Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раиси Ф. Муллажоновнинг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2012 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботини тинглаб ва муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати шуни қайд этадики, «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ юритилган мувозанатли пул-кредит сиёсати инфляция ва пул-кредит кўрсаткичлари даражасининг тасдиқланган прогноз параметрлар доирасида бўлишини таъминлашга ёрдам берган.

Ҳисобот йилида банк тизимининг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А. Каримовнинг 2011 йилнинг асосий якунлари ва 2012 йилда Ўзбекистонни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг 2012 йил 19 январдаги мажлисидаги маърузасида, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг 2012 йил 30 августдаги «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2011 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботи ҳақида»ги СҚ–324–II-сонли Қарорида белгиланган мамлакат банк-молия тизимининг барқарорлигини ва ишончлилигини мустаҳкамлаш ҳамда иқтисодиётнинг юқори суръатлар билан ўсишини, инвестиция жараёнларини ва мамлакат иқтисодиётини модернизация қилишни молиявий қўллаб-қувватлашда банклар иштирокини янада кенгайтириш бўйича тадбирларни амалга оширишни назарда тутувчи вазифаларни бажаришга қаратилган.

Чунончи, тижорат банкларининг умумий капитали ҳисобот йилида 24,2 фоизга кўпайган, банк тизими капиталининг етарлилик даражаси эса 24,3 фоизни ташкил этган бўлиб, бу умумий қабул қилинган халқаро стандартлардан уч баробар ортиқдир. Банк тизимининг жорий ликвидлиги 65,5 фоизни ташкил этган бўлиб, бу белгиланган талаблардан икки баробар юқоридир.

«Мудис» халқаро рейтинг агентлиги, олдинги икки йилда бўлгани каби, 2012 йилда ҳам Ўзбекистон банк тизимига «барқарор» рейтингини берган, «Стандарт энд Пурс» халқаро рейтинг агентлиги эса мамлакат банк тизимининг ривожланиш ҳолатини ижобий баҳолаб, рейтинг баҳосини бир поғонага кўтарган. Ўзбекистон банк тизимининг барқарор ривожланиши «Фитч Рейтингс» халқаро рейтинг агентлиги томонидан ҳам қайд этилган.

Умумий активлари банк тизими активларининг қарийб 100 фоизини ташкил этадиган мамлакатнинг 28 та тижорат банки ушбу етакчи халқаро рейтинг агентликларидан «барқарор» рейтинг баҳосини олган.

Банк тизими фаолиятининг асосий индикаторлари, чунончи, «банкларнинг умумий капитали етарлилиги», «тижорат банкларининг ликвидлиги», «депозитлар ҳажмининг динамикаси», «кредит қўйилмалари ҳажмининг ўзгариши» 2012 йил якунлари бўйича юқори баҳога мосдир.

Банк хизматларидан фойдаланиш имкониятлари даражаси ҳар 100 минг нафар катта ёшли аҳолига 49,7 та банк муассасасини, банк муассасаларида жисмоний шахслар томонидан очилган банк ҳисобварақлари сони 1000 нафар катта ёшли аҳолига 1027 тани ташкил этган.

Умуман мамлакат банк тизимининг 2012 йилдаги молиявий барқарорлиги ва ривожланишини Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2011 йил 7 январдаги «2011–2015 йиллар даврида Ўзбекистон иқтисодиётида ислоҳотлар масштабини кенгайтириш ва чуқурлаштириш, мамлакатда тадбиркорлик муҳитини шакллантириш бўйича мезонлар ва баҳолар тизимини аниқлаш ва амалга оширишга доир чора-тадбирлар дастури тўғрисида»ги ПҚ–1464-сонли Қарори билан белгиланган индикаторлар бўйича баҳолаганда, 2013 йилнинг 1 январь ҳолатига кўра банк тизими фаолиятининг барча асосий кўрсаткичлари юқори баҳога мосдир.

Ҳисобот йилида аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг тижорат банкларидаги депозитлари ҳажми 31,5 фоизга ўсган.

Иқтисодиётнинг реал секторига йўналтирилган кредитларнинг ҳажми 1,3 баробар ошган, тижорат банкларининг умумий кредит портфелида муддати уч йилдан ортиқ бўлган узоқ муддатли кредитлар салмоғи 76,8 фоизга етган.

Корхоналарни модернизациялаш, техник ва технологик қайта жиҳозлашга тижорат банклари томонидан 5,7 трлн сўм миқдорида инвестиция кредитлари ажратилган бўлиб, бу 2011 йилдагига нисбатан 30 фоизга кўпдир.

2012 йилда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига 5 трлн 346 млрд сўм миқдорида ёки 2011 йилдагига нисбатан 1,3 баробар кўп кредитлар ажратилган. Микрокредитлар ҳажми 1,5 баробар кўпайиб, 1 трлн 172 млрд сўмни ташкил этган.

Ҳисобот йилида банкларнинг кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга чет эл инвестициялари ва кредитларини жалб қилиш борасидаги фаолияти ҳам самарали бўлган. Жумладан, 2012 йилда банклар томонидан ушбу мақсадларга халқаро молия институтларининг 181,7 млн АҚШ доллари ҳажмидаги кредит линиялари ўзлаштирилган бўлиб, бу 2011 йилдаги кўрсаткичлардан 1,3 баробар кўпдир.

Тижорат банклари томонидан ажратилган кредитлар ҳисобидан 321 мингдан зиёд иш ўрни ташкил этилган.

«Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ кредит ташкилотларининг фаолияти устидан самарали назорат амалга оширилмоқда ва банк қонунчилигини такомиллаштириш бўйича чоралар кўрилмоқда.

Юқорида баён этилганлар асосида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2012 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботи тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (Ф. Муллажонов):

Ўзбекистон Республикасининг банк фаолиятини тартибга солувчи қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг молия-банк тизимини ислоҳ қилиш ва ишбилармонлик муҳитини янада яхшилашга доир фармонлари ва қарорлари билан белгиланган вазифалар ўз вақтида ҳамда сифатли бажарилишини таъминласин;

мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг 2013 йилга мўлжалланган мақсадли макроиқтисодий кўрсаткичларини бажаришга йўналтирилган мувозанатли пул-кредит сиёсати юритилишини давом эттирсин, бунда пул массасини тартибга солишнинг бозор воситаларидан кенг ва самарали фойдалансин;

миллий валютанинг алмашув курси барқарорлигини таъминлашга, ташқи иқтисодий алоқаларни янада кенгайтиришга, экспортга йўналтирилган маҳсулот ишлаб чиқаришни рағбатлантиришга қаратилган валюта сиёсатини юритсин;

банк тизимининг барқарорлигини таъминлашга қаратилган чора-тадбирларни изчил амалга оширишни давом эттирсин;

тижорат банкларининг фаолиятини халқаро стандартлар ва принципларга мувофиқ баҳолаш, тартибга солиш ҳамда назорат қилиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича тадбирлар бажарилишини таъминласин;

мамлакат банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва самарадорлигини ошириш бўйича қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси қонунларининг, Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари ва қарорларининг моҳияти, аҳамиятини ва уларни амалга ошириш механизмларини тушунтириш юзасидан жойларда мунтазам равишда семинарлар ўтказсин.

3. «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 26 ноябрдаги «2011 – 2015 йилларда республика молия-банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва барқарорлигини ошириш ҳамда юқори халқаро рейтинг кўрсаткичларига эришишнинг устувор йўналишлари тўғрисида»ги ПҚ–1438-сонли Қарори ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, банк фаолияти субъектлари:

тижорат банклари корпоратив бошқарув органларининг ролини ва масъулиятини ошириш бўйича, шунингдек ҳозирги замон банк менежменти соҳасида кўникмаларга эга бўлган кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлашни янада такомиллаштириш бўйича қўшимча чоралар кўрсин;

қўшимча акциялар чиқариш ва жойлаштириш борасидаги фаолиятни жадаллаштириш ҳисобига банкларнинг капиталлашув даражаси янада ошишини таъминласин;

аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш пул маблағларини узоқ муддатли депозитларга жалб этишни янада фаоллаштириш йўли билан барқарор ва узоқ муддатли ресурс базасини оширсин, шунингдек кредитлаш ва инвестициялаш имкониятларини кенгайтирсин;

етакчи халқаро рейтинг компаниялари билан ҳамкорлик борасидаги ишни кучайтирсин ва халқаро рейтинг баҳоларини мунтазам янгилаб бориш бўйича чоралар кўрсин;

иқтисодиётни ва унинг етакчи тармоқларини модернизациялаш, техник ва технологик янгилаш, ишлаб чиқаришни диверсификация қилишда иштирок этишни кенгайтирсин;

активларни диверсификация қилиш, шу жумладан кредит портфелини яхшилаш, таваккалчиликларни самарали бошқариш бўйича зарур чораларни мунтазам равишда кўриб борсин;

кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини, фермер хўжаликларини молиявий қўллаб-қувватлаш ҳажмларини оширсин, касб-ҳунар коллежлари битирувчиларининг бизнес-режаларини молиялаштиришга, айниқса қишлоқ жойларда иш ўринлари ташкил этишга йўналтирилган микромолиявий хизматлар ҳажмларини кенгайтирсин;

банклар томонидан кўрсатилаётган хизматларнинг турларини янада кенгайтириш ҳамда сифатини яхшилаш, хусусан, айниқса қишлоқ жойларда банк инфратузилмалари сонини, ахборот-коммуникация технологияларини кенг қўллаган ҳолда масофадан туриб хизматлар кўрсатишни кўпайтириш бўйича чоралар кўрсин;

«Обод турмуш йили» Давлат дастурида назарда тутилган вазифалар ўз вақтида ва самарали рўёбга чиқарилишини таъминласин.

4. Маҳаллий давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари:

зарур тушунтириш ишини олиб борсин ва тижорат банкларининг кредитларини олиш учун талаб қилинадиган ҳужжатларни ўз вақтида ҳамда тўлиқ расмийлаштириш мақсадида минтақаларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларига киритилган лойиҳаларнинг ташаббускорлари – тадбиркорлик субъектларига амалий ёрдам берсин;

банк хизматларининг турларини кенгайтириш, айниқса қишлоқ жойларда аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларга хизмат кўрсатиш сифатини ошириш учун қўшимча имкониятлар яратиш мақсадида тижорат банкларига уларнинг зарур муҳандислик-коммуникация инфратузилмаси билан таъминланиши юзасидан ёрдам берсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (Ф. Муллажонов) ушбу қарорнинг бажарилиши ҳақида 2014 йил 1 февралга қадар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатига ахборот тақдим этсин.

6. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитаси (А. Алтиев) зиммасига юклатилсин.