Ушбу Қонуннинг мақсади иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги хўжалик фаолияти ва бошқа фаолият натижасида юзага келадиган иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилади.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

иссиқхона газлари — инфрақизил нурларни тутиб қолувчи ва қайта чиқарувчи, келиб чиқиши табиий ёки антропоген бўлган ҳамда Париж битимига мувофиқ назорат қилинадиган газсимон моддалар: карбонат ангидрид (CO₂), метан (CH₄), азот оксиди (N₂O), озон (О₃), хлорфторуглеродлар (ХФУ), перфторуглеродлар (ПФУ) ва олтингугурт гексафториди (SF₆);

иссиқхона газларининг кадастри — расмий статистика маълумотларига асосланган, иссиқхона газларининг чиқарилиши ва тутиб қолинишини тавсифлайдиган, тизимлаштирилган маълумотлар жамланмаси;

иссиқхона газларининг тутиб қолиниши — табиий жараён ёки хўжалик фаолиятининг ва бошқа фаолиятнинг тури бўлиб, унинг натижасида атмосфера ҳавосидан иссиқхона газлари ажралиб чиқади ҳамда улар табиий муҳитнинг бошқа таркибий қисмларида, табиий, табиий-антропоген ва антропоген объектларда тўпланади;

иссиқхона газларининг чиқарилиши — муайян вақт оралиғида табиий жараён ёки хўжалик фаолияти ва бошқа фаолият натижасида ҳосил бўладиган иссиқхона газларининг атмосфера ҳавосига чиқарилиши;

иссиқхона газларининг чиқарилиши реестри — иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларни ўз ичига олган ахборот тизими;

оператор — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги «Яшил иқтисодиёт лойиҳалари маркази» лойиҳа офиси — углерод бирликлари реестрини юритувчи юридик шахс;

тартибга солинадиган ташкилотлар — тартибга солинадиган ташкилотлар рўйхатига киритилган, фаолияти иссиқхона газларини чиқариш билан бирга олиб бориладиган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар;

углерод бирлиги — иссиқхона газларининг «яшил» лойиҳани амалга ошириш натижасида қисқартирилган (бартараф этилган) ва (ёки) тутиб қолинган, бир тонна карбонат ангидрид гази эквивалентидаги оғирликда ифодаланган миқдори;

углерод бирликлари билан операциялар — углерод бирликлари реестрида рўйхатдан ўтказиладиган углерод бирликлари билан боғлиқ ҳаракатлар;

углерод бирликларининг муомаласи — углерод бирликларининг узатилиши жараёнида амалга ошириладиган операциялар мажмуи;

углерод бирликларининг муомаласи иштирокчиси — «яшил» лойиҳанинг ижрочиси ва (ёки) углерод бирликларининг эгаси ва (ёки) углерод бирликлари реестрида ҳисобга эга бўлган юридик шахс, якка тартибдаги тадбиркор ёки жисмоний шахс;

углерод бирликларининг реестридаги ҳисоб — углерод бирликлари реестрида мавжуд бўлган ҳамда углерод бирликларини ҳисоблашда ва улар билан операциялар ўтказишда фойдаланиладиган ёзув;

углерод бирликларининг эгаси — углерод бирликларига эгалик қилувчи юридик шахс, якка тартибдаги тадбиркор, жисмоний шахс ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

углерод бирликларини муомаладан чиқариш — углерод бирликларини углерод бирликлари эгасининг ҳисобидан чиқариш ва углерод бирликлари реестрида муомаладан чиқариш ҳисобига ўтказиш орқали бекор қилиш;

углерод бирликларини муомаладан чиқариш ҳисоби — углерод бирликлари реестрида мавжуд бўлган ҳамда углерод бирликларини муомаладан чиқариш учун мўлжалланган махсус ҳисоб;

углерод изи — маҳсулотни ишлаб чиқариш ва унинг ҳаётий цикли ёки хизматлар кўрсатиш давомида ҳосил бўладиган иссиқхона газлари чиқарилишининг ва тутиб қолинишининг умумий ҳажми бўлиб, у муомаладан чиқарилган углерод бирликларини ҳисобга олган ҳолда, иссиқхона газларининг бевосита чиқарилишини (хўжалик фаолиятини ва бошқа фаолиятни амалга ошириш натижасида ҳосил бўладиган) ҳамда билвосита чиқарилишини (хўжалик фаолиятини ва бошқа фаолиятни таъминлаш учун фойдаланиладиган ҳамда ташқи объектлардан олинган электр ва иссиқлик энергияси, бошқа ресурслар истеъмоли билан боғлиқ), хўжалик фаолиятини ва бошқа фаолиятни амалга ошириш натижасида иссиқхона газларининг тутиб қолинишини ўз ичига олади;

«яшил» лойиҳа — иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартиришни (бартараф этишни) ёки тутиб қолинишини кўпайтиришни таъминловчи тадбирлар мажмуи;

«яшил» лойиҳа ижрочиси — «яшил» лойиҳани амалга оширувчи юридик шахс, якка тартибдаги тадбиркор ёки жисмоний шахс.

Иссиқхона газлари чиқарилишини чеклашнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

иссиқхона газларининг чиқарилиш даражасини камайтириш шароитларида барқарор иқтисодий ўсишни таъминлашнинг устуворлиги;

қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишнинг устуворлиги;

иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш юзасидан давлатнинг халқаро мажбуриятларини бажариш зарурияти;

тартибга солинадиган ташкилотлар иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларининг мажбурийлиги ва очиқлиги;

иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш бўйича мақсадли кўрсаткичларни бажаришнинг мажбурийлиги;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклашга доир ёндашувларнинг илмий асосланганлиги, тизимлилиги ва тўлиқлиги.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида амалга ошириладиган «яшил» лойиҳалар натижасида қисқартирилган иссиқхона газлари давлат томонидан тўлиқ тасарруф этилади.

Юридик шахснинг, якка тартибдаги тадбиркорнинг ёки жисмоний шахснинг халқаро углерод бирликлари бозорида иштирок этиши ва мамлакат ҳудудида олинган углерод бирликлари савдоси билан шуғулланиши, чет давлатлар билан тузилган келишувлар доирасида ўша давлатларнинг резидент-компанияларига углерод бирликларини ўтказиши иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш ва уларнинг савдоси бўйича ваколатли давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишилганидан кейин амалга оширилади.

Юридик шахснинг, якка тартибдаги тадбиркорнинг ёки жисмоний шахснинг халқаро углерод бирликлари бозорида иштирок этиши ва мамлакат ҳудудида олинган углерод бирликлари савдосини амалга ошириши тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

иқлим ўзгаришига қарши курашиш ҳамда унинг оқибатларини юмшатиш, шу жумладан иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги давлат дастурларининг ва бошқа дастурларнинг ишлаб чиқилишини ҳамда амалга оширилишини таъминлайди;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклашнинг асосий принципларини давлат фаолиятининг сиёсий, иқтисодий, ижтимоий, таълим ва маданий соҳаларида акс эттириш бўйича чоралар кўради;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади ва ҳукуматлараро шартномалар тузади;

халқаро ва ички углерод бирликлари бозорларида мамлакат ҳудудида олинган углерод бирликлари савдосини амалга ошириш тартибини белгилайди;

давлат сиёсатини амалга оширишда иқтисодиётнинг ривожланиши ҳамда унинг иқлим ўзгаришига таъсири ҳисобга олинишини таъминлайди;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш чораларини кўради, шу жумладан тадбиркорлик субъектларига, фуқаролар ва нодавлат ташкилотларга ахборотга оид ҳамда молиявий ёрдам кўрсатади;

иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисобини ва кадастрини юритиш тартибини тасдиқлайди;

иссиқхона газлари чиқарилишининг, углерод бирликларининг реестрларини шакллантириш ва юритиш тартибини белгилайди;

тартибга солинадиган ташкилотлар томонидан ваколатли давлат органига иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларни тақдим этиш тартибини, бундай ҳисоботларнинг шаклларини ҳамда ваколатли давлат органи томонидан ҳисоботларни текшириш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ўз ваколатлари доирасида:

иқлим ўзгариши соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги давлат дастурларининг, ҳудудий ва бошқа дастурларнинг ишлаб чиқилишини мувофиқлаштиради ҳамда уларнинг амалга оширилиши мониторингини юритади;

иқлим ўзгаришининг оқибатларини юмшатиш ва унга мослашишнинг Миллий иқлим стратегиясини ишлаб чиқади, унинг амалга оширилиши мониторингини юритади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади ва уларни қабул қилади;

иссиқхона газлари кадастрини юритади;

атмосфера ҳавосига чиқариладиган иссиқхона газларини Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан бирга инвентаризациядан ўтказади;

иссиқхона газларининг чиқарилиши, тутиб қолиниши ва қисқартирилиши ҳажмларини миқдорий жиҳатдан аниқлаш услубиятини, шу жумладан иссиқхона газларининг чиқарилиши, тутиб қолиниши ва қисқартирилиши ҳажмларини аниқлашнинг ҳисоб-китоб ва инструментал усулларини ишлаб чиқади;

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан тегишли ҳисоботларнинг белгиланган тартибда тайёрланишини ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти иқлим ўзгариши бўйича Ҳадли конвенциясининг ваколатли органи сифатида уларнинг мазкур Ҳадли конвенция билан тасдиқланган котибиятга тақдим этилишини таъминлайди;

атмосфера ҳавосига иссиқхона газларини чиқарувчи юридик шахслардан ва якка тартибдаги тадбиркорлардан қонунчиликда белгиланган тартибда компенсация тўловларини ундиради;

иқтисодиёт тармоқларида экологик тамғалаш тизимларини жорий этади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасини давлат томонидан тартибга солишни мақбуллаштириш, соҳага илғор инновацияларни ҳамда ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш йўналишида чет эл инвестицияларини, шунингдек халқаро молия институтларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг кредитлари ва грантларини жалб этади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида халқаро ҳамкорликни йўлга қўяди;

иқлим ўзгариши ва унинг оқибатлари тўғрисида кенг жамоатчиликни хабардор қилиш учун илмий-оммабоп, таҳлилий материаллар тайёрлайди, иқлим соҳасидаги тадқиқотлар натижаларини кенг оммалаштиради.

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ўз ваколатлари доирасида:

ялпи ички маҳсулотнинг углерод сарфи ҳажмини камайтиради, «яшил» иқтисодиётни илгари суришга, «яшил» ўсиш принципларини жорий этишга ва иқтисодиёт тармоқларида иссиқхона газлари чиқарилишини қисқартиришга доир фаолиятни мувофиқлаштиради;

иссиқхона газлари савдосининг халқаро ва миллий даражаларда амалга оширилишини тартибга солади ва таъминлайди;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги давлат дастурларининг, ҳудудий ва бошқа дастурларнинг ишлаб чиқилишини мувофиқлаштиради ҳамда уларнинг амалга оширилиши мониторингини юритади;

иссиқхона газларининг чиқарилиши жадаллигини камайтириш бўйича амалга оширилаётган тадбирларнинг бажарилиши мониторингини миллий имкониятлар ва шароитлардан келиб чиққан ҳолда юритади;

инвестицияларни жалб этишнинг истиқболли йўналишлари ишлаб чиқилишини, шу жумладан экологик, ижтимоий ва корпоратив бошқарув принциплари асосида инвестиция лойиҳалари мониторинги юритилишини таъминлайди;

халқаро ва ички углерод бирликлари бозорига йўналтириладиган углерод бирликларининг реестрини шакллантиради ҳамда юритади;

иссиқхона газларининг чиқарилиши прогнозларини белгилайди ва иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш бўйича белгиланган мақсадли кўрсаткичларга эришилишини баҳолайди;

иссиқхона газлари чиқарилишининг, тутиб қолинишининг ва қисқартирилишининг ҳажмларини миқдорий жиҳатдан аниқлаш услубиятини, шу жумладан иссиқхона газларининг чиқарилиши, тутиб қолиниши ҳамда қисқартирилиши ҳажмларини аниқлашнинг ҳисоб-китоб ва инструментал усулларини ишлаб чиқишда иштирок этади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасини давлат томонидан тартибга солишни мақбуллаштириш, ушбу соҳада илғор инновацияларни ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш йўналишида чет эл инвестицияларини, шунингдек халқаро молия институтларининг ва бошқа ташкилотларнинг кредитлари ҳамда грантларини жалб этади;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида халқаро ҳамкорликни йўлга қўяди.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги ҳудудий дастурларни, шу жумладан ўрта муддатли ва узоқ муддатли истиқболда иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш бўйича тадбирлар режасини тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

тегишли ҳудудда иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда ҳамда ушбу соҳани мувофиқлаштиришда иштирок этади;

ҳудуднинг ўзига хос хусусиятларини ва иқлим шароитларини ҳисобга олган ҳолда, иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги давлат дастурларини ва ҳудудий дастурларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

барча ҳудудий режалар, дастурлар ва лойиҳаларни шакллантириш ҳамда амалга ошириш жараёнида иссиқхона газларининг таъсирини ҳисобга олади ва иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш имкониятларини ҳар томонлама кўриб чиқади;

тегишли ҳудудда иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш чора-тадбирларининг аҳоли ўртасидаги тарғиботини амалга оширади;

тадбиркорлик субъектларининг, фуқароларнинг ва нодавлат ташкилотларнинг иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш бўйича фаолиятини рағбатлантириш чораларини кўради, шу жумладан уларга ахборотга оид ва молиявий ёрдам кўрсатади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш чоралари қуйидагиларни ўз ичига олади:

иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисобини юритиш;

иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш бўйича мақсадли кўрсаткичларни белгилаш;

иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш ва уларнинг тутиб қолинишини ошириш бўйича фаолиятни қонунчиликда белгиланган тартибда қўллаб-қувватлаш.

Иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисоби тартибга солинадиган ташкилотларнинг хўжалик фаолияти ёки бошқа фаолияти натижасида ҳосил бўладиган иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ишончли ахборотни йиғиш, шунингдек давлат органларини, юридик шахсларни, якка тартибдаги тадбиркорларни ва фуқароларни бундай ахборот билан таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги билан биргаликда амалга оширилади.

Иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисоби маълумотлари иссиқхона газлари кадастрини тайёрлашда инобатга олинади. Иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисоби ва иссиқхона газлари кадастрини юритиш белгиланган тартибда амалга оширилади.

Иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисоби иссиқхона газларининг чиқарилиши реестрини юритиш шаклида амалга оширилади.

Иссиқхона газларининг чиқарилиши реестрига тартибга солинадиган ташкилотлар тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар киритилади:

юридик шахснинг ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг тўлиқ номи, давлат рўйхатидан ўтказилганлик рақами ва санаси;

солиқ тўловчи бўлган юридик шахснинг ёхуд якка тартибдаги тадбиркорнинг идентификация рақами;

юридик шахс жойлашган ер ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг яшаш жойи;

амалга оширилаётган иқтисодий фаолият турлари тўғрисидаги маълумотлар;

иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларга мувофиқ иссиқхона газларининг чиқарилиши ҳақидаги маълумотлар;

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган бошқа маълумотлар.

Иссиқхона газларининг чиқарилиши реестрига тартибга солинадиган ташкилотлар рўйхатига кирмайдиган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар тўғрисидаги маълумотлар улар томонидан тақдим этилган иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларга асосан киритилиши мумкин.

Иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботлар иссиқхона газларининг чиқарилиши реестрига киритилгунига қадар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда верификациядан ўтказилади.

Мамлакат мудофааси ва давлат хавфсизлиги манфаатлари кўзланган фаолият натижасида ҳосил бўлган иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги маълумотлар иссиқхона газларининг чиқарилиши реестрига киритилмайди.

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёти тармоқлари учун иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш мақсадли кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва қарорларига мувофиқ, иссиқхона газларининг ўрмонларда ва бошқа табиий экологик тизимларда тутиб қолиниши ҳисобга олинган ҳолда ва Ўзбекистон Республикасининг иқтисодиётини барқарор ривожлантиришни таъминлаш заруратидан келиб чиқиб белгиланади.

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёти тармоқлари учун иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш мақсадли кўрсаткичлари иқтисодиётнинг тегишли тармоғида қўлланиладиган технологияларнинг ўзига хос хусусиятларидан, инвестициялар ҳажмидан, товарлар ва хизматларнинг реализация қилинишидан олинган даромад ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига тушумлар миқдоридан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ўзбекистон Республикасининг давлат дастурларида иқтисодиёт тармоқларини ривожлантириш кўрсаткичларини белгилаш чоғида Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёти тармоқлари учун иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш мақсадли кўрсаткичлари ҳисобга олинади.

Хўжалик фаолияти ёки бошқа фаолияти иссиқхона газларининг чиқарилиши билан боғлиқ бўлган давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятининг самарадорлик кўрсаткичларини ҳисоблашда улар томонидан иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш бўйича кўрсаткичлар ҳисобга олинади.

Юридик шахслар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва жисмоний шахслар «яшил» лойиҳаларни амалга ошириш ҳуқуқига эга.

Юридик шахслар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва жисмоний шахслар томонидан амалга оширилаётган лойиҳаларни «яшил» лойиҳалар жумласига киритиш мезонлари ва тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

«Яшил» лойиҳалар тўғрисидаги маълумотлар углерод бирликлари реестрига киритилади.

«Яшил» лойиҳани амалга ошириш натижасида муомалага чиқарилган углерод бирликлари ушбу «яшил» лойиҳани бажарувчининг углерод бирликлари реестридаги ҳисобига киритилади.

Муомалага чиқарилган углерод бирликлари Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёти тармоқлари учун иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш мақсадли кўрсаткичларига эришилишини баҳолашда ҳисобга олинади.

«Яшил» лойиҳаларни рўёбга чиқаришга доир фаолиятни қўллаб-қувватлаш Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси «яшил» лойиҳаларни амалга оширувчиларга нисбатан давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чораларини қўллаш асосларини, шунингдек амалга оширилаётган «яшил» лойиҳаларга мос келиши керак бўлган шартларни белгилайди.

Ўзбекистон Республикасининг тасарруфидаги углерод бирликлари савдоси натижасида ҳосил бўладиган маблағлар иқлим ўзгаришига мослашишга ва унинг оқибатларини юмшатишга, экология соҳасидаги дастурларни, тадбирларни амалга оширишга, шунингдек атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, циркуляр ва яшил иқтисодиёт, чиқиндиларни бошқариш билан боғлиқ соҳаларга белгиланган тартибда йўналтирилади.

Углерод бирликларининг реестри «яшил» лойиҳалар, ушбу лойиҳаларни амалга ошириш натижасида муомалага чиқарилган углерод бирликлари, углерод бирликларининг эгаси томонидан уларни бошқа шахсга ўтказиш ва углерод бирликларини муомаладан чиқариш тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олади.

Углерод бирликларининг реестрини юритиш, шунингдек реестрда углерод бирликлари билан операцияларни ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда оператор томонидан амалга оширилади.

Углерод бирликлари реестрига қуйидаги маълумотлар киритилади:

юридик шахснинг ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг тўлиқ номи, давлат рўйхатидан ўтказилганлик рақами ва санаси;

солиқ тўловчи бўлган юридик шахснинг ёхуд якка тартибдаги тадбиркорнинг идентификация рақами;

юридик шахс жойлашган ер ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг яшаш жойи;

амалга оширилаётган иқтисодий фаолият турлари тўғрисидаги маълумотлар;

давлат рўйхатидан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳноманинг рақами;

«яшил» лойиҳани амалга ошириш натижасида муомалага чиқарилган углерод бирликлари тўғрисидаги маълумотлар;

«яшил» лойиҳани амалга ошириш натижалари верификация қилинганлиги тўғрисидаги маълумотлар;

углерод бирликлари билан операциялар тўғрисидаги маълумотлар;

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган бошқа маълумотлар.

Шахсга доир маълумотларга ишлов бериш ва уларни ҳимоя қилиш қонунчиликда белгиланган тартибга мувофиқ оператор томонидан амалга оширилади.

Углерод бирликларининг реестридаги ҳисоб оператор томонидан углерод бирликлари муомаласи иштирокчиси билан ўзаро келишилган шартларда, шартномага асосан очилади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси оператор томонидан углерод бирликларининг реестрида операцияларни амалга ошириш бўйича хизматлар кўрсатишга доир намунавий шартнома шаклини ва бундай хизматларни кўрсатганлик учун тўловни аниқлаш тартибини белгилайди.

Оператор углерод бирликларининг реестридаги ҳисоб бўйича операцияларни ушбу ҳисоб эгасининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланган топшириғига (бундан буён матнда ҳисоб эгасининг топшириғи деб юритилади) мувофиқ амалга ошириш мажбуриятини олади. Оператор ҳисоб эгасининг топшириғи олинган кундан эътиборан беш иш куни ичида углерод бирликлари билан операцияларни амалга оширади.

Оператор муомалага чиқарилган углерод бирликларини «яшил» лойиҳани амалга оширувчининг реестрдаги ҳисобига ўтказади. Углерод бирликларининг реестридаги ҳисобга оид ёзувлар ҳамда ушбу ҳисоб бўйича кўчирмалар углерод бирликлари муомалага чиқарилганлигининг ва углерод бирликларига бўлган эгалик ҳуқуқининг тасдиғидир.

Углерод бирликларини бошқа шахсга ўтказиш (сотиш) ҳисоб эгасининг топшириғига асосан унинг ҳисобидаги углерод бирликларини ҳисобдан чиқариш ва углерод бирликларини олувчининг ҳисобига киритиш орқали амалга оширилади. Углерод бирликлари углерод бирликларини олувчининг ҳисобига оператор томонидан тегишли ёзув киритилган пайтдан эътиборан ўтказилган ҳисобланади.

Оператор ва углерод бирликлари муомаласи иштирокчиси ўртасидаги шартноманинг бекор қилиниши углерод бирликлари реестридаги ҳисобнинг ёпилиши учун асос бўлади. Углерод бирликлари реестридаги ҳисоб ёпилганда ундаги углерод бирликлари бекор қилинади ва муомаладан чиқариш ҳисобига ўтказилади.

Углерод бирликларини муомаладан чиқариш оператор томонидан углерод бирликларини ҳисоб эгасининг топшириғига мувофиқ унинг ҳисобидан чиқариб, муомаладан чиқариш ҳисобига киритиш орқали амалга оширилади.

Углерод бирликларининг муомаласи «яшил» лойиҳаларни амалга ошириш натижасида ҳосил бўлган углерод бирликларини реализация қилиш учун қулай иқтисодий шарт-шароитлар яратиш, шунингдек бундай лойиҳаларни рўёбга чиқаришга доир фаолиятни рағбатлантириш мақсадида амалга оширилади.

Углерод бирликларининг муомаласи углерод бирликлари реестрига тегишли ёзувларни киритиш орқали ушбу реестрда рўйхатдан ўтказиладиган операциялар йиғиндисидан иборатдир.

Углерод бирликларининг эгаси углерод изини камайтириш мақсадида углерод бирликларини муомаладан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш, шу жумладан «яшил» лойиҳаларни амалга ошириш ва углерод изини аниқлаш соҳасидаги стандартлаштиришга доир норматив ҳужжатларни тасдиқлаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги томонидан амалга оширилади.

Миллий стандартлаштириш тизими иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш, шу жумладан «яшил» лойиҳаларни амалга ошириш ва углерод изини аниқлаш соҳасидаги ягона талабларни белгилайди.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш, шу жумладан «яшил» лойиҳаларни амалга ошириш чоғида халқаро стандартлар қўлланилиши мумкин.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги барча иссиқхона газларини қамраб олувчи мониторинг, ҳисобот ва верификация тизимлари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар билан тартибга солинади.

Иссиқхона газлари чиқарилишининг, «яшил» лойиҳалар амалга оширилишининг, чиқарилишларни қисқартиришга ҳамда буни қўллаб-қувватлашга доир чора-тадбирларнинг мониторинги тизими Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан жорий этилади ва юритилади.

Тартибга солинадиган ташкилотларда чиқариладиган иссиқхона газлари миқдори Мониторинг, ҳисобот ва верификация тизими асосида мониторинг қилинади.

Тартибга солинадиган ташкилот иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда Мониторинг, ҳисобот ва верификация тизими асосида тайёрлайди ҳамда уни ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 1 июлига қадар Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига тақдим этади. Мазкур ҳисобот белгиланган тартибда жамоатчиликка ошкор қилинади, бундан тижорат сирини ташкил этувчи ахборот мустасно.

Тартибга солинадиган ташкилот тайёрлаган ҳисоботини миллий ёки халқаро мувофиқликни баҳолаш органида аккредитация қилинган ихтисослаштирилган ташкилотда верификация қилади.

Иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисобот тартибга солинадиган ташкилотларнинг хўжалик фаолияти ёки бошқа фаолияти натижасида календарь йил давомида ҳосил бўлган иссиқхона газларининг чиқарилиши массаси, қисқартирилган ва олди олинган массаси, шунингдек ушбу массани аниқлашда фойдаланилган дастлабки маълумотлар тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олади.

Иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботни ўз вақтида тақдим этмаслик ёки унда била туриб ёлғон маълумотларни тақдим этиш қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка сабаб бўлади.

Тартибга солинадиган ташкилотлар рўйхатига киритилмаган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар ўзининг хўжалик фаолияти ёки бошқа фаолияти натижасида ҳосил бўлган иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботни ушбу моддада белгиланган тартибда тақдим этишга ҳақли.

Углерод бирликларини муомалага чиқариш учун «яшил» лойиҳани амалга ошириш тўғрисидаги ҳисоботда кўрсатилган «яшил» лойиҳани бажариш натижасида ҳосил бўлган углерод бирликлари верификация қилинади.

«Яшил» лойиҳаларни бажариш натижасида ҳосил бўлган углерод бирликларини верификация қилиш белгиланган тартибда амалга оширилади.

Иссиқхона газларининг кадастрида ва углерод бирликларининг реестрида мавжуд бўлган иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ахборот, агар қонунчиликда бошқа қоида назарда тутилмаган бўлса, очиқ ахборотдир ҳамда ундан давлат органлари, юридик шахслар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва фуқаролар томонидан иқтисодий фаолиятни ёки бошқа фаолиятни режалаштириш ҳамда амалга оширишда фойдаланилади.

Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги маълумотлардан Ягона идентификация тизими орқали фойдаланилиши мумкин.

Атмосфера ҳавосидаги мавжуд иссиқхона газларининг табиий омиллар сабабли тутиб қолиниши уларнинг табиий муҳитнинг бошқа таркибий қисмларида ва табиий объектларда тўпланиши ҳисобига рўй бериши мумкин.

Атмосфера ҳавосидаги мавжуд иссиқхона газларининг табиий омиллар сабабли тутиб қолиниши иссиқхона газларини мониторинг қилиш жараёнида алоҳида ҳисобга олиниши керак.

Фаолияти иссиқхона газларини чиқариш билан боғлиқ бўлган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш бўйича стратегияларни, дастурларни, чора-тадбирларни мустақил равишда белгилаш, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш билан боғлиқ тадбирларни амалга оширишда консалтинг, рейтинг агентликларини ва бошқа агентликларни мустақил равишда танлаш;

«яшил» лойиҳаларни амалга ошириш натижасида ҳосил бўлган, муомалага чиқарилган углерод бирликларининг нархларини бозор механизмлари асосида белгилаш;

«яшил» лойиҳалар доирасида қисқартирилган иссиқхона газларининг муайян улушини (қисмини) Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишилган ҳолда халқаро углерод бозорларида сотиш.

Фаолияти иссиқхона газларини чиқариш билан боғлиқ бўлган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар:

иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш бўйича чоралар кўриши;

иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишида иштирок этиши;

иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ахборотни белгиланган муддатларда, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг сўровига кўра тақдим этиши шарт.

Тартибга солинадиган ташкилотлар рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган мезонлар асосида Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан шакллантирилади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган мезонлар иссиқхона газларининг чиқарилиши билан боғлиқ хўжалик фаолияти ва бошқа фаолият турларининг рўйхатини ҳамда бундай фаолият турларининг кўрсаткичларини ўз ичига олади.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасидаги халқаро ҳамкорлик халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принциплари ва нормалари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ҳамда қонунчилиги асосида амалга оширилади.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

иссиқхона газлари чиқарилишининг давлат ҳисобини ва кадастрини юритиш тартибини ушбу Қонун 6-моддаси биринчи қисмининг тўққизинчи хатбошиси талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

иссиқхона газлари чиқарилишининг ва углерод бирликларининг реестрларини шакллантириш ҳамда юритиш тартибини ушбу Қонун 6-моддаси биринчи қисмининг ўнинчи хатбошиси ва 14-моддасининг иккинчи қисми талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

тартибга солинадиган ташкилотлар томонидан иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларни ваколатли давлат органига тақдим этиш тартибини, мазкур ҳисоботларнинг шаклларини, шунингдек ҳисоботларни ваколатли давлат органи томонидан текшириш тартибини ушбу Қонун 6-моддаси биринчи қисмининг ўн биринчи хатбошиси талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

иссиқхона газларининг чиқарилиши тўғрисидаги ҳисоботларни верификациядан ўтказиш тартибини ушбу Қонун 11-моддасининг еттинчи қисми талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёти тармоқлари учун иссиқхона газлари чиқарилишини қисқартиришнинг мақсадли кўрсаткичларини ушбу Қонун 12-моддасининг биринчи қисми талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида белгиласин;

юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларни тартибга солинадиган ташкилотлар рўйхатига киритиш мезонларини ушбу Қонун 23-моддасининг биринчи қисми талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

оператор томонидан углерод бирликларининг реестрида операцияларни амалга ошириш бўйича хизматлар кўрсатишга доир намунавий шартнома шаклини ва бундай хизматларни кўрсатганлик учун тўловни аниқлаш тартибини ушбу Қонун 14-моддасининг олтинчи қисми талабларини ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради.

Ушбу Қонун 18-моддасининг бешинчи қисми 2027 йил 1 январдан эътиборан амалга киритилади.