Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2010 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботини тинглаб ва муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати шуни қайд этадики, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг 2010 йил 8 майдаги «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2009 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботи ҳақида»ги 58–II-сонли Қарорига ҳамда бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ юритилган қатъий пул-кредит сиёсати, шунингдек миллий валютанинг барқарорлигини, мамлакат банк-молия тизимининг барқарорлиги ва ишончлилигини мустаҳкамлаш борасидаги тадбирларнинг рўёбга чиқарилиши монетар омилларнинг инфляция даражасига таъсирини жиловлаб туришга, инфляция даражаси ва пул-кредит кўрсаткичлари тасдиқланган мақсадли параметрлар доирасида бўлишини таъминлашга, шунингдек иқтисодий ўсишнинг юқори суръатларини молиявий қўллаб-қувватлашда, инвестиция жараёнларида ва мамлакат иқтисодиётини модернизация қилишда банкларнинг иштирокини янада кенгайтиришга ёрдам берган.

Юқорида кўрсатиб ўтилган Қонуннинг 40-моддасига мувофиқ самарали валюта сиёсати амалга оширилганлиги товарлар ва хизматлар экспортини 2009 йилдагига нисбатан 10,8 фоизга кўпайтиришнинг, ташқи савдо айланмасида 4,2 млрд АҚШ доллари миқдорида ёки 2009 йилдагига нисбатан 1,8 баробар кўп ижобий сальдога эришишнинг муҳим омили ва рағбатлантирувчи воситаси бўлди.

Банкларнинг молиявий барқарорлигини мустаҳкамлаш юзасидан кўрилган чора-тадбирлар натижасида ҳисобот йилида тижорат банкларининг умумий капитали 36 фоизга ошган, банк тизими капиталининг етарлилик даражаси эса 23 фоизни ташкил этган, бу умумий қабул қилинган халқаро стандартлардан деярли уч баробар ортиқдир. Фақат 2010 йилнинг ўзида депозитлар ҳажми 1,5 баробардан зиёд ошган.

Ўзбекистон банк тизимига «Мудис» халқаро рейтинг агентлиги томонидан «барқарор» рейтинги берилган, жами активлари мамлакат банк тизими активларининг 90 фоизидан ортиқни ташкил этадиган 15 та тижорат банки «Фитч Рейтингс», «Мудис» ва «Стандарт энд Пурс» каби етакчи халқаро рейтинг агентликларидан «барқарор» рейтинг баҳосини олган.

Банкларнинг кредит ва инвестиция фаолиятида ижобий ўзгаришлар юз бермоқда. 2010 йилда иқтисодиётнинг реал секторига йўналтирилган кредитларнинг умумий ҳажми 35 фоизга кўпайган.

Ички манбалар ҳисобидан берилган кредитларнинг тижорат банклари кредит портфелининг умумий суммасидаги салмоғи 85,1 фоизни ташкил этган, ташқаридан эса кўпроқ иқтисодиётнинг стратегик тармоқларини модернизация қилиш, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш бўйича инвестициявий лойиҳаларни молиялаштириш учунгина узоқ муддатли асосда маблағлар жалб қилинган.

Инқирозга қарши чораларнинг 2009 — 2012 йилларга мўлжалланган дастурини рўёбга чиқариш доирасида иқтисодиётнинг реал сектори корхоналари барқарор ишлашини таъминлаш, уларнинг экспорт салоҳиятини ошириш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилган.

Қарзлари туфайли банклар балансига ўтказилган иқтисодий ночор корхоналарни молиявий соғломлаштириш борасидаги тижорат банкларининг фаолияти ижобий баҳолашга лойиқ. Жумладан, тижорат банклари балансига ўтказилган 147 та иқтисодий ночор корхонадан 140 тасининг фаолияти 156 млрд сўмлик инвестициялар ҳисобига қайта тикланган, шундан 64 та корхона янги инвесторларга 663 млрд сўмга реализация қилинган.

2010 йилда қайта тикланган корхоналарда ишлаб чиқариш ҳажми 460 млрд сўмни ташкил қилган, 165 млн АҚШ долларидан ортиқ миқдорда маҳсулот экспорт қилинган.

2010 йилда тижорат банклари томонидан кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлашга ажратилган кредит ресурсларининг умумий ҳажми 2,7 трлн сўмни ташкил этган ва 2009 йилдагига нисбатан 1,4 баробар ўсган. Хусусан, микрокредитлар ҳажми 485 млрд сўмдан ортган ва бу кўрсаткич 1,5 баробар кўпайган.

Шуни қайд этиш керакки, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг 2011 йил 15 июлда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Бош вазири Ш. Мирзиёевнинг «Демократик бозор ислоҳотларини янада чуқурлаштириш ва иқтисодиётни либераллаштириш борасида Ҳукумат томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирлар дастури, шунингдек, «Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик йили» Давлат дастури ижросининг бориши тўғрисида»ги ҳисоботи ҳақида»ги Қўшма қарорида Ўзбекистон Республикаси Марказий банки тижорат банклари билан бирга банк тизимининг барқарорлигини янада ошириш ва уни мустаҳкамлаш, тижорат банкларининг умумий капиталини кўпайтириш, кичик бизнес субъектларининг кредит ресурсларига бўлган асосланган эҳтиёжларини тўлиқ ҳажмда таъминлаш, банк ва бошқа молия хизматлари бозорида тадбиркорлик субъектларига хизмат кўрсатиш сифатини янада ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар кўриши зарурлиги таъкидланган.

Банк тизимининг молиявий барқарорлигини янада мустаҳкамлаш, иқтисодиётнинг юқори суръатлар билан ўсишини молиявий қўллаб-қувватлаш, ишлаб чиқаришни инвестициялаш ва модернизация қилиш жараёнида банкларнинг иштирокини кенгайтириш мақсадида 2011 йилда банк тизимининг асосий устувор йўналишлари этиб қуйидагилар белгиланди:

банк фаолиятининг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш, Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепциясига мувофиқ амалдаги қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилишини ҳамда янги норматив ҳужжатлар қабул қилинишини таъминлаш;

миллий валютанинг барқарорлигини янада мустаҳкамлашга йўналтирилган қатъий пул-кредит сиёсатини юритишни давом эттириш;

банкларнинг капиталлашув даражасини янада ошириш ҳамда аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш турган пул маблағларини узоқ муддатли депозитларга жалб қилишни кучайтириш ҳисобига банк тизимининг молиявий барқарорлигини ва ресурс базасини мустаҳкамлаш;

иқтисодиётнинг реал секторини молиявий қўллаб-қувватлашга, корхоналарни модернизация қилиш, техник ва технологик жиҳатдан қайта жиҳозлашга, иқтисодий ночор корхоналарни молиявий соғломлаштириш ҳамда уларнинг экспорт салоҳиятини оширишга йўналтирилган банк инвестициялари ва кредитлари ҳажмларини янада кўпайтириш;

банк хизматлари кўламини кенгайтириш ва сифатини янада такомиллаштириш, хусусан, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига кредитлар ва микрокредитлар ажратиш.

Юқорида баён этилганларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви раисининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2010 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботи тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига (Ф. Муллажонов):

банк фаолиятининг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш, Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепциясига мувофиқ амалдаги қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилишини ҳамда янги норматив ҳужжатлар қабул қилинишини таъминлаш;

мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг 2011 йилга мўлжалланган мақсадли макроиқтисодий кўрсаткичлари бажарилишига йўналтирилган пул-кредит сиёсати юритилишини давом эттириш, бунда пул массасини тартибга солишнинг бозор воситаларидан кенг фойдаланиш;

миллий валютанинг алмашув курси барқарорлигини таъминлашга, ташқи иқтисодий алоқаларни янада кенгайтиришга, экспортга йўналтирилган маҳсулот ишлаб чиқаришни рағбатлантиришга қаратилган валюта сиёсатини юритиш;

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 26 ноябрдаги «2011 — 2015 йилларда республика молия-банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва барқарорлигини ошириш ҳамда юқори халқаро рейтинг кўрсаткичларига эришишнинг устувор йўналишлари тўғрисида»ги ПҚ–1438-сонли Қарорида белгиланган вазифалар ўз вақтида ва сифатли бажарилишини таъминлаш, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг 2011 йил 15 июлдаги Қўшма қарори билан белгиланган устувор йўналишлар рўёбга чиқарилишига алоҳида эътибор бериш;

тижорат банкларини янада капиталлаштириш, аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш турган пул маблағларини банк депозитларига жалб қилиш ва уларнинг самарадорлигини ошириш борасидаги ишни кучайтириш;

тижорат банкларининг фаолиятини халқаро андозалар ва тамойилларга мувофиқ баҳолаш, тартибга солиш ҳамда назорат қилиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича чора-тадбирлар кўриш;

иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини молиявий қўллаб-қувватлаш борасида банкларнинг фаолиятини кенгайтириш ва уларнинг инвестициявий фаоллигини кучайтириш бўйича белгиланган чора-тадбирларни амалга ошириш;

кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни молиявий қўллаб-қувватлашни, биринчи навбатда, инвестиция мақсадлари, бошланғич капитални шакллантириш ҳамда микрокредитлашни кўпайтиришга узоқ муддатли кредитлар ажратишни кенгайтириш;

нобанк кредит ташкилотлар фаолиятининг самарадорлигини ошириш ҳамда уларнинг фаолиятини тартибга солиш юзасидан комплекс чора-тадбирлар рўёбга чиқарилишини таъминлаш топширилсин.

3. «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 26 ноябрдаги «2011 — 2015 йилларда республика молия-банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва барқарорлигини ошириш ҳамда юқори халқаро рейтинг кўрсаткичларига эришишнинг устувор йўналишлари тўғрисида»ги ПҚ-1438-сонли Қарорида белгиланган вазифалардан келиб чиққан ҳолда, банк тизими субъектлари:

қўшимча акциялар ва облигациялар чиқариш ҳамда жойлаштириш борасидаги жадал фаолият ҳисобига банкларнинг капиталлашув даражаси янада ошишини таъминласин;

аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш турган пул маблағларини узоқ муддатли депозитларга жалб этишни янада фаоллаштириш йўли билан банкларнинг барқарор ва узоқ муддатли ресурс базасини оширсин, шунингдек кредитлаш ва инвестициялаш имкониятларини кенгайтирсин;

етакчи халқаро рейтинг компаниялари билан ҳамкорлик борасидаги ишларни кучайтирсин ва халқаро рейтинг баҳоларини мунтазам янгилаб бориш бўйича чоралар кўрсин;

иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини молиявий қўллаб-қувватлаш ва модернизация қилиш, экспорт қилувчи корхоналарни, истеъмол товарларини ишлаб чиқарувчиларни кредитлаш бўйича тадбирларни давом эттирсин;

иқтисодий ночор корхоналарни молиявий соғломлаштириш ва ишлаб чиқаришини қайта тиклаш, шунингдек уларни стратегик инвесторларга реализация қилиш бўйича ишни жадаллаштирсин;

банк активларининг, шу жумладан кредит портфелининг сифатини яхшилаш, банк таваккалчиликларини диверсификациялаш бўйича зарур чора-тадбирларни мунтазам асосда кўриб борсин;

«Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик йили» Давлат дастурида назарда тутилган вазифалар кичик бизнес ҳамда хусусий тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлаш ҳажмларини кенгайтириш, шунингдек микромолиявий хизматлар турлари ва ҳажмларини ошириш воситасида ўз вақтида ҳамда самарали рўёбга чиқарилишини таъминласин.

4. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (Ф. Муллажонов) ушбу Қарор бажарилишининг бориши тўғрисида 2012 йил 1 июлгача ҳар чоракда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатига ахборот тақдим этиб борсин.

5. Ушбу Қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитаси (А. Алтиев) зиммасига юклатилсин.