Ўзбекистон Республикасининг «Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 19 июндаги ПФ-95-сон «Давлат фуқаролик хизматини янги ёндашувлар асосида ташкил этиш ҳамда профессионал ва натижадорликка йўналтирилган давлат хизматчилари корпусини шакллантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси қарор қилади:

1. Давлат органларининг ошхоналарига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (0105-25-сон СанҚваН) иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Бошқарув самарадорлиги агентлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳамда Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

3. Мазкур қарор 2026 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.

Мазкур санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (бундан буён матнда санитария қоидалари деб юритилади) давлат органлари ошхоналарининг жойлашуви, уларда хавфсиз ва соғлом овқатланишни ташкил этиш, овқатдан заҳарланишларнинг олдини олишга доир талабларни белгилайди.

1. Мазкур санитария қоидаларида қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:

давлат органи ошхонаси (бундан буён матнда ошхоналар деб юритилади) — давлат органларининг биноларида жойлашган, ходимларни овқат билан таъминлаш учун мўлжалланган, овқат тайёрлаш ва тақдим этиш жойи;

озиқ-овқат хавфсизлиги — аҳолининг соғлом ҳамда фаол ҳаёт кечириши учун ижтимоий аҳамиятга молик асосий турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари билан тўлиқ ва узлуксиз таъминланиши.

2. Ошхоналарда қуйидагиларга йўл қўйилмайди:

ишлаб чиқариш, ёрдамчи хоналар ва санитария-маиший хоналарда одамларнинг яшашига;

ишлаб чиқариш, ёрдамчи хоналар ва омборхоналарда ҳайвон ёки қушлар боқилишига.

3. Ошхоналар алоҳида турган биноларда, мавжуд маъмурий биноларнинг ички қисмларида ёки уларга қўшимча тарзда қурилган бино ва иншоотларда жойлаштирилишига йўл қўйилади.

4. Ошхоналар хомашё, ярим тайёр маҳсулотлар ва тайёр овқатлар оқимини ажратиш имконини берувчи технологик кетма-кетлик асосида жойлаштирилиши лозим.

5. Ошхоналарга кириш-чиқиш учун йўллар алоҳида ажратилган бўлиши ҳамда кириш қисмида дезинфекцияловчи тўсиқлар (дезковриклар) ўрнатилган бўлиши керак.

6. Ошхоналарда озиқ-овқат чиқиндиларини йиғиш ва вақтинча сақлаш учун ички сиртлари ювишга яроқли, оғзи ёпиладиган, зангламайдиган материаллардан тайёрланган, қаттиқ қопламали, махсус қутилар ўрнатилган бўлиши зарур.

7. Чиқиндилар учун қутилар тўлиқ тўлгунга қадар бўшатилиши, ювувчи ва дезинфекцияловчи воситалар билан ишлов берилиши ҳамда тоза ҳолда сақланиши керак.

8. Ошхоналарни ичимлик суви билан таъминлаш ЎзМСт 134:2024 «Марказлаштирилган хўжалик-ичимлик суви билан таъминлаш манбалари. Гигиеник, техникавий талаблар ва танлаш қоидалари»га мувофиқ марказлаштирилган сув таъминоти тизимига уланиш йўли билан амалга оширилиши керак.

Марказлаштирилган сув таъминоти тизими мавжуд бўлмаганда, ички сув таъминоти тизими артезиан қудуғидан, бошқа сув қудуқларидан ёки каптажлардан фойдаланиш орқали ташкил этилиши мумкин. Бунда, озиқ-овқат хомашёси учун ишлатиладиган сувнинг сифат кўрсаткичлари ЎзМСт 133:2024 «Ичимлик суви. Гигиеник талаблар ва сифатини назорат қилиш» талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

9. Оқова сув тармоғи мавжуд бўлган ошхоналар ШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш» (ҳисоб рақами 299, 2024 йил 2 октябрь), ҚМҚ 2.04.03-19 «Канализация. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»га мувофиқ оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларига уланган бўлиши керак.

10. Ошхоналарнинг оқова сувларни чиқариб юбориш тизими доимий равишда соз ҳолатда бўлиши ва тоза сақланиши зарур. Агар оқова сувларни чиқариб юбориш тизими носоз ҳолатга келган бўлса, у тўлиқ тузатилмагунча овқат тайёрлаш, сотиш ва истеъмол қилишни ташкил этишга йўл қўйилмайди.

11. Ошхоналарда оқова сувларни чиқариб юбориш тизими мавжуд бўлмаганда, ошхонада ҳосил бўладиган оқова сувлар атроф-муҳитга зарар етказмаслиги учун алоҳида ажратилган, септик ўрада йиғилиши, тўпланиши, ташилиши ва зарарсизлантирилиши лозим.

12. Ошхоналар қўл ювиш учун иссиқ ва совуқ сув тизими мавжуд бўлган раковиналар, суюқ совун ва қўлларни дезинфекция қилиш учун восита, бир марталик қоғоз салфетка ёки қўл қуритгич билан жиҳозланиши керак.

13. Ошхоналар ШНҚ 2.01.05-24 «Табиий ва сунъий ёритиш» (ҳисоб рақами 309, 2024 йил 25 октябрь) талабларига мувофиқ табиий ва сунъий ёритилиши керак.

14. Ошхоналарда табиий ёки механик вентиляция тизимлари ўрнатилиши керак.

15. Ошхоналарнинг оқиб келувчи ва тортиб олувчи вентиляция тизими биноларнинг вентиляция тизимидан алоҳида ажратилган бўлиши керак.

16. Ошхоналарнинг ишлаб чиқариш хоналари ҳарорат-намлик режимини ўлчаш воситалари билан жиҳозланган бўлиши, бунда симобли термометрлар ва симоб билан тўлдирилган қурилмалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

17. Ошхоналарда кундалик тозалаш ишлари ҳар куни ёки заруратга қараб ювувчи ва дезинфекцияловчи воситалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши керак.

18. Ошхоналарда ҳар ойда камида бир марта мукаммал тозалаш ва дезинфекция ишлари амалга оширилиши лозим.

19. Технологик жараёнлар ошхонанинг махсус ажратилган ҳудудларида амалга оширилиши керак.

20. Ошхонанинг девор ва поллари намликка ва дезинфекцияловчи воситаларга чидамли, сирпанишга қарши гигиеник талабларга мос материаллар билан қопланган бўлиши зарур.

Шифт ва деворлар сатҳида сув тўпланиши, оқиб тушиши ёки моғорланиш ҳолатларига йўл қўйилмаслиги керак.

21. Ошхоналарда тозалаш ва дезинфекция қилиш учун мўлжалланган инвентарлар овқатланиш жойлари ва ишлаб чиқариш хоналари учун алоҳида ажратилган бўлиши, уларнинг ҳар бири фойдаланиш мақсадига қараб тамғаланиши ва ажратилган жойда алоҳида сақланиши лозим.

22. Дезинфекцияловчи, ювувчи ва бошқа тозаловчи воситаларнинг озиқ-овқат маҳсулотлари билан бир жойда сақланишига йўл қўйилмайди.

23. Ошхоналарда ҳашаротларнинг кириб келишининг олдини олиш мақсадида деразалар мустаҳкам, осон ювиладиган ва алмаштириладиган ҳимоя тўрлари билан жиҳозланган бўлиши лозим.

24. Ошхоналарнинг овқат тайёрланадиган хоналари устки қаватида ҳожатхоналарни жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

25. Иш хонасидан даҳлизга чиқишдан олдин махсус иш кийимини ечиш зарурлигини билдирувчи огоҳлантирувчи белги кўринадиган жойда ўрнатилган бўлиши зарур.

26. Ошхоналарда фойдаланиладиган технологик жиҳозлар, инвентарлар, идиш-товоқлар ва бошқа идишлар инсон саломатлиги ва ҳаёти учун хавфсиз бўлган материаллардан тайёрланиши лозим.

27. Ошхоналарда тез айнувчи ва тез бузилувчи маҳсулотларни сақлаш учун совиткич ҳамда совиткичли витриналар бўлиши керак.

28. Санитария ишловини бериш учун технологик жиҳозлар, инвентарлар, идиш-товоқлар сиртлари силлиқ, ёриқларсиз, нуқсонларсиз, тирқишларсиз бўлиши керак.

Синган, сирлари кўчган, ёрилган идиш-товоқлар ва бошқа идишлардан (инвентарлар) фойдаланишга йўл қўйилмайди.

29. Идиш-товоқларни ювиш жараёни икки бўлимли ювиш жиҳозлари ёрдамида ташкил этилиши, бунда биринчи бўлимда ювиш, иккинчи бўлимда эса чайиш ишлари амалга оширилиши лозим.

Ошхоналардаги тоза идиш-товоқлар ва инвентарлар полдан камида 0,2 м баландликдаги токчаларда сақланиши керак.

Ошхона жиҳозларини патнисларда сочилган ҳолда сақлашга йўл қўйилмайди.

30. Мижозлар учун фойдаланилган патнислар ҳар бир мижоздан сўнг тоза салфеткалар билан артилиши, иш куни охирида патнислар ювувчи ва дезинфекцияловчи воситаларни қўшган ҳолда иссиқ сув билан ювилиши, илиқ оқиб турган сув билан чайилиши ва қуритилиши керак.

31. Тоза патнислар ишлатилган патнислардан алоҳида белгиланган жойларда сақланиши лозим.

32. Овқатланиш столлари ҳар бир мижоздан сўнг тозаланиши лозим.

33. Ошхонага келтириладиган барча озиқ-овқат маҳсулотлари гигиеник жиҳатдан хавфсиз бўлиши лозим.

34. Ошхоналарга қуйидаги маҳсулотларни қабул қилишга йўл қўйилмайди:

қайта музлатилган, муддати ўтган ва сифатсиз маҳсулотлар;

уй шароитида тайёрланган маҳсулотлар;

ветеринария хулосасисиз гўшт, парранда, тухум ва балиқ маҳсулотлари.

35. Тез бузиладиган озиқ-овқат маҳсулотларини махсус совитиш ускуналарисиз ташиш, шунингдек ташиш жараёнида маҳсулотларнинг ифлосланиши ёки сифатининг ёмонлашишига йўл қўйилмаслиги лозим.

36. Тайёрланган таомларнинг сифати ва хавфсизлиги устидан қўшимча назорат таъминланиши керак. Бунда, тайёрланган таомларни назорат қилиш учун суткалик намуналар олиб борилиши лозим.

Намуналар стерил ёки қайнатилган қошиқлар ёрдамида, маҳкам ёпиладиган шиша ёки металл қопқоқли стерил ёки қайнатилган шиша идишларга олиниши, порцияли таомлар тўлиқ ҳажмда, салатлар, биринчи ва учинчи таомлар ҳамда гарнирлар эса камида 100 граммдан олиниши лозим.

Олинган суткалик намуналар камида 24 h (соат) давомида махсус совиткичда ёки совиткичнинг махсус ажратилган жойида +2 °C дан +6 °C гача бўлган ҳароратда сақланиши лозим.

37. Озиқ-овқат маҳсулотларини сақлашга мўлжалланмаган хоналарда уларни сақлашга йўл қўйилмайди.

38. Ошхоналарда таомлар белгиланган талаб ва рецептларга мувофиқ тайёрланиши, бунда қолган овқатлар янги тайёрланаётган овқатларга қўшилмаслиги керак.

39. Гўшт учун мўлжалланган столда парранда гўштига ишлов беришда алоҳида кесувчи жиҳозлардан фойдаланиш лозим.

Парранда гўштига ишлов бериш тугагач, стол юзаси дезинфекция қилиниши керак.

40. Иссиқ таомларни тайёрланган пайтдан эътиборан 3 h (соат)дан кўп бўлмаган муддатда мармит ёки иссиқ плитада туришига йўл қўйилади. Газаклар, сут, нордон сут маҳсулотлари ва ичимликлар совиткичли витринага қўйилиши ва белгиланган яроқлилик муддати давомида сотилиши лозим.

41. Иссиқ таомлар тайёрланганидан кейин 3 h (соат)дан ошмаган муддат давомида мармит ёки иссиқ плитада сақланиши мумкин.

Газаклар, сут ва сут маҳсулотлари ва ичимликлар эса совиткичли витринада сақланиши ва белгиланган яроқлилик муддати давомида сотилиши лозим.

42. Соғлом овқатланишни ташкил этиш ҳамда овқатдан заҳарланишларнинг олдини олиш учун ошхоналарда савдоси чекланадиган ширинликлар, ёғли, хамир солинган озиқ-овқат маҳсулотлари ва таомлар, шунингдек одам соғлигига салбий таъсир кўрсатувчи бошқа турдаги маҳсулотларнинг рўйхати тегишлилигига кўра, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси, унинг ҳудудий бошқармалари ёки туман (шаҳар) бўлимлари билан келишилган ҳолда давлат органлари томонидан тасдиқланади.

43. Ошхона ходимлари Ходимларни тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 2387, 2012 йил 29 август) асосида тиббий кўрикдан ўтишлари лозим.

44. Ошхона маъмурияти ходимлар танасининг очиқ юзаларида йирингли яралар бор-йўқлигини текширишлари ва бирор-бир касаллик аломатлари аниқланганда, ушбу ходимларни тиббий хулоса олгунга қадар ишга қўймаслиги лозим.

45. Ишлаб чиқариш жараёнида бевосита иштирок этувчи ходимлар иш бошлашдан олдин қуйидагиларни амалга оширишлари шарт:

заргарлик буюмларини, соатларни ечиш;

сочларни рўмол ёки махсус ўровчи қалпоқ остига йиғиш;

тоза иш кийимларини кийиш;

қўлларни илиқ сувда совун билан ювиш ва дезинфекцияловчи воситалар билан ишлов бериш, тирноқлар олинган ва лак суртилмаган бўлиши керак.

46. Қўллар қуйидаги ҳолатларда ювилиши зарур:

ишдаги ҳар бир танаффусдан кейин;

биринчи иш жараёнидан иккинчи иш жараёнига ўтишда;

ифлосланган нарсаларга тегилганда;

ҳожатхонага борганда икки марта (ҳожатхонага боргандан сўнг ва иш жойида бевосита иш бошлашдан аввал).

47. Ҳар бир ишловчи ходим махсус кийимлар (халат, махсус ўровчи қалпоқ, қўлқоп) билан таъминланиши ва улар ифлосланганда ёки ҳар смена якунида алмаштирилиши лозим.

48. Санитария кийимлари устидан устки шахсий кийимларни кийишга, санитария кийимларини шахсий устки кийимлар, буюмлар билан бирга сақлашга йўл қўйилмайди.