Tushundim. |
6. | Kunduzi yoki Tunda: barcha bort chiroqlarini notekis vaqt oralig‘ida miltillatish. | Falokat holatida. | Kunduzi yoki Tunda: tutib oluvchi havo kemalari uchun “2” seriyali signallardan foydalaning. | Tushundim. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQo‘nishning magnit yo‘nalish burchagiga (MYB) qarab UQY ostona raqamini
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишANIQLASH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMK gradusda | UQY raqami | MK gradusda | UQY raqami |
05 — 14 | 01 | 185 — 194 | 19 |
15 — 24 | 02 | 195 — 204 | 20 |
25 — 34 | 03 | 205 — 214 | 21 |
35 — 44 | 04 | 215 — 224 | 22 |
45 — 54 | 05 | 225 — 234 | 23 |
55 — 64 | 06 | 235 — 244 | 24 |
65 — 74 | 07 | 245 — 254 | 25 |
75 — 84 | 08 | 255 — 264 | 26 |
85 — 94 | 09 | 265 — 274 | 27 |
95 — 104 | 10 | 275 — 284 | 28 |
105 — 114 | 11 | 285 — 294 | 29 |
115 — 124 | 12 | 295 — 304 | 30 |
125 — 134 | 13 | 305 — 314 | 31 |
135 — 144 | 14 | 315 — 324 | 32 |
145 — 154 | 15 | 325 — 334 | 33 |
155 — 164 | 16 | 335 — 344 | 34 |
165 — 174 | 17 | 345 — 354 | 35 |
175 — 184 | 18 | 355 — 004 | 36 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom harakati uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSIGNALLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Yorug‘lik signallari va raketalar yordamida beriladigan signallar | |||
Chiroq | Aerodrom dispetcherlik xizmati: | ||
havo kemalarining parvozda | havo kemalarining yerda | ||
Tegishli havo kemasiga yo‘naltirilgan | Doimiy yashil nurlanish | Qo‘nishga ruxsat berilgan | Uchishga ruxsat berilgan |
Doimiy qizil nurlanish | Boshqa havo kemalariga yo‘l bering va aylanma bo‘ylab parvozni davom ettiring | To‘xtang | |
Yashil chaqnashlar ketma-ketligi | Qo‘nish uchun qaytib keling | Yurgizishga ruxsat berildi | |
Qizil chaqnashlar ketma-ketligi | Aerodrom yaroqsiz, qo‘nishga ruxsat yo‘q | Foydalanilayotgan qo‘nish maydonini chetlab o‘tib yurish | |
Oq chaqnashlar ketma-ketligi | Ushbu aerodromga qo‘ning va perronga yo‘naling | Aerodromdagi start joyiga qayting | |
Qizil raketa | Oldingi ko‘rsatmalardan qat’iy nazar, hozirda qo‘nishga ruxsat berilmaydi | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Havo kemasi ekipaji tomonidan signallarning qabul qilinganligi tasdiqlanishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkunduzi — qanotlarni tebratish orqali (bu signal uchinchi va to‘rtinchi burilishlar orasidagi qismda hamda qo‘nish chizig‘ida berilmaydi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunda — qo‘nish chiroqlarini ikki marta miltillatish yoki, agar ular o‘rnatilmagan bo‘lsa, aeronavigatsiya chiroqlarini ikki marta yoqib-o‘chirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkunduzi — eleronlar yoki yo‘nalish rulining harakati orqali;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunda — qo‘nish chiroqlarini ikki marta miltillatish yoki, agar ular o‘rnatilmagan bo‘lsa, aeronavigatsiya chiroqlarini ikki marta yoqib-o‘chirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Yer usti vizual signallari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer usti vizual signallari tomonlari kamida 9 metr bo‘lgan kvadrat shaklidagi tekis gorizontal yuzadan iborat signal maydoniga joylashtiriladi. Signal maydoni shunday joylashtirilishi kerakki, u 300 metr (1000 fut) balandlikdan gorizontdan 10° dan ortiq burchak ostida barcha yo‘nalishlardan ko‘rinadigan bo‘lsin. Signal maydonining rangi qo‘llanilayotgan signal belgilarining rangidan farq qilishi va kengligi 0,3 metrdan kam bo‘lmagan oq chiziq bilan o‘ralgan bo‘lishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Havo kemalarining yerdagi harakatini boshqaruvchi signallar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
4-ILOVA
4-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududida parvozlarni amalga oshirish bo‘yicha Yo‘riqnoma
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyo‘riqnoma
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu bo‘limda qanday aerodromlar aerouzelga kirishi, ularning toifasi, vazifasi va idoraviy tegishlilik xususiyatlari, shuningdek, qaysi aviatsiya qismlari va bo‘linmalari ularda joylashishi ko‘rsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII bob. Aerouzel hududi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududi va aerouzelga kiruvchi aerodromlarning uchish va qo‘nish zonasi chegarasi. Aerodrom va maxsus zonalar, parvozlarning doimiy yo‘nallishlari (cho‘qqiga, samolyotda belgilangan tezlikka erishish, past va juda past balandliklar, ob-havo razvedkasi va boshqalar), aviatsiya poligoni hududlari va aerouzel samoviy hududi tuzilmasining boshqa elementlari, ulardan foydalanishda o‘zaro hamkorlik va kelishuv talab qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII bob. Parvozlarni tashkillashtirish va bajarish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzelda joylashgan qism (bo‘linma)lar tomonidan zona, poligin, desant tashlash (qo‘nish) maydonchalari, doimiy yo‘nallishlar va boshqalarni taqsimlash hamda foydalanish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZarur bo‘lganda aerouzel hududining quyi esheloni (o‘tish esheloni), aerouzel aerodromlari uchun o‘tishning yagona balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo trassalarining maydonlari va ularni kesishib o‘tish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududida o‘ziga xos xususiyatlarni hisobga olgan holda joyni aniqlashni tiklash tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV bob. Parvozlarni boshqarish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel aerodromlari HHXK organlari, aerouzelning HHXK bosh organi va aerouzelning HHXK boshqa organlari bilan o‘zaro hamkorlik yuzasidan uning majburiyatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozlarga talabnomalarni yuborish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKunduzi va tunda oddiy va murakkab meteorologik sharoitlarda havodagi harakatlarni boshqarish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHHXK hududlari, havodagi harakatlarni boshqaruvni qabul qilish va topshirish marralarini taqsimlash. Aerouzel HHXK organlari o‘rtasida parvozlarni rejalashtirish, to‘g‘irlash va bevosita boshqarishda (havodagi harakatni) o‘zaro hamkorlik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSamoviy hududdan foydalanish va parvoz rejimlarining belgilangan tartibiga amal qilinishini nazorat qilish. HHM qo‘shinlari organlari bilan o‘zaro hamkorlik tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel hududi orqali tranzit uchib o‘tuvchi HK parvozlarini boshqarish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Режим”, “Стрела”, “Ковер” signallarini qabul qilgan HHXK organlari va ekipajlarining harakatlanish tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV bob. Parvozlarning RTT va aloqa vositalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzel aerodromlari HHXK organlari o‘rtasida aloqani tashkillashtirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerouzelda parvozlarning RTT va aloqa vositalaridan foydalanish tartibi. Aerouzelning RLS ko‘rish zonasi, YAJRNT ish zonalari va ishlash ma’lumotlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVI bob. Ilova
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Aerouzel hududi samoviy hududining 1:500 000 (1:200 000) miqyosidagi tuzilish xaritasi, unga quyidagilar tushiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerouzel hududi chegarasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaerodromlar, pilotaj zonalari bilan hududlar chegarasi, kirish va chiqish yo‘laklari (yo‘nalishlari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoligonlar; desant tashlash (qo‘nish) maydonchalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmaxsus zonalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo trassalari, havo trassalarining birlashish yo‘nalishlari va aerouzel hudud samoviy hududi tuzilishining boshqa elementlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Parvozlar uchun talabnomani yuborish chizmasi, HHXK va HHM Qo‘shinlari organlarini HK joriy parvozi haqida xabardor qilish chizmasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Aerouzelda aloqani tashkillashtirish chizmasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Aerouzel hududida HK turli balandliklardagi parvozida radiolokatsion vositalarini ko‘rish hududi va HHXK organlari radiotexnik vositalarining ishlash zonasi chizmasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Aerodrom HHXK organlari o‘rtasida boshqaruvni topshirish marralari bilan HHB hududlarini taqsimlash chizmasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQo‘llanmaga ushbu aerouzeldagi HHBni tashkillashtirishning alohida xususiyatlarini kiritish zaruriyati bo‘lsa, qo‘llanmaga boshqa materiallar kiritilishi ham mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
5-ILOVA
5-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKutish zonasida parvoz
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodromlarga keluvchi yoki qo‘nishga kirayotgan HKning ketma-ketligini tartibga solish uchun kutish zonalari, qoidaga ko‘ra, aerodrom radionavigatsiya nuqtasi yoki havo yo‘lagi ustida belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKutish hududida HK harakatlari belgilangan chizmalar bo‘yicha amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Kutish chizmalarining ko‘rinishlari va ularning tarkibiy qismlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1, 2, 3-rasmlarda keltirilgan kutish chizmalari kutish zonasida o‘ng tomonga (standart) burilish bilan parvozlar chizmasiga kiradi. Kutish zonasida parvozlar chizmasi chap tomonga (nostandart) burilishlari bilan uchun tegishli chizmalar yaqinlashish yo‘l chizig‘iga nisbatan simmetrik shaklda joylashtiriladi. Barcha chizmalarda yo‘l chiziqlari belgilanadi. HK ekipaji kutish zonasiga kirish vaqtida va undagi parvoz davomida kurs va vaqtiga tuzatishlar kiritib, noma’lum shamolga kurs chizig‘ini saqlashga harakat qilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Kutish zonasida parvozning uskuna tezliklari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvoz balandligi* | Oddiy sharoitlar | Girdobli harakat sharoiti |
FL140 (4250 m) eshelongacha va quyi eshelonlar | 425 km/soat (230 uzel) 315 km/soat (170 uzel)** | 520 km/soat (280 uzel) 315 km/soat (170 uzel) |
FL140 (4250 m) eshelondan yuqori FL200 (6100 m) eshelongacha | 445 km/soat (240 uzel) | Qaysi biri kichikligiga qarab 520 km/soat (280 uzel) yoki 0.8 М |
FL200 (6100 m) eshelondan yuqori FL340 (10350 m) eshelongacha | 490 km/soat (265 uzel) | |
FL340 (10350 m) eshelondan yuqori | 0.83 М | 0.83 М |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* yuqorida ko‘rsatilgan parvoz balandliklari nisbiy balandliklar yoki balandlikni o‘lchashda o‘rnatilgan parvoz esheloniga muvofiq aks ettiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** HKlarini kutish uchun faqat A va B toifasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) kutish zonasidagi barcha burilishlar 3°/soniya burilish burchak tezligini ta’minlovchi og‘ish burchagida amalga oshiriladi, biroq 25° dan ko‘p bo‘lmasligi kerak, agar chizmada boshqasi korsatilmagan bo‘lsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) uzoqlik yo‘l chizig‘idagi parvoz vaqti FL140 (4250 м) eshelonini qo‘shgan holda ushbu balandlikkacha 1 daqiqani va FL140 (4250 м) eshelonidan katta balandliklarda 1 daqiqa 30 soniyani tashkil qiladi, agar kutish chizmasida boshqasi ko‘rsatilmagan bo‘lsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) uzoqlik yo‘l chizig‘idagi parvoz vaqtining hisobi nazorat nuqtasidan yoki keyinroq nima kelishiga qarab uning taraverzida boshlanadi. Agar traverz holatini aniqlashning imkoni bo‘lmasa, vaqt hisobi uzoqlik yo‘l chizig‘iga burilish amalga oshirilganidan so‘ng boshlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Kutish zonasiga kirish qoidalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKutish zonasiga kirish sektorlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Shamol ta’sirini qoplash uchun nazorat harakatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYaqinlashish yo‘lidagi kutish nazorat nuqtasini uchib o‘tgunga qadar yaqinlashish yo‘li chizig‘iga qaytish maqsadida shamol ta’sirini qoplash uchun kurs hamda vaqt bo‘yicha tuzatishlar kiritish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday tuzatishlarni kiritishda aeronavigatsiya vositalarining bor ko‘rsatkichlaridan va ma’lum yoki hisoblangan shamol haqidagi ma’lumotlaridan to‘liq hajmda foylalanish lozim. DME dan cheklangan darajadagi oraliq masofa doim yo‘lning orqaga qaytish chizig‘ini chegaralaydi. Cheklangan radial e’lon qilingan va samolyot dastlab shu radialga kiradigan taqdirda, u yaqinlashish yo‘li chizig‘iga qayrilguncha, hech bo‘lmaganda DME dan kerakli oraliq masofaga uzoqlashguncha shu bo‘ylab davom etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Kutish zonasidan chiqish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKutish zonasini belgilangan vaqtda tark etishga ruxsat olgan uchuvchi kutish zonasini tark etish uchun kutish zonasida o‘rnatilgan cheklovlarni hisobga olgan holda parvozga
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
6-ILOVA
6-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParvozning xavfsiz balandliklar (eshelon)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Aeronavigatsion axborot hujjatlariga kiritish uchun aerodrom aylanasi bo‘ylab parvozning balandligini hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНa = Нh.x + ΔН rel — ΔН t (m),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНh.x — uchish va qo‘nish zonasida parvoz haqiqiy xavfsiz balandligining belgilangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНrel — yo‘lakning belgilangan kengligi chegarasida aerodrom sathiga nisbatan tabiiy va sun’iy to‘siqlarni hisobga olib tabiiy joy relyefining eng yuqori nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — hisoblashda foydalaniladigan balandlik o‘lchagichning harorat tuzatishlar qiymati va u formula yordamida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — aerodromdagi havo harorati, daraja;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHtuz = Нh.x + ΔНrel (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAylana bo‘ylab parvoz balandligini o‘rnatishda ΔНt hisobi aerodromdagi ko‘p yillik kuzatuvlar davomida qayd qilingan minimal darajadagi havo harorati bo‘yicha bajarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Aeronavigatsion axborot hujjatlariga kiritish uchun aerodrom hududida minimal xavfsiz balandligini (MXB) hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMXB = 300 + ΔНrel — ΔНt (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНrel — yaqinlashish va qo‘nishga kirish yo‘nalishi bo‘yicha UQY boshi dengiz sathiga nisbatan sun’iy to‘siqlarni hisobga olib tabiiy joy relyefining eng yuqori nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — aerodromda ko‘p yillik kuzatuvlar bo‘yicha o‘rtacha yillik harorati asosida formula orqali hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — aerodromda ko‘p yillik kuzatuvlarga ko‘ra o‘rtacha yillik harorati, daraja;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНtuz = 300 + ΔНrel (m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAerodrom hududida minimal xavfsiz balandlik hisobi, agar uning qiymati o‘tish esheloni balandligiga teng yoki undan yuqori bo‘lsa, ushbu formula orqali hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМXB = 300 + Нrel — ΔНt + ( 760 — Рkel.aer)11 (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНrel — yaqinlashish va qo‘nishga kirish yo‘nalishi bo‘yicha sun’iy to‘siqlarning balandligini hisobga olganda tabiiy joy relyefining absolyut eng yuqori nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — aerodromda ko‘p yillik kuzatuvlar bo‘yicha o‘rtacha yillik harorati asosida formula orqali hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — aerodromda ko‘p yillik kuzatuvlarga ko‘ra o‘rtacha yillik harorati, daraja;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНtuz = 300 + Нrel (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPkel.aer — ko‘p yillik kuzatuvlarga ko‘ra dengiz sathiga keltirilgan aerodromdagi minimal atmosfera bosimi, ushbu formula orqali hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHaer — aerodromning dengiz sathiga nisbatan balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPaer — ko‘p yillik kuzatuvlarga ko‘ra aerodromning UQY sathidagi minimal atmosfera bosimi, mm.sm.ust (mbar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar MXB o‘tish esheloni balandligiga teng yoki undan yuqori bo‘lsa, uni dengiz sathiga nisbatan ko‘rsatiladi va qavsga olinmay yoziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Aerodrom hududida o‘tish eshelonini hisoblash:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH o’tish.esh ≥ H o’tish + 600 + Нaer (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHo’tish — aerodrom hududida o‘tish balandligi, uning qiymati aylana bo‘ylab parvoz balandligidan qiyi bo‘lmasligi zarur;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНaer — aerodromning dengiz sathidan balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisob dengiz sathiga keltirilgan aerodromning atmosfera bosimi standart bosimiga tenglashtirilgan sharoitdan kelib chiqib hisoblanadi. Hisoblash jarayonida olingan balandlik qiymati eng yaqin yuqori eshelonga yaxlitlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Standart atmosfera bosimi QNE (760mm.sm.ust./1013,2mbar) bo‘yicha parvozning xavfsiz balandligini hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНx.760 = Н h.x. + Нrel — ΔНt + (760 — Р kel.min) • 11 (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНx.1013,2 = Нh.x. + Нrel — ΔНt + (1013,2 — Р kel.min) 8,25 (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН h.x — parvoz haqiqiy xavfsiz balandligining belgilangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНrel — yo‘lakning belgilangan kengligi chegarasida sun’iy to‘siqlarning balandligini hisobga olganda tabiiy joy relyefining absolyut eng yuqori nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРkel.min — parvoz yo‘nalishi (maydoni) bo‘ylab keltirilgan minimal bosim, mm.sm.ust. (mbar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — formula orqali hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — parvoz yo‘nalishi (maydoni) bo‘ylab minimal darajadagi havo harorati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНtuz = Н h.x+ ΔНrel (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Aerodrom hududida standart atmosfera bosimi QNE (760mm.sim.ust./1013,2mbar) bo‘yicha parvozning xavfsiz balandligini hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНx.kir = Н h.x. + Нrel — ΔНt + (760 — Р kel.aer) 11 (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНx.kir = Нh.x. + Нrel — ΔНt + (1013,2 — Р kel.aer) 8,25 (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНh.x — parvoz haqiqiy xavfsiz balandligining belgilangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНrel — yo‘lakning belgilangan kengligi chegarasida sun’iy to‘siqlarning balandligini hisobga olganda tabiiy joy relyefining absolyut eng yuqori nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — aerodromda ko‘p yillik kuzatuvlar bo‘yicha o‘rtacha yillik harorati asosida hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPkel.aer — ko‘p yillik kuzatuvlarga ko‘ra dengiz sathiga keltirilgan aerodromdagi minimal atmosfera bosimi, ushbu formula orqali hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHaer — aerodromning dengiz sathiga nisbatan balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPaer — ko‘p yillik kuzatuvlar bo‘yicha aerodromning UQY sathidagi minimal atmosfera bosimi, mm.sm.ust (mbar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Aerodrom hududida parvozning xavfsiz balandligini hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНx.aer = Н h.x.+ ΔН to‘s — ΔНt (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН h.x — uchish va qo‘nish zonasida parvoz haqiqiy xavfsiz balandligining qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔН to‘s — aerodrom sathiga nisbatan tabiiy to‘siqlarni hisobga olib tabiiy joy relyefining absolyut eng yuqori nuqtasi. Sun’iy to‘siqlar balandligi parvoz tezligi 300 km/soat dan ortiq bo‘lganda, tog‘li joyda esa yo‘lakning belgilangan kengligi chegarasida parvoz tezligidan qat’iy nazar barcha hollarda ΔН to‘s hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — formula orqali metrlarda hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — aerodromning haqiqiy havo harorati, daraja;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН tuz = Нh.x. + ΔН to‘s (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Ikkinchi darajali MHL, belgilangan yo‘nalish va aviatsiya ishlari hududi bo‘ylab quyi xavfsiz eshelondan past parvozning xavfsiz balandligi hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНkel.x = Н h.x + Нto’s — ΔНt (m),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН h.x — parvozning haqiqiy xavfsiz balandligining belgilangan qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔН to‘s — undagi tabiiy to‘siqlarni hisobga olib tabiiy joy relyefining eng yuqori balandlik nuqtasi. Sun’iy to‘siqlar balandligi parvoz tezligi 300 km/soat dan ortiq bo‘lganda, tog‘li joyda esa yo‘lakning belgilangan kengligi, m, chegarasida parvoz tezligidan qat’iy nazar barcha hollarda Н to‘s hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔНt — formula orqali metrlarda hisoblanadigan balandlik o‘lchagichning uslubiy harorat tuzatishlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt0 — uchish va qo‘nish aerodromining haqiqiy havo harorati (ulardan kichigi), daraja;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН tuz = = Нh.x. + ΔН to‘s (m)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Barometrik balandlik o‘lchaydigan asbobning bosim ko‘rsatkich iga aerodromdagi bosim o‘rnatilganda parvoz (eshelon)ning balandligini hisoblash (davlat aviatsiyasi uchun).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBelgilangan eshelondagi parvoz davomida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНkel.aer= Нesh — (760 — Рaer) 11
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНesh — parvozning belgilangan esheloni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРaer — aerodromdagi bosim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(760 — Рaer) 11 — balandlikning barometrik tuzatishlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuyi eshelondan past balandlikdagi yo‘nalish bo‘yicha parvozlarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНkel.aer= Нyo‘nal — (Рkel.min — Рaer) 11
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНmarsh — quyi eshelondan past balandlik bo‘yicha parvozning belgilangan balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРkel.min — dengiz sathiga keltirilgan va barometrik tendensiyasini hisobga olgan holda parvoz vaqti aerodrom (aerouzel) yoki yo‘nalish maydonidagi minimal atmosfera bosimi (agar yo‘nalish aerodrom (aerouzel) hududi chegarasidan tashqariga chiqsa).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРaer — aerodromdagi bosim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Рkel.min — Рaer) 11 — balandlikning barometrik tuzatishlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
7-ILOVA
7-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFalokat haqida signal va xabar berish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRO‘YXATI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Havo kemasi yuboradigan halokat signallari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Alohida yoki birgalikda yuboriladigan halokat signallari, havo kemasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri va jiddiy havf solayotganini hamda unga tezkor yordam kerakligini bildiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Falokat signallari quyidagi tartibda yuboriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) radiotelegraf orqali uzatiladigan signal 3 marta takrorlanadigan «SOS» guruhidan, 1 marta takrorlanadigan «DE» guruhidan va 3 marta halokatga uchrayotgan havo kemasining ekipaji chaqiruv belgisidan iborat bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) radiotelefon orqali uzatiladigan signal — “Falokatga yo‘liqdim” “MEYDEY” (MAYDAY) xalqaro parvozlarda) — 3 marta, “Men” — 1 marta, halokatga yo‘liqayotgan havo kemasi ekipajining chaqiruv belgisi — 3 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) qisqa vaqt oralig‘ida bittadan otiladigan qizil rangli chaqnoqli raketalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Falokat signali qisqa intervallar oralig‘ida uni qabul qilganligi tasdiqlangunicha yuborilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Agar sharoit imkon bersa, bevosita falokat signalidan keyin falokat to‘g‘risidagi xabar uzatilishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjoy kengligi — 2 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjoy uzunligi — 2 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbutunjahon muvofiqlashtirilgan vaqti (UTC) — 2 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshikastlanish turi va talab etiladigan yordam — 1 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavo kemasi komandiri tomonidan qabul qilingan qaror hamda qidirish va qutqarishga yordam beradigan boshqa ma’lumotlar — 1 marta;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“qabul” — so‘zi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Har bir falokat to‘g‘risidagi xabarni uzatgandan so‘ng 1-2 daqiqaga qabulga o‘tish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Havo kemasidan uzatiladigan shoshilinch signallar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Shoshilinch signallar shuni anglatadiki, havo kemasi qo‘nishga majbur qiladigan qiyinchiliklarni boshdan kechirayotganligi haqida xabar berishni xohlaydi, ammo tezkor yordam ko‘rsatilishi talab qilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) qo‘nish faralarining takroriy yoqilishi va o‘chirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) impulsli aeronavigatsiya chiroqlarining miltillashidan farq qiluvchi aeronavigatsiya chiroqlarining takroriy yoqilishi va o‘chirilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Havo kemasi hamda undagi yo‘lovchilar va ekipaj uchun xavf yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan hollarda uzatiladigan xalqaro shoshilinch signal quyidagi hollarda uzatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишradiotelegraf orqali — “ЬЬЬ”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишradiotelefon orqali — “PAN” (PAN).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Qidiruv-qutqaruv ishlarida qo‘llaniladigan signallar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. “KOSPAS-SARSAT” sun’iy yo‘ldosh tizimining pelengatsiyasini ta’minlash uchun majburiy qo‘nishni amalga oshirgandan so‘ng, radiostansiyani tonal jo‘natma bilan uzatish rejimiga (“Mayoq” rejimi) ulanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Bu rejimda 3 soat ishlashi undan so‘ng qabul qilish rejimiga o‘tgazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Halokatga uchragan havo kemasi ekipajida avtomatik radiomayoq mavjud bo‘lganda, parashut bilan qo‘ngandan so‘ng darhol uning signal yuboruvchi qismini ishlashi tonal signallarni eshitib ko‘rish orqali tekshiriladi. Bu rejimda uzatkichning ishlashi 3 soat davom etadi. Shundan so‘ng qabul qilgich-uzatkichni puflanadigan radiomayak ballonidan chiqarib olinadi, antenna o‘rnatiladi va qabul qilish rejimiga ulanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Keyinchalik, qo‘nishdan (suvga chiqishdan) keyingi birinchi sutkaning har bir soati boshida halokat to‘g‘risidagi xabar uch marta uzatiladi, har bir uzatishdan keyin 3 daqiqaga qabul qilish rejimiga o‘tiladi, birinchi sutkaning qolgan vaqtida radiostansiya qabul qilish rejimida bo‘lishi kerak. Keyingi sutkada har bir soat boshida falokat to‘g‘risidagi xabar uch marta uzatiladi, har bir uzatishdan so‘ng 3 daqiqaga qabul rejimiga o‘tiladi, qolgan vaqtda radiostansiyani o‘chirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Halokatga uchragan havo kemasi ekipajiga o‘zaro radioxalaqitlarga yo‘l qo‘ymaslik uchun bir vaqtning o‘zida bir joyda bir nechta avariya-qutqaruv UQT-radiostansiyalarini eshittirishga qo‘shish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Yerga qo‘ngandan (suvga tushgandan) keyin beriladigan falokat xabari havo orqali beriladigan xabarga o‘xshash bo‘ladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi havo hududida aviatsiya parvozlarining asosiy qoidalariga
8-ILOVA
8-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Tutib olinuvchi havo kemalari foydalanuvchi iboralar | ||
Iboralar | Talafuzi | Ma’nosi |
CALL SIGN (call sign) | КОЛ САЙН (qo'ng'iroq belgisi) | Mening chaqiruv belgim (chaqiruv belgisi) |
WILCO | ВИЛ — КО | Sizni tushundim, bajarayabman |
САN NОТ | КЭН — НОТ | Bajara olmayman |
RЕРЕАТ | РИ — ПИТ | Ko‘rsatmangizni takrorlang |
АМ LOSТ | ЭМ — ЛОСТ | Mo‘ljallanishni yo‘qotdim |
MAYDAY | МЕЙДЕЙ | Falokatga uchradim |
НIJАСК | ХАЙ — ЖЭК | Tutib olindim |
LAND (place name) | ЛЭНД (punkt nomi) | Qo‘nishni so‘rayman (punkt nomi) |
DESCEND | ДИ — СЕНД | Pastlash zarur |
2. Tutib oluvchi havo kemalari foydalanuvchi iboralar | ||
Iboralar | Talafuzi | Ma’nosi |
CALL SIGN | КОЛ САЙН | Chaqiruv belgingizni aytishingizni so‘rayman |
FOLLOW | ФО — ЛОУ | Ortimdan harakatlaning |
DESCEND | ДИ — СЕНД | Qo‘nish uchun pastlashingizni so‘rayman |
YOU LAND | Ю ЛЭНД | Ushbu aerodromga qo‘ning |
PROCEED | ПРО — СИД | O‘z kursingizda davom eting |