17.10.2024 йилдаги 01/2-73-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 17.10.2024 йилдаги 01/2-73-сон
Кучга кириш санаси
25.10.2024
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 25 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 308]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 6 октябрдаги 577-сон «Қурилиш соҳасига оид талабларни соддалаштириш ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Транспорт вазирлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 17 октябрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-73-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 10 октябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 8 октябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Транспорт вазири И. МАХКАМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 30 сентябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024 йил 9 сентябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 17 октябрдаги 01/2-73-сон буйруғига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қуриладиган, реконструкция қилинадиган ва мукаммал таъмирланадиган йўл изининг кенглиги 1520 mm ва ҳисобий ҳаракат тезлиги 200 km/h гача бўлган темир йўл ҳамда ҳаракат тезлиги 150 km/h гача бўлган автомобиль йўллари туннелларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг талаблари очиқ усулда қуриладиган транспорт туннелларини, сув ости туннелларини ва катта силжиш жойларидаги тоғ туннелларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.01.03-96 «Сейсмик ҳудудлардаги қурилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар»
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.01.08-96 «Шовқиндан ҳимоялаш».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
автомобиль йўллари туннели — баланд ёки контурли тўсиқлар, шаҳарлардаги тўсиқлардан, автомобиль йўллари транспортини ўтказиш учун мўлжалланган ер ости узун муҳандислик иншооти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йўл-транспорт ҳодисаси — транспорт воситасининг йўлда ҳаракатланиши жараёнида ва унинг иштирокида содир бўлган, фуқаролар вафот этган ёки уларнинг соғлиғига зарар етказилган, транспорт воситалари, иншоотлар, юклар шикастланган ёхуд бошқа моддий зарар етказилган ҳодиса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир йўл туннели — баланд ёки контурли тўсиқлар, шаҳарлардаги тўсиқлардан, темир йўл транспортини ўтказиш учун мўлжалланган ер ости узун муҳандислик иншооти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннель портали — туннелда меъморий жиҳатдан мўлжалланган кириш ёки чиқиш жойи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
рампа — автотранспорт воситаларини ер юзасидаги қатнов қисмидан туннелга ёки аксинча ўтказиш учун қўлланиладиган иншоот.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб.Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Туннелларни лойиҳалаш ва қуриш ишлари йўлдан фойдаланиш талабларидан келиб чиқиб, муҳандис-геологик, иқлим, муз, тупроқ ва бошқа маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда туннель қурилиши ва фойдаланиш жараёнларининг атроф-муҳитга таъсирини инобатга олган ҳолда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Туннеллар улардан фойдаланиш муддати давомида транспорт воситаларининг тўхтамай ва хавфсиз ҳаракатланиши, тежамкорлик ва энг кам меҳнат сарфи, хизмат қилувчиларнинг соғлом ҳамда хавфсиз иш шароитларини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таъмирлаш ишларини режалаштириш учун туннель қопламаларининг хизмат муддатлари қуйидагича белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120 йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мукаммал тузатиш даврийлигини — 50 йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
устки пардозлаш ишлари даврийлигини — 30 йил.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Туннель кесиб ўтиш қурилишидаги асосий техник ечимларни аниқлаш учун қуйидаги омиллар ўрганилиши ҳамда инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
режада ва кўндаланг кесимда жойлашиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннеллар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннелларнинг ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннель қопламасининг тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер ости сувларидан, адашган токлардан ва бошқа зарарли таъсирлардан ҳимоялаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Ер ости сувларининг тартибсиз равишда ўтишидан туннеллар ҳимояланган ва сувни олиб чиқувчиларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Узунлиги 100 m дан ортиқ бўлган темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари (чўктириладиган қисмлардан йиғиладиган сув ости туннеллари бундан мустасно) ёнғин ёки бошқа фавқулодда вазиятларда қуйидагича хавфсизлик йўлакларига эга бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
одамларнинг ташқарига чиқишига мўлжалланган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қидирув;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шамоллатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер ости сувларини олиб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кабель тармоқларини жойлаштириш вазифаларини бажарадиган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Туннель ва хавфсизлик йўлаклари ёки ёнма-ён ўтказилган туннеллар орасида, 300 m дан ошмаган масофада уловчи сунъий бўшлиқлар жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Туннелларда фавқулодда вазиятларда хавфсизлик ашёлари, жиҳозлар, анжомлари жойланадиган бўлмалар ва шкафлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Бўлмалар ҳар 300 m да туннелнинг икки томонида шахмат усулида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннелнинг узунлиги 300 — 400 m гача бўлса, унинг ўртасида битта, узунлиги 400 — 600 m гача бўлса, иккита бўлма жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шкафлар туннелнинг ҳар икки томонида бўлмалар орасида ҳар 60 m да шахмат усулида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Узунлиги 1000 m дан ортиқ бўлган автомобиль йўллари туннелларида ҳар 500 m масофада унинг кўндаланг кесимини транспорт воситаларини қисқа муддатли тўхташ майдончаларини жойлаштириш учун кенгайтирилиши, бунда майдончаларга кириш ва чиқиш асосий йўл ҳисобидан амалга оширилиши ҳамда уларнинг узунлиги 50 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Майдончаларнинг эни туннель учун қабул қилинган битта йўлнинг ўтиш қисми кенглигидан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Автомобиль йўллари туннелларида пештоқдан камида 100 m узоқликкача ёритилган асфальт-бетон йўл қопламаларини қўллаш ҳамда хизмат йўлкаси сатҳидан 1-2 m баландликдаги девор сиртини оқ ранг билан қоплаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўлма ва тахмонларнинг ташқи бурчаклари нурланувчи бўёқлар билан бўялиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пештоқларнинг юзалари ва тиргак деворларни қоплаш учун қора (тўқ) рангли материаллар ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Кўндаланг кесим, бўйлама ён томон ва режа
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Қурилаётган ва қайта таъмирланаётган темир йўл туннелларининг кўндаланг кесими иншоотлар яқинлашуви ўлчамлари «С» шаклни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Туннелдаги йўлнинг бўйлама профилини 3 фоиздан кам бўлмаган бир ёки икки нишабли қилиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир йўл туннелларидаги максимал қиялик (III чи ва ундан паст даражадаги йўллар учун бутун тортувчи кучни ҳисобга олган ҳолда) йўлнинг очиқ жойи учун қабул қилинган ва туннелнинг узунлигига кўра, қуйидаги коэффициентларга кўпайтирилган қиялик миқдоридан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,3 km гача — 1,0;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,3 km дан 1 km гача — 0,9;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 ш дан 3 km гача — 0,85;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 km дан узун 0,8 — 0 ,7 5 (туннель узунлигига боғлиқ ҳолда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Эгри чизиқли жойларда бўйлама профиль ёнининг бир-бирига яқин бўлган тўғри чизиқли қисмлари вертикал текисликда йўл даражасига боғлик бўлган радиус билан қўшилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Темир йўл туннелларининг режада жойлашиши ва йўл қисмларининг эгрилик радиуслари темир йўл очиқ жойларига қуйиладиган талабларни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Автомобиль йўллари туннеллари кўндаланг кесимининг асосий параметрлари, иншоотлар ва жиҳозларнинг яқинлашув ўлчамлари автомобиль йўли тоифаси ҳамда туннель узунлигига боғлиқ ҳолда, автотранспорт воситасининг ўлчамларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Узунлиги 300 m гача бўлган автомобиль йўллари туннеллари юриш қисмининг бўйлама профили бир нишабли, узунлиги 300 m дан ортиқ бўлса, бир ва икки нишабли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, нишаб 3 фоиздан кам ва 40 фоиздан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Қийин топографик ва муҳандис-геологик шароитда жойлашадиган, узунлиги
500 m гача бўлган тоғ туннеллари, сув ости туннелларининг рампа ва қирғоқ қисмлари учун бўйлама нишаби 60 фоизгача оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Автомобиль йўллари туннелларининг режада жойлашиши йўл тоифаси бўйича ҳисобий ҳаракат тезлигига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, минимал радиус 250 m дан, фавқулодда вазиятларда 150 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Туннель пештоқи сув босадиган ерда жойлашгани ҳолда пештоқ сув чиқарадиган новтагининг сатҳи юқори сувнинг энг баланд сатҳидан (тиқилиш, муз кўчиш, тўлқин баландлигининг кўпайиш эҳтимоли 1:300 (0,33 фоиз) бўлишини ҳисобга олиб) камида
1,5 m баланд бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Туннелларнинг қурилиш конструкциялари конструкциялар ва материаллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Хавфсизлигини таъминлаш учун туннеллар йўлаклари ва ер ости иншоотлари юк кўтарувчи ёки ўпирилишдан сақловчи доимий қопламаларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қопламалар бутун сирти бўйича тупроққа зич туташиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннель ер ости хавфсизлик йўлакларига кириш жойлари пештоқ кўринишда мустаҳкамланган ва шакллантирилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннель пештоқи қияликдан думалаб тушадиган тошларни ушлаб қолувчи панжараларга ва меъморий безакларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Узунлиги 100 m ва ҳаракат тезлиги 80 km/h дан ортиқ бўлган автомобиль туннелларининг кириш қисми узунлиги 20 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, туннелларнинг кириш қисми кўндаланг кесимининг юзаси энг камида 40 фоизга кўпайтирилган қисмга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Бўлма ва ўйиқ ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган қийматлардан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўлма ва шкаф полларининг сатҳи темир йўл туннелларида унга яқин бўлган рельс тагининг, автомобиль йўллари туннелларида эса хизмат йўлининг сатҳи билан бир хил бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Туннель қопламалари, хавфсизлик йўлаклари, пештоқ, пештоқ олди тиргак деворлар ва бошқа туннель олди иншоотлар ҳамда ички қурилиш конструкциялари учун ишлатиладиган материаллар қуйидагича талабларга жавоб бериши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мустаҳкамлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқбардошлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ташқи ва ички муҳит агрессив таъсирига қарши чидамлилик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
оловбардошлилик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш ҳамда фойдаланишнинг меъёрий ва йўл-транспорт ҳодисаси ҳарорат ҳолатларида заҳарли моддалар ажратмаслик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Туннель қурилмалари

Ўлчамлар mm

кенглиги

баландлиги (бўлма, шкаф ўртасида)

чуқурлиги

Туннелдаги бўлмалар:

Темир йўллардан

4000

2800

2500

Автомобиль йўллардан

2000

2500

2000

Туннелдаги тахмонлар:

Темир йўллардаги

2000

2500

1000

Автомобиль йўлларидаги

2000

2500

500

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Намланган тупроқда қуриладиган туннель бўлаклари қопламалари сув ўтказмас материаллардан қурилиши ҳамда намдан муҳофазаланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Яхлит бетон ёки темир-бетон туннель қопламаларини намдан муҳофазалаш учун ишлатиладиган материаллар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узоқ муддатга чидамлиликка;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
механик ва ҳарорат таъсирларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер ости сувларининг кимёвий агрессив таъсирига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
микроорганизмлар таъсирига қарши чидамлиликка.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нам ўтказмаслик тадбирлари лойиҳада йўл қўйиладиган қопламанинг ёриқлар ҳосил бўлиб деформацияланиши натижасида бузилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Сиқилишга бўлган мустаҳкамлик бўйича бетон синфлари қуйидагилардан кичик қилиб олмаслик керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В30 — йиғма темир-бетон қопламалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В15 — яхлит бетон қопламалар, пештоқлар, ички темир-бетон конструкциялар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В25 — яхлит темир-бетон, бетон ва яхлит прессланган қопламалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В25 — сув ости туннелларининг юк кўтарувчи конструкциялари (чўктириладиган бўлмалар) учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В25 — сачратма-бетон қопламалар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Қоплама ва пештоқ элементларини қалинлиги ҳисоб бўйича белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қоплама ва пештоқ элементларининг минимал қалинликлари қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит бетон ва темир-бетонли туннель қопламасининг девор ва гумбазлари — 200 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит бетон ва темир-бетонли туннель қопламасининг девор ва гумбазлари, бўртиб чиққан қояли ерларда — 100 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғма темир-бетон қопламанинг узлуксиз кесимли блокларда — 200 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғма темир-бетон қопламанинг қирра ва ёнлари — 100 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит пештоқли деворларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бетонли — 300 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
харсанг тошли — 500 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
темир-бетонли — 150 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сачратма-бетон қопламалар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўпирилишдан сақловчи (пардоз) қопламалар (бўртиб чиққан жойларда) — 50 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юк кўтарувчи — 100 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Конструкцияларнинг ишчи арматуралари учун бетон ҳимоя қобиғининг қалинлиги қуйидаги 2-жадвалда келтирилганлардан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Туннель қопламаси

Элемент қалинлиги, mm

Элемент қалинлиги, mm

Йиғма ва яхлит темир-бетонли қопламалар

100 гача

101 дан 200 гача

201 дан 500 гача

500 дан юқори

10

20

30

40

Чўктириладиган бўлмалар

1000 гача

1000 дан юқори

30

60

Сачратма бетон қопламалар

100 дан кам

101 ва юқори

15

20

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Туннелларнинг асосий конструкциялари қуйидаги минимал оловбардошликка эга бўлишлари керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннель қопламалари ва ички конструкциялар — 1,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
деворлар (тўсиқлар, шамоллатиш хоналари, каналларнинг томлари) ҳамда даҳлизлар — 0,75,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёнғинга қарши ўзи ёпилувчи эшиклар, ёнғинга қарши туйнуклар — 0,6,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
нарвон супалари, косоурлар, зинапоялар, тўсин ва зинанинг икки супа ўртасидаги қисми — 1,0.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Туннель қопламалари ҳамда уларнинг металл ҳимоялари, ўрнатилган деталлар ва бириктиргичлар коррозиядан ҳимояланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Темир йўлнинг электрлаштирилган жойларида тикланаётган қопламалар, рельслар ҳамда туннелдаги бириктиргичлар адашган ток таъсиридан ҳимояланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Сейсмик жойларда тикланаётган туннелнинг темир-бетон ва бетон қопламаларида антисейсмик деформация чоклар ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, улар орасидаги масофа қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак, m:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит бетон қоплама учун — 20;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
яхлит темир-бетон қоплама учун — 40;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғма темир-бетон қоплама учун — 60.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Сейсмиклиги 7 балл ва ундан ортиқ бўлган ҳудудларда қурилаётган туннель қопламаларининг конструкциялари ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ конструктив хусусиятларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Сейсмик фаол ҳудудларда қурилаётган туннель конструкциялари уларнинг тектоник ёриқларни ёки турли мустаҳкамликдаги тупроқларни кесиб ўтганда, боғлиқликни ажратиб қўювчи деформация чокларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Конструкцияларни ҳисоблаш бўйича талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Туннель қопламалари ва ички конструкцияларининг ҳисоблаш схемаларида қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иншоотларнинг ишлаш шароитларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уларни қуриш технологиясига мос келишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкция элементларини ўзаро ва ўраб турувчи тупроқ билан таъсир хусусиятларини ҳисобга олишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннелни қуриш ва ишлатиш давомида унинг алоҳида элементларига ёки бутун иншоотга юк ва таъсирларнинг ноқулай бирга қўшилган ҳолдаги таъсирини ҳисобга олувчи турли ҳисобий вазиятларга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қуйидаги ҳолатларни инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий, узоқ ва қисқа муддатли юкларнинг биргаликдаги асосий таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий, узоқ муддатли, қисқа муддатли ва битта махсус юкларнинг биргаликдаги ўзига хос таъсири.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Қопламадаги кучлар ҳолатини ҳисоблаш чизмалари сифатида аниқланган юклар кўрсатилган ёки узлуксиз туташ муҳитлар механикаси асосидаги чизмалар хизмат қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юклар берилган ҳолатда, юкларга тупроқ массивининг қаршилигини, узлуксиз муҳит механикаси усулларидан фойдаланилганда эса юк кўтарувчи конструкция ва тупроқ деформацияларининг ўзаро таъсирини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Туннель конструкцияларини берилган куч ва таъсирларга ҳисоблашда, таъсир муддати узоқлиги бўйича доимий ва вақтинча (узоқ муддатли, қисқа муддатли ва махсус) ларга ажратиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Доимий юкларга тоғ ва гидростатик босим, конструкциянинг оғирлиги, конструкцияда сақланадиган олдиндан зўриқтиришдаги кучланиш, тўкилган тупроқлар киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Узоқ муддатли юкларга муқим (стационар) ускуналар оғирлигидан, ҳаво ҳароратининг таъсиридан, музлашидан, бетоннинг чўкиши ва ўзига чўзилувчанлигидан ҳосил бўладиган юклар киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Қисқа муддатли юкларга туннель қурилиши жараёнидаги юклар ва таъсирлар киритилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қалқон домкратларининг босимидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қоплама ортига қоришма юборишдан ва тупроқларни физик-химик мустаҳкамлигидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш транспорт ускуналарининг юки ва таъсиридан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
одамлар хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қисмларидаги материаллар оғирлигидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннель йиғма қопламаларини кўтариш, ташиш ва монтаж қилишдаги зўриқиш таъсиридан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
туннелни ишлатиш жараёнида туннель ичидаги ва ер устидаги транспорт воситаларидан тушадиган юклар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Махсус юкларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сейсмик ва портлаш таъсирлари, ишланаётган минтақада грунт тузилиши, силжиш ва кўчишларнинг ўзгариши билан боғлик бўлган деформациялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доим музлайдиган тупроқдаги тоғ босими, хавфли геологик жараёнлар ва уларнинг биргаликдаги таъсиридан ҳосил бўладиган юклар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Меъёрий юкларни сунъий бўшлиқ ўлчамлари туннелнинг жойлашиш чуқурлиги, жойнинг тектоник тузилиши (биринчи навбатда ёриқлиги) ва физик-механик хусусиятлари, унинг намланганлиги ҳамда ишлаб чиқариш усулларига кўра белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ўхшаш муҳандис-геологик шароитларда туннель қурилиши жараёнида олинган маълумотлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Туннель қопламалари конструкцияларини чегаравий ҳолатлар усули билан ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкция юк кўтарувчи элементининг турли хил бузилиши (масалан, мўрт, пластик, қайишқоқлик) (турлари ШНҚ 2.01.07-21 бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фойдаланишга тўла яроқсиз ҳолатга келтирувчи шакл турғунлигининг йўқолиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
турғунлик ҳолатининг йўқолиши (чўктирилувчи бўлмаларни сузиб чиқишга ҳисоблаш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фойдаланишни тўхтатишга олиб келадиган ёриқларнинг ҳосил бўлиши (намланган тупроққа қурилган, бироқ сувдан ҳимояланмаган туннелларнинг бетон ва темир-бетон қопламалари учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкциялар деформацияларининг охирги чегарага етиши (масалан, чегаравий эгилишлар, буралишлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ёриқлар ҳосил бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чегаравий очилиш ёки чегаравий узунликдаги ёриқларнинг пайдо бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳамма конструкциялар учун ҳисоб ишларини бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳисоб ишлари қабул қилинган ҳисобий чизма бўйича барча ҳисобий ҳолатлар (юкларнинг асосий ва ўзига хос биргаликдаги таъсири)га ашёлар, тупроқ, юклар хусусиятларининг ҳисобий қийматларини ҳамда конструкциялар ишлаш шароитлари коэффициентларини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Иккинчи гуруҳ, чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоб-ишлари қабул қилинган ҳисобий чизма бўйича ўрнатилган ва ўтувчи ҳисобий ҳолатларга (юкларнинг асосий биргаликдаги таъсири) ашёлар, тупроқ юклар хусусиятлари ҳамда конструкцияларнинг ишлаш шароити коэффициентлари норматив қийматларини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир-бетон конструкциялардан фойдаланиш тажрибасида ёки уларни тажрибавий текшириш натижасида, уларда ҳосил бўладиган ёриқлар очилишининг ўлчови йўл қўйилган чегаравий ўлчовдан катта бўлмаган ва конструкциянинг фойдаланиш жараёнидаги бикрлиги етарли бўлган ҳолларда, иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоб ишлари бажарилмаслигига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Юкларнинг ўзгариши ёки нормал фойдаланиш шартидан четга чиқиш натижасида норматив қийматдан катта ёки кичик томонга оғишини ҳисобга олувчи юклар бўйича ишончлилик коэффициентларининг қийматлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бир пайтда бир нечта юклар ҳисобий қийматлари ортиши эҳтимолининг битта юк ҳисобий қиймати ортиши эҳтимолидан камлигини ҳисобга олувчи юкларнинг биргаликдаги таъсири коэффициентларининг қийматлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Тупроқнинг мустаҳкамлик ва деформатив тавсифларини муҳандис-геологик қидирув ишлари, ўтказилган дала ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Темир-бетон туннель конструкцияларининг ёриқбардошлиги уларнинг ишлаш шароитларига кўра ушбу ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган талабларга жавоб бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Бетон ва темир-бетон элементлари кесимларининг мустаҳкамлигини ШНҚ 2.03.01-24 талаблари бўйича иш шароити коэффициентлари γα киритиб текшириш лозим. Бу коэффициент қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қабул қилинган ҳисобий моделнинг яхлит бетон қопламанинг мавжуд ишлаш шароитидан оғиши γα=0,9;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғма қоплама чоклари ҳақиқий ишининг лойиҳада кўрсатилганидан оғиши γα = 0,9;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
намланган жойларда қурилган, бироқ сувдан ҳимояланмаган қоплама бетони мустаҳкамлигининг камайиши γα = 0,9;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструкцияни олдиндан зўриқтиришдаги кучланишнинг сақланиши (тупроққа сиқилувчи қопламалар учун ) γα = 1,2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-боб. Доимий қурилмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Йўлнинг устки тузилиши ва юриш қисми
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Йўлнинг устки тузилиши конструкцияси йўл оқова ариқлар ва бошқа туннелдан фойдаланиш қурилмаларини механизациялаштирилган таъмирлаш ва уларни сақлаш имконини яратиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир йўл туннелларидаги шағал конструкцияли йўлнинг устки тузилиши чақиқ тошдан фойдаланиб ишланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Из атрофида шпал тагидаги шағал қатламининг қалинлиги 0,25 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Туннелларга чоксиз рельс йўллари ётқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннель узунлиги 300 m ва ундан кам бўлган ҳолларда релсли йўлларда чоклар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Темир йўл туннеллари турли қисмининг ҳар 20 метрида ҳамда эгри қисмининг ҳар 10 метрида девор қопламасига маҳкамланган доимий реперлар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Реперлар бир йўллик туннелларнинг тўғри қисми ўнг томонига (километрлар ҳисоби бўйича), эгри қисмида эса ташқи из томонидан ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Икки изли туннелларда реперларни изларнинг ҳар иккала томонига ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Репер ёнида туннель деворига белги маҳкамланиши, бунда репер рақам, ундан энг яқин изнинг ички қиррасигача бўлган ва унинг бошидан баландлик масофаси кўрсатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Темир йўл ва автомобиль йўллари туннелларининг пештоқларида III синф нивелирлаш учун реперлар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Оқова ариқ ва зовур қурилмалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Пештоқ томонига қия бўлган туннель бўйича ёки хавфсизлик ер ости йўлагида ер ости ёки туннель ювилишидан чиққан сувларни чиқариш ва уларни рельефнинг пасайган жойларига ташлашни коллекторлар ёки ёпиқ тарновлар орқали жорий қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Коллектор ёки тарновлар оралиғи 20 m дан кўп бўлмаган қудуқ ёки тиндиргичларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тиндиргичларни вақти-вақти билан тозалаш учун уларга ўтиш қулай бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суффозияга мойил тупроқларда жойлашган туннелларда ер ости сувларини қочиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Тарнов ёки коллекторлар тубининг қиялиги 3 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тарнов ва тиндиргичлардаги сувнинг ҳисобий сатҳи йўлнинг юқори тузилиши ёки йўл қопламаси асосидан паст бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Туннель бўйлама кесими бир қиялик бўлганда, юқори томондаги пештоқ ўйимидан ташқарига сув оқизадиган ариқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Сувни оқиб кетишини яхшилаш учун тоғ туннелларининг пештоқ атроф юзасини, чуқурларни, тешикларни ва бошқа ковланган жойларни ер ости сувларини йиғмайдиган тупроқ билан тўлдириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, ариқлар тармоғини лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Трассанинг пасайган жойларидаги туннелларда алоҳида хоналарда жойлашган сув тўплайдиган ва сувни чиқариб ташлайдиган қурилмалар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув чиқарувчи қурилмалар рампа жойининг пастки қисмига жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Босимли сув қувурлари, оқава ариқлар, зовур қурилмалари ва сув йиғадиган иншоотлар конструкциялари уларда сув музлаши, туннель юриш қисми ёки деворларида муз қатламлари ҳосил бўлишига йўл куймаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 60-бандида келтирилган иншоотларни совуқ ўтмайдиган қилиш ва иситиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Туннелни шамоллатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Шамоллатиш туннелдан қуйидаги тартибларда фойдаланишни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
А — мўътадил ҳаракат жадаллиги «чўққига» чиққан вақтда, йўл қўйилган максимал тезликда транспортнинг тўхтовсиз ҳаракати амалга оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Б — секинлашган — транспортнинг тўхтовсиз ҳаракати 20 km/h дан кам тезликда амалга оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
В — транспорт тирбандлигида — транспортнинг ишлаб турган двигателлари билан 15 min гача тўхтаб туриш ҳолати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Туннелнинг мўътадил «А» фойдаланиш тартибида транспорт қисмида ҳавога чиқариладиган газлар таркибида углерод оксидининг чегаравий рухсат этилган тўпланиши ушбу ШНҚнинг 3-жадвалида келтирилганлардан, «Б» ва «В» тартибларда эса қуйидаги миқдорлардан юқори бўлмаслиги лозим, mg/m3:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
углерод оксиди — 200;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
азот оксидлари — 5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурум (қоракуя) — 4.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Ёнғин содир бўлганда, сунъий усулда шамоллатиш ҳаракат йўналишини ўзгартиришга имкон берадиган ва қуйидагиларни таъминлайдиган бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
берилган йўналишдаги шамоллатиш оқимининг устуворлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эвакуация тугамагунча ҳаво устунини камида 20 Pa ҳосил қилиш билан йўлларни тутун босмаслигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шамоллатиш оқими ҳаракат йўналишини ўзгартириш вақти 10 min дан ортиқ бўлмаслигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёнғин вақтида иссиқ газларни сўриб олиш учун мўлжалланган шамоллаткичларга ҳамда уларни чиқариб юбориш учун асосий ҳаво узатмадан ажратилган чиқариш йўлига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Автомобиль туннелларини шамоллатиш усули туннель ичидаги кўриниш талабларини таъминлаши, бунда ёриқлик кучсизланиши кўрсаткичи 0,0075 I/m дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Туннель ҳавосининг энг чегаравий йўл қуйилган ҳарорати иссиқ кунларда ташқи ҳавонинг энг юқори ҳароратидан кўп, совуқ кунларда эса энг паст ҳароратдан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир йўл туннелларининг узунлиги 1000 m дан ва автомобиль йўллари туннелларининг узунлиги 300 m дан кам бўлганда, ҳароратларнинг миқдори ва ташқи ҳавонинг нисбий намлиги яқинда жойлашган метеостанция маълумотларидан олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Катта узунликларда ва электр қуввати билан тортувчи махсус иссиқлик тартиби амалга ошириладиган темир йўл туннелларида туннель пештоқларида (устларида) давомлилиги уч йилдан кам бўлмаган табиий кузатишлар натижасидан олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қийин об-ҳаво шароитида қурилаётган темир йўл туннелларида ташқи ҳаво киришини чегараловчи шамоллатиш дарбозалари ёки бошқа қурилмалар ўрнатилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Туннелнинг мазкур ШНҚнинг 62-бандида келтирилган ишлаш тартибларида ва 64-банди бўйича ёнғин тасодифида, шамоллатиш вақти туннелда туман ҳосил бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Қиш фаслида хизматчилар хонасини иситишда ҳаво ҳарорати 18º С дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Туннель транспорт қисмининг кесими бўйича шамоллатиш тартибида транспорт воситалари таъсирини ҳисобга олмасдан ҳаво ҳаракатининг ўртача тезлиги 6 m/s дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, иншоотларнинг ҳаво чиқарувчи қисмида тезликнинг кўпайишини белгилашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Бир йўлли темир йўл ва бир томонга ҳаракатланувчи автомобиль йўллари туннелларини бўйлама шамоллатишда унинг оқим йўналиши мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Автомобиль туннелларидаги бўлма, тахмон ва бузилган автотранспорт тўхташ майдончаларини шамоллатиш, туннелни шамоллатиш ҳисобига амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Туннель шамоллатиш қурилмаларини бошқариш, туннель ва пештоқлар ҳаво муҳити физик ва химик параметрларини доимий назорат қилишни таъминлайдиган техник воситалар комплексидан ташкил топиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Туннелдаги шамоллатиш ускуналарининг ишлашидан чиқадиган шовқин даражаси ушбу ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган миқдорлардан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Аҳоли пунктларидаги ернинг устки шовқини ҚМҚ 2.01.08-96да келтирилган миқдорлардан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Узунлиги 200 m дан ортиқ тўғри чизиқли ва 100 m дан ортиқ эгри чизиқли темир йўл ҳамда автомобиль йўллари туннеллари ушбу ШНҚнинг 5 ва 6-жадвалларига мувофиқ қўзғалмас сунъий ёритиш воситаларига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннель ва унинг хавфсизлик ер ости йўлаклари умумий ёритишлардан ташқари бузилиш (авария) ҳолатидаги қўшимча ёритишга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таъмирлаш ишларини бажаришда қўшимча кўчма ёритгичлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Темир йўл туннелларидаги горизонтал ёритилиш рельс боши сатҳида ва ер ости йўлакларининг тоза пол сатҳида 1 lk дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Транспорт воситаларининг туннелда туриш вақти

Туннель транспорт қисми ҳавосида углерод оксидининг чегаравий йўл қўйилувчи бир жойга тўпланиши, mg/m3

Темир йўлдаги

Автомобиль йўлидаги

5

6

7

8

9

10

15

20

28

24

21

19

17

16

12

9

60

51

45

41

38

35

26

21

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Транспорт воситаларини туннелда бўлиш вақти, t ва углерод оксидининг чегаравий йўл қўйилувчи бир ерга тўпланиши, уларнинг логарифмик шкалаларида қурилган тўғри чизиқли боғлиқликлари бўйича икки томонга кенгайтирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Октава чизиқларининг ўртача геометрик частоталари, Нz

62

125

250

500

1000

2000

4000

8000

Овоз босимининг даражаси, dB

97

88

83

78

72

62

54

47

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Автомобиль йўллари туннелларида ёритгич қурилмалари яратадиган ёритиш тартиби ва горизонтал ёритилишнинг ўртача миқдори мазкур ШНҚнинг 5 ва 6-жадвалларига мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳаракат бир томонлама бўлган туннелларнинг чиқиш томонидаги ўртача горизонтал ёритилиш 30 lx бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Автомобиль туннелларининг ўртача горизонтал ёритилишининг аниқ меъёри мавжуд ҳар қайси қисмида максимал ёритилишнинг ўртачага нисбати 3:1 дан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Автомобиль йўллари туннелларининг умумий ёритиш тартибини бошқариш туннель ташқарисидаги табиий ёруғликнинг ўзгаришига боғлиқ ҳолда автоматлаштирилиши ҳамда навбатчи хонасидан амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннелларни кечки ва тунги ёритиш тартибини, шунингдек кундузи ёритиладиганларини табиий ёруғликнинг камайиши 100 lx гача етганда бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Таъмирлаш ишлари бажариладиган жойларни ёритиш учун ёритгичлар, токчалар, бўлмалар, йўлаклар ва улар орасида ўрнатиладиган ўчириб-ёқиш мосламаси (штепсель розеткалари) орқали умумий ёритиш тармоғига бир ва икки йўллик туннелларнинг бир томонида, бир-биридан 60 m масофада ёки икки ҳамда тўрт йўллик ва ундан кенгроқ туннелларда икки томонида уланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўчма ёритгичларни трансформаторлардаги 220/12 V кучланишдан олишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-жадвал

Трасса тавсифи

Туннель узунлиги, m

Ўртача горизонтал ёритилиш,

ўр lx)

кундузги тартиб

кечки ва тунги тартиб

Тўғри чизиқли

61 дан 100 гача 100 дай ортиқ

6-жадвалга мувофиқ

30

30

Режадаги радиуси 350 m ва ундан кам эгри чизиқли

60 дан ортиқ

30

Ҳар қандай

60 ва ундан кам

15

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Лойиҳадаги эгрилик радиуси 350 m ва ундан кам бўлган туннелларнинг кириш қисми бурилишнинг ташқи томонида ёпмадан 1 m сатҳда вертикал ёритилиш (Еўр lx) миқдори оқ плита билан қопланганда ёки оқ бўёқ билан бўялганда, горизонтал ёритилишнинг ўртача 0,4 қийматидан бетон қопламадаги пештоқдан 20 m дан 75 m гача бўлган масофада ўртача горизонтал ёриқлик 0,8 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Автомобиль йўллари туннелларининг ўрта қисмида узунлиги 1300 m дан кўп бўлган трасса билан кундузги, кечки ва тунги тартибдаги кириш ва чиқиш пештоқларидан 500 m масофада телевизион тармоқ ишлатилмаса, горизонтал ёритилишни 30 lk дан то 15 lk гача туширишга, юқори сезувчанлиги етарли бўлмаган телекамералардан фойдаланилса, 50 lk гача оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-жадвал

Киришнинг кўриниши

Кириш тешигининг йўналиши

Қор қопламанинг давомийлиги

Ўтиш қисми қопламасининг кириш пештоқидан м масофадаги ўртача горизонтал ёритилиши нормаси

ўр lx)

10

30

50

75

100

125

150 ва ундан юқори

Пештоққа қиясиз тутиш

Шимолий

ярим йилдан камроқ

750

750

400

150

75

30

30

ярим йилдан кўпроқ

1000

1000

550

250

100

50

30

Жанубий

ярим йилдан камроқ

1000

1000

550

250

100

50

30

ярим йилдан кўпроқ

1500

1500

850

400

150

75

30

Пештоққа қиялик бўйича тушиш

Шимолий-жанубий

Йил давомида

1250

1000

650

350

125

60

30

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Шимолий йўналишга, шунингдек шимолий шарқий ва шимолий ғарбий, жанубий йўналишга эса жанубий шарқий ва жанубий йўналишлар ҳам киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Агар пештоқнинг кўндаланг кесими туннелникидан катта бўлганда келтирилган масофалар туннель асосий кесими бошланишидан ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-боб. Ёнғинга қарши ҳимоя
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Узунлиги 300 m дан ортиқ туннеллар ёнғинга қарши ҳимояга эга бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннелдаги ёнғин ўчириш постларини (ўт ўчиргич ва ускуналар билан жиҳозланган ёнғин жўмраклари) бўлаклар ва токчаларда ҳар 60 m да, хавфсизлик йўлларида эса ҳар 40 m да жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Узунлиги 2500 m дан ортиқ бўлган туннелларда ёнғинга қарши сув ўтказгич ва керакли сув захираси бўлган доимий ёнғин ўчириш воситалари ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча ёнғин ўчириш воситалари (сув учун ҳовузлар, насос станциялари) ташқи хоналарда ёки алоҳида сунъий бўшлиқларда жойлашиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Ёнғинга қарши сув ўтказгич туннель узунлигига кўра қисмларга бўлиниши, бунда ёнғин жўмрагидаги зарур босим ва сувнинг қуруқ ўтказгичдан энг узоқдаги ёнғин жўмрагигача оқиб ўтиш вақти 5 min дан кўп бўлмаслигини ҳисобга олиб, алоҳида қисм (зона)ларга бўлиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Туннелдаги ёнғинни ўчириш ҳисобий вақти 3 h қилиб олиш, бунда сувнинг сарфи, ёнғин жўмрагининг диаметри 65 mm, унумдорлиги 5 l/s бўлган иккита отилаётган сув оқимидан фойдаланиш шартидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув босимида оқимининг таъминланган узунлиги 10 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Ёнғинга қарши сув ўтказгичнинг ҳар қайси қисми иккита мустақил манба булоқ (ҳовузлардаги сув захираси ёнғинни 3 h ичида ўчиришга етадиган кетма-кет сув таъминоти тармоғидан тўлдириладиган ҳовуз)лар билан таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув ўтказгични туннель ва хавфсизлик ер ости йўлаги орқали ҳалқалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёнғинга қарши сув ўтказгич тармоғидаги сувнинг музламаслиги таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳовузларни ташиб келтириладиган сувлар билан тўлғазишга йўл қўйилади. Бунда, сувнинг ёнғин ҳажмини тўлғазилиш вақти 24 h ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Туннель ва йўлак ёки параллел туннеллар орасидаги уланиш бўлакларида ёнғинга қарши эшиклар, ҳавони оқимини ёнғин томонга йўналтирадиган сунъий шамоллатиш жиҳозлари билан таъминланган йўлак-шлюзлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Узунлиги 300 m дан ортиқ бўлган ҳамма туннеллар автоматлаштирилган ёнғин сигнализация тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир йўл туннеллари ёнғин ўчириш тармоқларининг ёқилишида тортувчи электр тармоқлари таъминотининг автоматик узилиши таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Туннель хизматчилари ва йўл-транспорт ҳодисаси қутқариш хизматини ёнғиндан хабардор қилиш мақсадида, туннель хавфсизлик йўллари ҳамда бошқа туннель иншоотларида 120 — 160 m масофада жойлашган токчаларга телефон аппаратлари тармоқлари ўрнатилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Ёнғин жўмраклари, сигнализация ва ёнғинни ўчириш тармоқларини ишга тушириш тугмалари ўрнатилган жойлар, эвакуация йўллари электр таъминоти йўл-транспорт ҳодисаси ҳолатида ишлайдиган ёритиш тизимига уланган ёритгичлар билан белгиланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. СЦБ ва электр таъминоти шкафлари автоматлаштирилган газли ёнғин ўчириш модулли ускуналари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-боб. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Туннелларни лойиҳалашда уларни гармоник равишда ландшафт билан мувофиқлаштириш, бунда портал содда бўлиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Туннелларни лойиҳалаш ва қуришда ер ости ичимлик сувлари тўпланган линзаларнинг бузилмаслиги, фойдали қазилмалар ва заҳарли чиқинди тўпланган жойларни кесиб ўтиш бўйича ечимлар ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Туннеллардан тўпланган оқава сувларни тозалаб, технологик талаблар ёки бошқа мақсадларда фойдаланиш, қолдиқларни эса рельефнинг паст жойларига ёки очиқ сув оқимларига оқизиб юборилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Туннелларни қуришда ўрмонларни қўриқлаш, ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ҳамда торфланган ҳудудларда криогенга қарши тадбирлар мўлжалланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Туннелларда содир бўлган тўпланган ифлосланган ҳаволарни ташқарига чиқариш учун тешиклар мўлжалланиши ва корхоналар чиқиндилари таркибидаги зарарли моддаларнинг атмосфера ҳавосидаги концентрациясини ҳисоблаш услубига мувофиқ таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Аҳоли яшаш пунктида вентиляция шахтасини лойиҳалашда, шовқин пасайтириш чора-тадбирлари амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда ва уларнинг атрофида темир йўл ва автомобиль йўлларини, туннелларни қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Темирйўл ҳамда автомобиль йўлларини қуришни лойиҳалашда йўлни кесиб ўтадиган ҳар қандай ёввойи ҳайвонлар йўналишини ва ҳайвонларнинг янги йўлни хавфсиз кесиб ўтиши учун махсус кўприклар ёки туннелларни режалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Юкнинг кўринишлари

Коэффициентлар қиймати

Доимий юклар

Туннель устидаги тупроқ қатламининг вертикал оғишлигидан:

Табиий тузилишида

1,1

Тўкилган ҳолатда

Гумбаз бўлиши ҳолидаги вертикал тоғ босимининг қуйидаги тупроқлар учун миқдори

1,15

Қоятош ерлар

1,6

Тупроқли

1,5

Қумлар ва йирик чақиқ тоғ жинслари

1,4

Тупроқ тўкилишидаги вертикал босимидан

1,8

Тупроқнинг горизонтал босимидан

1,2 (0,7)

Гидростатик босим

1,1 (0,9) ,

Конструкциянинг ўз оғирлигидан:

Йиғма темир-бетон

1,1 (0,9)

Яхлит бетон

1,2 (0,8)

Металл

1,05

Узоқ муддатли юклар

Қўзғалмас жиҳозлар оғирлиги

1,05

Об-ҳаво ҳароратларининг таъсири

Ерларни музлаганда кўтарилиш кучи:

1,1

Тупроқли ерларда қумли ерларда

1,5

Технологик бўлмалардаги кўприк ва осма кранларнинг

1,4

Вертикал юклари

1,1

Бетоннинг чўкиши ва ўзича чўзилувчанлигининг таъсири

1,1 (0,9)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Қавс ичида келтирилган юклар бўйича ишончлилик коэффициенти (yf) нинг миқдори юклар камайганда қопламаларнинг энг ноқулай қўзғаш ҳоллари учун қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қисқа муддатли юкларнинг миқдорлари ва уларнинг юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари (yt) 1,3 дан кам олинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Конструкцияларни иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда ва ҳисоблаш ҳолатларига ўтишда (қурилиш ҳолатида, тубдан тузатишда, қайта тиклашда) юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари 1 га тенг деб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юкларнинг биргалик коэффициентлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Доимий ва иккитадан кам бўлмаган вақтинчалик юкларни биргаликдаги таъсирини ҳисобга олган ҳолда, вақтинчалик юкларнинг ҳисобий миқдори ёки уларга тегишли зўриқишларни қуйидаги биргалик коэффициентларига кўпайтириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
асосий биргаликдаги узоқ муддатли юклар учун Ψ=0,95;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қисқа муддатли юклар учун Ψ=0,90;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
махсус биргаликдаги узоқ муддатли юклар учун Ψ=0,95;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қисқа муддатли юклар учун Ψ=0,8.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, махсус юклар миқдори камайтирилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Доимий ва битта узоқ ёки қисқа муддатли вақтинчалик юкларни ўз ичига оладиган асосий биргаликларни ҳисобга олинганда ва коэффициентларни киритилмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий биргаликлар уч ва ундан ортиқ юкларни ҳисобга олинганда, уларнинг ҳисобий миқдорларини биринчиси (таъсир даражаси бўйича) 0,1, иккинчиси-0,8, бошқалари 0,6, бўлган биргалик коэффициентларига кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкцияларнинг ёриқбардошлигига бўлган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

ШНҚ 2.03.01-24 бўйича ёриқбардошлилик турлари

Қўйиладиган талаблар

Туннель конструкциялари

I

Ёриқ ҳосил бўлишига йўл қўйилмайди

Сувли ерлардаги намдан ҳимоясиз темир-бетон сув ўтказмайдиган қоплама

II

Ишлатиш давомида ёриқларнинг қисқа муддатли, кейинчалик ёпилиши (сиқилиши) таъминлаш шарти билан ёриқ очилишига йўл қўйилади

Сувли ерларда намдан ҳимояланган темир-бетон қоплама

III

Ишлатиш давомида ёриқларнинг қисқа муддати, кейинчалик ёпилиши (сиқилиши) таъминлаш шарти билан ёриқ очилишига йўл қўйилади, бироқ 0,15 m дан ошмаган

Сув ости туннелларининг металл ҳимояли чўктириладиган темир-бетон қисмлари

IV

Эни бўйича чегараланган қисқа муддатли 0,3 mm ва узоқ муддатли 0,2 mm бўлган ёриқлар очилишига йўл қўйилади

Сувсиз ерлардаги бетон ва темир-бетон қопламалар

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Конструкцияларнинг нам ўтказувчанлигини чегаралари, арматураларни сақлаб қолиш учун ёриқларнинг йўл қўйилган очилиш кенглигининг миқдори ШНҚ 2.03.01-24 да келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 17 октябрдаги 01/2-73-сон буйруғига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
РЎЙХАТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1996 йил 13 августдаги 64-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.05.05-96 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2014 йил 14 апрелдаги 41-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.05.05-96 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари киритилган 1-сон ўзгартиришлар.