23.08.2024 йилдаги 01/2-61-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 23.08.2024 йилдаги 01/2-61-сон
Кучга кириш санаси
14.10.2024
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 14 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 304]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 6 октябрдаги 577-сон «Қурилиш соҳасига оид талабларни соддалаштириш ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Транспорт вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 23 август,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-61-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Транспорт вазири И. МАХКАМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 8 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директори М. ОЛЛОЁРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 20 август
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 5 август
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 16 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 23 августдаги 01/2-61-сон буйруғига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган, таъмирланадиган ва реконструкция қилинадиган умумий фойдаланишдаги ҳамда шаҳарча, қишлоқ, овул ва хўжалик автомобиль йўлларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг талаблари вақтинчалик ва синов йўлларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.18-22 «Шаҳарлар ва қишлоқ аҳоли яшайдиган жойларни ташқи ёритиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
МШН 25-05 «Автомобиль йўлларида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича кўрсатмалар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz DSt 3609:22 «Махсус толалардан фойдаланилган дисперсион-мустаҳкамланган асфалтбетон қоришмалари ва дисперсион-мустаҳкамланган асфалтбетон Техникавий шартлар» (расмий манба: Дисперсионно-армированные асфальтобетонные смеси с использованием специальных волокон и дисперсионно-армированного асфальтобетон. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
OʻzDSt 3610:22 «Йўл ва аэродром учун чақиқтош-мастикали полимер асфалтбетон қоришмалари ва чақиқтош-мастикали полимер асфальтбетон. Техникавий шартлар» (расмий манба: Гравийно-мастичные полимерасфальтобетонные смеси и гравийно-мастичные полимерасфальтобетоны для дорог и аэродромов. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 8267-93 «Қурилиш ишлари учун зич тоғ жинсларидан чақиқ тош ва шағал. Техникавий шартлар» (расмий манба: Щебень и гравий из плотных горных пород для строительных работ. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 8736-2014 «Қурилиш ишлари учун қум. Техникавий шартлар» (расмий манба: Песок для строительных работ.Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 9128-2013 «Автомобиль йўллари ва аэродромлар учун асфалтбетон, полимерасфалтбетон қоришмалари, асфалтбетон полимерасфалтбетон. Техникавий шартлар» (расмий манба: Смеси асфальтобетонные, полимерасфальтобетонные, асфальтобетон, полимерасфальтобетон для автомобильных дорог и аэродромов. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
O'z DSt 328З:2019 «Йўл белгилари. Умумий техник шартлар» (расмий манба: Знаки дорожные. Общие технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 22733-2016 «Тупроқлар. Максимал зичликни аниқлашнинг лаборатория усули» (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 23457-86 «Йўл ҳаракатини ташкил этишнинг техник воситалари, қўллаш қоидалари» (расмий манба: Технические средства организации дорожного движения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 23558-94 «Йўл ва аэродром қурилиши учун ноорганик боғловчи материаллар билан ишланган чақиқ тош-шағал-қум аралашмалари ва тупроқ. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси щебеночно-гравийно-песчаные и грунты, обработанные неорганическими вяжущими материалами, для дорожного и аэродромного строительства. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 25100-2020 «Тупроқлар. Таснифи» (расмий манба: Грунты. Классификация);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 25459-82 «Йўл белгилари учун темир-бетон таянчлар. Техник шартлар» (расмий манба: Опоры железнобетонные дорожных знаков. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 25607-2009 «Магистраль йўллар ва аэродромларнинг қопламалари ва асослари учун чақиқ тош-шағал-қум қоришмалари. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси щебеночно-гравийно-песчаные для покрытий и оснований автомобильных дорог и аэродромов. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 26633-2015 «Майда донли ва оғир бетонлар. Техник шартлар» (расмий манба: Бетоны тяжелые и мелкозернистые. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 31015-2002 «Aсфалтбетон чақиқ тош-мастик қоришмалари ва асфалтбетон. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси асфальтобетонные и асфальтобетон щебеночно-мастичные. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 32703-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Тоғ жинслардан чақиқ тош ва шағал. Техник талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Щебень и гравий из горных пород. Технические требования);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 32826-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Чақиқ тош ва шлакли қум. Техник талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Щебень и песок шлаковые. Технические требования);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 33062-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Йўл ва йўл бўйлаб хизмат кўрсатиш объектларини жойлаштиришга қўйиладиган талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Требования к размещению объектов дорожного и придорожного сервиса).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автомобиль йўли — транспорт воситалари ҳаракатланиши учун мўлжалланган, уларнинг белгиланган тезликда, оғирликда, ўлчамларда муттасил ва хавфсиз ҳаракатланишини таъминлайдиган муҳандислик иншоотлари мажмуаси, шунингдек ушбу мажмуани жойлаштириш учун берилган ер участкалари ва мажмуа устидаги белгиланган доирадаги бўшлиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳисобий ҳаракат жадаллиги — маълум вақт (ўртача бир соат ёки бир кеча-кундуз) оралиғида йўлнинг муайян кесимидан ўтадиган автомобиль ва бошқа турдаги транспорт воситалари сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ажратилган минтақа — автомобиль йўли, унинг тегишли конструктив элементлари ва муҳандислик иншоотлари, шунингдек автомобиль йўлидан фойдаланиш учун зарур бўлган бинолар, иншоотларни жойлаштириш, иҳота ва манзарали дарахтзорлар барпо этиш учун доимий фойдаланишга қонунчиликда белгиланган тартибда бериладиган ер участкаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл хизмати — автомобиль йўлларини ва йўл иншоотларини сақлаш ва тузатиш, автомобилларнинг хавфсиз ҳаракатини таъминлаш, йўлнинг техник тоифасини сақлаш ва ошириш бўйича ишлар юкланган бўлинмалар мажмуаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл тоифаси — автомобиль йўлининг республика умумий транспорт тармоғи ва халқ хўжалигидаги аҳамиятини, ундаги ҳаракат жадаллигини ифодаловчи мезон;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл тўшамаси — бир ёки бир нечта қатламлардан иборат бўлиб, бир нечта қатлам тўшамаси қоплама, асос ва асоснинг қўшимча совуқ ва иссиқдан ҳимояловчи, сув ўтказувчи ва бошқа қатламларидан иборат бўлади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт оқими — турли даражада юкланган ҳар хил русумдаги автомобилларнинг ва бошқа транспорт воситаларининг йўл бўйлаб айнан бир вақтдаги ҳаракати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қатнов қисмининг чети — қатнов қисмини йўл бўйидан ажратувчи чизиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш — йўл-транспорт ҳодисаларининг келиб чиқиш сабабларининг олдини олишга, уларнинг оғир оқибатларини камайтиришга қаратилган фаолият;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл ҳаракати — йўл ҳаракатини ташкил этишда йўллар доирасида транспорт воситалари ва йўл ҳаракати иштирокчилари иштирокида юзага келадиган ижтимоий муносабатлар мажмуи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл ҳаракатини ташкил этиш — йўл ҳаракатини бошқариш ҳамда йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича ташкилий-ҳуқуқий, ташкилий-техник тадбирлар ва бошқарув ҳаракатлари мажмуи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
серпантин — трассанинг ўткир бурчак остида туташувчи икки йўналиши орасидаги бурилиш бурчагини ташқи томондан ифодалайдиган режадаги эгри чизиқ тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вираж — кичик радиусли эгриларда қуриладиган, эгри марказига йўналган қатнов қисми бир нишабли кўндаланг кесими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳисобий ҳаракат жадаллиги — йўлнинг белгиланган вазифасига қараб ҳисобий мавсум (ёз, куз, баҳор) ёки ойлик истиқбол даврининг охирги йилидаги суткалик ўртача ҳаракат жадаллиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
АЁҚШ — автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ТХКШ — техник хизмат кўрсатиш шохобчалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҲХДХО — ҳаракат хавфсизлиги давлат хизмати органлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ОГНП — оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари бутун узунлиги ёки айрим қисмларининг иқтисодий, маъмурий аҳамияти ва вазифасига кўра қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ тоифаларга бўлиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Йўлнинг синфи

Номланиши

Вазифасига кўра белгиланиши ва ҳаракат шароитлари

Йўлнинг тоифаси

Аҳамияти

Автомагистраллар

Шаҳар ва пойтахтларни боғловчи магистраллар

Узоқ масофадаги тезкор алоқаларга мўлжалланган, давлатлар пойтахтлари, йирик шаҳарлар ва республика саноат марказларини бирлаштиради. Ҳаракат хавфсизлиги ва мукаммал қулайликни ҳисобга олган ҳолда юқори тезлик ва ҳаракат жадаллигини таъминлайди.

Халқаро

I-II синф аэропортларга олиб борувчи йўллар

Енгил автомобиль ва автобусларнинг юқори тезликларда ҳаракатланиши учун мўлжалланган. Юқори тезлик, мукаммал қулайлик ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Кесишма ва туташмалар турли сатҳларда жойлаштирилади.

Давлат

Тезкор йўллар

Шаҳар ва пойтахтларни боғловчи магистраллар йирик шаҳарларни айланиб ўтиш йўллари ва ҳалқа магистраллар

Транзит ҳаракатларга халал бермайдиган, нисбатан юқори тезликларда ҳаракатланиш учун мўлжалланган. Давлатлар пойтахтлари, йирик шаҳарлар ва республика саноат марказларини бирлаштиради, шунингдек қўшни давлатлар ўртасида транспорт алоқаларини таъминлайди. Юқори тезликлар ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Транзит автомобилларнинг йирик шаҳарларни айланиб ўтиши учун мўлжалланган, маҳаллий транспорт воситаларининг ҳаракатига йўл қўйилмайди. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари турли сатҳларда лойиҳаланади. Тегишли техник-иқтисодий асослар бўлган тақдирдагина кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиши сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

Халқаро, давлат

Йирик шаҳарларга кириш йўллари

Юқори жадалликдаги ва ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган, кесишмалар ва туташмалар асосан бир сатҳда чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳаланади.

Оммавий дам олиш жойлари ва тарихий ёдгорликларга олиб борувчи йўллар

Аксарият ҳолларда енгил автомобиллар ва автобусларнинг юқори тезликдаги ҳаракати учун мўлжалланган. Меъморий ландшафт лойиҳалаш асосларига риоя қилган ҳолда мукаммал қулайликдаги ҳаракат хавфсизлиги таъминланиши керак.

II

Одатдаги йўл турлари

Шаҳарларни айланиб ўтиш йўллари ва ҳалқа магистраллар

Транзит автомобилларнинг йирик шаҳарларни айланиб ўтиши учун мўлжалланган, маҳаллий транспорт воситаларининг ҳаракатига йўл қўйилади. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари турли сатҳларда лойиҳаланади, тегишли техник-иқтисодий асослар бўлган тақдирдагина кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

II

Давлат

Шаҳарларга кириш йўллари

Юқори жадалликдаги ва ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган, кесишмалар ва туташмалар асосан бир сатҳда чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳаланади. Аралаш транспорт оқимини (автомобиллар, автобуслар, троллейбуслар, ғилдиракли тракторлар) ўтказиш таъминланади.

II

III

III-IV синф аэропортларга олиб борувчи йўллар

Енгил автомобиллар ва автобусларни нисбатан юқори тезликларда ҳаракатланиши учун тарихий. Нисбатан юқори тезлик, мукаммал қулайлик ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Кесишмалар ва туташмалар турли сатҳларда лойиҳаланади. Тегишли техник иқтисодий асослар бўлганда, кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

II

Магистраль йўллар

Ҳаракат хавфсизлиги шароитларини ҳисобга олган турли транспорт воситаларининг (автомобиллар, троллейбуслар, ғилдиракли тракторлар) ҳаракати учун мўлжалланган. Республиканинг йирик ва кичик шаҳарларини бирлаштиради, вилоят ва туман марказлари, тезкор йўллар, шунингдек халқаро аҳамиятдаги магистраль йўллар ўртасидаги ҳаракатга хизмат қилади. Минтақадаги ҳаракатнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда транспорт алоқаларига бўлган эҳтиёж таъминланади.

II

III

Маҳаллий йўллар

Аксарият ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган ва аралаш транспорт оқимли (автомобиллар, автобуслар, ғилдиракли тракторлар, қишлоқ хўжалиги машиналари) маҳаллий ҳаракат учун мўлжалланган. Туманларнинг маъмурий марказлари, шаҳарчалар, қишлоқ ва овуллар, шунингдек давлат аҳамиятидаги йўллар ўртасида транспорт алоқалари таъминланади.

III

IV

V

Маҳаллий

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларнинг тоифалари уларнинг аҳамияти ва келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Йўлнинг иқтисодий аҳамияти

Йўл тоифаси

Келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони, дона/d

Халқаро ва давлат аҳамиятига молик йўллар

Iа (автомагистраль)

Iб (юқори тезликда ҳаракат қилинадиган йўл)

II

III

14000 дан ортиқ

14000 дан ортиқ

6000 — 14000

2000 — 6000

Маҳаллий аҳамиятга молик йўллар

IV

V

200 — 2000

200 гача

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iа, Iб тоифали йўлларга бир хил талаблар қўлланилганда матнда улар I тоифали деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Хўжалик йўллари вазифаси ва келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Вазифасига кўра белгиланиши ва ҳаракат шароитлари

Йўл тоифаси

Келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони, дона/ d

Фермер хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалик корхоналарининг маъмурий марказларини умумий фойдаланишдаги йўллар ва қишлоқ аҳоли яшаш жойлари билан бирлаштирувчи йўллар

500 дан ортиқ

Фермер хўжаликлари маъмурий марказлари ва аҳоли яшаш жойларини қишлоқ хўжалик маҳсулотларини ишлаб чиқариш, тайёрлаш, сақлаш ва бирламчи ишлов бериш объектлари билан, шунингдек бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариш корхоналари билан бирлаштирувчи йўллар

IIс

300 дан 500 гача

Фермер хўжаликларининг тузилмавий бўлинмалари ва корхоналарни ўзаро бирлаштирувчи йўллар. Гўшт, парранда ва бошқалар (паррандачилик фабрикалари, чорвачилик мажмуалари, иссиқхоналар ва бошқалар)ни ишлаб чиқарувчи корхоналарнинг ички йўллари

IIIс

50 дан 300 гача

Қишлоқ хўжалик ерлари, устахоналар ва бошқа ёрдамчи цехларга транспорт хизмати учун мўлжалланган ёрдамчи дала йўллари

IVс

50 гача

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Турли транспорт воситалари ҳаракат жадаллигини енгил автомобилга келтириш коэффициентлари қуйидаги 4-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Транспорт воситаларининг тури

Келтириш коэффиценти

Енгил автомобиллар

1,0

Кажавали мотоцикллар

Мотоцикл ва мопедлар

0,75

0,5

Юк автомобиллари, кўтариш имкониятига кўра, т:

2,0

1,5

6,0

2,0

8,0

2,5

14,0

3,0

14,0 дан ортиқ

3,5

Автопоездлар, кўтариш имкониятига кўра, т :

12,0

3,5

20,0

4,0

30,0

5,0

30,0 дан ортиқ

6,0

Ғилдиракли трактор поездлари:

1 та тиркамали

3,0

2 та тиркамали ва қишлоқ хўжалиги машиналари

3,5

3 та тиркамали

5,5

4 та тиркамали

9,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Транспорт воситалари юк кўтариш имкониятининг оралиқ қийматидаги келтириш коэффициенти интерполяция усули билан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Автобуслар ва махсус автомобилларда юк кўтариш имкониятининг келтириш коэффициенти уларнинг юк кўтариш имкониятига мувофиқ келадиган асосий автомобилларникидек қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Тоғли ва паст-баланд жойлар учун юк автомобиллари, автомобиль ҳамда трактор тиркамалари учун келтириш коэффициенти 1,2 маротаба оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Ҳисобий ҳаракат жадаллиги, иқтисодий изланиш маълумотларига асосланиб икки йўналиш йиғиндисини қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ҳисобий ҳаракат жадаллиги истиқбол даврнинг охирги йилидаги 50 h (соат) ичида эришиладиган (ёки ошадиган) 1 h (бир соатлик) энг катта жадаллик олиниб, ҳисобий енгил автомобиллар жадаллигига келтирилганини қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Ҳисобий ҳаракат жадаллиги ва вазифасига кўра белгиланиши, бунда турли йўл тоифаси талаб қилинса, лойиҳалашда нисбатан юқориси қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Йўлнинг тоифаси, шунингдек режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементларини лойиҳалашда истиқбол даврни 20 йилга тенг деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Йўл тўшамаларини лойиҳалашда истиқбол даврини таъмирлашлараро муддатларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Ҳисобий истиқбол даврининг бошланғич йили йўл (ёки унинг алоҳида қисми) қурилишининг бошланиш йилидан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари қуйидаги ўлчамли транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узунлиги бўйича — якка автомобиллар 12 m гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автопоездлар ва ғилдиракли трактор поездлари 20 m гача, кенглиги 2,55 m гача, баландлиги 4 m гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Лойиҳаларда йўлни жойда ўтказиш, режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементлари, уларнинг ўзаро уйғунлашиши, кесишмалар ва туташмаларнинг турлари, йўл тўшамаси ва йўл пойи тузилмалари бўйича қабул қилинаётган асосий техник ечимлар меҳнат унумдорлигини ошириш, қурилиш материаллари ва ёқилғи-энергетик манбаларни тежаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу банднинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари таққосланган вариантлари ишлаб чиқилиб қуйидаги асослар инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш баҳоси, йўлни таъмирлаш ва сақлаш харажатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилишда ва фойдаланишда атроф табиий муҳитга таъсири билан боғлиқ бўлган йўқотишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт харажатлари (автомобиль шинаси ва қисмларининг ейилиши, ёқилғи сарфи), ташиш таннархи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳаракат хавфсизлиги ва қулайлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўллар хизмат кўрсатаётган хўжалик ва йўл бўйидаги ҳудудларнинг ишлаб чиқариш шароитларининг ўзгариши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Янги йўлларни мавжуд йўллар ёки уларнинг айрим қисмларидан фойдаланиб лойиҳалашда мавжуд йўлларнинг кейинги фойдаланилмайдиган бўлаклари банд қилиб турган ерларни қишлоқ хўжалигида фойдаланишга яроқли қилиш учун сарфланадиган харажатларни инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Йўл қурилиши мураккаб муҳандис-геологик шароитда олиб борилганда, йўл пойининг барқарорланиш муддати йўл қурилиш муддатидан ортиқ бўлса йўл тўшамасини қуриш босқичма-босқич амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. I — III ҳамда Iс-IIс тоифали автомобиль йўллари аҳоли пунктларини айланиб ўтган ҳолда, уларга кириш йўллари қуриш билан ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, бош режа асосида айланма йўлнинг пойи қошидан аҳоли пункти қурилиш чизиғигача бўлган масофа камида 200 m узунликда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Техник-иқтисодий ҳисоблар асосида I — III ҳамда Iс-IIс даражали йўлларни аҳоли пунктларидан олиб ўтиш мақсадга мувофиқ бўлса, уларни ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шунингдек, умумий фойдаланишдаги халқаро ва давлат аҳамиятидаги автомобиль йўлларида бино иншоотларни қурилиш чегарасигача бўлган масофа йўл ўқидан хар томонга (чап ва ўнг) 57,5 m дан кам бўлмаслиги (ҳаракат хавфсизлигини таъминлашга тааллуқли бўлган бинолар бундан мустасно) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Магистралларнинг шаҳарларга кириш қисмлари узунлиги (магистралларнинг бош қисми) шаҳар аҳолисининг сонига кўра қуйидаги кўрсаткичлар бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шаҳар аҳолисининг сони, mln. одам: 0,5 — 1,0 1,0 — 2,0 2,0 — 4,0
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
магистраллар бош қисмининг узунлиги, km: 5 — 10 10 — 15 15 — 20.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Кўп тасмали йўллардаги ҳаракат тасмалари сони, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш тадбирлари, йўлларнинг кесишма ва туташмалари, йўл тўшамаси тузилмалари, жиҳозлаш элементлари, муҳандислик жиҳозлари (тўсиқлар, велосипед йўлакчалари, ёритиш ва алоқа воситалари), йўл ва авто-транспортга хизмат қилувчи бино ва иншоотлар таркиби, бир вақтда бўладиган харажатларни камайтириш мақсадида, ҳаракат жадаллигининг ўсиши ва уларни босқичма-босқич қурилишини инобатга олиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Автомобиль йўлларини лойиҳалашда шаклланган геологик, гидрогеологик, экологик ва бошқа табиий шароитларга имкон қадар атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тадбирларини амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қишлоқ хўжалик ерлари, мозорлар, масжидлар ва бошқа диний иншоотлар, шунингдек дам олиш минтақалари, қўриқхоналар, даволаш-профилактика муассасалари ва санаторийлар жойлашган жойларни ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Транспорт воситаларининг атроф-муҳитга таъсирини (шовқин, титраш, ис гази ва фараларнинг кўзни қамаштирувчи таъсири) ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автомобиль йўли трассасини танлаш, кенг кўламдаги бир-бирига узвий боғлиқ бўлган техник, иқтисодий, эргономик, эстетик, экологик ва бошқа омилларни ҳисобга олган вариантларни солиштиришга асосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Автомобиль йўллари, йўл ва автотранспорт хизмати бино ва иншоотлари, сувни четга чиқарувчи, ҳимоя ва бошқа иншоотлар, йўл бўйлаб кетадиган коммуникациялар учун минтақа ажратиш ШНҚ 2.10.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Автомобиль йўли қурилиши даврида трасса бўйи конлари ва захиралари, қурувчиларнинг вақтинчалик шаҳарчаси, ишлаб чиқариш корхоналари, шохобча йўллар ва қурилиш учун бошқа иншоотларни жойлаштиришга ажратилган ер майдонлари йўл қурилиши, қурилиш материалларини ишлаб чиқариш ва бошқа ишлар вақтида бузилган ерларни тиклаш ишлари лойиҳада инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Ҳаракат хавфсизлиги ва уни ташкил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Автомобиль йўлларининг лойиҳавий ечимлари қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт воситаларининг ҳисобий тезлик билан хавфсиз ва қулай ҳаракатларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бир хил ҳаракат шароитларини, ҳайдовчиларнинг кўриб чамалаш асосларига риоя қилишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесишма ва туташмаларнинг хавфсиз жойлашишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қатнов қисм юзаси билан автомобиль шиналари орасидаги тегишли тишлашишни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Лойиҳа ечимларида қуйидагилар ёритилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
режа ва бўйлама кесим эгриликларида, кўтарилиш ва тушишларда, шунингдек йўл қопламасининг илашиш сифатини ошириш ҳисобига йилнинг ноқулай иқлим шароити даврида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
авария ҳолатларида транспорт воситаларининг хавфсиз тушишини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I-II тоифали автомобиль йўлларда авариядан сақловчи чиқиш йўлларини ёритиш тизими билан таъминланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўлни ёритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўринишни таъминлаш, йўлни жиҳозлаш, шунингдек йўл белгиларини жойлаштириш, белги чизиқларини чизиш схемалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳимоя ва йўналтирувчи жиҳозларни жойлаштириш схемаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўналишларни кўрсатувчи схема, автоматлаштирилган тизимлар ва светофорларни жорий қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесишма ва туташмалар, сунъий иншоотлар, дам олиш майдончалари, тўхтаб туриш жойлари, автобус бекатлари, хизмат кўрсатиш бино ва иншоотларни хавфсиз жойлаштирилиши ва зарурий жиҳозланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Ҳаракат тезлиги, хавфсизлиги ва йўлларнинг транспорт ўтказувчанлик қобилияти кўрсаткичлари, транспорт харажатлари ва ҳаракат қулайлиги шароити бўйича махсус кўрсатмаларга асосан лойиҳавий ечимларни баҳолаш олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Йўлнинг айрим элементлари ўлчамларининг ҳаракат хавфсизлиги, қулайлиги ва мослиги электрон ҳисоблаш машиналарида ёки жойлардаги кузатишлар асосида ҳисоблаб баҳоланганда якка автомобиль тезлигининг режа ва бўйлама кесим ўлчамларига боғлиқ ўзгариш эпюраси чизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Йўлнинг у ёки бу қисмининг хавфлилик даражасини баҳолашда нисбий авария коэффициенти ёки хавфсизлик коэффициенти кўрсаткичларидан фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, якуний авария коэффициентини ҳисоблашда йўл шароитларини ҳисобга олувчи айрим авария коэффициентларини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Турли йўл шароитлари таъсирини ҳисобга олган йўлнинг ўтказиш имкониятини баҳолаш, унинг энг катта қийматига маҳаллий йўл шароитларини ҳисобга олган камайиш коэффициентларини киритиш МШН 25-05 га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Йўлларни лойиҳалашда йўл белгиларини ўрнатиш жойи, усули, жойлаштириш схемаси ва йўл чизиқларини тушириш схемаси ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл ҳаракатини ташкил этиш техник воситаларини жойлаштириш схемасини ГОСТ 23457-86 га мувофиқ ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларида ҳаракат хавфсизлигини таъминлашда рекламаларни жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Пиёдалар ўтиш жойлари («зебра» туридаги), автобус бекатлари, тезликни ўзгартириш тасмалари, кўтарилишдаги қўшимча тасмалар, автомобиллар тўхташ тасмалари, туннеллар ва йўлўтказгичлар остидаги қатнов қисмлари, темир йўл кесиб ўтиш жойлари, кичик кўприклар ва бошқа йўл қопламаси фонида тўсиқлар ёмон кўринадиган жойларда яхши кўриниши мақсадида ёрқин рангдаги қопламалар ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар учун аҳоли пунктлари ҳудудларида транспорт ва пиёдалар йўлкалар ШНҚ 2.07.01-23 ҳамда ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Тунги вақтларда ёқиладиган электр ёритгичлар йўлни аҳоли пунктлари чегарасида, мавжуд электр тарқатувчи тармоқлардан фойдаланиш мумкин бўлганда катта кўприкларда, автобус бекатларида, I ва II тоифали йўлларнинг ўзаро ва темир йўллар билан кесишмаларида, кесишманинг барча боғловчи тармоқ тугунларида ва уларга келиш жойларида камида 250 m масофада, ҳалқа турдаги кесишмаларда кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёритиладиган қисмлар орасидаги масофа 250 m дан кам бўлганда, йўлни узлуксиз ёритишни ташкил қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Автомобиль йўли қопламасининг ёритилиши аҳоли пунктларининг ташқарисида қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
катта ва ўрта кўприкларда I тоифали йўл учун 0,8 kd/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II тоифа учун 0,6 kd/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт ечимларининг боғловчи тармоқларида 0,4 kd/m2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Автомобиль ва темир йўлларининг бир сатҳдаги кесишиш жойларида ёритгич қурилмалари темир йўл транспорти меҳнат хавфсизлиги стандартлари тизимида белгиланган сунъий ёритиш нормаларига мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Йўллардаги ёритгич таянчлари йўл пойидан ташқарида ўрнатилиши, бунда қатнов қисми четидан таянчнинг энг яқин қиррасигача бўлган масофа камида 1,75 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Йўллардаги ёритгич таянчларини сув новлари ёки кюветларнинг орқасида ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёритгич таянчларини кенглиги 5 m дан кам бўлмаган ажратиш тасмаларида тўсиқлар билан бирга ўрнатилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Автомобиль йўллари қисмларидаги ёритгичлар ШНҚ 2.04.18-22га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Тунги вақтларда автомобиль йўлларининг узун қисмларида (300 m дан узун), кўприклар ва тоннелларга, автомобиль ва темир йўллар билан кесишиш жойларига яқинлашиш ёритгичларни ярмини ўчириш йўли билан ташқи ёритиш миқдорини камайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қуйидагиларда ёритгичлар ўчирилишига йўл қўйилмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кетма-кет жойлашган иккита ёритгич шунингдек тармоқланиш, қўшилишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўйлама кесимдаги радиуси 300 m дан кам бўлган эгрининг чўққисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пиёдалар йўлакчаларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
жамоат транспорти бекатларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
радиуси 100 m дан кичик бўлган режадаги эгриларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Автомобиль йўллари ёритгичларининг электр таъминоти яқин аҳоли пунктларидаги электр тарқатувчи тармоқдан ёки яқин орада жойлашган ишлаб чиқариш корхоналари тармоғидан амалга оширилиши, уларни бошқариш йўл яқинида жойлашган диспетчер пунктидан марказлашган ҳолда олиб борилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Темир йўлларнинг кесишиш жойларида ёритгичларнинг электр таъминоти, агар темир йўлнинг бу қисми бўйлама электр таъминоти тармоқлари ёки электрблоклаш тармоқлари билан жиҳозланган бўлса, асосан темир йўл электр тармоқларидан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Йўлнинг ташқи ёритиш тармоқларини бошқариш яқин жойлашган шаҳар аҳоли пункти ёки ишлаб чиқариш корхоналаридан марказлаштиришни назарда тутиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Автомобиль йўлларини ёритишда техник-иқтисодий асосланган ҳолда муқобил электр энергиядан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Атроф-муҳит муҳофазаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Янги автомобиль йўлларини қуриш ёки мавжудларини реконструкция қилиш лойиҳаларини, атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш ишлари ўтказилганидан сўнг амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. I ва II тоифали автомобиль йўллари (автомагистраллар ва тезкор йўллар) қурилишида атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш ишлари амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. I ва II тоифали автомобиль йўллари аҳоли пунктларини айланиб ўтиши, бунда ҳавони ифлосланиши нуқтаи назаридан йилнинг энг ёмон даврида шамолнинг устувор йўналиши ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Автомобиль двигателларидан чиқаётган чиқинди газларни камайтириш учун III, IV ҳамда Iс — IIIс тоифали йўллар (шунингдек аҳоли пунктлари ичидаги йўллар) оптимал тезликдаги транспорт оқими ҳаракатини энг яхши ташкил этиш имкониятини яратишдан келиб чиқиб ҳисоб-китоб қилиниши ва ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Йўл пойи, кўприк ўтказгичлар, транспорт воситаларини ювиш жойлари, техник хизмат кўрсатиш станциялари ва бошқа жойларда тўпланадиган ифлосланган оқова сувлар тозалаш қурилмалари ёки буғланиш майдонларига чиқариб юборилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Йўллар сув оқимларининг гидрологик режимини бузмаслиги, турғун сув ҳавзалари ва сув босган ҳудудлар ҳосил қилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Транспорт оқимининг шовқин ва ҳавони ифлосланиш даражаси санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларида белгиланган нормалардан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Автомобиль йўллари қурилиши жараёнида бузилган ерлар қайта тикланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. I ва II тоифали йўллар ёввойи ҳайвонлар, паррандалар ва сувда яшовчиларнинг ҳаёти ва кўпайишига салбий таъсир кўрсатмаслигини ҳисобга олиб лойиҳаланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Боғланмаган грунтли (саҳролар) ва тез-тез шамол бўлиб турадиган жойларда грунт юзасининг барқарор ҳолати бузилишига йўл қўймаслик керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-боб. Асосий техник талаблар ва транспорт-фойдаланиш кўрсаткичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Ҳисобий тезлик ва оғирликлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Автомобиль шинасининг қатнов қисми юзаси билан норматив тишлашиш шарти қуруқ ёки намланган тоза юза учун 60 km/h тезликдаги бўйлама тишлашиш коэффициенти ҳаво ҳарорати камида 20 оС бўлган йилнинг ёз фаслида, нисбий намлик 50 фоиз, метереологик кўриниш масофаси 500 m дан ортиқ, атмосфера босими 760 mm симоб устунига тенг бўлган шамолсиз шароитда қуйидагича олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қуруқ ҳолат учун — 0,6;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
намланган ҳолат учун камида – 0,45.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Режа ва бўйлама кесим элементларини лойиҳалаш учун ҳисобий ҳаракат тезликларини йўлнинг тоифасига кўра қуйидагича 5-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Паст-баланд ва тоғли жойнинг мураккаб қисмлари учун қуйидаги 5-жадвалда белгиланган ҳисобий тезликларни лойиҳаланаётган йўлнинг ҳар бир аниқ қисми учун маҳаллий шароитни ҳисобга олган тегишли техник-иқтисодий асослаш натижасида қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўлнинг тоифаси

Ҳисобий тезлик, km/h

асосийлари

жойнинг мураккаб қисмларида рухсат этилганлари:

паст-баланд

тоғли

150

120

80

120

100

60

II

120

100

60

III

100

80

50

IV

80

60

40

V

60

40

30

70

50

30

IIс

60

40

30

IIIс

40

40

30

IVс

30

30

20

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Паст-баланд жойнинг мураккаб қисмларига ён бағирлари мустаҳкам бўлмаган чуқур дара ва жарликлари мавжуд, 0,5 km дан узун бўлмаган масофадаги баландлик белгилари орасидаги фарқ 50 m дан катта бўлган, тез-тез такрорланиб турадиган чуқур водий ва сув айиргичлар билан кесилган рельеф киради. Тоғли жойнинг мураккаб қисмларига тоғ чўққиларидан ўтган довон қисмлар ва мураккаб, эгри-бугри ёки мустаҳкам бўлмаган ён бағирли тоғ даралари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Шаҳарга кириш йўлларини лойиҳалашда автомобиль йўли трассаси бўйида қимматли капитал иншоотлар, ўрмон массивлари, шунингдек қимматбаҳо қишлоқ хўжалик экинлари ва боғлар мавжуд бўлган ҳолларда, ушбу ШНҚнинг 14-бандига асосан тегишли техник-иқтисодий асосларга мувофиқ ушбу жадвалда паст-баланд жойлар учун белгиланган ҳисобий тезликларни қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Автомобиль йўлларининг ёнма-ён қисмларида ҳисобий тезликлар 20 фоиздан кўпга фарқ қилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iб ва II тоифали автомобиль йўлларини нормалари асосида реконструкция қилиш ва мукаммал таъмирлаш учун лойиҳаларини ишлаб чиқишда техник-иқтисодий асослаш асосида режа, бўйланма ва кўндаланг кесимларнинг элементларини (ҳаракат тасмасини сонидан ташқари), мавжуд йўлнинг алоҳида ҳудудларида сақлаш, бунда улар III тоифали йўл учун ҳисобий тезлик бўйича талабига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари йўл тўшамасининг мустаҳкамлигини ҳисоблашда автомобилнинг энг кўп юкланган якка ўқидаги оғирлик I-II тоифа учун 130 kN (13 тс), III — V тоифа учун 100 kN (10 тс) бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хўжалик йўлларини барча тоифалари учун 100 kN (10 tf) қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Йўл тўшамаси мустаҳкамлигининг мазкур ШНҚнинг 57-бандида келтирилган оғирликларга ҳисоблаш йўл тўшамаси тузилмасини белгилаш ва ҳисоблаш бўйича қўлланмаларга асосан ва мазкур ШНҚнинг 9-боби талаблари бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Йўл кўндаланг кесимининг асосий ўлчамлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Автомобиль йўлининг пойи ва қатнов қисми кўндаланг кесимининг асосий ўлчамлари йўлнинг тоифаси ва вазифасига кўра умумий фойдаланишдаги автомобиль қуйидаги 6-жадвалга асосан, хўжалик йўллари мазкур ШНҚнинг 7-жадвалига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-жадвал

Йўл элементлари ўлчамлари

Автомагистраль

Тезкор йўл

Одатдаги йўл тури

тоифаси

Ia

Iб

II

III

IV

V

Ҳаракат тасмаларининг умумий сони

4 ва ундан ортиқ

4 ва ундан ортиқ

2

2

2

1

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

3,75

3,75

3,75

3,5

3,0

4,5

Йўл ёқаси кенглиги, m

3,75

3,75

3,75

2,5

2,0

1,75

Йўл ёқасидаги четки тасма кенглиги, m

0,75

0,75

0,75

0,5

0,5

-

Йўл ёқасининг мустаҳкамланган қисми кенглиги, m

2,5

2,5

2,5

1,5

1,0

-

Йўл ўқи бўйлаб тўсиқлар ўрнатилмаганда марказий ажратувчи тасманинг энг кам кенглиги, m

6,0

5,0

-

-

-

-

Йўл ўқи бўйлаб тўсиқлар ўрнатилганда марказий ажратувчи тасманинг энг кам кенглиги, m

2 m + тўсиқ кенглиги

-

-

-

-

Ажратувчи тасма четидаги хавфсизлик тасмасининг кенглиги, m

1,0

-

-

-

-

Йўл пойининг кенглиги, m

28,5 ва ундан ортиқ

27,5 ва ундан ортиқ

15,0

12,0

10,0

8,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

7-жадвал

Йўл элементлари

Йўл тоифалари бўйича ўлчамлари, m

IIс

IIIс

IVс

Ҳаракат тасмаларининг умумий сони

2

2

1(2)

1

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

3,0

3,0

4,5(30)

4,5/6,0*

Йўл ёқаси кенглиги, m

2,0

1,5

1,5(1,0)

1,0

Йўл ёқасидаги четки тасма кенглиги, m

0,5

0,5

0,5

-

Йўл пойининг кенглиги, m

10,0

9,0

7,5(8,0)

6,5/8,0*

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. I ва II тоифали автомобиль йўллари қисмларида, йўлдан фойдаланишнинг биринчи беш йиллигидаги ҳаракат жадаллиги истиқболдаги ҳисобнинг 50 фоизни ташкил қилса ва ундан ошса, лойиҳада аниқланган ва асосланган жойларда, шунингдек кесишма, туташмаларда ва I ва II даражали йўлларидан чиқиш (тезликни ўзгартириш тасмалари қуриш кўзда тутилмайдиган) тармоқларида, йўл ёқасининг икки томонида, камида 100 m масофада кенглиги 2,5 m бўлган тўхташ тасмаси қурилишини мазкур ШНҚнинг 352-бандига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Йўл ёқаси ва ажратувчи тасманинг мустаҳкамланган қисм қопламаси, ранги ва ташқи кўриниши қатнов қисм қопламасидан фарқ қилиши ёки чизиқли белги билан ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл ёқаси ўзининг мустаҳкамлиги билан, унда транспорт воситаларининг ҳаракати ёки тўхташини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. I тоифали йўллардаги ҳаракат тасмаларининг сони ҳаракат жадаллиги ва ер юзаси тузилишига кўра қуйидаги 8-жадвалдан белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисми кўп тасмали бўлган йўллар қурилиши алоҳида йўналишлар бўйича йўл қуриш вариантларини солиштирган ҳолда асосланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

8-жадвал

Ер юзасининг тузилиши

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/ d

Ҳаракат тасмалари сони, дона

Текис ва паст-баланд

14000 — 40000

40000 — 80000

80000 дан ортиқ

4

6

8

Тоғлик

14000 — 34000

34000 — 70000

70000 дан ортиқ

4

6

8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Ҳаракат жадаллиги 4000 келтирилган дона/d дан (фойдаланишнинг биринчи беш йиллигида эришиладиган) ортиқ бўлган II тоифали йўлларда, узунлиги 1 km дан ва бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан ортиқ бўлган, шунингдек узунлиги 0,5 km дан ва бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ортиқ бўлган III ҳамда Iс -IIс тоифали йўлларда юқорига кўтарилаётган аралаш таркибли транспорт оқимларида юк автомобиллари ҳаракати учун қатнов қисмда қўшимча тасма бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча тасманинг кенглиги бутун узунлиги давомида 3,5 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Юқорига кўтарилиш тугагандан кейинги йўл қисмидаги қўшимча тасма узунлиги қуйидаги 9-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-жадвал

Кўтарилишдаги ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/d

4000

5000

6500

8000 ва ортиқ

Тасманинг кўтарилиш чегарасидан кейинги умумий узунлиги, m

50

100

150

200

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Қатнов қисми кенглиги ўзгарадиган бўлагининг узунлигини (ҳаракат тасмаларининг сони ўзгарганда) қуйидаги 10-жадвалга асосан тескари радиусли иккита эгриликни лойиҳалаш орқали қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўл қисмидаги ҳисобий тезлик, km/h

Тескари эгрилик радиуслари, m

Ўтиш бўлаги узунлиги, m

120

1400/1000

250

100

1000/700

210

80

650/450

170

60

350/250

130

40

160/100

80

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Ҳаракат таркиби аралаш автомобиль ва трактор оқимидан иборат II ва III тоифали йўлларда, ҳаракат жадаллиги 2500 — 7000 авт/d ва 150-200 трактор/d бўлганда, йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қўшимча тасма қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Трактор поездлари, қишлоқ хўжалик машиналари ва бошқа секин ҳаракатланадиган транспорт воситаларининг ҳаракати учун 3,5 — 3,75 m кенгликда қўшимча тасма автомобиллар ва тракторларнинг қуйидаги 11-жадвалда келтирилган ҳаракат жадаллигига асосан қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳаракат оқимида ғилдиракли тракторлар сони, %

Ҳаракат жадаллиги, авт/h

200

400

600

800

қўшимча тасма узунлиги, km

3 гача

3-5

5-10

10-15

-

-

-

1,0-2,0

-

-

1,2-2,0

1,5-2,5

-

1,0-2,0

1,5-2,5

2,0-3,0

1,0-2,0

1,5-2,5

2,0-3,0

2,0-3,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Узунлиги 1,0-2,0 km бўлган қўшимча тасмаларни ҳар 8 — 10 km да, 1,5 — 2,0 km узунликдагиси ҳар 6 — 8 km да ва 2,0 — 3,0 km узунликдагиси ҳар 4 — 6 km да ер юзаси тузилиши ва танланган жойларга қурилиши, бунда турли йўналишлардаги қўшимча тасмалар шахмат усулида жойлаштирилиб тегишли белги чизиқлар чизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча тасманинг бутун узунлигида йўл ёқасининг кенглиги 1 m қилиб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Қўшимча тасманинг кўндаланг нишабликлар ва йўл тўшамасининг тузилмаси асосий йўлдагидек белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. I — III тоифали автомобиль йўлларида ғилдиракли тракторлар ва бошқа секин ҳаракатланувчи транспорт воситаларини ўтказиш учун йўлнинг асосий йўналиши қатнов қисми ташқарисида хўжалик йўллари лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Қишлоқ хўжалиги корхоналари ва хўжаликлари хизматидаги трактор ва трактор поездларининг техник-иқтисодий самарадорлиги асосланганда хўжалик йўллари алоҳида йўналишлар бўйича лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Хўжалик йўллари ёз шамолининг устувор йўналишини ҳисобга олиб мазкур ШНҚда келтирилган тоифали йўллар ёқаси бўйлаб шамолга тескари томонда мазкур йўлларга яқин жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қабул қилиш пунктлари ҳаракат жадаллиги 300 avt/h дан юқори бўлган II-III тоифали йўлларга яқин жойлашганда қабул пунктларининг йўлга нисбатан жойлашиши ва ҳаракат жадаллигига кўра бундай жойларда трактор поездлари ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташи учун мазкур ШНҚнинг 12-жадвалга асосан кенглиги 2,0-3,0 m бўлган махсус қўшимча тасмалар қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча тасмаларнинг III тури юкнинг катта қисми бир йўналишда ташишда, қайрилиб олиш жойларида 4 та тиркамали трактор поездлари учун 10 m ни ташкил қиладиган энг кичик йўл кенглиги таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча тасмалардаги кўндаланг нишаблик ва йўл тўшамасининг тузилмаси асосий йўлдагидек белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хўжалик йўлларини кўндаланг кесими мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

12-жадвал

Қўшимча тасма тури

Ҳаракат жадаллиги,

авт/h

Қабул пунктлари яқинида қуриладиган қўшимча тасмалар тавсифи

Бир томондаги қўшимча тасманинг энг кичик узунлиги, m

Қайрилиб олиш жойларида йўлнинг энг кичик кенглиги, m

I

500 дан ортиқ

Қўшимча тасмалар қабул пунктларининг икки томонидан йўл ёқасини мустаҳкамлаш ҳисобига қурилади

100

-

II

300-500

Қўшимча тасмалар қабул пунктларининг икки томонидан йўл ёқасини мустаҳкамлаш ва қисман йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қурилади

100

-

III

300 дан кам

Юкнинг катта қисми бир йўналишда ташилганида йўл ёқасини мустаҳкамлаш ва йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қуриладиган қўшимча тасмалар фақат қабул пунктлари томонида жойлаштирилади

150

10,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Бўйлама кесимда бўйлама нишабликларнинг алгебраик фарқи 60 ‰ ва ундан катта бўлакларни туташтирувчи ботиқ эгриликнинг ўртасида йўл қатнов қисмининг кенглиги мазкур ШНҚнинг 6-жадвалидаги талабларга нисбатан II ва III тоифали йўллар учун ҳар томондан 0,5 m га, IV тоифали йўллар учун 0,25 m га кенгайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Қатнов қисми кенгайтирилган бўлакларининг узунлиги II ва III тоифали йўл учун камида 100 m, IV тоифали йўллар учун эса камида 50 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кенгайтирилган қатнов қисмга ўтиш II-III тоифали йўллар учун 25 m масофада ва IV тоифали йўллар учун 15 m масофада амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Йўл ёқаси кенглигини тоғли жойларнинг айрим мураккаб қисмларида, йўл бўлаги қимматбаҳо ҳосилдор ерлардан ўтганда, шунингдек тезликни ўзгартириш тасмали ва кўтарилишдаги қўшимча тасмали жойларда, ҳаракат хавфсизлигини ва уни ташкил қилиш бўйича тадбирлар ишлаб чиқилган техник-иқтисодий асосларга мувофиқ I, Iс ва II тоифали йўллар учун 1,5 m гача ва бошқа тоифадаги йўллар учун 1 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тоғли жойларнинг пастки ёнбағридаги йўл ёқасининг кенглиги камида 2 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Йўлларнинг истиқболда ҳаракат тасмалари сонини кўпайтириш зарурияти туғиладиган қисмларида ажратувчи тасма кенглигини мазкур ШНҚнинг 6-жадвалида келтирилганларга нисбатан 7,5 m га ошириш ва Iа тоифали йўллар учун камида 13,5 m, Iб тоифали йўллар учун эса камида 12,5 m га тенг деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Ажратувчи тасма юзасига унинг кенглиги, ётқизилган грунт, мустаҳкамланиш тури ва табиий-иқлим шароитларга кўра қатнов қисм томонидан ажратувчи тасма ўртасига ёки қатнов қисм томонига нишаблик бўлиши, бунда ажратувчи тасма нишаблиги ўртага бўлганида сувларни четга чиқариш учун қурилмалар ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Йўл унумдор ерлардан, тоғли жойларнинг айрим мураккаб қисмларидан, катта кўприклардан, аҳоли зич жойлашган ва бошқа жойлардан ўтганда техник-иқтисодий асосларга мувофиқ ажратувчи тасма кенглигини тўсиқлар ўрнатиш учун зарур бўлган тасма кенглигига икки томондан 1 m дан қўшилган кенгликкача камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ажратувчи тасманинг камайтирилган кенглигидан йўлда қабул қилинган кенглигига ўтиш ҳар икки томонидан 100:1 қийматда бир текисда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Iа тоифали йўлларда таъмирлаш ишлари даврида автотранспорт воситалари ва махсус машиналарнинг ҳаракатини ўтказишни ташкил қилиш учун ажратувчи тасманинг ҳар 2 — 5 km да узунлиги 30 m бўлган узилишларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бундай жойлар ишлатилмаган пайтларда махсус кўчма тўсиқлар билан беркитиб қўйилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Кўприклар ва йўл ўтказгичлар боши ва охирининг йўл кўтармаси билан туташган жойида йўл пойининг кенглиги камида 10 m масофада кўприк ва йўл ўтказгичлар панжаралари ўртасидаги кенгликдан ҳар томонга камида 0,5 m га ортиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зарурият бўлганида йўл пойи кенгайтирилиши, бунда кенгайтирилган йўл пойидан норматив кенгликка ўтиш 15 — 25 m оралиқда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Барча тоифадаги йўлларнинг тўғри қисмларида, I тоифали йўлларнинг радиуси 3000 m ва ундан ортиқ, қолган тоифадаги йўлларнинг радиуси 2000 m ва ундан ортиқ режадаги эгриликларида қатнов қисмни икки нишабли кўндаланг кесим билан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Режадаги эгриликлар радиуси кичик бўлган ҳолларда автомобилларнинг мазкур эгриликларда катта тезлик билан хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида қатнов қисмни бир нишабли кўндаланг кесим (вираж) билан қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Йўл қатнов қисмининг кўндаланг кесим нишабликлари (режанинг вираж қурилиши кўзда тутилган жойларидан ташқари) ҳаракат тасмалари сони ва иқлим шароитларига кўра қуйидаги 13-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

13-жадвал

Йўл тоифаси

Кўндаланг нишаблик, ‰

Йўл иқлим минтақалари

I, II, IV

Iс, IIс, IIIс, III

I:

а) ҳаракат қатнов қисмини кўндаланг кесимининг нишаблиги икки томонга бўлганда

б) нишаблик бир томонга бўлган кесимда:

ажратувчи тасмадан кейин ҳаракат тасмалар сони:

 2

 3

 4

15

15

20

 20

20

20

25

25

II — IV

15

20

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Шағалли ва чақиқ тошли қопламаларда кўндаланг нишаблик 25 — 30 , маҳаллий материаллар билан мустаҳкамланган грунтли қопламаларда ва синдирилган ва табиий тошлар ётқизилган йўлларда 30 — 40 ‰ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Реконструкция қилиш ва таъмирлаш учун лойиҳаларини ишлаб чиқишда, мавжуд йўл тўшамаларини мустаҳкамлигини ошириш учун асфальт-бетон қатламини ётқизиш ва уни ҳам текисловчи сифатида қўллаш режалаштирилганда ҳаракат қатнов қисмининг кўндаланг нишаблигининг қиймати 10÷30‰ гача қабул қилишга йўл қўйилади. Кўндаланг нишаблигини ўзгариши 5‰ гача ( I тоифали йўл учун) ва 10‰ ( II — IV тоифали йўллар учун) агарда кўндаланг кесимни лойиҳалаш қадами 20 ÷ 25 m қилиб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Нишаблиги икки томонлама билан кўндаланг кесимда йўл ёқаси нишаблигини қатнов қисминикига қараганда 10 — 30 ‰ га катта қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иқлим шароитлари ва йўл ёқасини мустаҳкамлаш турига кўра кўндаланг нишабликларнинг қуйидаги қийматлари йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30 — 40 ‰ — боғловчилар қўлланилиб мустаҳкамланганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40 — 60 ‰ — чақиқ тош, шағал ва бошқалар билан мустаҳкамланганда ёки тош материаллар ва бетон плиталари ётқизилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50 — 60 ‰ — чим бостириш ёки ўт экиш билан мустаҳкамланганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Қор қатлами узоқ турмайдиган ва яхмалак бўлмайдиган жойларда чим бостирилган йўл ёқаларининг нишабликлари 50 — 80 % бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Виражларда қатнов қисмининг кўндаланг нишабликлари режа эгриликларининг радиусига кўра қуйидаги 14-жадвал бўйича белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар режада бир томонга йўналган икки эгриликлар бир-бирига яқин жойлашган ва улар орасида тўғри қисм бўлмаса ёки унинг узунлиги жуда кичик бўлса, нишаблиги бир томонга бўлган кўндаланг кесим узлуксиз давом эттирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

14-жадвал

Режадаги эгрилик радиуслари, м

Қатнов қисмнинг вираждаги кўндаланг нишаблиги, ‰

асосий, энг кўп тарқалган

тез-тез яхмалак бўлиб турадиган жойларда

I-IV тоифали йўлларда

Хўжалик йўлларида

I тоифали йўллар учун:

3000 — 1000

20-30

-

20-30

II — IV тоифали йўллар  учун:

2000 — 1000

20-30

-

20-30

1000 — 800

800 — 700

700 — 650

650 — 600

600 — 500

500 — 450

450 — 400

400 ва ундан кам

30-40

30-40

40-50

50-60

60

60

60

60

-

20

20

20

20-30

30-40

40-60

60

20 — 40

30-40

40

40

40

40

40

40

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Виражлардаги кўндаланг нишабликларнинг кичик қийматлари эгриликнинг катта радиусига мос келиши ёки аксинча бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Қурилиш ва рельеф шароитлари бўйича йўлнинг айрим мураккаб қисмларида, ҳамда тоғ йўлларининг серпантинли қисмларида кўндаланг нишабликлари ўзгарувчан виражли (зинапоя туридаги вираж) ва қатнов қисм кенгайтирилган индивидуал лойиҳалар ишлаб чиқишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қатнов қисмининг ўртаси эгрилик радиусига мос бўлган кўндаланг нишабликда бажарилиши, ички ва ташқи тасмаларга эса камида 2 m кенгликда, ички тасма учун 10 — 20 ‰ га катта ва ташқи тасма учун эса 10 — 40 ‰ га катта бўлган нишаблик берилиши (эгрилик радиуси ва ҳаракат таркибига қараб), бунда маҳаллий шароитларни ҳисобга олиб эгрилик чегарасида йўл қатнов қисмининг умумий кенглигини ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Йўлнинг нишаблиги икки томонлама бўлган кўндаланг кесимдан бир томонлама бўлган кесимга келтиришни (йўлни реконструкция қилишда) ўтиш эгрилиги узунлигида, у бўлмаганда ўтиш эгрилиги узунлигига тенг бўлган эгриликка ёндош тўғри қисмда амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I тоифали йўлларда виражларни турли йўналишдаги қатнов қисмлар учун алоҳида кўндаланг нишабликлар билан ва ажратувчи тасмаларнинг кўндаланг нишаблигини зарурий ўзгартиришлар киритган ҳолда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Виражда йўл ёқасининг кўндаланг нишаблиги йўлнинг қатнов қисми нишаблиги билан бир хил қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Икки нишаблик кесимдаги йўл ёқасининг меъёрий нишаблигидан қатнов қисм нишаблигига ўтиш виражга ўтиш бошланишигача 10 m масофада амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Қатнов қисми ташқи четининг қўшимча бўйлама нишаблиги виражга ўтиш қисмининг лойиҳавий бўйлама нишаблигига нисбатан қуйидаги қийматлардан ошмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўллар учун — 5 ‰;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iс, IIс, III, IV, V тоифали йўллар учун, текис жойда — 10 ‰;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iс, IIс, III, IV, V тоифали йўллар учун, тоғли жойда — 20 ‰;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IIIс ва IVс тоифали йўллар учун, текис ва тоғли жойда — 20 ‰.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Режадаги эгрилик радиуси 1000 m ва ундан кам бўлганда қатнов қисмининг ички томонини йўл ёқаси ҳисобидан кенгайтиришни, бунда йўл ёқасининг кенглиги I ва II тоифали йўллар учун камида 1,5 m ни ва қолган йўллар учун камида 1,0 m ни ташкил қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Эгриликлардаги икки тасмали йўлнинг қатнов қисмини тўла кенгайтириш қиймати мазкур ШНҚнинг 14-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Йўл ёқаси кенглиги қатнов қисмини кенгайтириш учун етарли бўлмаган ҳолларда йўл пойини тегишлича кенгайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисмини кенгайтириш ўтиш эгрилиги бошидан унинг узунлигига пропорционал ҳолда бажарилиб, айланма эгрилик бошланишида тўлиқ кенгайтириш қийматига эришилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Тўрт ва ундан ортиқ ҳаракат тасмаси бўлган йўллар қатнов қисмини тўлиқ кенгайтириш қиймати тасмалар сонига мувофиқ мазкур ШНҚнинг 15-жадвалдаги қийматларга нисбатан оширилиши керак, бир тасмалиги йўллар учун қийматга нисбатан икки марта камайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Тоғли жойларда, истисно тариқасида режадаги эгрилик қатнов қисмини кенгайтириш қисман эгриликнинг ташқи томонида бажарилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Режадаги

эгрилик радиуслари,

m

Автомобиль ва автопоездларнинг олди бамперидан орқа ўқигача бўлган масофадаги, кенгайтириш қиймати, m

автомобиллар — 7 ва кичик,

автопоездлар — 11 ва кичик

13

15

18

1

2

3

4

5

1000

850

650

575

425

325

225

140

95

80

70

60

50

40

30

-

-

0,4

0,5

0,5

0,6

0,8

0,9

1,1

1,2

1,3

1,4

1,5

1,8

2,2

-

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

1,0

1,4

1,8

2,0

2,2

2,8

3,0

3,5

-

-

0,4

0,5

0,6

0,7

0,9

1,0

1,5

2,0

2,3

2,5

3,0

3,5

-

-

0,4

0,5

0,7

0,8

0,9

1,1

1,5

2,2

3,0

3,5

-

-

-

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар транспорт оқимидаги қишлоқ хўжалиги машиналари ва трактор поездлари 5 фоиздан кўп ва эгрилик радиуслари 650 250 m бўлганда 2-устунда келтирилган қийматларни 0,1 — 0,7 m га ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Режадаги эгриликнинг радиуси 250 m ва ундан кичик бўлса, эгрилик ҳудудида йўл ёқасини бутун кенглиги бўйича мустаҳкамлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. Қатнов қисми 2-3 m дан кўпроқ кенгайтириладиган эгриликларни қабул қилиш мақсадга мувофиқлигини, бундай кенгайтиришлар талаб қилинмайдиган режадаги оширилган эгрилик радиуслари билан солиштириб лойиҳада асослаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Режа ва бўйлама кесим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Бўйлама кесим лойиҳа чизиғи синган жойида нишабликларнинг алгебраик фарқи I ва II тоифали йўлларда 5 ‰ ва ундан ортиқ, Iс, IIс ва III тоифали йўлларда 10 ‰ ва ундан ортиқ, IIIс, IVс ва IV тоифали йўлларда 20 ‰ ва ундан ортиқ бўлса эгрилар билан туташтирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Алгебраик фарқнинг қиймати кичик бўлса, лойиҳа қадами синган нуқталар орасидаги масофа I-II тоифали йўллар учун 100 — 150 m, III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 50 — 100 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Агар жой шароитлари бўйича мазкур ШНҚнинг 98-банди талабларини бажаришга имконият бўлмаса ёки уларни бажариш катта қурилиш харажатларига ва иш ҳажмининг ошишига олиб келса, лойиҳалаш вақтида мазкур ШНҚнинг 14-15-бандларида келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда, техник-иқтисодий таққослаш асосида қийматларни камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, чегаравий рухсат этилган нормаларни мазкур ШНҚнинг 5-жадвалида келтирилган йўл тоифаси бўйича мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги ҳисобий ҳаракат тезлигидан келиб чиқиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Тоғли шароитда II — IV тоифали йўллар йўналишини кескин ўзгартириш зарурияти туғилса, серпантин қурилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Тоғли жойнинг айрим мураккаб шароитларида (абсолют белгиси денгиз сатҳидан 3000 m дан баланд бўлган жойлар бунга кирмайди) узунлиги 500 m гача бўлган қисмлар учун тегишли асослаш натижасида, мазкур ШНҚнинг 14-бандини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги қийматлардан энг катта бўйлама нишабликларни кўпи билан 20 ‰ гача оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. I тоифали йўлларнинг қатнов қисми тоғли ва паст-баланд жойларда кўтарилиш ва тушиш йўналишлари учун алоҳида лойиҳаланаётганида тушиш йўналиши учун бўйлама нишабликларни кўтарилиш нишаблигига нисбатан оширишга йўл қўйилади. Бунда, бу ошириш 20 ‰ дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Тоғли жойларда йўлнинг тоннелларга келиш қисми лойиҳалаётганда тоннель пештоқидан 250 m масофада йўлнинг бўйлама кесим нишаблиги энг кўпи билан 45 ‰ дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

16-жадвал

Ҳисобий тезлик,

km/h

Энг катта бўйлама

нишабликлар, ‰

Энг кичик кўриш масофаси, m

Эгриликнинг энг кичик радиуслари, m

режада

бўйлама кесимда

тўхташ учун

қарама

қарши ҳаракатланаётган

автомобиллар учун

асосий жойларда

тоғли

жойларда

қабариқда

ботиқда

асосий

жойларда

тоғли

жойларда

150

30

300

-

1200

1000

30000

8000

4000

120

40

250

450

800

600

15000

5000

2500

100

50

200

350

600

400

10000

3000

1500

80

60

150

250

300

250

5000

2000

1000

70

60

100

200

200

150

4000

2000

800

60

70

85

170

150

125

2500

1500

600

50

80

75

130

100

100

1500

1200

400

40

90

55

110

60

60

1000

1000

300

30

100

45

90

30

30

600

600

200

20

100

25

50

30

30

400

400

100

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Тўхташ учун кўришнинг энг кичик масофаси автомобиль ҳайдовчиси кўзининг қатнов қисм юзасидан 1,2 m бўлган баландликдан, ҳаракат тасмасининг ўртасида жойлашган, баландлиги 0,2 m ва ундан катта бўлган барча предметларни кўришни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Режадаги эгрилик радиуси 2000 m ва ундан кам, келиш йўлларининг барча тоифалари учун эса 400 m ва ундан кам бўлса ўтиш эгриликлари бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўтиш эгрилигининг энг кичик узунлигини мазкур ШНҚнинг 17-жадвалидан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Режанинг кичик радиусли қисмларидаги энг катта бўйлама нишабликлар мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги нишабликларга нисбатан ушбу ШНҚнинг 18-жадвали асосида камайтирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Режадаги эгриликнинг ички томонидаги кўриш масофасини таъминлаш мақсадида ўрмон ва бутазорлардан тозаланадиган тасма кенглиги, ўйма ёнбағрининг кесилиш қиймати ва биноларини кўчириш масофаси ҳисоблаш асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ўйма ёнбағри қирқимининг сатҳи йўл пойи қошининг сатҳи билан бир текисликда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Тоғ шароитларида нишаблиги узоққа чўзилган қисмлар узунлигини нишабликнинг қийматига қараб, бироқ мазкур ШНҚнинг 19-жадвалида келтирилган қийматдан ошмаган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

17-жадвал

Айланма эгрилик радиуси, m

30

50

60

80

100

150

200

250

300

400

500

600-1000

1000 — 2000

Ўтиш эгрилиги узунлиги, m

30

35

40

45

50

60

70

80

90

100

110

120

130

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

18-жадвал

Режадаги эгрилик радиуси, m

50

45

40

35

30

Энг катта бўйлама нишабликларни ушбу жадвалда келтирилган қийматларга нисбатан камайтириш, ‰, камида

10

15

20

25

30

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Тоғ йўлларнинг мураккаб қисмларида узоққа чўзилган қияликларни (60 ‰ дан ортиқ) бўйлама нишабликлари (20 ‰ ва ундан кам) камайтирилган қисмлар ёки автомобиллар тўхташи учун майдончалар киритиш ва улар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 19-жадвалида келтирилган қийматдан ошмаслик шартлари билан йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Автомобиллар тўхташи учун майдончалар ўлчами ҳисоблаб аниқланиши, бироқ камида 3 — 5 та юк автомобилларига мўлжалланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Уларни жойлаштириш ўрни ўпирилиш, тош тушиш хавфи бўлмаган хавфсиз жойларда, сув манбаи яқинида танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. Нишаблиги 50 ‰ дан ортиқ тушиш йўналишларида, майдончалар мавжудлигидан қатъий назар, тушиш охирида жойлашган кичик радиусли эгриликлар олдида, шунингдек тушишнинг тўғри қисмларида ҳар 0,8 — 1,0 km да авариядан сақловчи чиқиш йўли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Авариядан сақловчи чиқиш йўли элементлари автопоезднинг хавфсиз тўхташ шартидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб топилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

19-жадвал

Бўйлама нишаблик, ‰

Денгиз сатҳидан баландда, m, қисм узунлиги, m

1000

2000

3000

4000

60

2500

2200

1800

1500

70

2200

1900

1600

1300

80

2000

1600

1500

1100

90

1500

1200

1000

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Хўжалик автомобиль йўлларининг бошланғич ва охирги пунктларида автомобиллар ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналари бурилиб олиши учун, 25х25 m ўлчамли тўғри бурчакли майдончалар ёки радиуси 15 m дан кам бўлмаган ноксимон ва ҳалқасимон айланиб ўтиш йўллари лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. Серпантинларнинг лойиҳалаш талаблари қуйидаги 20-жадвали бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Серпантин элементларининг ўлчамлари

Серпантинни лойиҳалаш талаблари,

ҳисобий ҳаракат тезлигида, km/h

30

20

15

Режадаги эгриликларнинг энг кичик радиуси, m

30

20

15

Вираждаги қатнов қисмнинг кўндаланг нишаблиги, ‰

60

60

60

Ўтиш эгрилигининг узунлиги, m

30

25

20

Қатнов қисмини кенгайтириш, m

2,2

3,0

3,5

Серпантин чегарасидаги энг катта бўйлама нишаблик, ‰

30

35

40

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Радиуси 30 m дан кичик бўлган серпантин фақат IV тоифали йўлларда, узунлиги 11 m дан катта бўлган автопоездлар ҳаракати тақиқланган шароитдагина йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Бир серпантинни туташтирувчи эгрилик охири ва кейинги серпантинни туташтирувчи эгрилик боши орасидаги масофани иложи борича каттароқ қабул қилиш, бироқ бу масофа II-III тоифали йўллар учун 400 m дан ва IV тоифали йўллар учун 300 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Серпантиннинг қатнов қисмини ташқи йўл ёқаси ҳисобидан 0,5 m га кенгайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қолган қисмини эса ички йўл ёқаси ва йўл пойини қўшимча кенгайтириш орқали амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Ландшафтли лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Йўлнинг ўқ чизиғини режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементларини ўзаро ва атроф ландшафти билан фазодаги равон чизиқ сингари уйғунлаштириб, уларни йўлдаги ҳаракат шароитлари ва кўринишига таъсирини баҳолаб лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўриш яққоллигини баҳолаш учун йўлнинг уч ўлчамдаги истиқболдаги тасвирларини қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I-II тоифали йўлларда бўйлама нишабликлар, режадаги ва бўйлама кесимдаги эгриликлар бирга келиши ўпирилиш пайдо бўлса, бундай ўлчамларнинг бирга ишлатилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Режадаги ва бўйлама кесимдаги эгриликлар биргаликда жойлашиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, режадаги эгриликлар бўйлама кесимдаги эгриликлардан 100 — 150 m узун бўлиб, эгрилик чўққиларининг силжиши кичик эгриликнинг 1/4 узунлигидан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Режадаги эгрилик охири билан бўйлама кесимдаги эгрилик бошининг туташишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Улар орасидаги масофа 150 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар узунлиги 500 m дан ва қиялиги 30 ‰ дан ортиқ бўлган режадаги эгрилик тушишнинг охирида жойлашган бўлса, унинг радиусини мазкур ШНҚнинг 16-жадвалида келтирилган қийматларга нисбатан 1,5 маротаба оширилиши, тушиш охирида режадаги эгрилик билан бўйлама кесимдаги ботиқ эгриликнинг бирлигини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Режадаги тўғри қисмлар узунлигини қуйидаги 21-жадвалга асосан чегаралаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Режадаги туташувчи кичик эгриликлар орасидаги тўғри қисмлар узунликлари йиғиндисини ҳам чегаралаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

21-жадвал

Йўл тоифаси

Режадаги тўғри қисмнинг чегаравий узунлиги, m

текис жойда

паст-баланд жойда

I

II-III

IV-V

3500 — 5000

2000 — 3500

1500 — 2000

2000 — 3000

1500 — 2000

1500

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Катта узунликдаги тўғри қисмлар енгил автомобиллар ҳаракатида, кичиги — юк автомобиллари ҳаракатида йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Режадаги ёнма-ён жойлашган эгрилик радиусларининг фарқи 1,3 мартадан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Эгриликлар туташувидаги ёнма-ён ўтиш эгриликларини бир хил ўлчамда белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Йўлнинг режадаги кичик бурилиш бурчакларида айланма эгрилик радиусларини қуйидаги 22-жадвалига мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

22-жадвал

Бурилиш бурчаги, град.

1

2

3

4

5

6

7-8

Айланма эгриликнинг энг кичик радиуси, m

30000

20000

10000

6000

5000

3000

2500

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Режада бир томонга йўналган икки эгрилик орасида ўлчами кичик тўғри қисм жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Унинг узунлиги 100 m дан кам бўлганда иккала эгриликни катта радиусли битта эгрилик билан алмаштириш, узунлиги 100 — 300 m бўлганида тўғри қисмни катта узунликдаги ўтиш эгрилиги билан алмаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўғри қисм йўл ўқининг алоҳида элементи сифатида унинг узунлиги I ва II тоифали йўллар учун 700 m дан ортиқ, III, IV ва Iс, IIс тоифали йўллар учун 300 m дан ортиқ бўлганда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Бўйлама кесимда узун тўғри қисмлар бўлишига йўл қўймаслик керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Уларнинг чегаравий узунлиги қуйидаги 23-жадвалига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

23-жадвал

Бўйлама кесимда ботиқ эгриликлар радиуси, m

Бўйлама нишабликларнинг алгебраик фарқи, ‰

20

30

20

50

20

80

20

бўйлама кесимдаги тўғри қисмнинг энг катта узунлиги, m

I ва II тоифали йўллар учун:

4000

150

100

50

-

-

-

-

8000

360

250

200

170

140

110

-

12000

680

500

400

350

250

200

-

20000

-

-

850

700

600

550

-

25000

-

-

-

-

900

800

-

III ва IV тоифали йўллар учун:

2000

120

100

50

-

-

-

-

6000

550

440

320

220

140

60

-

10000

-

-

680

600

420

300

200

15000

-

-

-

-

800

600

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Велосипед йўлакчалари ва йўлкалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Сутка давомидаги ҳаракат жадаллиги ҳисобий 4000 дона автомобилдан кам бўлмаган, велосипед ёки мопедларнинг ҳаракат жадаллиги йўлдан фойдаланишдаги биринчи беш йилликда энг кўп кузатилган 30 min давомида 200 ва ундан ортиқ велосипед (мопед)ларни ёки суткалик жадаллик 1000 донани ташкил қилувчи қурилаётган ёки қайта қурилаётган йўл бўлакларининг чекка қисмларида велосипед йўлкалари лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Велосипед йўлкалари, йўл пойининг айрим жойларида, кўтарма чеккаларининг пастки қисмида ёки ўйма ёнбағрининг ташқарисида, шунингдек махсус қуриладиган бермаларда (камдан-кам ҳолатларда қатнов қисм чеккасидан камида 1 m масофада) лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир тасмали велосипед йўлкаларини, йўлнинг шамолга тескари томонида (ёз мавсумидаги шамол йўналишларини ҳисобга олган ҳолда), икки тасмалиларини йўлнинг иккала томонида жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сунъий иншоотларга кираверишдаги велосипед йўлкаларини қатнов қисмдан тўсиқ ёки ажратувчи тасмалар билан чегараланган ҳолда йўл чеккасида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўлнинг ажраладиган қисмларидаги велосипед йўлкаларини йўл пойининг ташқарисида ўтказиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Велосипед йўлкалари автомобиль қатнов қисмини 90°±10° ли бурчакда кесиб ўтиши, бунда автомобиль йўлини кесиб ўтаётган велосипед йўлкаси қатнов қисмнинг ҳар иккала чеккасидаги 3 m масофада тўғри чизиқ бўйлаб ўтиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автомагистраль ва тезкор йўлларнинг йўл пойлари чегарасида велосипед йўлкаларини қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Алоҳида объект ҳисобланган велосипед йўлкалари якка тартибда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Велосипед йўлкаларининг асосий ўлчамлари қуйидаги 24-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

24-жадвал

Нормаланувчи ўлчамлар

Тавсиявий қийматлар

янги қурилишда

ободонлаштириш ва чекланган шароитлардаги энг кичиги

Ҳисобий ҳаракат тезлиги, km/h

25

15

Қатнов қисм кенглиги, m:

ҳаракат бир тасмада ва бир йўналишда бўлганда

1,0

0,75

ҳаракат икки тасмада ва бир йўналишда бўлганда

1,75

1,50

ҳаракат икки тасмада ва қарама-қарши йўналишларда бўлганда

2,50

2,00

Велосипед ва пиёдалар ҳаракати ажратилган велопиёдалар йўлкаси

4,00

3,25

Велосипед ва пиёдалар ҳаракати ажратилмаган велопиёдалар йўлкаси

2,50

2,00

Велосипедчилар йўлкаси

1,20

0,90

Велосипед йўлкаси четининг кенглиги, m

0,5

0,5

Режадаги энг кичик эгрилик радиуси, m:

вираж бўлмаганда

50

15

вираж бўлганда

20

10

Тик эгриликнинг энг кичик радиуси, m:

қавариқ

500

400

ботиқ

150

100

Энг катта бўйлама нишаблик, ‰

60

70

Қатнов қисмнинг кўндаланг нишаблиги, ‰

20

20

Вираж нишаблиги, ‰:

радиус 10 — 20 m бўлганида

40 дан катта

30

радиус 20 — 50 m бўлганида

30

20

радиус 50 — 100 m бўлганида

20

15 — 20

Баландлик бўйича габарит, m

2,50

2,25

Ён тўсиққача бўлган энг кичик масофа, m

0,50

0,50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдалар йўлкасининг кенглиги 1,5 m, велосипедчиларники — 2,5 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдалар йўлкасининг кенглиги 1,5 m, велосипедчиларники — 1,75 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 h давомидаги ҳаракат жадаллиги 30 велосипедчи ва 15 пиёдадан ошмаганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 h давомидаги ҳаракат жадаллиги 30 велосипедчи ва 50 пиёдадан ошмаганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Велосипед йўлкалари асфалтбетон, бетон ёки боғловчи билан ишлов берилган тош материалларидан қурилган қаттиқ қопламали бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Аҳоли яшаш жойлари чегарасидан ўтадиган автомобиль йўлининг сутка давомидаги ҳисобий ҳаракат жадаллиги 4000 ва ундан ортиқ бўлган бўлакларида, шунингдек уларга яқинлашганда тротуарлар лойиҳаланиши ва улар йўл пойи ташқарисида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Пиёдалар йўлкасини ёки қўшилган ҳолатдаги пиёдалар ва велосипедчилар йўлкасини йўлнинг бир ёки иккала томонида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисм тез-тез кесиб ўтиладиган йўл бўлакларида йўлкаларни йўлнинг иккала томонида қуриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Велосипед йўлкаларидаги бўйлама нишаблик 40 ‰ дан ошмаслиги, бир тасмали ҳаракат учун мўлжалланган қатнов қисм кенглиги камида 1,5 m, икки тасмали қатнов қисм учун камида 2,0 m, велосипед йўлкаси алоҳида йўл кўтармасида жойлашганида эса йўл чеккаларининг кенглиги камида 1 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бошқа геометрик элементларнинг параметрлари ҳисоб-китоблар орқали, велосипед йўлкаси учун 20 — 30 km атрофида бўлиши зарур бўлган ҳисобий тезликни инобатга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Пиёда ва велосипед йўлкаларини йўлнинг қатнов қисмига параллел равишда, уларни бордюр тоши ёки 1 m ли ажратиш тасмаси билан чегараланган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Тротуарлар асосан йўлнинг иккала томонида, иншоотлар йўлнинг бир томонида қурилганда эса бир томонда жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. I ва II тоифали автомобиль йўлларининг аҳоли яшаш пунктлари доирасидаги қатнов қисмида пиёдаларнинг ташкиллаштирилмаган ҳаракатига йўл қўймаслик учун тротуар чеккалари бўйлаб тўсиқлар ўрнатилиши, бунда бу тўсиқлар автомобиль ҳаракатига халал бермаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тротуарлар ва четки нов-ариқлар, шунингдек тротуарларга туташ баландлиги 1 m га яқин кўтарма ёки ўймалар оралиғида кенглиги 0,5 m дан кам бўлмаган бермалар қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баландлиги 2 m дан катта бўлган кўтармалар ёнбошига туташ тротуарларда сетка ва бошқа кўринишдаги панжара тўсиқларни ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Тротуар ва пиёдалар йўлкасининг кенглиги пиёдалар ҳаракати жадаллигининг энг юқори қийматидан келиб чиқиб белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдалар йўлкаси кенглигининг энг кичик қиймати 0,75 m га тенг қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдаларнинг ҳаракат жадаллиги соатига 10 дан 100 кишигача бўлганда тротуарлар ва пиёдалар йўлкасининг кенглигини, кейинчалик кенгликни ҳар 100 киши/h учун 0,75 m га оширган ҳолда, 1,5 m га тенг қилиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир тасмали тротуарлар кенглиги камида 1,0 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар, ўриндиқли аравачада ҳаракатланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ва ёш болалар аравачасини етаклаб ҳаракатланадиган серқатнов жойларда пиёдалар йўлкасининг кенглиги камида 2,4 m бўлиши, туман марказларида эса камида 3,6 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Пиёдалар йўли, автомобиль йўли ва транспортларнинг асосий ўтиш жойларидаги қатнов қисм билан кесишган жойларидаги бордюр тошининг баландлиги 0,05 m дан ошмаслиги, бунда қатнов қисмнинг торайишига йўл қўйилмаслик лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдалар йўлининг иккинчи даражали ўтиш ва уйларга кириш (туташиш) жойлари бир сатҳда қурилиши, тротуарлар ва пиёдалар йўлакларининг қопламалари, ишлатилган материали ва ранги билан йўлнинг қатнов қисмидан ажралиб туриши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Борт тўсиқларининг (борт тошлари, ишлов берилган тошлар) кўтарилиб турган қисмлари юмалоқланган ёки кесилган (1:1) бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Таянч органлари шикастланган шахслар, шу жумладан ўриндиқли аравачада ҳаракатланувчилар, кўзи ожизлар, ногиронлар ҳаракатланишига мўлжалланган пиёдалар йўли ва ҳаракат тасмаларининг ўлчамлари қуйидаги талаблар асосида белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳаракат бир йўналишда бўлганда ҳаракат тасмасининг кенглиги 1,2 m дан, икки йўналишда эса 1,8 m дан кам бўлмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
аравачаларни (коляскалар) орқага қайтариш учун 1,8 х 1,8 m ўлчамдаги майдонча бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ногиронлиги бўлган шахслар тўхтаганда уларнинг ўриндиқли аравачаси 0,9 m даги кенглик ва 1,5 узунликдаги жойни, болалар аравачаси тўхтаганида эса 0,9 m даги кенглик ва 1,8 m узунликдаги жойни эгаллаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўтиш жойининг баландлик бўйича ўлчами 2,1 m дан кам бўлмаслиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Энг катта нишабликдаги йўл бўлакларининг узунлиги 300 m дан ошмаганда тротуарларнинг бўйлама нишаблиги 60‰ дан ортиқ олинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Катта нишабликларда ёки йўл бўлаклари узунроқ бўлганда 5 m дан кам бўлмаган узунликдаги текис йўл бўлакларини ёки узунлиги 12 m дан ошмайдиган камида 3 зиначали зинапояларни 100 ‰ нишабликдаги текис жойлар (пандуслар) билан кетма-кетликда қуриш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Тротуарларнинг кўндаланг нишаблиги 10 — 15 ‰ да, чекланган шароитлар ва қайта қурилмаларда — 25 ‰ да олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ва ногиронлиги бўлган шахсларга мўлжалланган тротуарлар ва пиёдалар йўлкасининг бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан, кўндаланг нишаблиги эса 10 ‰ дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу нишабликда қуриш имконияти бўлмаган ҳолларда, йўлнинг ҳар 12 m оралиғида 1,8 m дан кам бўлмаган узунликда майдончалар қурилиши, йўлнинг 12 m дан ошмайдиган узунлигидаги бўйлама нишабликни 100 ‰ гача оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Бўйлама нишабликлар қиймати катта бўлганда ёки йўлнинг узунроқ бўлакларида зиначалар сони ками билан учта, кўпи билан 12 тадан ошмайдиган зинапоялар лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зинапоялар тугаган жойда узунлиги 1,5 m дан кам бўлмаган текис майдончалар лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Зиначалар баландлигини бутун зинапоя узунлигида бир хил, кўпи билан 0,12 m, кенглигини эса камида 0,38 m қилиб белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зиналарнинг кўндаланг нишаблиги 2% дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Зиначалар юзаси бир текис, ғадир-будур бўлиши ва тик юзаларга кириб кетмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зинапояларга кираверишдаги майдончаларнинг 1 m кенгликдаги қопламаси тротуар ва пиёдалар йўлкасининг қопламаларида ишлатилган материал ва ранглардан фарқ қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зинапоя ва пандусларнинг ҳар иккала томони 0,9 ва 0,7 m баландликдаги панжара ва тўсқичлар билан ҳимояланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тутқичлар узунлиги пандус ёки зинапояларнинг ҳар иккала томонидаги узунлигидан камида 0,3 m га узунроқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тутқичлар 0,03 — 0,05 m ли диаметрларда ёки томонлари 0,04 m бўлган тўғрибурчакли кесимда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тутқичларнинг уч томонлари пастга қайрилиши, агар улар икки қатор ўрнатилган бўлса туташтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама нишаблиги 60 ‰ дан катта бўлган тротуарларда ҳам тутқичлар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Пиёдалар йўлидаги зинапоялар режавий меъморчилик қоидалари асосида ўриндиқли аравачалардаги ногиронлиги бўлган шахслар ва болалар аравачаларининг ҳаракатланиши учун текис йўлак (пандус)лар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. Пиёдалар йўлкаси, тротуар ва пандуслар қопламасини ўриндиқли аравачадаги ногиронлиги бўлган шахслар, ҳасса ва қўлтиқтаёқда юрадиган жисмонан ожиз шахсларнинг ҳаракатланишини қийинлаштирувчи тўкма ва йирик донали материаллардан қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йиғма бетон плиталардан қурилган қопламалар текис бўлиши, улар орасидаги чоклар қалинлиги эса қуйидаги қийматлардан ошмаслиги лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узунлиги 300 mm гача бўлган плиталарда — 3 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узунлиги 300 — 500 mm гача бўлган плиталарда — 10 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Кўзи ожизларга қулайлик яратиш мақсадида пиёдалар йўлкаларида, ер ости ва ер усти пиёдалар ўтиш жойларининг ҳаракатланиш йўлакларида, зиналар ва пандуслар олдида огоҳлантирувчи ва йўналтирувчи контраст рангли махсус тактил йўл қопламалари ётқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Автомобиль йўлларидаги пиёдалар ўтадиган жойлар бир ва ҳар хил сатҳларда лойиҳаланиши, бунда турли сатҳлардаги пиёдалар ўтиш жойи ер остидан ёки ер устидан ўтишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пиёдаларнинг ер остидан ўтиш жойи баланд кўтармаларда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Пиёдалар ер ости ўтиш жойларида ногиронлиги бўлган шахсларнинг ўриндиқли аравачада ҳаракатланиши учун 1,0 m кенгликдаги пандуслар лойиҳаланиши, пандус ўрнатиш имкони бўлмаганда, зиналардан фойдаланиш учун махсус кўтарувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. I-Б ва II тоифали йўлларнинг ҳар хил сатҳларидан ўтадиган (ерости ёки ерусти) пиёдалар ўтиш жойларини I-Б тоифали йўлларда пиёдалар жадаллиги соатига 100 ва ундан кўпроқ кишини, II тоифали йўлларда эса соатига 250 ва ундан кўпроқ кишини ташкил этганда лойиҳалаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бундай ўтиш жойларида пиёдаларни ҳимоя қилувчи тўсиқлар ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Автомагистраллар ва ҳаракат тезлиги юқори бўлган автомобиль йўлларида пиёдалар ўтиш жойларини битта сатҳда қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-боб. Кесишма ва туташмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари кесишувчи ва туташувчи йўлларнинг тўғри қисмларида ва бўш майдонларда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кесишмага яқинлашган қисмда автомобиль тўхташи учун кўриш масофаси узунлигидаги йўлнинг бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. Автомобиль йўлларининг турли сатҳларда кесишма ва туташмалари (транспорт ечимлари) асосан қуйидаги ҳолатларда қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iа тоифали йўлларда барча тоифали йўллар билан, Iб ва II тоифали йўлларда II, III ва Iс тоифали йўллар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III тоифали йўлларнинг ўзаро кесишиш жойларида истиқболдаги ҳаракат жадаллиги (жами кесишувчи йўлларда) 8000 келтирилган дона /d дан ортиқ бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Транспорт ечимларини I, II тоифали йўлларда чапга бурилиш ҳамда асосий йўналишлардаги оқимларнинг бир сатҳда кесишишларига йўл қўядиган чапга бурилиб кириш ва чиқишлар бўлмаслигини ҳисобга олиб лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I, II тоифали йўлларнинг IV тоифали ҳамда хўжалик йўллар билан кесишма ва туташмаларини бир сатҳда чапга бурилиши сурилган ҳолда қуришга йўл қўйилади (асосий оқимларнинг тўғридан тўғри кесишувларисиз).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларнинг IV тоифали йўллар ҳамда хўжалик билан кесишган жойларида «ромб» туридаги кесишмани қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Кесишмаларни қишлоқ хўжалиги ерлари жойлашган туманларда ва тор шароитларда лойиҳалашда сиқилган «ромб» қурилишига йўл қўйилади. Бунда, иккинчи даражали йўлдаги чиқишнинг қўшилиш жойларини чапга бурилиши сурилган бир сатҳдаги кесишмалар каби лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. Турли сатҳлардаги пиёдалар йўлкалари (ер остки ва устки) пиёдалар ҳаракати жадаллиги Iб тоифали йўллар учун 100 киши/h ва ундан ортиқ, II тоифали йўллар учун 250 киши/h ва ундан ортиқ бўлганда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қуруқ ва иссиқ иқлим шароитлари учун ер остки пиёдалар йўлкалари лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. Пиёдалар йўлкалари лойиҳаланган жойларда пиёдалар учун тўсиқлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. Iб-III тоифали автомобиль йўлларида кесишмалар ва туташмалар сони камроқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iб тоифали йўлларда кесишмалар ва туташмалар аҳоли пунктларидан ташқарида 5 — 10 km оралиқда, II-III ва Iс тоифали йўлларда 2 — 5 km да бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Йирик ва ўрта аҳоли пунктларида, уларнинг узунлиги 3 km гача бўлганда, Iб, II, III тоифали йўлларда кесишмалар ва туташмалар сонини камайтириш мақсадида, асосий йўлга параллел ва кўкаламзорлаштирилган тасма билан ажратилган, аҳоли пунктининг бошланиши ва охирида асосий йўлдан чиқиш ва киришлар кўзда тутилган маҳаллий ўтиш йўллари лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
158. Аҳоли пунктининг бошланиши ва охирида ҳаракат жадаллигига қараб бир ёки турли сатҳларда қайрилиб олиш жойлари лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл ёқалаб маҳаллий ўтиш йўлини қуриш имкони бўлмаса, уни аҳоли пункти ичида йўлга параллел ҳолда қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
159. I — III тоифали йўлларига келишдаги барча кириш ва чиқиш йўллари қуйидаги масофаларда қопламали бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қумли, супесь, енгил суглинокли грунтларда — 100 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қора унумдор гилли, оғир ва чангли суглинокли — 200 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV тоифали ҳамда хўжалик автомобиль йўлларга кириш йўлларида қопламали масофа I — III тоифали йўлларникига нисбатан икки маротаба кам бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кириш ва чиқиш йўл ёқалари мазкур бандда белгиланган узунликда 0,5 — 0,75 m дан кам бўлмаган кенгликда мустаҳкамланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
160. Дала йўллари ва чорва ўтиш жойлари I — III тоифали йўллар билан кесишганда уларни яқин жойлашган сунъий иншоотлар тагига буриб, тегишлича жиҳозлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўлнинг 2 km дан ортиқ қисмида бундай иншоотлар бўлмаганда уларни қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
161. Дала йўллари ва чорва ўтиш жойлари учун сунъий иншоотлар ўлчамлари қуйидаги 25-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

25-жадвал

Иншоотнинг аҳамияти

Keнглиги, m

Баландлиги, m

Дала йўллари учун

Чорва ўтиш жойлари учун

6

4

4,5

2,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
162. Бир сатҳдаги кесишмалар ва туташмаларда истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 2000 дан 8000 гача келтирилган дона/d бўлганда ҳаракат ечими схемалари хавфсизлик оролчалар ва минтақалари (каналлаштирилган ҳолда) билан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
163. Истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 2000 келтирилган дона/d дан кам бўлганда бир сатҳдаги оддий кесишмалар ва туташмалар лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўлларида уч ва ундан ортиқ йўллар кесишгани ёки туташганида, шунингдек кесишаётган барча йўлларнинг чапга буриладиган оқимлардаги автомобиллар сони камида 40 фоизни ташкил қилса, бир сатҳдаги ҳалқасимон кесишмалар лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II тоифали йўлларда ҳалқасимон кесишмаларни лойиҳалашда бўш ерлар бўлганда асосий йўлдаги тезликнинг энг кам камайишига имкон берувчи чўзилган ҳалқа қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳалқасимон кесишма элементларининг энг кичик ўлчамлари қуйидаги 26-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

26-жадвал

Ҳалқасимон кесишма элементлари

Юк ташувчи автомобиллар тури:

енгил

ўртача

енгил

автопоезд

Марказий оролча диаметри, m

8

10

14

18

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

4

6

7

6

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
164. Ҳалқага киришда ва ҳалқада ҳаракат жадаллигига кўра, бироқ камида иккита тасма ҳисобида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
165. Ҳалқадаги ҳаракат тасмалари ҳалқа ичига 20 — 40 ‰, ўнгга буриладиган тасмаларда эса ҳалқанинг ташқи томонига 30 ‰ кўндаланг нишабликларда лойиҳаланиши, бунда ҳалқадан сувни четга чиқаришни таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳалқада баланд ҳошия тошлар қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувни четга чиқарувчи новлар четидан 1-2 m масофада тўсиқлар ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
166. Чапга бурилиш жойи сурилган кесишма ва туташмаларни Iб, II, III тоифали йўллар (шаҳарга келиш ва ҳалқа йўлларда) IV тоифали йўллар билан кесишганда ва ҳаракат жадаллиги нисбати 1:5 дан катта бўлганда қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
167. Истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 6000 келтирилган дона/d дан ортиқ бўлганда узлуксиз ҳаракатли қайрилиб олиш жойлари, кам бўлганда эса тўхталиб қайрилиб олиш жойи лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қайрилиб олиш жойи элементларининг энг кичик ўлчамлари қуйидаги 27-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

27-жадвал

Қайрилиб олиш жойи радиуси, m

10

15

20

Қатнов қисм кенглиги, m

7,0

6,5

6,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Оқим таркибида оғир автомобиллар ва автопоездлар бўлганда қайрилиб олиш жойи радиуси 15 m дан ортиқ қилиб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қайрилиб олиш жойининг сурилиш узунлиги бўйлама нишабликка кўра қуйидаги 28-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

28-жадвал

Бўйлама нишаблик, ‰

30

20

0

-20

-30

Қайрилиб олиш жойининг сурилиш

узунлиги, м

650

600

550

480

430

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Қайрилиб олиш жойининг сурилган кесишма элементларининг тўла ҳисоби МШН 25-05 да келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
168. Асосий йўллардаги ҳаракат тасмасини қатнов қисм юзасидан кўтарилмаган йўналтирувчи оролчалар билан ажратишни тегишли минтақанинг белги чизиқларини чизиш сифатида қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
169. Йўлларнинг бир сатҳда кесишма ва туташмаларини кесишиш тузилмаси қандай бўлишидан қатъий назар, тўғри бурчак ёки унга яқин бурчак остида бажариш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар транспорт оқимлари кесишмасдан қўшилса ёки ажралса, йўллар кесишмасини кўриш имконияти таъминланган турли бурчаклар остида бажарилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хўжалик автомобиль йўлларида ўзаро кесишма ва туташмалар асосланган ҳолатларда 45º гача, IVс тоифадаги йўллар учун эса 30º гача камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
170. Бир сатҳда кесишаётган ёки туташаётган йўлларнинг қўшилишидаги эгриликнинг энг кичик радиуси чиқиш содир бўлаётган йўл тоифасига асосан, кесишиш ва туташиш бурчагига боғланмаган ҳолда қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I-II тоифали йўллардан чиқишда камида — 25 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III тоифали йўллардан — 20 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV тоифали йўллардан — 15 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чиқишлардаги эгрилик радиусини автопоездларнинг мунтазам ҳаракатига (оқим таркибида 25 фоиздан ортиқ бўлса) ҳисоблашда 30 m га ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўлларнинг бир сатҳда қўшилиши ўтиш эгриликлари орқали бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
171. Хўжалик автомобиль йўлларининг ўзаро кесишмаларини бир сатҳда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
172. Автомобиль йўлларининг бир сатҳда кесишма ва туташмалари кесишувчи ёки қўшилувчи йўналишлардаги кўриниши мазкур ШНҚнинг 16-жадвалида келтирилган масофаларда таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
173. Транспорт ечимида қўшилувчи тармоқлар элементлари жойлаштириладиган умумий майдон юзасини камайтириш мақсадида, уларни ҳаракат тезлиги ўзгаришидан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
174. Турли сатҳлардаги кесишмаларнинг ўнг томонга чиқишлари I ва II тоифали йўлларда улардаги ҳисобий ҳаракат тезлигини 60 km/h ва III тоифали йўлларда 50 km/h дан кам бўлмаслигини таъминлаган ҳолда лойиҳаланиши, йўлларнинг ўткир бурчак остида туташувини тўғри қисмсиз битта эгрилик билан бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тескари эгриликлар билан қўшилувлар фавқулодда ҳолларда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
175. Транспорт ечими элементлари «беда барги» туридаги бўлган кесишма ва туташмаларнинг чапга чиқиш эгриликларининг радиуслари I-II тоифали йўллар учун камида 60 m га ва III тоифали йўллар учун камида 50 m га тенг деб қабул қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чапга чиқиш тўғри йўналишдаги қисмлар билан ўтиш эгриликлари орқали бирлашиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
176. Жуда тор шароитлардаги IV тоифали ҳамда хўжалик йўлларининг кесишма ва туташмалари «сиқилган» транспорт ечимлари («беда барги» туридаги ) чапга чиқиш радиусларини 30 m гача камайтириш билан қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I — III тоифали йўллардан чиқиш ва киришлар мазкур ШНҚнинг 203 — 211-бандларига асосан тезликни ўзгартириш тасмаларини қуриш билан лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
177. Турли сатҳлардаги кесишма ва туташмалардаги чапга чиқишларнинг бутун узунлигида қатнов қисми кенглигини 5,5 m, ўнгга чиқишларники эса эгриликда қўшимча кенгайтиришсиз 5,0 m қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
178. Бурилиш ички томонидаги йўл ёқасининг кенглиги камида 1,5 m, ташқи томондагиси эса 3,0 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл ёқалари бутун кенглигида мазкур ШНҚнинг 385 — 387-бандларида келтирилган материаллардан қопламага эга бўлишлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
179. Чиқишлардаги бўйлама нишабликлар кўпи билан 40 ‰ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир тасмали чиқишларда лойиҳалаш бўйича умумий талаблар ҳисобга олиниши, кўндаланг нишабликлари 20 — 60 ‰ бўлган виражлар қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
180. Чиқишларнинг бўйлама кесимида қабариқ эгриликларнинг энг кичик радиуслари мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидан ҳисобий тезликларга асосланиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I тоифали йўллар учун ҳар бир тасма кенглиги 3,75 m бўлган икки тасмали чиқишлар лойиҳаланиши ва эгриликларда ушбу ШНҚнинг 15-жадвалига асосан кенгайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
181. Барча тоифали йўллар транспорт ечимларидаги йўл ўтказгичларни ШНҚ 2.05.03-22 бўйича лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
182. Иншоотларнинг яқинлашишини белгилашда йўлнинг истиқболдаги ривожланишини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
183. Кўприклар, йўл ўтказгичларнинг йўл пойи билан туташган жойларида I гуруҳ тўсиқларини ГОСТ 23457-86 бўйича ўрнатилишини таъминлаш учун, уларни кўприклар, йўл ўтказгичлар ва темир йўлни кесиб ўтиш жойларидаги автомобиль йўл пойи туташган ердан 30 m масофадан кам бўлмаган оралиқда ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Автомобиль йўлларининг темир йўллари ва бошқа алоқа йўллари билан кесишмалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
184. Автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмалари бекатлар ва ҳаракат манёври чегарасидан ташқарида, кесишаётган йўлларнинг тўғри қисмларида лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир сатҳда кесишувчи йўллар орасидаги ўткир бурчак 60° дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
185. I — III тоифали автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмалари турли сатҳларда лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV-V тоифали ҳамда хўжалик автомобиль йўлларининг темир йўллар билан турли сатҳда кесишмалари ҳаракат хавфсизлигини таъминловчи қуйидаги шароитларда лойиҳаланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уч ва ундан ортиқ асосий темир йўллар билан кесишганда ёки кесишма тезюрар (120 km/h дан юқори) поездлар ҳаракатланадиган темир йўл қисмларида жойлашса ҳамда ҳаракат жадаллиги суткасига 100 поезддан ортиқ бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесишмадаги темир йўл ўймада жойлашган бўлса, шунингдек мазкур ШНҚнинг 186-бандига асосан кўриниш меъёри таъминланмаган бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автомобиль йўлларида троллейбуслар ҳаракати бўлса ёки унда биргаликдаги трамвай йўллари қурилганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
186. Автомобиль йўлларининг темир йўллар билан бир сатҳдаги қўриқланмайдиган кесишмаларида кўриниш таъминланган бўлиши, бунда кесиб ўтиш жойида тўхташ учун кўриш масофасидан кам бўлмаган масофада турган автомобиль ҳайдовчиси (мазкур ШНҚнинг 16-жадвалига асосан) ўтиш жойига яқинлашиб келаётган поездни камида 400 m, яқинлашаётган поезд ҳайдовчиси эса ўтиш жойи ўртасини камида 1000 m дан кўра олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
187. Темир йўллар билан бир сатҳда кесишаётган автомобиль йўллари қатнов қисми кенглигини кесишмаларга киришдаги йўл қатнов қисми кенглигига тенг қийматда, V тоифали ва хўжалик автомобиль йўлларида эса ўтиш жойидан икки томонга 200 m да камида 6 m га тенг қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
188. Автомобиль йўли бўйлама кесимда энг четки рельсдан камида 2,0 m масофада горизонтал майдончага, катта радиусли эгриликка ёки кесишма темир йўл бурилиш жойларида жойлашганда бир рельсни бошқасига нисбатдан кўтарилишидан ҳосил бўлган нишабликка эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
189. Автомобиль йўлларининг кесишмага келиш қисмлари 50 m масофада 30 ‰ дан ошмайдиган бўйлама нишабликда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
190. Тўсувчи ва шлагбаум устунларини кесишмалар қатнов қисми чеккасидан 0,75 m дан кам бўлмаган, ўлчам дарвозалари устунини эса 1,75 m дан кам бўлмаган масофаларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
191. Темир йўллар бўйлаб 100 m дан кам бўлган масофада жойлашган II-III тоифали автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмаларида ҳаракат жадаллиги қуйидаги 29-жадвалда келтирилган қийматдан ошганда қўшимча тасма қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

29-жадвал

Темир йўлларидаги ҳаракат жадаллиги, поездлар/h

Темир йўл излари сони

1

2

3

4

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/h

5

10

15

20

720

-

-

-

540

420

300

-

420 390 210 160

360

270

180

140

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўлларнинг темир йўллар билан кесишмаларида қўшимча тасма узунлиги ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 30-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча тасманинг кенглиги 3,5 m қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

30-жадвал

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/h

800

700

550

400

300

200

150

Қўшимча тасма узунлиги темир йўл ўтиш жойидан олдин (суратда) ва кейин (махражда), m

180

300

150

280

120

220

90

170

80

150

50

90

30

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
192. Темир йўллар устидан йўл ўтказгичлар лойиҳаланганда темир йўлларга қурилмаларнинг яқинлашиш ўлчамларини таъминлаш ҳамда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
поездлар ҳаракати хавфсизлиги шароитлари бўйича талаб қилинадиган сигналлар ва излар кўринишини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир йўлларининг йўл пойи мустаҳкамлигини ҳисобга олган ҳолда сувни четлатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
193. Автомобиль йўлларининг қувурли ўтказгичлар (сувўтказгич, газўтказгич, канализация, нефтўтказгич, иссиқлик қувурлари ўтказгич), алоқа ва электр узатиш тармоқ кабеллари билан кесишмаларини мазкур коммуникацияларни лойиҳалашга оид норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
194. Турли ер ости коммуникацияларининг автомобиль йўллари билан кесишмасини тўғри бурчак остида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бундай коммуникацияларни (кесишма жойларидан бошқа ерларда) йўл кўтармаси тагидан ўтказишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
195. Автомобиль йўллари ҳаводан ўтган телефон ва телеграф тармоқлари билан кесишган жойларда симлардан йўл қатнов қисмигача бўлган тик масофа (йилнинг илиқ вақтида) камида 5,5 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Электр узатиш тармоқлари билан кесишганда, симларнинг йўл қатнов қисмидан баландлиги камида қуйидагича бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6,0 m — кучланиш 1 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7,0 m — кучланиш 110 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7,5 m — кучланиш 150 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8,0 m — кучланиш 220 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8,5 m — кучланиш 330 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9,0 m — кучланиш 500 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16,0 m — кучланиш 750 kV гача бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
196. Масофа ҳавонинг энг юқори ҳароратида, симларнинг электр токидан қизишини ҳисобга олмаган ҳолда ёки шамолсиз музламада аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
197. Автомобиль йўллари билан кесишаётганда ҳаводаги телефон ва телеграф, ҳамда юқори кучланишли электр узатиш тармоқларининг таянчлари асосидан йўл пойи қошигача бўлган масофа камида таянч баландлигига тенг бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
198. Автомобиль йўллари бўйлаб параллел жойлашган юқори кучланишли электр узатиш тармоқлари таянчларидан йўл пойи қошигача бўлган энг кичик масофани таянч баландлигига яна 5,0 m қўшиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
199. Тор шароитларда, аҳоли зич жойлашган ҳудудларда, дараларда ҳаводан ўтган электр узатиш ҳамда телефон ва телеграф тармоқлари таянчларининг йўлларга яқин жойлашишига йўл қўйилади. Бунда, юқори кучланишли электр узатиш тармоқларининг горизонтал бўйича масофаси қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кесишмада таянчнинг хоҳлаган қисмидан йўл кўтармаси асосигача ёки ёнариқнинг ташқи қошигача:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўллар учун кучланиш 220 kV гача бўлса — 5 m ва 330-500 kV бўлса — 10 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қолган тоифали йўллар учун кучланиш 20 kV гача бўлса 1,5 m, 35 — 220 kV — 2,5 m ва 330 — 500 kV — 5,0 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл бўйлаб параллел ўтганда ва чекка симнинг ҳолати йўл пойи қошига нисбатан ўзгармаганда кучланиш 20 kV гача бўлса — 2 m, 35-110 kV — 4 m, 150 kV — 5 m, 220 kV — 6 m, 330 kV — 8 m ва 500 kV — 10 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
200. Кучланиши 500 kV ва юқори бўлган электр узатиш тармоқларининг автомобиль йўллари билан кесишмаларидаги тармоқларни қўриқлаш минтақаларида транспорт воситаларининг тўхташини тақиқловчи йўл белгилари жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
201. 1,0 kV дан юқори кучланишли электр тармоқларини ҳимоя қилиш минтақаси қуйидагича белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
электр узатиш тармоқлари бўйлаб икки томондаги четки симлар билан чегараланган тик текисликлар орасидаги ер майдони ёки ҳаво бўшлиғи уларнинг ўзгармаган ҳолатидаги масофа, m:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10 — кучланиш 20 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15 m — кучланиш 35 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20 m — кучланиш 110 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25 m — кучланиш 150, 220 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30 m — кучланиш 330, 500, ± 400 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40 m — кучланиш 750, ± 750 kV гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55 m — кучланиш 1150 kV гача бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
202. Ер остидан ўтган кабелли электр узатиш тармоқлари бўйлаб чекка кабелларнинг икки томонидан 1 m масофада тик текислик билан чегараланган ер майдонлари кўринишида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Тезликни ўзгартириш тасмалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
203. Тезликни ўзгартириш тасмалари I — III тоифали йўлларнинг бир сатҳда кесишмалари ва туташмаларидан чиқишда, шунингдек йўл бўйида жойлашган бино ва иншоотларга келиш жойларида қуйидаги ҳолатларда лойиҳаланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iа тоифали йўлларда барча ҳолатларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iб тоифали йўлларда чиқаётган ёки кираётган ҳаракат жадаллиги 50 келтирилган дона/d ва ортиқ бўлганда (тезликни камайтириш ёки ошириш тасмалари учун мос равишда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II ва III тоифали йўлларда 100 келтирилган дона /d ва ортиқ бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
204. Ҳаракат жадаллигидан қатъий назар турли сатҳлардаги транспорт ечимларида тезликни ўзгартириш тасмалари, I — III тоифали йўлларга чиқиш йўллари учун мажбурий элемент ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
205. I — IV ва Iс-IIс тоифали йўллар тезликни ўзгартириш тасмаларини автобус ва троллейбус бекатлари жойлаштирилган майдончаларда, I — III тоифали йўлларда эса автомобиллapгa ёнилғи қуйиш жойи ва дам олиш майдончалари яқинида ҳам жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
206. ҲХДХО постлари ва назорат-диспетчерлик пунктлари яқинида мазкур ШНҚнинг 71-бандига асосан узунлиги тезликни ошириш ва камайтириш тасмаларининг нормаларидаги тўхташ тасмалари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
207. Тезликни ўзгартириш тасмалари узунлиги мазкур ШНҚнинг 31-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Секинлашиш тасмаларини 0,5 m катталикдаги чекиниш билан тўғрилаб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чиқишда тезликни ўзгартириш тасмаси охирининг кўриниши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

31-жадвал

Йўл тоифаси

Бўйлама нишаблик, ‰

Тўлиқ кенгликдаги тасма узунлиги, m

Тезлашиш, секинлашиш ва ўтиш тасмаларини тўғрилаш узунлиги, m

тушишда

кўтарилишда

тезлашишда

Секинлашишда

I ва II

40

20

0

-

-

-

-

0

20

20

140

160

180

200

230

110

105

100

95

90

80

80

80

80

80

III

40

20

0

-

-

-

-

0

20

40

110

120

130

150

170

85

90

75

70

65

60

60

60

60

60

IV

40

20

0

-

-

-

-

0

20

40

30

35

40

45

50

50

45

40

35

30

30

30

30

30

30

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Тезликни ўзгартириш тасмаларининг бурилаётган автомобиллар учун алоҳида қатнов қисми бўлган чиқишлар билан туташишида тўлиқ кенгликдаги тезликни ўзгартириш тасмаларининг узунлигини, чиқишдаги ҳисобий тезликларга кўра Iб ва II тоифали йўлларда камида 50 m га ва III тоифали йўлларда 30 m га қисқартиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
208. «Беда барги» туридаги транспорт ечимларининг I ва II тоифали йўллардаги чапга чиқишлар учун тезликни ўзгартириш тасмаларини мураккаб чиқишлар кўринишида йўл ўтказгич билан биргаликдаги ягона узунликда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
209. Iа тоифали автомобиль йўлларининг режадаги тўғри ва горизонталга яқин қисмида секинлашиш тасмалари узунлиги мазкур ШНҚнинг 32-жадвалидан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
210. Тезликни ўзгартириш тасмалари кенглигини қатнов қисмнинг асосий тасмалари кенглигида қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тезликни ўзгартириш тасмаларига ёндош йўл ёқасининг мустаҳкамланган тасмалари мазкур ШНҚнинг 6-жадвалига асосан бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
211. I — III тоифали йўлларда кесишма ва туташмалар жойларида туташувчи эгриликлардан олдин ва автобус бекатларининг тўхташ майдончалари ташқарисида 20 m узунликда тезликни ўзгартириш тасмаларини асосий ҳаракат тасмаларидан I ва II тоифали йўллар учун 0,75 m ва III тоифали йўллap учун 0,5 m кенгликдаги ажратувчи тасма билан ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ажратувчи тасмалар ёндош ҳаракат тасмалари билан бир сатҳда кўзда тутилиши ва белги чизиқлари билан ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
212. II ва III тоифали йўлларнинг бир сатҳдаги кесишма ва туташмаларида чапга бурилишлар учун секинлашиш тасмаларини ёндош тасмалар сатҳида жойлаштирилган ва белги чизиқлари билан ажратилган йўналтирувчи оролчалар билан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

32-жадвал

Секинлашиш тасмаси элементлари

Ҳисобий тезликка кўра, km/h, секинлашиш тасмалари элементининг энг кичик узунлиги, m:

150

120

80

Тўғрилаш тасмаси, m

120

120

100

Тўлиқ кенгликдаги тасма, чиқишдаги ҳисобий тезликларга кўра, km/h, камида:

80

60

40

150

230

280

40

120

170

0

0

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Секинлашиш тасмаси режадаги эгриликда ёки бўйлама нишабликли қисмларда жойлашганда тўлиқ кенгликдаги секинлашиш тасмаси узунлиги ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-боб. Йўл пойи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
213. Йўл пойи йўлнинг тоифаси, йўл тўшамаси тури, кўтарма баландлиги ва ўйма чуқурлиги, йўл пойида фойдаланиладиган грунтлар хусусияти, йўл пойини қуриш ишларини бажариш шароитлари, қурилиш ҳудудининг иқлим шароитлари ва қурилиш бўлакларидаги муҳандислик-геологик шароитлари, мазкур ҳудудда йўлдан фойдаланиш тажрибаларини ҳисобга олиб, қурилиш ва фойдаланиш босқичларида энг кам харажатлар билан йўл пойи ва йўл тўшамасининг биргаликда талаб қилинадиган мустаҳкамлиги ҳамда барқарорлигини таъминлаш, шунингдек қишлоқ хўжалиги ерларини максимал сақлаш ва атроф-муҳитга энг кам зиён етказишдан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
214. Йўл пойи қуйидаги элементларни ўз ичига олиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойининг устки қисми (ишчи қатлам);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтарма танаси (ёнбағирлар билан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтарма асоси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўйма асоси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўйма ёнбағирлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юза сувларни четлатиш қурилмалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер ости сувлари сатҳини пасайтириш ёки четлатиш қурилмалари (дренаж);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойини хавфли геологик жараёнлардан (нурашлар, емирилишлар, селлар, кўчкилар, ўпирилишлар) ҳимоя қилиш учун мўлжалланган сақловчи ва ҳимояловчи геотехник қурилма ва тузилмалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
215. Ўзбекистон Республикаси ҳудуди об-ҳаво-иқлим омиллари мажмуига боғлиқ ҳолда тўртта йўл-иқлим минтақаларига бўлиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Уларнинг тавсифлари мазкур ШНҚнинг 33-жадвалига мувофиқ аниқланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
216. Жой шароитларининг муҳандислик-геологик хусусиятларини юза оқим тавсифи ва грунтларнинг устки қатламининг намланиши шароитлари бўйича жой тури (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 1-жадвалида келтирилган), лойиҳалашда эътиборга олинадиган грунтларнинг хусусиятлари ва уларнинг қатламда жойлашиш шароитлари, геологик, гидрологик ва музлаш, техноген омиллар таъсирини ўз ичига олган шароитлар ва жараёнлар (ҳудудни ўзлаштирилганлигини ҳисобга олиб) геоморфологик хусусиятлар (рельеф) бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
217. Грунтлар устки қатламининг намланиши шароитлари бўйича ҳудудлар икки турга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қуруқ ҳудудлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йилнинг айрим даврларида ўта намланадиган зах ҳудудлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

33-жадвал

Йўл-иқлим минтақалари

Йўл-иқлим минтақасида географик ҳудудларнинг тахминий жойлашиши ва уларнинг қисқача тавсифлари

I

Устюрт, Шимолий Қизилқум, Букантоғ-Етимтоғ, Султонуизтоғ, Жанубий Қизилқум, Қулжуқтоғ-Томдитоғ, Жингилди, Газли ҳудудларини қамраб олади.

Қуруқ иқлимли ва кўчувчанлиги турли даражали ҳар хил шаклдаги бархан қумлари кенг тарқалган чўлли ва чўлли дашт географик минтақаларни ўз ичига олади

II

Қўнғирот, Тахтакўпир, Белтол, Оролбўйи, Тўрткўл, Хоразм, Қоракўл, Бухоро, Когон ҳудудлари, Зарафшон дарёсининг ўнг ва чап қирғоқлари бўйлаб Навоий чегарасидан Олотгача бўлган жойларни қамраб олади.

Кучли ва ўта шўрланган грунтлар тарқалган географик минтақани ўз ичига олади

III

Чирчиқ, Ангрен, Мирзачўл, Зомин, Фориш, Чотқол, Қорадарё, Шарқий
ва Fapбий Олой, Туркистон, Нурота, Сангзор, Хатирчи, Самарқанд, Қуйи Қашқадарё, Fузop, Китоб, Шаҳрисабз, Сурхондарё ҳудудларини қамраб олади.

Етарлича намланмаган географик текислик, тоғ олди ва тоғли минтақаларни ўз ичига олади

IV

Қолган ҳудудлар: қуруқ иқлимли, суғориш ва ювиш натижасида маълум даражада намланган грунтли географик минтақаларни ўз ичига олади.

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Тоғли туманлардаги йўл-иқлим минтақаларини аниқлашда лойиҳаланаётган объектларнинг жойлашган баландлиги ва мазкур баландликдаги табиий шароитларни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қумли чўл туманлардаги йўл-иқлим минтақаларини бархан қумларининг кўчувчанлик даражаси ва рельефи бўйича аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
218. Йўл пойини лойиҳалашда намунавий ёки индивидуал ечимлар, шунингдек индивидуал боғланган намунавий ечимлар қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тегишли асослашлари бўлган индивидуал ечимлар ҳамда индивидуал боғланган намунавий ечимлар қуйидаги ҳолларда қўлланилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёнбағир баландлиги 12 m дан юқори бўлган кўтармалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вақтинча сув босадиган жойлардаги кўтармалар учун, шунингдек доимий сув йиғиладиган ва оқадиган ҳавзалар билан кесишганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўш асосларда қуриладиган кўтармалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтармалар учун юқори намликдаги грунтлардан фойдаланилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қоплама юзасининг ҳисобий сув сатҳидан кўтарилиши мазкур ШНҚ 228-бандида келтирилганларга нисбатан кам бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
геотекстиль материаллардан қатламлар қўлланилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойининг устки қисмида сув-иссиқлик режимини тартибга солиш ҳамда махсус кўндаланг кесимлар учун махсус қатламлардан (иссиқдан ҳимояловчи, сувдан ҳимояловчи, сув ўтказувчи, капилляр-тўсувчи, арматураланган) фойдаланилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтармалар чўкувчан грунтларда қурилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қулай муҳандислик-геологик шароитларда қоя тоғли грунтлар бўлмаганда ёнбағир баландлиги 12 m дан ортиқ бўлган ва қоя тоғли грунтларда жойлашган 16 m дан ортиқ бўлган ўймалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қиялиги қатнов қисми томонига бўлган қатламли грунтларда жойлашган ўймалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сувли горизонти очиб юборилган ёки асосида сувли горизонт бўлган ҳамда консистенция коэффициенти 0,5 дан катта бўлган гилли грунтдаги ўймалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўта намланган ҳудудларнинг чангсимон грунтлардаги ёнбағири баландлиги 6 m дан ортиқ бўлган, шунингдек об-ҳаво иқлим омиллари таъсирида ёнбағирлар барқарорлиги ва мустаҳкамлигини йўқотувчи гилли грунтлар ва сувда юмшайдиган қоя тоғ грунтлардаги ўймалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ноқулай намланиш шароитларида кўпчийдиган грунтлардаги ўймалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мураккаб муҳандислик-геологик шароитларида қуриладиган кўтарма ва ўймалар учун: нишаблиги 1:3 дан тик ёнбағирларда, жарлар, сурилишлар, карстлар, ўпирилишлар, селлар, қор кўчкилари, музликлар ривожланиши мумкин бўлган ёки мавжуд жойларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гидромеханизация ёки портлатиш ёрдамида йўл пойини қуришда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув ҳавзаларни кесиб ўтилганда даврий сув босадиган йўлларни лойиҳалашда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
219. Йўл пойини мураккаб шароитларда барқарорлигини таъминловчи сувни четга йўналтирувчи, сув сатҳини пасайтирувчи, мустаҳкамлигини таъминловчи, муҳофаза қилувчи ва бошқа қурилмалар, шунингдек йўл пойининг кўприклap ва йўл ўтказгичлар билан қуриладиган қисмлари индивидуал лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Грунтлap
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
220. Йўл қурилишида фойдаланиладиган грунтлар келиб чиқиши, таркиби, табиий ётишидаги ҳолати, кўпчиши, чўкувчанлиги ва муз билан цементлашиш даражасига кўра ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ равишда бўлиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларнинг турлари шўрланишини тавсифи ва даражасига боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 2 — 10-жадвалларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
221. Йўл пойининг юқори қисми учун грунтлар таркиби (гилли грунтлар), кўпчиши, нисбий чўкиши ва музлашдан кўпчишга мойиллиги, шунингдек эриганда чўкувчанлиги бўйича мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 12-жадвалига асосан бўлиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
222. Кўтармалар ва ишчи қатламни қуришда ишлатиладиган грунтлар намланиш даражаси бўйича мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 11-жадвалига асосан бўлинади. Бунда, йўл қўйилган намликдаги грунтлар жумласига мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 12-жадвали талабларига мувофиқ намликка эга бўлган грунтлар киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
223. Махсус грунтларга қуйидагилар киритилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
торфлар ва торфлашганлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сапропеллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
лесслар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
аргиллитлар ва алевролитлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мергеллар, гилли мергеллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўртламчи даврга мансуб гилли грунтлар, гилли сланецлар ва сланецли гиллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бархан қумлари; техноген грунтлар (саноат чиқиндилари).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
224. Бўш грунтларга табиий шароитда сурилишга мустаҳкамлиги 0,075 MPa дан кам (айланма қирқиш ускунаси билан синалганда) ёки 0,25 MPa қийматдаги юк қўйилганда чўкиш модули 50 mm/m дан ортиқ (деформация модули 5,0 MPa дан кам) бўлган боғланган грунтлар кириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Синов маълумотлари бўлмаганда, бўш грунтларга торф ва торфлашган грунтлар, иллар, сапропеллар, консистенция даражаси 0,5 дан юқори гилли грунтлар, нам шўрхокли грунтлар киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
225. Таркибида 50 фоиздан ортиқ (0,05 — 0,005 mm ўлчамли) чанг зарралари, енгил ва ўртача эрийдиган тузлар ва кальций карбонати бўлган чангли грунтларни лессимон грунтларга киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
226. Сув ўтказувчан грунтларга ГОСТ 22733-2016 бўйича зичлаштирилганда фильтрация коэффициенти 0,5 m/d дан кам бўлмаган грунтлар киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
227. Ҳар хиллик даражаси ГОСТ 25100-2020 га асосан 3 дан кичик бўлган қумлар, шунингдек таркибида 0,1-0,25 mm ўлчамли зарралари умумий оғирликка нисбатан 90 фоиздан кам бўлмаган майда қумларни бир хил таркибли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Йўл пойининг устки қисми (ишчи қатлам)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
228. Йўл пойининг устки қатлами ва йўл тўшамасининг мустаҳкамлигини ва барқарорлигини таъминлаш учун, қоплама юзасининг ер ости сувларининг ҳисобий сатҳидан, ер юзасидаги сувлар ёки узоқ муддат (30 d ортиқ) ер юзасида турувчи сувларидан, шунингдек ер юзасидан сувни оқиб кетиш таъминланмаган ҳудудларда ёки қисқа муддат (30 d кам) ер юзасида турувчи сувларнинг сатҳидан кўтарилиши мазкур ШНҚнинг 34-жадвали талабларига тўғри келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
229. Лёссимон грунтларда йўл тўшамаси қопламаси юзасининг ер ости сувлари сатҳидан кўтарилиши уларнинг зичланишидаги намлиги ва талаб қилинган зичлик коэффициентига кўра мазкур ШНҚнинг 35-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
230. Ёнбағир нишабликлари 1:1,5 дан кам, шунингдек бермалар билан лойиҳаланаётган кўтармали ҳудудларнинг қоплам юзасининг баландлигини ҳисоблаш асосида аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
231. Ишчи қатламда турли грунтлар мавжуд бўлганда кўтарилиш энг юқори кўтарилиш қиймати талаб қилинадиган грунт бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

34-жадвал

Ишчи қатлам грунти

Йўл-иқлим минтақаларда қоплама юзасининг энг кичик кўтарилиши, m

I

II

III

IV

Майда қум, енгил йирик супесь, енгил супесь

0,5/0,3

0,7/0,4

0,7/0,5

0,9/0,7

Чангли қум, чангли супесь

0,8/0,5

1,1/0,7

0,9/0,7

1,2/0,9

Енгил суглинок, оғир суглинок, гиллар

1,1/0,8

1,5/1,1

1,3/1,0

1,5/1,2

Оғир чангли супесь, енгил чангли суглинок, оғир чангли суглинок

1,2/0,8

1,7/1,2

1,6/1,2

1,6/1,2

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Суратда — қоплама юзасининг ерости сувлари сатҳидан, ер юзасидаги сувлардан ёки узоқ муддат (30 d ортиқ) турадиган ер юзасидаги сувлардан кўтарилиши, махражда — худди шундай, оқиб кетиш таъминланмаган қисмлар ёки қисқа муддат (30 d кам) турувчи ер юзасидаги сувлар сатҳидан кўтарилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ерости сувларининг ҳисобий сатҳи деб қопламалар мустаҳкамлигини тиклаш (мукаммал таъмирлаш) ўртасидаги даврга тўғри келувчи баҳор пайтидаги (далаларни ювишдан кейинги) энг катта сатҳни олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ерости сувларининг ҳисобий сатҳини қидириш ишлари даврида қисқа муддатли бир марта ўлчанган маълумотлари бўйича белгилаш лозим. Бундай маълумотлар бўлмаганда грунт юзасида мавжуд бўлган энг катта сув оқими қолдирган лойқа из сатҳини олишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

35-жадвал

Грунтнинг зичлашдаги намлиги, норматив намликка нисбатан

Чангсимон супесь

Чангсимон оғир супесь, чангсимон енгил суглинок

Чангсимон оғир супесь, чангсимон лой

Зичланиш коэффициенти

0,95

0,98

1,0

0,95

0,98

1,0

0,95

0,98

1,0

0,7

2,0

1,4

1,2

2,2

1,7

1,5

2,3

1,9

1,7

0,8

1,9

1,2

1,0

2,1

1,3

1,2

2,2

1,6

1,4

0,9

1,7

1,0

0,8

1,9

1,2

1,0

2,0

1,4

1,2

1,0

1,5

1,0

0,8

1,7

1,2

0,9

1,9

1,4

1,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Қоплама юзасининг ер ости сувлари сатҳидан кўтарилиши кам ва ўртача шўрланган грунтларда 20 фоизга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
232. Ишчи қатлам цементобетон ва асфалтбетон қопламалар юзасидан тегишли равишда 1,0 ва 0,8 m чуқурликда кўпчимайдиган ва чўкмайдиган тупроқлардан ташкил топиши керак (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 4 — 6-жадвалларида келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
233. Ишчи қатлам грунтининг зичланиш коэффициентини қиймати билан аниқланадиган зичлик даражаси қуйидаги 36-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

36-жадвал

Йўл пойи элементлари

Қоплама юзасидан қатламнинг жойлашиш чуқурлиги, m

Йўл тўшамаси турлари бўйича грунтнинг энг кичик зичланиш коэффициенти

мукаммал

енгиллаштирилган ва ўтувчи

йўл-иқлим минтақалари

I

II, IV

III

I

II, IV

III

Ишчи қатлам

Нйт+0,4 гача

Нйт+0,4 – 1,5

0,95-0,96

0,95-0,96

1,00-1,02

0,98-1,0

0,98-1,00

0,96-0,98

0,95-0,96

0,95-0,98

0,98-1,0

0,96-0,98

0,96-0,98

0,96

Кўтарманинг сув босмайдиган қисми

1,5 - 6,0

0,95

0,96

0,94

0,95

0,94

0,94

Кўтарманинг сув босадиган қисми

1,5 - 6,0

0,95

0,98-1,00

0,97

0,95

0.98

0,98

Ўйманинг мавсумий музлаш сатҳидан пастдаги ишчи қатлами

1,2 гача

-

0,95

0,95

-

0,95

0,95

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Нйт — йўл тўшамаси қалинлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
234. Ишчи қатламдаги йирик бўлакли табиий ва техноген грунтларнинг талаб қилинадиган зичлик даражасини синов натижалари бўйича белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
235. Ишчи қатламда бевосита синаш натижаларини ҳисобга олувчи махсус техник-иқтисодий асослаш бўлмаган айрим грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
236. Мазкур ШНҚнинг 228, 232, 234 ва 235-бандларининг талабларига риоя қилинганда, йўл тўшамаларининг намунавий тузилмаларини совуқдан ҳимояловчи қатламларсиз қабул қилишга ва йўл тўшамаларини ҳисоблашда ҳисобий намликнинг жадвалдаги қийматларидан (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 13-жадвалидаги намланишнинг ҳисобий схемасига асосан) ва ишчи қатлам грунтларининг механик хусусиятларининг кўрсаткичларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
237. Ишчи қатламнинг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини таъминлаш ёки йўл тўшамасини кучайтириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқдан ҳимояловчи қатлам қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойида сувдан, иссиқдан ҳимояловчи, дренажловчи ёки капилляр-тўсувчи қатламлар ёрдамида йўл пойининг сув-иссиқлик режимини тартибга солиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишчи қатлам грунтини боғловчилар, гранулометрик қўшимчалар фойдаланиб яхшилаш ва мустаҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
арматураланган қатлам қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дренаж ёрдамида ер ости сувлари сатҳини пасайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юза сувларидан ҳимоя қилиш мақсадида йўл пойининг махсус кўндаланг кесимларини қўллаш (ётиқ ёнбағирлар, бермалар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл тўшамаларини технологик танаффус билан ёки икки босқичда қуриш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
238. Иқтисодий жиҳатдан энг катта ечимларга эришиш учун ишчи қатламни йўл тўшамаси билан бир мажмуада лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
239. Ишчи қатламдаги грунтларнинг ҳисобий тавсифлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 13-жадвали бўйича белгиланадиган намликнинг ҳисобий схемаси, зичлашда грунтларнинг намлиги, талаб қилинадиган зичлаш коэффициентлари ва зичлаш машиналар турини ҳисобга олиб аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Кўтармалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
240. Кўтармалар учун барча шароитларда об-ҳаво-иқлим омиллари таъсирида мустаҳкамлиги ва барқарорлиги кам ўзгарадиган грунтлар ва саноат чиқиндиларини чеклашларсиз қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқоридаги омиллар ва вақт давомида оғирлик таъсирида мустаҳкамлиги ва барқарорлиги ўзгарадиган грунтлар, шунингдек саноат чиқиндилари, шу жумладан айрим грунтлардан синов натижалари билан лойиҳада асослаб, чегаралашлар билан фойдаланишига йўл қўйилади. Зарурий ҳолларда мустаҳкам бўлмаган грунтларни об-ҳаво-иқлим омиллари таъсиридан ҳимоялаш бўйича махсус конструктив тадбирларни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
241. Йирик бўлакли грунтлардан фойдаланилганда кўтарма ва йўл тўшамаси орасида бўлаклар ўлчами 0,2 m дан катта бўлмаган грунтдан қалинлиги 0,5 m дан кам бўлмаган текисловчи қатлам бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
242. Кўтармаларнинг кўприклар билан туташишдаги устки қисмини камида уларнинг баландлигига 2 m қўшилган узунликда (қирғоқ устунидан ҳисобланганда) ва пастки қисмини камида 2 m да кўпчимайдиган дренажловчи грунтлардан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
243. Кўтармаларни уларнинг асосини кўтариш қобилиятини ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асослар мустаҳкам ва бўш асосларга бўлиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фаол минтақа чегарасида 0,5 m дан кам бўлмаган қалинликдаги бўш грунт қатламлари бўлган асослар бўш асослар ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
244. Мустаҳкам асосдаги кўтарма ёнбағирлари қиялиги қуйидаги 37-жадвалга асосан белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

37-жадвал

Кўтарма грунтлари

Кўтарма ёнбағирларининг баландлиги, m, бўлганда ёнбағирларининг энг катта қиялиги

6,0 гача

12,0 гача

пастки қисмда (0-6)

устки қисмда

(6-12)

Кам нурайдиган тоғ жинс-ларининг йирик бўлаклари

1:11:1,3

1:1,31:1,5

1:1,31:1,5

Йирик бўлакли ва қумли (майда ва чангли қумлардан ташқари)

1:1,5

1:1,5

1:1,5

Майда ва чангли қумлар, гилли ва лёссимон грунтлар

1:1,5

1:1,75

1:1,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Кўтарма ёнбағрининг баландлиги ёнбағрининг устки ва остки қошлари белгиларининг фарқи билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тоғ ёнбағирларида кўтарма ёнбағрининг баландлиги пастдаги ёнбағрининг устки ва остки қошлари белгиларининг фарқи билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қуруқ иқлимли ҳудудларда майда бархан қумли кўтармалар ёнбағрининг энг катта қиялигини унинг баландлигидан қатъий назар 1:2 белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
245. I — III тоифали йўлларда баландлиги 3 m гача бўлган кўтарма ёнбағирлари қиялиги авария ҳолатларида транспорт воситаларининг хавфсиз тушишини таъминлаш мақсадида 1:4 дан тик бўлмаган, қолган тоифали йўлларда эса баландлиги 2 m гача бўлган кўтарма ёнбағирлари қиялиги 1:3 дан тик бўлмаган қийматда белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қишлоқ хўжалиги ерларида ёнбағирлар қияликларини, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича тадбирлар ишлаб чиққан ҳолда, мазкур ШНҚнинг 36-жадвалида келтирилган чегаравий қийматларгача оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
246. Кўтарма ёнбағирларининг мазкур ШНҚнинг 244 ва 245-бандларида келтирилган қияликлари уларни ўт экиш ёки чим бостириш усули билан мустаҳкамлашни керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник-иқтисодий жиҳатдан асослаш билан уларни мукаммалроқ мустаҳкамлаш усуллари қўлланилганда қиялик оширилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
247. Грунт захиралари лойиҳаланаётганда кўтармалар учун амалда талаб қилинадиган грунт ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vf=VK1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — лойиҳалаётган кўтарма ҳажми, m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
К1 — нисбий зичланиш коэффициенти (мазкур ШНҚнинг 35-жадвалга асосан белгиланадиган грунтнинг кўтармада талаб қилинадиган зичлигининг унинг қидирувларда аниқланадиган захира ёки каръердаги зичлигига нисбати).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
248. Нисбий зичланиш коэффициентини мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 14-жадвалига асосан қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
249. Бўш асосдаги кўтармаларга қуйидаги қўшимча талаблар қўйилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фойдаланиш даврида кўтарма асосидаги бўш грунтнинг четга сиқиб чиқарилишига йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
асоснинг чўкадиган қисми қоплама қурилгунча тугаши (икки босқичли қурилиш шароитларида йиғма қопламалар қўлланилганда истисно қилинишига йўл қўйилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўтарма асосининг барқарорлиги ва чўкиши, шунингдек эластик тебранишлари ҳисоб-китоблар асосида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
250. Мукаммал турли йўл тўшамаларида асоснинг зичланиши 90 фоизга етган ёки чўкишнинг жадаллиги йилига 2 cm дан ошмаган, енгиллаштирилган турли йўл тўшамаларида зичланиш 80 фоизга етган ёки чўкишнинг жадаллиги йилига 5 cm дан ошмаган вақтини жадаллик билан чўкадиган қисми тугалланди деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўллардан фойдаланиш тажрибаси асосида йўл қўйилган чўкиш жадаллигини аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
251. Намлиги рухсат этилганидан ортиқ бўлган грунтлардан кўтармалар лойиҳаланаётганда (мазкур ШНҚнинг мажбурий 2-иловасининг 12-жадвалида келтирилган) йўл пойининг керакли барқарорлигини таъминловчи тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларни табиий йўсинда қуритиш ёки уларни сўндирилмаган оҳак, кул чиқиндиси ва бошқа фаол моддалар билан ишлов бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
252. Грунтларнинг намлиги норматив намликнинг 0,9 дан кам бўлганида уларни зичлаш бўйича лойиҳада махсус тадбирлар кўзда тутилиши керак (қўшимча намлаш, кичик қатламларда зичлаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
253. Ёнбағрининг баландлиги 12 m дан ортиқ бўлган кўтармалар лойиҳаланганида кўтарма ва унинг ёнбағирлари барқарорлигини таъминлаш мақсадида муайян шароитлардан келиб чиқиб қуйидагилар ҳисоблаб аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтарманинг ўз оғирлиги таъсирида янада зичланиб мумкин бўлган чўкиши ва бу чўкишнинг давом этиш вақти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтарма ёнбағири барқарорлигини таъминловчи кўндаланг кесим кўриниши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
грунтни четга сиқиб чиқариш жараёнига йўл қўймайдиган асосга тушувчи хавфсиз оғирлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтарманинг ўз оғирлиги таъсирида зичланиши оқибатида кўтарма асосининг чўкиш вақти ва қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Ўймалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
254. Индивидуал лойиҳаланадиган объектларга кирмайдиган ўйма ёнбағри қиялигини қуйидаги 38-жадвалга асосан белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

38-жадвал

Грунтлар

Ёнбағир баландлиги, m

Ёнбағирнинг энг катта қиялиги

Қояли тоғ жинслари:

кам нурайдиганлар

енгил нурайдиганлар

сувда юмшамайдиганлар

сувда юмшайдиганлар

16 гача

16 гача

6 гача

6 дан 12 гача

1:0,2

1:0,5 — 1:1,5

1:1

1:1,5

Йирик бўлаклилар

12 гача

1:1 — 1:1,5

Бир хил қаттиқ, ярим қаттиқ ва қийин юмшайдиган гилли ва қумлилар

12 гача

1:1,5

Майда бархан қумлар

2 гача

2 дан 12 гача

1:4

1:2

Лёсслар

12 гача

1:0,1 1:0,5

1:0,5 — 1:1,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Чизиқ устида қуруқ иқлимли минтақалардаги, остида қуруқ иқлимли минтақалардан ташқаридаги ёнбағир қияликлари келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Лесс грунтли тоғ ёнбағрининг юқориги 1,5 m ни ёнбағирнинг асосий қисми қиялигига нисбатан 1:0,2 — 1:0,3 дан ётиқроқ қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Кам нурайдиган қоя тоғ жинсларда тик ёнбағирларга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ўсимликлар билан мустаҳкамланган қумли ҳудудларда ёнбағир баландлиги 12 m бўлганда энг катта қияликни 1:2 қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Ўйма ёнбағрининг баландлиги устки ва остки қош белгилари фарқи билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу жадвалдан тоғ ёнбағирлари мавжуд бўлган жойлардан фойдаланилганда ҳисоб учун устки ёнбағир олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
255. Чуқурлиги 1 m гача бўлган ўймаларни қор уюми босишидан ҳимоялаш мақсадида ёнбағир қияликларини 1:1,5 дан 1:10 гача очиқ ёки кўтарма кўринишида лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чуқурлиги 1 m дан 5 m гача бўлган ўймаларнинг қор босадиган қисмини тик ёнбағирли қилиб (1:1,5 1:2) ва 4 m дан кам бўлмаган кенгликдаги йўл ёқалари ёки қўшимча токчалар билан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
256. Майда ва чангли қумлар, ўта намланган гилли грунтлар, енгил нурайдиган ёки ёриқли қоя тоғ жинсларда 2 m дан чуқур бўлган ўймаларни ариқорти токчалари билан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ариқорти токчалар кенглиги майда ва чангли қумларда 1 m, юқорида келтирилган бошқа грунтларда ёнбағир баландлиги 6 m гача бўлганда 1 m, ёнбағир баландлиги 12 m гача бўлганда (қоя тоғ жинслари учун 16 m гача) 2 m қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I III тоифали йўл ўймалари енгил нурайдиган қоя тоғ жинсларидан лойиҳаланганда кенглиги камида 3 m, чуқурлиги камида 0,8 m ариқ зовурлар бўлишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
257. Ариқорти токчалари юзасига 20 40 ‰ да ариқ томонга қаратиб нишаблик берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қоя тоғ жинсларида, шунингдек қуруқ иқлим шароитларидаги қумларда нишаблик бўлмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
258. Индивидуал лойиҳаланадиган объектларга тааллуқли ўймаларни лойиҳалашда ёнбағирларнинг умумий ва ички барқарорлигини баҳолаш ҳисобларини бажариш, уни таъминлаш бўйича тегишли кўндаланг кесимни белгилаш, дренажлар, ҳимоя қатламлари қуриш, ёнбағирларни мустаҳкамлаш турларини ўз ичига олган тадбирлар ишлаб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Мураккаб шароитлардаги йўл пойи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
259. Тоғ ёнбағрининг йўл пойи тузилмасини ўша тоғ ёнбағрининг табиий йўл қурилгандан кейинги барқарорлигини тегишли ҳисоблар билан асослаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қиялиги 1:3 дан катта мустаҳкам тоғ ёнбағирларида йўл пойини, тоғ ёнбағирларида кесилган токчаларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
260. Қиялиги 1:10 1:5 бўлган ёнбағирларда йўл пойини асосларда поғоналар қурилмайдиган кўтармалар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
261. Қиялиги 1:5 1:3 бўлган ёнбағирларда йўл пойини кўтарма, ярим кўтарма ярим ўйма кўринишида ёки токчаларда қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
262. Кўтарма ва ярим кўтарма, ярим ўйма асосларида кенглиги 3-4 m ва баландлиги 1 m гача бўлган поғоналар лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кам нурайдиган қояли тоғ жинсли ёнбағирларда поғоналар қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл пойи ва у жойлашган ёнбағирлар барқарорлигини таъминлаш бўйича тадбирлар мажмуи бўлиши (дренаж қурилмаси, юза сувларини четлатиш, тирговчи иншоотлар, ёнбағир шаклини ўзгартириш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
263. Йўл пойи кўчкили тоғ ёнбағирларида лойиҳаланганда маҳаллий шароитларни ҳисобга олиб, оқувчи ва кўчиш жараёнларининг келиб чиқиши ва ривожланишига сабаб бўлувчи табиий омилларни ўпирилувчи массивларга зарарли таъсирларини камайтиришни ёки бартараф этиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
264. Ўпирилишга қарши тадбирларни лойиҳалашдан олдин ўпирилувчи тоғ ён-бағирларини айланиб ўтиш ёки анча қулай шароитларда, шунингдек эстакадалар ёки тоннеллар билан кесиб ўтиш вариантларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
265. Барқарор бўлмаган тоғ ёнбағирларини айланиб ўтиш мумкин бўлмаганда ёки уларни айланиб ўтиш техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаганда йўл ўқини бундай тоғ ёнбағирларида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
266. Сув босадиган қайир қисмлар, сув ҳавзаларини кесиб ўтиш ва кўприк иншоотларига киришдаги кўтармаларни сув босиш даврида сув тўлқини таъсирини, шунингдек гидростатик ва емирилиш таъсирини ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фойдаланиш даврида бундай жойлардаги ёнбағирларни таъмирлаш ва мустаҳкамлашни таъминлаш учун техник-иқтисодий асосланганда кенглиги камида 4 m бўлган бермалар қурилишини лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
267. Кўтармаларни бўш асосларда лойиҳалашда ҳисоблаш асосида бўш грунтлардан фойдаланиш имкониятини таъминловчи махсус тадбирлар белгиланиши лозим (ёнбағирларнинг ётиқлигини таъминлаш, ёнбош призмалар қуриш, вақтинчалик ортиқ юкланиш, кўтарма қуриш тартибини регламентлаштириш, тик дренажлар, грунтли-қозиқ дренажлар, қозиқли асослар қуриш, енгил кўтармалар қуриш, геотекистил қатламлар билан кўтармани арматуралаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
268. Айрим ўзгача грунтларда ўйма ёки айрим ўзгача грунтлардан фойдаланиб кўтармаларни лойиҳалашда йўл пойини бузилишдан сақлаш бўйича лойиҳада тадбирлар кўзда тутилиши лозим (бундай грунтли қатламларни қалинлиги ва жойлашиши бўйича чегаралаш, барқарор грунтлардан ҳимояловчи қатламлар қуриш, арматуралаш, бошқа қатлам).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
269. Шўр грунтлар тарқалган ҳудудларда йўл пойи мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 4-5-жадвалларига асосан аниқланадиган шўрланиш даражасини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шўрланмаган грунтлар нормаларига риоя қилинганида кўтарма ва ишчи қатлам учун кам ва ўртача шўрланган грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
270. Ишчи қатламни ўта намланишдан сақловчи мажбурий тадбирлар кўрилганида кучли ва ўрта шўрланган грунтлар намланиши бўйича II-турга мансуб минтақаларда кўтарма, шунингдек ишчи қатлам материали сифатида фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Намланган шўрхок грунтли бўлакларда йўл пойини бўш асосли кўтармаларга қўйиладиган талабларга риоя қилиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
271. Кўчма бархан қумли ҳудудларда йўл пойи тузилмасини энг кам қум босмаслик шароитини таъминловчи жой рельефини ҳисобга олиб, кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим. Бунда, жойнинг рельефи, шамолнинг тезлиги ва йўналиши, юзанинг ўсимликлар билан мустаҳкамланганлиги, қум зарралари таркиби ва бошқа омилларга боғлиқ қумларнинг кўчиш даражасини ҳисобга олиб камида 50 150 m кенгликдаги тасмада йўл пойини шамолдан кўчмаслик ва қум босишидан сақловчи тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
272. Кичик кўчма шаклдаги қумли текис ва ясси тўлқинсимон рельефда йўл пойини чуқурлиги 0,2 m гача бўлган захиралардан баландлиги 0,5-0,6 m кўтарма кўринишида лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
273. Баланд-паст рельефда ёки бирор бархан тизимидан йўл пойи сифатида фойдаланилганда кўтармани ҳимоя тасмаси чегарасида жойлашган кўпроқ кўтарилиб турган қўшни бархан тизимлари ва атрофдаги барханлардан паст бўлмаган сатҳда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
274. Рельефнинг йирик шаклли шароитларида йўл ўқини йўлнинг йўналишига кўра рельефнинг чўзилган шакллари бўйлаб 0,6 0,9 m баландликдаги кўтарма кўринишида, кўндаланг бархан қаторлари ва тизимлари бўлганда алмашинувчи кўтармалар ва қисқа ўймалар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
275. Текислик ва барханлар оралиғидаги пастликлар чегарасида қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойининг икки томонида 15 40 m кенгликдаги тасмани текислаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўлга ажратилган минтақа чегараси ташқарисидаги кўчма рельефни 200 m гача кенгликда мустаҳкамлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баландлиги 2 m гача бўлган кўтармалар ёнбағирини 1:3-1:4 қияликда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I-II тоифали, шунингдек ўта юқори фаолликдаги шамол шароитида бошқа тоифадаги йўллар учун ётиқроқ ёки ўзгарувчан қияликли ёнбағирлар белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баландлиги 2 m дан ортиқ кўтармалар ёнбағирлари 1:2 қияликда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
276. Ёнбош захиралар шамолнинг фаоллиги, унинг йўналиши ва қум юзасини ўсимлик билан мустаҳкамланганлик даражасини ҳисобга олиб қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шамол ўта фаол бўлган шароитда ва юзасида ўсимлик ўсмаган қумларда захиралар йўл пойининг ҳар икки томонида қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шамол фаол бўлган шароитда ва юзада кам ўсимлик ўсган қумларда захиралар бир томонлама шамолга тескари томондан қурилиши, мавжуд ўсимлик қатламини кўпроқ сақлаб қолиш мақсадида захира кенглиги уни чуқурлаштириш ҳисобига чегараланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
277. Шамол ўта фаол бўлган шароитда 2 m гача чуқурликдаги ўймаларни ёнбағирлар қиялиги 1:10 бўлган очиқ кўринишида лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
278. Чуқурлиги 2 m дан ортиқ бўлган ўймаларни ёнбағирлари 1:2 гача бўлган қияликда кўтарма ёнбағирлари орасида текисланган тасмалар қолдириб лойиҳаланиши, тасмалар кенглиги шамолнинг фаоллигини ҳисобга олиб кўтарма учун грунт эҳтиёжидан келиб чиқиб шамол ўта фаол бўлган шароитда текисланадиган тасмалар кенглиги камида 20 m, шамол фаол бўлганда камида 10 m белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
279. Юза сувларини четлатиш зарурати ёки қор босиши мумкин бўлган ҳудудларда ўймалар йўл тузилмаси ва ҳимоя қатламининг биргаликдаги қалинлигига тенг бўлган баландликдаги кўтарма кўринишида бажарилиши, кўтарма ёнбағирига 1:4 қиялик берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
280. Ўсимлик ўсган ва кам ўсган қумларда ўсимликларни ва ён атрофдаги табиий рельефни кўпроқ сақлаб қолишни таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Текис, ясси тўлқинсимон ва кичик дўнг қумларда йўл пойини ер юзаси белгиларида ва 0,3-0,4 m гача баландликдаги кўтармаларда лойиҳаланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўтармаларнинг ёнбағир қияликларини 1:2 қилиб белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
281. Ўсимлик ўсган ўрта ва йирик тепаликли ва эгатли қумларда йўл пойининг кўтарма ва ўймаларининг ҳажмини ўзаро тенглаштириш шарти бўйича лойиҳалаш, кам ўсимлик ўсганларда эса кенгайтирилган ўймалардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кам ўсимлик ўсган қумларда кўтарма кўринишида бўлган кенгайтирилган ўймалар қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўтарма учун грунтга бўлган талаб ва кенгайтирилган текисланган йўлакчани механик тозалаш имкониятини ҳисобга олиб кенгайишнинг ўлчами 3 m атрофида белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
282. Технологик транспортнинг йўл пойида юришини таъминлаш учун унинг бутун кенглигида ноорганик ва органик боғловчилар билан ишлов берилган чангли-гилли грунтлар, қум-шағал, шунингдек анорганик ва органик боғловчилар билан ишлов берилган чангли-гилли ва майда қумлардан ҳимояловчи қатлам қуриш ёки асосни остки қатламини кўтариш билан бир вақтда геотекстил қатламни ётқизиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
283. Суғориладиган жойларда йўл пойини суғориш тизимининг унга сув-иссиқлик режимига таъсирини ҳисобга олиб кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
284. Сувни йиғиб-чиқариб ташлаш канал тармоқларининг қошлари ва захира ёки сувни четлатувчи ариқлар орасидаги масофа камида 4,5 m олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ариқлар, тоғ ариқларидан ва сувни четлатувчи ариқлардан тақсимловчи ариқлар сифатида фойдаланиш йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
285. Карст ривожланиши кутиладиган жойларда йўлни лойиҳалаш бундай ерларни айланиб ўтиш мумкин бўлмаганида ёки техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаса йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
286. Карстлap мавжуд жойларда йўл пойини махсус муҳандислик-геологик материаллари асосида кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Карстга қарши тадбирларни лойиҳалашда карст бўшлиқларининг таъсир минтақасини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
287. Йўлларнинг жарлар ривожланувчи ерларда жойлаштирилганда қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
жарликнинг юзага келиш шароити ва унинг шаклланиш босқичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл пойи қурилаётганда бузиладиган енгил ювилувчи грунтлар мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
жарларнинг ёнбағирлари ва тубининг муҳандислик-геологик тузилиши, жойнинг гидрогеологик шароити.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл жарлик пайдо бўлиш хавфи бор жойларда ёки ривожланишининг ҳар хил босқичларидаги жарликлардан кесиб ўтганида лойиҳада йўл пойи барқарорлигини таъминловчи тадбирларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
288. Сел бўладиган ҳудудлардан автомобиль йўли ўқини ўтказишда сел хавфи мавжуд қисмларни айланиб ўтказиш варинатини кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сел бўладиган қисмлар кесиб ўтилганда, кўприкларга келиш олдида сел оқими қувватини камайтириш ва селларнинг динамик таъсиридан кўприк элементларини ҳимоя қилувчи тадбирларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
289. Қоя тоғ кўчкилари кузатиладиган қисмларда йўлларни лойиҳалашда ёнбағир туб тоғ жинслари бутунлигини бузмасдан йўл ўқи ўтказиш вариантларига қўллаш лозим (агар қоя тоғ ёнбағри тез кўчувчи жинслардан ташкил топган бўлса).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
290. Катта баландлик ёки узунликдаги қияликлар, ёнбағирлар бўш қисмларининг яққол кўринмаслиги, тарқоқ жойлашганлиги сабабли қурилган мустаҳкамловчи иншоотлар транспорт ҳаракати хавфсизлигини зарур даражада таъминлай олмаса, кўчкига қарши ҳимояловчи иншоотларини қўллашда алоҳида тошлар тушиши, кўчкилар ва унча катта бўлмаган емирилишлар бўлишини кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
291. Қаттиқ қоя тоғ жинсларида ўйма ва ярим ўймаларнинг ушлаб қолувчи йўл хандақлари ва токчаларини лойиҳалашда, ёнбағир қиялигини 1:0,2 дан 1:0;5 гача қабул қилиш, тоғ олди ушлаб қолувчи ўймалар ва кўтармаларни қиялиги 25° гача бўлган тоғ ёнбағирида йўл пойидан 30 m ошмаган баландликда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёнбағир қияликлари 20°дан 25° гача бўлса йўл кўтармаларнинг ёнбағирига 1:1 қиялик бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
292. Тутиб қолувчи иншоотлар режада ва бўйлама кесимда лойиҳаланаётганда синиш ва бурилишларга йўл қўйилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Емирилишга қарши иншоотларнинг узилиш жойларида қўшимча ушлаб қолувчи иншоотлар қуриш кўзда тутилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёнбағир баландлиги билан чегарадош иншоотлар охири 5 m дан 10 m гача узунликда бостирмада жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушлаб қолувчи бўшлиқ тагига камида 3 ‰ қиялик бўлиши, ажратилган жойга ёки иншоот чеккаларига йўналтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
293. Тегишли техник-иқтисодий асослашларга мувофиқ йўл пойи тузилмасидан арматуралаш, захни қочириш, филтрлаш ёки ажратиш вазифасини бажарувчи геотекстил материаллари қатламларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
294. Қатламлар қуйидаги ҳолларда бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўш грунтли кўтарма асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёнбағир мустаҳкамлигини ошириш учун кўтарма танасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дренаж қурилмаларида ҳимоя фильтри сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сувга тўйинган грунт таркибидан сувларни четлатишни таъминлаб берувчи дренаж вазифасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
грунт қатламлари ёки зарралар таркиби турлича бўлган донадор материаллар чегарасида қатлам материалларини аралашишига тўсқинлик қилувчи ажратувчи қатлам сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўтариш имконияти паст бўлган грунтлар асосидаги технологик ўтишларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
295. Ноқулай грунт-гидрогеологик шароитларида ўймалар қурилишида қурилиш техникаларини ўтишини таъминлаш учун геотекстил материалидан технологик қатлам қуриб, уни сув ўтказувчи грунт билан ёпиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунт шароитларига кўра ёпиш қатлами қалинлиги 0,2 — 0,6 m га тенг қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Сувни четлатувчи иншоотлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
296. Йўл пойининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигига ёки қурилиш шароитларига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ер ости ва устки сувларини ушлаб қолиш ёки дренаж қурилмалари ёрдамида пасайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ажратувчи тасмаси бўлган кўп тасмали йўлларда вираждаги қатнов қисмдан юзаки сувларни четлатиш учун сувни четлатувчи ер ости иншоотларини қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир сатҳли ҳалқа кесишмаларнинг қатнов қисмидан сувларни четлатишда ер ости ва устки четлатиш тармоғини лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
297. Кичик кўприк ва қувурларга киришдаги йўл пойининг қоши сув кўтарилишини ҳисобга олган ҳисобий сув сатҳидан иншоот босимсиз режимда ишлаганда камида 0,5 m, босимли ва ярим босимли режимда камида 1 m га баланд бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўприкка киришда кўтармаларни лойиҳалашда тошқин сатҳининг ошиш эҳтимоли I III тоифали йўллар учун 1 %, IV-V тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 2 %, қувурларга киришда I тоифали йўллар учун 1 %, II-III тоифали йўллар учун 2 %, IV-V тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 3 % қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-§. Йўл пойи ва сувни четлатувчи иншоотларни мустаҳкамлаш, махсус геотехник тузилмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
298. Йўл пойи ва сувни четлатувчи иншоотлар ёнбағирларини мустаҳкамлаш турлари мустаҳкамланаётган иншоотнинг иш шароитига жавоб бериши, грунт хусусиятлари, об-ҳаво иқлим омилларининг, йўл пойи тузилмалари хусусиятларини ҳисобга олиши ва ишни механизациялаш имконияти, қурилиш ва фойдаланишда энг кам харажатлар бўлишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мустаҳкамлаш турларини танлашда вариантлар ишлаб чиқиш ва йўл пойини қуриш ва мустаҳкамлашдаги ишлаб чиқариш шароитлари ва вақтини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
299. Дарё ёки сув ҳавзасининг гидрологик режимига кўра кўтарманинг сув босадиган ёнбағирларини тегишли мустаҳкамлаш турлари билан тўлқин таъсиридан ҳимоялаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
300. Тегишли техник-иқтисодий ҳисоблар асосида мустаҳкамлаш ўрнига ёнбағирларни ётиқ нишабликда (пляж ёнбағири) қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёнбағирнинг сув таъсирига барқарор қиялигини гидрологик ва иқлим шароитлари, кўтарма грунти турига кўра ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
301. Пляж ён бағри қияликларини қуйидаги 39-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

39-жадвал

Ён бағир грунти

Босимсиз тўлқин баландлигида, m, ёнбағир қиялиги

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

Майда қум

1:5

1:7,5

1:10

1:15

1:20

1:25

Енгил супесь

1:4

1:7

1:10

1:15

1:20

1:20

Ён бағир грунти

Босимсиз тўлқин баландлигида, m, ёнбағир қиялиги

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

Суглинок, гил

1:3

1:5

1:7,5

1:10

1:15

1:15

Лесс

1:3

1:4

1:6

1:9

1:13

1:12

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
302. Техник-иқтисодий ҳисоб асосида ёнбағирларни мустаҳкамлаш учун геотекстил материаллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Геотекстил қатламлари ёнбағирни емирилишдан ҳимояловчи, арматураланган чим ва ўтли юзанинг ривожланишини яхшиловчи, тўсувчи, ёнбағир юзасида грунтни емирилишдан сақловчи қоплама вазифасини, шунингдек сув босадиган ёнбағирларни йиғма элементлар ёки тош ташлаш билан мустаҳкамлашда тескари фильтр вазифасини бажариш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
303. Очиқ сатҳда ётадиган геотекстилга 0,5 — 1,0 kg/m2 сарфида органик боғловчи (битум эмульсияси) билан ишлов бериб ҳимоя қопламаси қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувни четлатувчи иншоотларни мустаҳкамлашда фойдаланилган геотекстил қопламаси қаттиқлигини ошириш ва сув ўтказувчанлигини камайтириш зарурияти туғилганда геотекстилни боғловчи билан 2-3-марта ишлов бериб қум сепишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
304. Йўл пойини кўтаришда қўлланадиган ҳимоя ва ушлаб турувчи иншоотларни норматив ҳужжатлар асосида алоҳида лойиҳалаш лозим. Бунда, уларнинг қуриш ва фойдаланиш шароитларини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-боб. Йўл тўшамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
305. Йўлга қўйилган талаб, транспорт иншоотига қўйилгандай бўлиши ва унинг тўшамаси ҳам умумий талабларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу талаблар йўл тўшамасининг конструкциясини танлашда зарур ҳисобланиб ҳамда қопламанинг турини ҳам мос келиши, унинг ҳаракат қисмидаги юзанинг равонлигини ва ғадир-будурлигини таъминлашга қаратилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
306. Йўл тўшамасининг умумий қалинлигини ҳисоблашда емирилиш қатлами йўлнинг тўшамаси таркибига киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
307. Йўл тўшамаси ва қоплама турини транспорт-фойдаланиш талаблари, лойиҳаланаётган йўлнинг тоифаси, автотранспорт ҳаракат жадаллиги ва таркиби, иқлим, грунт-геологик шароити, санитар-гигиена талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
308. Йўл тўшамалари бир ёки бир нечта қатламлардан иборат бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
309. Автотранспорт воситаларидан тушаётган юкланишга қаршилиги бўйича ва иқлим таъсирига муносабати бўйича йўл тўшамалари қаттиқ қопламали ва асосли тўшамалар (кейинги ўринларда — қаттиқ йўл тўшамалари) ҳамда қаттиқ бўлмаган қопламали ва асосли тўшамалар (қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари)га бўлиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
310. Йўл тўшамасининг турлари, қопламанинг асосий кўринишлари ва уларни қўллаш доираси қуйидаги 40-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

40-жадвал

Йўл тўшамаси турлари

Қопламанинг асосий кўринишлари

Йўллар тоифаси

Мазкур ШНҚнинг қуйидаги бандларига мувофиқ қабул қилинади

Мукаммал

Цементбетонли қуйма

I — IV ва Iс — IIIс

317, 329, 356

Темир бетонли ёки армобетон ва йиғма бетонли

I — IV ва Iс — IIIс

319, 325

Асфальтбетонли, чақиқ тош мастикали ҳамда дисперцион мустаҳкамланган асфалтбетонли

I — IV ва Iс — IIIс

357

Енгиллаштирилган

Асфальтбетонли

Боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош, шағал ва қумли

III, IV ва II тоифали йўлларни икки босқичли қурилишининг 1-босқичида ҳамда Iс — IIIс

IV-V, IVс

357

357

Ўтувчи

Чақиқ тош ва чақиқ тошли шағал; боғловчилар билан ишлов берилган грунтлар ва мустаҳкамлиги кам материаллар

IV, V, IVс  ва

III тоифали йўлларни икки  босқичли қурилишининг 1-босқичида

368-369, 370-372,

360-362,

363

Оддий

Қўшимчалар билан мустаҳкамланган ёки яхшиланган грунтлар

V ва IV тоифали йўлларни икки  босқичли қурилишининг 1-босқичида ҳамда IVс

362, 363

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
311. Йўл тўшамасининг умумий қалинлиги ва алоҳида қатламлар қалинликлари бутун тузилма мустаҳкамлигини ва совуққа чидамлигини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
312. Йўл тўшамалар мустаҳкамлигини ҳисоблашда қатнов қисмининг энг кўп ишлайдиган тасмасига таъсир этувчи тенг қийматли ҳисобий оғирликдаги жадалликка келтириладиган иккала йўналишдаги, автомобилларнинг истиқболдаги ҳаракат жадаллиги ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
313. Енгил автомобиллардан ташқари барча транспорт воситалари ҳисобий оғирликка келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
314. Жуда оғир юкланишларни ҳисобийга келтириш IV тоифали йўллар учун келтирилаётган юкланиш ҳисобийдан 20 фоиздан ортиқ бўлмаганда ва таркибида юк автомобиллари, автобуслари (троллейбуслар) оқимлари бўлган шундай оғирликдаги транспорт воситаларнинг сони 5 фоиздан ошмаганда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
315. Кўп тасмали автомобиль йўллари қатнов қисмининг барча ҳаракат тасмаларидаги йўл тўшамасини бир хил, энг катта ҳисобий оғирлик учун лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қаттиқ йўл тўшамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
316. Қаттиқ йўл тўшамаларига қуйидагилар киритилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
цементбетонли қуйма қопламалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
цементбетон асосли асфалтбетон қопламалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир-бетон, армобетон ва бетон плиталардан йиғма қопламаларга эга бўлган тўшамалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
317. Бетон қопламаларининг қалинлиги асос турларини инобатга олган ҳолда ҳисоблаб топилиши ва қуйидаги 41-жадвалда келтирилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

41-жадвал

Асослар

Қопламанинг энг кичик қалинлиги йўл тоифалари бўйича, cm

I

II

III

IV, Iс-IIIс

Бетонли, тош материалли
ва ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган грунтли

≥26

25-26

19-20

17 — 19

Чақиртошли ва чақиртош қўшилган шағалли

-

-

21*

20*

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кичик қийматлар ҳаракат жадаллиги кам бўлган йўлларда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Тегишли техник-иқтисодий асосланганда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
318. Бетон қопламаларда кўндаланг ва бўйлама чоклар лойиҳаланиши, бунда кўндаланг чокларга кенгаювчи, сиқилувчи ва ишчи чоклар кириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама ва кўндаланг чоклар тўғри бурчак остида кесишишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
319. Қопламанинг қалинлигига боғлиқ бўлмаган ҳолда, I, II, III ҳамда Iс, IIс тоифали йўллар учун кўндаланг чокларнинг ораси 5 m, IIIс ва IV-тоифали йўл учун кўндаланг чокларнинг ораси 4 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар қопламанинг кенглиги 4,5 m катта бўлса бўйлама чок лойиҳаланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I, II, III ҳамда Iс, IIс тоифали автомобиль йўлларнинг бетон қопламалардаги деформация чокларида стерженлар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
320. Йиғма темир-бетон плитали қопламаларни мураккаб иқлим шароити ёки йўл пойи барқарорлигини таъминлаш қийин бўлган баланд кўтармаларда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
321. Асфалтбетон қопламани ёрилишга чидамлилигини таъминлаш учун, ҳаракат жадаллиги 10000 келтирилган дона/d дан катта бўлганда, бетонли асос ва асфалтбетон қоплама қалинлигини ҳисоблаш орқали белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асфалтбетон қопламаси мавжуд бетон қопламаси устида қурилганда кўндаланг ва бўйлама чоклар лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўндаланг чоклар кенглигини сиқилишда 15 mm, кенгайишда 20 mm, бўйламаникини эса 10 mm олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
322. Устки қатлами асфалтбетон бўлган қаттиқ йўл тўшамаларини лойиҳалашда деформация ёриқларни пайдо бўлишини секинлаштириш мақсадида мустаҳкамловчи геосетка ва геокомпозитлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, ўлчами 40×40 mm дан катта бўлмаган геосеткалардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
323. Бўйлама ва кўндаланг, сиқилишга ва чўзилишга ишлайдиган чоклар В12,5 ва юқори синфдаги, шунингдек М150 марка ва ундан юқори бўлган маркадаги бетонли асосларда кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
324. Бетон қоплама ва асос орасига полипропилен толали зичлиги 450 g/m2 дан кам бўлмаган тўқилмаган гетекстил ётқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
325. Темир-бетон, армобетон ва бетон плиталардан йиғма қопламали йўл тўшамаси тузилмаларини мустаҳкамлиги тенг бўлган бошқа турдаги қопламалар қуриш учун яроқли маҳаллий йўл қурилиш материаллари бўлмаган мураккаб муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва иқлим шароитларида техник-иқтисодий асослаш натижасида қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
326. Йиғма қоплама плиталарини намунавий лойиҳалардан қабул қилиш ёки ғилдирак босимига ва илгакларидан кўтариб транспорт воситаларига ортиш, тахлаш ва монтаж қилишда ўз оғирликлари таъсирига чидамлиликлари ва ёрилмасликлари шарти бўйича лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
327. IIIс ва IV-тоифали йўлларда қумли асосга ётқизиладиган йиғма қопламалар тагига қопламанинг бутун кенглигида икки томонидан 0,5 m ли захира билан ва қопламанинг кўндаланг чокларидан ёнбағирлар томонга 0,75 m кенгликда чиқарилган геотекстил материалларидан қатламлар ётқизиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
328. Кенглиги 1,5 m дан ортиқ плиталардан қопламалар қуриладиган бўлса, чоклар ва қоплама четлари тагига кенглиги 0,75 m дан кам бўлмаган тасма кўринишида қатламлар қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник-иқтисодий асосланганда бундай тузилмаларни III тоифали йўлларда ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
329. I — III ва Iс-IIс тоифали йўлларнинг баландлиги 3 m дан ортиқ бўлган қоя-тоғ жинсларидан ташкил топган кўтармаларда, кўтарма баландлигидан қатъий назар темир йўллардан ўтадиган йўл ўтказгичлар олдидаги, 200 m гача масофада, шунингдек йўл пойининг бир текисда чўкмаслиги кутиладиган йўл қисмларининг индивидуал лойиҳаларида, тўрсимон арматурали цементбетон қопламалар қуриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
330. Қуйма цементбетон қопламалар қалинлигини ҳисоблаш автомобиллар оғирлигидан тушадиган жами юкланишнинг катталиги ва қайтарилишини ҳамда ҳароратни эътиборга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
331. Қуйма ва йиғма қопламали қаттиқ йўл тўшама асослари қалинлигининг ҳисоби, йўл пойи ва йўл тўшамасининг ҳар бир қатламидаги силжишнинг чегаравий мувозанати шарти бўйича олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III ва IV-тоифали йўлларда қаттиқ йўл тўшамасини эластиклик чегарасидан ташқарида ишлашига йўл қўйилади. Бунда, силжишдаги чегаравий мувозанат шарти бўйича асос қалинлигини ҳисоблаш талаб қилинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
332. Асос қалинлигини мустаҳкамлик шартидан келиб чиқиб, йўл тўшамасини қуриш даври учун алоҳида (асосни қурувчи транспорт ҳаракати учун фойдаланиш мақсадида) ва автомобиль йўлидан фойдаланиш даври учун алоҳида ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳисоблаш натижасида катта қалинликдаги асос қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
333. Бетон асосли асфалтбетон қопламалар ҳисобини икки шарт бўйича бажариш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қишнинг энг совуқ ойида асфалтбетон қопламасининг ёрилишга чидамлилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автотранспорт воситаларидан кўп марта қайтариладиган оғирлик таъсирига қоплама ва асос мустаҳкамлигининг чегаравий қаршилиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
334. Асфалтбетон қопламаси ва цементбетон асосининг мустаҳкамлигини йилнинг энг ноқулай даври асфалтбетоннинг эластиклик модули энг кичик бўлган ёзнинг иссиқ ойлари учун ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
335. I ва II-тоифали йўлларда бикр бўлмаган йўл тўшамалари, йўлдан фойдаланиш вақтида унинг текислигини ёмонлашувига олиб келувчи қолдиқ деформацияларнинг биринчи мукаммал таъмирлаш муддатигача (ёки реконструкция) бузилишига йўл қўймаслик шарти билан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
336. Йўл тўшамаларида (III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўллар учун) ҳосил бўладиган қолдиқ деформацияларнинг йиғилишини ҳисобга олиб, йўлнинг қатнов қисмида йўл қўйилган текислигига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
337. Айрим ҳолларда қурилиш харажатларини камайтириш мақсадида, IV тоифали йўллардаги йўл тўшамаларини тегишли асосларга мувофиқ йилнинг маълум бир вақтида, уни мустаҳкамлиги камайган ноқулай даврида оғир юк кўтарувчи транспорт воситаларини ва уларнинг жадаллиги бўйича ҳаракатини чегаралашни ҳисобга олиб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
338. Қатнов қисмнинг ҳаракат тасмаларидаги қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаларини ҳаракатдаги юкланишларнинг қисқа вақтда кўп марта такрорланишини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юкланиш таъсири давомийлигини 0,1 s га тенг қабул қилиб ҳисобга шу давомийликка тегишли эластиклик модулининг қиймати, материал ва грунтларнинг мустаҳкамлик тавсифлари киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
339. Автомобиллар тўхтаб турадиган жойлардаги ва йўл четларидаги тўшамаларни давомий юкланиш (камида 10 min) таъсирига ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юкланишнинг қайтарилишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
340. Жамоат транспорти бекатлари, йўл чорраҳалари ва темир йўл билан кесишувга кириш жойларидаги тўшамаларни юкланишнинг қисқа вақтда бир неча марта такрорланиш таъсирига, шунингдек юкланишнинг давомийлигига ҳисобланиши ҳамда мустаҳкам тузилмалар қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
341. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари қисқа муддатли юкланишда мустаҳкамликнинг уч мезони бўйича ҳисобланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бутун тузилмани эластик эгилиши бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
грунт ва бўш боғланган тўшама қатламларининг силжишга қаршилиги бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
анорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллари ва грунтли тўшама қатламларининг эгилишдаги чўзилиши бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаларини юкланишнинг давомий таъсирига ҳисоблаш грунт ва тўшаманинг боғланмаган қатламларидаги силжиш бўйича бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
342. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаси ва йўл пойининг ҳисобий юкланиш таъсиридан зўриқиши ва деформациясини кўп қатламли тузилмалар эластиклик назариясини қўллаб, қатламлар чегарасидаги мумкин бўлган энг ёмон туташув шароитини ҳисобга олиб аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўп қатламли йўл тўшамалари ва йўл пойини икки ва уч қатламли ҳисобий моделга келтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
343. Йўл тўшамасининг ҳисобий мустаҳкамлик натижалари қандай бўлишидан қатъий назар зич ҳолатдаги тузилма қатламлари қалинликларини қуйидаги 42-жадвалда келтирилгандан кам бўлмаган қийматларда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўл тўшамасининг қоплама ва бошқа қатламлари материаллари

Қатлам қалинлиги, cm

Йирик донали асфалтбетон

7

Майда донали асфалтбетон

4

Қумли асфалтбетон

3

Босиб зичлаштириладиган бетон

15

Органик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош (шағалли) материаллар

8

Шимдириш усулида органик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош

8

Боғловчилар билан ишлов берилмаган чақиқ тошли, шағалли
ва чақиқ тош қўшилган шағалли материаллар:

қумли асосда

мустаҳкам асосда (тош ёки мустаҳкамланган грунтда)

15

8

Органик ёки анорганик боғловчилар билан ишлов берилган материаллар ва грунтлар

10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Тузилма қатлам қалинлигини барча ҳолларда минерал материал қатламларида ишлатилган энг йирик тош ўлчамидан камида 1,5 марта катта қилиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Тошли материалларни гил ва суглинкали грунтларга ётқизилганда қалинлиги 10 cm дан кам бўлмаган қум, чақир қум, мустаҳкамланган грунт ёки бошқа сувга чидамли материаллар қатламини кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қўшимча қатламлар, мустаҳкамланган йўл чети тасмалари ва ажратувчи тасмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
344. Грунтлар мавсумий музлайдиган ҳудудларда жойлашган қаттиқ ва қаттиқ бўлмаган йўл тўшамали йўллардаги мустаҳкамликни таъминлашни ҳисобга олган ҳолда йўл пойи ва тўшамасини музлашга етарли даражада чидамлилигини кўпчишга қарши тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
345. Кўпчишга қарши тадбирлар қуйидаги ҳолларда талаб қилинмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
музлаш чуқурлиги 0,6 m дан кам бўлган туманларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишчи қатлами мазкур ШНҚнинг 229 — 235-бандлари талабларига жавоб берувчи йўл пойида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мустаҳкамлик шарти бўйича зарур бўлган йўл тўшамасининг қалинлиги музлаш чуқурлигидан 2/3 га катта бўлган ҳолларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
346. Йўл қисмлари мазкур ШНҚнинг 345-банди шартларига жавоб бермаганида мазкур ШНҚнинг 251-252-бандларига асосан кўпчишга қарши тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
347. Турли вазифаларга мўлжалланган, иссиқликдан муҳофаза қилувчи қатламлар қалинлиги (йўл пойининг музлашини тўлиқ олдини олиш учун ёки музлаш чуқурлигини рухсат этилган чегараларида тўхтатиш учун) иссиқлик техникаси ҳисоблари билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
348. Гилли ва лессимон грунтлардан, чангли қумлардан ташкил топган йўл пойлари қисмларида ишчи қатлам 3-схема намланишида, донадор (ғовак) материалли асослар ва қўшимча қатламларда сувни четлатувчи қурилмалари бўлган сув шимувчи қатлам кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
349. Йўл тўшамасининг асоси ёки қўшимча қатламлари боғловчилар билан ишлов берилган грунт ва тош материалларидан бажарилган йўл қисмларида сув шимувчи қатламлар қуриш зарурати уларни қуритишни мўлжаллаб ҳисоблаб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
350. Сув шимувчи қатлам қалинлиги, уни қуриш учун ишлатиладиган материалларнинг зарурий сув ўтказувчанлик коэффициенти, гранулометрик таркиби ва бошқа талаблар, қатнов қисми асосида йиғиладиган сув миқдорига, уни четлатиш услубига, сувнинг омилларига асосланиб ҳисоблаш йўли билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
351. Тўхташ тасмаларидаги йўл тўшамаларини ҳисоблашда жадалликни камида 1/3 қисмини ёки лойиҳада асосланадиган тез йиғиладиган қолдиқ деформацияни истисно қилувчи бошқа юкланишни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
352. Йўл ёқасининг мустаҳкамланган тасмасида (0,5 — 0,75 m) ажратувчи тасма ва тўхташ тасмасида (2,5 m) аксарият йирик бўлакли (25 — 45 mm гача) чақиқ тош ишлатилган ранги билан ажралиб турувчи цементбетон ёки асфалтбетондан, шунингдек боғловчилар билан ишлов берилган маҳаллий тош, шағаллар, куюнди ва бошқа минерал материаллардан қопламалар лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
353. Йўл ёқасининг қолган қисми юзасини, ҳаракат жадаллиги ва тавсифига йўл пойи грунти ва иқлим хусусиятларига қўра чақиқ тош, шағал, куюнди маҳаллий сочма материаллар ётқизиб мустаҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
354. Йўл ёқаси ва пойи ёнбағирларини бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан ортиқ, кўтарма баландлиги 4,0 m дан юқори бўлган қисмларида, бўйлама кесимнинг ботиқ эгриликларида ювилишдан сақлаш учун қатнов қисмидан оқиб тушадиган сувларни йиғиш ва четга чиқариш учун бўйлама нов ва бошқа иншоотлар қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
355. Ажратувчи тасмаларни йўлнинг қатнов қисмлари билан, ажратувчи тасмада мустаҳкамланган тасма қуриш йўли билан туташтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ажратувчи тасманинг қолган қисмини ўт экиш ва маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб, қатнов қисм четидан 1,75 m дан кам бўлмаган масофада буталар экиш (яхлит ёки ҳаракат бўйлаб кўндаланг тасма кўринишида) билан мустаҳкамлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Йўл тўшамалари учун материаллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
356. Цементбетон қоплама ва асослар учун ГОСТ 26633-2015 бўйича оғир ва майда донали бетонларни қабул қилиниши ва мазур ШНҚ нинг 43-жадвали талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асос қатламлари учун Oʻz DSt 3074-16 бўйича босиб зичланадиган бетонларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
357. Асфалтбетон қоришмалари ва органик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар қуйидаги 43 ва 44-жадвалларга асосан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўлларнинг тоифаси

Бетоннинг қўлланиши

Бетоннинг мустаҳкамлиги бўйича энг кичик лойиҳавий синфлари

Туманлардаги энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати, оС бўлганда бетоннинг совуққа чидамлиги бўйича энг кичик лойиҳавий маркаси

эгилишдаги чўзилиш бўйича

сиқилиш бўйича

00÷ -5

-50 ÷ -150

-150>

I, II

Қоплама

Вtb 4,0

В3О

F100

F 150

F 200

III

Қоплама

Вtb З,6

В27,5

IV, Iс — IIIс

Қоплама

Вtb 3,2

В25

I-IV, Iс-IIIс

Асос

Вtb 1,2

В5;УБ 75

F 25

F 50

F 50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Йўл қурилаётган туманлар учун энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати ШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўллар тоифаси

Қоплама қатламининг материали

устки

остки

I, II

I маркали А, Б, Г турдаги зич ва ўта зич иссиқ асфалтбетон ва полимер асфалтбетон, махсус толали ҳамда чақиқ тош мастикали асфалтбетон қоришмалар

I маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар

III ва Iс-IIIс

I ва II маркали А, Б, В, Г ва Д турдаги зич иссиқ асфалтбетон қоришмалар

I маркали Бх, Вх, ва Гх турдаги совуқ асфалтбетон қоришмалар

I ва II маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берил-ган тош материаллар. I маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар.

IV ва IVс

А, Б, В, Г ва Д турдаги зич иссиқ асфальтбетон қоришмалар

Бх, Вх, Гх ва Дх турдаги совуқ асфалтбетон қоришмалар

I ва II маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар. I  ва II маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфальтбетон қоришмалар

IV, IVс тоифа  ва III тоифали йўлларнинг икки босқичли қурилишидаги биринчи босқич

Органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган, йўлда аралаштирилган, шимдирилган, ускунада аралаштирилган ва юзасига ишлов берилган (едирилиш қатлами) тош материаллар

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Асфалтбетон ГОСТ 9128-2013га, чақиқтош мастикали асфалтбетон ГОСТ 31015-2002 ёки Oʻz DSt 3610:22 талабларига, махсус толали асфалтбетон Oʻz DSt 3609:22 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Бир қатламли қопламаларда қопламанинг устки қатлами учун келтирилган материаллар қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Хўжаликлараро қишлоқ йўллари ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички йўллар) бир қатламли қопламалар билан лойиҳаланганда, ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
358. Асослар учун мўлжалланган асфалтбетон қоришмалар ва органик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар асос учун қуйидаги 45-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўл тоифаси

Материаллар

I - II

II маркали ғовак ва I маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар.

III ва Iс-IIIс

II маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган материаллар ва тупроқлар

IV, IVс

Йўлда аралаштириш, шимдириш ва ускунада аралаштириш усулларида органик ва ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
359. Қоплама ва асослар учун анорганик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тошли ва қумли материаллар ГОСТ 23558-94 ва қуйидаги 46-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ишлов берилган материаллар хусусиятининг кўрсаткичлари

Қора қоришмали едирилиш қатлами мавжуд қоплама учун

Асослар учун

Автомобиль йўллари тоифаси

IV, V, Iс-IIIс

IV

I, II

III, Iс-IIIс

IV, V, IVс

28 d қотиб сувга тўйинган намуналарнинг сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

6,0-7,5

4,0-7,5

4,0-7,5

2,0-6,0

Энг совуқ ойнинг ўртача ойлик ҳарорати камида °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси, камида

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

F10

F25

F50

F75

F15

F25

F25

F50

F10

F15

F25

F50

-

F10

F15

F25

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
360. Минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтли қоплама ва асосларни қуйидаги 47-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Мустаҳкамланган грунтлар

хусусиятининг кўрсаткичлари

Мустаҳкамланган грунтларнинг синфлар бўйича кўрсаткич қийматлари

I

II

III

Сувга тўйинган намуналарнинг сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

6,0-4,0

4,0-2,0

2,0-1,0

Сувга тўйинган наъмуналарнинг чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

1,0

0,6

0,2

Совуққа чидамлилик коэффициенти, камида

0,75

0,7

0,65

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Портландцемент ёки куюндили портландцемент билан мустаҳкамланган грунтларнинг физик-механик кўрсаткичлари 28 d да қотган намуналар учун, секин қотадиган боғловчилар (қуруқ кўмир кукуни) билан мустаҳкамланганда, шунингдек цементли грунт қоришмаларида кўрсаткичлар 90 d да қотган намуналар учун берилган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
361. Қўш боғловчилар битум эмульсияси, суюқ битум, цемент ёки оҳак билан биргаликда, шунингдек битум эмульсияси ёки хом нефть, карбомидли қатрон билан биргаликда ёки карбомидли қатрон техник лигносульфонат қўшимчаси билан биргаликда мустаҳкамланган грунтли қоплама ва асосларни қуйидаги 48-жадвалга асосан қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Мустаҳкамланган грунтлар хусусиятининг кўрсаткичлари

Мустаҳкамланган грунтларнинг синфлар бўйича кўрсаткич қийматлари

I

II

III

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

4,0-2,5

2,5-1,5

1,5-1,0

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

1,0

0,6

0,4

Совуққа чидамлилик коэффициенти, камида

0, 85

0,8

0,7

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ.Физик-механик хусусиятлар кўрсаткичи 28 d да қотган намуналар учун берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
362. Фаол қўшимчали ёки қўшимчасиз ва фаол юзали моддаларсиз органик боғловчилар битум эмульсияси, суюқ битумлар билан мустаҳкамланган қоплама ва асосларни қуйидаги 49-жадвалга асосан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Мустаҳкамланган грунтлар хусусиятининг кўрсаткичлари

Кўрсаткичлар қиймати

Қоплама ёки асоснинг устки қатлами учун

асоснинг остки қатлами учун

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

1,2

аниқланмайди

Худди шундай 50 °С, MPa, камида

0,7

аниқланмайди

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С  чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

0,6

0,4

Кўпчиш ҳажмга нисбатдан % да, кўпи билан

5,0

аниқланмайди

Совуққа чидамлик коэффициенти, камида

0,6

аниқланмайди

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Физик-механик хусусиятлар кўрсаткичлари 7 d.да қотган намуналар учун берилган, 28 d да қотган намуналарда аниқланадиган совуққа чидамлилик коэффициентидан ташқари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
363. Йўл тўшамаси юпқа қатлам битум-маданли қопламада (3 — 5 cm) ёки икки марта ишлов берилган едирилиш қопламаси кўринишида лойиҳаланганда остки қатламлар учун қуйидаги 50-жадвал асосидаги мустаҳкамланган грунтлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Қопламанинг остки қатламини қуриш учун мустаҳкамланган грунтлар тури

Йўл тоифаси

Йўл-иқлим минтақаси

Битум эмульсиялари ёки суюқ битумлар ёки тошкўмир боғловчилар цемент ёки оҳак билан биргаликда, шунингдек битум эмульсиялар хом нефть карбомидли катронлари билан биргаликда ёки карбомид қатронлари техник ЛСТ қўшимчаси билан биргаликда мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 47-жадвали)

III – IV

Iс-IIIс

I-IV

Мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, фаол қўшимчали ёки қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг
4
6-жадвали)

III-V, Iс-IIIс

I-IV

Мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, қўшимчали ёки фаол қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз органик боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг
48-жадвали)

IV – V,

I-IV

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
364. Мукаммал турдаги йўл тўшамаларини лойиҳалашда мустаҳкамланган грунтларни асос сифатида қуйидаги 51-жадвалга асосан қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Асос қурилиши учун мустаҳкамланган грунтлар тури

Йўл тоифаси

Йўл-иқлим минтақаси

 Қуйма цементбетон ёки йиғма қопламаларнинг  асоси учун мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 46-жадвали)

I — III, Iс — IIIс

I — IV

 Қалинлиги 8 cm ва ундан ортиқ асфалтбетон қопламали асоснинг юқори қатлами учун, мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб (мазкур ШНҚнинг 46-жадвали) цемент, битум эмульсияси ёки хом нефть ёки тошкўмир боғловчилар ёки сульфатли ачитқининг карбомид формальдегидли қатронлар билан биргаликда мустаҳкамланган грунтлар

I — III, Iс — IIIс

I — IV

 Асфалтбетон қопламали асоснинг пастки қатлами учун мустаҳкамлаш бўйича I ва II классларга мансуб қўшимчали ёки фаол қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 48-жадвали)

I — III, Iс — IIIс

I — IV

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
365. Мустаҳкамланган грунтларни навбат билан музлатиб-эритиш усулида совуққа чидамлилиги синалганда, музлатиб-эритиш даврларининг сони, музлатиш ҳарорати йўл иқлим минтақаси ва мустаҳкамланган грунт қатламининг йўл тўшамасида жойлашишига қараб қуйидаги 52-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўл тўшамасининг тузилма қатлами

Йўл-иқлим минтақалари учун мустаҳкамланган грунтларнинг сувга тўйинтирилган намуналарини музлатиб эритиш даврларининг сони (чизиқ устида) ва музлатиш  ҳарорати (чизиқ остида)

I — IV

 Икки қатламли асфальтобетон қопламаси остидаги асоснинг юқори қатлами; қуйма цементбетон қопламаси остидаги асос

10

-5°С

капиллярлар шимдиришда

 Икки қатламли асфальтобетон қопламаси остидаги асоснинг юқори қатлами; йиғма темир-бетон қоплама остидаги асос

5

-5°С

капиллярлар шимдиришда

Йўл тўшамасининг тузилма қатлами

Йўл-иқлим минтақалари учун мустаҳкамланган грунтларнинг сувга тўйинтирилган намуналарини музлатиб эритиш даврларининг сони (чизиқ устида) ва музлатиш  ҳарорати (чизиқ остида)

I — IV

Юзасига икки марта ишлов берилиб мустаҳ-камланган бир қатламли грунт қоплама

5

-5°С

капиллярлар шимдиришда

Икки қатламли асфалтбетон ёки қуйма цементбетон қопламаси остидаги асоснинг қўшимча (совуқ ёки иссиқдан муҳофаза қилув-чи) қатлами

 -

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Асоснинг устки ва остки қатламларида фойдаланиладиган мустаҳкамланган грунтлар учун совуққа чидамлилик коэффициенти камида 0,75, қўшимча қатламлар учун эса камида 0,65 бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Тажрибалар Хожайли Нукус Қарантақир чизиғининг шимолида йўл қурилаётган туманлар учун ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Тоғли жойларда мустаҳкамланган грунтлардан фойдаланишда, музлатиб-эритиш даврларининг сони ва музлатиш ҳарорати лойиҳаланаётган йўлнинг жойлашиш баландлигини ва шу баландликдаги табиий шароитни инобатга олиб аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
366. Қумли цемент қоришмаси билан мустаҳкамланган чақиқ тошли асосларни лойиҳалашда ўлчами 40 — 70 (70 — 120) ва 5 — 40 mm бўлган чақиқ тош қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
367. Чақиқ тошнинг мустаҳкамлиги ва совуққа чидамлилиги қуйидаги 53-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қумли цемент қоришмасининг хусусияти ва унинг сарфи ГОСТ 23558-94 ва мазкур ШНҚнинг 54-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Чақиқ тош хусусиятларининг кўрсаткичлари

Автомобиль йўли тоифаси

I-II

III, Iс — IIIс

IV, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик, метаморфик тоғ жинслари, қора ва рангли металлургия куюндилари

чўкинди тоғ жинслари

800

600

600

600

600

200

Ишқаланиш бўйича маркаси, камида

И III

И III

И IV

Энг совуқ ойда ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси:

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

-

15

25

50

-

-

15

25

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Кўрсаткичлар

Йўл тоифаси

I-II

III, Iс — IIIс

IV-V, Vс

 

Қумли цементнинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича маркаси

60 — 100

60 — 75

40 — 60

 

Мустаҳкамлаш чуқурлиги, cm

10 — 15

5 — 10

5 — 10

 

Қумли цемент аралашмасининг сарфи, m3 100m2

4 — 9

3 — 6

3 — 6

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
368. Зичлаш усулида қуриладиган чақиқ тошли қоплама ва асосни лойиҳалашда ГОСТ 8267-93, ГОСТ 3344-83 бўйича 40 — 70 ва 70 — 120 mm катталикдаги чақиқ тошларни асосий материал сифатида, 20 — 40, 10 — 20 ва 5 — 10 mm катталикдагиларини эса зичланганда орасини тўлдирувчи сифатида ёки ГОСТ 32703-2014, ГОСТ 32826-2014 бўйича 45 — 63 ва 63-90 mm катталикдаги чақиқ тошларни асосий материал сифатида, 22,4 — 45, 11,2 — 22,4 ва 4 — 11,2 mm катталикдагиларини эса зичланганда орасини тўлдирувчи сифатида ишлатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асос қурилишида ГОСТ 25607-2009 нинг 6 — 8 ва 11 рақамли қоришмаларини тўлдирувчи сифатида ишлатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
369. Тош материалларнинг мустаҳкамлик ва совуққа чидамлилик маркаси қуйидаги 55-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўлдирувчи материалнинг мустаҳкамлиги асосийникига қараганда бир маркага кичик бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асоснинг тузилма қатламида маркаси 400 ва ундан кичик бўлган карбонат тоғ жинсли чақиқ тошлар ишлатилганда тўлдирувчи материаллардан фойдаланмаса ҳам бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

55-жадвал

Тош материаллари хусусиятларининг

кўрсаткичлари

Қоплама учун

Асос учун

Автомобиль йўлининг тоифаси

IV, Vс

V

I-III, Iс-IIIс

IV-V, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик ва метаморфик тоғ жинсларида

чўкинди тоғ жинсларида

фосфорли, қора ва рангли металлургия куюндиларида

шағал чақиқ тошида

1000

800

800

800

800

600

600

600

800

600

600

600

600

300

300

400

Ишқаланиш бўйича маркаси

II II

II III

II III

II IV

Энг совуқ ойининг ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси:

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

15

25

50

75

15

25

50

75

-

15

25

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
370. Зич қоришмали чақиқ тош ва шағалли қоплама ҳамда асосларни лойиҳалашда фойдаланиладиган материаллар ГОСТ 25607-2009 (қопламалар учун 3 ва 5 рақамли, асослар учун 1; 2; 4; 6 ва 7-рақамли) талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
371. Қоришма таркибига кирувчи чақиқ тош ва шағал мустаҳкамлик совуққа чидамлилик маркаси бўйича ушбу ШНҚ нинг 56-жадвали талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
372. Таркибида 50 фоиздан ортиқ силлиқ шағал доналари бўлган 800 ва катта маркали шағал материалларнинг яхши зичлашиши ва кўтариш имкониятини ошириш мақсадида унга камида 25 фоиз миқдорида шағалдан олинган чақиқ тош қўшиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тош материаллари хусусиятларининг

кўрсаткичлари

Қоплама учун

Асос учун

Автомобиль йўлининг тоифаси

IV, Vс

V

I-II

III,

Iс-IIIс

IV –V, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик ва метаморфик тоғ жинсларидан чақиқ тошда

чўкинди тоғ жинсларида

шағал ва шағал чақиқ тошида

фосфорли, қора ва рангли металлургия куюндиларида

800

600

800

600

600

400

600

400

800

600

800

600

600

400

600

400

600

200

400

200

Ишқаланиш бўйича маркаси

И III

И III

И III

И III

И IV

Энг совуқ ойи нинг ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

15

25

50

75

15

25

50

75

-

15

25

50

-

-

15

25

Шағалдан олинган чақиқ тош таркибидаги қиррали доналарнинг умумий оғирлигига нисбатан миқдори, камида

70

50

80

70

25

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
373. IV а IVс тоифали йўлларнинг чақиқ тошли қопламаларида ишлатиладиган 800 ва ундан ортиқ маркали магматик ва метаморфик тоғ жинслари, 600 ва ундан ортиқ маркали чўкинди тоғ жинсларининг таркибидаги ясси ва игнасимон шаклдаги доналар умумий оғирликнинг 15 фоиздан, I — III ҳамда Iс — IIIс тоифали йўл асосларида эса 35 фоиздан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
374. Чақиқ тош ва шағалнинг сувга чидамлилиги чақиқ тошли ва шағалли қопламалар учун 1-маркадан, асослар учун эса 2-маркадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
375. Чақиқ тош ва шағалнинг юмшоқлик қиймати чақиқ тошли ва шағалли қопламалар учун Пл-I маркада, I — III ва Iс — IIIс тоифали йўл асослари учун камида Пл-2 маркада ва IV ва IVс тоифали йўллар учун камида Пл-3 маркада бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
376. Қўшимча қатламларда фойдаланиладиган қумли шағал (қумли-чақиқ тош) қоришмалар ГОСТ 25607-2009 ва қуйидаги 57-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
377. Асоснинг қўшимча қатламларида фойдаланиладиган қоришмаларнинг сув ўтказувчанлик коэффициенти 1 m/d дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Қоришма

рақами

Ғалвирлар ўлчами, mm элакдаги тўла қолдиқ, умумий оғирлигига нисбатан фоиз ҳисобида

70

40

20

10

5

2,5

0,63

0,16

0,05

1

0

10-20

20-40

25-65

40-75

70-85

70-90

90-95

97-100

2

0

0-5

0-10

10-40

30-70

45-80

60-85

75-92

97-1 00

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
378. I — III тоифали йўллар асосининг қўшимча қатламларида фойдаланиладиган қоришмалар таркибидаги чақиқ тошнинг (шағал) мустаҳкамлик бўйича маркаси камида 200 (шағал ва шағал чақиқ тошники 400) бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
379. Таркибидаги 0,16 mm ўлчамли доналар, умумий вазннинг 25 фоиздан ошмаган, чанг ва гил зарралари 5 фоиздан ошмаган, шунингдек табиий қумлар учун 0,5 фоиздан, майдалаб олинган қиррали қумлар учун 1 фоиздан ошмаган ГОСТ 8736-2014 бўйича йўл тўшамаларининг сув ўтказувчи ва совуқдан сақловчи қатламларида фойдаланиладиган қумларни қўшимча синовларсиз ишлатиш мумкин. Бунда, энг катта зичликдаги сув ўтказувчанлик коэффициенти 1 m/h дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
380. Мустаҳкамлиги ва совуққа чидамлилиги ҳисоблаб топиладиган йўл тўшамасининг совуқдан сақловчи қатламларида сув ўтказувчанлик коэффициенти камида 0,2 m/h бўлиши, кўпчиш коэффициенти ва силжиш хусусиятлари талаб даражасидаги кам кўпчийдиган қумли грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
381. Қоплама юзалари вақт давомида ҳисобий тезлик ва ҳаракат хавфсизлигини таъминлайдиган тегишлича текис ва ғадир-будур бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисм ва асос юзаси текислиги бўйича, шунингдек йўл тўшамаси тузилма қатламларининг зичлиги бўйича мумкин бўлган чекинишлар ҚР 06.03-23 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
382. Автомобил шинасининг қатнов қисми юзаси билан вақт давомида барқарор юқори қийматлардаги тишлашиш коэффициентига эришиш учун ғадир-будур қопламаларда ҳаракат таъсиридан силлиқланишга чидамли тош материаллардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
383. I — III ва Iс-IIс тоифали йўллар учун талабдаги тишлашиш коэффициентининг қийматлари, қопламанинг нам юзасидаги харакат шароитига ва йўл қисмининг тавсифига кўра қуйидаги 58-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳаракат

шароити

Йўл қисмларининг тавсифи

Тишлашиш коэффициенти

Енгил

Тўғри қисмлар ёки радиуси 1000 m ва ундан ортиқ бўлган эгриликлар, горизонтал ёки бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан катта бўлмаган қисмлар, кўндаланг кесим элементлари мазкур ШНҚнинг
5-жадвалидаги талабларга мувофиқ келувчи, мустаҳкамланган, бир сатҳдаги кесишувларсиз, юкланганлик даражаси 0,3 дан ортиқ бўлмаган қисмлар

0,45

Қийинлашган

Режадаги эгриликлар радиуси 250 дан 1000 m гача бўлган қисмлар, нишаблиги 30‰ дан 60 ‰ гача бўлган кўтарилиш ва тушишлар, қатнов қисми торайган жойлар, шунингдек енгил ҳаракат шароитидаги юкланганлик даражаси 0,3-0,5 чегарасида бўлган қисмлар

0,5

Хавфли

Кўриниш ҳисобидан кам бўлган қисмлар, нишабликлари ҳисобидан ортиқ бўлган, кўтарилиш ва тушишлар, бир сатҳдаги кесишиш жойлари, шунингдек енгил ва қийинлашган шароитлардаги юкланганлик даражаси 0,5 дан ортиқ бўлган қисмлар

0,6

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ.Тишлашиш коэффициентлари динамометрик тиркамали ПКРС-2 воситаси ёрдамида, йўлдан фойдаланиш жараёнида уларнинг камайишини ҳисобга олмасдан белгиланган. Бошқа (ихчам) воситалардан фойдаланилганда уларнинг кўрсаткичлари ПКРС-2 воситаси кўрсаткичларига келтирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
384. Мазкур ШНҚнинг 58-жадвалида келтирилган тишлашиш коэффициенти қийматларини қуйидагича таъминлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юзага ишлов бериш усули ёки мустаҳкамлиги камида 1000 маркали чақиқ тошни жойлаштириш билан ғадир-будур юзани ҳосил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
А ва Г, шунингдек Б турларидаги асфалтбетон қоришмаларида мустаҳкамлиги камида 1000 маркали чақиқ тош ва қиррали қум ёки магматик тоғ жинсларининг майдалаб ғалвирдан ўтказилганини ишлатиб қопламалар қуриш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
цементбетон қопламалар юзасига махсус ишлов бериш билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
385. III, IV ва Iс — IIIс тоифали йўлларнинг енгил ҳаракат шароитларидаги қисмларида В ва Д турлардаги асфалтбетон қоришмаларидан қоплама қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қопламаларнинг велосипед ва пиёдалар йўлакчаларида, автобуслар бекати олдидаги майдонларда, автомобилларга ёнилғи қуйиш ҳудудларида, дам олиш майдончаларида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
386. Йўлнинг хавфли қисмларига яқинлашишда (250 — 300 m масофада) кўндаланг («шовқин») тасмаларни қуриш учун, ўлчами 25 — 35 mm ли чақиқ тошлардан юзага ишлов бериш орқали кўтарилиш баландлиги 10 — 12 mm даги йирик ғадир-будур юзалар лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
387. Кўндаланг тасмаларнинг кенглигини 5 — 7 m, тасмалар орасидаги масофани бошланишида 30 m дан бошлаб охирида 10 — 15 m гача қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тасмалар орасидаги қоплама хавфли ҳаракат шароитига тўғри келувчи катталикдаги ғадир-будур юзали бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-боб. Кўприклар, қувурлар ва тоннеллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
388. Автомобиль йўлларидаги кўприклар, йўл ўтказгичлар, виадуклар, эстакадалар ва қувурларни ШНҚ 2.05.03-22 талаблари асосида лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
389. Автомобиль йўллари тоннелларини ҚМҚ 2.05.05-96 талаблари асосида лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
390. Автойўл тонелларидаги ҳисобий ҳаракат жадаллигини мазкур ШНҚнинг 5 — 8-бандларига асосан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автойўл тоннеллари учун истиқболдаги давр 30 йил олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
391. Автомобиль йўлларидаги кўприк ва тоннелларни, шунингдек уларга келиш қисмларини, йўллардаги ҳаракат шароитининг бир хиллилиги талабларига риоя қилган ҳолда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
392. Тоннелларга келишдаги йўл қатнов қисмини тоннель пештоқидан камида 250 m масофада, қатнов қисми чети бўйлаб тушириладиган узлуксиз чизиқли белги билан ажратиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-боб. Йўлни жиҳозлаш ва ҳимояловчи йўл иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
393. Йўлни жиҳозлашга йўлдаги ҳаракатни ташкил қилувчи техник воситалар (тўсиқлар, белгилар, чизиқли белгилар, йўналтирувчи қурилмалар, ёри-тиш тармоқлари, светофорлар, ҳаракатни бошқарувчи автоматлаштирилган тизимлар) кўкаламзорлаштириш, кичик архитектура шакллари кириши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
394. Йўл тўсиқлари қўлланиш шароитига кўра икки гуруҳга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
биринчи гуруҳ — тўсиқларга транспорт воситаларининг йўлнинг хавфли қисмларидан, кўприклардан, йўл ўтказгичлардан мажбурий тушиб кетишлари, шунингдек қарама-қарши оқим транспорт воситаларининг тўқнашиши, катта тўсиқ ва иншоотларга урилишларини олдини оладиган (камида 0,75 m) баландликдаги ғов тузилмалар ва ғилдиракни қайтарувчи (камида 0,6 m) баландликдаги брус парапетлар киради;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иккинчи гуруҳ — тўсиқларига пиёдалар ҳаракатини тартибга солувчи, ҳайвонларни йўл қатнов қисмига чиқишини олдини олувчи (0,8 — 1,5 m) баландликдаги панжара туридаги тузилмалар, сим тўқималар киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
395. Биринчи гуруҳга мансуб тўсиқлар I — IV ҳамда Iс — IIIс тоифали автомобиль йўлларининг қуйидаги қисмлари ёқаларида ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёнбағир қияликлари 1:3 ва ундан ортиқ бўлган кўтармаларда ушбу ШНҚнинг 59-жадвалида келтирилган талабларга асосан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир йўл излари, чуқурлиги 2 m ва ундан ортиқ бўлган сув оқимлари, жарликлар ва тоғ дараларига параллел жойлашган қисмларда, истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d бўлганда қатнов қисм четидан 25 m гача ва истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d дан кам бўлганда — 15 m гача бўлган масофада;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d, қиялиги (ёнбағир томондаги) 1:3 дан катта бўлган жойлардан ўтганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
турли сатҳлардаги мураккаб кесишма ва туташмаларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
режадаги йўл йўналиши ўзгарганда, кўриниш етарлича бўлмаган жойларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сунъий иншоотларга яқинлашишда, кўтарма баландлиги 3 m ва ундан ортиқ бўлган йўл қисмларида, кўтарма баландлиги кам бўлганда эса сунъий иншоотнинг оралиқ қурилма узунлиги 10 m дан ошса, иншоотнинг боши ва охиридан ҳар икки томонга камида 18 m масофада.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Автомобиль йўлларининг қисмлари

Бўйлама нишаблик, ‰

Истиқболдаги ҳаракат жадал-лиги, камида дона/ d

Кўтарманинг энг кичик баландлиги, m

Тўғри чизиқли радиуси 600 m дан ортиқ режадаги эгриликда ва радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ички томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 гача

2000

1000

3,0

4,0

Тўғри чизиқли радиуси 600 m дан ортиқ режадаги эгриликда ва радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ички томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 ва ундан ортиқ

2000

1000

2,5

3,5

Радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ташқи томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 гача

2000

1000

2,5

3,5

Бўйлама кесимда алгебраик фарқи 50 ‰ ва ундан кўп бўлган учрашувчи нишабликларни туташтирувчи ботиқ эгриликда

-

2000

1000

2,5

3,5

Радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ташқи томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 ва ундан ортиқ

2000

1000

2,0

3,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Йўл тўсиқларини ўрнатиш ўрнига жадаллик 2000 дона/d дан ортиқ бўлганда нишаблиги 1:4 қияликдаги ва ҳаракат жадаллиги ундан кам бўлганда нишаблиги 1:3 қияликдаги кўтарма ёнбағирларини қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
396. Қатнов қисми четидан 4 m дан кам масофада жойлашган ахборот-кўрсатув белгилари, алоқа ва ёритиш тармоқлари таянчларини тўсиқлар билан муҳофаза қилишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Биринчи гуруҳ тўсиқлари, тузилманинг қаттиқлигига кўра йўл пойи қошидан 0,5 m ва кўпи билан 0,85 m масофада жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
397. Автомобиль йўлларининг ёқасида қуйидаги тўсиқлар ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ташқи томонида устунчалар қадами 1 m бўлган урилиш қувватини ютувчи бир томонли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан бошқа жойларида, устунчалар қадами 2 m бўлган урилиш қувватини ютувчи ғов туридаги бир томонли металл тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг бошқа жойларида, устунчалар қадами 3 m бўлган урилиш қувватини ютувчи бир томонли, ғов туридаги металл тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан, устунчалар қадами 4 m бўлган, урилиш қувватини ютувчи бир томонли ғов туридаги металл тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан бошқа жойларида, III, Iс, ва IIс тоифали йўлларнинг тўғри қисмларида ва радиуси 600 m дан ортиқ бўлган режадаги эгриликларда қаттиқ металлдан ишланган бир томонли ғов туридаги тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан ва III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда темир-бетон таянчда металл планкали ғов туридаги бир томонли тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV ва IIIс тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонида, устунчалар қадами 1,25 m бўлган ғов туридаги бир томонли темир-бетон тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда радиуси 600 m дан ортиқ бўлган режадаги эгриликлар ва тўғри қисмларда, IV ва IIIс тоифали йўлларда устунчалар қадами 2,5 m бўлган ғов туридаги бир томонли темир-бетон тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кичик бўлган режадаги эгриликнинг ички томонида ва IV ва IIIс тоифали йўлларда, ғов туридаги бир томонли тросс тўсиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тоғли жойларнинг I — IV ҳамда Iс — IIIс тоифали йўл қисмларида — парапет туридаги тўсиқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
398. I тоифали йўлларнинг ажратувчи тасмаларида биринчи гуруҳ тўсиқлари қуйидаги 60-жадвалда келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Биринчи гуруҳ тўсиқлар ажратувчи тасманинг ўқи бўйлаб, хавфли ғовлар мавжуд жойларда-ажратувчи тасма ўқи бўйлаб қатнов қисм четидан камида 1 m масофада жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Иккала йўналишдаги ҳаракат тасмалари

Ажратувчи тасмадаги хавфли ғовлар

Ажратувчи тасма кенглиги, m, бўлганда истиқболдаги ҳаракат жадаллиги, камида

3-4

5-6

4

йўқ

бор

30000

20000

40000

30000

6

йўқ

бор

40000

30000

60000

50000

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
399. Ажратувчи тасма кенглиги 3 m дан ортиқ бўлганда икки томонли металл тўсиқлар, кенглиги 3 m ва ундан кам бўлганда парапет туридаги темир-бетон тўсиқлар, шу жумладан сирти махсус юзалик тўсиқлар ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
400. Йўл тўсиқларини ўрнатишда истиқболдаги 5-йилликга мўлжалланган ҳисобий ҳаракат жадаллиги қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
401. I ва II тоифали автомобиль йўлларида троссли тўсиқлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
402. Парапет туридаги тўсиқларни алоҳида блоклар кўринишида қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тоғли жойларнинг жуда қийин шароитларида техник жиҳатдан тегишлича асосланганда бўлаклар ораси 10 m дан ошмаган, узунлиги камида 50 m бўлган парапет туридаги тўсиқларни ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
403. Урилиш қувватини ютувчи металл йўл тўсиқлари кўприк тўсиқлари билан туташтирилганда, йўл тўсиқ устунчалари қадамини 1 m гача етказиш керак. Бунда, устунчалар қадами бир хил бўлган қисмлар узунлиги 8 m га тенг бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
404. Кўприк ва йўл ўтказгичлар оралиқ қурилмаларининг йўл пойи билан қўшилиш жойидаги ўтиш плиталари чегарасидаги тўсиқлар тузилмасини оралиқ қурилмаларини каби қабул қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўсиқ тўсинларининг туташган жойларидаги деформация чоклари, ўзаро силжийдиган кўринишда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ажратувчи тасмада йўлга параллел жойлашган ёки кесишма ва туташмаларнинг йўл ёқаларида жойлашган ғов туридаги бир томонли иккита металл тўсиқларининг туташувини 1 m дан кам бўлмаган радиусда бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
405. Режадаги тўсиқлар чизиғини ўзгартириш зарурияти бўлганда, уни камида 10:1 нисбатда ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
406. Иккинчи гуруҳ тўсиқлари қуйидаги ҳолатларда ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I тоифали йўлнинг пиёдалар йўлакчаси (шу жумладан ер остки ва устки ) бўлган автобус бекатлари қаршисидаги ажратувчи тасмада, бекатнинг бутун узунлиги бўйлаб ва унинг ташқарисида икки томонга камида 20 m масофада;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегара тошининг (бордюр) олди юзасидан (панжара туридаги тузилма кўринишида) камида 0,3 m масофада;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ажратувчи тасма ўқида, йўл ўтказгич ва ёритиш тармоғининг таянчлари, ахборот-кўрсатувчи йўл белгиларининг консолли ва ромли таянчлари мавжуд бўлганда, ажратувчи тасма ўқи бўйлаб қатнов қисм четидан сим тўрлар камида 1 m ва панжара туридаги тўсиқлар камида 0,5 m масофада.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
407. I тоифали автомобиль йўллари, шунингдек II — IV тоифали йўлларнинг хавфли қисмларида, сунъий ёритиш ва биринчи гуруҳ тўсиқларини ўрнатиш талаб қилинмаганда, 0,75 — 0,8 m баландликдаги огоҳлантирувчи устунчалар кўринишдаги йўналтирувчи қурилмалар билан жиҳозланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
408. II — IV ва Iс — IIIс тоифали йўлларнинг ёқаларида огоҳлантирувчи устунчалар қуйидаги ҳолларда ўрнатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўйлама кесимдаги эгриликлар чегарасида ва уларга келишда (ҳар томондан учтадан огоҳлантирувчи устунчалар) кўтарманинг баландлиги 2 m дан кам бўлмаганда ва ҳаракат жадаллиги камида 2000 дона/d бўлганда мазкур ШНҚнинг 61-жадвалида келтирилган масофаларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
режадаги эгриликлар чегарасида ва уларга келишда (ҳар томондан учтадан огоҳлантирувчи устунчалар) кўтарма баландлиги 1 m дан кам бўлмаганда мазкур ШНҚнинг 62-жадвалида келтирилган масофаларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўлнинг тўғри чизиқли қисмларидаги кўтарма баландлиги 2 m дан кам бўлмаганда ва ҳаракат жадаллиги 2000 дона/d дан кам бўлмаганда ҳар 50 m да;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўлнинг бир сатҳдаги кесишма ва туташмалардаги эгриликлар чегарасида, эгриликнинг ташқи томони учун мазкур ШНҚнинг 61-жадвалида келтирилган масофада;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ботқоқлик ва чуқурлиги 1 m дан 2 m гача бўлган сув ҳавзаларидан 15 m дан кам масофада жойлашган йўлларнинг ҳар 10 метрда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўприклар ва йўл ўтказгичлар олдида 3 тадан устунчалар иншоотдан олдин ва кейин йўлнинг икки томонида ҳар 10 m да;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув ўтказувчи қувурлар олдида, агар қувур диаметри 1,5 m ва ундан катта бўлса, қувур ўқи бўйлаб йўлнинг ҳар томонидан 1 тадан устунчалар ва йўлнинг ҳар икки томонида иншоотдан олдин ва кейин ҳар 10 m да 3 тадан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур диаметри 1,5 m дан кам бўлса 1 тадан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бўйлама кесимда эгрилик радиуси, m

Устунчалар орасидаги масофа, m

Эгрилик

чегарасида

Эгриликка киришда

бошидан

биринчисигача

биринчисидан

иккинчисигача

иккинчисидан

учинчисигача

100

5

8

17

34

200

7

12

23

47

300

9

15

30

50

400

11

17

33

50

500

12

19

37

50

1000

17

27

50

50

2000

25

40

50

50

3000

31

47

50

50

4000

35

50

50

50

5000

40

50

50

50

6000

45

50

50

50

8000

50

50

50

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Режадаги эгрилик радиуси, m

Устунчалар орасидаги масофа, m

эгрилик чегарасида

эгриликка ёндош қисмда

ташқи

томонда

ички

томонда

бошидан

биринчиси-гача

биринчисидан

иккинчисигача

иккинчиси-дан

учинчиси-гача

20

3

6

6

10

20

30

3

6

7

11

21

40

4

8

9

15

31

50

5

10

12

20

40

100

10

20

25

42

50

200

15

30

30

45

50

300

20

40

36

50

50

400

30

50

50

50

50

500

40

50

50

50

50

600

50

50

50

50

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
409. Аҳоли яшаш жойларида кўтарма баландлиги 1 m дан кам, шунингдек қувурлар устида (каллаги бор бўлганда) кўтарма баландлиги 1 m дан кам бўлса огоҳлантирувчи устунчалар ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
410. Сунъий ёритгичли устунчалар аҳоли яшаш жойларидаги, ажратувчи тасманинг бошланишида ва транспорт тоннеллари тиргак деворларининг ён қисмлари олдида ҳамда кўтарилиб турувчи йўналтирувчи ва хавфсизлик оролчаларида ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёритилган йўл белгилари ёки светофорлар бўлганда устунчалар ўрнатилмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўналтирувчи оролчалар йўналишлар бўйича транспорт оқимлари ҳаракатини ажратиш учун мўлжалланиши, бунда қатнов қисмдан кўтарилган оролчаларни 0,15 — 0,2 m баландликда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
411. I тоифали йўлларда огоҳлантирувчи устунчалар қуйидаги ҳолларда ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт ечимлари орасидаги йўл қисмининг бутун узунлигида, қатнов қисмни тўсувчи қурилмалар мавжуд бўлмаса, ҳар 50 m да;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чиқишдаги бурилишлар чегарасида, ҳар икки томонда мазкур ШНҚнинг 60-жадвалида келтирилган масофаларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Огоҳлантирувчи устунчаларни йўл пойи қошидан 0,35 m масофада, йўл ёқасининг мустаҳкамланмаган қисмида ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
412. Йўл белгилари ГОСТ 23457-86 талабларига асосан қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл белгилари O'z DSt 328З:2019га, йўл белгиларининг таянчлари ГОСТ 25459-82 талабларига, шунингдек мавжуд намунавий ечимларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
413. Йўлнинг чизиқли белгилари ГОСТ 23457-86 талабларига, белги элементлари эса O'z DSt 3419-22 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
414. Барча тоифали автомобиль йўлларини манзаравий лойиҳалаш, табиатни муҳофаза қилиш асосларига риоя қилиб, йўллардаги табиий шамол алмашишини таъминлаш, йўлга ёндош ҳудудларни шовқиндан ҳимоялаш, йўл ўтказиладиган туманларни табиий, хўжалик, тарихий ва маданий хусусиятларини ҳисобга олиб безатиш ва кўкаламзорлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
415. Йўлларни ва йўл иншоотларини ёндош жойлашган жарликлардан, кўчкилардан, сув оқимлари ювиб кетишидан, қум босишидан сақлаш, махсус кўчатлар экиш, шунингдек туб жой тажрибасини ҳисобга олиб йўл пойини лойиҳалашда кўзда тутилган геотехник-муҳандислик тадбирлар мажмуи орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
416. Тоғ йўлларини қор кўчкиларидан ҳимоялаш учун қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қор кўчкисини ушлаб қолувчи ва йўналтирувчи ғовлар (кўтармалар), кўчкини бўлиб ташловчи қурилмалар, бостирма ва галереялар қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қорни силжиши ва сурилишининг олдини олувчи ҳар хил қурилмалар ёрдамида уни ёнбағир қиялигида сақлаб қолиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қордан ҳимояловчи тўсиқлар ўрнатиш, тиргак деворлар ёки қор кўчкиларини йиғувчи қурилмалар олдига уларда сақланаётган қор миқдорини камайтирувчи деворларни қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўллардан фойдаланиш жараёнида ва бошқа ҳолларда кўчки хавфи мавжуд қисмлардаги қорларни тушириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
417. Қум кўчиш манбаидаги қумдан сақланиш ва уни маҳкамлаш воситалари ўзларининг таъсири бўйича мазкур ШНҚнинг 63-жадвали асосидаги гуруҳларга бўлиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
418. Мустаҳкамланувчи тасма кенглигини йил давомида йўлда тўпланадиган кўчки қумлар миқдорига ва механик ҳимоя воситаларининг ўлчамига кўра мазкур ШНҚнинг 64-жадвалда келтирилган нормаларда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63адвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Қумдан ҳимояланиш ва уни мустаҳкамлаш воситалари гуруҳи

Ҳимоялаш асоси

Ҳимоя вазифалари

Қумдан ҳимояланиш ва уни мустаҳкамлаш воситалари

I

Ер усти шамолини тезлигини камайтириш

Қумни тўплаш, қум оқимини йўлга келтирмасдан тўхтатиш

Тўсиқлар

II

Қум заррачаларини илашишини кучайтириш

Қум кўчиши олдини олиш

Қум юзасига ишлов бериш

III

Қум йиғилиш ҳавзалари ўлчамларини камайтириш

Шамол-қум оқимини катта тезликдаги ҳаракатига имкон бермаслик

Қум тўпланадиган ҳавза ҳудудидаги қумларни II – гуруҳ воситалари
ва тўсиқлар ёрдамида тўхтатиш

IV

Ер усти шамол тезлигини ошириш

Қум кўчишини тезлатиш

Қум пуркагич ва оқимни йўналтирувчи қурилмалар

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Жой тури

Қум босиш тури

Жой тавсифи

Йил давомида тўпланадиган қум миқдори, m3/m

Йўл ёнида ушлаб қолинган қум миқдори, m3/m

Ўсимлик уруғи сепилиши ёки кўчат ўтқазилиши олдидан ўрнатиладиган механик ҳимоя воситалари

Мустаҳкамлаш кенглиги, m

Баландлиги

Н, m

Жойнинг қиялиги,

град

Қаторлар орасидаги масофа,

m

I

IA

Қум жуда кўп тўпланади

30 дан ортиқ

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0.3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7  Н

13,3 Н

11,4  Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

200 дан ортиқ

205 дан ортиқ

205 дан ортиқ

152 дан ортиқ

152 дан ортиқ

152 дан ортиқ

122 дан ортиқ

122 дан ортиқ

122 дан ортиқ

IB

Қум кўп тўпланади

20-30

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н 

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

133-200

137-205

137-205

101-152

101-152

101-152

83-125

81-125

81-125

II

IIA

Қум ўртача ва кам тўпланади

10-20

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3Н

11,4Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

67-133

80-137

80-137

51-101

51-101

51-101

42-83

41-81

41-81

IIB

Қум кам тўпланади

10 гача

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

-

5

10

-

5

10

-

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

67 гача

80 гача

80 гача

51 гача

51 гача

51 гача

42 гача

41 гача

41 гача

III

Қум тўп-ланмайди

-

-

-

-

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
419. Ёнбағирлар, йўл пойининг қоши, бермалар, ўйма ва кўтармалардаги йўл ёқалари, шунингдек захираларни гилли грунт, чақиқ тош, йирик қум ёки шағал материаллар ҳамда маҳаллий ўсимлик шох-шаббалари боғланган ёки тўқилган қамишлар билан маҳкамлаб ҳимоялаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
420. Йўлга яқин қум манбаларида ҳимоя тасмаларини ажратиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳимоя тасмаларининг кенглиги туб жой шароитларига кўра (қумлар юзасининг тузилиши, уларнинг кўчиш даражаси, жойлардан хўжалик ишларида фойдаланиш, аҳоли яшаш жойларининг жойлашиши) 50 m дан 500 m гача бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳимоя тасмаларининг ташқи чегараси ер рельефида кўзга яққол ташланадиган элементларда ёки тасма чегарасида белгилар билан ифодаланиши, бунда юзасининг тузилиши бир хил бўлган якка туркумдаги кўчувчи қумлар бўлганида йўл пойи ёнбағир қиялигини тегишлича қилишдан ташқари кўчувчи қум-лардаги ер релъефининг ўзгаришига кўра шамол келиш томонида ёки йўлнинг икки томонида йўл олди тасмаларини қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл олди тасмаларини ўзгарувчан ер релъефига мослаб текислаш ва бу тасмалар қаршисидаги кўчувчи қумларни бостириб келмасликлари учун уларни маҳкамлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Текисланган йўл олди тасмалари кенглигини туб жой шароитига (қумли ернинг релъефи, шакли, ўлчами, тавсифи, ҳаракати) кўра 20 m дан 50 m гача ва ундан ортиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Текисланган йўл олди тасмалари ташқарисидаги кўчувчи қумларни маҳкамлаш кенглиги 25 m дан 150 m гача ва ундан ортиқ қилиб белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-боб. Йўл ва автотранспорт хизматидаги бино ва иншоотлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
421. Автомобиль йўллари лойиҳасида, йўлларни таъмирлаш ва сақлаш хизматларини ташкил қилиш учун йўловчи ва юк ташувчилар, ҳаракат қатнашчиларига хизмат кўрсатишни таъминловчи қуйидаги бино ва иншоотларни лойиҳалаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл хизмати учун — йўл бошқаруви бино ва иншоотлар мажмуи, йўл хизматининг асосий ва қуйи бўғинидагиларига мўлжалланган бино ва иншоотлар мажмуи, ишчи ва хизматчиларга мўлжалланган яшаш уйлари, ишлаб-чиқариш омборлари, хизмат кўрсатиш жойлари, кўприклар, тоннель, кечув ва тимларни сақлаш ва уларга хизмат кўрсатиш бўлимлари, технологик алоқа қурилмалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автотранспорт хизмати учун — юк ташишга хизмат кўрсатувчи бино ва иншоотлар (юк автобекатлари, назорат-диспетчер бўлимлари) ташкиллаштирилган ҳолда йўловчилар ташишга хизмат кўрсатувчи бино ва иншоотлар (автобекатлар автовокзаллар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
харакат қатнашчиларига хизмат кўрсатиш учун — автомобиль сервиси (меҳмонхоналар, мотеллар, кемпинглар, дам олиш майдончалари, автомобилларнинг қисқа муддат тўхтаб туриши учун майдончалар, овқатланиш ва савдо жойлари автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари, техник хизмат кўрсатиш шохобчалари — ТХКШ, шаҳарга киришда автомобилларни ювиш шохобчалари, автомобилларни техник кўрикдан ўтказиш учун қурилмалар, аварияда чақириш алоқа қурилмалари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҲХДХО учун — йўл ҳаракати назорати бўйича иншоотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
422. Йўл хизматининг асосий бўғинлари учун лойиҳада маъмурий-маиший бинолар, автомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун ишлаб-чиқариш бинолари, транспорт воситалари паркининг таркибига мос тўхтаб туриш жойлари (иссиқ ва совуқ), йўл ҳаракатини ташкиллаштирувчи техник воситаларни таъмирлаш цехлари, яхмалакка қарши ишлатиладиган кимёвий материалларни сақловчи ва тайёрловчи омборлар лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл хизматининг қуйи бўғинлари учун омборлар, транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш учун ишлаб чиқариш бинолари, маъмурий маиший бинолар, транспорт воситалари паркининг мос тўхтаб туриш жойлари (иссиқ ва совуқ), яхмалакка қарши ишлатиладиган кимёвий материалларни тарқатувчи омборлар лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
423. Йўл хизматининг асосий ва қуйи бўғинларига мўлжалланган бино ва иншоотлар мажмуаларини, аҳоли яшаш жойларига яқин ёки автомобиль йўлига яқин ҳудудларда биргаликда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
424. Бино ва иншоот мажмуалари учун умумий энергия тармоғи, сув ўтказгич, канализация, иситиш, алоқа, тузатиш омборлари ва бошқаларни кўзда тутиш лозим. Бунда, ўзаро яқин жойлашган корхоналар умумий овқатланиш, ёнғиндан ҳимоя қилиш, яқин атрофдаги ҳудудни жиҳозлаш ишларини биргаликда қилиш мумкинлигини эътиборга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
425. Ишлаб чиқариш жиҳозларини сақлаш, автомобиль ва йўл машиналари тўхташ жойларини, табиий ва ишлаб чиқариш шароитларини ҳисобга олган жиҳозлашни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
426. Йўл хизмати бино ва иншоотларини туб жой шароитларидан келиб чиқиб, йўлни сақлаш ва таъмирлаш хизматини ташкил қилиш тизимини ҳисобга олган (маҳаллий, ҳудудий, маҳаллий-ҳудудий) ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл хизмати бўлимлари хизмат кўрсатувчи йўл қисмларининг узунлигини йўлнинг тоифаси ва йўл тўшамаси турига кўра мазкур ШНҚнинг 65-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
427. Автотранспорт иншоотларининг ўтказиш қобилияти, ўлчами уларнинг келгусида ривожланишини ҳисобга олиб келажакдаги 10 йиллик ҳаракат жадаллиги учун қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Йўл хизмати бўлимлари

Йўл тоифалари бўйича йўл қисмларининг тахминий узунлиги, км

I

II

III

IV

V

Йўл тўшамасининг асосий турлари:

мукаммал

енгиллаштирилган

ўтувчи

оддий

Йўлни сақлаш хиз-матининг асосий бўғини:

чизиқли принципда

ҳудудий принципда

100-170

250-300

170-260 250-300

170-260

250-300

210-260

250-300

-

250-300

Йўлни сақлаш хизматининг қуйи бўғини

30-40

40-55

55-70

70-90

80-100

Катта кўприкларни қўриқлаш ва сақлаш жойи

Узунлиги 300 m дан катта кўприкларда

Очилувчи кўприкларни қўриқлаш, сақлаш ва уларга хизмат кўрсатиш жойи

Узунлиги чегараланмаган барча кўприкларда

Кечувларда хизмат кўрсатиш жойи

Сузувчи кўприклар, паромларда

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Кўрсаткичларнинг кичик қийматлари тегишли тоифадаги йўл қисмлари учун, тоғли жойларда, қор ёки қум босувчи жойларда, шунингдек ўпирилиш, кўчиш ёки чўкиш эҳтимоли бўлган жойлардаги мураккаб муҳандислик иншоотларида (тоннеллар, галереялар, тимлар, тиргак ва тўшама деворлар, қирғоқни мустаҳкамловчи, сурилишларни олдини олувчи ва бошқа қурилмалар) белгиланган ҳаракат жадаллигининг юқори қийматларида олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. I тоифали йўл қисмларининг узунлиги 4 та ҳаракат тасмали йўлларга мослаб берилган. Ҳаракат тасмалари 6 ёки 8 та бўлган йўл қисми узунлигини уларга мос равишда 0,7 ёки 0,5 га камайтирилган коэффициентлар билан ҳисоблаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Давлат аҳамиятидаги йўлларда узунлиги 300 m дан кам бўлган кўприкларда ҳам зарурият туғилганда қўриқлаш жойларини ташкил қилиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Йўлдан фойдаланиш хизмати тузилмасини, мавжуд иншоотлардан фойдаланишни ҳисобга олиб, лойиҳаланаётган автомобиль йўли қисмидан фойдаланиш талабларига асосан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
428. Автовокзаллар ва йўловчи автобекатларнинг сиғими, автомобиль транспортининг ривожланиш схемаси бўйича жойлаштирилиши ва юк автобекатларидан жўнатиладиган юкларнинг ўртача кунлик ҳажми бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Транспорт хизмати бино ва иншоотларининг ер ўлчами-йўловчи автобекатлар ва автовокзалларни лойиҳалаш талаблари бўйича, юк автобекатлари учун эса автотранспортнинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
429. Йўловчилар учун тўхташ ва чиқиш майдончалари ва шийпонларини автобус бекатларида жойлаштириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
430. Тўхташ майдончалари кенглигини қатнов қисмининг асосий тасмасига тенг қилиб, узунлигини эса бир вақтда тўхтайдиган автобуслар сонига кўра, бироқ камида 10 m қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iа тоифали йўллардаги автобус бекатларини йўл пойи чегарасидан ташқарида жойлаштириш лозим ва хавфсизлик нуқтаи назаридан уни қатнов қисмдан ажратиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Iб — III тоифали йўллардаги тўхташ майдончалари қатнов қисмдан ажратувчи тасма билан ажратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
431. Автобус бекатларидаги чиқиш майдончалари тўхташ майдончалари юзасидан 0,2 m га кўтарилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чиқиш майдончаларининг юзаси ҳар хил йўналишда ҳаракатланувчи бир ёки иккита жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 1,8 m, узунлиги 12 m дан кам бўлмаслиги, уч ёки тўртта жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 2,4 m, узунлиги 24 m дан кам бўлмаслиги, шунингдек тўртта ва ундан ортиқ жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 2,4 m, узунлиги 36 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
432. Автобус бекатларидаги ҳошия тошини тўхташ тасмаси ва унга ёндош тезликни ўзгартириш тасмаси қисмининг чеккаси бўйлаб силжитмасдан жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чиқиш майдончасидан йўловчиларнинг асосий оқими йўналишида мавжуд кўча тротуарлари ёки пиёдалар йўлакчаларигача, улар бўлмаганда эса камида ён кўриниш таъминланган масофада пиёдалар йўлакчалари ва тротуарлар лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
433. Аҳоли яшаш жойлари ташқарисидаги автобус бекатларини йўлнинг тўғри қисмларида ёки режадаги радиуси камида 1000 m бўлган I ва II тоифали йўллар, радиуси камида 600 m бўлган III тоифали йўллар ва радиуси камида 400 m бўлган IV тоифали йўллар эгрилигида ва бўйлама нишаблиги кўпи билан 40 ‰ бўлган қисмларда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I тоифали йўллардаги автобус бекатларини бир-бирининг қаршисида, II — IV тоифали йўлларда уларнинг ҳаракат йўналиши бўйича суриб, павильонлар яқинидаги деворлар ораси камида 30 m бўлган масофада жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
434. Йўлларнинг кесишма ва туташмаларидаги автобус бекатларини йўналиш бўйича кесишма ва туташмадан кейин мазкур ШНҚнинг 15-жадвалида келтирилган кўриниш масофасида жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
435. I — III тоифали йўллардаги автобус бекатларини 3 km, дам олиш масканлари ва аҳоли зич жойлашган минтақаларда эса 1,5 km дан ортиқ бўлмаган оралиқда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
436. Автосервис бино ва иншоотларини жойлаштиришда, истиқболдаги ривожланиш имкониятларини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
437. Дам олиш майдончаларини I ва II тоифали йўлларда ҳар 15 — 20 km да, III тоифали йўлларда 25 — 35 km да ва IV тоифали йўлларда ҳар 45 — 55 km да лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
438. Дам олиш майдончалари ҳудудида автомобилларни техник кўрикдан ўтказиш бинолари ва савдо шохобчаларини жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
439. Дам олиш майдончалари сиғимини амалдаги ҳаракат жадаллиги 30000 дона/d гача бўлган I тоифали йўлларда бир вақтнинг ўзида камида 20-50 автотранспорт тўхташига, II ва III тоифали йўлларда 10 — 15 ва IV тоифали йўлларда эса 10 та автотранспорт тўхташига мўлжаллаб ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I тоифали йўллардаги дам олиш майдончалари икки томонда жойлаштирилганда — уларнинг сиғими мазкур банднинг биринчи хатбошисида келтирилган қийматлардан икки марта камайтирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
440. Автомобилларга ёнилғи қуйиш ва техник хизмат кўрсатиш шохобчалари иқтисодий ва статистик изланиш асосида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
441. Автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари (АЁҚШ) қувватини (бир суткадаги ёнилғи қуйишлар сони) ва улар орасидаги масофани ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 66-жадвалдан қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳаракат жадаллиги дона/d

АЁҚШ қуввати, суткада ёнилғи қуйиш

 АЁҚШ лар орасидаги масофа, km

АЁҚШ ларнинг

жойлаштирилиши

 

1000 – 2000

250

30-40

бир томонлама

2000 – 3000

500

40-50

бир томонлама

3000 – 5000

750

40-50

бир томонлама

5000 – 7000

750

50-60

икки томонлама

7000 – 20000

1000

40-50

икки томонлама

20000 дан ортиқ

1000

20-25

икки томонлама

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. АЁҚШ кесишма ҳудудида жойлаштирилганда, у хизмат кўрсатадиган атрофдаги йўлларнинг узунлиги, ҳаракат жадаллиги ва шу қисмлардаги бошқа ҳисобий кўрсаткичларни эътиборга олиб унинг қувватига аниқлик киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
442. АЁҚШ ларни бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ошмаган қисмларда, радиуси 1000 m дан ортиқ режадаги эгриликларда, радиуси 10000 m дан ортиқ бўйлама кесимдаги қабариқ эгриликларда, темир йўлларидан ўтишда камида 250 m, кўприклардан ўтишда камида 1000 m масофада, кўтарма баландлигига 2 m дан ортиқ бўлмаган қисмларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
443. ТХКШлардаги постлар сонини, уларнинг орасидаги масофа ва ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 67-жадвалдан қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳаракат жадаллиги дона/d

ТХКШ орасидаги масофага қараб, km, постлар сони, dona

ТХКШ

жойлашиши

80

100

150

200

250

1000

1

1

1

2

З

бир томонлама

2000

1

2

2

3

3

бир томонлама

3000

2

2

3

3

5

бир томонлама

4000

3

3

-

-

-

бир томонлама

5000

2

2

2

2

3

икки томонлама

6000

2

2

3

3

3

икки томонлама

8000

2

3

3

3

5

икки томонлама

10000

3

3

3

5

5

икки томонлама

15000

5

5

5

8

8

икки томонлама

20000

5

5

8

махсус ҳисоб

икки томонлама

30000

8

8

махсус ҳисоб

икки томонлама

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ТХКШ ларида АЁҚШ жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
444. Транзит мотель ва кемпинглар сиғимини (ётоқ жойларининг сони) ўтувчи автосаёҳатчиларнинг сони халқаро ва шаҳарлараро қатнайдиган автомобиллар ҳаракат жадаллигини ҳисобга олиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мотель ва кемпинглар орасидаги масофа 100 km дан ортмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мотелларни, ТХКШ, АЁҚШ, овқатланиш ва савдо шохобчалари билан биргаликда лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
445. Автосервис объектларида эҳтиёжга қараб овқатланиш ва савдо шохобчаларини жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
446. Автомобилларнинг қисқа муддатли тўхташ майдончаларини — овқатланиш, савдо, тез ёрдам, ичимлик суви манбалари олдида ва автомобиллар мунтазам тўхтайдиган бошқа жойларда кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Авария ҳолатларида тўхташ учун майдончалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
447. Тўхташ йўлкалари бўлмаган автомобиль йўлларининг айрим бўлакларида тўхташ учун махсус жойлар, шунингдек жамоа транспортлари учун бекатлар ташкил қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
448. Автомобилларнинг йўл четида тўхташи тақиқланган чекланган шароитларда авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
449. Авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар авария ҳолатидаги автомобилларнинг йўлнинг қатнов қисмидан чиқиб тўхташи ва туриши, йўл-транспорт ҳодисаларида шикастланган ёки носоз автомобилларни вақтинчалик жойлаштиришга мўлжалланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
450. Авария ҳолатидаги автомобилларга мўлжалланган майдончалар йўл четининг мустаҳкамланмаган қисми ташқарисида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар камида иккита енгил ёки битта катта габаритли автомобилни сиғдириши, майдонча кенглиги 2,5 m қилиб олиниши,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
майдончалар орасидаги масофани ҳаракат жадаллигидан келиб чиқиб мазкур ШНҚнинг 68-жадвалига мувофиқ аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-расм. Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончаларни жойлаштириш чизмаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар орасидаги масофа
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бир йўналишдаги ҳисобий ҳаракат жадаллиги, ҳисобий avt./h.

Йўл тоифаси

IA, IБ

II

Ш ва IV

Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар орасидаги масофа L, m

3000 ва ундан ортиқ

400 – 800

-

-

1000-3000

500 – 1000

1100

-

500 -1000

500 – 1200

1400

800

300-500

700 – 1300

1500

1000

100-300

-

1600

1200

100 дан кам

-

-

1500

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
451. Икки тасмали йўлларда автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар йўл бўйлаб шахмат усулида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-расм. Икки тасмали йўлларда автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончаларни жойлаштириш чизмаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, L — майдончалар орасидаги ҳисобий масофа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
452. Йўл хизмати ишларини таъминлайдиган технологик алоқани I тоифали автомобиль йўлларида, махсус талаблар бўлганда II ва III тоифали йўлларда ҳам лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
453. Тегишлича асосланганда авария-чақириш тизимини I тоифали йўлларда ҳам лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
454. Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари (ОГНП) бошқа йўналишдаги йўналишлар орқали айланиб ўтиши мумкин бўлмаган ерларни жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
455. ОГНП жойлаштириладиган ерни танлашда, уни жойлаштириш режалаштирилаётган жойдаги йўл қисмининг тузилиши ва геометрик ўлчамлари, унинг атроф-муҳитга кўрсатадиган салбий таъсири, электр ва сув таъминотлари мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда уни қуриш ва ундан фойдаланишга сарфланадиган энг кам харажатларни инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ОГНП ларни жойлаштиришда улар асосий автойўлда ва кириш ва чиқиш йўллари ҳамда транспорт кесишмаларида ҳаракатланаётган транспортларга халақит бермаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пункти ўрнатиладиган жойни танлашда автомобилларнинг ОГНП ҳудудига кираверишидаги тезкор ўтиш йўлаги бошланишидан олдин тўхташи учун энг кичик кўриш масофаси таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тезкор-ўтиш йўлакларининг бошланиш ва тугаш жойларидан яқин атрофда жойлашган кесишмаларигача бўлган масофа оқимлар қўшиладиган зона узунлигидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
456. Тарозида тортилиши ва габаритлари ўлчаниши лозим бўлган транспорт воситалари мавжуд автомобиль йўлининг чеккаси ва қатнов қисмида тўхтамаслиги ва тўпланиб қолмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ОГНПлар оғирлиги ва габарити ўлчанадиган автомобилларнинг тўхташи ва тўпланиши учун майдончалар ҳамда туриб қолган автомобиллар учун қўшимча автотураргоҳлар билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу майдончаларнинг ўлчами, юк машиналарининг энг юқори ҳаракат жадаллиги, оғирлиги ва габаритларини ўлчаш бўйича ОГНП лойиҳасида белгиланган технологик жараён ва фойдаланиладиган ускуналарни инобатга олган ҳолда белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
457. Автотураргоҳ ва тўпланиш майдончаларининг ўлчамини белгилашда 22 m узунликдаги автомобиль ҳисобий автомобиль сифатида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
458. ОГНПнинг бино ва иншоотларини лойиҳалашда йўлда кетаётган автомобиллар ва тарозида тортиш майдончаси ОГНП операторига яққол кўриниб туриши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
459. Тортиш майдончасига кириш жойлари ОГНП оператори ўчириб ёндирадиган «очиқ» ёки «ёпиқ» мазмунидаги электр таблолар билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
460. Тарози ускунасига кираверишдаги иккала томонга ётқизилган асфалтбетон қопламанинг муддатидан олдин емирилиши олдини олиш мақсадида ушбу жойларга темир-бетон плиталарни ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
461. Автомобилларни тарозида тортиш майдончалари ва асосий йўлнинг ҳаракат тасмалари орасидаги чекланган шароитларда жойлашганда, автотранспортнинг бехосдан урилиши оқибатида ОГНПнинг бино ва иншоотлари шикастланмасликлари учун улар баръер тўсиқлари билан муҳофаза қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
462. ОГНП ўрнатиладиган жойлар тегишли йўл белгилари, кўрсаткичлар, шунингдек ОГНП худуди ва оғирликни ўлчаш ускунасига кираверишда ҳаракат тезлигини чекловчи белгилар билан жиҳозланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Ногиронлиги бўлган шахсларга қулайлик яратишга оид талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
463. Автомобиль йўллари, бино ва иншоотларини лойиҳалашда ушбу объектларнинг барча тоифадаги ногиронлиги бўлган шахслар учун қулайлик яратиш бўйича тегишли чора-тадбирлар ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
464. Йўл-сервиси бино ва иншоотларини лойиҳалашда ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кўзи ожизларнинг ҳам ушбу объектлар бўйлаб эркин ҳаракатланиши таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Йўл-сервис объектларининг жойлаштирилишига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
465. Йўл-сервис объектларини жойлаштириш ушбу ШНҚ, ГОСТ 33062-2014 талабларига асосида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
466. Йўл ҳаракати хавфсизлиги ва қулайлигини таъминлаш мақсадида йўл-сервис объектларининг бино ва иншоотларини транспорт оқимлари кесишадиган йўл бўлакларида жойлаштирмаслик лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чорраҳалардан ушбу объектларгача бўлган энг кичик масофа камида 500 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зарурият бўлганда чорраҳадан чиқиш йўлидан сервис объектига олиб борадиган йўл сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл четида жойлашган сервис объектлари ўртасидаги энг кичик масофа, иккита тезкор-ўтиш йўлкаларини (тезликни ошириш ва тормозлаш йўлкалари) жойлаштириш ва улар ўртасида яна 250 m жой қолишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
467. Йўл сервис объектларига кириш ва чиқиш жойларида тўхташ учун энг кичик кўриш масофаси таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
468. Транзит транспортининг тўсиқларсиз ўтиши ва йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида йўл сервис объектлари жойлашган ҳудудлардаги кириш-чиқиш йўлларида тезкор ўтиш йўлаклари қурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
469. Йўл-сервис объектларига кириш ва чиқаверишдаги тезкор ўтиш йўлкаларининг 25 m узунликдаги бошланғич қисми чироқлар билан ёритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
470. Иншоотлар мажмуаси ва йўл ҳаракати иштирокчиларига хизмат кўрсатадиган майдончаларни жойлаштириш режаси қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт воситаларининг мажмуа ҳудуди бўйлаб бир томонлама ҳаракатланишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл ҳаракати иштирокчиларининг хизмат кўрсатиш объектларига кира олишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт воситалари қўйилган жойдан сервис объектларигача бўлган масофа 10 метрдан ошмаслигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
хизмат кўрсатиш объектлари бўйлаб автомобилларнинг ҳаракат тезлиги 15 km/h белгилари билан чекланишини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
471. Йўл-сервис объектлари йўлнинг иккала томонида жойлашган бўлакларида турли сатҳлардаги пиёдалар ўтиш жойи лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
472. Таркибида узоқ вақт дам олишга мосланган иншоотлари бўлган хизмат кўрсатиш мажмуаларида (мотель, кемпенг) транспорт воситаларининг узоқ вақт туришига мўлжалланган ва қўриқланадиган алоҳида майдончалари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автомобиллар қўйиладиган жой ва бу ерга кириб чиқаётган транспорт воситалари ҳаракатини таъминлайдиган зонани ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
473. Йўл ҳаракати иштирокчиларининг дам олиши учун мўлжалланган йўл-сервис объектлари 6 — 20 m кенгликдаги кўкаламзорлаштирилган ҳудуд билан йўлдан ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жой турлари ва грунтларнинг таснифи
Намлик даражаси ва таснифи бўйича жойнинг турлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Жой тури

Йўл минтақаларидаги жой аломатлари

I

II

III

IV

I

Ер ости сувлари 10 m дан 45 m гача чуқурликда жойлашган, юқори қатламлар намланишига таъсир этмайди бархан қумли грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламларнинг намланишига таъсир этмайди, шўрхок, тақир, шўрхок
ва турли даражада шўрланган грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламлар намланишига таъсир этмайди, енгил суглинок ва оғир лессимон грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламлар намланишига деярли таъсир этмайди, чангли енгил супесь, енгил лессимон сугликали грунтлар

II

Ер ости сувлари ёки узоқ (30 d дан ортиқ) турувчи юза сувлар юқори қатлам намланишига таъсир этмай-ди,

бархан қумли грунтлар

Ер ости сувлари ёки узоқ (30 d ортиқ) турувчи юза сувлар юқори қатлам намланишига таьсир этмай-диган, шўрхок грунтлар

Ер устки оқим таъминланмаган; тоғ олди ва тоғ минтақаларидаги ер ости сув-лар юқори қатламларнинг намланишига таъсир этмайди, текисликларда деярли таъсир этмайди, суглинок, супесь ва лессимон грунтлар

Ер ости сувлари ёки узоқ турувчи (30 суткадан ортиқ) юза сувлар юқори қатлам намланишига таъсир этмайди; чангли ва енгил супесь, суглинок, лессимон грунтлар

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гилли грунтларнинг турлари ва турдошлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар

Кўрсаткичлар

Турлари

Турдошлари

Умумий оғирликка нисбатан қум заррачаларининг миқдори, фоизда

Пластиклик сони

Супесь

Енгил йирик

50 дан ортиқ

1–7

Енгил

50 дан ортиқ

1–7

Чангли

50-20

1–7

Оғир чангли

20 дан кам

1–7

Суглинок

Енгил

40 дан ортиқ

7–12

Енгил чангли

40 дан кам

7–12

Оғир

40 дан ортиқ

12–17

Оғир чангли

40 дан кам

12–17

Гил

Қумли

40 дан ортиқ

17–27

Чангли

40 дан кам

17–27

Ёғли

нормаланмайди

27 дан ортиқ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Йирик енгил супеслар учун 2,0 — 0,25 mm ли қум заррачалари миқдори, бошқа грунтлар учун 2 — 0,05 mm каби ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Грунт таркибида 25 — 50 фоиз (умумий оғирликка нисбатан) 2 mm дан йирик зарралар бўлганда, гилли грунтлар номига «шағалли» (силлиқ юзали доналар ) ёки «чақилган тошли» (қиррали доналар) сўзи қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Лёссимон грунт турлари ва турдошлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар

Кўрсаткичлар

Турлари

Турдошлари

Умумий оғирликка нисбатан қум заррачаларининг миқдори, фоизда

Пластиклик сони

Супес

Чангли

45-20

1-7

Оғир чангли

20 дан кам

1-7

Суглинок

Енгил чангли

45 дан кам

7-12

Оғир чангли

35 дан кам

12-17

Гил

Чангли

45 дан кам

12-17

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларни шўрланиш даражаси бўйича таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар тури

Енгил эрувчан тузларнинг умумий миқдори, қуруқ грунт оғирлигига нисбатан, % да

хлоридли, сульфат-хлоридли шўрланиш

сульфатли, хлорид-сульфатли шўрланиш

Кучсиз шўрланган

0,5 -2,0

0,5-1,0

Ўртача шўрланган

2,0-5,0

1,0-3,0

Кучли шўрланган

5,0-10,0

3,0-8,0

Ўта кучли шўрлан-ган

10,0 дан ортиқ

8,0 дан ортиқ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Лёсс ва лёссимон грунтларнинг шўрланиш бўйича таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар тури

Енгил эрувчан тузларнинг умумий миқдори, қуруқ грунт оғирлигига нисбатда, фоизда

хлоридли, сульфат-хлоридли шўрланиш

сульфатли, хлорид-сульфатли шўрланиш

Кучсиз шўрланган

0,5-2,0

0,5-1,0

Ўртача шўрланган

2,0-5,0

1,0-3,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларнинг кўпчиш даражаси бўйича таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунт тури (намлиги 0,5 W0  бўлганда)

Намланиш қатламининг қалинлигига нисбатан фоизда кўпчишнинг нисбий деформацияси

Кўпчимайдиган

2 дан кам

Кам кўпчийдиган

2÷ 4

Ўртача кўпчийдиган

5÷10

Кучли кўпчийдиган

10 дан ортиқ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларнинг чўкувчанлик даражаси бўйича таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар тури

Чўкувчанлик коэффициенти

Намланган қатлам қалинлигига нисбатан % да чўкишнинг нисбий деформацияси

Чўкмайдиган

0,92 дан кўп

2 дан кам

Кам чўкадиган

0,85 ÷0,91

2÷7

Чўкадиган

0,80÷0,84

8÷12

Кучли чўкадиган

0,79 дан кам

12 дан кўп

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Тасниф сувга чидамли қояли тош грунтларга ва чўкувчанлиги лаборатория маълумотлари асосида баҳоланадиган, сувда эримайдиган цементланувчи моддали грунтларга тааллуқли эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларнинг музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунт гуруҳлари

Кўпчиш даражаси

Намунани музлашда нисбий кўпчиши, фоиз

I

Кўпчимайдиган

1 дан кам

II

Кам кўпчийдиган

1÷ 4

III

Кўпчийдиган

4÷7

IV

Кучли кўпчийдиган

7÷10

V

Ўта кучли кўпчийдиган

10 дан ортиқ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Музлашдаги кўпчишни аниқлаш лабораторияда махсус услуб бўйича сув оқими остида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Музлашдаги кўпчиш қийматини ҳисоблаб баҳолашда кўпчиш жадаллигини махсус синов услуби бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Музлашдаги кўпчиш тажрибаси ўтказилган вақтда музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича грунт турлари мазкур илованинг 9-жадвалидан, музлашдаги кўпчишнинг ўртача нисбий қийматини эса 10-жадвалдан белгилашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича грунт турлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар

Тури

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 2 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум

I

Таркибида 0,05 mm дан майдароқ заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум, таркибида 0,05 mm дан майдароқ заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган майда шағалли қум, енгил йирик супесь

II

Енгил супес, енгил ва оғир сутлинок гиллар

III

Чангли қум, чангли супесь, чангли оғир суглинок, лёсслар ва лёссимонлар

IV

Чангли оғир супесь, чангли енгил суглинок

V

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Таркибида 0,05 mm дан кичик зарралари бўлган 15 фоиздан ортиқ бўлган чақиқ тош, шағал, қиррали йирик қумларнинг музлашдаги кўпчиш коэффициенти қийматини чангли қумларникидек қабул қилинади ва лабораторияда текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Музлашдаги кўпчиш қиймати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ишчи қатлам грунтлари

1,5 m музлагандаги, муздан кўпчишнинг нисбий ўртача қиймати

Таркибида 2 фоизгача 0,05 mm.дан кичик заррачалар бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум

1/1

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталиқдаги ва таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 2 фоизгача бўлган майда шағалли қум

1/1-2

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик зарачалар миқдори 15 фоиздан кам бўлган майда қум; йирик енгил супесь

1-2/2-4

Чангли қум; чангли супесь; чангли оғир суглинок

2-4/7-10

Енгил супесь

1-2/4-7

Чангли оғир супесь; чангли енгил суглинок

4-7/10

Оғир ва енгил суглинок; гил

2-4/4-7

Лёссимонлар

3-6/7-10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Чизиқ устидаги қийматлар намлик бўйича I тур жойларда, чизиқ остидаги қийматлар II тур жойларда, ушбу илованинг 1-жадвалига асосан қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Намланиш даражаси бўйича грунт турлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунт турлари

Намлик

Етарли намланмаган

0,9 W0 дан кам

Норматив намланган

0,9W0Wadm

Юқори намланган

0,9 WadmWmax

Ўта намланган

Wmax дан ортиқ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Wmax зичланиш коэффициенти 0,9 бўлгандаги грунтнинг мумкин бўлган энг катта намлиги, W0 меъёрий намлик, 0,9 Wadm руҳсат этилган намлик
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Грунтларнинг зичлашдаги рухсат этиладиган намлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтлар

Грунтнинг талабдаги зичланиш коэффициенти

1,0 дан катта

1,0-0,98

0,95

0,90

Чангли қумлар, енгил ва йирик супеслар

0,90-1,30

0,80-1,35

0,75-1,60

0,70-1,60

Чангли ва енгил супеслар

0,90-1,20

0,80-1,25

0,75-1,35

0,70-1,60

Оғир чангли супеслар, енгил ва чангли енгил суглиноклар

0,90-1,10,

0,83-1,15

0,80-1,30

0,75-1,50

Оғир суглиноклар ва чангли оғир лойлар

0,90-1,00

0,90-1,05

0,85-1,20

0,80-1,30

Чангли лессимон супеслар

0,90-1,20

0,80-1,25

0,75-1,35

0,70-1,50

Чангли ва оғир лессимон супеслар, чангли енгил суглиноклар

0,90-1,10

0,85-1,20

0,85-1,25

0,70-1,40

Чангли оғир лессимон суглиноклар, чангли  лойлар

0,90-1,00

0,90-1,20

0,85-1,20

0,75-1,30

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ёз вақтида кўтармаларни чангсиз қумлардан кўтаришда рухсат этиладиган намлик чегараланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Мазкур чекланишлар сув ёрдамида (гидронамив) қуриладиган кўтармаларга тааллуқли эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Қиш вақтида кўтармаларни кўтаришда намлик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Лессимон грунтлар, қумли ва чангсиз супесларда 1,3W0 дан, чангли супес ва енгил суглинокларда 1,2 W0 дан ва бошқа грунтлар учун — 1,1 W0 дан кўп бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Грунтларнинг рухсат этилган намлик қиймати мавжуд зичловчи воситаларнинг технологик имкониятларини ҳисобга олиб аниқланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Намланишнинг ҳисобий схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ишчи қатламнинг намланиш схемаси

Намланиш манбалари

Намланиш турларига киритилиш шарти

1

Атмосфера ёғинлари

Намланиш бўйича 1-тур ҳудудларда кўтармалар учун, Намланиш бўйича 2 ва 3 тур ҳудудларда кўтармалар учун қоплама юзасининг ер ости ва юза сувлар ҳисобий сатҳидан ёки ер юзасидан баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олганда

2-тур ҳудудларда кўтармалар учун юза сувлар сатҳидан (ёз даврининг 2/3 қисмида кузатилмайдиган) 5-10 m дан юқорироқда жойлашган супесларда, 2-5 m да жойлашган енгил чангли суглинокларда ва 2 m даги чангли оғир суглинокларда ва гилларда (кичкина қийматлар юмшоқлик сони катта бўлган грунтлар учун, катта қийматлар эса бошқа грунтлар учун олинади)

Қумли ва лойли грунтлар бўлган участкаларда ўймадаги ён ариқчаларнинг нишаблиги 20‰ дан юқори (I-III йўл-иқлим зоналарда) ва қоплама юзасининг ҳисобий ер ости сувларнинг сатҳидан баландлиги мазкур ШНҚнинг 34
ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олинади

сув иссиқлик шароитини тартибга солувчи махсус усулларни қўллаш (капилляр сувларни тўсувчи сув ўтказмайдиган, иссиқликдан сақловчи, арматураланган қатламлар, дренаж) махсус ҳисоблар асосида тайинланади

2

Қисқа муддат (30 суткагача) турувчи юза сувлар, атмосфера ёғинлари

Намланиши бўйича 2-тур ҳудудлардаги кўтармаларда қоплама юзасининг баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллари талабидан кам бўлмаслиги ва 2 маротабадан ошмаслик талаби, кўтарманинг оддий кўндаланг кесими (бермасиз) ва унинг ён бағрилигини қиялиги 1:1,5 дан кам бўлмаслиги талаб қилинади.

Намланиши бўйича 3-тур ҳудудлардаги кўтармаларни ер ости сувларидан ҳимоялаш учун махсус тадбирлар (каппилярларни тўсувчи ва дренаж), махсус ҳисоблар асосида тайинлаш, узоқ турувчи (30 d ортиқ) сувлар бўлмаганда ва юқоридагилар амалга оширилиши лозим.

Қумли ва гилли грунтлар бўлган ҳудудларда ўймадаги ён ариқчаларнинг нишаблиги 20 ‰ дан юқори (I-II йўл-иқлим зоналарда) ва қоплама юзасининг ҳисобий ер ости сувларнинг сатҳидан баландлиги мазкур ШНҚнинг
34 ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олинади

3

Ер ости ва узоқ (30 суткадан ортиқ) ту-рувчи юза сувлар, атмосфера ёғинлари

Намланиши бўйича 3-тур участкалардаги кўтармалар учун қоплама юзасининг баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35- жадваллари талабига мос бўлиши ва 1,5 мартадан ошмаслиги лозим.

ўймалар учун унинг асосидан чуқур жойлашган ер ости сувларининг сатҳи мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллар, жадвалдаги талабидан 1,5 марта ошмаслиги лозим.

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нисбий зичланиш коэффициентининг қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Грунтларнинг талабдаги зичланиш коэффициенти

Грунтнинг нисбий зичланиш коэффициент қийматлари, К1

Чангли суглинок-лар, қум-лар, су-песлар

Сугли-ноклар, гиллар

Лёс ва лёс-симон грунтлар

Ишлаб олинадиган қоятош грунтлар ҳажмий оғирликларда, t/m3

Қайта ишланган саноат чиқиндилари, куюндилар

1,9-2,2

2,2-2,4

2,4-2,7

1,00

1,10

1,05

1,30

0,95

0,89

0,84

1,26 -1,47

0,95

1,05

1,00

1,15

0,90

0,85

0,80

1,20 - 1,40

0,90

1,00

1,10

1,10

0,85

0,80

0,76

1,13 - 1,33

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қумларнинг кўчиши бўйича жойнинг таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Қумлар юзасининг ўсимликлар билан мустаҳкамлаганлик даражаси

Ўсимликлар билан

қопланган юза, %

Қумларнинг кўчиш даражаси

Ўсимликсиз юза

5 дан кам

ўта кўчувчан

Ўсимлик кам ўсган юза

5 ÷15

кўчувчан

Ўсимлик ола ўсган юза

15 ÷35

кам кўчувчан

Ўсимликли юза

35 дан ортиқ

кўчмайдиган

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хўжалик йўлларини кўндаланг кесими
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Қишлоқ йўлларининг бошланғич ва охирги пунктларида автомобиллар ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналари бурилиб олиши учун, 25х25 m ўлчамли тўғри бурчакли майдончалар ёки радиуси 15 m дан кам бўлмаган ноксимон ва ҳалқасимон айланиб ўтиш йўлларини кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Катта габаритли қишлоқ хўжалик машиналари ва автопоездлари учун кўрсатиб ўтилган ўлчамлар хавфсиз бурилиб олишларини таъминлайдиган ўлчамларгача етказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Алоҳида қишлоқ хўжалиги корхоналари (чорвачилик мажмуалари, иссиқхоналар) ҳудудларидаги йўлларни тўғри бурчакли ёпиқ (ҳалқа), берк (тупик) ёки аралаш схема бўйича лойиҳалаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йирик қишлоқ хўжалик мажмуаларида транспорт воситаларининг ҳалқали ҳаракати бўлган йўлларнинг схемаларига устуворлик бериш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Берк йўлларни қуришда транспорт воситаларининг бурилиб олиши учун майдончалар берк йўлнинг охирида кўзда тутилиши, бунда майдончанинг ўлчамлари ушбу илованинг мазкур илованинг 1-бандида келтирилган транспорт воситалари ва ташилаётган юкларнинг ўлчамларидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисми ўқи бўйича режадаги эгриликларнинг радиусларини виражлар ва ўтиш эгриликларисиз камида 60 m қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ярим тиркамали, бир ёки икки тиркамали автомобиллар ва тракторларнинг ҳаракатланишига мўлжалланган йўлда эгрилик радиусини 30 m гача, якка транспорт воситалари ҳаракатланганда эса 15 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қатнов қисмининг чети бўйлаб режадаги эгриликлар радиусларини ва бинолар, иссиқхоналарга кириш йўлларидаги эгриликларида қатнов қисмини кенгайтиришни ҳаракат таркибининг ҳисобий турига кўра, бироқ 15 m дан кам бўлмаган ҳолда белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Корхоналарнинг ички йўллари кўндаланг кесимини қишлоқ хўжалик корхонаси ҳудудини режалаштириш ва ободонлаштириш лойиҳасига асосан лойиҳалаш ва меъморий режалаштириш шартлари, санитария талаблари ва сувни четлаштириш шартлари бўйича мумкин бўлган барча ҳолларда ҳошия тошисиз йўл ёқаси қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Техник-иқтисодий ҳисоб асосида хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хавфсизлигини таъминлаш, санитария талабларига риоя қилиш, сувни ёпиқ иншоотлар орқали четлатишни (ёмғир канализацияси, ёпиқ новлар) лойиҳалаш заруриятидан келиб чиқадиган ҳолларда қатнов қисмининг бир томонидан ҳошия тоши ва пиёдалар йўлкаси ҳамда бошқа томондан йўл ёқаси қуриш ёки қатнов қисмининг икки томонидан ҳошия тоши ва пиёдалар йўлкаси қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ички майдон йўлларининг қатнов қисми ва йўл ёқалари кўндаланг нишабликларини мазкур ШНҚнинг 93 ва 94-бандларига асосан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Ички майдон йўлларининг бўйлама нишабликларни йўлга туташ корхона ҳудудининг вертикал режалаштириш лойиҳасига боғлаб белгилаш ва асосан 5 ‰ дан кам ва 30 ‰ дан кўп бўлмаган ҳолда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Ишлаб чиқариш йўллари учун бўйлама кесимнинг ёнма-ён элементлари нишабларининг алгебраик фарқи 20 ‰ ва ундан катта бўлганда қабариқ эгрилик учун камида 600 m ва ботиқ эгрилик учун камида 200 m эгрилик радиуси билан туташтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама кесимдаги ёнма-ён эгриликларни тўғри қисмсиз бир-бирига туташтириб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Прицепли тракторлар, тракторли поездлар, қишлоқ хўжалик, қурилиш машиналари ҳаракати учун, йўлларни автомобиллар ҳамда прицепли транспорт воситалари учун уларнинг ҳаракати (суткада 10 бирликдан кўп эмас) доимий бўлмаганда, қишлоқ хўжалик ерларидан ўтказишда қатнов тасмалари ажратилган битта йўл пойида ҳаракатланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, прицепли трактор воситалари ва машиналари ҳаракатланиши учун автомобиль йўлининг мустаҳкамланган ва кенглиги камида 4,5 m бўлган йўл ёқаларининг биридан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Прицепли транспорт воситаларининг алоҳида йўл пойида ҳаракатланиши учун йўл қуришни техник-иқтисодий ҳисоб билан асослаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Трактор йўлининг қатнов тасмаси ва алоҳида йўл пойи кенглиги қуйидаги 1-жадвалга асосан айланувчи ҳаракат таркибининг изи кенглигида белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Транспорт воситалари, ўзиюрар ва тиркамали машиналар изи кенглиги, m

Қатнов тасмаси кенглиги, m

Йўл пойи кенглиги, m

2,7 ва ундан кичик

3,5

4,5

2,7 дан 3,1 гача

4,0

5,0

3,1 дан 3,6 гача

4,5

5,5

3,6 дан 5,0 гача

5,5

6,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Трактор йўлларида разъезд учун кенглиги ва узунлиги мазкур ШНҚнинг 120-бандига асосан қабул қилиниши лозим бўлган майдончаларни қуришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Трактор йўлларини ер юзасида тупроқли ўроқсимон кўндаланг кесимда ёки тупроқ шароитларига кўра учбурчак кўндаланг қирқимли новлар (кюветлар) орқали сув кетиши таъминланган кўтармаларда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Алоҳида йўл пойида жойлашган йўлларнинг бўйлама нишабликлари қуйидаги 2-жадвалда келтирилгандан катта бўлмаган қийматларда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Юкланган йўналишдаги бўйлама нишаб йўналиши

Бўйлама нишаблик, ‰

энг катта

мураккаб участкалар учун рухсат этиладиган

юқорига чиқиш

40

80

пастга тушиш

60

100

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Бўйлама кесим элементларини ёнма-ён нишабликларининг алгебраик фарқи ‰ дан ошса, радиуси 100 m дан кичик бўлмаган ва узунлиги 20 m дан кам бўлмаган эгрилик билан туташтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Трактор йўллари учун режадаги эгрилик радиусларини камида 100 m қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мураккаб ҳудудлар учун эгрилик радиусларини битта ёки иккита тиркамали транспорт поездлари ҳаракатланиши учун 15 m гача ва учта тиркамали ҳамда узун ўлчамли юкларни ташишда 30 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Режадаги эгрилик радиуслари 100 m дан кичик бўлганда йўл пойини қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ эгриликнинг ички томонидан кенгайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тракторлар ва тиркамалар сони

Режадаги эгрилик радиуслари қуйидагича бўлганда йўл пойини кенгайтириш, m

15

30

50

80

100

Трактор:

тиркамасиз

1,50

0,55

0,35

0,20

-

битта тиркамали

2,50

1,10

0,65

0,40

0,25

иккита тиркамали

3,50

1,65

0,95

0,60

0,45

учта тиркамали

-

2,15

1,30

0,80

0,65

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 23 августдаги 01/2-61-сон буйруғига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
РЎЙХАТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2008 йил 3 июлдаги 61-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 22 январдаги 27-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.11-19 «Жамоа хўжаликларидаги, бошқа хўжалик корхоналари ва ташкилотларидаги ички хўжалик автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2015 йил 30 октябрдаги 156-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 1-сон ўзгартиришлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2018 йил 2 октябрдаги 208-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 2-сон ўзгартиришлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 5 июлдаги 336-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 3-сон ўзгартиришлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 28 апрелдаги 96-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 4-сон ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 9, 2021 йил 18 май).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 15 октябрдаги 186-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган қўшимча ва ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 50, 2021 йил 1 ноябрь).