31.05.2023 йилдаги ПҚ-171-сон
3. Париж битими (Париж, 2015 йил 12 декабрь) доирасида қабул қилинган мажбуриятларни бажариш, 2030 йилгача бўлган даврда барқарор ривожланиш соҳасидаги вазифаларга эришиш ҳамда яшил трансформация, шу жумладан, «яшил сертификат» ва экологик маркировкалаш тизимларини жорий этишга масъул бўлган Вазирликнинг умумий штатлари доирасида давлат муассасаси шаклидаги Яшил трансформация ва иқлим ўзгаришига мослашиш миллий маркази ташкил этилсин.
г) 2026 йил 1 августдан бошлаб босқичма-босқич ушбу қарорнинг 6-7-иловаларида белгиланган товарларга нисбатан фойдаланиш хусусиятини йўқотганидан сўнг атроф-муҳитга зарар етказувчи айрим қадоқлаш материаллари ва товарларни ишлаб чиқарувчи (экспорт қилинадиган товарлар бундан мустасно) ҳамда республика ҳудудига импорт қилувчиларнинг «кенгайтирилган мажбурияти» тизими жорий этилади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
(6-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 23 ноябрдаги ПФ-199-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.11.2023 й., 06/23/199/0882-сон)
Вазирликнинг бюджетдан ташқари жамғармаси маблағлари 8-иловада белгиланган манбалардан шакллантирилади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
(8-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 29 декабрдаги ПҚ-422-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.12.2023 й., 07/23/422/0994-сон — 2024 йил 1 январдан кучга киради)
Олдинги таҳрирга қаранг.
(8-банд Ўзбекистон Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 29 декабрдаги ПҚ-422-сон қарорига асосан тўртинчи хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.12.2023 й., 07/23/422/0994-сон — 2024 йил 1 январдан кучга киради)
10. Вазирлик 10-иловага мувофиқ халқаро шартномалар ва халқаро ташкилотлар билан ўзаро ҳамкорлик қилиш ва мувофиқлаштириш бўйича ваколатли орган этиб белгилансин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
(19-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 23 ноябрдаги ПФ-199-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.11.2023 й., 06/23/199/0882-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
(251-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 4 январдаги ПФ-5-сонли Фармонига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 06.01.2024 й., 06/24/5/0008-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
(1-илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 27 июлдаги ПФ-114-сонли Фармонига асосан «о», «п» ва «р» кичик бандлар билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 27.07.2023 й., 06/23/114/0527-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р

Ташкилотнинг амалдаги тўлиқ (расмий) номи

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузурига ўтказилаётган ташкилотнинг тўлиқ (расмий) номи

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузурига ўтказилаётган ташкилотнинг фаолиятига оид қоидалар ва изоҳлар

1.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги «Оролбўйи халқаро инновация маркази» давлат муассасаси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Оролбўйи халқаро инновация маркази» давлат муассасаси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига унга ажратилган штат бирликлари билан киритилмоқда.

2.

Маданият ва туризм вазирлиги тизимидаги «Фарғона ҳайвонот боғи» давлат муассасаси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Фарғона ҳайвонот боғи» давлат муассасаси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига унга ажратилган штат бирликлари билан киритилмоқда.

3.

Маданият ва туризм вазирлиги тизимидаги «Термиз ҳайвонот боғи» давлат муассасаси

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Термиз ҳайвонот боғи» давлат муассасаси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига унга ажратилган штат бирликлари билан киритилмоқда.

4.

Маданият ва туризм вазирлиги тизимидаги «Тошкент ҳайвонот боғи» МЧЖ.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Тошкент ҳайвонот боғи» МЧЖ.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига унга ажратилган штат бирликлари билан киритилмоқда.

5.

Маданий мерос агентлиги тизимидаги «Ўзбекистон давлат табиат музейи».

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Ўзбекистон давлат табиат музейи».

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига унга ажратилган штат бирликлари билан киритилмоқда.

6.

«Белдирсой-Чимён-Нанай» халқаро умуммавсумий курортини қуриш ва эксплуатация қилиш бўйича лойиҳа офиси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги «Белдирсой-Чимён-Нанай» халқаро умуммавсумий курортини қуриш ва эксплуатация қилиш бўйича лойиҳа офиси.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ташкилий тузилмасига, унга ажратилган штат бирликлари билан бирга киритилмоқда.

8.

Давлат мулки ҳисобланган барча ов хўжаликлари ва улар жойлашган ер ва мулклари

«Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти» давлат муассасаси ҳузуридаги ов хўжаликлари.

Ов хўжаликлари қўшимча мажбуриятлар оммавий савдолар орқали узоқ муддатли ижарага берилади.

(2-илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 7 майдаги ПФ-74-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 08.05.2024 й., 06/24/74/0332-сон)

Т/р

Янги ташкил қилинаётган тузилманинг тўлиқ (расмий) номи

Қоидалар

1.

Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги тизимидаги қуйидаги таълим ва илмий-тадқиқот муассасаларининг барча вазифа ва функциялари, ҳуқуқлари ҳамда мажбуриятлари, шунингдек, бино-иншоотлари ва бошқа мол-мулклари тўлиқлигича Университет тасарруфига ўтказилади:

Атроф-муҳит ва табиатни муҳофаза қилиш технологиялари илмий-тадқиқот институти;

Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида фаолият кўрсатаётган ходимларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш маркази;

«Эко-энергия» илмий татбиқ этиш маркази;

Ўрмон хўжалиги илмий-тадқиқот институти (филиали, 5 та илмий-тажриба станциялари, Чўл ҳудудларида ўрмончиликни ривожлантириш илмий маркази, Ўрмон хўжалигини ривожлантириш инновацион маркази);

Ўрмон хўжалиги техникуми;

Тошкент гидрометеорология техникуми;

Гидрометеорология илмий-тадқиқот институти.

Бунда Университет тизимига ўтказилаётган таълим ва илмий-тадқиқот муассасаларининг амалдаги молиялаштириш манбалари ва шартлари сақлаб қолинади.

2.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги тузилмасида Давлат экологик назорат инспекцияси (кейинги ўринларда — Инспекция)

1) Қуйидагилар Инспекциянинг асосий вазифалари этиб белгилансин: табиатни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги қонунчилик талаблари бузилишининг олдини олиш, уни аниқлаш ва унга чек қўйиш учун таъсирчан чораларни қўллаш;

атроф-муҳит ҳолатини кузатиб бориш, атроф-муҳитнинг ифлосланишига, табиий ресурслардан нооқилона фойдаланилишига олиб келиши, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солиши мумкин бўлган вазиятларни аниқлаш;

амалга оширилаётган хўжалик фаолияти ва бошқа фаолиятнинг табиатни муҳофаза қилиш стандартлари, нормалари, қоидалари ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқлигини назорат қилиш ва қонуний чоралар кўриш;

юридик ва жисмоний шахсларнинг табиатни муҳофаза қилиш ҳамда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини, улар томонидан мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш;

ўрмонлардан оқилона фойдаланиш устидан назоратни ўрнатиш, табиатни муҳофаза қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солиш, ўрмонларнинг ер устида ва авиация ёрдамида қўриқланишини ташкил этишни назорат қилиш;

ўрмон дарахтларини ўзбошимчалик билан кесиш, ўғирлаш, йўқ қилиш ва ўрмон тўғрисидаги қонунчиликнинг бошқа бузилишларидан муҳофаза қилиш, шунингдек, ўрмон фонди ерларини муҳофаза қилиш;

юридик ва жисмоний шахслар томонидан дарахтларни кесиш ва ёғоч сотиш қоидалари бажарилиши, шунингдек, пичан ўриш, мол боқиш ва ўрмондан фойдаланишнинг бошқа турлари қоидаларига риоя этилишини назорат қилиш;

ўрмон фонди ҳудудида ов қилиш қоидалари, нормалари ва муддатларига риоя этилишини таъминлаш устидан назорат қилиш;

Ўрмон хўжалиги тизимини ривожлантириш концепцияси асосида белгилаб берилган топшириқлар, прогноз кўрсаткичлар, параметрлар ҳамда тасдиқланган «йўл харитаси» ижроси юзасидан амалга оширилган ишлар ижросини ўрганиш;

ўрмон фонди ерлари, ижарага берилган ўрмон фонди участкаларини ҳисобга олиш, уларнинг маълумотлар базасини шакллантириш, реестрини юритиш ҳамда ижарага берилган ўрмон фонди участкаларининг ижара тўлови, пеня, жарималарнинг ўз вақтида тўлиқ туширилиши устидан назорат қилиш;

«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида амалга оширилган ишларнинг ҳаққонийлиги ва натижадорлигини назорат қилиш;

республиканинг туман ва шаҳарларида атроф табиий муҳит давлат экологик мониторинги тизими натижаларидан фойдаланган ҳолда, табиатни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонунбузилиши ҳолатларини аниқлаш ва қонуний чоралар кўриш;

табиатни муҳофаза қилиш фаолиятининг самарадорлигини ошириш ҳамда фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда оммавий ахборот воситалари билан жамоатчилик экологик назоратини амалга оширишда ҳамкорлик қилиш.

2) Қуйидагилар Инспекция фаолиятини молиялаштириш манбалари ҳисобланади:

Давлат бюджети маблағлари;

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари; қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

3.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги юридик шахс мақомига эга бўлган давлат муассасаси шаклидаги Яшил трансформация ва иқлим ўзгаришига мослашиш миллий маркази (кейинги ўринларда — Иқлим маркази).

Вазирликнинг умумий штатлари доирасида юридик шахс мақомига эга бўлган давлат муассасаси шаклидаги Иқлим маркази ташкил этилади.

1) Қуйидагилар Иқлим ўзгариши миллий маркази давлат муассасасининг асосий вазифалари этиб белгилансин:

халқаро ва миллий тадқиқотларни чуқур таҳлил қилиш ҳамда хорижий давлатлар тажрибаларини ҳар томонлама ўрганиш асосида иқлим ўзгариши оқибатларини юмшатиш ва унга мослашишнинг Миллий иқлим стратегиясини (National Climate Policy) ишлаб чиқиш, унинг ижросини мониторинг қилиш ва доимий равишда қўшимча таклифлар тайёрлаш;

ҳар икки йилда бир маротаба Ўзбекистон Республикаси атроф-муҳит ҳолати тўғрисидаги Миллий маъруза лойиҳасини тайёрлаш ва тақдим этиш;

Париж битими доирасида олинган мажбуриятлар бўйича иқтисодиёт тармоқлари (энергетика, қишлоқ хўжалиги, саноат ва маиший чиқиндилар) томонидан ташланаётган иссиқхона газларини миқдорий баҳолаш ва верификация қилиш орқали уларнинг миллий кадастрини яратиш;

миллий имкониятлар ва шароитлардан келиб чиқиб, иссиқхона газлари ажратмалари чиқарилишининг жадаллигини камайтириш бўйича амалга оширилаётган чора-тадбирларни доимий равишда мониторинг қилиб бориш;

иқлим ўзгариши соҳасидаги инвестицияларни жалб этишнинг истиқболли йўналишлари ишлаб чиқилишини таъминлаш, жумладан, углерод квоталари савдосини ривожлантириш ва «Экологик, ижтимоий ва корпоратив бошқарув (ESG)» принциплари асосида инвестиция лойиҳаларининг мониторингини юритиш;

яшил иқтисодиётга ўтиш, шу жумладан, «яшил сертификат» ва экологик маркировкалаш тизимларини жорий этиш;

вазирликлар ва идоралар билан ҳамкорликда иқлим ўзгаришига мослашиш бўйича иқтисодий асослар ишлаб чиқиш ва ушбу соҳада консалтинг хизматларининг кўрсатилишини таъминлаш;

иқлим ўзгариши ва унинг оқибатлари бўйича кенг жамоатчиликни хабардор қилиш учун илмий-оммабоп, таҳлилий материаллар тайёрлаш, иқлим соҳасидаги тадқиқотлар натижаларини кенг оммалаштириш.

2) Қуйидагилар Иқлим маркази фаолиятини молиялаштириш манбалари ҳисобланади:

Давлат бюджети маблағлари;

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари; қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

4.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузурида юридик шахс мақомига эга давлат муассасаси шаклидаги «Чиқинди полигонларини бошқариш дирекцияси» давлат муассасаси

Вазирликнинг умумий штатлари доирасида юридик шахс мақомига эга давлат муассасаси шаклидаги «Чиқинди полигонларини бошқариш дирекцияси» давлат муассасаси ташкил этилади.

Қуйидагилар «Чиқинди полигонларни бошқариш дирекцияси» давлат муассасаси фаолиятини молиялаштириш манбалари ҳисобланади:

Давлат бюджети маблағлари;

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик ҳамда хайриялари; қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

5.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги юридик шахс мақомига эга бўлган давлат муассасаси шаклидаги Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти

1) Қуйидагилар Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти давлат муассасасининг асосий вазифалари этиб белгилансин:

илғор хорижий мамлакатларнинг тажрибасини инобатга олиб ҳамда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларга етказилиши мумкин бўлган ҳар қандай зарарларнинг олдини олган ҳолда Миллий дастурни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

экоҳудудларнинг туризм инфратузилмасини ривожлантириш; экоҳудудларда ташриф буюрувчиларга кўрсатиладиган хизматлар турларини кенгайтириш, шу жумладан, тоғли ва чўл ҳудудларда экстремал туризмни ривожлантириш ҳамда янги туризм хизматларини йўлга қўйиш, «Planting Tour» ва «Plogging Tour» каби экоҳаракатларни ташкил қилиш;

ҳар бир экоҳудуднинг ўзига хос бўлган брендини яратиш ҳамда тарғибот материаллари, жумладан, видеороликлар, тарқатма материаллар ишлаб чиқиш орқали уларнинг туризм салоҳиятини тарғиб қилишни ташкил этиш;

экоҳудудларда осма дор йўллари, электромоторли қайиқ, қорда ҳаракатланишга мўлжалланган махсус транспорт воситалари ва квадроцикллар, «банжи-жампинг» ва «зиплайн» аттракционлар, аэростатлар, «рафтинг» ва «флайбординг», ғилдирак устидаги уйлар ва ер усти транспорт воситалари хизматларини тадбиркорлик субъектларини жалб қилган ҳолда йўлга қуйиш;

тоғли ва чўл ҳудудларда спеология, курортология, бальнеология ва балчиқ билан даволаш хизматларини йўлга қўйиш;

овга рухсат бериш ва ёввойи ҳайвонларни ов қилиш (шу жумладан, балиқ) учун квоталар бериш ва назорат қилиш хизматларини рақамлаштириш.

Вазирлик ҳузурида давлат муассасаси шаклида Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти ташкил этилади.

2) Қуйидагилар Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти давлат муассасаси фаолиятини молиялаштириш манбалари ҳисобланади:

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари;

Т/р

Ташкилотнинг амалдаги тўлиқ (расмий) номи

Қайта ташкил қилинаётган ташкилотнинг тўлиқ (расмий) номи

Қайта ташкил қилинаётган ташкилотнинг фаолиятига оид қоидалар ва изоҳлар

1.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва чиқиндилар билан ишларни амалга ошириш жамғармаси

Негизида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда бюджетдан ташқари Экология жамғармаси ташкил этилмоқда.

Экология жамғармаси маблағларини шакллантириш манбалари Вазирлар Маҳкамаси қарори билан белгиланади.

2.

Ўрмон хўжалигини ривожлантириш жамғармаси

3.

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ҳузуридаги «Миллий табиат боғлари ва овчилик хўжаликлари бошқармаси» давлат муассасаси

Негизида давлат муассасаси шаклида «Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар департаменти» ташкил этилмоқда.

Унинг муассислигидаги 8 та миллий табиат боғлари уларга ажратилган штат бирликлари «Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар департаменти» давлат муассасасига ўтказилмоқда.

4.

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ҳузуридаги «Ўрмонлойиҳа» лойиҳалаш институти» давлат муассасаси

Негизида «Яшиллойиҳа» лойиҳалаш институти» давлат муассасаси ташкил этилмоқда.

Лойиҳалаш институти келгусида нафақат ўрмон хўжаликларини лойиҳалари, балки барча яшил ҳудудлар ва лойиҳалар бўйича шуғулланади.

5.

«Давлат экологик экспертизаси маркази» давлат унитар корхонаси

Негизида «Давлат экологик экспертизаси маркази» давлат муассасаси ташкил этилмоқда.

«Давлат экологик экспертизаси маркази» давлат муассасаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари, Экология жамғармаси, шунингдек, хўжалик фаолиятидан олинган маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади.

6.

«Экологик ахборот, ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш ва мультимедиа маркази» давлат унитар корхонаси

Негизида «Эко-Медиа» давлат муассасаси ташкил этилмоқда.

«Эко-Медиа» давлат муассасаси Вазирликфаолиятини рақамлаштириш, мультимедиа ва «Call» маркази хизматлари, учувчисиз учиш аппаратларини қўллашда, шунингдек, аҳолининг экологик маданиятини ошириш, экологик таълим йўналишидаги видео қўлланмаларни тайёрлаш ва оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликни йўлга қўйиш ишлари амалга оширади.

Олдинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.

Технологик ривожланиш ва инновациялар бўйича соҳавий эксперт кенгаш

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

«Давлат экологик экспертизаси маркази» давлат муассасаси**

Туризм қўмитаси

Ўрмон хўжалиги агентлиги*

«Давлат экологик сертификатлаштириш ва стандартлаштириш маркази» МЧЖ**

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар туризм бошқармалари

Қорақалпоғистон Республикаси Ўрмон хўжалиги агентлиги

(давлат ўрмон хўжаликлари — 12)

«Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган таҳлилий назорат маркази» давлат муассасаси

«Туризм хизматларини сертификатлаштириш маркази» давлат унитар корхонаси

Давлат ўрмон хўжаликлари — 65, давлат ўрмон-овчилик хўжаликлари — 10, доривор ўсимликларни етиштириш бўйича давлат ўрмон хўжаликлари — 12, илмий тажриба станциялари — 5

«Миллий PR-маркази» давлат унитар корхонаси

«Оролбўйи халқаро инновация маркази» давлат муассасаси

«Туристларга хизмат кўрсатиш маркази» давлат унитар корхонаси

Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети

«Доривор ўсимликларни етиштириш ва қайта ишлаш илмий-ишлаб чиқариш маркази» давлат муассасаси

«Ипак йўли» офиси» УК

«Бинолардан фойдаланиш ва қурилиш-таъмирлаш ишлари дирекцияси» давлат муассасаси**

«Ўрмон хўжалиги машина трактор парки» давлат унитар корхонаси**

«Ипак йўли» туризм ва маданий мерос халқаро университети ҳамда унинг Тошкент филиали

«Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар департаменти» давлат муассасаси

(миллий табиат боғлари — 12, давлат қўриқхоналари — 7, буюртма қўриқхоналари — 2; мажмуа буюртма қўриқхона — 1; биосфера резерват — 1; питомник — 1)

Халқаро туризм академияси Самарқанд кампуси

«Чорвоқ сув омбори атрофини ободонлаштириш дирекцияси» давлат муассасаси**

Туризмни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти

«Экотуризм ва овчиликни ривожлантириш департаменти» давлат муассасаси**

«Яшил ҳудуд» ДУК ва унинг ҳудудий филиаллари

Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги вилоятлар ва Тошкент шаҳар бошқармалари*

«Белдирсой-Чимён-Нанай» халқаро умуммавсумий курортини қуриш ва эксплуатация қилиш бўйича лойиҳа офиси

Гидрометеорология хизмати агентлиги

Гидрометеорологияда ахборот технологияларини ривожлантириш маркази

«Эко-Медиа маркази» давлат муассасаси**

Туман (шаҳар) экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўлимлари

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий марказлари

«Тошкент ҳайвонот боғи» МЧЖ,

«Фарғона ҳайвонот боғи» МЧЖ,

«Термиз ҳайвонот боғи» МЧЖ

Санитар тозалаш ишларини ташкил этиш республика маркази**

«Чиқинди полигонларини бошқариш дирекцияси» давлат муассасаси **

Ўзбекистон давлат табиат музейи

«Яшил трансформация ва иқлим ўзгариши миллий маркази»давлат муассасаси

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, ўрмон соҳаларидаги ННТлар

«Яшиллойиҳа»лойиҳалаш институти**

(3-илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 7 майдаги ПФ-74-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 08.05.2024 й., 06/24/74/0332-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р

Чора-тадбирлар номи

Ижро қилиш муддати

Масъул бўлган ташкилотлар

Бажариладиган ишларнинг пировард натижаси

I. Биохилма-хилликни асраш ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар фаолиятини такомиллаштириш

1.

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобининг янги нашрини тайёрлаш. Бунда:

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобининг олтинчи нашри Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқи (IUCN) тоифалари ва мезонлари асосида тайёрланади.

Қизил китобга киритилган турларнинг муҳофазаси борасидаги мақоми халқаро стандартларга мослаштирилади.

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобини Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқининг (International Union for Conservation of Nature) талаблари бўйича тайёрлаш юзасидан «йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш;

2023 йил II чорак

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобининг янги нашрини замонавий методлар ва Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи (IUCN) Қизил рўйхатида назарда тутилган тоифалар ва мезонлар асосида тайёрлаш ҳамда чоп этиш.

2025 йил I чорак

2.

Ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликларни, жумладан, уларнинг экспортбоп турларини етиштириш ва кўпайтириш чораларини кўриш. Бунда:

плантацияларни ташкил этиш учун аниқ ҳисоб-китоблар асосида экиш материаллари (уруғ ва/ёки қаламча) йиғиб олиш учун квота ажратиш;

ширинмия, шумғия, наъматак, ковул ва сассиқ каврак каби доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимлик турлари бўйича ҳар йили камида 10 минг гектар майдонда маданий плантацияларни ташкил этиш.

2023 йил ноябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Республикада мавжуд ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликлар 19,5 минг гектар маданий плантациялари доимий мониторинги олиб борилади.

Ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликлар, жумладан, уларнинг экспортбоп турларининг маданий плантациялари кўпайтирилади.

Ушбу ўсимликларнинг табиий популяцияси ортади ва йўқолиб кетиш хавфининг олди олинади.

Маданий плантацияларни кўпайтириш натижасида 2026 йилдан бошлаб:

соҳада экспорт салоҳияти 3 бараварга ортади;

доимий 500 нафар, мавсумий 20 мингнафар аҳоли бандлиги таъминланади.

3.

«Ўзбекистон экологияси ва табиий ресурслари атласи»ни яратиш. Бунда:

тегишли вазирлик ва идоралар мутахассисларидан иборат идоралараро ишчи гуруҳ тузиш;

табиий ресурслар ва экология бўйича маълумотларни тўплаш ва умумлаштириш;

тегишли масштабдаги табиий ресурслар ва экология бўйича хариталар тузиш;

«Ўзбекистон экологияси ва табиий ресурслари атласи»ни нашр этиш.

2023 — 2025 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ўзбекистон Республикасининг табиий ресурслари, иқлими ва экологик ҳолатини акс эттирадиган ягона жамланган харита шакллантирилади.

Харитада қуйидагилар акс эттирилади:

ҳайвонот дунёси объектлари;

ўсимликлар;

тупроқ;

ер усти сувлари;

иқлим;

ландшафт ва табиий географик районлаштириш;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар;

ўрмон хўжаликлари;

ер остининг геологик тузилиши ва бошқа маълумотлар.

4.

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар майдонларини кенгайтириш. Бунда:

«Зарафшон» миллий табиат боғини 2 минг гектарга, «Сурхон» ва «Нурота» давлат қўриқхоналари ҳудудини 4-5 минг гектаргача кегайтириш бўйича ўрганиш ишларини амалга ошириш;

илмий асосланган таклиф ва хариталарни тайёрлаш;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар майдонини кенгайтириш юзасидан Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ушбу муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг кенгайтирилиши натижасида ноёб ҳайвонларнинг сони ортиб, ўсимлик қоплами тикланишига эришилади. Жумладан, Бухоро буғусининг сони Зарафшон миллий табиат боғида беш йил муддатда 200 бошдан, Сурхон давлат қўриқхонасида морхўрлар 800 бошдан, Бухоро тоғ қўйи 200 бошдан, Нурота давлат қўриқхонасида Қизилқум қўйи сони 2,5 минг бошдан ортади. Шу билан бирга ушбу ҳудудлардаги ноёб ўсимлик турларини генетик база сифатида сақлаб қолинишига эришилади.

5.

Миллий табиат боғлари фаолиятини мувофиқлаштириш. Бунда:

«Зомин», «Угом-Чотқол», «Оролқум», «Оролбўйи», «Поп», «Омонқўтон», «Юқори Тўпаланг» ва «Боботоғ» миллий табиат боғларини Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни бошқариш департаменти ҳузурига ўтказиш;

Юридик мақомга эга муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ташкилий-ҳуқуқий масалаларига оид ҳужжатларини хатловдан ўтказиш ва уларга ўзгартиришлар киритиш.

2023 йил август

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни бошқариш ва уларнинг фаолиятини мувофиқлаштиришда яхлитлик, ягона бошқариш сиёсати таъминланади. Уларнинг фаолияти, амалга оширилаётган тадбирлар тизими ягона халқаро стандартлар асосида амалга оширилади.

Илмий-тадқиқот ишлари ва табиат мажмуалари мониторинги юритилишининг сифати оширилади, белгиланган муҳофаза режимининг таъминланишида самарадорлик ортади.

6.

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш. Бунда:

1) 2023 йилда «Сурхон», «Нурота» ва «Ҳисор» давлат қўриқхоналари, «Зарафшон» миллий табиат боғи ва «Жайрон» питомнигини бошқариш ва мониторинг тизимига замонавий технологияларни жорий қилиш ҳамда уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш.

2) 2024 йилда «Марказий Қизилқум» «Поп», «Омонқўтон», «Боботоғ» ва «Юқори Тўпаланг» миллий табиат боғлари, «Оқтоғ-Томди», «Қизилқум» давлат қўриқхоналари, «Борсакелмас» ва «Судочье-Акпетки» давлат буюртма қўриқхоналарини бошқариш ва мониторинг тизимига замонавий технологияларни жорий қилиш ҳамда уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш;

3) 2025 йилда «Сайгачий» мажмуа буюртма қўриқхонаси, «Оролқум», «Оролбўйи», «Хоразм», «Жанубий Устюрт», «Зомин» ва «Угом-Чотқол» миллий табиат боғлари, «Зомин» давлат қўриқхонаси ва «Чотқол» давлат биосфера қўриқхонаси, Қуйи Амударё давлат биосфера резерватини бошқариш ва мониторинг тизимига замонавий технологияларни жорий қилиш ҳамда уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш;

2023 — 2025 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар учун дрон, кузатиш камераси, фотоқопқонлар харид қилиш, онлайн назорат таҳлил марказини ташкил қилиш, аэрокосмик кузатиш маълумотларидан фойдаланиш орқали мониторинг тизимига замонавий технологияларни жорий этиш чоралари кўрилади.

Натижада ҳудудларнинг антропоген таҳдид даражаси юқори бўлган манзилларини ва таҳдид турларини (чорва молларининг ноқонуний боқилиши, браконьерлик, маҳаллий аҳоли томонидан қўриқхона ерларининг ўзлаштирилиши) тезкор аниқлаш ва бартараф этиш имконияти яратилади.

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда қўриқлаш ва илмий-тадқиқот ишларини олиб бориш ва мониторинг ишлари самарадорлиги ортади ҳамда ҳуқуқбузарликлар сонининг кескин камайишига эришилади. Инсон омилининг иштироки максимал даражада камаяди.

7.

«Чотқол» давлат биосфера ва «Оқтоғ-Томди» давлат қўриқхоналарининг қўриқланма зоналарини белгилаш. Бунда:

«Чотқол» давлат биосфера ва «Оқтоғ-Томди» давлат қўриқхоналарининг қўриқланма (буфер) зоналарини белгилаш учун ҳудудни хатловдан ўтказиш;

«Чотқол» давлат биосфера ва «Оқтоғ-Томди» давлат қўриқхоналарининг қўриқланма (буфер) зоналари хариталарини тайёрлаш;

«Чотқол» давлат биосфера ва «Оқтоғ-Томди» давлат қўриқхоналарининг қўриқланма (буфер) зоналарини белгилаш юзасидан Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш.

2024 йил август

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

« Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 47-моддаси талаблари бажарилади. Бунда:

ушбу муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларга салбий таъсирнинг олдини олиш мақсадида қўриқланма зоналарда хўжалик фаолияти ва бошқа фаолият чекланади ёки тақиқланади;

қўриқланма зоналарнинг бир қисмида экологик туризмни ташкил этиш, мазкур ҳудуд учун хос бўлган камёб ҳамда йўқолиб кетиш хавфи остида турган ўсимликлар ва ҳайвонларнинг турларини кўпайтириш мақсадида табиий питомниклар барпо этиш имкониятлари яратилади.

8.

Қуйи Амударё давлат биосфера резерватида Амударёдан насос орқали сув чиқариш ишларини ҳамда унинг ҳудудидаги 2 гектар майдонда Бухоро буғуси учун вольер ва ташриф марказини ташкил этиш. Бунда:

Қуйи Амударё давлат биосфера резерватидаги Бухоро буғуларининг озуқа базасини яхшилаш, ўсимликларни нобуд бўлишдан сақлаш ва қайта тикланишини таъминлаш мақсадида Амударёдан насос орқали сув чиқариш ишларини якунига етказиш;

биосфера резерватининг қўриқланма (буфер) зонасидаги 2 гектар майдондаБухоро буғуси учун вольер ва ташриф марказини қуриш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Амударёдан насос орқали сув чиқариш ишлари ва Қуйи Амударё давлат биосфера резерватининг қўриқланма (буфер) зонасидаги 2 гектар майдонда Бухоро буғуси учун вольер ва ташриф маркази қурилишини якунига етказиш орқали:

биосфера резерватидаги Бухоро буғуларининг озуқа базаси яхшиланади;

ўсимлик қопламасининг қайта тикланиши таъминланади.

Мазкур ҳудудларда экологик туризмни ташкил этиш имкониятлари яратилади.

9.

Ҳисор давлат қўриқхонасининг «Сувтушар шаршараси» экотуристик объекти инфратузилмасини яхшилаш. Бунда:

Ҳисор давлат қўриқхонасининг «Сувтушар шаршараси» экотуристик объектига сайёҳларни жалб қилиш имкониятларини ҳамда хизмат кўрсатиш сифатини ошириш мақсадида унинг атрофида туристик инфратузилма барпо этиш;

«Сувтушар шаршараси» экотуристик объектига олиб борувчи 60 км йўлни таъмирлаш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ташриф буюрувчиларнинг экотуристик масканга бориши учун қулай йўл инфратузилмаси яратилади.

Ҳисор давлат қўриқхонасининг «Сувтушар шаршараси»да ташриф буюрувчиларга тегишли шароитлар, жумладан, кузатув майдончаси, айвонлар (беседкалар), дам олиш ва тўхташ жойлари, экотуристик маршрутлар яратилиши натижасида йилига 10 минг нафар сайёҳ жалб этилади.

Сайёҳларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ 50 дан ортиқ янги иш ўринлари яратилади.

10.

Фарғона ва Наманган вилоятларида биохилма-хилликни сақлаш, табиий мажмуаларни қайта тиклаш ҳамда экотуризмни ривожлантириш мақсадида муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд ташкил этиш.

2024 йил апрель

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Наманган ва Фарғона вилоятлари ҳокимликлари

билан биргаликда

Фарғона вилоятининг Ёзёвон табиий ёдгорлиги, Сўх, Шўрсув, Қайроққум, Каттатурк ва Наманган вилоятининг Мингбулоқ ва Поп адирликлари табиий ҳудудларида биохилма-хилликни сақлаш, табиий мажмуаларни қайта тиклаш ҳамда экотуризмни ривожлантириш мақсадида умумий майдони 100 гектардан ортиқ бўлган миллий табиат боғини ташкил этиш юзасидан қарор лойиҳаси Вазирлар Маҳкамасига киритилади. Ушбу ҳудудларда муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд ташкил этиш натижасида қайд этилган табиий масканлардаги табиат мажмуалари, ноёб ва эндемик ҳисобланган 15 дан ортиқ ҳайвон тури, 20 дан ортиқ ўсимлик турларининг яшаш ҳамда ўсиш жойлари муҳофазага олинади.

Экотуризмни ривожлантириш мақсадида инфратузилма ва экотуристик маршрутлар яратилади.

Натижада йилига 2 мингдан ортиқ сайёҳлар ҳудудга жалб этилади. Сайёҳларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ 50 дан ортиқ янги иш ўринлари яратилади.

11.

Ёввойи қушлар ва сут эмизувчи ҳайвонлар турлари ҳисобини юритиш. Бунда:

Қорақалпоғистон Республикаси, Хоразм, Жиззах, Сирдарё ва Фарғона вилоятларида иқтисодий аҳамиятга эга ҳайвонот дунёси объектлари турларини хатловдан ўтказиш ва уларнинг сонини аниқлаш;

иқтисодий аҳамиятга эга ёввойи қушлар ва сут эмизувчи ҳайвонлар турларини сақлаш ва улардан фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Қорақалпоғистон Республикаси, Хоразм, Жиззах, Сирдарё ва Фарғона вилоятларидаги ёввойи қушлар ва сут эмизувчи ҳайвонларнинг турлари саноқдан ўтказилади.

Уларнинг ҳисоби, тарқалиш ареали, яшаш муҳити, хўжаликда фойдаланиш бўйича ҳамда бошқа сифат тавсифлари бўйича маълумотлар базаси шакллантирилади.

Қизил китобга киритилган ёввойи ҳайвонлар ҳисоби хатловдан ўтказилади.

Ёввойи ҳайвонларнинг кадастри шакллантирилади.

Олинган маълумотлар асосида ҳайвонот дунёсидан фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилади.

12.

Истиқболли хомашёбоп ўсимлик турлари ҳисобини юритиш. Бунда:

Сирдарё, Самарқанд ва Қашқадарё вилоятларида табиий ҳолда тарқалган хомашёбоп ўсимликлар рўйхатини шакллантириш;

доривор, озуқа ва техник ўсимликларнинг ёввойи ҳолда ўсувчи турлари табиий захираларини хатловдан ўтказиш;

вилоятлар кесимида қишлоқ хўжалиги, ўрмон фонди ва захира ерларида ўрганиладиган ўсимлик турларининг тарқалиш майдонларини, хомашёбоп турларнинг биологик ва эксплуатацион захираларини аниқлаш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Сирдарё, Самарқанд ва Қашқадарё вилоятларида табиий ҳолда тарқалган хомашёбоп ўсимликлар ҳисобдан ўтказилади.

Уларнинг тарқалиши, популяция ҳолати, сони ва сифат тавсифлари, ўсадиган умумий муҳити бўйича маълумотлар базаси шакллантирилади. Улардан хўжаликда фойдаланиш ҳажмлари, уларни сақлаш ва иқтисодий баҳолаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилади. Хомашёбоп ўсимликларнинг кадастри шакллантирилади.

13.

Ёввойи ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини муҳофазасини тизимли ташкил этиш. Бунда:

Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда ёввойи ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини ноқонуний олиб кириш ва четга олиб чиқиб кетиш, сақлаш, рухсатсиз табиатдан ажратиб олиш ҳолатлари устидан таъсирчан назорат тизимини ўрнатиш;

Давлат божхона қўмитаси ва Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда ёввойи ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектлари ва уларнинг қисмларини четга олиб чиқиш ва четдан олиб кириш жараёнларининг электрон назоратини таъминлаш мақсадида идоравий ахборот тизимларини интеграция қилиш орқали ўзаро электрон ахборот алмашинувини йўлга қўйиш.

2023 йил октябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ёввойи ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини четга олиб чиқишда уларни божхона ҳудудидан олиб ўтишнинг электрон назорати йўлга қўйилади.

Бунинг натижасида, каврак ўсимлиги илдизи, наъматак мевалари ва ширинмия илдизи каби ёввойи ўсимликларни, шунингдек, ҳайвонот дунёси объектларини тегишли рухсатномасиз олиб чиқиб кетиш ҳолатларига чек қўйилади.

14.

Сурхондарё вилояти, Жарқўрғон тумани, «Ғур-Ғур» маҳалласидаги, «Оқтепа» табиат боғи ҳудудини Вазирлик балансига бепул ўтказиш ҳамда бепул ўтказиб бериш бўйича қабул қилиш-топшириш далолатномасини расмийлаштиришни таъминлаш.

2023 йил июль

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Сурхондарё вилояти ҳокимлиги

Ўрмон ресурсларининг бой салоҳиятидан тўла-тўкис ва оқилона фойдаланишни таъминлаш, улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш йўлга қўйилади.

15.

Гидрометеорология хизмати агентлиги жойлашган Тошкент шаҳри, Юнусобод тумани, Бодомзор йўли 1-тор кўчаси, 72-уйга туташ ҳудудда яшил жамоат паркини ташкил қилиш.

2023-2024 йилларда

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Тошкент шаҳар ҳокимлиги

Аҳоли учун қулай яшил ҳудудда дам олишлари учун қўшимча шароитлар яратилади.

16.

Академик Ф. Русанов номидаги Ботаника боғи фаолиятини такомиллаштириш, шу жумладан, илмий салоҳиятини кучайтириш, моддий-техник базасини яхшилаш, ҳудудларда уларнинг тажрибасини қўллаш ва филиалларини ташкил этиш.

2023 йил 1 октябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Фанлар академияси

Академик Ф. Русанов номидаги Ботаника боғининг имкониятларидан кенг фойдаланган ҳолда республикада биохилма-хиллик соҳасини илмий жиҳатдан ўрганиш тизими такомиллаштирилади.

II. Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва чиқиндиларни бошқариш фаолиятини такомиллаштириш

17.

Йирик ва ўрта тоифага кирувчи саноат объектларида чанг-газ тозалаш ускуналарини модернизация қилиш ва янгиларини ўрнатиш. Бунда, хўжалик юритувчи субъектларнинг ўз маблағлари ҳисобидан 145 та саноат корхоналарида 714 та чанг-газ тозалаш ускуналарини янгилаш ва модернизация қилиш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Ҳудудлардаги саноат объектлари ташламалари экологик нормаларга мослаштирилади.

Атмосфера ҳавосига 10 минг тоннадан ортиқ саноат ташламалари ташланишининг олди олинади.

Аҳоли учун мусаффо ҳаво ва қулай экологик муҳит яратилади.

18.

Транспорт воситаларининг атмосфера ҳавосига таъсирини камайтириш чораларини кўриш. Бунда:

автотранспорт воситалари устидан экологик назоратни ўрнатиш ҳамда ташламаларнинг белгиланган меъёр даражасида бўлишини таъминлаш мақсадида икки босқичли «Тоза ҳаво» ойлигини ўтказиш;

300 мингта автотранспорт воситаларининг атмосфера ҳавосига таъсирини аниқлаш.

2023 йил август-сентябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Автотранспорт воситаларининг атмосферага ташламалари меъёр даражасига келтирилади ҳамда улар устидан экологик назорат ўрнатилади.

265 та кузатув ва ўлчаш нуқталари ташкил этилиб, автотранспортлар устидан экологик назорат ўрнатилади.

Йўлларда атмосфера ҳавосининг ортиқча ифлослантирилишига барҳам берилади.

19.

Белгиланган экологик меъёрларга жавоб бермайдиган транспорт воситаларини ҳаракатланишини чеклаш. Бунда:

Тошкент шаҳрининг 4 та кириш (Учқахрамон, Эркин, Шарқ, Бектемир) йўл патруль масканларида доимий (туну-кун) экологик постларни ташкил этиш;

экологик меъёрларга жавоб бермайдиган транспорт воситаларига чекловлар жорий этиш.

2023 йил декабрь

Ички ишлар вазирлиги,Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Экологик меъёрларга жавоб бермайдиган транспорт воситалари ҳаракати тартибга солинади. Атмосфера ҳавосига зарарли ташламалар ташланиши олди олинади.

20.

Тошкент шаҳрида «№-2» (юк ташиш қуввати — 3,5 — 12,0 тонна) ва «№-3» (юк ташиш қуввати — 12,0 тоннадан юқори) тоифасига кирувчи транспорт воситаларининг ҳаракатини тартибга солиш. Бунда:

ўрнатилган стандартларга жавоб бермайдиган транспорт воситаларини кичик автомобиль ҳалқа йўли орқали ҳаракатланишини таъминлаш;

аҳоли гавжум ва яшил ҳудудларни «Экологик ҳудуд» этиб белгилаб, ушбу ҳудудларда транспортлар ҳаракатини тўлиқ чеклаш ва махсус жарима миқдорларини белгилаш;

куннинг маълум вақтларида шаҳар марказий кўчаларида автомобиль ҳаракатланишига тақиқ ўрнатиш тизимини жорий қилиш.

2023 йил декабрь

Ички ишлар вазирлиги, Транспорт вазирлиги Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

«№-2» (юк ташиш қуввати — 3,5 — 12,0 тонна) ва «№-3» (юк ташиш қуввати — 12,0 тоннадан юқори) тоифасига кирувчи транспорт воситаларининг Тошкент шаҳрида ҳаракатини тартибга солинади.

21.

Тошкент шаҳридаги қурилиш майдонларидан атмосферага чиқаётган чангларни камайтириш чораларини кўриш. Бунда:

Тошкент шаҳридаги қурилиш майдонларини тўлиқ хатловдан ўтказиш;

белгиланган қонун талабларини бузган хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан тегишли чораларни кўриш.

Доимий

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Қурилиш вазирлиги

Атмосферага қурилиш жараёнларидан чиқаётган чанг ва зарарли моддалар камайишига эришилади.

22.

Саноат корхоналарида 80 та локал оқова тозалаш иншоотларини қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш. Бунда:

меъёридан ортиқча ифлосланган ишлаб чиқариш оқова сувларини ҳосил қилувчи корхоналар билан локал оқова тозалаш иншоотларини қуриш, мавжудларини реконструкция қилиш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

дастур ижросини таъминлаш юзасидан экологик назорат тадбирларини амалга ошириш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

2023 йилда 80 та саноат корхоналарида локал тозалаш иншоотлари қурилади ва реконструкция қилинади.

Дастурга киритилган корхоналарда экологик назорат тадбирлари амалга оширилади ва уларнинг назорати кучайтирилади.

Бунинг натижасида кунлик ҳосил бўлаётган 73,2 минг метр куб ёки йиллик 21,9 млн метр куб ифлосланган оқова сувларнинг атроф-муҳитга тозаланмасдан ташланишининг олди олинади, очиқ сув ҳавзаларининг сув сифати яхшиланади. Жумладан, Қорақалпоғистон Республикасида — 3 та, Андижонда — 6 та, Бухорода — 2 та, Жиззахда — 7 та, Қашқадарёда — 4 та, Навоийда — 7 та, Наманганда — 6 та, Самарқандда — 8 та, Сирдарёда — 8 та, Сурхондарёда — 4 та, Тошкентда — 13 та, Хоразмда — 4 та ва Тошкент шаҳрида — 7 та корхонада локал тозалаш иншоотлари қайта тикланади.

23.

Республикада 7 мингга яқин саноат ва ижтимоий объектлар кўмир ёқилғисига ўтиши муносабати билан кўмир қазиб олиш ва уни бойитиш бўйича атроф-муҳитга кам таъсирли усулларни жорий этиш.

2023 йил декабрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Энергетика вазирлиги

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «2023 йилда қайта тикланувчи энергия манбаларини ва энергия тежовчи технологияларни жорий этишни жадаллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 16 февралдаги ПҚ-57-сон қарори ижроси доирасида атроф-муҳитга кам таъсирли усуллар жорий этилади.

24.

Республикада фаолият кўрсатаётган йирик цемент ишлаб чиқариш заводларида атмосферага ташлама ташловчи манбаларида юқори самарадор чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш.

2023-2024 йиллар давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

алоқадор вазирлик ва идоралар

Атроф-муҳитга зарарли ташламалар камаяди.

25.

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш натижасида бузилган 6 075 гектар ер майдонларини рекультивация қилиш. Бунда:

ер ости бойликларини қазиб олиш туфайли бузилган ерларнинг хатлови натижасида аниқланган майдонларни 2023 — 2025 йилларда ҳудудлар кесимида рекультивация қилиш режа жадвалига мувофиқ, 2023 йилда тоғ-кон саноати ва геология корхоналари томонидан бузилган ер майдонларини ўрганиш;

1 410 гектар бузилган ер майдонларининг рекультивация қилинишини таъминлаш юзасидан экологик назорат тадбирларини амалга ошириш.

2023 — 2025 йиллар давомида

(ҳар йили ўртача 2 000 гектар)

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Навоий вилоятининг туманларида, жумладан Учқудуқда — 8 минггектар, Томдида — 3 минг гектар, Конимехда — 4,7 минг гектар; Самарқанд вилоятининг туманларида, жумладан, Нурободда — 2,4 минг гектар, Пахтачида 1, 5 минг гектар, Бухоро вилоятининг Ғиждувон туманида 854 га ва Жиззах вилоятининг Ғаллаорол туманида 348 гектар;

шунингдек, корхоналар кесимида «Навоий КМК» АЖ — 36,6 минг гектар, «Олмалиқ КМК» АЖ — 8,5 минг гектар, «Ўзбекнефтгаз» АЖ — 7,6 минг гектар, Давлат геология қўмитаси — 3,5 минг гектар, «Ўзқурилишматериаллари» уюшмаси — 2,2 минг гектар, «Ўзбеккўмир» АЖ — 2,1 минг гектар ва бошқалар — 532 гектар рекультивация қилиниши керак бўлган ер майдонлари мавжуд.

2023 йилдан бошлаб йилига ўртача 2 000 гектар майдонларни рекультивация қилиш ҳисобига 6 075 гектар қўшимча ер майдонлари қайта тикланади, ушбу ер майдонларидан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш имконияти яратилади.

26.

Сирдарё ҳавзаси дарёлари (Норин, Қорадарё, Чирчиқ, Оҳангарон)да ифлослантирувчи манбаларни аниқлаш ва уларни бартараф қилиш юзасидан экологик назорат тадбирларини олиб бориш. Бунда:

Сирдарё ҳавзаси дарёлари сувининг сифатини аниқлаш бўйича бошланғич, оралиқ ва қуйилиш нуқталаридан олинган сув намуналари таҳлилини ўтказиш;

очиқ сув ҳавзаларига оқова чиқараётган саноат корхоналари мониторинги асосида устувор ифлослантирувчи манбаларни аниқлаш ва бартараф қилиш.

2023 йил сентябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Трансчегаравий Сирдарё дарёсининг чегара нуқталаридан олинган сув намуналарининг таҳлили бўйича маълумотлар алмашинуви йўлга қўйилади.

Андижонда — 26 та, Фарғонада — 23 та, Сирдарёда — 8 та, Тошкент вилоятида — 17 та саноат корхоналари ва Наманган вилоятидаги 2 та коммунал оқова тозалаш иншоотлари мониторинг қилинади.

Сирдарё ҳавзаси дарёлари бўлган Норин, Қорадарё, Чирчиқ, Оҳангарон дарёлари бўйлаб хатло ўтказилиши натижасида сувни ифлослантирувчи қўшимча манбалар аниқланади.

Очиқ сув ҳавзаларига салбий таъсир кўрсатиш ҳолатларни бартараф этиш чоралари кўрилади, мониторинг қилинадиган объектлар сони ва географияси ортади, сув ифлосланишининг олди олинади.

27.

Дарё ва сойлар ўзанларини тозалаш ва рухсатнома асосида қум шағал қазиб олиш билан шуғулланиб келаётган субъектлар фаолиятини танқидий ўрганиш. Бунда:

экологик назорат тадбирларини тезкорлик билан ўтказиш имконини яратиш мақсадида малакали эколог ва маркшейдерлик иши мутахассисларидан иборат «Қум-шағал қазиб олиниши бўйича назорат гуруҳи»ни ташкил қилиш;

дарё ва сойларда ўзан тозалаш ва рухсатнома асосида қум-шағал қазиб олиш ишлари олиб бораётган субъектлар фаолиятини танқидий ўрганиш;

ноқонуний қум-шағал қазиб олиш билан шуғулланувчи тадбиркорлик субъектлари фаолиятини босқичма-босқич тугатиш ва қуруқликда жойлашган конларга йўналтириш.

2024 йил июль

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Чирчиқ, Оҳангарон, Зарафшон, Оқдарё ва Қорадарё, Сангзор дарёлари ўзанларида рухсатнома асосида қум-шағал қазиб олиш билан шуғулланиб келаётган субъектлар фаолияти устидан назорат кучайтирилади. Қонунбузилиши ҳолатлари аниқланган тақдирда, шартнома ва рухсатномалар бекор қилинади ҳамда улар қуруқликда жойлашган конларга йўналтирилади.

Бунинг натижасида табиий сув ҳавзаларининг экологик ҳолати яхшиланади, ер ости сувларининг ифлосланиши, кўп йиллик ўртача сатҳи пасайишининг олди олинади.

28.

Республика ҳудудида амалга оширилаётган хўжалик ва бошқа турдаги фаолиятнинг экологик талабларга мувофиқлигини белгилаш юзасидан давлат экологик экспертизасини ўтказиш. Бунда:

амалга оширилаётган хўжалик ва бошқа хил фаолиятнинг атроф-муҳитга таъсир кўрсатиш тоифасини аниқлаш юзасидан хатлов ўтказиш;

хатлов натижалари асосида хўжалик юритувчи субъектларни давлат экологик экспертизасидан ўтказиш ва уларнинг фаолиятини экологик талабларга мувофиқлаштириш;

хўжалик юритувчи субъектларга берилган давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаларида белгиланган талабларнинг бажарилишини назорат қилиш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Республика ҳудудида 20 мингга яқин хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини давлат экологик экспертизасидан ўтказиш орқали экологик талабларга мувофиқлаштирилади.

Самарали экологик назорат тизими ташкил этилади.

29.

Республика бўйича 34 та ер усти табиий сув объектлари (дарёлар, кичик дарёлар ва табиий кўллар)нинг санитария-муҳофаза зоналари ва соҳил бўйи минтақаларини белгилаш. Бунда давлат бюджети маблағлари ҳисобидан:

«Ўздаверлойиҳа» давлат илмий-лойиҳалаш институти билан шартнома асосида табиий сув ҳавзалари учун сувни муҳофаза қилиш зоналари ва қирғоқбўйи минтақаларини белгилаш лойиҳаларини ишлаб чиқиш;

тегишли маҳаллий ҳокимият органлари қарорлари билан сувни муҳофаза қилиш зоналарини белгилаш.

2023 — 2025 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

2023 йил 14 та, 2024 йилда, 2025 йилда 10 та ер усти табиий сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари ва соҳил бўйи минтақалари белгиланади ва ушбу ҳудудда жойлашган ифлослантирувчи манбалар аниқланиб, уларни бартараф қилиш чоралари кўрилади.

Сувни муҳофаза қилиш зоналари ва соҳил бўйи минтақаларида сув сифатига таъсир кўрсатувчи объектларни жойлаштириш, қуриш ҳолатларининг олди олинади.

30.

Мавжуд автомобиль ювиш шохобчаларида босқичма-босқич сув айланма тизимини жорий этиш ҳамда уларни замонавий сув тиндиргичлар ва сув тежовчи ускуналар билан жиҳозлаш, шунингдек, автомобиль ювиш шохобчаларининг ўз-ўзига хизмат кўрсатадиган турларини кенгайтириш.

2024 йил январдан бошлаб

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда

Сув ресурслари тежалишига ва иқтисод қилинишига эришилади.

31.

Қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиб кетиш хизматларини кўрсатиш соҳасида шартномавий муносабатларни такомиллаштириш.

Бунда, юридик шахсларни қаттиқ маиший чиқиндиларни олиб чиқиб кетиш хизматлари бўйича қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланган тартибда шартнома тузишини рағбатлантирувчи механизмлар (иқтисодий ёки маъмурий таъсир чоралари) юзасидан Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш.

2023 йил июль

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Аҳоли яшаш пунктларида белгиланмаган жойларга маиший чиқиндиларни ташлаш ҳолатлари кескин камаяди.

Аҳоли яшаш пунктларида маиший чиқиндиларнинг атроф-муҳитга салбий таъсири камаяди ва экологик вазият сезиларли даражада яхшиланади.

Санитар тозалаш соҳасида хизмат кўрсатувчи корхоналарнинг молиявий ҳолатига ижобий таъсир қилади.

Шартнома тарафлари ўртасида ҳуқуқ ва мажбуриятлар ҳамда бошқа ҳуқуқий муносабатлар вужудга келади.

32.

Қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиб кетиш хизматлари бўйича шаклланган дебитор қарздорликни Вазирлик ва санитар тозалаш корхоналари ўртасида тузиладиган келишувга мувофиқ 5 йилгача бўлиб-бўлиб қайтариш чораларини кўриш.

2023 йил август

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиб кетиш хизматлари бўйича шаклланган дебитор қарздорликни камайтиришга эришилади.

33.

Фосфорли ўғитларни ишлаб чиқариш жараёнида йиғилиб қолган фосфогипс чиқиндиларини қайта ишлаш тизимини жорий қилиш. Бунда, фосфогипс чиқиндисидан цемент ишлаб чиқаришда фойдаланиш учун фосфозол қўшимчасини ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги,

«Ўзкимёсаноат» АЖ

Саноат чиқиндиларини қайта ишлаш ҳисобига иккиламчи ресурсларни имкон қадар кўпроқ хўжалик айланмасига жалб қилиш, улардан бозорбоп янги рақобатбардош, сифатли ва экологик тоза маҳсулотларни ишлаб чиқариш ҳамда қайта тикланмайдиган манбалардаги табиий хом ашё тежалиши таъминланади.

34.

Эски сақлагичларда сақланаётган қолдиқларни қайта ишлаш лойиҳаларини ишлаб чиқиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Қурилиш вазирлиги,

«Ўзкимёсаноат» АЖ

Чиқиндиларни қайта ишлашнинг самарали ва замонавий тизимини яратилиб, эски сақлагичлардаги чиқиндиларни қайта ишлаш ҳисобига, атроф-муҳитга етказилиши мумкин бўлган зарарларнинг олдини олиш чоралари кўрилади.

35.

Электромобилларни тез қувватлантириш станцияларини барпо этиш талаб этиладиган ҳудудлар рўйхатини шакллантириш ҳамда Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритиш.

2023 йил июнь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

«Яшил» технологияларни барча соҳаларга фаол жорий этиш, электромобиллар ва уларнинг бутловчи қисмларини ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш орқали ҳавога чиқариладиган зарарли газлар ҳажмини қисқартириш, экологик тавсифлари яхшиланган автотранспорт воситалари, электромобиллар, гибрид двигателли автомобиллар ва газ ёқилғисида ишлайдиган автомобиллар ишлаб чиқариш ва улардан фойдаланишни кенгайтиришга эришилади.

III. Гидрометеорологик кузатув, иқлим ўзгариши ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторингини юритиш

36.

Ҳудудларда аҳолини хавфли гидрометеорологик ҳодисалардан барвақт огоҳлантириш даражасини ошириш.

Бунда, кузатув станциялари ва постлар сонини 323 тадан 370 тага етказиш. Хусусан:

метеорологик станцияларни — 86 тага;

қор кўчки станцияларини — 8 тага;

агрометеорологик постларни — 40 тага;

гидрологик станция ва постларни — 141 тага;

метеорологик локаторларни — 6 тага;

атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги пунктларини — 68 тага;

атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги лабораторияларини — 21 тага;

метеорологик станциялар, агрометеорологик постлар ва атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги пунктларининг автоматлаштириш даражасини 100 фоизга етказиш.

Шунингдек, ходимларда втоматлаштирилган станциялар билан ишлаш кўникмасини шакллантириш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Гидрометеорологик ахборотни тайёрлаш (кузатиш, йиғиш, унга ишлов бериш, уни таҳлил қилиш, сақлаш ва ундан фойдаланиш), шунингдек, уни тарқатиш жараёнида гидрометеорологик фаолиятнинг натижадорлиги ортади.

Жумладан:

а) турли барвақтликдаги об-ҳаво прогнозлари ишончлилиги ортади;

суткалик 93 фоизга;

2-3 суткалик 92 фоизга;

4-5 суткалик 90 фоизга;

б) шторм огоҳлантиришлар оқланиш даражаси 94 фоизгача ортади;

в) гидрологик прогнозларнинг ишончлилиги 96 фоизга етказилади.

37.

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрига юқори технологик 6 та атмосфера ҳавоси ифлосланишини автоматлаштирилган кузатув ускунасини ўрнатиш.

Республика ҳудудидаги атмосфера ҳавоси ифлосланишини кузатиш автоматлаштирилган мониторинг станциялари сонини мавжуд 2 тадан 8 тага ошириш. Бунда:

6 та вилоят шаҳарларида ҳаво ифлосланишини автоматик назорат қилувчи станцияларни етказиб бериш лойиҳасининг иккинчи босқичини якунлаш;

8 та вилоят марказида автоматлаштирилган станцияларга бўлган эҳтиёжни аниқлаш;

8 та автоматлаштирилган станцияни учун аниқланган ифлослантирувчи моддаларни танлаш;

автоматлаштирилган станцияларни харид қилиш учун техник топшириқ лойиҳасини ишлаб чиқиш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

ҚорақалпоғистонРеспубликаси, Хоразм, Самарқанд, Сурхондарё, Жиззах, Сирдарё вилоятларида атмосфера ҳавосининг ифлосланиши мониторингини автоматлаштириш манфаатдор вазирлик ва идораларни, шунингдек, аҳолини тегишли чоралар кўриш учун ўз вақтида хабардор қилиш мақсадида республика бўйлаб онлайн кузатувлар ўтказиш ва атмосфера ҳавосининг ифлосланишини баҳолаш ҳамда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши прогнозини тузиш имконияти яратилади.

38.

Наманган вилояти ҳудудида метеорологик радиолокатор ускунасини ўрнатиш орқали Фарғона водийси ҳудудини 200 км радиусда қамраб олувчи ер усти метеорологик радиолокаторлар ягона тармоғини ташкил этиш ҳамда мавжуд локаторлар маълумотлари билан интеграция қилиш. Бунда:

Наманган вилоятининг (Тўрақўрғон) туманида метеорологик радиолокатор ўрнатиш;

ўрнатилган радиолокатор маълумотларини мавжуд локаторлар маълумотлари билан интеграция қилиш.

2023 йил август

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Глобал иқлим ўзгариши шароитида тез-тез такрорланадиган сел, кучли шамол ва ёмғирлар, дўл, чақмоқ, қор бўрони каби хавфли гидрометеорологик ҳодисалардан Фарғона водийси аҳолисини, энергетика, коммунал, қишлоқ ва сув хўжаликлари ҳамда ижтимоий объектларни барвақт огоҳлантириш даражаси 90 фоиздан 92 фоизга етказилади.

39.

Атроф-муҳит ифлосланиши мониторингини олиб бориш. Бунда, экологик мониторинг ўтказиладиган жами 790 та хўжалик юритувчи субъектларида:

оқова сувларни назорати бўйича ҳар чоракда 272 та;

атмосфера ҳавосига ташлама манбалар мониторинги бўйича ҳар ойда 368 та;

тупроқ ифлосланишини назорат қилиш бўйича йилига икки маротаба (баҳор ва куз фаслларида) 150 та атроф-муҳит ифлосланиши мониторингини олиб бориш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Экологик мониторинг ўтказиладиган хўжалик юритувчи субъектлар қамрови 769 тадан 790 тага етказилади.

Жумладан:

оқова сувлар назорати бўйича 266 тадан 272 тага;

атмосфера ҳавосига ташлама манбалар мониторинги бўйича 357 тадан 368 тага;

тупроқнинг ифлосланишини назорат қилиш 146 тадан 150 тага етказилади.

40.

Республикада саноат ташламалари юқори бўлган ва ҳавода доимий тутун (смог) ҳосил қилувчи (Тошкент, Ангрен, Бекобод, Олмалиқ, Оҳангарон, Чирчиқ шаҳарлари), шу билан бирга, саноати ривожланган (Ўзбекистон, Оҳангарон, Навоий, Қоракўл, Қоровулбозор, Ғузор, Муборак, Сергели, Яшнобод ва Янгиҳаёт туманлари) ҳудудларда атмосфера ҳавоси ҳолатини баҳолаш бўйича рақамли мониторинг тизимини жорий этиш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши азирлиги

Ҳудудларда атмосфера ҳавоси ҳолатини баҳолаш бўйича рақамли мониторинг тизими жорий этилади.

41.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги тизимида радиациявий вазият мониторингини олиб бориш йўналишида ишларни жадаллаштириш. Бунда:

1) радионуклидларнинг асбоблар ёрдамида таҳлилларини олиб бориш усули шарт-шароитларга эга бўлган лабораториялар билан таъминлаш;

2) радионуклидлар назоратини олиб бориш учун замонавий ўлчов асбоб-ускуналари ва жиҳозлар билан етарли даражада таъминлаш;

3) радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасида малакали кадрларни тайёрлаш;

4) атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган аналитик назорат марказининг синов лабораториялари мажмуасининг ваколатини O’z DSt ISO/IEC 17025:2019 давлат стандарти талабларига мувофиқ аккредитациядан ўтказиш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Навоий, Наманган ва Тошкент вилоятлари бўлинмалари қошидаги аналитик лабораториялар ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган аналитик назорат маркази негизида 4 та радиологик тадқиқот марказлари ташкил қилинади.

Радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазият мониторинги маълумотлари алмашинувида Мустақил Давлат Ҳамдўстлиги давлатлари билан ҳамкорлик алоқалари ўрнатилади.

42.

Хавфли кимёвий моддалар миллий реестрини яратиш. Бунда:

республикада ишлаб чиқарилаётган, ҳудудга олиб кирилаётган ва фойдаланиладиган кимёвий моддалар, шунингдек, улардан фойдаланиш билан боғлиқ хавфлартўғрисида маълумотларни тўплаш;

хавфли кимёвий моддаларнинг миллийреестрга киритилиши бўйича мезонларни ишлаб чиқиш, кимёвий моддалар ва маълумотлар рўйхатини тузиш;

Хавфли кимёвий моддалар миллий реестрининглойиҳавий ва операционтузилмасинияратиш ҳамда ўрнатилган тартибда келишиш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Заҳарли моддаларни ишлаб чиқариш, олиб кириш ва улардан фойдаланишни чеклаш ва тақиқлаш ижтимоий-иқтисодий баҳоланади.

Кимёвий моддалар савдоси билан боғлиқ масалалар, шу жумладан, ноқонуний савдо масалалари ҳал этилади.

Республика иштирок этаётган халқаро конвенция ва протоколларнинг ижросини таъминлашга хизмат қилади.

Фавқулодда вазиятларда ишончли маълумотларни тезкор аниқлаш имкони яратилади.

43.

Тошкент шаҳри ҳавосининг сифат кўрсаткичини доимий эълон қилиб борадиган табло ва мониторлар ўрнатиш. Бунда:

табло ва мониторлар ўрнатиш нуқталарини аниқлаш;

табло ва мониторлар ўрнатиш ишларини ташкиллаштириш.

2023 йил октябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Аҳоли учун пойтахт ҳавосининг сифат кўрсаткичини доимий эълон қилиб бориш имконияти яратилади.

IV. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, қайта тиклаш, маҳсулдорлигини ошириш ва улардан оқилона фойдаланишни таъминлаш

44.

Ўрмон хўжалиги тадбирлари учун дарахт ва бута уруғларини тайёрлаш. Бунда:

қурғоқчилик ва сувсизликка чидамли дарахт-бута ўсимликларининг уруғлик турларини кўпайтириш, оналик дарахтларни аниқлаш, уруғлик тайёрлаш мумкин бўлган ҳудудларни аниқлаш;

уруғ берадиган дарахт ва буталарнинг оналик плантацияларини кўпайтириш;

ўрмонларни кенгайтириш, кўчатхоналар ташкил этиш мақсадида чўл ва бошқа турдаги дарахт ва буталарнинг 1 100 тонна уруғини жамғариш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Дарахт ва буталарнинг жами 1 100 тонна уруғлари жамғарилади. Жумладан, 800тонна чўл ўсимликларининг уруғлари жамғарилиб, 188 минг гектар майдонда «яшил қопламалар» барпо этилади.

Ўрмон фонди ерларида ниҳолхоналар майдони 500 гектарга етказилади.

Ўрмон фонди ерларида сифатли уруғ олиш мақсадида 262 гектар майдонда дарахт ва бута уруғларининг доимий ва вақтинчалик оналик участкалари ажратилади ва селекцион уруғчилик базаси яратилади.

45.

Ўрмон хўжалиги тадбирлари ва ҳудудларни кўкаламзорлаштириш мақсадида дарахт ва буталарнинг ниҳол ва кўчатларини етиштириш. Бунда:

ер майдонларини танлаш, талаб этиладиган уруғларни жамғариш, вегетатив кўпайишга мойил дарахт ва буталарнинг қаламчаларини тайёрлаш, ёш ниҳолларни тарбия бўлимига кўчириш;

ниҳолхона ва кўчатхоналар ташкил этиш;

ниҳолхона ва кўчатхоналарда агротехник тадбирларни, жумладан суғориш, минерал ва маҳаллий ўғитлар билан озиқлантириш, бегона ўтдан тозалаш ва бошқа тадбирларни амалга ошириш;

тупроқ-иқлим шароитига мос 120 млн дона дарахт ва буталарнинг ниҳол ва кўчатларини етиштириш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Жами 120 млн дона, жумладан 7 млн дона павлония, 15 млн дона терак, 32 млн дона тут, 12 млн дона мевали, 25 млн дона япроқбаргли ва тез ўсувчи, 2,6 млн дона манзарали дарахт ва буталар ҳамда 31 млн дона чўл ўсимликларининг ниҳол ва кўчатлари етиштирилади.

Етиштирилган ниҳол ва кўчатлар ўрмонларни кенгайтириш тадбирлари учун, шунингдек, кўкаламзорлаштириш тадбирлари учун етказиб берилади.

46.

Ўрмон-мелиоратив тадбирларини амалга ошириш орқали ўрмонзорлар майдонини кенгайтириш. Бунда:

ўрмон фонди ерларида ўрмон-мелиоратив тадбирларини амалга ошириш учун ер майдонларини танлаш ва экишга тайёрлаш;

235 минг гектар майдонда ўрмон барпо этиш тадбирларини амалга ошириш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Жами 235 минг гектар, жумладан, Оролбўйи ҳудудларида 221 минг гектар яшил қопламалар, тоғ ва тоғолди ҳудудларида 2 500 гектар ёнғоқ мевали, 1 600 гектар тез ўсувчи ва ёғочбоп дарахтзорлар, 10 000 гектар майдонда бошқа турлар бўйича табиий тикланишга кўмаклашиш ва қайта тиклаш тадбирлари олиб борилади.

Минтақадаги экологик мувозанат юмшатилиб, халқ хўжалиги объектлари, аҳоли яшаш ҳудудлари ва суғориладиган ерларни қум босишидан, гармсел шамоллари ва бошқа табиатнинг салбий таъсирларидан ҳимоя қилади. Чўл яйловларининг маҳсулдорлиги оширилиши таъминланади.

47.

Ўрмон фонди ерларидан самарали фойдаланиш мақсадида доривор ва озуқабоп ўсимликлар хомашёсини етиштириш. Бунда:

ўрмон фонди ерларида 5,2 минг гектар майдонда доривор ўсимликлар плантацияларини ташкил этиш;

9 000 тонна турли доривор ва озуқабоп ўсимликлар хомашёсини тайёрлаш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликларни маданий ҳолда етиштириш ҳисобига 1 400 та янги иш ўрни яратилади ҳамда 21,2 млрд сўм даромад олишга эришилади.

48.

Ўрмон фонди ер майдонларини ўзлаштириб, фойдаланишга киритиш. Бунда:

ўрмон хўжалигида фойдаланилмаётган ерларнинг сув таъминотини яхшилаш орқали ўзлаштириш бўйича ташаббускорларни аниқлаш;

ташаббускорлар томонидан фойдаланилмаётган ерларни фойдаланишга киритиб, ўрмонзорлар барпо қилиш.

2023 йил давомида

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

2023 йилда 7 000 гектар фойдаланилмай бўш турган ер майдонлари фойдаланишга киритилади.

5 000 гектар ерда янги ўрмонзорлар барпо этилади.

1 000 гектар озиқ-овқат маҳсулотлари етиштирилади.

1 000 гектар доривор ўсимликлар етиштирилади ҳамда 4 мингта янги иш ўринлари яратилади.

49.

2019 — 2022 йиллар давомида муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва ўрмон хўжаликлари ҳудудларидан фойдаланилишини қуйидаги масалалар юзасидан ўрганиб чиқиш:

шартномалар, шу жумладан, ижара шартномалари қонунчилик талабларига мувофиқ тузилганлиги ва тегишли тартибда рўйхатга олинганлиги;

шартнома шартлари бажарилганлиги, шу жумладан, тўловлар вақтида ва тўлақонли амалга оширилганлиги;

ҳудудларда ерлардан ноқонуний равишда фойдаланиш, қонунчиликда тақиқланган бино-иншоотларини қуриш ҳолатлари.

2023 йил ноябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Бош прокуратура

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва ўрмон хўжаликларининг ҳудудларидан фойдаланишда қонунчилик талабларига риоя этилишини таъминлаш, йўл қўйилган камчиликларни бартараф этиш.

50.

Рельеф, микроиқлим, шамол йўналишини ҳисобга олган ҳолда, Тошкент шаҳри атрофида шамол тезлигини пасайтирадиган ва тупроқ зарраларининг бирикишини оширадиган илмий ва пухта лойиҳалар асосида «яшил белбоғ» ташкил этиш.

2023 — 2025 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Шаҳар атрофида шамол тезлиги пасаяди ва чанг-тўзон кўтарилишининг олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар амалга оширилади.

51.

Давлат ўрмон фонди ер майдонлари ҳамда давлат ўрмон фондидан ташқари ҳудудларда мавжуд ўрмон билан қопланган (дарахтзор) майдонларни ўрмон кадастрига киритиш ишларини ташкиллаштириш.

Бунда:

давлат ўрмон фонди ер майдонларидаги ўзга ердан фойдаланувчилар, жумладан, фермер, деҳқон, томорқа хўжаликлари ва бошқа ердан доимий фойдаланувчилар ва улар эгаллаган ер майдонларини хўжаликлар кесимида хатловдан ўтказиш;

хатлов натижасига кўра ўрмон билан қопланган (дарахтзор) майдонлар кадастрини ва у ерда жойлашган дарахтлар тури, сони ва улар ҳақида маълумотларни шакллантириш юзасидан Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш назарда тутилади.

2024 йил июль

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Давлат ўрмон фонди ер майдонларидан фойдаланишни такомиллаштириш ҳамда улар жойлашган ҳудудларнинг аниқ маълумотлари шакллантирилишига эришилади.

52.

«Яшил ҳудуд» давлат унитар корхонасининг Тошкент шаҳридаги филиалини ташкил этиш.

2023 йил сентябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги,

Тошкент шаҳар ҳокимлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги

Тошкент шаҳрида яшил жамоат парклари ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш ишлари такомиллаштирилади.

V. Давлат экологик назоратини такомиллаштириш ва моддий-техника базасини кучайтириш

53.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши органлари томонидан кўриб чиқиладиган ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарлик чораларини такомиллаштириш. Бунда, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги органлари томонидан кўриб чиқиладиган экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан фойдаланиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарлик чораларини кучайтириш ва уларни ихчамлаштириш.

2023 йил сентябрь

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги давлат инспекторлари ваколатига кирадиган экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан фойдаланиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарлик чоралари кучайтирилади.

54.

Экологик назорат инспекцияси ва унинг ҳудудий бўлинмаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш.

Бунда, давлат инспекторларини авто- ва мототранспорт воситалари, катерлар, планшетлар, бодикамералар, дронлар, компьютер жиҳозлари, электрошокерлар, рация, GPS-ускуналар ва бошқалар билан таъминлаш.

2023-2024 йиллар

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Давлат экологик назорат инспекцияси ходимларининг иш самарадорлиги ошади, ходимлар ўзини ўзи ҳимоя қилиши таъминланади, браконьерлик ҳолатларига олиб келаётган шарт-шароитларнинг бартараф этилишига эришилади.

Давлат инспекторларининг тезкор тадбирлар амалга ошириш бўйича моддий-техника базаси яхшиланади ва сув ҳавзалари, чўл ҳудудларида браконьерликка қарши самарали назорат ўрнатилиб, ҳуқуқбузарлик ҳолатларининг олдини олиш самарали ташкил этилади.

55.

Давлат экология назоратини амалга оширишда бевосита иштирок этувчи ходимларни рағбатлантириш тизимини ташкил этиш.

Бунда, экология назоратини амалга оширишда бевосита иштирок этувчи ходимлар (инспекторлар) фаолияти натижаларига кўра энг яхши инспектор, энг фаол жамоа ҳамда намунавий ҳудуд номинациялари бўйича рағбатлантириш тизимини жорий қилиш.

Доимий равишда

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

Қўшимча моддий рағбатлантириш механизмлари орқали давлат экология назоратини амалга оширишда бевосита иштирок этувчи ходимларнинг ойлик иш ҳақларини ошириш имконияти яратилади.

Қўшимча моддий рағбатлантириш манбалари белгиланади.

Меҳнат унумдорлиги ортади.

Коррупцион ҳолатларнинг олди олинади.

Ҳуқуқбузарлик ҳолатлари бўйича қатъий чоралар кўриш ва инспекторларни моддий қўллаб-қувватлаш имконияти яратилади.

56.

Тезкор назорат тадбирларини ўтказиш. Бунда:

табиатни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги қонунчилик талаблари бузилишининг олдини олиш, уни аниқлаш ва унга чек қўйиш бўйича экологик рейд назоратини ўтказиш.

атроф-муҳит ҳолатини кузатиб бориш;

атроф-муҳитнинг ифлосланишига, табиий ресурслардан нооқилона фойдаланилишига олиб келиши, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солиши мумкин бўлган вазиятларни аниқлаш;

ОАВ вакиллари иштирокида табиатни муҳофаза қилиш фаолиятининг самарадорлигини оширишдаги жорий ҳолатни ёритиш мақсадида рейдлар ўтказиш;

табиатни муҳофаза қилиш соҳасидаги ҳуқуқбузарларни аниқлаш ва уларга нисбатан таъсир чораларини кўриш.

Доимий равишда

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги

100 мингдан ортиқ профилактик тадбирлар ўтказилади.

Барча муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда экологик назоратни олиб