Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.15-21 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 26 августда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 278]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.06.15-21 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирнинг биринчи ўринбосари Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 25 июль,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-35-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 10 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 10 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув хўжалиги вазирининг биринчи ўринбосари Т. БУТУНБАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 9 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 15 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал ҳўжалиги вазирининг 2024 йил 25 июлдаги 01/2-35-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.15-21 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш тизимлари ва иншоотларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу ШНҚнинг талаблари аҳоли пунктлари, саноат, транспорт, энергетика ва шаҳар объектлари, қишлоқ хўжалиги ерлари ва ўрмонзорларни, табиий ландшафт ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш тизимлари ва иншоотларига нисбатан татбиқ этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.03-12 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш нормалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.12-19 «Сув оқимини бошқариш учун сув омборлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.04.03-19 «Канализация. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.05-21 «Грунт материалларидан тўғонлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.06.01-97 Гидротехника иншоотлар. Асосий қоидалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанПиН РУз 0244-07 Хўжалик ичимлик суви қувурлари ва сув таъминоти учун мўлжалланган санитар қўриқланадиган зоналардан фойдаланиш ва лойиҳалаштиришнинг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанПиН РУз 0318-15. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида сув ва сув ҳавзаларини муҳофаза қилиш бўйича гигиеник ва эпидемияга қарши талаблар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.1.5.02-80 Табиатни муҳофаза қилиш. Гидросфера. Сув ҳавзаларининг дам олиш жойларига қўйиладиган гигиеник талаблар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.5.3.04-83 Табиатни муҳофаза қилиш. Ер. Ерларнинг рекультивациясига қўйиладиган умумий талаблар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босиши — ҳудуднинг бир қисмида сув тармоғининг, сув омборининг ёки ер ости сувларининг кўтарилиши натижасида эркин сув сатҳининг ҳосил бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини — сув тармоғининг ўтказиш қобилияти (қуввати)га нисбатан сув сатҳининг кескин кўтарилиши ёки дарё ва сув омбори тўғонининг бузилиши натижасида ҳудудларни сув босиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрографик тармоқ — ҳудуддаги дарёлар ва очиқ сув манбалари оқимлари, доимий ва вақтинча ишлайдиган сув ҳавзалари, шунингдек сув омборлари мажмуи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари сатҳини пасайтириш меъёри — ҳудудда ер ости сувлари сатҳини ер юзасига нисбатан пасайтириш бўйича ҳисобланган қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши — ҳудуднинг сув режими ва мувозанатининг ўзгариши натижасида сизот сувларининг кўтарилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари сатҳи — босимсиз ер ости сувларининг ер сиртига нисбатан чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтарма (дамба) — ҳудудни сув тошқинидан ҳимоя қилишни таъминловчи дарё, сел йўллари ёки қирғоқ бўйлаб қуриладиган иншоот;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори сув сатҳи — сув сатҳининг юқори ёки мунтазам бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий тизимлар — атроф-муҳит билан чегараланган ҳудуд;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудни ер ости сувлари, сув босиши ва сув тошқинларидан ҳимоя қилиш тизимлари — турли мақсадлар учун гидравлик тузилмалар, ҳудудни ер ости сувлари, сув босиши ва сув тошқинларидан ҳимоя қилувчи муҳандислик иншоотлари ва тадбирларининг ягона тизими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген ер ости сувлари, сув босиши ва сув тошқинлари — қурилиш ва ишлаб чиқариш фаолияти натижасида ҳудудни сув босиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСПС — сувнинг энг паст сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСНС — сувнинг нормал сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСЮС — сувнинг юқори сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХГҲ — хавфли гидрологик ҳодисалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЎУ — инструментал ўлчаш ускуналари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ҳудудни сув тошқини ва тошқинлардан муҳандислик муҳофазасини лойиҳалашда, улардан функционал фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига кўра, ҳудудларни қор ёмғир оқимидан, дренаж тизимларини ёки бошқа ҳимоя иншоотлари билан таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Муҳандислик муҳофазасининг ёрдамчи чора-тадбирлари сифатида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий тизимларнинг хусусиятларидан ва уларнинг таркибий қисмларидан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё бўйларидаги яроқсиз дарахтлардан тозалаш, фитомелиорация, агроўрмонзорлар орқали гидрографик тармоқнинг сув қочириш ва дренаж ролини ошириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Ер ости сувларининг кўтарилиши, сув тошқини ҳудудининг чегаралари сув хўжалиги объектлари лойиҳаларини ишлаб чиқиш жараёнида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Лойиҳа таклифларини тайёрлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеодезик ва картографик материаллар, шунингдек сув босишига мойил зоналарни аниқлаш учун кузатувлардан олинган маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва гидрогеологик тадқиқотларнинг материалларидан олинган сув сатҳи белгилари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жойларни жойлаштириш, мелиоратив тизимлар, чизиқли инфратузилма объектлари, қувур ўтиш жойлари ва кўприклар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари қуриш мақсадида тайёрланган лойиҳа материаллари маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборларидан фойдаланиш қоидаларида келтирилган маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё қирғоқларининг муҳандислик ва гидрологик ҳисоблар асосида аниқланган сув босиш чегараларининг параметрлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинженер-геологик ва гидрогеологик текширишлар асосида аниқланган ер ости сувлари кўтарилиш чегараларининг параметрлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Ер ости сувларининг кўтарилиши, сув босиши ва сув тошқинлари кузатиладиган ҳудудларга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Сув босиш зоналари қуйидагилар орқали белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштартибга солинмаган сув оқимларига туташ ҳудудлар (бир фоиз таъминот ёки ҳар 100 йилда бир марта такрорланиши) ёки дарёлар ўзанида муз тиқилиши натижасида 3, 5, 10, 25 ва 50 фоизлик таъминотдаги максимал сув босиш зоналарини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборларида фавқулодда сув сатҳининг кўтарилиши натижасида сув оқимлари бошланишига туташ ҳудудларда шамол таъсиридаги сув тўлқинининг босиши жойларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий сув ҳавзаларига туташ чўкиш зонаси ва бир фоиз ҳажмни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзаларига туташ ҳудудларнинг сув остида қолиш жойларини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқинлари кузатиладиган ўзанга туташ ҳудудлардаги хавфсизлик тадбирларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ушбу ер ости сувлари кўтарилиш зоналарига туташ ҳудудлар ер ости сувларининг кўтарилиш даражаси нисбати билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ер ости сувларининг кўтарилиш зоналари чегарасида қуйидагилар аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучли — ер ости сувларининг ер сиртига нисбатан чуқурлиги 0,3 m дан кам ёки ер сиртига яқин, ер сирти ботқоқланиши ва шўрланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача — ер ости сувларининг 0,3 — 0,7 дан 1,2 — 2 m гача чуқурликда бўлиши, ер сиртида ўсимликларнинг пайдо бўлиши ва тупроқнинг шўрланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучсиз — ер ости сувларининг чуқурлиги ер сиртидан 2 дан 3 m гача чуқур бўлиши, тупроқда ўсимлик илдизларининг бўлмаслиги ва шўрланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Келиб чиқиш сабабларига кўра сув тошқини 6 гуруҳга бўлиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-гуруҳ — кучли сув тошқинлари — баҳорда қор эриши натижасида максимал оқимнинг ҳосил бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-гуруҳ — сел (жала) — кучли ёғингарчилик баъзан қорнинг тез эриши натижасида ҳосил бўладиган сув тошқинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-гуруҳ — дарёдаги сув оқимига катта қаршилик кўрсатадиган тирбандлик (баҳорда) ёки муз бўлаклари (қиш ва баҳорнинг бошларида) ҳосил бўлиши натижасида келиб чиқадиган сув тошқинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-гуруҳ — дарёларнинг ва сув омборларининг юзасида кучли шамол туфайли содир бўладиган сув тошқинлари (сув юзасининг тўлқинлашиши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-гуруҳ — кўтарма (дамба)ларнинг бузилиши натижасида юзага келган сув тошқинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-гуруҳ — тўфон таъсирида келиб чиққан сув тошқинлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Селларнинг тарқалиш кўлами ва такрорланиши натижасида ҳосил бўладиган сув тошқинлари қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
| 1-жадвал |
Сув тошқини | Тарқалиш кўлами | Қайтарилиши, йили |
Кичик бўлган | паст (кичик) нисбатан кам зарар келтиради, қирғоқнинг кам ҳудудларини қамраб олади, паст жойларда жойлашган қишлоқ хўжалик ерларининг 10 фоиздан камроғи сув остида қолади, аҳолининг ҳаётига деярли таъсир қилмайди | 5 — 10 |
Юқори | моддий ва маънавий зарар етказади, дарё водийларининг бир қисм ер участкаларини қоплайди, қишлоқ хўжалигига яроқли ерларнинг 10 — 15 фоизни сув босади, аҳолининг иқтисодий ва маиший турмуш тарзини сезиларли даражада бузиш, одамларни қисман кўчиришга сабаб бўлади | 20 — 25 |
Йирик | катта моддий зарар етказади, дарё ҳавзаларини қамраб олади, қишлоқ хўжалигига яроқли ерларнинг 50 — 70 фоизни эгаллайди, аҳолининг турмуш тарзини кескин ўзгартиради, аҳолини оммавий эвакуация (кўчириш)ни тақозо қилади, энг муҳим иқтисодий объектларни муҳофаза қилиш зарурияти пайдо бўлади | 50 — 100 |
Фожиали | одамларнинг ўлимига сабаб бўлади ва жуда катта моддий зарар етказади, бир ёки бир неча дарё тизимлари доирасидаги катта ҳудудларни қамраб олади, қишлоқ хўжалиги ерларининг 70 фоиздан кўпроғи, кўплаб аҳоли манзилгоҳлари, саноат корхоналари ва муҳандислик коммуникациялари сув остида қолади, иқтисодий ва ишлаб чиқариш фаолиятини бутунлай фалажлайди, аҳолининг турмуш тарзини кескин ўзгартиради | 100 — 200 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Ҳудудни ер ости сувларининг кўтарилиши, сув босиши ва сув тошқинларидан муҳандислик жиҳатдан ҳимоя қилиш лойиҳасини тайёрлашда ҳудудларни ер ости сувларининг кўтарилиши, сув босиши ва сув тошқинларидан сақлаш, ҳудудлардан функционал фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига риоя қилиш ёки ер ости сувларининг кўтарилиши, сув босиши ва сув тошқинларининг салбий оқибатларини бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Ер ости сувлари кўтарилишидан муҳандислик муҳофазаси тизими барча маҳаллий тизимларни ҳудудий жиҳатдан бирлаштириши ва бош режалар ҳамда ҳудудий комплекс шаҳарсозлик схемалари билан боғланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Аҳоли пунктлари ҳудудини ҳимоя қилиш билан бир вақтда, саноат, жамоат бизнес ва коммунал омбор объектлари муҳофазаси ҳамда қуйидагилар таъминланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик, саноат, техника, алоқа, транспорт иншоотлари, дам олиш масканлари, ва алоҳида тузилмаларнинг узлуксиз ишончли ишлаши ҳамда ривожланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳолининг меъёрий тиббий-санитария яшаш шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган ҳудудларнинг санитария-гигиена, ижтимоий ва рекреацион шароитлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Фойдали қазилма конларини ва маъданларни ер ости сувлари кўтарилиши, сув босиши ва сув тошқинларидан ҳимоя қилиш учун қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости бойликлари ва табиий ландшафтларни муҳофаза қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдали қазилма конларини, шунингдек норуда материалларини очиқ ва ер ости усулида қазиб олишни хавфсиз бошқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдали қазилма конларини очиқ ва ёпиқ қазиб олишда техноген ер ости сувларининг кўтарилиш, сув босиши ҳамда сув тошқинларидан муҳофаза қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Қишлоқ хўжалиги ерларини ва табиий ландшафтларни муҳофаза қилишни таъминлаш учун қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқишлоқ хўжалиги, ўрмон ва балиқ маҳсулотлари ишлаб чиқариш шароитларини мониторинг қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишерлардан функционал фойдаланишга кўра қўриқланадиган ҳудуддаги гидрологик ва гидрогеологик маром (режим)ни белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер, сувининг кўтарилиши, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ҳамда уларни муҳофаза қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Дарё қирғоқларини табиий тошқинлардан ҳимоя қилиш зарурати ушбу ҳудудларнинг айрим қисмларини турар жой ёки саноат объектлари, қишлоқ хўжалиги ерлари, шунингдек табиий ресурслар ва фойдали қазилма конларини ўзлаштиришда фойдаланиш даражаси билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДарёлар қирғоқларини лойиҳалаш параметрлари муҳандислик ва гидрологик ҳисоб-китоблар, ҳимоя иншоотларининг қабул қилинган синфлари ҳамда мазкур ШНҚнинг 5-боби талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Сув босиши қуйидаги даражаларга бўлиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчуқур сув (ер юзасидан сувнинг чуқурлиги 5 m>);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача (2 m дан 5 m гача);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаёз (2 m гача).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Дарё юзасининг қиялиги бўйича нишаблиги 0,01 — 0,001 тоғнинг тоғли ва юқори қисмларида жойлашган кўприкларнинг қисилиб қолиш эҳтимоли катта, шунингдек қирғоқ зонасида мавжуд ёки қурилаётган сув қувурларини, сув босиши ва сув тошқини давомийлигига кўра салбий таъсирини қуйидагича ажратиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий сув тошқини даражасига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдаврий ер ости сатҳидан паст бўлган нормал даражасининг белгилари орасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвақтинчалик (сув омбори сатҳини ер ости сатҳидан баландроқ кесиб ўтиши)да.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Ҳудудни сув босишининг салбий таъсирини баҳолашда ер ости сувларининг чуқурлигини, сув босиш жараёнининг давомийлиги ва жадаллигини, гидрогеологик, муҳандислик-геологик, геогидрологик, геоботаник, зоологик, тупроқ, қишлоқ хўжалиги, мелиоратив ҳамда иқтисодий хусусиятларини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларининг кўтарилишидан кўрилган зарарни баҳолашда ҳудуднинг мавжуд ривожланишининг техник ҳолати, муҳофаза этиладиган иншоотлар ва объектларнинг синфлари, қишлоқ хўжалиги ерлари, фойдали қазилма конлари ҳамда табиий ландшафтларнинг қийматини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Ҳудудни муҳандислик муҳофаза қилиш лойиҳаларини ишлаб чиқишда ер ости сувлари сатҳини оширишда қуйидаги манбаларни ҳисобга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари, каналлар, гидроэлектростанция ҳавзалари ва бошқа гидротехник иншоотлар (ер ости суви кўтарилишининг гидравлик тури) бўладиган босим таъсирини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуташ суғориладиган ерлардан фильтрация туфайли захирадан (суғориш туфайли ер ости сувининг кўтарилиш тури) бўладиган босим таъсирини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзовурлар ва катта ҳажмлардан сизиб чиқиш, қўриқланадиган ҳудудлардаги иншоотлардан (шаҳар қурилиши ёки шаҳар ер ости сувларининг кўтарилиши) бўладиган босим таъсирини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Ер ости сувларининг кўтарилишига олиб келадиган манбалар бир вақтнинг ўзида пайдо бўлиш эҳтимоли мавжудлигида, муҳофаза этиладиган ҳудудларда атмосфера намлигини даражаси ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Лойиҳаланган сув омбори ёки бошқа сув тармоғидан бўладиган босим таъсирини ҳисобланган сув сатҳи бўйича геологик ва гидрогеологик ҳисоб-китоблар билан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМавжуд сув омборлари ва сув тармоқлари учун ер ости ҳамда ер усти сувлари сатҳи табиий маромдаги гидрогеологик ёки гидрологик кузатувлар асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Суғориладиган ерлар ва уларга туташ ҳудудлар тармоғидан ер ости сувлари кўтарилишидан ҳосил бўладиган босим таъсирини сув баланси ёки гидродинамик ҳисоблар, геологик ва грунт тадқиқотлари натижалари асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Сув тошқинларида ер ости сувларининг сатҳи кўтарилишида, ер ости сув манбаларини ҳисоблаш асосида белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Янги ўзлаштирилган ҳудудлар учун ер ости сув кўтарилишини прогноз қилинган миқдорий хусусиятлари гидрогеологик кузатувларнинг маълумотлари билан таққосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар маълумотлар прогноз маълумотларидан ошиб кетса, ҳисобга олинмаган ер ости сув манбаларини аниқлаш ва уларни ҳимоя чораларини ишлаб чиқишда ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Аҳоли турар жой ва саноат ҳудудларини муҳандислик муҳофазасини лойиҳалашда ер ости сувларининг қуйидаги салбий таъсирлари ҳисобга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик иншоотлари базасида тупроқларнинг физик-механик хусусиятларининг ўзгариши ва ер ости сувларининг агрессивлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларнинг ишончлилиги, шунингдек ишлаб турган ва қуриладиган ҳудудларда қуриладиган иншоотларнинг ишончлилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости иншоотларининг гидростатик босим ўзгариши остида барқарорлиги ва мустаҳкамлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметал конструкциялар, қувур тизимлар, сув таъминоти ва иситиш тизимларининг коррозиясининг кучайиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости биноларига сув сизиб кириши туфайли муҳандислик коммуникациялари, иншоотлар ва ускуналарнинг ишлаш ишончлилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуффозия ва эрозиянинг намоён бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг санитар-гигиеник ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишозиқ-овқат ва ноозиқ-овқат маҳсулотларини ертўла ва ер ости омборларида сақлаш шартлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Қишлоқ хўжалик ерларини ва табиий ландшафтларни ер ости сувлари кўтарилганда сув тошқинининг қуйидаги таъсири ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқларнинг шўрланиш маромининг ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ботқоқланиши ва унинг сабаблари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий тизимлар ҳамда флора ва фаунанинг ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг санитар-гигиеник ҳолати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Ҳудудларни муҳандислик ҳимоя-муҳофаза қилишнинг асосий воситаси сифатида кўтарма (дамба), ҳудудининг юзасини сунъий кўтариш, ўзанни тартибга солувчи ва ёмғир-қор оқимни тартибга солувчи тузилмалар, дренаж, маҳаллий дренажлар ёки бошқа ҳимоя тузилмаларини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Муҳандислик муҳофаза самарадорлигини ошириш учун гидрографик тармоқларнинг атрофида қуруқ дарахтларни кесиш ҳамда агро ўрмон тадбирлари талабларини инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Ҳудудларни сув тошқинларидан ҳимоя қилиш лойиҳалари, сув омборлари магистрал каналлар, дренаж тизимлари сув хўжалиги комплексининг қурилиш лойиҳалари билан боғланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Ҳудудни муҳандислик ҳимояси лойиҳасининг тузилиши сув босиши ва сув тошқинлари ўтишини таъминловчи ташкилий ҳамда техник тадбирларни, шунингдек сув ҳавзаларидан ташланадиган сувни ўтказиш қобилиятига эга бўлган ўзанларни мунтазам тозалаш ёки гидроэлектростанцияларнинг иш фаолиятини ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Сув босиши ёки сув тошқинларидан муҳандислик ҳимоясини лойиҳалашда аҳолининг ичимлик суви таъминоти, маданий ва турмуш шароитларини яхшилаш, саноат ҳамда коммунал объектларнинг ишлаш самарадорлигини ошириш, шунингдек энергетика, автомобил, темир йўл сув транспорти, тоғ-кон, қишлоқ ва ўрмон хўжалиги, балиқчилик, овчилик, мелиорация, дам олиш ҳамда табиатни муҳофаза қилиш манфаатлари ва муҳандислик муҳофазаси тизимларидан бир вақтнинг ўзида фойдаланиш имкониятлари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Муҳандислик ҳимоя лойиҳасида қуйидагилар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳимоя иншоотларининг ишончлилиги, кам харажатларда узлуксиз ишлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкциялар ва ускуналарнинг ишлаши ҳамда техник ҳолатини тизимли кузатувлар ўтказиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзовур, сув чиқариш ва ўтказиш тузилмаларининг оптимал иш режимлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Ҳудуд юзасини ҳимоя қилишда қурилиш материаллари сифатида атроф-муҳитни ифлослантирадиган тупроқ ва саноат чиқиндиларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Лойиҳа ечимлари бир нечта вариант кўрсаткичлари билан техник-иқтисодий жиҳатидан таққослаш асосида амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Ер ости сувлари кўтарилишининг оптимал муҳандислик ҳимоя тизимини танлаш учун қуйидагиларни амалга ошириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд ёки ҳисобланган ер ости сувларининг кўтарилиши, ҳудудининг муҳандислик ва гидрогеологик шароитларини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг кўтарилиш омиллари ва манбалари ҳақида маълумот бўйича асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд ёки ҳисобланган ер ости сувларининг кўтарилиши ҳудудидаги хавфли таъсир даражасини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг кўтарилиш жараёнининг ривожланиш прогнозини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг кўтарилиши мумкин бўлган зарар етказувчи ҳажми ҳақида маълумот йиғиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ривожланиш хусусиятига кўра, лойиҳалашда ер ости сув сатҳини пасайтириш талаблари қуйидаги 2-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-жадвал | |
Ҳудуднинг таснифи | Пасайтириш талаби, m |
1. Йирик саноат корхоналари ҳудуди | 15 гача |
2. Шаҳар саноат зоналари, коммунал ва омбор зоналари ҳудудлари, йирик ҳамда катта шаҳарларнинг марказлари | 5 гача |
3. Аҳоли турар жойлари | 2 |
4. Спорт ва дам олиш масканлари ҳудудлари | 1 |
5. Рекреацион ва ҳимоя зоналари ҳудудлари (жамоат яшил майдонлари, боғлар, санитария муҳофазаси зоналари) | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Ҳудудларни муҳандислик муҳофазасини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 3 — 5-бобларига мувофиқ амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Сув тошқинига қарши чора-тадбирлар самарадорлиги сув тўпловчи ҳавзалар қурилишидан олдинги ушбу ерлардан фойдаланиш даражаси билан техник-иқтисодий кўрсаткичларини солиштириш орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Сув тошқинига қарши ҳимоя қилиш тизимларини лойиҳалашда сув оқимларининг сув ресурсларидан комплекс фойдаланиш талаблари ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобланган сув тошқини ҳимоя иншоотларининг ўтказиш қобилиятини танлаш мазкур ШНҚнинг 5-боби талабларига мувофиқ ҳимоя зовур иншоотларининг синфларини ҳисобга олган ҳолда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар билан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖойнинг юқори сув сатҳи хавфсизлиги 1 фоиздан — 25 фоизгача бўлишига йўл қўйилади. Бунда, юқори сув сатҳи бир марта 100 дан 4 йилгача бўлган даврда кузатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Лойиҳалашда ҳудудни сув босишига сабаб бўлувчи ер усти (ёмғир-қор, ташландиқ, вақтинчалик ёки доимий манбалар) сувларидан муҳофаза қилувчи иншоотларнинг синфига кўра сувларнинг ҳисоб сарфига асосланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув айирғич ҳавзасидаги ҳисобланган оқим ҳимояланадиган майдондан тоғ каналлари тизими орқали йўналтирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу оқимининг бир қисмини тўплашга имкон берадиган сув омборларини қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан ҳимоя қилишнинг ҳудудий тизими қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудда саноат ёки турар жой тузилмаларининг мавжудлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик муҳофазасининг муайян объектидан фойдаланилмайдиган мураккаб морфометрик, топографик, гидрогеологик шароитларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан ҳимоя қилиш иншоотларини ҳамда кўчки ёки бошқа хавфли геологик жараёнлар ҳудудларида сел ҳамда сув тошқинларига қарши муҳандислик ҳимоя иншоотларини лойиҳалашда МСН 2.03.02-2002 талаблари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик ҳимоя тузилмаларни лойиҳалаштириш жараёнида махсус хоссаларга эга бўлган грунт (намланганда ёки сув босганда тузилмавий ўзгаришлар, чўкиши) майдонларида, шунингдек ишланаётган ҳудудларда ШНҚ 2.02.01-19 талаблари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Ҳудудларнинг вертикал режалаштиришда ботқоқлашган ерларининг ер ости сувларини қочириш, намлиги юқори майдонларнинг ёки намлиги кам жойларда суғориш, ер ости сувларининг юқори сатҳини пасайтиришни, сел оқимларига қарши курашишни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Ҳудудларда ХГҲнинг зарарли омиллари таъсиридан ҳимоя қилишнинг чоралари ушбу ШНҚнинг 3-жадвали ҳамда қуйидагиларга мувофиқ амалга ошириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳимоя иншоотларини қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқимнинг потенциал таъминот майдонини камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқимнинг ҳаракат йўналишида муҳандислик иншоотларини тузатиш ёки қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўчки хавфи пайтида оқимнинг бузувчи кучини камайтириш, ҳимоя ишларини олиб бориш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
| 3-жадвал |
Хавфли гидрологик ҳодиса | Амалга ошириш йўналишлари | |
ХГҲнинг салбий таъсирини олдини олиш | ХГҲнинг салбий таъсирини бартараф этиш (огоҳлантириш) | |
Сув босиши, ер ости сувининг кўтарилиши, сув тошқини | ер юзини сунъий кўтариш ҳимоя иншоотларини, дамба-тўғонларни қуриш, ер усти ва ер ости сувларининг оқими ва дренажини тартибга солиш учун сув ҳавзаларидан фойдаланиш, дренаж тизимларини қуриш, дарё ўзанини тартибга солиш, дарё ўзанининг ўтказиш қобилиятини ошириш, агроўрмон мелиорация, сув босадиган ҳудудлардан объектларни олиб чиқиш | сув тошқини пайтида ҳимоя чораларини қўллаш |
Кўчки | ҳимоя иншоотларини қуриш, кўчкиларни йўқотиш | кўчки хавфи пайдо бўлган давридаги ҳимоя чораларини амалга ошириш |
Сел | ҳимоя иншоотларини қуриш, сел ҳосил бўладиган майдонлар ўлчамларини камайтириш, оқим йўлларини сунъий ўзгартириш, оқимнинг кучини камайтириш | сел хавфи пайдо бўлган давридаги ҳимоя чораларини амалга ошириш |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Гидравлик иншоотларининг бузилиши натижасида сув босиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Гидравлик иншоотларнинг бузилиши табиий кучларнинг таъсири (зилзила, бўрон, қулаши, кўчки), шунингдек конструктив нуқсонлар, фойдаланиш талаблари бузилиши, сув тошқинларининг таъсири, дамба (тўғон) асосининг бузилиши таъсири туфайли содир бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Сув тошқинининг моддий зарар кўрсаткичлари қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини зонасида қолиб кетган одамлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини зонасига тушган аҳоли пунктлари сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини зонасида қолган иқтисодиётнинг турли тармоқлари объектларининг сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқин зонасида қолган темир ва автомобил йўллари, электр тармоқлари, алоқа линиялари ва коммуникацияларнинг узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини натижасида сув остида қолган, вайрон бўлган ва шикастланган кўприк ҳамда туннеллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини билан қопланган қишлоқ хўжалик ерларининг майдонининг сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқини зонасида ўлган уй ҳайвонларининг сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Сув босган ҳудудга етказилган зарарнинг сифат хусусиятлари қуйидагиларга боғлиқ бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ёки сув омбори нормал сатҳидан кўтарилган сув баландлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босган майдон сиртидан кўтарилган баландлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жойнинг майдони сиртидан кўтарилган сув баландлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳор пайтидаги ҳосил бўладиган максимал сув сарфи майдонига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғиш майдони 500 km2бўлганда максимал сув оқими 100 дан 400 m3/s гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1000 km2 — 400 дан 1500 m3/s гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10000 km2 — 1500 дан 4500 м3/s гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўфон давомийлигига (1-2 кун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштошқин давомийлигига (кичик дарёларда — 1 — 3 кунгача, катта дарёларда эса — 1 ойдан 2 ойгача);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим тезлигига (2 дан 5m/s гача).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Кўприк ости оқим (ўтиш) тўлқинлари таъсирининг асосий параметрлари қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаракатланаётган тўлқин фронтининг таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприк элементларига узоқ муддатли гидравлик босим (кўприк таянчлари, қирғоқ суянчиғи, устқурмалар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқнинг таянчлар орасидаги ювилиши (умумий ювилиш) ва таянчлар остининг ювилиши (маҳаллий), тартибга солувчи тузилмаларнинг бузилиши, кўприкка яқин масофадаги дамбаларнинг ювилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишерларни, иншоотларни ва йўлларни сезиларли сув босиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприкнинг юқори қисмидан оқимни чекловчи дарё ўзанинг қисилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Муҳандислик элементлари ва ҳудудни ҳимоя қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Ҳудудларни сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан муҳофаза қилувчи муҳандислик ҳимояси иншоотлари ҳамда тадбирларга қуйидагилар кириши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтарма (дамба);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд юзасини сунъий кўтариш (грунт билан тўлдириш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти сувларини тартибга солиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж тизимларини ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Ҳудудларни сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан муҳофаза қилувчи муҳандислик ҳимояси тузилмаларига қуйидагилар кириши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтармалар (дамбалар), дренажлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж ва зовур тармоқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ-тепа зовур каналлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштез оқизгич ва шаршаралар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрубопроводлар ва насос станциялари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Релефни ташкил этишда ер сиртидан қалинлиги 150 — 200 mm бўлган унумдор грунт қатламини йиғиб олиш ва уни вақтинча сақлаш жойини жиҳозлаш, унда ортиқча ифлосланишнинг борлиги аниқланса, ифлосланишдан ҳимоя қилиш чораларини кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Ҳудудларни тупроқ билан тўлдиришда фақат минерал тупроқлар ва юқори унумдор тупроқ қатламларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Кия рельефни террасалаштиришда силжишдан сақловчи тиргак деворлар лойиҳаланилиши, бунда қиялик бурчакларининг максимал нишаб қийматлари тупроқларнинг турларига кўра белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Нишабли ер ёнбағирларини мустаҳкамланиши ҳамда материал ва мустаҳкамлаш технологияси қуйидагиларни инобатга олган ҳолда танланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишушбу майдон аҳоли пунктининг қайси қисмида жойлашишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнишабдаги механик юкларнинг кутилган даражасини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнишабнинг тиклиги муҳит шароитига боғлиқлигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Алоҳида муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда сув омборлари очиқ каналларининг ёнбағирларини мустаҳкамлаш учун қирғоқларнинг табиий кўринишини сақловчи қуйидаги материаллар ва техникалардан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгабион иншоотлар ёки «Reno» матрицаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнотўқима синтетик материаллар, ғовакли қоплама;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчим босиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқнинг ёғоч синчинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий тош, қум, қоя тошлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Аҳоли пунктларини қуришда оқова сувларнинг таъсири, кучли механик босимни ва тартибсиз очиқ каналларда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқ бўйларида силжишдан сақловчи тиргак деворлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдевор блоклари, плиткали қопламалар, девор оралиқларини тўлдириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Силжишдан сақловчи тиргак деворлар террасалар қиялик баландликлари фарқини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда рельеф баландлигининг фарқи 0,4 m, дан кам бўлганда, борт тоши ёки табиий тошларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлик фарқи 0,4 mдан ортиқ бўлганда, силжишдан сақловчи тиргак деворлар муҳандислик иншооти (яхлит, катта тош) ёки қозиқ (нозик қозиқ) ва қияликнинг мустаҳкамлигини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Дарё ва сой қирғоқлар транспорт ҳаракати учун мўлжалланган бўлса силжишдан сақловчи тиргак деворлар ёки қияликлар ГОСТ Р 52289-2019 ҳамда ГОСТ 23457-86га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Силжишдан сақловчи тиргак деворлар баландлиги 1,0 m ва нишаблик фарқи 2 m дан баланд бўлганда, бу деворлар бўйлаб жойлаштирилган пиёдалар йўллари тўсинлар билан таъминланиши, бунда унинг баландлиги камида 0,9 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсосий кўчалар бўйлаб жойлашган рельефнинг сунъий элементлар (силжишдан сақловчи тиргак деворлар, кўтармалар, чуқурликлар) шовқиндан ҳимояловчи тўсиқлар сифатида хам фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Ер усти сувларининг оқимларини лойиҳалаш ҚМҚ 2.04.03-19 талабларига мувофиқ бўлиши, оқова сувларни ташкил қилишда рельефни комплекс ҳисобга олиш ва қурилмаларининг очиқ ёки ёпиқ тизими, сув оқувчи қувурлар, ариқлар, тез оқизгичлар, оқова сувни (ёмғир, қор) қабул қилувчи қудуқлари масалаларини комплекс ҳал қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Очиқ сув оқизувчи ариқлардан фойдаланиш парклар-чорбоғлар ва шаҳар боғлари ҳудудлари чегараларида йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ ариқларнинг ости чим, тош қоплама, монолит бетон, йиғма бетон, керамика қопламалари билан мустаҳкамланиши, бунда ариқларнинг қияликлари грунтларнинг турларига кўра белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Ёмғир сувларининг оқим тезлиги юқори бўлган жойларда оқимларни мўтадиллаштирувчини шаршара шаклида бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Дам олиш масканлари ҳудудларда ариқлар майса билан қопланган пиёда йўллари билан бирлашиб кетишига йўл қўйилади. Бундай жойларда юпқа тош, силлиқ ёки силлиқланган тош ва бошқа қопламаларни қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаъзи бўғимлари юқори сифатли лой қоришмаси билан ҳам мустаҳкамланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Ҳудудларни ёмғир коллектори билан таъминлаш лойиҳа (ҳисоб-китоб) асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁмғир сувини қабул қилувчи қудуқлар ёпиқ ҳолда оқизиш тизими элементига кириши ва режалаштириш лойиҳасида рельефнинг пастда жойлашган нуқталарида мавзеларга кириш ёки чиқиш жойларида, пиёдалар ўтиш жойларига етмасдан, кўчалар ҳамда йўлларнинг бўйлама қиялигига кўра йўл қатнов қисмининг четларида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқлар устига ўрнатилган панжара қовурғалари орасининг кенглиги 15 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Пиёдалар йўлакларида сувларни қабул қилувчи қудуқларнинг панжараларини жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Қизил чизиқларда кўчанинг кенглиги 30 m дан ва нишабликлар 30 фоиздан ортиқ бўлса, ёмғир сувини қабул қилувчи қудуқлар орасидаги масофа 60 m дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Ички йўллар, булварлар, кўкаламзорлаштирилган майдонларда ёмғир қудуқлари орасидаги масофани икки баробар оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Муҳандислик ҳимоя иншоотларининг синфлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Муҳандислик ҳимоя иншоотларининг синфлари қўриқланадиган объектларнинг синфларидан паст бўлмаслиги, бунда қурилиш иншоотларининг синфи ГОСТ 27751-2014 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Турли синфли иншоотлар жойлашган ҳудудни муҳофаза қилишда муҳандислик ҳимоя тузилмалари синфи муҳофаза этиладиган объектлар синфига мос келиши лозим. Бунда, ҳудудни муҳандислик ҳимояси учун белгиланган синфдан юқори синфга эга бўлган алоҳида объектлар маҳаллий даражада муҳофаза қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай объектларнинг синфлари ва уларни локал муҳофаза қилиниши бир-бирига мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар техник-иқтисодий асослашда маҳаллий муҳофаза иншоотининг синфи мақсадга мувофиқ эмаслиги аниқласа, унда бутун ҳудуднинг муҳандислик муҳофазаси бир синф юқори даражада амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Ушбу ШНҚнинг 1-иловасига асосан босим остидаги ҳимоя қилувчи гидротехник иншоотлари ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Лойиҳа қабул қилинган синфга мувофиқ ҚМҚ 2.06.01-97 бўйича бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Босим остидаги ҳимоя иншоотларининг ҳисобланган сув сатҳидан баландлигини аниқлаш ҳимоя иншоотларининг синфга кўра ШНҚ 2.06.05-21 талабларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, сув оқимининг ҳимоя тузилмалари ёки шамол тўлқинлари билан тўсилиши туфайли сув сатҳининг ошиши мумкинлигини ҳам ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Ҳудудни сув босишидан ҳимоя қилишда сув босиш томонидаги майдон юзаси грунтини кўтариш ёки грунтни ювишда кўтарма баландлигини белгилаш ҳисобланиши, уларнинг баландликлари ШНҚ 2.07.01-23 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Сув ўзанлари ва омборлари қирғоқ ҳудудлари муҳандислик ҳимоя иншоотларини лойиҳалашда уларнинг энг баланд сатҳи ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ ёки муҳандислик ҳимоя тузилмалари синфига кўра белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100 минг гектардан ортиқ бўлган қишлоқ хўжалиги ҳудудларини ҳимоя қилувчи I-синф тузилмалари учун сув сатҳининг ошиб кетиш эҳтимоли 0,5 фоизга тенг, IY-синф рекреация ва санитар-ҳимоя майдонлари учун эса 10 фоизга тенг деб белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Турар жой ҳудудларининг муҳандислик ҳимоя иншоотларининг юқорисидан сув тошиб кетишига ҚМҚ 2.06.01-97 га асосан лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШаҳар ва алоҳида жойлашган саноат корхоналари учун ташкилий-техник ҳимоя чора-тадбирлари режаси ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Турар жой, саноат ҳудудлари ва жамоат-бизнес зоналари, спорт ҳамда дам олиш масканлари, ҳимоя зоналарининг ер ости сувлари сатҳини пасайтириш МСН 2.03.02-2002 га мувофиқ, қишлоқ хўжалик ерлари ШНҚ 2.06.03-12 талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Муҳандислик иншоотларини ер ости сувларининг кўтарилишидан ҳимоя қилиш синфлари қуйидаги 4-жадвалга мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-жадвал | ||||
Ер ости суви сатҳини пасайтириш нормалари, m | Иншоотнинг синфига кўра ер ости суви сатҳини пасайтиришнинг ҳисоб прогнози, m | |||
I | II | III | IV | |
15 ≤ | 5 ≥ | ≤ 5 | - | - |
5 | - | 3 ≥ | ≤ 3 | - |
2 | - | - | - | ≤ 2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда тартибга солинадиган ёмғир оқими ҚМҚ 2.04.03-19 талабларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Сув тошқинидан ҳимоя қилиш тадбирларини қўлланиш вақтига кўра мазкур ШНҚнинг 1-расмига мувофиқ таснифланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тошқинидан ҳимоя қилиш тадбирларини олдиндан ёки зудлик билан қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Сув тошқинидан ҳимоя қилиш тадбирларининг таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-боб. Сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишига қарши муҳандислик ҳимоя тизимларини лойиҳалашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Ҳудудларни сув босишдан ҳимоя қилишда қуйидагиларни амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё, сув омбори ён қирғоқларини дамба (кўтарма) билан кўтариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудни сув босмайдиган сатҳигача сунъий равишда кўтариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни йиғиш, оқимни бошқариш ва тартибга солиш, вақтинча сув босган ҳудудлардаги сувларни зовурлар ёрдамида қочириш ҳамда дренаж сувларини тўплаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Ер ости сувларидан ҳудудларни ҳимоя қилиш учун қуйидагилар қўлланилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж тизимлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрлашга қарши экранлар ва пардалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти оқимини ташкил қилиш, очиқ сув оқимлари ўзанларини ва бошқа элементларини тозалаш ҳамда сув ҳавзаларининг сатҳларини тартибга солиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Ҳудудни кўтарма (дамба) қуриш билан ҳимоялаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Ҳимоя қилинадиган майдоннинг табиий юзасининг туширилган белгилари бўйлаб мазкур ШНҚнинг 2-3-расмларига мувофиқ дамба қурилишининг умумий схемаси вариантларни техник-иқтисодий таққослаш асосида танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
|
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм Кўтарма(дамба)ларни жойлаштириш вариантлари: 1-сув босиш чегараси, 2-дамба, 3-қурилиш чегараси, 4-насос станцияси, 5-сув босиш манбаи, 6-тўпловчи ҳавза, 7-тўғон, 8-узоқлаштирувчи канал-зовур
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-расм. Кўтармалар (дамба) нинг конструкцияси: СЮС, 1-сув кам сизувчи грунтлар, 2-сув сизувчи грунтлар, 3-фильтрацияга қарши грунтли қатлам, 4-сув ўтқазувчан қатлам, 5-қаттиқ тўсиқ-диафрагма, 6-ҳимояловчи қум қатлам, 7-супес, 8-қум, 9-тош
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Сув тошқинидан муҳофаза қилишда кўтарма (дамба)нинг икки туридан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектлари ва унга туташ шаҳар ва саноат ҳудудларини сув тошқинидан ҳимоя дамбалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқишлоқ хўжалиги ерларини сув тошқинидан ҳимоя қилувчи вақтинчалик дамбалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗичлиги баланд қурилиш ҳудудларида ва иқтисодий жиҳатдан насос ишлатиш мумкин бўлган жойларда қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Кўтарма (дамбаларни)ни қуриш вариантларини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонининг топографик, муҳандислик-геологик, гидрогеологик, гидрологик ва иқлим шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори сув сатҳи ва тез ўтиб кетувчи сувни ўтказиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги иморатларнинг зичлиги ва биноларни сув босиш зоналаридан кўчиришни талаб қиладиган майдон ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотларни қуриш муддатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитни муҳофаза қилиш талаблари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланиш қулайлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқова сувлардан ҳудудларни сув билан таъминлашни яхшилаш ва фойдаланишнинг мақсадга мувофиқлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Кўтарма (дамбаларни)нинг баландлигини аниқлашда, ҳимоя иншоотининг синфини мазкур ШНҚнинг 19 ва 29-бандларига мувофиқ белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Аҳоли пунктлари, саноат объектлари ва фойдали қазилма конлари зонасида жойлашган сув тошқинидан муҳофазаловчи кўтармалар, тўғонлар, ҚМҚ 2.06.01-97 га ҳамда қишлоқ хўжалиги ерлари зонасида ШНҚ 2.06.03-12 га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Ҳудуд юзасининг сунъий кўтариш билан ҳимоялаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Ҳудуднинг юзасини қуйидаги ҳолларда сунъий кўтариш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий ёки вақтинча сув босадиган ва ер ости сувлари кўтарилган ҳудудларни кўтариш учун (мазкур ШНҚнинг 4-расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқишлоқ хўжалигида ишлаб чиқариш ва ерлардан фойдаланиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари, дарёлар ва бошқа сув ҳавзаларининг қирғоқларини ободонлаштириш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Сув босган, вақтинча сув босган ва ер ости сувлари кўтарилган ҳудудларда янги аҳоли турар жойларини қуришда махсус ҳимоя чораларини амалга ошириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-расм. Ҳудудни грунт билан тўлдириш вариантлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) дарёга йўналтирилган нишаблик: 1-сув босиш чизиғи, 2-тўкиладиган грунт сатҳи, б) оралиқда сув оқизиш коллекторини жойлаштириш билан сунъий равишда пасайтириш сюс, спс
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Ҳудуд юзасининг сунъий баландлигини ошириш учун ҳудудларга қўйиладиган функционал режалаштириш, ижтимоий ва экологик талабларни ҳисобга олган ҳолда, ҳимояланадиган ҳудуднинг тупроқ, геологик, иқлим ёки техноген хусусиятларини таҳлил қилиш вариантлари асосида танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Тупроқни тўлдириш (тўкиш) билан амалга ошириладиган тикка режа лойиҳаси ҳудуддаги бинолар зичлигини, режалаштиришдан олдин бажарилган ишларини даражасини, ҳимояланадиган иншоотлар синфларини, ҳимояланадиган ҳудудда жойлашган дарёлар ҳамда сув омборларининг гидрологик режимидаги ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Сув босишдан ҳимоя қилиш учун ҳудуд юзасининг сунъий баландлигини лойиҳалашда, ҳисобланган дарё ёки сув омборидаги сув сатҳининг баландлиги мазкур ШНҚнинг 21-банди талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Ҳудудни тупроқ билан тўлдириш орқали сув тошқинидан ҳимоя қилишда, ҳудуднинг қирғоқ қиррасининг белгиси мазкур ШНҚнинг 20-банди талабларига мувофиқ аниқланиши ва тўлқиннинг ҳисобланган баландлиги кўтарма (дамба) устидан камида 0,5 m баландликда бўлиши лозим (мазкур ШНҚнинг 5-расмида келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Тўлдирилган майдоннинг қирғоқ ёнбағрини лойиҳалаш ШНҚ 2.06.05-21 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-расм. Кўтарма (дамба)нинг баландлигини ҳисоблаш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Ҳимояланган ҳудудлардан оқова сувлари сув омборлари, сув оқимлари, жарликлар, умумшаҳар канализация тизимларига оқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Ҳудуд юзасини сунъий равишда кўтаришда ер ости сувларининг табиий дренажланиши учун имконият яратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренажлар ернинг пастқам ёки ювилувчи жарликларда қурилиши ва улар орқали коллекторларга ташланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Сунъий кўтаришда ер ости сувларини дренажлаш (қочириш)га бўлган эҳтиёжи ёндош ҳудуддаги асос ва тўлдирилган грунт гидрогеологик шароитлар ёки грунтларнинг фильтрация хусусиятлари билан белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВақтинчалик сув ўзанлари, омборлари ҳамда ер ости сувлари жадаллиги камайган жойларда фильтрловчи дренаж қатлами қурилмаси билан таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Ҳудуд юзасини сунъий равишда кўтариш ишлари технологиясини танлашда грунт сув босмаган жойлардан олиниши ёки ювилган грунт ҳисобидан амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар грунт етишмаса дарё ўзанини сув транспортлари юриш учун чуқурлаштириш, ўзанни тозалаш, ободонлаштириш ва атрофдаги сув ҳавзалари ресурсларидан фойдаланиш лозим (мазкур ШНҚнинг 6-расмида келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-расм. Дарё ўзанини чуқурлаштириш: 1-мавжуд ўзан, 2-янги ўзан
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Ҳимояланадиган ҳудудда ер усти сувларини тартибга солиш ва оқизиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Сув босишдан ҳимояланадиган жойларда қуриладиган сувни бошқарувчи иншоотлар синфини лойиҳалашда ушбу ҳудудда тўпланадиган оқова (ёмғир ва қор сувлари, вақтинчалик ёки доимий сув оқимлари) сувларнинг сарфига мўлжалланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Сув айирғичдан бошланган йиғилган оқова сувлар тоғ каналлари ва сувларни йиғувчи омборларга ташланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Сув босишдан сув омборлари, магистрал каналлар, ер массаларининг дренаж тизимларини яратиш орқали ҳимоя қилиш бўйича муҳандислик лойиҳалари бутун сув комплексининг қурилиш лойиҳалари билан боғлиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Аҳоли турар жойлари, саноат корхоналари ҳудудларидан оқова сувларни қочиришни бошқарувчи иншоотлар ШНҚ 2.07.01-23 талабларига мувофиқ ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Дюкер, сув ташловчи, сел оқимлари ва уларни ташловчи, чўктиришга хизмат қилувчи ҳамда насос станциялари ёки бошқа тузилмаларни лойиҳалаш ҚМҚ 2.04.03-19 нинг талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСаноат ва аҳоли турар жойлари ҳудудлари ёпиқ турдаги ёмғир сув қочиргичи билан таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Бир ва икки қаватли бинолар ҳудудларида, кўчалар, йўллар, тратуарлар билан кесишган жойларда, боғлар ёки дам олиш жойларида ШНҚ 2.05.02-07 ва ҚМҚ 2.05.01-19 талабларига мувофиқ очиқ ариқ қурилмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Ҳудудларни сув тошқини ва ер ости сувлари кўтарилишининг олдини олиш, оқимлар ҳамда ўзанларни тартибга солувчи тузилмалар ва тартибга солинмаган ўрта ёки кичик дарёларга туташ қишлоқ хўжалиги ерлари, шунингдек фойдали қазилмаларни ва алоҳида хўжалик объектларини очиқ ёки ер ости усулда қазиб олишни муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар, автомобил йўллари остидан ўтиш, навигация иншоотларига ёндашувни ҳисобга олган ҳолда қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг сув босиш кўлами ва вақти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий омиллар ер ости сувларининг кўтарилиши ва сув эрозияси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳимояланадиган объектлар ҳудудидаги ерларни сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишига сабаб бўлувчи техноген омиллар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Ҳимояланган қишлоқ хўжалиги ерлари ер усти сувларини тартибга солиш ва йўналтириш ҚМҚ 2.05.01-19 талаблари бўйича бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Грунт қатламининг табиий сув эрозияси ёғингарчилик миқдорига, сувнинг буғланишига, юза қияликларига, ҳудудларнинг табиий сув қочишига кўра ҳисобланиши ҳамда қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнам зонада ёмғир, қор сувларидан ҳосил бўлган сув босиш ва сув тошқинидан ҳимоя қилиш учун юқори ер ости сувлари сатҳини пасайтириш, ботқоқликларни ҳамда намланган ерларнинг сувларини оқизиш йўли билан ҳимоя қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкам қурғоқчил ёки қурғоқчил зоналарда майдонлар ва чизиқли сув эрозиясидан ҳимоя қилувчи яйловлар ерларни кўндаланг ҳайдаш, чимзорлар (ўтларни экиш), жарлик ва ўрмон камарлари зоналарида дарахт ҳамда бута плантацияларини экиш, сув сақловчи қурилмалар яратиш, грунтни чуқур ҳажмли юмшатиш йўли билан ҳимоя қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Ҳимоя қилинадиган ҳудудларда оқимни тартибга солувчи иншоотлар оқова сувларни гидрографик тармоғига ёки сув қабул қилгичга бориб тушишини таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр усти сувларини тутиб қолиш ва оқизиш тупроқни баландлигини кўтариш ҳамда каналлардан фойдаланган ҳолда амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Дренаж тизимларини ўрнатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Дренаж тизимлари ва иншоотларини танлашда қуйидагиларни инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг геологик тузилиши, режадаги шакли ва ўлчами, ер ости сувларининг ҳаракат таснифи, қатламларнинг фильтрация ҳамда ҳажмий хусусиятлари, тўйиниши ёки камайиш шароитларига дахлдор тарқалиш майдони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари мувозанати миқдорий қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши ва унинг пасайиши ҳимоя тадбирларини амалга ошириш бўйича прогноз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Сув баланси, фильтрлаш, гидродинамик ва гидравлик ҳисоб-китоблар, шунингдек техник-иқтисодий таққосланиши асосида ҳудудларнинг дренаж тизимини якуний вариантини танлаш керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларининг кўтарилишига қарши танланган ҳимоя чоралари қурилган майдонларда ёки уларга туташ ҳудудда ушбу ШНҚнинг 20-бандида келтирилган оқибатларга олиб келмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Дренаж тизимини ҳисоблашда уларни оқилона жойлаштириш ва чуқурлигини аниқлаш, ҳимояланадиган майдонда ер ости сувларининг сатҳи пасайтиришни таъминлаш ушбу ШНҚнинг 5-боби талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Ҳудудларни ер ости сувларининг кўтарилишидан ҳимоялаш топографик ва геологик шароитларга, турар жойнинг зичлигига, ер ости оқимининг сув айирғичдан бошлаб йўналишни табиий ёки сунъий асосда қочириш бир, икки ҳамда кўп чизиқли, контурли ёки омухта дренаж тизими ҳамда қуйидагилар қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбош дренаж (фильтрланган ер ости сувларини ушлаш учун ва ҳимояланадиган майдон ер ости сувлари оқимининг юқори қисмидаги ҳаракат йўналишига кўндаланг жойлаштирилиши мазкур ШНҚнинг 7а-расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтурли (ҳудудининг ер ости сувлари кўтарилган жойларда қурилиши мазкур ШНҚнинг 7б-расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсистематик (майдонли) (ёғингарчилик туфайли ерга шимилган (инфильтрация) ва ер усти сувларнинг инфильтрацияси натижасида ёки ер ости сув ўтказиш тармоқларидан сизиб чиққан сувлар учун ушбу ШНҚнинг 7в-расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқ (сув ўзани томонидан сизилган ер ости сувларини тўхтатиш учун қирғоқда ёки ҳудудининг пастки чегараси бўйлаб жойлаштирилган бўлиши мазкур ШНҚнинг 7г-расмида келтирилган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмахсус (ер ости сувлари кўтарилишини камайтириш ер ости сувларининг тўйдирилиши қийин шароитларда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
|
|
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-расм. Дренажларнинг турлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) бош дренаж, б) контурли, в) систематик (майдонли), г) қирғоқ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан муҳандислик ҳимояланадиган ҳудудни лойиҳасида қуйидагилар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзаннинг, қирғоқларнинг хавфли ювилишини олдини олиш, ҳимоя иншоотларига туташ ҳудудларда ҳимоя тўғонлари, кўтармалари томонидан қисилиши ва қирғоқ истеҳкомларининг ювилишидан ҳимоя қилиш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари атрофидаги дарахтзор-бутазор ва ўтлоқ ўсимликларини, ўрмон плантацияларини асраш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув эрозиясига қарши агротехник, агроўрмончилик ва гидротехник тадбирлар мажмуасини амалга ошириш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ, сув омборлари, муҳофаза қилинадиган қишлоқ хўжалиги ерлари ва дам олиш учун фойдаланиладиган ҳудудларда юқумли касалликлар қўзғатувчилари, саноат чиқиндилари, нефт маҳсулотлари ҳамда пестицидлари билан ифлосланишининг олдини олиш чоралари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Муҳандислик ҳимоя иншоотларини ва уларнинг қурилиш базасини жойлаштириш учун қишлоқ хўжалиги мақсадида фойдаланилмайдиган ёки қишлоқ хўжалиги учун яроқсиз, сифати ёмон ерларни танлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Ҳимоя объектлари қишлоқ хўжалиги ерларида ва қурилган майдонларда муҳандислик ҳимоя иншоотларини қуришда табиий тизимлар фаолиятига ижобий таъсир кўрсатувчи биогеокимёвий цикл жараёнлари бузилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Муҳандислик ҳимоя қилиш лойиҳалари табиий жараёнлар динамикаси прогнозларига асосланган атроф-муҳитга техноген таъсирларнинг мумкин бўлган оқибатларини баҳолашни ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, геодинамик, гидрологик, гидрокимёвий, геотермик, биологик, сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилиши муҳитига таъсири паразитологик вазиятдаги ўзгаришлар прогнозларидан келиб чиқади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Баландлиги етарли бўлмаган ҳимоя иншоотларини кўтариш мақсадидан тупроқни қазишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув омборлари ёки ўзанларнинг муҳофаза қилиш зонасида нишабликларни ўзгартиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Муҳофаза этиладиган ҳудудларда ичимлик суви манбалари мавжуд бўлса, иншоотлар қурилгандан кейин сув сифатининг ўзгариши прогнози кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Ҳимояланадиган ҳудудда жойлашган маиший ва ичимлик сувлари манбалари атрофида СанПиН РУз 0244-07 талабларига жавоб берадиган санитария муҳофазаси зоналари яратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Муҳандислик ҳимоя иншоотлари ва ҳайвонлар миграция йўналишлар кесишган жойда (тоғ каналлари, кўтармалар) қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотларни миграция йўлларидан ташқарига олиб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳайвонларнинг тўсиқсиз ўтишини таъминлаш учун грунтли иншоотларнинг яссиланган ёнбағирларини лойиҳалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳайвонларни кесиб ўтиш учун хавфли бўлган юқори оқим тезлигига эга каналлар қувур билан алмаштирилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Муҳандислик муҳофазаси объектларини қуриш пайтида бузилган ҳудудларни рекултивация қилиш ва кўкаламзорлаштириш ГОСТ 17.5.3.04-83 талабларга мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Рекреацион талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Муҳофазаланадиган этиладиган ҳудудларда жойлашган, парк яшил майдонлари билан биргаликда рекреацион мақсадларда ишлатиладиган сув омборлари СанПиН РУз 0318-15 ва ГОСТ 17.1.5.02-80 талабларига жавоб бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. ГОСТ 17.1.5.02-80 талабларига мувофиқ ботқоқ ва сув босган ҳудудларни тугатиш жараёнида аҳоли пунктлари атрофида рекреацион сув омборларини лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-боб. Муҳандислик тадқиқотлари топшириғига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Муҳандислик тадқиқотлари учун топшириқ тузишда мавжуд сув омборларининг қирғоқ ҳудудларини сув босиши ва ер ости сувининг кўтарилиши ҳудудларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Тадқиқот натижалари ШНҚ 1.02.07-19 талабларига мувофиқ ва қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардаги мавжуд табиий шароитларни баҳолашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардаги муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва гидрологик шарт-шароитларнинг техноген омилларини ҳисобга олган ҳолда ўзгаришини прогнозлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли геологик жараёнларнинг ривожланиши ва тарқалиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ер ости сувларининг кўтарилишини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг сув босиши миқёсини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудларни сув босиши ва ер ости сувининг кўтарилиши муҳандислик ҳимоя қилиш усулларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик ҳимоя иншоотларини ҳисоблаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудларда сув балансини баҳолаш, шунингдек гидрологик ўзанда ва тажриба майдонларида ер усти ҳамда ер ости сувларининг сатҳини, кимёвий ёки ҳарорат режимларини кузатувлар асосида баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудларни табиий ва сунъий дренажлаш самарадорлигини баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Муҳандислик тадқиқотлари натижалари асосида сув босиши ва ер ости сувининг кўтарилиши билан бирга геологик жараёнларнинг хавфини акс эттириши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўчкилар, қирғоқларининг ювилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўпирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлёсс тупроқларининг чўкиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуффузияси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Муҳандислик тадқиқотлари материалларини ер усти ва ер ости сувлари маромини узоқ муддатли кузатувлар ёки экзоген геологик жараёнлар, шунингдек гидрологик ҳамда гидрогеологик прогнозларнинг натижалари билан тўлдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКузатув даврининг давомийлиги, тақдим этилган давр учун етарли бўлса ёки ўрганилаётган гидрологик тафсилотнинг ҳисобланган қийматининг нисбий ўртача хатоси йиллик ҳамда мавсумий оқим учун 10 фоиздан ошмаса етарли деб ҳисобланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Ҳисобланган гидрологик хусусиятларни аниқлаш гидрометеорологик кузатувлар маълумотларига асосланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрометеорологик кузатув маълумотлари бўлмаса, лойиҳалаш учун гидрометеорологик тадқиқотлар ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. График ҳужжатларининг масштаб бўйича лойиҳалашда қуйидаги 5-жадвалга мувофиқ лойиҳалаш босқичларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-жадвал | |
Муҳандислик ҳимояси лойиҳа босқичи | Чизмаларининг масштаби |
1. Ҳудудларнинг муҳандислик ҳимоясининг комплекс схемаси | 1:500000 — 1:1000000 (1:25000, мураккаб муҳандислик — замин шароитида 1:10000 — 1:1000) |
2. Ҳудудларнинг муҳандислик ҳимоясининг комплекс лойиҳаси | 1:1000000 — 1:25000, (1:5000 — 1:2000) |
3. Турар жой ҳудудларнинг муҳандислик ҳимоясининг деталлаштирилган схемаси | 1:25000 — 1:5000 (1:1000) |
4. Қурилиш ҳудудининг муҳандислик ҳимояси лойиҳаси ва ишчи ҳужжатлар | 1:5000 — 1:500 (1:1000 — 1:500) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Мазкур ШНҚнинг 3-жадвали график материалларида қуйидаги маълумотлар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд иншоотлар, йўллар, коммуникацияларнинг замонавий ҳолати, уларда топилган деформацияларни ишончли маълумотлар билан баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг хўжалик ва экологик аҳамиятини ва ундан фойдаланиш истиқболини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик муҳофазасининг чора-тадбирлари ва тузилмалари, уларнинг техник ҳолати, уларни ривожлантириш ҳамда реконструкция қилиш зарурияти ёки имкониятлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Қишлоқ хўжалиги ерларини муҳандислик ҳимоя лойиҳаларини ишлаб чиқиш материаллари тадқиқот таркиби мазкур ШНҚнинг 2-иловаси талабларига жавоб бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-боб. Муҳандислик ҳимоя иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Ҳудудларни сув босиши ва ер ости сувларининг кўтарилишидан муҳандислик ҳимоя қилиш иншоотлари қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтармалар (дамба);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренажлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж ва оқова сув зовур тармоқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ ҳудудидаги оқова сув чиқариш зовурлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштез оқим ва шаршаралар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар ва насос станциялари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Муҳофаза этиладиган ҳудуднинг табиий ва гидрогеологик шароитларига кўра муҳандислик ҳимоя тизимлари ушбу ШНҚнинг 134-бандида келтирилган муҳандислик иншоотларининг бир нечтасини ёки алоҳида муҳандислик иншоотларни лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости суви кўтарилган ҳудудлардаги муҳандислик иншоотларининг таркиби ер ости сувининг кўтарилиш хусусияти (доимий, мавсумий, эпизодик) кўра белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Кўтармалар (дамба)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Ҳудудни сув тошқинидан ҳимоя қилиш учун икки турдаги кўтармалардан (дамба) фойдаланиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босмайдиган кўтарма сув омборлари, дарёлар ва бошқа сув ҳавзаларига улашган шаҳар ёки саноат ҳудудларини сув босишидан доимий ҳимоя қилиниши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босадиган кўтармалардан экинларни етиштириш даврида қишлоқ хўжалиги ерларини сув босишидан вақтинчалик ҳимоя қилиш учун фойдаланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Ўзанини тез-тез ўзгартириб турувчи дарёларда ҳудудни сув босишдан муҳандислик ҳимоя қилиш воситаси сифатида ўзанни тартибга солувчи иншоотлар қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё сув оқими кенглигини чегараловчи бўйлама ёки унга бурчак остида жойлашган кўтармаларга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқимни йўналтирувчи кўтармаларга (сув оқимини кўприк остидан, тўғонлардан ёки бошқа турдаги гидротехник иншоотлардан тартиб билан ўтишини таъминлайдиган бўйлама, тўғричизиқли, эгри чизиқли гидравлик иншоотлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўл ва каналлар орқали сув оқимини тўлиқ ёки қисман тўсиб қўйиш учун мўлжалланган тўғонларга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишярим тўғонларга (кўндаланг тўғрилаш тузилмалари, оқимнинг тўғриланиши ва сув транспорти ҳаракатланадиган чуқурликларни яратишни таъминлайди);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқларни эрозиядан ҳимоя қилишни таъминлайдиган оқимга бурчак остида ўрнатилган қисқа сув босмайдиган ярим тўғонларга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқлар ва унинг ёнбағирларини оқим ва тўлқинлар эрозиясидан ҳимоя қилувчи тўғонларга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Сув омборлари ёки ўзанлар бўйлаб қурилган кўтармаларнинг узунлиги катта бўлса, унинг нишаби сув юзасининг бўйлама қиялигига кўра оқим бўйича туширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструктив хусусиятларига мувофиқ сиқилган, яссиланган профиллар грунт кўтармалари профиллари сифатида ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Сиқилган профилли тупроқ кўтармада геотекстил қопламалар билан арматурани қатлам-қатлам жойлаштириш, чуқур вибрацион мустаҳкамлаш (зичлаш) усулларидан фойдаланилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Арматурадан фойдаланиб қурилган кўтармаларнинг асослари мукаммал тайёрланиши, мустаҳкамловчи элементларга зарар етказиши мумкин бўлган барча элементларни олиб ташланиши ҳамда асоси зичланиши (шиббаланиши) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Кўтармаларнинг баландлиги 5 m ва ундан ортиқ бўлса, кенглиги камида 1,5 m, бўлган бурма (йўлак) кўтарма баландлигининг ярмида ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўтарманинг қуйи қиялиги (сувсиз томони)нинг пастки қирраси бўйлаб чизиқли горизонтал тешик қувурли дренаж кузатув қудуқлари билан бирга амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренаж суви босимсиз оқизилиши ёки насос билан амалга оширилиши, кўтарманинг пастки қиялиги сиртида фильтрлаш (сизот) оқимининг чиқишига йўл қўйилмаслиги, бунда ушбу ҳолат кузатилганда қуйидаги ҳимоя чораларини амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж ишчи ҳолатини текширишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқиш жойида кўтарма қурилган тупроқ материалини мустаҳкамлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқиши кузатилган жойлардаги дренаж қувурларини қум-шағал материаллари билан тўлдириш ва уни кўтарма асосида жойлашган горизонтал дренажнинг қум-шағал призмаси билан туташтириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Муҳофазаловчи кўтармалар турини танлашда табиий шароитларни ҳисобга олиш лозим (муҳандислик-геологик, гидрологик, иқлим, ҳудуднинг сейсмиклик даражаси, шунингдек маҳаллий қурилиш материаллари, асбоб-ускуналар, ишлаб чиқилган ишларни ташкил этиш схемалари, иш шароитлари, ҳудудни ривожлантириш истиқболлари ҳамда экологик талаблар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Муҳофазаловчи кўтармалар турини танлашда маҳаллий қурилиш материаллари, тупроқ ва саноат чиқиндиларидан (агар улар шу мақсадларга мос бўлса) фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Кўтармани лойиҳалаш ҚМҚ 2.0126.05-02 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошсиз асосда қурилган кўтармалар босимли узлуксиз сиртга эга бўлган жойларда қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Кўтармалар кўчкилар ёки кўчки кутиладиган жойларда қурилганда ҚМҚ 2.0126.05-02 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Кўчкилар қурилишнинг топографик ва геологик шароитларига, ҳудуднинг хўжалик аҳамиятига, сув оқимининг гидрологик режимида минимал ўзгаришларни таъминлаш ҳамда майдондан фойдаланишни максимал даражада ошириш имкониятларига кўра танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Вақтинчалик ёнбош оқими бўлган сув омбори ёки сув оқими бўйича кўтармаларни узлуксиз равишда қурилиши, доимий ёнлама оқим бўлганда кўтарма ирмоқлари қуйидаги 8-расмга мувофиқ бўлимлар бўйлаб амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-расм. Ирмоқлар орасидаги кўтарма схемаси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-кўтарма, 2-дренаж, 3-насос станцияси, 4-дарё. 5-сув сатҳи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Устидан сув оқиб утиши мумкин бўлган кўтармалар қурилганда барча ҳимоя иншоотлари сув тошқини пайтида сув остида қолишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Шаҳар чегараларида кўтармаларни қўллаш ШНҚ 2.07.01-23 талабларига мувофиқ ҳамда қурилиши учун қўриқланадиган ҳудудлардан фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Сув омбори ёки сув оқимидаги ҳисобланган максимал сув сатҳидан қуйидагилар юқори бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босмайдиган кўтармалар иншоотларининг синфига кўра ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ иншоотлар синфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ошиб ўтувчи кўтармалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Муҳандислик муҳофазаси лойиҳаларини ишлаб чиқишда автомобил йўллари ва темир йўлларни ўтказиш учун кўтармалардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, кўтарманинг тизмаси бўйлаб кенглиги ёки унинг эгрилик радиуси ШНҚ 2.05.02-07 ва ҚМҚ 2.05.01-19 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Кўтарма профили (яссиланган) маҳаллий қурилиш материаллари ишлаб чиқариш технологияси, юқори нишабдаги шамол тўлқинлари шароитлари ва пастки қисмида фильтрлаш оқими чиқиши ҳисобга олинган ҳолда танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Бетон конструкциялар билан грунт конструкцияли кўтармаларни бирлаштириш қурилмалари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг юқори томондан сув ўтказгичларга қулай жойлашиши ва қуйи оқимда оқимнинг текис тарқалиши, кўтармаларнинг танаси ва сув оқимининг пастки қисмининг эрозиясини олдини олишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўшни зонадаги бетон тузилмалар билан бирлашган жойларида фильтрлашнинг олдини олиш, I — III синфлардаги кўтармаларни бирлаштириш қурилмаларининг конструкциялари гидравлик лаборатория тадқиқотлари билан асосланишини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Ҳудудларни сув босишларидан ҳимоя қилувчи грунт материалларидан тайёрланган кўтармаларни ҳисоблаш ШНҚ 2.06.05-98 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Кўтармалар таъсирида жойлашган ҳудудларда дарёдаги сув сатҳи прогноздан юқори кўтарилганда кўтармаларнинг баландлигини ошириш (кўтариш) имкониятини таъминлаш учун қум, қоплар ва бошқа воситалар етарли даражада тўпланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Тепа-тоғ каналлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Тепа-тоғ каналларининг кесмаси ва нишаблигидаги сув оқимининг тезлиги тупроқ эрозиясини келтириб чиқармаслиги ёки канал тубининг лойқа билан тўлиб қолмаслигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаналларнинг гидравлик ҳисобларида ғадир-будурлик коэффициентларининг қийматлари ШНҚ 2.06.03-12 бўйича олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Мазкур ШНҚнинг 9-расмида оқова сувларини тоғ ён бағридан қочириш схемалари берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-расм. Оқова сувларини тоғ ён бағридан қочириш схемаси: а) арча, б) панжара усули, 1-тоғ канали, 2-ҳудуд чегараси, 3-тўхтаб қолган сув қолдиқлари, 4-магистрал канал, 5-зовур-қуритиш канали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Тепа-тоғ каналларни тоғ қияликларда (ёнбағирларда) ётқизиш гидрогеологик ва геологик шароитларда жойлашган (мавжуд) каналларнинг қияликларнинг барқарорлиги тўғрисидаги маълумотлар асосида олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Тахминий сув оқими ҳажмини ўтказиш учун тепа-тоғ каналларининг кўндаланг кесимининг шакли сув оқимининг гидрологик маромини ва ҳимояланадиган ҳудуднинг зичлигини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Каналларнинг пастки ва мустаҳкамланмаган қияликлари 0,3 — 0,5 m/s дан кўп бўлмаган тезликда минимал сув оқимининг ўтишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Ҳимоя қопламаси бўлмаган тақдирда каналларнинг максимал бўйлама нишаби 0,005 га тенг бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Канал маршрутининг эгрилик радиусининг минимал қиймати ҳисобланган оқим тезлигида сувнинг кесилиши бўйлаб каналнинг камида икки баробар кенглигида бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Гидравлик ҳисобланмаган каналлар учун максимал бурилиш радиуси 25 m дан кам ёки 2b дан 10b гача йўл қўйилади (бу ерда b — каналнинг кенглиги, m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Чуқурлиги 5 m дан ва сув оқим тезлиги 50 m3/sдан кўп бўлмаган тепа-тоғ каналлари, шунингдек дюкер ва акведуклар ШНҚ 2.06.03-12 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Насос станциялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Насос станцияларининг таркиби, тартиби ва қурилиши чиқарилаётган сув сарфига ёки иншоотнинг сақлаш ҳажмининг имкониятларига кўра белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Насос станциялари, қуввати, уларнинг жиҳозларининг турлари, синфи ҳамда сиғими қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобланган сув оқими сарфи, қанча баландликка кўтариш лозимлиги ва сув сатҳларининг тебранишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқова сув ҳисоби, ташланадиган жой баландлиги ва унинг сатҳининг ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергия манбаи тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасосларнинг фойдали иш коэффициенти самарадорлигини таъминлаши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Насосларнинг тури, қуввати ва сони насос станциясининг турига кўра ҳисобланган оқим сарфи, керакли сув босими ёки оқим участкасидаги сув ҳавзаси (сув омбори) горизонтларининг ўзгариш амплитудасини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗахиралардан фойдаланиш дренаж насос станциялари ШНҚ 2.06.03-12га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Сув олиш иншооти ва насос станцияси уйғунлашган (комбинацияланган) ёки алоҳида турда бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Сув олиш иншоотлари қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобланган сув оқимини қабул қилишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишускунанинг нормал ишлаши ва уни таъмирлаш имкониятини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ҳайвонлари ва балиқлардан ҳимоя қилишни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Насос станцияларининг сув чиқариш иншоотлари сув ҳавзаларига сувнинг оқишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Дренаж тизимлари ва дренажлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Ҳудудларни ер ости сувларининг кўтарилишини олдини олиш учун дренаж тизимларини лойиҳалаш ШНҚ 2.06.03-12 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Дренаж тизимларини лойиҳалашда гравитацион (ўзи оқар) дренажли тизимларга устунлик бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Дренаж тизимларини фойдаланиш дебит сувини ҳисоблаш ва сув танқис жойларда (арид зона) ер ости сувлари туз баланси бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир босқичли лойиҳалашда ер ости сув кўтарилиши сабаблари ва оқибатларини мазкур ШНҚнинг 15-бандига мувофиқ ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Икки босқичли лойиҳалашда геологик ва гидрогеологик тадқиқотлар, биринчи босқичда олинган тадқиқот натижалари асосида, қурилишнинг тафсилоти ёки ҳимояланган ҳудуднинг ривожланиш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда, режада дренаж тармоғининг жойлашиши, унинг ётқизилиш чуқурлиги ва алоҳида дренаж тармоқларининг бир-бири билан боғлиқлигини аниқланиши, бунда танланган дренаж схемалари учун қуйидаги гидрогеологик чоралар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқирғоқ бўйи, бош ва бошқа дренажларнинг қўллаш кўтармага ёки пойдеворлар чегараларига нисбатан жойлашиш ҳолати уларнинг оқим тезликларининг минимал қийматлари топилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренажларнинг керакли чуқурлиги ва улар орасидаги масофа, дренаж сувининг оқим тезлигини насос орқали чиқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдренаж таъсир зонасида ҳимояланган ҳудудда депрессия эгри чизиғи ҳолатини аниқланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Очиқ хандақ (зовур) ёки траншея усули (ер остида ётқизиш) билан горизонтал дренаж ишлаши иқтисодий имкониятларини ва самарали фойдаланиш шартлари билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар очиқ горизонтал дренажлар ер юзасидан кўпи билан 2 m чуқурликда жойлашадиган бўлса, грунтнинг музлаш чуқурлиги ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ дренаж ариқлар ва дренажлар бўлимларида (балчиқ) тўпланиб қолмаслигини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Ер ости сувларининг сатҳини пасайтирувчи тик қудуқлар ва уларнинг сув қабул қилишдан иборат бўлган тик дренажлар барча ҳолатларида сув ўтказувчанлиги юқори бўлган грунтларда жойлашиши лозим (фильтрация коэффициенти камида 2 m/d).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Очиқ дренажлардан (каналлар ва зовурлар) зичлиги кам бўлган бир, икки қаватли бинолар жойлашган катта майдонларда дренаж талаб қилинган ҳолларда фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Очиқ дренаж (зовурлар)нинг ёнбағирларини мустаҳкамлаш, бетон ёки темир-бетон плиталар, қайроқтош (шағал) ёки тошлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларини тушиши учун бетон плиталар тешиклар билан таъминланган бўлиши, ёпиқ қувурли дренажларда қум-шағал аралашмаси фильтрловчи ёки бошқа материаллар тозаловчи сифатида ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Йиғилган дренаж сувлари ҳандақ ёки каналлар орқали оқизиб кетилиши, насос станциялари ёрдамида йиғиш ҳажмлари ҳимояланадиган ҳудуднинг рельефи сув ҳавзасидаги сув сатҳидан пастда бўлганда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Дренаж қувурлари сифатида сопол, бетон, темир-бетон ва поливинилхлорид каби қувурлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур материаллари дренажнинг чуқурлигига ва муҳитнинг агрессивлигига кўра танлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетон, темир-бетон ва хризотилцемент дренаж қувурлари фақат бетонга нисбатан агрессив бўлмаган сув ёки грунтларда қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренажларни ётқизишнинг максимал чуқурлигини белгилашда қувур материали ҳисобга олиниши, уларнинг ётқизишнинг энг кам чуқурлиги динамик юклардан ҳимоя қилиш ва музламаслик талаблари асосида белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Юк кўтариш қобилияти кам бўлган заиф грунтларда дренаж қувури сунъий пойдевор (асос)га ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамликни таъминлашга кўра дренаж қувурларини ётқизиш қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ максимал чуқурликда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-жадвал | ||
Материалига кўра | Диаметри, mm | Чуқурлиги, m |
Сопол дренаж | 50 — 200 | 3,5 |
300 | 3,0 | |
Канализация (темир-бетон ва хризотилцемент дренаж қувурлари) | 150 | 7,5 |
200 | 6,0 | |
250 | 5,5 | |
300 | 5,0 | |
Бетон | 200 | 4,0 |
300 | 3,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Хризотилцемент, бетон, темир-бетон ва полимер қувурлар сиртидаги сув кириш тешикларининг сони ва диаметри оқимнинг сарфига ёки тешикларнинг сиғимига кўра аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренаж қувурлари атрофида сув ўтказувчанлиги етарли бўлган сунъий тўқима материалларидан тайёрланган ва қум-шағал қатлам ёки сувни ўтказувчи фильтрлар билан таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Дренаж сувларини сув ҳавзасига (дарё, канал, кўл) чиқаришни режада оқим йўналишига ўткир бурчак остида жойлаштирилиши, бунда унинг оғзи қисми бетондан тайёрланиши ёки тош териш билан мустаҳкамланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Чуқур дренаж тармоғида текшириш (кузатиш) қудуқлари тўғри ҳудудларда, шунингдек барча бурилишларда, кесишмаларда ва дренаж қувурларининг ёнбағирларидаги нишаб ўзгаришларда камида ҳар 50 m йўл бўйлаб жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТекшириш қудуқлари бетон ва темир-бетон ҳалқалардан камида 0,5 m чуқурликда ГОСТ 8020-2016 бўйича бетон тагликлардан тайёрланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМелиоратив дренаж тизимлари бўйича кузатиш қудуқлари ШНҚ 2.06.03-12 га кўра қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Галереяли горизонтал қувурли дренажлар ер ости сувлари сатҳининг талаб даражасида пасайтириши мумкин бўлмаган ҳолларда ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренаж галереяларининг шакли ва кўндаланг кесим майдони, шунингдек деворларининг тешилиш даражаси керакли сув ҳажмига кўра белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГалереяли дренаж фильтрлари ушбу ШНҚнинг 137-банди талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Чуқурда жойлашувчи насослар ер ости сувини тортиш орқали эришиш мумкин ҳолларда фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар қудуқ бир нечта сув қатламини кесиб ўтса, ҳар бир оралиқ фильтрлар билан таъминланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. Ўзи тўладиган қудуқлардан қатламлардаги ортиқча босимни камайтириш учун фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Сув ютувчи ва оқизувчи қудуқлардан сув ўтказувчанлиги юқори ёки босимсиз ер ости сувлари маромига эга бўлган грунт қатламининг сув тўсиғи устида жойлашган ҳолларда фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш189. Юқори қатлам заиф ўтказувчан ва пастки қисмида босим бўлган икки қатламли муҳитни дренажлашда уйғунлашган (комбинацияланган) дренажлардан фойдаланилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал дренажни юқори қатламда, қудуқлар эса пастда жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал дренажлар ва сувни пасайтирувчи қудуқлар режада бир-биридан камида 3 m масофада жойлашган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш190. Нур шаклидаги дренажларни аҳоли турар жойлари зич бўлганда ва ер ости сувини сезиларли (чуқур) пасайтиришда фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш191. Ҳудудларнинг ер ости сувларидан ҳимоя қилиш талаблари юқори ва фильтрлаш хусусиятлари паст грунтларда фильтрлаш коэффициенти — 2 m/d дан кам бўлганда кўп намликни қочириш тизимларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-боб. Ҳисоблашга асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш192. Ҳисоб-китоблар саноат майдонлари, қишлоқ хўжалиги ерлари ва қурилиш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш учун янги ташкил қилинган ҳудудлар учун муҳандислик ҳимоя қилиш тузилмалари лойиҳаларидан ташқари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган ҳудуднинг сув балансининг ҳозирги ҳолатини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги ташкил этилган сув омборлари ёки ер ости сувларининг кўтарилишидан муҳандислик ҳимоя иншоотлари ташкил қилингандан кейинги шароитида ҳудуднинг сув маромини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувининг кўтарилишига сабаб бўлувчи барча манбалари таъсирини ҳисобга олган ҳолда ҳудуднинг гидрогеологик маромдаги ўзгаришлар прогнозини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзалари ва муҳандислик ҳимоя иншоотларини қуриш оқибатида ўзгарувчан гидрологик ёки гидрогеологик шароитлар таъсири остида тупроқ ҳамда ўсимликларнинг ўзгаришини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш193. Ер ости сувлари кўтарилишидан ҳимояланадиган ҳудудда гидрогеологик шароит ўзгаришларини прогноз ҳисоб-китобларини бажаришдан олдин табиий ва техноген шароитларни геофильтрация схемалаштириши бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш194. Гидрогеологик шароитлар ўзгаришининг прогноз ҳисоб-китобларини математик моделлаштириш ва аналитик усуллар билан бажаришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГеофильтрация ҳисоб-китоблари усулини танлаш геофильтрация схемалаштириш натижаларини ва ҳимоя тузилмалари учун лойиҳа ечимларини биргаликда таҳлил қилиш асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДренаж тизимларининг таъсирини баҳолаш учун аналитик ҳисоблаш усулларидан фойдаланиш, агар ҳисоблаш учун ишлатиладиган аналитик боғлиқликлар ва уларни асослашда қилинган тахминлар геофильтрацион схемалаштириш шартларига мос келса йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш195. Шўрланган тупроқлар зонасида ҳудудни муҳандислик ҳимояси тизимларини лойиҳалашда шўрлаш режимини ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш196. Дренаж-намловчи, дренаж-суғориш ва суғориш мажмуаларини муҳофаза этиладиган ҳудудларга жойлаштиришда дренаж сувларини суғоришда фойдаланиш имкониятини белгиловчи ҳисоб-китоб ишлари ҳам бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-боб. Ҳудуднинг муҳандислик ҳимоя тизимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш197. Муҳандислик ҳимоя тузилмалари лойиҳаларида гидроиншоотлар, уларнинг элементлари ва асосларини жойидан силжишида, ер ости сувлари сатҳининг тебранишлари, фильтрлаш оқими параметрлари ҳамда тупроқ шўрланиш жараёни назорати учун визуал ёки ИЎУини ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЎУ билан қийин гидрогеологик ёки иқлим шароитларида ишлайдиган I ва II синфли муҳандислик ҳимоя қилиш тизимлари учун ИЎУ фильтрлаш оқими параметрларининг ўзгариши, суғориш, дренаж, ёмғир оқимларининг таъсири, ер ости суви кўтарилиш зонасида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилишига кўра вақт ўтиши билан тупроқларнинг сув-туз маромининг ўзгариши бўйича махсус тадқиқот ишлари олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш198. Ер ости сувлари кўтарилишидан ҳимояланадиган ҳудудларда ер ости сувлари сатҳининг ўзгаришини, фильтрлаш оқимининг туз ва ҳарорат шароитларини ҳамда дренаж тизимларининг самарадорлиги ёки хавфсизлигини назорат қилиш учун кузатув қудуқлари тармоғи билан таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш199. Гидрогеологик мониторингнинг асосий вазифалари қуйидагилар кириши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг режим (гидродинамик, кимёвий ва ҳарорат) динамикасини тавсифловчи кўрсаткичларнинг ўзгаришини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишолинган кузатиш натижаларини қайта ишлаш, уларни таҳлил қилиш ва тизимлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвазиятни баҳолаш (мавжуд ва прогноз).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200. Қирғоқ ҳудудининг сув босиши хавфи мавжуд бўлган сув омборлари ва сув ўзанларининг барча бўлимларида сув сатҳининг ўзгариши ҳамда ҳимоя иншоотларининг ҳолатини таҳлил қилиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-боб. Муҳандислик чоралар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201. Муҳандислик-техник чора-тадбирларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тошқинларининг юзага келиши мумкин бўлган оқибатларини камайтирувчи чора-тадбирларга сувнинг салбий таъсирини олдини олиш тадбирларини режалаштириш, гидротехник иншоотлар бўйича таъмирлаш ишларини олиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё оқимни ўз вақтида қайта тақсимлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёмғир коллекторини тайёрлаш, сув оқувчи ариқларини жиҳозлаш, мавжуд йўл ариқлари иншоотларини тозалаш ва уларнинг қувватини ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтармалар қуриш, ҳудуд юзасини сунъий кўтариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёларни тўғрилаш ва чуқурлаштириш, уларни тозалаш, коллекторга жойлаштириш, ҳудудларни тўлдириш; қирғоқларни хамда тубини мустаҳкамлаш, дарёлар ёки кичик дарёлар оқимини тартибга солиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти ва ер ости сувларининг оқиши ҳамда ер ости дренажини тартибга солиш; сув босган ҳудудлар, дренаж тизимлари ва алоҳида дренажлар билан туташган сув оқимининг қисмига муз парчаларининг тушмаслигини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпрофилактик чора-тадбирларнинг комбинацияланган усулини қўллаш (доимий ёки вақтинчалик дренажлар, сув оқимлари қурилмалари ва бошқалар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги фаол ва суст (пассив) чоралар профилактик чора-тадбирларнинг умумий таркибига киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ҳавзаларида ўрмонларни муҳофаза қилиш тасмаларини ташкиллаштириш, дарахтлар экиш, яйловларнинг ерларини шудгорламаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсоҳил бўйи ҳимоя чизиқлари ҳамда сувни муҳофаза қилиш зоналарида дарахт ва бута ўсимликларини сақлаш, қияликларни (ёнбағирларни) террасалаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёмғир сувларини тўхтатиш учун жарликларда сув ҳавзалари ва бошқа сунъий сув ҳавзаларини қуриш, мунтазам сув босадиган ёки ҳайдаладиган ерларни ўтлоқлар ҳамда яйловларга айлантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчорвачилик учун ёзги ўтлоқларни яратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилаётган кўтармалар, қисман қулаши кутиладиган жойларини таъмирлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари резервуарларнинг ҳажмларини ҳисоблаш ва билиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосимли гидроузеллар орқали максимал тўфон сувни кесиб қуйи оқимга қисман оқизиш ва резервуарнинг сиғимини бир вақтда оқизишни ташкил этишни амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарур ҳолларда потенциал сув босадиган ҳудудлардан аҳолини, хўжалик ҳайвонларини, моддий ва маданий қадриятларни олдиндан кўчириш (эвакуация) қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг оддий ҳимоя иншоотларини (тўғонларни) тезкор қуриш ва ҳимоя қилинмаган ҳаётий зарур объектларни, потенциал хавфли объектларни (соғлиқни сақлаш, энергетика, сув таъминоти, иссиқлик таъминоти, канализация, сув тозалаш, озиқ-овқат саноати, юқори моддий ва маданий аҳамиятга эга бўлган объектларни ва бошқаларни) сув босишининг олдини олиш бўйича бошқа чора-тадбирларни кўриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсел босиши мумкин бўлган ҳудудларда жойлашган корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар фаолиятини қисман чеклаш, тугатиш ёки кўчириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босиши кутилаётган ҳудудларни санитария талаблари асосида тозалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босиши пайтида фавқулодда қутқарув ва бошқа шошилинч ишларда фойдаланиш учун олдиндан аниқланган сув кемаларини техник тайёрлаш, транспорт воситалари учун айланма йўлларни жиҳозлаш, дренажларни тозалаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.15-21 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲимоя сув таъминоти иншоотларининг синфлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲудуд номи ва таснифи | Ҳимоя иншоотларининг синфига кўра сувнинг ҳисобланган максимал босими, м | |||
I | II | III | IV | |
Турар жой | ||||
Турар жой зичлиги м2/гa: | ||||
2500 ≥ | * | ≤5 | ≤ 3 | - |
2100 — 2500 | * | ≤ 8 | ≤ 5 | ≤ 2 |
1800 — 2099 | * | ≤ 10 | ≤ 8 | ≤ 5 |
≤ 1800 | * | 10≥ | ≤ 10 | ≤ 8 |
Соғломлаштириш — дам олиш ва санитар-ҳимоя аҳамиятида | * | 10 ≥ | ≤ 10 | |
Коммунал-омборхона | ||||
Шаҳар аҳамиятидаги коммунал-омбор корхоналари | * | ≤ 8 | ≤ 5 | ≤ 2 |
Турли хил коммунал-омбор корхоналари | * | 8 ≥ | ≤ 8 | ≤ 5 |
Маданият ва табиат ёдгорликлари | * | ≤ 3 | - | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Тегишли асос билан ҳимоя қилинадиган йирик шаҳарлар ва саноат корхоналари учун фожиали оқибатларга олиб келиши мумкин бўлса, ҳимоя тузилмаларини I-синф сифатида таснифлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.15-21 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚишлоқ хўжалиги ер муҳандислик ҳимоясига доир турли лойиҳа босқичлари учун тадқиқот материаллар таркиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТадқиқот материаллари | График материаллар масштаби | ||
схема | лойиҳа | ишчи лойиҳа | |
Харита | |||
1. Гидрологик | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | 1:10000 |
2. Гидрологик-мелиоратив туманлаштириш | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | - |
3. Муҳандислик-геологик туманлаштириш | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | - |
4. Муҳандислик-геологик | 1:50000-1:20000 | 1:25000 | 1:10000 |
5. Ер ости сувларининг эксплуатация ресурслари | 1:50000-1:20000 | 1:50000 | 1:10000 |
6. Геологолитологик комплекслар | 1:50000-1:20000 | 1:50000 | 1:10000 |
7. Ер ости сувларининг гидрологик чуқурликда ётиши | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | 1:10000 |
8. Филтрация схемалари бўйича туманлаштириш | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | 1:10000 |
9. Ер ости сувларининг прогнозлашган эксплуатацион ресурслари | 1:500000-1:200000 | 1:100000-1:50000 | - |
10. Қурилиш материаллари кони | 1:500000-1:200000 | - | - |
11. Қишлоқ хўжалиги қурилишлари схемаси | 1:500000-1:200000 | - | - |
12. Маданий қатлам | 1:200000-1:100000 | - | - |
13. Суғориладиган маданий қатлам | - | 1:25000 | 1:10000 |
14. Шўрланган | - | 1:10000 | 1:5000-1:2000 |
15. Топографик | 1:500000-1:100000 | 1:50000-1:25000 | 1:10000-1:2000 |
16. Бошқа материаллар | |||
17. Муҳандислик-геологик ва гидрогеологик кесимлар | Ҳисобот бўйича | ||
18. Аэрация зонасида жисмларнинг эпюраси | Ҳисобот бўйича | ||
19. Ер ости сувларининг тебраниш амплитудалари | Ҳисобот бўйича | ||
20. Муҳандислик-геологик ва гидрогеологик материаллар | Ҳисобот бўйича | ||
21. Тажриба майдонларида тупроқнинг шўрланганлик даражаси бўйича тадқиқотлар | Ҳисобот бўйича | ||
22. Тупроқнинг сув-физик хоссалари тадқиқоти | Ҳисобот бўйича | ||
23. Маданий қатлам ва мелиоратив тадқиқотлар материаллари | Ҳисобот бўйича | ||
24. Ҳимояланадиган ернинг иқлимий таснифи | Лойиҳа бўйича | ||