31.12.2010 йилдаги 382-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ер қаърини геологик ўрганиш, саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекциясининг қоидалари, 31.12.2010 йилдаги 382-сон
Кучга кириш санаси
07.02.2011
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ер қаърини геологик ўрганиш, саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш Давлат инспекцияси бошлиғининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ХЛОРНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ, САҚЛАШ, ТРАНСПОРТДА ТАШИШ ВА УНДАН ФОЙДАЛАНИШДА ХАВФСИЗЛИК ҚОИДАЛАРИНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилган ҳолда техник ҳужжат деб топилган. 2011 йил 7 апрель, 6-24/12-179/6-сон]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 39-сон, 386-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сон «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорларининг тўплами, 2004 й., 7-сон, 64-модда) қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 .Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилиб, норматив техник ҳужжат сифатида эътироф этилган кундан бошлаб кучга киритилсин ва кўпайтирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Инспекция бошлиғи Б. ГУЛЯМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2010 йил 31 декабрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
382-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси бошлиғининг 2010 йил 31 декабрдаги 382-сонли буйруғига
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ХЛОРНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ, САҚЛАШ, ТРАНСПОРТДА ТАШИШ ВА УНДАН ФОЙДАЛАНИШДА ХАВФСИЗЛИК
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚОИДАЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 39-сон, 386-модда) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ (Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорларининг тўплами, 2004 йил, 7-сон, 64-модда) Хлорни ишлаб чиқариш, сақлаш транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидалари»га асосланган ҳолда қайта кўриб чиқилган. Қоидалар ташкилий-ҳуқуқий шакли ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, саноат хавфсизлиги соҳасида фаолият олиб бораётган ҳамда «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекциясига қарашли барча ташкилотлар учун мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қоидалар хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизликни таъминлаш учун бажарилиши зарур бўлган ташкилий, техник ва технологик талаблардан иборатдир. Қоидаларда турли усуллар билан хлор ишлаб чиқариш, ушбу саноатнинг замонавий назорат-ўлчов қурилмалари, автоматлаштириш ва сигнализация воситалари билан таъминлашга қўйиладиган талаблар ўз ифодасини топган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қоидалар суюлтирилган хлорни омборларда сақлаш, суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйиш пунктларини хавфсиз тарзда эксплуатация қилиш ва уни вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларда ташишга қўйиладиган талабларни белгилаб беради. Алоҳида бўлимларда контейнер ва баллонлардаги суюлтирилган хлордан фойдаланишда истеъмолчилар учун хавфсизлик талаблари келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Мазкур «Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидалари» (кейинги ўринларда — Қоидалар) саноат хавфсизлигини таъминлашда амал қилиниши лозим бўлган талабларни белгилаб беради ва кимё, нефть-кимё ва нефть ва газни қайта ишлаш саноати ҳамда бошқа хлордан фойдаланиладиган хавфли ишлаб чиқариш объектларида авария, саноат травматизми ҳолатларининг олдини олишга қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур Қоидалар «Портлаш-ёниш хавфи бор кимё, нефть-кимё ва нефть-газни қайта ишлаш корхоналари учун портлаш хавфсизлигининг умумий Қоидалари»га («Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан 2009 йил 5 январдаги 01-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2009 йил 19 январдаги 20-15-15/12-сонли хати) қўшимча тарзда қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қоидалар қуйидаги ҳолларда қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) хавфли ишлаб чиқариш объектларини лойиҳалаштириш, қуриш, эксплуатация қилиш, кенгайтириш, реконструкция қилиш, техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш, консервация қилиш ва тугатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
хлорид натрий ва хлорид калий, тузли кислота қоришмаларини электролиздан ўтказиш усули билан хлор, каустик сода ва водород ишлаб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
хлорни қўллаш, хлор идишларининг барча турларидан фойдаланган ҳолда суюлтирилган хлорни сақлаш, қуйиш ва тўкиш билан боғлиқ объектларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлорни трубалар орқали ташиш, шунингдек суюлтирилган хлорни транспорт воситаларида ташишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) юқорида кўрсатилган «а», «б» объектларида қўлланиладиган техник қурилмаларни тайёрлаш, монтаж қилиш, тузатиш, хизмат кўрсатиш ва таъмирлашда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Қурилаётган, реконструкция қилинаётган ва ишлаб турган ишлаб чиқариш объектлар ҳолатини мазкур Қоидаларга мувофиқлаштириш тартиби ва муддатлари ҳар бир алоҳида ҳолатда хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилаётган ташкилотлар томонидан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилаётган ташкилотларда қуйидагилар бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) илмий-тадқиқот ва тажриба ишлари натижалари инобатга олинган ҳолда илк маълумотлар асосида ишлаб чиқилган хавфли ишлаб чиқариш объектини қуриш, кенгайтириш, реконструкция қилиш, техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш, консервация қилиш ва тугатиш бўйича лойиҳа ҳужжатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилиш бўйича фаолият олиб бориш учун рухсат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонунининг 20-моддасига биноан (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2006 йил, 39-сон, 386-модда) хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилишдаги авария ҳолатларида бошқа шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи ва (ёки) мулкига ҳамда атроф-муҳитга зарар етказганлиги учун жавобгарлик рискини суғурталаш ҳақидаги келишув;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) давлат реестрида хавфли ишлаб чиқариш объектининг қайд этилганлиги ҳақидаги ҳужжат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) хавфли ишлаб чиқариш объектларида ишларни олиб бориш тартибини белгиловчи меъёрий-ҳуқуқий ва меъёрий-техник ҳужжатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) резервуарлар, технологик жиҳозлар, трубалар, арматуралар, муҳофаза қурилмалари, назорат ва бошқарув қурилмалари, бино ва иншоотларнинг паспортлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Объектнинг саноат хавфсизлиги декларациясини ишлаб чиқиш зарурияти Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги қонунининг 19-моддасига биноан (Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 39-сон, 386-модда) белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Янгиларини лойиҳалаштириш ёки ишлаб турган ишлаб чиқариш ва объектларни реконструкция қилишда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) технологик блоклар ва қурилмаларнинг токсик ва портлаш жиҳатидан ҳолати баҳоланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кимёвий жиҳатдан зарар кўриш зоналари радиуси, мумкин бўлган бузилиш ва ходимларнинг шикастланиш ҳолати ҳисоблаб чиқилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) техник ҳужжатлардаги меъёрларга биноан мазкур блок ва технологик объектларнинг маҳсулдорлиги ҳамда ҳимоя чоралари ва воситаларининг ишончлилиги, уларнинг хавфсизликни таъминлаш имконияти ҳақида хулосалар берилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хоналар, бинолар ва ташқи қурилмаларнинг портлаш ва ёнғин хавфсизлиги бўйича категориялари аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) саноат хавфсизлиги меъёрларига асосан хлор булутларини кўрсатиш ва маҳаллийлаштириш учун автоматик қурилмаларни ўрнатиш зарурияти ва ҳимоя тизими тури аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) электр хавфсизлигига қўйиладиган талаблар аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишлаб турган ишлаб чиқариш ва объектлар учун технологик блокларнинг ёнғин хавфсизлиги категорияси, кимёвий тарзда йўқ қилиш ва ишдан чиқариш зонаси радиуслари, хоналар, бинолар ва ташқи қурилмалар категорияси, хавфли зоналардаги электр қурилмаларга қўйиладиган талаблар амалдаги меъёрий ҳужжатларга асосан эксплуатация қилаётган ташкилот, лойиҳа ёки ихтисослашган ташкилот томонидан аниқланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилаётган ташкилот томонидан қуйидагилар ишлаб чиқилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) объектнинг хусусиятини инобатга олган ҳолда хавфли ишлаб чиқариш объектида саноат хавфсизлиги талабларига амал қилиш устидан ишлаб чиқариш назорати ҳақидаги низом;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) юзага келиши мумкин бўлган авария ҳолатлари, уларнинг белгилари ва сабаблари, ходимларнинг маҳаллийлаштириш ва келиб чиқадиган оқибатларнинг ҳажмини максимал тарзда камайтириш ҳамда бу каби ҳолатларда фойдаланиладиган техник тизим ва воситаларни аниқлаб берадиган авария вазиятларининг тарқалишини чегаралаш режаси (АВТЧР).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишлаб чиқариш назорати ҳақидаги низом ва АВТЧР ўрнатилган тартибда ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Янги ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация учун қабул қилиш ва ишлаб турган объектларни эксплуатация қилиш ўрнатилган тартибда мувофиқлаштирилган ва тасдиқланган лойиҳа ва технологик ҳужжатлар мавжуд бўлган тақдирдагина амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Ҳар бир ишлаб чиқариш ва объект учун технологик регламент ишлаб чиқилади, мувофиқлаштирилади ва тасдиқланади. «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси назорати остида бўлган хавфли объектларнинг регламентини ишлаб чиқиш тартиби, уни қайд этиш ва унинг амал қилиш муддати ўрнатилган тартибда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Технология, қурилмаларни расмийлаштириш, ёнғинга қарши тизимга ўзгартиришлар киритиш лойиҳанинг технологик қисмини ишлаб чиқувчилар билан мувофиқлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Ташкилотларда ходимларнинг саломатлигини назорат қилиш «Ходимларни ишга қабул қилишда дастлабки ва даврий тиббий кўрикдан ўтказиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида»ги буйруқ (рўйхат рақами 937, 2000 йил, 23 июнь) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларининг меъёрий ҳужжатлари Ахборотномаси, 2000 йил, 12-сон) асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. «Меҳнат шароитини баҳолаш услуби ва меҳнат шароитига асосан ишчи ўринлари аттестацияси»га (рўйхат рақами 247, 1996 йил, 28 май) меҳнат шароитлари баҳоси белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Ходимларни ўқитиш, кўрсатмалар бериш ва саноат хавфсизлиги бўйича меъёрий-техник ҳужжатлар талаблари бўйича билимларини саноат хавфсизлиги соҳасидаги амалдаги стандартлар ва меъёрий ҳужжатлар асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Айнан зарарли меҳнат шароитида ишлайдиган ишчиларга Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган тартибга биноан бепул тарзда сут ва унга тенглаштирилган озиқ-овқат маҳсулотлари берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Ишлаб чиқаришдаги шикастланишлар ва авария ҳолатлари ўрнатилган тартибда ўрганилиши ва ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Ишлаб чиқариш цехлари, участкалар ва кўзга кўриниб турадиган ташқи қурилмаларнинг хавфли жойларида ГОСТ 12.4.026га асосан хавфсизлик белгилари осиб қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Корхоналарда кўрсатма бўйича бажариладиган юқори даражада хавфга эга ишлар (таъмир, олов билан боғлиқ, газдан хавфли ишлар ва юқориликда бажариладиган ишлар) рўйхати бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқори даражадаги хавфга эга ишларни бажариш учун муҳандис-техник ходимлар ва керакли ва ишнинг тегишли характери бўйича тайёргарликка эга ишчиларга рухсат берилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Ишлаб чиқариш хоналаридаги операторларнинг иш жойларида трубалар, блоклараро ва блоклар ичидаги қурилмалар ҳамда назорат-ўлчов ва автоматик қурилмаларнинг функционал схемаси кўрсатилган ишлаб чиқаришнинг технологик схемаси осиб қўйилади. Қурилмалар (идишлар)нинг тартиб рақами цехнинг технологик схемасида, лойиҳада ва регламентда бир хил бўлиши ҳамда жиҳозга ёзиб қўйилган рақамларга мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Ишлаб чиқариш жараёнини ташкил қилишда ҳаво, тупроқ ва сув ҳавзаларини ифлос қилишнинг олдини олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III. Электролиз усули билан хлор ишлаб чиқишда хавфсизлик талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Барча қайтадан лойиҳалаштирилаётган ва реконструкция қилинаётган хлор ишлаб чиқариш объектлари симобдан фойдаланишга йўл қўйилмайдиган мембранали ёки диафрагмали электролизлар билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Регламентланган иш режимида хлор олиш технологияси технологик жиҳозлар ва коммуникацияларда портловчи хлороводород қоришмаларининг пайдо бўлишига йўл қўймаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Электролиз усули билан хлор ишлаб чиқаришда тегишли параметрларга эга бўлган электр энергияси, сув, буғ, азот, сиқилган ҳаво таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Электролиз усули билан хлор ишлаб чиқариш электр билан таъминлашнинг ишончлилиги бўйича биринчи категориядаги истеъмолчиларга тегишли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Электр билан таъминлашнинг ишончлилиги бўйича биринчи категориядаги истеъмолчиларга электролиз, хлор ва водород етказиб берадиган компрессорларнинг электр двигателлари, хлорни қуритиш колоннасида сульфат кислотанинг циркуляцияси учун насослар, хлорни ютиш тизими (санитар колонналари) орқали қоришма циркуляцияси учун насослар, мембранали электролизда тузли сувнинг циркуляцияси учун насослар, электр шлаклар учун насослар, элекролизга тузли сув етказиб берувчи насослар, элекролизга тузли кислотани етказиб берувчи насослар, суюлтирилган хлор учун насослар, сиқилган ҳаво учун компрессорлар, суюлтирилган хлор ишлаб чиқариш учун ишлатиладиган музлатиш қурилмаларининг электр двигателлари, хлор тўлқинини маҳаллийлаштириш тизимида босимни кучайтириш учун насослар, авария ҳолатида ҳаво алмашиши тизимидаги вентиляторлар киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Электр билан таъминлашнинг ишончлилиги бўйича биринчи категориядаги махсус гуруҳ истеъмолчиларига асосий ишлаб чиқариш хоналарини авария ҳолатида ёритиш тизими, шунингдек назорат, бошқарув ва аварияга қарши автоматик ҳимоя (АҚАҲ) тизими киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Электролиз залларида электролиз қурилмалари ва жиҳозларини ўрнатишда «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан техник фойдаланиш Қоидалари» (ТФҚ) (рўйхат рақами 1383, 2004 йил, 9 июль, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 йил, 27-сон, 317-модда), «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан фойдаланишда техника хавфсизлиги Қоидалари» (ТХҚ) (рўйхат рақами 1400, 2004 йил, 18 август, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 йил, 33-сон, 379-модда), «Электр қурилмаларни эксплуатация қилишда хавфсизлик Қоидалари» («Ўздавэнергоназорат» давлат инспекцияси томонидан 2004 йил 13 февралдаги 84-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2004 йил 27 февралдаги 20-15-62/24-сонли хати), «Портлаш-ёниш хавфи бор кимё, нефть-кимё ва нефть-газни қайта ишлаш корхоналари учун портлаш хавфсизлигининг умумий Қоидалари» («Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан 2009 йил 5 январдаги 01-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2009 йил 19 январдаги 20-15-15/12-сонли хати) ва мазкур Қоидаларнинг талаблари бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Барча электролиз қурилмалари ердан, бир-биридан ҳамда уларга уланган трубалардан электроизоляция қилинган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Электролиз залидаги хлорли, водородли, тузли сув ва бошқа коллекторлар ҳамда улар билан боғлиқ бўлган қурилмалар ердан электроизоляция қилинган бўлиши лозим. Металлдан ишланган трубалар учун электроизоляцияли қўшимчалар, осиш мосламалари ёки изоляторлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Электролиз қурилмаларининг барча штуцерлари коллекторларга электр ўтказмайдиган материаллар ёки шу каби материаллардан тайёрланган қўшимчалар ёрдамида уланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Электролиз қурилмалари ва коллекторларга хизмат кўрсатиш учун зиналар, майдончалар ва тагликлар ер ва металл конструкциялардан, электроизоляция қилинган ёки диэлектрик материаллардан тайёрланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Электролиз залларидаги электрли кўтариш қурилмалари «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан техник фойдаланиш Қоидалари» (ТФҚ) (рўйхат рақами 1383, 2004 йил, 9 июль) ва «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан фойдаланишда техника хавфсизлиги Қоидалари» (ТХҚ) (рўйхат рақами 1400, 2004 йил, 18 август) талабларига биноан ердан изоляция қилиниши керак. Кран илмоғининг ердан изоляция қилиш даражасининг кетма-кетлиги сони учтадан кам бўлмаслиги лозим (илмоқнинг полиспастдан, арава рельсининг кўприкдан, кран рельсининг рельс ости конструкцияларидан).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур талаблар электролиз ячейкалари ва мембраналарини таъмирлаш учун мўлжалланган юк кўтариш қурилмаларига нисбатан қўлланилмайди, чунки электролиз қурилмасида олиб бориладиган таъмирлаш ишлари электролиз қурилмасини электр энергиясидан тўлиғича узиб қўйилган ҳолда амалга оширилади. Бу билан персоналнинг электролиз қурилмасининг қувват остида бўлган қисмига ва юк кўтариш қурилмасининг ерга уланган қисмига тегиш хавфи бартараф этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Электр изоляция қурилмалари (қўшимчалар, изоляторлар, кўтаргичлар ва бошқалар) систематик тарзда тозаланиши ва мунтазам равишда, ойига камида бир марта, изоляция қаршилиги текширилиши ва у камида 0,5 Ом бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Электролизерларни улаш очиқ тарзда стационар ёки кўчма ўчирғичлар (қисқа туташувчилар) ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Кўчма туташтирувчи қурилма ердан электр изоляция қилиниши лозим. Кўчма туташтирувчи қурилмалар юзасидаги боғланишларни совутиш учун тузсизланган сувдан (конденсатдан) фойдаланиш лозим. Улайдиган шланглар эгилувчан электр сими бўлмаган материаллардан тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Электролиз залида жиҳозлар, трубаларни электрокимёвий коррозиядан (токнинг чиқишидан) ҳимоя қилиш кўзда тутилиши лозим. Токнинг чиқишини камайтириш учун коллекторларнинг металлдан тайёрланган қисмларини ерга улаш ҳамда электролизерлар билан тузли сув етказиб берадиган ва электр ишқорларини туширадиган коллекторлар ўртасидаги электр изоляция қиладиган қўшимчаларнинг қаршилигини максимал тарзда ошириш лозим. Электр ишқорларини электролизердан коллекторга тушириш оқимларни вақти-вақти билан тўхтатиб турадиган қурилма орқали амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Электролизерни ишга туширишдан олдин водород коллекторларини 2 фоиздан ортиқ бўлмаган босимда қолдиқ газлардан фойдаланиб кислороднинг қолдиқ таркиби қолгунга қадар азот билан пуркаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Ўт олдиргичга водород тушганда водород билан бирга портловчи қоришмаларнинг пайдо бўлишининг олдини олиш учун унга узлуксиз равишда азот ёки буғ етказилиб туриши лозим. Етказиб бериладиган азот (буғ) миқдори лойиҳа бўйича асослаб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Технологик мақсадларда (хлорни босиб туриш, пуркаш, конденсация шароитида аралаштириш ва бошқалар) ишлатиладиган ҳаво (азот) албатта олдиндан механик аралашмалардан тозаланади ва қуритилади. Қуритилган газдаги намлик таркиби минус 40° С дан ошмаган шудринг нуқтаси ҳароратига мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Хлорни қайта қуйиш бўлимида камида иккита захира компрессорлари (биттаси ишга туширишга тайёр, иккинчиси — захирада) ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Водородни қайта қуйиш бўлимида 33-бандда келтирилган тадбирлар олдиндан амалга оширилган ҳолда битта захира компрессорини ўрнатишга (компрессор ишламай қолганда водородни ўт олдиргичга тушириш амалга оширилишига) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Хлорни совутиш учун музлатгичларга етказиб бериладиган тўйдирилган тузли сув ва сувдаги аммоний тузининг концентрацияси (аммиак қайта ҳисобланганда) 10 mg/dm3 дан ортмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Хлорни қуритиш бўлимидаги қуритиш қуббалари ва музлатгичлар технологик жараёнларнинг тартибга солинадиган режимлари бузилган ҳолатда жиҳознинг бутунлигини таъминлаш имкониятини берадиган мембранали муҳофаза қурилмалари билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Электролиз залидаги умумий хлор коллекторлари босим ва вакуумга қарши муҳофаза гидроқопқоқларига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Умумий ёки қаторли водород коллекторида меъёридаги босим ортиб кетган ҳолатда водородни ўт олдиргичга тушириб юбориш учун гидроқопқоқ ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Гидравлик қопқоқларнинг музлаб қолиши ёки тиқилиб қолишининг олдини олиш шароитида эксплуатация қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидравлик ёпқич билан босим манбаи ўртасида ёпиш қурилмасини ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Ишчи суюқлик сифатида сульфат кислотаси ишлатиладиган хлор компрессорларини эксплуатация қилишда трубаларда сульфат кислотаси томчиларини ушлаб қолувчи қурилмани кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Хлор компрессорларининг ушлаб қолувчи қурилмалари ва қуритиш қуббаларида ишчи суюқлик сифатида фойдаланилган сульфат кислотаси йиғиш камераларига юборилиши лозим. Зарурият бўлган тақдирда уни хлордан тозалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Қуритилмаган водород трубалари конденсатни чиқариб ташлаш қурилмасига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Қуритилган водород жиҳозлари ва трубалари амалдаги норматив ҳужжатлар талабларига биноан статик электр токидан ҳимояланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Электролиз зали, водородни тозалаш ва қуритиш хоналарида, водород компрессорларида хонанинг юқори қисмида табиий ҳолда ҳавони алмаштириш кўзда тутилиши лозим. Томдаги қурилмалар ҳаво алмашмай қоладиган зоналарнинг пайдо бўлишининг олдини олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Босим трубаларида хлор компрессорларидан кейин компрессор двигателини тўхтатиш ва ишга тушириш тизими билан бир блокка бирлаштирилган қайтувчи ёки ёпилувчи клапанлар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Хлорни ёқиш ва бостириш газлари, хлор идишларини пуркаш газлари хлордан фойдаланиш ёки хлорни тозалаш учун сўриш тизимига юборилиши лозим. Таркибида хлор бўлган ҳимоя клапанлари, мембранали ҳимоя қурилмаларидан (электролизерларнинг узилувчан мембраналаридан ташқари) ва гидроқопқоқлардан чиқадиган қолдиқлар алоҳида трубалар орқали тозаловчи сўриш тизимларига юборилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Электролиз бўлимларида 10 — 20 фоиз ишқор массасига эга бўлган сувли ишқор қоришмасига эга электролиз тизимидан хлорни авария ҳолатида сўриб оладиган тизим кўзда тутилиши лозим. Ишқорнинг авария ҳолати учун мўлжалланган захираси лойиҳалаштирилган максимал электр энергияси юкламасида 10 — 15 минут давомида барча электролизерлар ёрдамида ишлаб чиқариладиган хлорни сўриш учун етарли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Агрессив ва емирадиган маҳсулотлар, шунингдек ён томони зичлаштирилган беркитувчи суюқликларни ҳайдайдиган насосларнинг сальникларидан кислота ва ишқорлар оқишининг олдини олиш учун коррозияга (емирилишга) чидамли материаллардан тайёрланган таглик ва ариқчаларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Ишлаб чиқаришдаги оқова сувларни чиқариб ташлайдиган ҳар бир цехда технологик меъёрларга асосан оқова сувлар сифатининг назорати амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Диафрагмен усулидаги электролиз
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Умумий хлор коллекторида хлордаги водороднинг ҳажм бўйича улуши 0,5 фоиздан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Гуруҳли водород коллекторидаги бўшлиқ гуруҳли хлор коллекторидагига нисбатан 50 — 150 Ра (5 — 15 mm Н2О) юқори даражада ушлаб туриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Умумий коллектордаги водороддаги кислороднинг умумий улуши 0,5 фоиздан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Технологик регламент ва АВТЧРда кўзда тутилган шароитдан бошқа ҳолатда диафрагменли электролизерлар сериясини ўчиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Электролизерларда юқори бурчакдаги диафрагмадаги анолитнинг меъёрдаги даражасини автоматик ҳолда таъминлаш ва пасайиш сигнализацияси даражаси эса йўл қўйиладиган меъёридан кам бўлиши таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Диафрагмен электролиз залида турғун электр энергияси ўчиб қолган тақдирда гуруҳли водород коллекторлари ва катод бўшлиғидаги водородни азот билан ўт олдиргичга сиқиб чиқариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Симобли усулдаги электролиз
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Симобли усулда электролитик хлор ишлаб чиқаришда умумий хлор коллекторидаги хлордаги водороднинг умумий улуши 1,5 фоиздан ортмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Турли қоришма эритувчиларида 100 — 150 Ра (10 — 15 mm Н2O) дан кам бўлмаган водород босими ушлаб турилиши лозим. Босимни водороднинг умумий коллектори ва ҳар бир эритувчида ўрнатилган қурилмалар ёрдамида назорат қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Симоб циркуляцияси тўхтаганда ва битта электролиздаги симоб насосининг тўхтаганда электролизер автоматик тарзда ишга тушиши лозим. Юклама 50 кАдан кам бўлган ҳолатда электролизерни қўл билан ишга туширишга йўл қўйилади. Доимий электр энергияси ўчиб қолганда азотни турли қоришмалар эритувчисига етказиб бериш, водородни тозалагичга тўкиш ва электролизер қопқоқларини очиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Металли симобнинг очиқ юзасига сув қўйилиши лозим. Симоб ва таркибида симоб бўлган қоришмаларни герметик ҳолда ёпиладиган идишларда сақлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Электролиз зали ва симобни қайта тиклаш бўлимида вакуумли трубанинг улаш қисмлари ва тўкилган симобни йиғиб олиш учун идишлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Ишлаб чиқариш симобни оқова сувлардан жойида тозалаш қурилмалари билан таъминланган бўлиши лозим. Симоб билан ифлосланган қоришмани қайта ишлаш учун юбориш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Хоналарнинг хлор ва симоб буғи билан газланишининг олдини олиш учун электролизер чўнтакчаларида кесилган жойлар бўлишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Электролизер чўнтакчаларидаги газлар, шунингдек анолитни хлордан ажратиш устунлари ҳаво билан пуркалгандан сўнг улар хлор ва симобдан тозаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Симоб билан ишлаш, хоналарни тозалаш ва сақлашда симоб ҳамда унинг бирикмалари, симоб билан тўлдирилган қурилмалар билан олиб бориладиган ишлар санитария қоидалари талаблари асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Симоб билан иш олиб бориладиган хоналарда ҳар бир сменада ишчи зоналардаги ҳавода симоб буғи таркибининг таҳлили олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Хлорид кислота электролизи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Умумий хлор коллекторида хлордаги водороднинг улуши 1 фоиздан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Умумий коллекторда водороддаги хлорнинг улуши 2,5 фоиздан ошмаслиги керак. Ювишдан кейин водороднинг умумий улуши 1 mg/m3 миқдордаги хлор таркибида 99,5 фоиздан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Электролизернинг остки қисмида агрессив муҳитга чидамли таглик бўлиши лозим; бир гуруҳ электролизерларга битта умумий таглик ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Мембрана усулидаги электролиз
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Умумий хлор коллекторида водороднинг умумий улуши 0,2 фоиздан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Электролизернинг анод бўшлиғида 200±100 Ра (20±10 mm Н2О) миқдоридаги ҳажмни ушлаб туриш керак. Қўшимча хавфсизлик чоралари ишлаб чиқилган тақдирда электролизернинг анод бўшлиғидаги босим остида ишлашига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Электролизернинг катод бўшлиғида 6000+100 Ра (600±10 mm Н2О) ҳажмдаги босимни ушлаб туриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Умумий водород коллекторида водороддаги кислороднинг умумий улуши 0,3 фоиздан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Электролизерни ишга туширишдан олдин мембраналар бутунлиги, электролизерларнинг эса герметик ҳолати текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Электролизерларда анолитдаги натрий хлорид концентрацияси ва католитда натрий гидрооксид концентрациясининг автоматик ҳолда ушлаб турилиши таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Электролиз жараёни 1 соатдан ортиқ вақтга тўхтатилганда хлор ва водород коллекторлари азот билан пуркалиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Суюлтирилган хлорни ишлаб чиқариш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Конденсация газларидаги водороднинг умумий улуши 4 фоиздан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Хлорли газни қориштириш ва 4 фоиздан ошмаган конденсациядаги газлардаги водороднинг умумий улушини сақлаб туриш учун керак бўладиган ҳаво (азот)нинг миқдорини ёқишнинг ҳарорат параметрлари ва ёқишнинг умумий коэффициентидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаш йўли билан аниқлаш керак. Ёқиш тизимига етказиб бериладиган ҳаво босими етказиб бериладиган хлорли газ босимидан камида 0,1 МРа гача ортиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Хлорни ёқишнинг иккинчи босқичига келиб тушадиган газларни қориштириш учун ҳаво (азот)ни қуритиш керак. Қуритилган ҳавонинг шудринг нуқтасидаги ҳарорати иккинчи босқичдаги хлор конденсациясининг тегишли ҳароратидан паст бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Газ ва суюқ ҳолатдаги қоришмаларни ажратиш тизими газ фазасининг суюқликка тушиши ва суюқликни буғ-газ фазасидан олиб кетишнинг олдини олувчи фазаларни ажратувгич билан жиҳозланиши керак. Конденсация газларининг суюлтирилган хлорни қабул қилувчи қурилмаларга тушишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Суюлтирилган хлор сифати ва унинг таркибида бегона қоришмаларнинг бўлиши суюлтирилган хлор стандарти талабларига мос бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV. Технологик жиҳозлар, трубалар ва қурилмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. 0,07 МРа (0,7 кgf/cm2) дан юқори бўлган ортиқча босим остида ишлайдиган идиш жиҳозлари «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари талабларига мос бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Суюлтирилган хлорни сақлаш учун мўлжалланган идишлар қуйидаги қўшимчаларни инобатга олган ҳолда амалдаги стандартлар талабларига жавоб бериши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) таркибида суюлтирилган хлор бўлган идишларнинг ҳисобланган босими камида 1,6 МРа (16 kgf/cm2) бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) идишнинг материаллари ва конструкциялари унинг мустаҳкамлиги ва ишчи диапазондаги ҳароратда ишончли эксплуатация қилинишини таъминлаши лозим идишни эксплуатация қилишга мос келадиган мумкин бўлган минимал ҳароратдан максимал ҳароратгача. Очиқ майдонлар ёки иситилмайдиган хоналарга ўрнатиш учун мўлжалланган идишлар учун материалларни танлашда ушбу ҳудуд учун ташқаридаги ҳавонинг абсолют минимал ва максимал ҳароратлари инобатга олиниши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) идиш деворининг ҳисобланган қалинлигини ҳисобга олинган эксплуатация муддати, ҳисобланган босим ва коррозияни (емирилишни) қоплаш учун камида 1 mm қўшилишини инобатга олган ҳолда аниқлаш керак (идиш штуцерларидаги коррозияни қоплаш учун камида 2 mm қўшилиши лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Эксплуатация шартларига кўра йўл қўйиладиган меъёрдан ортиқча босим юзага келадиган технологик жиҳозлар ва суюлтирилган хлор коммуникациялари муҳофаза қурилмалари билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Муҳофаза клапанини хлорнинг коррозия (емириш) таъсиридан сақлаш учун унинг олдида созлигини назорат қилиб турувчи қурилмага эга ажралувчи мембрана ўрнатилиши лозим, шу билан бирга мембранали муҳофаза қурилмаларини ишлаб чиқиш, тайёрлаш ва қўллашга оид амалдаги меъёрий- техник ҳужжатлар талабларига асосан мембрананинг бутунлигини назорат қилиш воситаси кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Муҳофаза клапанининг ўтказиш қобилияти ГОСТ 12.2.085 асосида танланади. Мембрананинг ишга тушиш босими ва вагон-цистерналар учун муҳофаза клапанларининг очилиши лойиҳани ишлаб чиққан ташкилот ёки лойиҳа ташкилоти тавсияларини инобатга олган ҳолда жиҳозни ишлаб чиқарувчи томонидан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Қайта босиш йўли билан тўкиш-қуйиш амалга ошириладиган суюлтирилган хлор идишининг остки қисмида суюлтирилган хлорни ажратиб олиш учун штуцерлар ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Суюлтирилган хлорни сақлаш учун мўлжалланган идишларда (резервуарлар, баклар, йиғиб олувчи идишлар) суюлтирилган хлорни қуйиш ва тўкиш линиялари, газли хлор линиялари, босиш учун мўлжалланган суюлтирилган газ линиялари кетма-кет ўрнатилган иккита ёпувчи вентиллар билан жиҳозланган бўлиши лозим, улардан бири масофадан бошқариладиган ва иккинчиси тўғридан-тўғри идиш штуцерига уланган, қўл билан бошқариладиган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Жиҳозлар ва трубаларнинг иссиқлик изоляцияси ҳамда унинг тузилиши ҚМҚ 2.04.14 «Жиҳозлар ва трубаларнинг иссиқлик энергияси» талабларига биноан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Хлор муҳитида ишлайдиган иссиқли алмашинувчилар, буғлантирувчилар ва конденсаторларнинг трубали қисми чоксиз трубалардан тайёрланиши лозим. Қобиқ трубали қисмининг материали эксплуатация қилиш босими ва ҳароратига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Суюлтирилган ва газ ҳолатидаги хлор учун мўлжалланган трубалар қуйидаги қўшимчалар инобатга олинган ҳолда СТҲ 11-76 «Технологик қувурўтказгичларнинг тузилиши ва хавфсиз ишлатиш Қоидалари» («Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан 2009 йил 28 октябрдаги 211-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлигининг 2009 йил 1 декабрдаги 6-15/23-9626/6-сонли хати) ҳамда ҚМҚ 3.05.05 «Технологик жиҳозлар ва технологик трубалар» талабларига жавоб бериши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) суюлтирилган хлор трубасининг ҳисобланган босими 1,6 МРа (16 kgf/сm2) дан кам бўлмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлор учун трубалар хлорга чидамли материалдан тайёрланиши ҳамда ҳарорат ва босимнинг ишчи интервалида ишончли эксплуатацияни таъминлаши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хлор трубаси деворининг қалинлигини ҳисобланган босим ва коррозияга қарши қўшимчаларни инобатга олган ҳолда кўзда тутиш керак. Коррозияга қарши қўшимча ҳажми 1 mm дан кам бўлмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) меъёридаги босим атмосфера босимидан паст бўлган хлор ўтказгичларнинг босими атмосфера босимидан (меъёридан) кўтарилиб кетган ҳолатларда хлор ўтказгичнинг хлор етказиб берувчи манбадан автоматик тарзда узилишини таъминланиш шарти билан газ ҳолатидаги хлорга чидамли бўлган шиша ёки полимер материалларидан тайёрлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Суюлтирилган хлор трубаларини ётқизишда қуйиш (сварка)дан фойдаланган ҳолда бирлаштирилган 10 ёки 20 маркали чоксиз пўлат трубаларни ишлатиш керак. Мустаҳкам бирикмалардан арматура ўрнатиладиган ва жиҳозларга уланадиган жойларда, шунингдек эксплуатация шартларига кўра трубаларни тозалаш ва таъмирлаш мақсадида мунтазам равишда уларни ажратиш талаб қилинадиган участкаларда фойдаланишга йўл қўйилади. Мустаҳкамланган жойлар сони минимал бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мустаҳкамланган ва қуйма бирикмаларни тайёрлашда фойдаланиладиган пўлат трубанинг материалига мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Хлор трубасидаги букилишларнинг эгилиш радиуси трубанинг уч диаметридан кам бўлмаслиги лозим. Агар каттароқ букилиш керак бўлса, бу ҳолда асосий трубага уланадиган тик эгилган тирсаклардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Хлорни ташиш учун мўлжалланган трубалар, қоидага биноан, эстакада бўйича шундай ётқизилиши керакки, бунда қуйидагилар таъминланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) юқоридан тушадиган предметлардан ҳимоя қилиш (труба устида кўтарувчи қурилмалар ва осон йиқиладиган томларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) транспорт воситалари томонидан зарба етказилишидан ҳимоя қилиш ва шу мақсадда трубалар хавфли участкалардан узоққа жойлаштирилади ёки улардан тўсиқлар ёрдамида ажратиб қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
транспорт магистраллари билан кесишган жойларда гильзалар ичига жойлаштирилган хлор трубаларини ер остига ётқизишга йўл қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) трубаларни коррозияга нисбатан фаол ва ёнувчи моддалар таъсиридан ҳимоя қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган ва газ ҳолатидаги хлор трубалари иситиш манбалари ва ёнувчи моддалар трубаларидан камида 1 m узоқликда жойлаштирилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) қаттиқ мустаҳкамлаш, қулай хизмат кўрсатиш ва текшириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Заводлараро хлор трубаларини лойиҳалаштириш ва жойлаштириш, қўриқланмайдиган зоналардан ўтадиган трубалар, 1 km дан ортиқ бўлган узунликдаги суюлтирилган хлор трубалари, шунингдек ер остидан ўтказиладиган трубаларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича лойиҳалаштирувчи ташкилот томонидан тавсия этилган ва «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси билан мувофиқлаштирилган қўшимча чора-тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Хлорнинг босим остида ишлайдиган мустаҳкамланган бирикмалари ГОСТ 12820 бўйича, ГОСТ 12822 бўйича бўлиб, технологик трубаларнинг тузилиши ва хавфсиз тарзда эксплуатация қилиш бўйича меъёрий-техник ҳужжатлар талабларига жавоб бериши керак. Қурилма ёки арматурага хлор трубаларини улаш конструкцияси қурилмалар ва арматураларнинг улаш тармоқлари талабларига мос ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. Хлор трубаларининг мустаҳкамланган бирикмалари тагликлари паронит, фторопласт, қўрғошин ва бошқа хлорга чидамли бўлган материаллардан тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тагликлардан қайта-қайта фойдаланишга йўл қўйилмайди. Фақат вакуумли линияларда хлорга чидамли резинадан тайёрланган резинали тагликлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Вакуумли трубаларнинг қисмларини бир-бирига бирлаштириш штуцер-ёнбош ёки 4 (шип) ва 5 (паз) стандарт усулда бажарилган мустаҳкамлаш йўли билан амалга оширилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Хлор трубаларида махсус хлор учун мўлжалланган ёпувчи арматура ишлатилиши лозим. Ёпувчи арматура қулфининг зичлиги ГОСТ 9544 «Трубалар учун ёпиш арматураси. Ёпқичлар герметиклиги тоифаси ва меъёрлари» талаблари бўйича «В» тоифадаги герметиклик ҳолатдан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Конструкциядаги арматура материали хлор муҳитига чидамли бўлиши ҳамда ҳарорат ва босимнинг ишчи диапазонида ишончи эксплуатация қилинишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёпиш учун арматура хизмат кўрсатиш қулай бўлган жойларда ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Минус 40° С дан 70° С гача ишчи ҳароратга эга бўлган суюлтирилган хлор трубалари, шунингдек 40° С дан кам бўлган минимал ҳароратдаги иқлим шароитидаги ҳудудларда ўрнатиладиган хлорнинг ташқи трубалари 10Г2, 09Г2С, Х18Н10Т маркадаги ёки бошқа совуққа чидамли пўлатдан тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Трубалар учун материал ва товарлар танлашдаги ҳисобланган ҳаво ҳарорати қурилишдаги иқлим ва геофизика шартлари бўйича ҚМҚ 2.01.01 «Лойиҳалаштириш учун иқлим ва физик-геологик маълумотлар» асосида беш кун ичидаги ўртача энг совуқ ҳароратда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Хлор трубаларини хлор ишлаб чиқариладиган, сақланадиган ва фойдаланиладиган ташқи деворлар ва ёрдамчи, иккинчи даражали, бошқарув, хўжалик, ишлаб чиқариш ва бошқа хоналарда ётқизишга йўл қўйилмайди. Трубаларни хлор ишлаб чиқариладиган, фойдаланиладиган ва сақланадиган хоналарнинг ташқи деворлари ва ушбу хоналар томининг ташқи томонида ётқизиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Хлорни етказиб берадиган трубаларга бошқа трубалар (қуйиш йўли билан мустаҳкамланадиган иссиқлик етказиб берувчи трубалардан ташқари) маҳкамланиши мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Трубалар орқали суюлтирилган хлорни етказиб беришда босимнинг меъёридан ортиб кетишидан трубани ҳимоя қилиш учун бурагичнинг икки тўсиғи орасида суюлтирилган хлорнинг беркилиб қолишига йўл қўйилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. Трубалар орқали газ ҳолатидаги хлорни етказиб беришда атроф-муҳит ҳарорати пасайиб кетганда қурилма ва трубаларда хлорнинг конденсация ҳолатига тушиб қолишига йўл қўйилмаслиги лозим ва бунга қуйидаги йўллар билан эришиш мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) газ ҳолатидаги хлорнинг трубалари деворининг ташқи юзасини иссиқлик йўлдошлари, иситадиган электр симлари билан қизитиш, бунда хлорнинг босим ва ҳарорат кўрсаткичлари технологик регламентда акс эттирилган ҳисобланган ҳажмлардан ортиб кетмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) қурилма ва трубалардаги хлор буғларининг парционал босимини камайтириш (унинг ҳажми конденсация ҳароратидаги хлор буғлари босимидан паст бўлиши лозим);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хонадан ташқарида ўрнатилган қурилмалар, иссиқлик етказиб берувчи мосламаларни қизитиш, бунда хлорнинг босим ва ҳарорат кўрсаткичлари технологик регламентда акс эттирилган, ҳисобланган ҳажмлардан ортиб кетмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Суюлтирилган ва газ ҳолатидаги хлор трубаларини ётқизиш коммуникацияларнинг энг қисқа масофасини таъминлаши, осилиб қолиш ва тиқилиб қоладиган зоналарнинг пайдо бўлишининг олдини олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлор трубаларини ётқизишда компенсаторлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Ўз-ўзидан оқиб тушиб кетиш йўли билан трубаларнинг тозаланишини таъминлаш мақсадида хлор трубаларини ўтказувчи ва (ёки) қабул қилувчи идишлар томонга эгилган ҳолда ётқизиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Таркибида хлор бўлган трубалар учун қуруқ сиқилган ҳаво (азот) (шудринг нуқтасидан минус 40° С ҳароратда) пуркаш ёки вакуум ҳолатини юзага келтириб кейинчалик газларда 1 mg/m3 хлор концентранти қолдиғи қолгунга қадар қуруқ сиқилган ҳаво (азот) билан пуркаш йўли билан тозалаш кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Суюлтирилган ва газ ҳолатидаги хлорни етказиб бериш учун ётқизилган цехлар орасидаги трубаларда уларни тозалаш, пуркаш ва пресслаш учун ёпиш мосламаси ва беркитгичлари бўлган штуцерлар бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Технологик жиҳозлар ва трубаларни жойлаштиришда қурилмалар ва уларнинг элементларига хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ва алмаштириш ишларини бажаришда қулайликлар билан таъминлаши, шунингдек жиҳоз ва трубаларнинг ташқи юзаси ҳолатини визуал назорат қилиш имконияти яратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Хлор муҳитида ишлайдиган жиҳоз ва трубаларнинг ташқи юзасида коррозияга қарши қоплама бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Трубаларда ГОСТ 14202га асосан таниқли ранглар, огоҳлантирувчи белгилар ва маркировка қўйиладиган тахтачалар бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. СТҲ 11 — 76га асосан 50 mm ва ундан ортиқ шартли диаметрга эга бўлган газ ҳолатидаги хлор трубалари ҳамда суюлтирилган хлорнинг барча трубаларининг паспорти бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Хлор трубалари мустаҳкамлиги ва зичлиги қуруқ ҳаво (азот) ёрдамида синовдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. Эксплуатацияга киритишдан олдин хлор трубалари: пуркаш ёки вакуум ҳолатини юзага келтириб кейинчалик пуркаш йўли билан қуритилиши; газ ҳолатидаги хлорни қўшган ҳолда трубага сиқилган ҳаво (азот) юбориш йўли билан ишчи босимдаги герметик ҳолати текширилиши лозим. Трубаларни пневматик усулда синовдан ўтказишдаги босимнинг йўл қўйиладиган тушиш тезлиги соатига 0,05 фоиздан ортмаслиги керак. Трубаларнинг герметик ҳолатини текшириш тартиби регламент асосида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Одатда, трубаларнинг герметик ҳолатини текширишни жиҳозлар билан бирга трубалар, ёпиш мосламалари ва жиҳозларни монтаж қилиш, таъмирлаш ва уларни кўриб чиқишдан кейин амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Хлор трубалари, ёпиш мосламалари ва муҳофаза клапанларида текшириш ўтказиш ҳажми ва муддатлари «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари», СТҲ 11 — 76, меъёрлар, ишлаб чиқарувчи заводнинг техник шартлари ва тавсиялари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Корхона раҳбарияти томонидан текширув ва синовлар ўтказишда сифатни таъминлаш учун шахсий жавобгарликни таъминлаш механизми ишлаб чиқилиши ва меъёрий-техник ҳужжатларда ўз аксини топиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Муҳофаза клапанларини синовдан ўтказишда кейинги синовгача синов натижалари диаграммасини сақлаган ҳолда ўзи ёзадиган қайд этувчи қурилмалар ёрдамида клапанларнинг ишга тушиш босимининг қайд этилиши таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Эксплуатацияга киритилишидан олдин хлор билан ишлаш учун мўлжалланган барча жиҳозлар ва трубалардаги бегона қоришмалар, намлик бўшатилиши ҳамда хлор қурилмаларини қуритиш ишларини ўтказиш ва назорат қилиш бўйича ташкилот йўриқномасига асосан қуритилган ҳаво билан пуркалиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V. Назорат, бошқарув, сигнализация ва автоматика тизими
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Хлорни ишлаб чиқариш, сақлаш ва ишлатиш бўйича технологик жараёнларни назорат қилиш, тартибга солиш ва бошқариш бошқарув хонасидаги операторнинг ишчи жойидан амалга оширилиши ва жиҳоз ўрнатилган жойни қайтариши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Технологик жараёнларни назорат қилиш ва бошқариш тизими, шунингдек ишлаб чиқариш ва суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйиш эстакадасининг аварияга қарши ҳимоя тизими микропроцессор техникаси асосида қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Технологик параметрларни ўлчаш ва тартибга солиш (сарф, босим, ҳарорат ва бошқалар) хлор муҳитида коррозия (емирилиш)га чидамли ёки унинг таъсиридан ҳимоя қилинган назорат-ўлчов ҳамда маромига келтирувчи прибор ва қурилмалардан фойдаланган ҳолда ажратувчи қурилмалар, пневматик қайтаргичлар, инерт газни ҳайдовчи мосламалар ва бошқалар ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Носоз, калибрланмаган назорат-ўлчов приборлари ҳамда текшириш муддати ўтган приборлардан фойдаланиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Автоматик регуляторларнинг иш бажарувчи органлари технологик қурилмалар ва коммуникациялар билан бирга синовдан ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Аварияга қарши ҳимоя тизими ва сигнализация схемалари, электрон, релели ва электр схемаларининг созлиги ҳар ойда ва ҳар бир технологик жараён тўхтатилганда текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Бошқарув хонасига хлорли ва водородли импульс трубаларини киритишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Электролиз қурилмалари қуйидаги назорат, сигнализация ва бошқарув тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) токдан кейин, электролизнинг ҳар бир қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) электролиз зали ва бошқарув хонасидан, шунингдек хлор компрессорлари хонасидан улар тўхтатилганда доимий токни авариявий ўчириш манбалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) электролизерни таъминлаб турган доимий ток бирдан ўчиб қолганда, ток ўчгандан кейин 3-4 сония ушлаб туриб, хлор ва водород компрессорларининг двигателларини автоматик тарзда ишдан тўхтатиш (симобли усулдан ташқари барча электролиз усуллари учун). Хлорнинг симобли электролиз усулида хлор компрессорлари 3 дақиқагача ушлаб турилгандан кейин автоматик тарзда ўчиши лозим. Шу вақтнинг ўзида хлорни авария ҳолатида сўриб олиш тизими ёқилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) агар хлор компрессорлари ўз-ўзидан ишга тушмаган ҳолларда хлор компрессорлари бирдан тўхтаб қолганда, шунингдек симобли насослар тўхтаб қолганда электролизерни ток билан таъминлайдиган доимий ток манбаларининг автоматик тарзда ўчиши (3-4 сония ушлаб турилиб). Шу вақтнинг ўзида электролиз зали, бошқарув хонасига сигнализация тизими орқали хабар берилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) ишлаб турган хлор компрессорларидан бири бирдан ўчиб қолганда электролиз зали, ўзгартирувчи кичик станция ва бошқарув хонасига сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) симоб насосининг электр двигатели ёки симобли катодига эга электролизерда циркуляцияси тўхтаганда электролиз зали ва бошқарув хонасига сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ж) симобли электролизерларни тўйинтирувчи босим бакларидаги тузли сув ва сувнинг даражаси, қаттиқ катодга эга электролизерларни тўйинтирувчи босим бакларидаги тузли сув даражасининг автоматик тарзда ўз меъёрига келтириш, шунингдек йўл қўйиладиган даражанинг энг кам кўрсаткичдан пасайиб кетгани ҳақида сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
з) электр ишқорлар ва каустикни йиғиб олиш мосламаларидаги даражани автоматик тарзда меъёрига келтириш, шунингдек бошқарув хонасига йўл қўйиладиган кўрсаткичга эришилганлиги ҳақида сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
и) электролизнинг диафрагмен усули бўйича водород коллекторида регламентдан юқори даражадаги кесимларнинг юзага келганда ва электролизнинг симобли ва мембрана усуллари бўйича водород коллекторларида босим регламентдагидан пасайиб кетганда бошқарув хонасига сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
к) водороднинг ортиқча қисмини атмосферага (ўт олдиргичга) тушириш йўли билан компрессорларнинг трубаларидаги водород босимини автоматик тарзда меъёрига келтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
л) хлор коллекторларида водород концентратининг ортиб кетганлиги ҳақида сигнализация тизими орқали хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
м) электролизнинг диафрагмен усули бўйича коллекторларда хлор ва водороднинг чиқиши ҳамда электролизнинг симобли ва мембранали усули бўйича хлорнинг чиқиш ва водород босимини автоматик тарзда меъёрига келтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
н) водородни тозалаш ва қуритиш хоналарида, водород коллекторларида ҳаводаги водород концентрация портлаш даражасига етганда сигнализация тизими орқали хабар бериш ва автоматик тарзда авариявий вентиляцияни ёқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Суюлтирилган хлорни ишлаб чиқаришда қуйидагилар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) хлор конденсаторларига кириш ва чиқиш жойларида совуқли етказиб бериш мосламасининг ҳароратини, шунингдек конденсатордан чиқадиган суюлтирилган хлорнинг ҳароратини автоматик тарзда назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлорнинг конденсация босқичидаги газлардаги водороднинг хавфсиз концентрациясини автоматик тарзда назорат қилиш ва бир маромда ушлаб туриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) конденсация газларида водороднинг улушини 4 фоиздан ортганда бошқарув хонасига сигнализация тизими орқали хабар бериш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Цехлар орасидаги трубалардаги ва цехлар ичидаги коллекторлардаги суюлтирилган хлор учун суюлтирилган хлор трубаларидаги босим огоҳлантирувчи кўрсаткичга етганда ишга тушувчи сигнализация тизими ҳамда йўл қўйиладиган сўнгги кўрсаткичга етганда ишга тушувчи аварияга қарши ҳимоя тизими ишга тушиши таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Суюлтирилган хлор резервуарлари, идишлари, суюлтирилган хлорни йиғиб олувчилар қуйидагилар билан жиҳозланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) бошқарув хонасида кўрсаткичларни кўрсатиб турувчи босимни назорат қилиш приборлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) бошқарув хонасида ва жойларда идишни тўлдириш ва бўшатишнинг меъёрдаги нормаларига эришилганда овозли ва нурли сигналларни автоматик тарзда ёқадиган иккита мустақил суюлтирилган хлор массасини (даражасини) ўлчаш ва назорат қилиш тизимлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) бошқарув хонаси ва жойларда ўрнатилган босим 1,2 МРа (12 kgf/сm2) дан ортиб кетганлиги ҳақида хабар берувчи сигнализация тизими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Хлор ажралиб чиқиши мумкин бўлган хоналар хлор таркибини аниқлаш ва назорат қилишнинг автоматик тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим. 1 mg/m3 га тенг бўлган хлорнинг йўл қўйиладиган концентрацияси ортиб кетган тақдирда нурли ва овозли сигнализация ва авария ҳолатида сўриб олиш тизими билан бириктирилган авариявий вентиляция ёқилиши лозим. Авария вентиляция чиқиндилари санитария колоннасига (хлорни сўриб олиш тизимига) юборилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни авария ҳолатида сўриб олиш тизими авария ҳолатини маҳаллийлаштириш учун етарли бўлган нейтраллаштирадиган қоришмалар захираси билан таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлор концентрати 1 ПДКдан юқори бўлган ҳолларда, хлорнинг икки табақали газ анализатори ишлатилганда нурли ва овозли сигнализация ёқилиши, ПДКдан юқори бўлган ҳолларда эса — авария ҳолатида сўриб олувчи тизим билан бириктирилган авариявий вентиляция ёқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлор концентрати 1 ПДКга етганда сигнализаторнинг ишга тушиш вақти 30 сониядан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Идишлардаги хлор омборлари, алоҳида турадиган буғлантирувчилар, хлорни тўкиш-қуйиш пунктлари, четдаги боши берк темир йўллари ва хлорни юклаш пунктлари унинг йўл қўйиладиган энг катта концентрациядан ошганлиги ҳақида хабар берувчи сигнализацияга эга бўлган ташқи хлор оқишини назорат қилиш мосламалари билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлор оқишини назорат қилувчи тизим датчикларининг сезгирлик даражаси, уларнинг сони ва жойлашуви лойиҳада аниқланади ва асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Хлор сигнализаторлари 0,5 ПДК даражасидаги тегишли компонентлар бўлган хлор танлаш фактори ва ± 2,5 фоиздан кўп бўлмаган хлорни ўлчашдаги умумий хатоликларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. Ташқи назорат кўрсаткичлари датчикларини ўрнатиш жойларида 20 — 50 mg/m3 диапазондаги хлор концентратига эришилганда қуйидагилар ёқилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) автоматик тарзда: сувнинг ҳимоя пардаси ёрдамида хлор тўлқинини маҳаллийлаштиришнинг стационар тизими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) автоматик тарзда ёки қўлда: ЭҲМдан фойдаланган ҳолда хлор тўлқинининг тарқалиш истиқболини белгилаш тизими (25 тоннадан ортиқ бўлган алоҳида идишларда хлорни сақлаш кўзда тутилган объектлар учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Иссиқлик алмашинувчи қурилмада суюлтирилган хлор буғланган ҳолда қуйидагилар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) суюлтирилган ёки буғланган хлор сарфини автоматик тарзда назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) буғланган хлор босимини автоматик тарзда назорат қилиш ва меъёрига келтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) буғлантирувчидаги хлор босимининг кўтарилиб кетишининг олдини олиш учун автоматик муҳофаза қурилмаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) хлор ҳарорати ёки иссиқлик етказиб бериш мосламасининг ҳарорати минимал йўл қўйиладиган даражадан пасайиб кетганда буғлантирувчидан хлорнинг чиқишини автоматик тарзда тўсиб қўйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) буғлантирувчидаги иссиқлик етказиб берувчи мослама ҳароратини автоматик тарзда назорат қилиш ва меъёрида ушлаб туриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) иссиқлик етказиб берувчи мосламада хлор борлигини автоматик тарзда назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Контейнер ёки баллонлардан газ ҳолатидаги хлорни олишда хлорнинг босими ва сарфи назорат қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Ишлаб чиқариш хоналари, шунингдек суюлтирилган хлор сақланадиган ўзгартирувчи кичик станциялар, идишларга солинган суюлтирилган хлор билан иш олиб бориладиган жойлар маълумотларни етказиб туриш мақсадида микрофон ва телефон алоқаси билан таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VI. Суюлтирилган хлорни сақлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Уз мақсадларига биноан суюлтирилган хлор омборлари қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) ташкилот ичида хлорни ишлаб чиқариш ва ишлатишда у билан яқин алоқаларнинг олдини олиш мақсадида резервуарларда (идишларда) суюлтирилган хлорнинг оператив захираларини яратиш, шунингдек вагон-цистерна, контейнер, баллонлардаги идишларга жойланган суюлтирилган хлорни ташқи истеъмолчиларга тинимсиз етказиб бериш учун мўлжалланган суюлтирилган хлор ишлаб чиқарувчи ташкилотларнинг цехларидаги омборлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) вагон-цистерналарда суюлтирилган хлорни қабул қилиб олувчи ташкилотлар резервуарларидаги суюлтирилган хлорнинг чиқим омборлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) етказиб бериш оралиғида ташкилотнинг кундалик харажатлари учун керак бўладиган миқдорда контейнерлар, баллонларда сақлаш учун мўлжалланган суюлтирилган хлорнинг чиқим омборлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) истеъмолчиларнинг чиқим омборларини идишларга жойланган хлор билан тахминлаш мақсадида кейинчалик хлорни контейнер ва баллонларга қуйиш йўли билан вагон-цистерналарда келиб тушадиган суюлтирилган хлорни қабул қилиб олишга мўлжалланган резервуарлардаги (идишлардаги) хлорнинг асосий омборлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) контейнер ва баллонлардаги суюлтирилган хлорнинг оператив захираларини яратиш ва ҳамда муайян ҳудуддаги истеъмолчиларнинг чиқим омборларининг идишларга жойлаштирилган хлор билан таъминлаш учун мўлжалланган идишлардаги суюлтирилган хлорнинг гуруҳли омборлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) суюлтирилган хлорни қабул қилиб олиш, кейинчалик вагон-цистерналарга қуйиш ва ҳудудлардаги истеъмолчи ташкилотларга жўнатиш учун мўлжалланган резервуарлардаги (идишлардаги) суюлтирилган хлорнинг ҳудудий омборлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Бир вақтнинг ўзида ташкилот ҳудудида бўлган суюлтирилган хлорнинг миқдори минимал бўлиши ва лойиҳа билан асосланиши лозим. Ишлаб чиқарувчи ташкилотлардаги суюлтирилган хлорнинг йўл қўйиладиган миқдори уч суткада ишлаб чиқарилган маҳсулотдан кўп бўлмаслиги ва 2000 тоннадан ошмаслиги, истеъмолчи ташкилотлар учун эса — 15 суткалик сарфдан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Суюлтирилган хлорни резервуар (идишларда) сақлаш қуйидаги йўллар билан амалга оширилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) атроф-муҳит ҳароратидан паст ҳароратдаги совутилган ҳолатда. Ушбу усулда хлорни сақлаш параметрлари авария ҳолатида атмосферага хлорнинг катта миқдорда чиқариш ҳажми максимал тарзда чекланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) атроф-муҳит ҳароратида (хлорни бу каби усулда сақлаш хлор омборининг авария ҳолатига чидамлилигини ошириш махсус чоралар кўрилишини талаб қилади ва фақат «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси билан мувофиқлаштирилган ҳолда амалга оширилиши мумкин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Идишларда суюлтирилган хлорни сақлашнинг аниқ усули ва параметрлари, шунингдек сақлашнинг умумий ҳажми ва бир маротабалик идишнинг энг кичик ҳажми одамларни ёппасига йўқ қилиш зарурияти шартларини инобатга олган ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қарор қабул қилишнинг оптималлиги авария ҳолатида хлорни ташқарига чиқариб ташлаш жараёнларини моделлаштириш ва авария ҳолатида хлорни атмосферага тарқатиб юбориш услубларидан фойдаланган ҳолда хлор омборларининг хавфсизлигини таҳлил қилиш билан асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Суюлтирилган хлор омборлари учун хавфли зона радиуси қуйидаги ўлчамларда қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) баллонлардаги суюлтирилган хлор омборлари учун — 150 метр (хлор чиқиндиларини оператив тарзда маҳаллийлаштиришни таъминлашга қаратилган махсус техник чора-тадбирларни амалга оширишда хавфли зона ўлчамини қисқартиришга йўл қўйилади. Хавфли зонани қисқартириш ҳақидаги қарор тегишли техник асоснома тақдим этилганда «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан қабул қилинади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) контейнерлардаги суюқ хлор омборлари учун — 500 метр (хлор чиқиндиларини оператив тарзда маҳаллийлаштиришни таъминлашга қаратилган махсус техник чора- тадбирларни амалга оширишда хавфли зона ўлчамини қисқартиришга йўл қўйилади. Хавфли зонани қисқартириш ҳақидаги қарор тегишли техник асоснома тақдим этилганда «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан қабул қилинади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) идишлардаги хлор омборлари учун — йўқ қилувчи концентрацияга эга хлор булутининг тарқалиш чуқурлиги доирасида (ҳисоблар асосида аниқланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Хавфли зона радиуси доирасида уй-жой, маданий-маиший объектларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди. Хавфли зона доирасида саноат объектларини қуриш максимал тарзда чекланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Хлор омборларидан суюлтирилган хлор ишлаб чиқариш (ундан фойдаланиш) саноати билан боғлиқ бўлмаган ташкилотларнинг ишлаб чиқариш ва ёрдамчи объектларигача бўлган йўл қўйиладиган минимал масофа идишнинг герметик ҳолати бузилганда пайдо бўладиган биринчи хлор булутларининг гравитацион ҳолда тарқалишнинг максимал радиуси доирасида белгиланади (ҳисоблар асосида аниқланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Хлор омборларидан портловчи объектларгача бўлган йўл қўйиладиган минимал масофа хлор омборлари объектларининг зарбли портлаш тўлқини ва иссиқлик таъсирига чидамлилик ҳолатидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. 140, 142 ва 143-бандларнинг талабларига жавоб бермайдиган ишлаб турган хлор омборларини реконструкция қилишда хлор хавфсизлиги бўйича ихтисослашган ташкилот томонидан тавсия этилган ва «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси билан мувофиқлаштирилган хлор омборлари хавфсизлигини ошириш бўйича махсус чора-тадбирлар ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Одатда янги лойиҳалаштирилаётган суюлтирилган хлор омборлари бошқа бино ва иншоотларга нисбатан анча паст бўлган жойларда ҳамда асосан яқин орада жойлашган аҳоли пунктларига нисбатан шамол йўналишининг шамол эсадиган томонида жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Суюлтирилган хлор омборлари ҳудудида омбор ҳудудининг истаган нуқтасидан кўриниб турадиган шамол йўналиши кўрсаткичи ўрнатилиши лозим. Идишлардаги хлор омборларига эга бўлган ташкилотлар метеостанция ва атмосферага хлор тарқалиши истиқболини белгилайдиган тизим билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Хлор омборлари камида икки метр баландликдаги, илк авария ҳолатида газ тўлқини тарқалишини чеклайдиган ва омбор ҳудудига бегона шахсларнинг киришига йўл қўймайдиган зич беркиладиган дарвозага эга бўлган тирқишларсиз тўсиққа эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўсиқни омбор биноси ва иншоотидан камида 10 метр узоқликда ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. Хлор омборлари ҳарбий қўриқлаш бўлинмалари томонидан қўриқланиши ёки қўриқланадиган ҳудудга жойлаштирилиши, шунингдек қўриқлаш сигнализацияси ва ёритиш тизимига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Суюлтирилган хлор омбори ёнғин автомобиллари ва газдан қутқариш хизмати автомобиллари кириши учун йўл билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Хлор омбори ҳудудида хлор омборида амалга ошириладиган ишлаб чиқариш жараёнларига тегишли бўлмаган жиҳоз ва қурилмаларни жойлаштиришга рухсат берилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлор омборини хлорни ёқиш, буғлантириш, контейнер ва баллонларга қуйиш қурилмалари, гипохлоридлар, хлор темири олинадиган хлорни сўриб олиш қурилмалари ҳамда уни босиш учун вакуум ва сиқилган ҳаво олиш қурилмалари билан тўсишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. Хлор омборлари ер усти ва бир қаватли ярим кўмилган бино ёки ер ости иншоотларида жойлаштирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Идишлардаги хлорнинг очиқ омборларини очиқ том остида жойлаштиришга рухсат «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси билан мувофиқлаштирилган тақдирда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Суюлтирилган хлорнинг ёпиқ омборларини жойлаштиришда қуйидаги талаблар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) хлорни идишларда (резервуарларда-танкаларда) сақлаш учун ер устидаги ва ярим ўралардаги хоналар (жойлар) хлорнинг аварияли оқишида бузилишидан хонани сақловчи конструкцияли қурилмага эга бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ҳар бир идиш остига идишнинг бутун ҳажмидан кам бўлмаган ҳажмга эга таглик ўрнатилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) идишларда хлорни сақлаш омборларида бино ва хонанинг қарама-қарши томонларида камида иккита чиқиш йўли бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) хлор омборларининг эшиклари эвакуация давомида очилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) пол материали, девор, шифт ва металл конструкцияларнинг материаллари хлорнинг агрессив таъсирига чидамли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Резервуарларда (идишларда) суюлтирилган хлорни сақлаш учун мўлжалланган очиқ турдаги омборлар қуйидаги талабларга амал қилган ҳолда лойиҳалаштирилиши ва эксплуатация қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) резервуарлар атмосфера ёғинларидан ва тўғридан-тўғри тушадиган қуёш нуридан ҳимояланган бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ҳар бир идиш остида авария ҳолатида хлор тўкилганда йиғиб оладиган таглик (банка) бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Энг катта резервуар ҳажмидан кам бўлмаган ҳажмга эга, оқишларни маҳаллийлаштириш учун ҳар бир идиш остида тўсиқлар жойлаштирилган тагликка эга бўлиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. Резервуар (идиш) тагликлари паст коэффициентга эга иссиқлик ўтказувчи, ер ости сувлари тушишидан ҳимояланган материалдан тайёрланиши, очиқ турдаги омборлар учун тагликлар эса қўшимча тарзда атмосфера ёғинлари ва тўғридан-тўғри тушадиган қуёш нурларидан ҳимояланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. Резервуарлардаги (идишлардаги) суюлтирилган хлор омборларида албатта омбор ҳажмини аниқлашда унинг ҳажми инобатга олинмайдиган қўшимча идиш бўлиши лозим. Резервуарларни бир бирига бириктириш схемасида улардан бирининг захира сифатида ишлатилиши кўзда тутилиши ва насос ёрдамида авариявий идишдан (идишдан, цистернадан) захира идишига хлорни бир вақтнинг ўзида газ ҳолатидаги хлорни захира идишидан олиш йўли билан эвакуация қилишни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. Суюлтирилган хлор идишлари ва трубаларини эксплуатация қилишда уларга ҳарорат, босимнинг ортиб кетишига олиб келадиган ёки хлор билан бирлашиб портловчи қоришмаларни ташкил қиладиган намлик ва моддаларнинг тушишини олдини олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Резервуарлар, идишлар, вагон-цистерналар, йиғувчиларга суюлтирилган хлорнинг кириш ва чиқиш йўллари конструкциялари ташқи труба зарарланганда суюқликнинг ортга оқишининг олди олинишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
158. Газ ҳолатидаги хлорни олиш, одатда, буғлантирувчилардан фойдаланилган ҳолда амалга оширилиши лозим. Буғлантирувчилар сифатида асосан оқувчи иссиқлик алмашинув қурилмаларидан фойдаланиш лозим. Катта ҳажмдаги буғлантирувчилардан фойдаланишга фақат тегишли асоснома тайёрланиб, «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси билан мувофиқлаштирилган ҳолларда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иссиқли етказиб берувчининг юқори ҳарорати унинг хусусиятлари инобатга олиниб, суюлтирилган хлор буғлантирувчиларини тайёрлаш конструкцияси ва мустаҳкамлик характеристикалари билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Резервуар, идиш, йиғувчилардан газ ҳолатидаги хлор фойдаланиш учун олинган кунлик идишлар сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Темир йўл вагон-цистернасидан газ ҳолатидаги ёки суюлтирилган хлор фойдаланиш учун олинган кунлик идишлар сифатида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
159. Хавфсизликни таъминлаш мақсадида суюлтирилган хлорнинг жойини ўзгартириб, резервуарлар ва вагонларни сақлаш, тўлдириш ва бўшатиш билан боғлиқ технологик операциялар қатъиян регламент асосида бажарилиши ва уларни бажариш устидан ўзи ёзадиган приборлардан фойдаланган ҳолда доимий назорат ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
160. Суюлтирилган хлорни идишга (резервуар, идиш, вагон-цистерна) қуйишда хлор идишлар учун белгиланган қуйиш меъёрларидан ортиқ ҳажмда қуйишнинг олдини олиш лозим (1,25 kg/dm3), бунга мазкур Қоидаларнинг 128-банди талабларини бажариш ҳамда қуйидагиларни амалга ошириш билан эришилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) идиш ичидаги газларни чиқариб ташлаш линиясига қисқартирилган сифон (қайта қуйиш трубкачаси) ўрнатиш. Унинг пастки кесими идишдаги суюлтирилган хлорнинг максимал йўл қўйиладиган даражага мос келиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) идиш ичидаги газларни чиқариб ташланадиган идишнинг ташқи томонидаги трубага (мазкур Қоидаларнинг 88-бандида кўзда тутилган ёпиш вентилларидан кейин) суюлтирилган хлорнинг газ линиясига ўтиб кетганлиги ҳақида хабар берувчи қурилма ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
161. Мазкур Қоидаларнинг 136-бандидаги «а», «б», «г» ва «е» кичик бандларига тегишли хлор омборлари ҳудудида, шунингдек алоҳида жойлаштирилган буғлантирувчи, хлор идишларини қайта юклаш пунктлари, тўкиш-қуйиш пунктлари ва хлор бўлган темир йўл вагон-цистерналари турадиган боши берк йўлларда авария ҳолатида хлор чиқишини автоматик тарзда назорат қилиш ва ҳимоя сув пардаси ёрдамида уни маҳаллийлаштириш ва (ёки) хавфсиз концентрацияга келгунга қадар тарқатиб юбориш тизими ёки қурилмалари кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув пардаси билан газ ҳолатидаги хлор булутини маҳаллийлаштириш тизими корхонанинг бошқа эҳтиёжлари учун кетадиган энг кўп сув сарфини инобатга олган ҳолда хлорнинг чиқишини ликвидация қилиш учун етарли бўлган вақт мобайнидаги узлуксиз иш ҳисобидан келиб чиққан ҳолда керакли сув захираси билан таъминланиши лозим. Чанглатувчилар, гидрантлар сони, уларнинг жойлашуви ва талаб қилинадиган сув захираси лойиҳада аниқланади ва асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлорнинг оқиб кетишини кўпикдан фойдаланиб маҳаллийлаштириш тизимида кимёвий жиҳатдан хлор учун нейтрал бўлган кўпикдан фойдаланиш кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
162. Идишларни тўлдириш, хлорни сақлаш, буғлантириш ва ундан фойдаланиш учун мўлжалланган ишлаб чиқариш хоналарида ҚМҚ 2.04.05 «Иситиш, вентиляция ва ҳавони алмаштириш» талабларига биноан умумий алмашинув вентиляцияси ёрдамида ҳаво муҳитини нормаллаштириш таъминланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
163. Доимий ишчи ўринларига эга бўлмаган ишлаб чиқариш хоналарини табиий ҳолда ишга тушадиган умумий алмашинувчи вентиляция тизими билан жиҳозламасликка йўл қўйилади. Хонага кириш қисмининг ташқарисида хонанинг хлор билан газланганлик даражаси ортганлиги ҳақида хабар берувчи овозли сигнализация ва санитария меъёрларига жавоб берадиган хонадаги хлор концентрациясини хона ҳавосига қадар шамоллатиш учун авариявий вентиляциянинг ёқилиши кўзда тутилиши лозим. Таъмир ишлари олиб борилганда ушбу хоналарни иситиш кўчма вентиляция иситиш қурилмалари ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
164. Хлор омборлари, тўлдириш станциялари, буғлантириш ва хлор сақланадиган хоналарда авария ҳолатларини маҳаллийлаштириш учун мазкур Қоидаларнинг 129-бандига биноан газ анализатори сигнали бўйича автоматик тарзда ёқиладиган авария вентиляцияси кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Авария вентиляциясининг иш маҳсулдорлиги лойиҳанинг технологик қисмида белгиланади ва асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
165. Авария вентиляцияси чиқиндилари хлорни сўриб олиш тизимига йўналтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни сўриб олишнинг стационар тизимларида қуйидагилар кўзда тутилиши лозим: вентилятор, насос тизимларида ишлатиладиган захира, шунингдек сўрувчи қурилма орқали хлорнинг ўтиб кетишини назорат қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни авария ҳолатида сўриб олиш тизимини ёқиш авария вентиляциясининг ишга тушиши билан тўхташи ва мазкур Қоидаларнинг 129-банди талабларига жавоб бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
166. Хлорни авария ҳолатида сўриб олиш тизими ишининг маҳсулдорлиги ва сўриб олинадиган воситалар захираси лойиҳада асосланиши ва авария ҳолатини маҳаллийлаштириш учун етарли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
167. Идишдаги хлорни тўкиш-қуйиш, буғланиш, сақлаш участкалари, хлорли контейнер ва баллонларни бир-бирига улаш-ажратиш жойлари маҳаллий сўриш ва хлорни ютиш тизимлари билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VII. Суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйишни амалга ошириш тартиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
168. Эксплуатация қилинаётган идишлар, вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонлар «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари»га биноан ҳисобга олиниши ва техник кўрикдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлорни ташиш учун мўлжалланган вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларни ҳисобга олиш ва қайд этиш хлор идиши балансида бўлган, уларни тўлдирувчи ташкилотларда амалга оширилади. Бунинг учун ташкилотда қуйидаги ҳужжатлар юритилади ва сақланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вагон-цистерналар учун: босим остида ишлайдиган идишнинг паспорти, техник таснифи ва эксплуатация қилиш бўйича йўриқнома, таъмирлаш ва тўлдириш журнали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
контейнерлар ва баллонлар учун: мавжуд бўлган барча идишлар картотекаси, тўлдириш журнали, синовлар журнали.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўлдириш журнали шакли мазкур Қоидаларнинг 1-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
169. Вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларнинг ташқи юза ранги, таниқли чизиқлар ва ёзувлар давлат стандарти ва идиш ишлаб чиқарувчи заводнинг техник шартларига жавоб бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Янги тайёрланган вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларнинг бўёғи ва улардаги ёзувлар ишлаб чиқарувчи завод томонидан, келгусидаги эксплуатация қилиш даврида эса — хлор идиши балансида бўлган тўлдирувчи ташкилот томонидан ёзилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
170. Вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларда «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари» талабларига жавоб берадиган паспорт маълумотлари аниқ равишда ўйиб ёзилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Идишнинг паспорт маълумотлари ўйиб ёзилган клеймо жойлари маълумотларни аниқ ўқиш даражасига қадар тозаланиши, рангсиз лок билан қопланиши ва рамка шаклида оқ рангли бўёқ билан ўраб қуйилиши лозим. Лок ва бўёқ хлор таъсирига чидамли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
171. Фақат соз, махсус шу мақсадларда тайёрланган «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари» талабларига жавоб берадиган вагон-цистерналар, контейнерлар и баллонлар суюлтирилган хлор билан тўлдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
172. Бошқа маҳсулотлар учун мўлжалланган ва қуйидаги ҳолатларда вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларни суюлтирилган хлор билан тўлдириш тақиқланади, агар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) техник кўрик муддати тугаган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ҳимоя клапани ва мембрананинг (вагон-цистерналар учун) текшириш муддати тугаган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) идиш механик зарар кўрган ва бошқа дефектлари бўлса (ёриқ, чуқурча, шаклнинг ўзгариши, коррозияга учраган), шунингдек юриш қисмлари носоз бўлса (вагон-цистерналар учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) тегишли ранг ва ранг бўлмаса, шунингдек клеймони ўқишнинг имконияти бўлмаса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) бошқа маҳсулот қолдиғи қолган бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) ёпиш қурилмаси носоз бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ж) баллонлардан сифон трубкачалари ечиб олинмаган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
173. Бўш ва тўлдирилган вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларни тарозида тортиш билан боғлиқ барча операциялар соз тарозиларда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
174. Идишга қуйиладиган, суюлтирилган хлор массаси иккита мустақил назорат тизими ёрдамида ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни қуйишда идишнинг (резервуар, идиш, вагон-цистерна, йиғувчининг) тўлиб кетишининг олдини олиш учун мазкур Қоидаларнинг 160-банди талаблари бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўрнатилган меъёрдан юқори даражада идиш тўлдирилган тақдирда ортиқча суюлтирилган хлор эвакуация қилиниши лозим (эвакуация тартиби тўлдирувчи ташкилот йўриқномасида кўрсатилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
175. Суюлтирилган хлорни тўкиш ва қуйиш идишларни бўшатиш ва тўлдириш оралиғидаги босимнинг тушишини ташкил қилиш ҳисобига босиш усули билан, шунингдек суюлтирилган хлорни қайта ҳайдаш учун мўлжалланган насослар ёрдамида амалга оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
176. Суюлтирилган хлорни босиш турли усуллар билан амалга оширилиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) қуруқ сиқилган ҳаво (азот) ёки газ ҳолатидаги хлор буғларини бошқа идиш ёки трубакомпрессордан бўшатилаётган идишга юбориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) бўшатилаётган идишдаги хлор буғларининг ўз босими ҳисобига ва тўлдирилаётган идишдан хлор газини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) бирлаштирилган усуллар билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
177. Сиқилган газдан фойдаланилган ҳолда суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйиш операцияларини амалга оширишда қуйидаги талаблар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) сиқилган ҳаво (азотни) тайёрлаш ва етказиб бериш тизими автоном бўлиши ва фақат хлор қурилмаларини босиш, пуркаш, эзиш мақсадларига йўналтирилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) сиқилган ҳаво (азот) қоришмалардан тозаланиши, қуритилиши лозим. Қуритилган ҳаводаги (азотдаги) намлик миқдори йўл қўйиладиган намликнинг ортиб кетганлиги ҳақида хабар бериб турадиган сигнализацияга эга автоматик намликни ўлчаш қурилмаси ёрдамида узлуксиз назорат қилиниб туриладиган минус 40° С даражадан юқори бўлган шудринг нуқтаси ҳароратига мос келиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) газ ҳолатидаги хлор билан суюлтирилган хлор босилганда босимнинг тушиб кетиши тўкиш-қуйиш параметрлари регламентлари шартлари асосида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) сиқилган ҳавони (азотни) етказиб бериш тизими ҳимоя клапани билан таъминланган рисивер (қабул қилиш қурилмаси) ва сиқилган ҳаво (азот) йўлига хлор тушиб қолишининг олдини оладиган қурилма билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Босиш вақтида сиқилган ҳаво (азот) босими 1,2 МРа (12 kgf/cm2) дан ошмаслиги ва хлор босилаётган идиш босимига нисбатан 0,1 МРа га юқори бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
178. Вагон-цистерналарда суюлтирилган хлорни жўнатаётган ёки қабул қилиб олаётган ташкилот ушбу ташкилот темир йўлларининг боши берк участкаларидаги хлор омборлари яқинидаги суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйиш пунктларини кўзда тутиши лозим. Вагон-цистернага хизмат кўрсатилаётган майдонча текис юзага ва цистернага турли йўналишлардан яқинлашиш учун эркин ўтиш йўлларига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
179. Келгусида транспортда ташиш ва бўшатиши учун мўлжалланган вагон-цистерналар учун лойиҳада жойлашуви ва ҳажми аниқланадиган ва асослаб бериладиган боши берк йўллар тайёрланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Боши берк йўл бир партияда 10 тадан ортиқ бўлмаган, бир вақтнинг ўзида жўнатиладиган ва келиб тушадиган барча вагон-цистерналарни жойлаштиришни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
180. Тўкиш-қуйиш пунктлари ва боши берк йўллар хлорнинг оқишини ташқаридан назорат қилиш ва хлор тўлқинини маҳаллийлаштириш қурилмалари билан жиҳозланиши, тунгги вақтларда ёритилиши, тегишли белгиларга эга бўлиши, шунингдек боши берк йўлга ҳаракатланувчи состав ва бегона шахсларнинг киришининг олдини олиши лозим. Боши берк йўлда турган вагон-цистерналар бир-бирига ишончли тарзда уланган бўлиши ва юриб кетишнинг олдини олиш учун қўл тормози ва башмаклар ёрдамида мустаҳкамланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вагон-цистерналар жойлаштириладиган боши берк йўлга киришда албатта «Тўхта. Йўл ёпиқ. Хлор» деган ёзувлари бўлган белги (ўлчами 400x600 mm), қизил рангли сигнал ва боши берк йўлга санкциясиз киришнинг олдини олувчи махсус тўсадиган қурилма ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
181. Янги лойиҳалаштирилаётган ва реконструкция қилинаётган тўкиш-қуйиш пунктлари хлор омборига максимал тарзда яқин бўлган махсус боксларда жойлаштирилади ва портлаш ва ёнғиндан хавфли бўлган хавфсиз масофага узоқлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
182. Тўкиш-қуйиш пунктида вагон-цистерналарни стационар трубаларга қулай ва хавфсиз тарзда улаш учун шароитлар яратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
183. Ер юзасида жойлашган вагон-цистерналарга хизмат кўрсатиш учун платформа (иш жойи) сирпанчиқ бўлмаган юза ва таглик, ушлагичлар ва тўсиқларга эга бўлиши лозим, у мустаҳкам ва ёнмайдиган бўлиши ҳамда авария ҳолатида одамларни эвакуация қилиш учун қулай стационар иншоот каби жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
184. Тўкиш-қуйиш пунктида қуйидаги трубаларнинг стационар тизими бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) сиқилган ҳавони (азотни) ва босиш учун газ ҳолатидаги хлорни вагон-цистерналарга юбориш тизими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) суюлтирилган хлорни тўкиш-қуйиш учун трубалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) тўлдирилаётган ёки авария ҳолатидаги вагон-цистернадан газ ҳолатидаги хлорни фойдаланиш ёки сўриш учун чиқариш трубалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
185. Вагон-цистернани тўкиш-қуйиш пунктига қўйиш ва тўкиш-қуйиш операцияларини бажаришдан олдин вагон-цистернани икки томондан ҳам тормоз башмаклари билан мустаҳкамлаш, ерга улаш ва темир йўл цистернаси ва технологик трубаларда қурилманинг автоматик тарзда ёпиш тизими ишга тушишини таъминловчи тўкиш-қуйиш пунктининг автоматик авария ҳолатидаги тизимга уланган вагон- цистернанинг силжиш сигнализаторига улаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўкиш-қуйиш пунктига олиб борувчи йўлни ўзгартириш ёйи ҳаракатланувчи составни киришининг олдини олиши, тўкиш-қуйиш пунктига олиб борувчи темир йўл қисми эса махсус қурилма ёрдамида тўсиб қўйилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
186. Вагон-цистернани стационар трубаларга улаш ўзгарувчан бўлиши, вагон-цистерна оғирлигининг ўзгариши ҳисобига ўз ўқида табиий вертикал ҳолатда туришини, шунингдек уланадиган узелларни қулай тарзда бирлаштириш ва унинг герметик ҳолати таъминлаши лозим. Улашнинг қуйидаги турларидан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) шарнирли буриладиган бирикмалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) эгилувчан металл шланглар ва металл қопламали махсус материаллардан тайёрланган шланглар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
187. Суюлтирилган хлорни тўкиш (қуйиш) вақтида ёпиш арматураси ва бирикувчи тармоқнинг уланган жойлари хизмат кўрсатувчи персонал кузатуви остида бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
188. Суюлтирилган хлор пробасини танлаш ва унинг сифатини текшириш суюлтирилган хлор учун амалдаги стандарт талабларига биноан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вагон-цистерналар, контейнерлар ёки баллонларда жўнатиладиган хлорнинг ҳар бир партиясига маҳсулот сифати ва партиянинг миқдорий таркиби ҳақидаги маълумотлар, шунингдек тўлдириш журналидаги маълумотлар (завод томонидан берилган рақами, идишнинг умумий ва соф оғирлиги, қуйилган хлорнинг массаси, идишни кейинги текшириш муддати) киритилган паспорти (сертификати) қўшиб жўнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Паспорт тўлдирувчи ташкилот вакили томонидан имзоланади. Паспортнинг бир нусхаси истеъмолчига юборилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
189. Ташкилотларда суюлтирилган хлорни тайёрлаш ҳамда тўкиш-қуйишни амалга ошириш ташкилот буйруғи асосида тайинланган муҳандис-техник ходимнинг раҳбарлиги остида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Вагон-цистерналарни суюлтирилган хлор билан тўлдириш тартиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
190. Суюлтирилган хлорни ташиш учун ишлаб чиқарувчи ташкилотнинг техник маълумотларига мос келадиган ва қуйидаги восита ва қурилмалар билан жиҳозланган вагон-цистерналар ишлатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) трубалар узилганда суюлтирилган хлорнинг чиқишини автоматик тарзда тўхтатадиган, тез ҳаракатланадиган ёпиш клапанлари ўрнатилган, сифон трубкачалари орқалари суюлтирилган хлорни қуйиш (тўкиш) учун цистернанинг тўғри ўқи бўйича жойлаштирилган иккита бурагич (вентиль);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) вагон-цистернани белгиланган меъёрдан ортиқ равишда тўлиб кетишининг олдини оладиган, қисқартирилган сифонлар билан бириктирилган, газ ҳолатидаги хлорни чиқариб ташлаш ёки суюлтирилган хлорни босиш учун газ етказиб бериш учун мўлжалланган цистернанинг тўғри ўқи бўйича жойлаштирилган иккита бурагич (вентиль);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) вагон-цистернанинг ёпиш бурагичи (вентили) конструкцияси улар ёрдамида қуйидагилар ёрдамида масофадан бошқариш имкониятини яратиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) ечиб олинадиган манометр учун вентилли штуцер;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) мембранали ҳимоя қурилмаси, мембрананинг бутунлигини текшириш тизими ва ҳимоя клапани;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) ҳимоя қопқоқлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
191. Тўлдирувчи ташкилотга етиб келган вагон-цистерна юриш қисмининг созлигини, вагон-цистернанинг қозонини рамага мустаҳкамлаш ишончли эканлигини текшириш мақсадида транспорт хизмати вакили томонидан кўриб чиқилиши лозим. Кўриб чиқилгандан сўнг хулосалар махсус китобга (техник кўрик журналига) киритилади. Соз ҳолдаги вагон-цистерна ва хулосанинг нусхаси суюлтирилган хлор цехига бериб юборилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
192. Вагон-цистернани тўлдиришга тайёрлаш махсус жиҳозланган жойда ёки тўкиш-қуйиш пунктида қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) белгиланган кўрик муддати ўтган, шунингдек ҳимоя клапани ва мембранасини текшириш муддати ўтганлигини аниқлаш ва вагон-цистернани чиқариб ташлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) механик ва бошқа дефектларни (ёриқлар, шаклнинг ўзгариши, коррозия ва бошқалар), шунингдек бўёқ ва ёзувларнинг ҳолатини аниқлаш мақсадида вагон цистернанинг ташқи юзасини (корпуси, қобиғи, арматураси, мембранали ҳимоя қурилмасини) визуал текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) манометрик вентилдан ёпқични ечиб олиш, манометр ёрдамида вагон- цистернадаги қолдиқ босимни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) суюлтирилган хлор қолдиғи борлигини аниқлаш мақсадида вагон-цистернани тарозида тортиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) вентиллардан ёпқичларни ечиб олиш ва вагон-цистернадаги барча ёпиш қурилмаларининг герметик ҳолатини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) вагон-цистернанинг тўғри ўқи бўйича жойлашган вентилга маҳсулот трубасини улаш, газ трубасини эса — вагон-цистернанинг кесишган ўқи бўйича жойлашган вентилга улаш. Маҳсулот ва газ трубаларини улашдан олдин мазкур Қоидаларнинг 185- бандида келтирилган талаблар бажарилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ж) цистернанинг герметик ҳолатини текшириш: бунинг учун қуруқ сиқилган газ йўлига бириктирилган газ вентилини очиб вагон-цистернада 1,2 МРа (12 kgf/cm2) босим ташкил қилинади ва мембрананинг бутунлиги (мембранани текшириш тизимдаги вентилни очиш йўли билан), қурилма ва бирлаштирилган қисмларнинг герметик ҳолати текширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
з) вагон-цистернанинг герметик ҳолатини текшириш синовлардан ижобий натижа олинган тақдирда вагон-цистерналарни тўлдиришга рухсат берадиган ташкилотнинг ваколатли вакили иштирокида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
193. Вагон-цистернада ортиқча босим йўқ бўлса, 1 тоннадан ортиқ суюлтирилган хлор қолдиғи бўлса, мазкур Қоидаларининг 172-банди талаблари бузилганлиги аниқланса, вагон-цистернани тўлдиришга тайёрлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар амалга оширилади ва бу ташкилотнинг масъул ходими томонидан журналга тегишли ёзувлар киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
194. Вагон-цистернани хлор қолдиқларидан тозалаш зарурияти юзага келган тақдирда хлорни эвакуация қилиш қайта босим юбориш, вакуум ва вагон-цистернани қуритилган ҳаво (азот) билан пуркаш йўллари билан амалга оширилади. Хлорни эвакуация қилиш тартиби йўриқномада ўз аксини топиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
195. Носоз қурилмаларни (вентиллар, мембраналар, ҳимоя клапанларини) алмаштириш ёки мембранали ҳимоя қурилмаларини текшириш вагон-цистерна хлордан тозалангандан сўнг амалга оширилиши лозим. Қурилмаларни алмаштириш (текшириш) учун керакли асбоблар, ишлаб чиқарувчи завод паспортида кўрсатилган босим остида стендда синалган тешикларни ёпиш учун қопқоқ ва захирадаги соз ҳолатдаги қурилма тайёрлаб қўйилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
196. Арматура (ревизия) алмаштирилгандан сўнг вагон-цистерна ҳаво (азот) билан пуркалади. Кейин вагон-цистерна газ ҳолатидаги хлор билан тўлдирилади, қуруқ сиқилган ҳаво (азот) билан босим 1,5 МРа (15 kgf/cm2) гача кўтарилади, бундан кейин эса йиғилган вагон-цистернанинг зичлиги текширилади. Вагон-цистернани пуркаб тозалаш тартиби ва унинг герметик ҳолатини белгилашни регламентлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
197. Тайёргарликдан ўтган ва герметик ҳолати текширилган вагон-цистерналар қуйидаги кетма-кетликда суюлтирилган хлор билан тўлдирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) амалдаги схема бўйича вагон-цистернага маҳсулот ва газ линияларининг тўғри уланиши, уланадиган линиялардаги барча вентилларнинг ёпилиши ҳамда манометр мавжудлиги текширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) газларни сўриб олиш схемасининг ишга яроқлилиги текширилади, шундан кейин газ вентили очилади ва вагон-цистернадаги босим газ линиясидаги босим билан тенглаштирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) вагон-цистернадаги маҳсулот вентили очилади ва оғирлик бўйича вагон- цистернанинг тўлиши назорат қилинади. Тўлдириш вақтида қурилмалар ва уланадиган линиялар герметик ҳолатининг назорати таъминланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) бўш ҳолдаги вагон-цистернанинг оғирлиги (нетто), вагон-цистернанинг ҳажми ва белгиланган тўлдириш меъёрини инобатга олган ҳолда суюлтирилган хлор тўлдирилган вагон-цистернанинг оғирлиги (брутто) белгилаб қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) тўлдириш ишлари тугагандан сўнг навбат билан вагон-цистернадаги маҳсулот ва газ вентиллари ёпилади, қолган хлорни ушлаб қолган ҳолда трубалар хлордан тозаланади ва улар вагон-цистернадан узилади, кейин ташкилотнинг ваколатли вакили чақирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
198. Ташкилотнинг ваколатли вакили цех ходими билан қуйидагиларни текширади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) тўлдирилган вагон цистерна оғирлигининг хлорни қуйиш меъёрига мос келиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) қурилмаларнинг герметик ҳолати, бириктирилган қисмларнинг мустаҳкамлиги ва мембраналарнинг бутунлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Текширувдан сўнг манометр олдидаги вентиль ёпилади, манометр ечиб олинади, барча вентилларга янги паронитли тагликлар, металл қопқоқлар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ташкилот ваколатли вакилининг тўлдирилган вагон-цистернанинг белгиланган талабларга жавоб бериши ҳақидаги хулосаси тўлдириш журналига киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Цех вакили вагон-цистерна қопқоғида (люкда) жойлашган вентилларни сургучлайди, шундан кейин вагон-цистерна люки ва ҳимоя клапанига ташкилотнинг ваколатли вакили томонидан сургучланадиган ҳимоя қопқоқлари ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вагон-цистернага қуйилган хлорга цех вакили ва ташкилотнинг ваколатли вакили томонидан имзоланадиган паспорт тайёрланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
199. Суюлтирилган хлор билан тўлдирилган вагон-цистерналар албатта ташкилот ҳудудида бир сутка давомида туриши лозим. Турган вақтда ҳар бир смена давомида визуал текширув амалга оширилади ва хлор оқиши назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
200. Вагон-цистернада носозликлар аниқланган тақдирда авария ҳолатини маҳаллийлаштириш режасига биноан хавфсизлик чоралари кўрилган ҳолда суюлтирилган хлор қайта резервуарга (идишга) эвакуация қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
201. Вагон-цистерна тургандан кейин аниқ истеъмолчиларга юбориш учун вагонлар партияси шакллантирилади ва қабул қилиб олиш учун кузатиб борувчи йўлбошловчиларга топширилади. Вагон-цистерналарни топшириш-қабул қилиш тартиби «Суюлтирилган хлор бўлган темир йўл вагон цистерналарини кузатиб борувчи йўлбошловчилар Йўриқномаси»га асосан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Суюлтирилган хлор бўлган вагон-цистерналарни қабул қилиб олиш ва бўшатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
202. Суюлтирилган хлор бўлган вагон-цистерналарни истеъмолчи ташкилот ўрнатилган тартибда далолатнома бўйича қабул қилиб олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
203. Истеъмолчи ташкилот вакили, йўлбошловчи билан бирга вагон-цистерналарни визуал тарзда текширади, сургучлар мавжудлигини, ёпиш қурилмаларининг созлиги ва герметик ҳолатини текширади, шунингдек топширилаётган юкнинг қабул қилиш-топшириш далолатномага ва вагон-цистернанинг паспортидаги маълумотларга тўғри келишини текширади (зарурият бўлган тақдирда вагон-цистернани тарозида тортиб кўради ва суюлтирилган хлорнинг сифатини текширади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар вагон-цистернада носозликлар аниқланса, топширилаётган юк актдаги ва паспортдаги маълумотларга тўғри келмаса, носозликлар бартараф этилгунга ва фарқларнинг сабаби аниқлангунга қадар қабул қилиш-топшириш далолатномага имзо чекилмайди ва бу ҳақда далолатномага тегишли ёзувлар киритилади. Далолатноманинг бир нусхаси йўлбошловчига берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зарурият бўлган тақдирда тўлдирувчи ташкилот вакили чақиртирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
204. Вагон-цистернани бўшатиш йўриқнома ва мазкур Қоидаларнинг 173 — 189-бандлари талабларига биноан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
205. Бўшатиш тизимида хлор тўкиш охирига етказилганлигини белгиловчи параметрларга эришилганда автоматик тарзда ишга тушувчи, тўкиш охирига етганлиги ҳақида хабар берувчи овозли ва нурли сигнализация тизими бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
206. Хлорни тўкиш охирига етгандан сўнг вагон-цистернадаги газлар 0,05 МРа (0,5 kgf/cm2) дан кам бўлмаган босимда абгаз тизимига чиқариб ташланади. Вагон-цистернадаги қолдиқ босимнинг юқори даражаси атроф-муҳит ҳароратига мос келадиган идишлардаги хлорнинг тўйинган буғлари босимидан ортиб кетмаслиги лозим (2-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
207. Вагон-цистерна трубалардан узилади, манометр ечиб олинади, ёпиш қурилмасига стандарт қулфлар ўрнатилади. Вагон-цистернанинг герметик ҳолати текширилади ва шундан кейин ҳимоя қопқоқлари ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Контейнерлар ва баллонларни тўлдириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
208. Истеъмолчилардан келиб тушадиган контейнерлар ва баллонлар мазкур Қоидаларнинг 172-банди талабларига жавоб бермайдиган идишларни аниқлаш мақсадида кўрикдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
209. Контейнерлар ва баллонларни тўлдиришга тайёрлаш тартиби йўриқномада ўз аксини топиши ва қуйидагилар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) кейинчалик ҳайдаладиган газдаги хлорни меъёригача қуритилган ҳаво билан пуркаш йўли билан вакуум усули билан хлор қолдиқларини эвакуация қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ёпиш қурилмаларини ечиб олиш ва текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) идишнинг визуал ташқи ва ички кўриги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) ташқи юзасини бўяш (зарурият бўлган тақдирда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) соз бўлган ёпиш қурилмасини ўрнатиш ва бўшаган идишни тарозида тортиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) ишчи босимда идиш ва ёпиш қурилмасининг герметик ҳолатини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ж) уларда қоришмалар мавжудлигини аниқлаш мақсадида идишларнинг техник кўригини (ТК) ўтказиш ва қуйидаги ҳажмда ТК муддати ўтганда: кейинчалик ҳайдаладиган газдаги хлорни меъёригача қуритилган ҳаво билан пуркаш йўли хлорни эвакуация қилиш, қурилмани ечиб олиш, ювиш, ички кўрикни ўтказиш, идишнинг мустаҳкамлиги бўйича гидравлик синовларни ўтказиш (ТК муддати ўтган идишлар учун), қуритиш, клеймо қўйиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
210. Контейнер эксплуатациясининг ўн йиллик муддати ўтгандан сўнг ундан келгусида фойдаланиш ва кейинги ТК муддати ҳақидаги қарор мазкур Қоидаларнинг VII боби 3-§ талабларига биноан қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
211. Қолдиқ хлорни эвакуация қилиш хлорни хавфсиз тарзда ва тўлиғича йўқ қилишни таъминлайдиган ускуналарда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
212. Визуал текширув кўзга кўринарли дефектларга эга ҳамда техник кўрик ўтказилиши лозим бўлган контейнерлар ёки баллонларни аниқлашни таъминлаши лозим. Коррозияга учраган, ёриқлар бўлган, шакллари ўзгарган контейнерлар ва баллонлар эксплуатациядан чиқарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
213. Ички кўрик идишнинг ички қисмидаги кўзга кўринарли дефектлар, бегона қоришмалар (сув, ахлат, окалина ва бошқалар) бўлган идишларни аниқлашни таъминлаши лозим. Булар бўлган тақдирда контейнерлар ёки баллонлар бундай қоришмаларни йўқотиш учун ювиш ва кейинчалик қуритиш учун юборилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
214. Тарозида тортиш бўш идишнинг асл оғирлиги ва идишнинг паспортдаги маълумотларидан фарқини аниқлаш мақсадида амалга оширилади. Агар идиш йўл қўйиладиган кўрсаткичдан катта бўлган оғирликка эга бўлса, идишнинг навбатдан ташқари техник кўриги ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
215. Тўлдиришдан олдин контейнер ва баллонларни тарозида тортиш ва герметик ҳолатини текшириш ташкилотнинг ваколатли вакили иштирокида ва унинг назорати остида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
216. Суюлтирилган хлор билан тўлдирилган идишларни тарозига ўрнатиш ва тарозининг эркин ишлашини таъминловчи эгилувчан, бир-бирига бириктирилган мосламалар ёрдамида суюлтирилган хлорни етказиб берувчи линияга улаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
217. Контейнер ва баллонларга суюлтирилган хлорни қуйишда белгиланган тўлдириш меъёридан ортиб кетишининг олдини олиш мақсадида унинг оғирлиги назорат қилиб турилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Белгиланган нормадан ортиқ тўлдирилган ҳолда идиш тезда хлорнинг ортиқча миқдорини тўкиб юбориш учун эвакуация қилиш қурилмасига қайтарилади, бундан кейин эса иккинчи марта назорат тарозисида тортиб кўрилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
218. Контейнерларни тўлдириш вентилларни бир-бирининг устига жойлаштирган ҳолда горизонтал ҳолатда амалга оширилиши керак. Хлорни қуйиш газларни чиқармаган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қуйиш ишлари тугагандан сўнг суюлтирилган хлорнинг қуйиш ҳароратидаги тўйинтирилган буғларнинг оғирлигига тенг босимига тўғри келадиган қолдиқ газларни чиқариб ташлаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
219. Тўлдирилгандан сўнг контейнерлар ва баллонлар уланган коммуникация тармоқларидан ажратилади ва ташкилотнинг ваколатли вакили иштирокида назорат тарозиларида оғирлиги тортилади. Қайта тарозида тортганда тўлдириш журналидаги маълумотларнинг назорат тарозисида тортиш маълумотлари билан мос келиши текширилади. Идишнинг герметик ҳолати текширилгандан сўнг вентилларга қулфлар ўрнатилади, қопқоқ оғзига ҳимоя қопқоқлари кийдирилади ва сургучланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
220. Хлорни тайёрлаш ва тўлдириш амалга ошириладиган хоналарда тўлдирилган контейнер ва баллонларни йиғиш ва сақлашга рухсат этилмайди. Газ йиғилиб қолиш ҳолати юз берганда газ йиғилиб қолиши сабабларини аниқлаш ва улар бартараф қилингунга қадар хонадаги иш тўхталиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
221. Тўлдириш станцияларидаги тўлдирувчи платформалар компрессор станциялари ва бошқа хоналардан (шунингдек суюлтирилган хлор омборлари хоналаридан) изоляция қилинган ҳар бир томони ёпиқ бўлган деворлар билан тўсилган алоҳида хоналарда бўлиши лозим. Хлор идишларини қуйишга тайёрлаш бўйича барча операциялар бажариладиган хоналарни битта хонага бирлаштириш мумкин. Бу ҳолатда тўлдириш хоналари деворларида контейнерларни тўлдиришга тайёр идишларни етказиб бериш учун идишлар тайёрланадиган томонда ёпиладиган очиқ жойларни қолдиришга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
222. Тўлдирилгандан сўнг контейнерлар ёки баллонлар партия қилиб йиғиладиган тайёр маҳсулот омборига тушади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Янги йиғилган юк партиялари омборда камида бир сутка сақланади. Герметик ҳолати бузилган контейнерлар ва баллонлар хлорнинг оқиш сабабларини бартараф қилиш учун 211-банд талабларига кўра эвакуация бўлимига қайтарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
223. Хлор идишларини тўлдириш амалга ошириладиган ташкилотларда қуйидаги хавфсизлик чоралари кўрилган тақдирда тўлдирилган контейнер ва баллонларни очиқ томлар остида сақлашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) очиқ томлар ёнғин ва тўғридан-тўғри тушадиган қуёш нурларидан ҳимояни таъминлаши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) контейнерлар ва баллонларни жойлаштириш мазкур Қоидаларнинг 287-банд талабларига жавоб бериши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) контейнер ва баллонларни жойлаштириш учун мўлжалланган майдонча кириш ва юклаш ишларини амалга ошириш учун қулай бўлиши ҳамда 289 ва 290-бандлар талаблари инобатга олинган ҳолда авария ҳолатида хлорнинг оқиб кетишини кузатиш аниқлаш ва маҳаллийлаштириш тизими билан жиҳозланган бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) тўлдирилган контейнер ёки баллонларнинг очиқ томлар остида туриш вақти икки суткадан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VIII. Технологик жиҳозлар, трубалар ва қурилмаларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
224. Эксплуатация қилишнинг муайян шароитларини инобатга олган ҳолда жиҳозлар ва трубаларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларини ташкил қилиш ҳамда амалга ошириш тартиби меъёрий-техник ҳужжатлар: «Кимё, нефть-кимё ва нефть-газни қайта ишлаш хавфли ишлаб чиқариш объектларида таъмирлаш ишларини бехатар олиб бориш тартиби тўғрисида Низом» («Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг томонидан 2008 йил 5 сентябрдаги 187-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2008 йил 17 сентябрдаги 20-15-318/10-сонли хати), ХҚ 13 — 43 «Портлаш-ёниш хавфи бор кимё, нефть- кимё ва нефть-газни қайта ишлаш корхоналари учун портлаш хавфсизлигининг умумий Қоидалари»нинг тегишли бўлимлари, «Босим остида ишлайдиган идишларнинг тузилиши ва хавфсиз эксплуатация Қоидалари» ва СТҲ 11 — 76 асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
225. Асосий катта ҳажмдаги, иссиқлик алмашинувчи жиҳозлар ва трубаларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларининг минимал ҳажми ва муддатлари мазкур Қоидаларнинг 3-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
226. Хлор муҳитида ишлатилган, хизмат кўрсатиш муддати 10 йилдан кўп бўлмаган жиҳозлар, қурилмалар ва трубалар, темир йўл вагон-цистерналари, контейнерлар ва баллонларни эксплуатация қилишга техник ҳолати экспертиза қилинган ва янги хизмат кўрсатиш муддати ҳақида хулоса тайёрлангандан кейингина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
227. Трубаларни даврий равишда танлаб олиб текшириш ишлари СТҲ 11 — 76 да кўзда тутилган ҳажмда амалга оширилади. Бунда қуйидагилар назорат қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳар бир агрегатнинг (компрессор, музлатгич, конденсатор, буфернинг) камида иккита участкаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қуйиш, тўкиш трубаси, ҳар бир идиш ёки ўлчагичдаги газ ҳолатидаги хлорнинг иккитадан участкаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳар бир коллектор ва 100 метргача узунликдаги цехлараро трубанинг иккитадан участкаси ҳамда ҳар бир тўлиқ 200 метрдаги биттадан участкаси, шунингдек кейинчалик қолган узунлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
228. Труба деворининг қалинлигини хатосиз назорат усули билан ўлчаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пармалаш йўли билан девор қалинлигини аниқлаш ишлари фақат хатосиз назорат усулини қўллаш қийин бўлган ёки бунинг имконияти бўлмаган жойларда амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
229. Трубаларни танлаб олиб текширишда қониқарсиз натижага эришилганда қўшимча танлаб олиб текшириш ишлари тайинланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
230. «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси талабига биноан трубаларни тезда текшириш ишлари тайинланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
231. Трубаларни қўшимча равишда танлаб олиб текшириш ишлари СТҲ 11 — 76да кўзда тутилган ҳажмда, қурилма билан коллектор орасидаги иккита жойда, шунингдек коллекторлар билан цехлараро трубаларнинг ҳар бир 25 метр узунлигида хатосиз назорат усули ёрдамида деворларнинг қалинлигини ўлчаш йўли билан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
232. Қўшимча танлаб олиб текшириш натижалари СТҲ 11 — 76га асосан труба деворининг қалинлиги талаб қилинадиган қалинликдан кичкина бўлса, қониқарсиз деб топилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
233. Қўшимча танлаб олиб текшириш натижалари қониқарсиз бўлса, унинг натижасида трубаларни қисман ёки тўлиғича алмаштириш ҳақида қарор қабул қилинадиган тўлиқ текшириш тайинланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IX. Суюлтирилган хлорни ташиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
234. Суюлтирилган хлорни ташиш темир йўл ёки автомобиль транспортида амалга оширилади ҳамда хавфли юкларни тегишли транспорт воситаларида ташиш бўйича амалдаги меъёрий ҳужжатлар ва мазкур Қоидалар талабларига асосан тартибга солинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
235. Суюлтирилган хлорни ташиш, имкон қадар, йирик аҳоли пунктларидан айланиб ўтиш ва йўл давомида тўхташ ва ушланиб қолишнинг минимал сони билан энг қисқа йўналиш бўйича амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
236. Суюлтирилган хлор махсус темир йўл вагон-цистерналари, контейнерлари ва баллонларида ташилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлор контейнерлари бир қаватли вертикал ҳолатдаги (ҳимоя қопқоқлари юқорига қараган ҳолда) ярим вагонларга эга бўлган темир йўл транспортида ташилади, шунингдек автотранспортларда контейнерлар бир қаторга жойлаштирилиб, горизонтал ҳолатда ташилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Контейнерларни ёпиқ вагонларда ташишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баллонлар темир йўл орқали ёпиқ вагонларда (вагон-вагон қилиб жўнатилган ҳолда) ва махсус контейнерларда, шунингдек автотранспортларда ташилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ташкилот хавфли юкларни ташишда хавфсизлик қоидаларига биноан уларни юклаш ва мустаҳкамлаш схемасини ишлаб чиқиши ва тасдиқлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
237. Ташкилот қурилмада қулф ва ҳимоя қопқоқлари бўлган, соз ҳолатдаги вагон-цистерналар, контейнерлар ва баллонларни ташиш учун беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлорни ташиш учун носоз бўлган, шунингдек эксплуатация қилиш, техник кўрикдан ўтказиш, режали таъмир қилиш муддати ўтган вагон-цистерналар, контейнерлар, баллонларда ташишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Идишни тўлдириш меъёри, шунингдек бўш идишдаги қолдиқ босим мазкур Қоидалар талабларига жавоб бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Контейнер ва баллонларни жойлаштириш ва мустаҳкамлаш уларни йўлда сурилиб ёки тушиб кетишининг олдини олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
238. Баллонлар, одатда, махсус қафасларда вертикал ҳолатда ташилиши лозим. Баллонларни штабелнинг баландлиги вагон девори ёки автомашина кузови борти баландлигининг ярмидан баланд бўлмаган тақдирда горизонтал ҳолатда ташишга йўл қўйилади. Барча баллонларнинг қопқоқлари (вентиллари) бир томонга қаратилган ҳолда жойлаштирилиши ва баллонлар орасига тегишли материал қўйилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
239. Контейнерларни юклаш-тушириш тегишли оғирликни кўтариш имкониятига эга бўлган юк кўтариш механизмлари (кран, осма кран, автокран ва бошқалар) ва ёрдамчи воситалар (махсус конструкцияга эга бўлган контейнерлар манупуляторлари) ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлор бўлган идишларни кўтариш ва жойидан суриш учун мўлжалланган юк кўтариш механизмлари «Юк кўтариш кранларининг тузилиши ва уларни хавфсиз тарзда эксплуатация қилиш Қоидалари» (Ўзбекистон Республикаси Давшаҳартехназорат томонидан 1994 йил 31 январда тасдиқланган) талабларига биноан бир бирига боғлиқ бўлмаган ҳолда ҳаракатланадиган иккита тормоз билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
240. Суюлтирилган хлорни темир йўл транспортида ташишда «Темир йўллар орқали хавфли юкларни ташиш Қоидалари», «Темир йўллар орқали хавфли юкларни ташишда авария ҳолатларини бартараф қилиш Тартиби» ва мазкур Қоидаларга амал қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
241. Суюлтирилган хлор ортилган вагон-цистерналар ўрнатилган талаблар асосида аттестациядан ўтган юк жўнатувчи ва юкни қабул қилиб олувчи ташкилотлар вакиллари кузатуви остида ташилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
242. Тўлдирилган вагон-цистерналарни кузатиб бориш ҳимоя воситалари, инструментлари ва инвентарлари билан таъминлаш табелига кўра жиҳозланган кузатиб бориш вагонларидан фойдаланилган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
243. Хавфли юк бўлган ҳар бир юк бирлиги ва транспорт воситаси юкнинг транспорт хавфини характерловчи маркировкага (белгига) эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
244. Транспорт хавфи ҳақида маълумот берувчи белги «Темир йўллар орқали хавфли юкларни ташиш Қоидалари» ва ГОСТ 19433 бўйича қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
245. Ҳар бир темир йўл транспортида жўнатиладиган суюлтирилган хлор учун юборувчи юк юбориладиган станцияга юкнинг номи кўрсатилган юк хатини тақдим этиши лозим, масалан: «Суюлтирилган хлорли баллонлар», «Суюлтирилган хлорли контейнерлар»,«Суюлтирилган хлорли цистерна». Юк хатининг юқори қисмида қизил рангдаги ёзув, («Суюлтирилган газ», «Заҳарли», «Хлор» «Тепаликдан қўйиб юборилмасин»), юкнинг номи остида эса — авария карточкаси рақами (масалан: «11-сонли авария карточкаси»).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
246. Юк жўнатувчи йўл ҳужжатларига вагон-цистерна ёки суюлтирилган хлор ортилган вагон юбориладиган йўналишда мавжуд хлор оқишини бартараф қилиш учун авария хизматига эга ташкилотлар рўйхатини қўшиб беради. Рўйхатда ушбу бўлинмаларнинг диспетчерлик хизматининг манзилгоҳи ва телефонлари, шунингдек юкни юборувчи ва юкни қабул қилиб олувчи ташкилотларнинг диспетчерлик хизмати телефонлари кўрсатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
247. Поезд вагонларини тузувчилар суюлтирилган хлор ортилган вагон-цистернани кузатиб борувчи йўлбошчиларни барча амалга ошириладиган маневрлар ҳақида огоҳлантириб туради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
248. Қаттиқ силкиш маневрларини амалга ошириш ва суюлтирилган хлор ортилган вагон-цистерналарни тепаликдан қўйиб юбориш тақиқланади. Зикр этилган ҳаракатланувчи состав тепаликдан фақат маневр учун белгиланган локомотив билан бирга туширилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
249. Суюлтирилган хлор ортилган вагон-цистерналар станциядаги поездлар ёки шакллантирилган составдан ажратилган ҳолда тўхтаб турганда улар станциянинг техник-кўрсатма актида кўрсатилган махсус йўлларга қўйилади. Улар бир бирига бириктирилган, тормоз башмаклари билан ишончли тарзда маҳкамланган ва кўчма тўхташ сигналлари билан тўсиб қўйилган бўлиши лозим. Бу каби вагонлар турган йўлларни кўрсатувчи ёйлар ушбу йўлларга бошқа ҳаракатлантирув составлар киришининг олдини олувчи ҳолатга келтирилади ва йўллар ёпиб қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
250. Хлор ортилган составларнинг йўналишидаги темир йўлларда авария ҳолати юзага келганда темир йўл хизмати, йўлбошловчилар ва бошқа мутахассисларнинг ҳаракатланиш тартиби хавфли юкларни темир йўл орқали ташиганда хавфсизлик қоидалари ва авария ҳолатларини бартараф қилиш тартибига асосан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
251. Йўлда кетаётган вагон-цистерна, контейнер ёки баллон авария ҳолатига учраганда темир йўл бошқармаси қуйидаги чораларни кўриши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) станциянинг техник-кўрсатма актига биноан авария ҳолатидаги вагон-цистерна ёки вагонни ажратиб олиши ва имкон бўлса, боши берк йўлга қўйиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) яқин орада жойлашган ҳудуд аҳолисини хлор билан заҳарланиш хавфи борлиги ҳақида хабардор қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) йўл ҳужжатлари асосида юк миқдори ва характерини, у юборилган ва сўнгги пункти, йўлдаги яқин орадаги авария (газ қутқарув) хизматининг жойлашган жойини аниқлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) авария ҳолатини бартараф этиш учун яқин орадаги авария (газ қутқарув хизмати) ва юкни юборган ташкилотга хабар бериши, уларнинг вакилларини чақириши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) содир бўлган ҳолат бўйича маҳаллий ҳокимият органлари ва ҳудудий фавқулодда ҳолат бошқармасини хабардор қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) хавфли юкларни темир йўллар орқали ташишда авария ҳолатларини бартараф этиш хавфсизлиги ва тартиби қоидалари талабларига биноан 11-сонли авария карточкасига асосан ҳаракат қилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
252. Хлор ортилган юкларни кузатиб борганда хлор билан содир бўлган авария ҳолатини бартараф қилиш бўйича шошилинч чора-тадбирлар ташкилот вакилларининг тавсияларини инобатга олган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
253. Автотранспортда суюлтирилган хлор ортилган контейнер ва баллонларни ташиш автомобиль транспортида хавфли, юкларни ташишда хавфсизликни таъминлаш бўйича йўриқнома талаблари асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
254. Суюлтирилган хлор ортилган контейнер ва баллонларни ташувчи автотранспорт воситаларини бошқариш учун 3 йилдан кам бўлмаган узлуксиз иш стажига эга, тиббий кўрикдан ўтган, бажариладиган ишларга оид меъёрий ҳужжатлар асосида таҳсил олган ва суюлтирилган хлорни ташиш учун рухсат берилиши ҳақидаги гувоҳномани олган ҳайдовчиларга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
255. Хлорни ташиш хавфли юкни ташиш учун масъул, хлор хусусиятларини биладиган, уни автомобиль транспортида ташиш шартлари ҳамда авария ҳолатларини маҳаллийлаштириш усуллари билан таниш бўлган шахснинг кузатуви остида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
256. Автомобиль транспортида суюлтирилган хлорни ташиш олдиндан ишлаб чиқилган ва ўрнатилган тартибда мувофиқлаштирилган йўналиш бўйича, йўналишда минимал тўхташлар ва ушланиб қолишлар сони билан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
257. Хавфли юкнинг йўналишини ҳамда уларнинг ҳаракатланиш шароитларини танлаш тасарруфида суюлтирилган хлорни ташиш учун мўлжалланган автотранспорт воситаси бўлган автотранспорт ташкилоти ёки саноат ташкилотининг автотранспорт бўлинмаси раҳбари зиммасига юклатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
258. Йўналиш ва ташиш шароитларини танлашда қуйидагиларга амал қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) ташиш йўналиши оптимал бўлиши, имкон қадар йирик аҳоли пунктлари, табиий қўриқхоналар, меъморчилик обидалари, дам олиш масканларини узоқдан айланиб ўтадиган бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хавфли юк аҳоли пунктининг ичкарисидан олиб ўтилганда ташиш йўналиши марказий кўчалар, шунингдек маданий-маърифий, таълим ва мактабгача таълим муассасалари, тиббий муассасалар ва бошқа одамлар йиғиладиган жойлардан ўтмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) автотранспорт воситасининг рухсат этиладиган ҳаракат тезлиги йўл ҳаракати белгилари ва муайян йўл шароитларидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши, лекин 60 km/h дан ошмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) суюлтирилган хлорни ташиш қоида бўйича кундузги вақтларда амалга оширилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) чекланган кўриш шароитида (туман, ёмғир, қор ёғиши ва ҳоказо), мураккаб йўл шароитларида ҳаракатланишда (ер музлаши, сирпанчиқ йўл ва бошқалар) хлорни автомобиль транспортида ташиш тақиқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) транспорт воситасининг мажбурий тўхташи ва вақтинча тўхтаб туриши ҳолларида транспорт воситасини йўл четига олиб қўйиш чоралари кўрилиши, агар бу талабни бажаришнинг имконияти бўлмаса, тўхташ жойи йўл ҳаракати қоидаларига биноан белгилаб қўйилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ж) автотранспорт воситаси тўхтаганда ёки вақтинча тўхтаганда қўл тормозидан, қияликда бўлса қўшимча тарзда пастликка қараб юриб кетишига қарши воситалардан фойдаланиш лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
з) автотранспорт воситаси кабинасининг том қисмида жойлаштириладиган ёниб турувчи моёқ соз ҳолатда бўлиши ҳамда ҳаракат давомида ҳам, мажбурий тўхташлар ва вақтинча тўхташлар вақтида ҳам ишлаб туриши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
и) суюлтирилган хлор ташиладиган транспорт воситалари бутун ҳаракат йўналишига етадиган ёқилғи билан таъминланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
259. Суюлтирилган хлорни ташишда ҳайдовчи белгиланган ташиш йўналиши ҳамда берилган барча кўрсатмаларга амал қилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йўл варақасида белгилар қўйиб ҳаракат йўналишини ўзгартиришга юкни кузатиб бораётган масъул шахс рухсати ва йўналишдаги муайян шароитларни (йўлдаги таъмир ёки унинг носозлиги, одамлар ёки автотранспорт воситаларининг кутилмаганда йиғилиб қолиши ва бошқа шунга ўхшаш сабабларни) инобатга олган ҳолда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
260. Суюлтирилган хлорни ташишда, йўл ҳаракати қоидаларида санаб ўтилган ҳужжатлардан ташқари, қуйидаги ҳужжатларга эга бўлиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) юқори бурчагида қизил рангли «Хавфли юк» белгиси қўйилган йўл варақаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хавфли юкни ташиш йўналиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) ҳайдовчининг суюлтирилган хлорни ташишига рухсат берилганлиги ҳақидаги гувоҳнома;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) транспорт воситасининг баллон ва контейнерларда суюлтирилган хлорни ташишга рухсат этилганлиги ҳақида гувоҳнома;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) хавф ҳақидаги маълумот тизими авария карточкаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е) суюлтирилган хлорни автомобиль транспортида ташиш бўйича йўриқнома.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
261. Суюлтирилган хлорни ташиш учун мўлжалланган ҳар бир автотранспорт воситаси мазкур Қоидаларнинг 5-иловасида келтирилган жиҳозлаш реестрига кўра тайёрланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
262. Суюлтирилган хлорни контейнерлар ва баллонларда ташийдиган транспорт воситаларида «Хавфли юклар. Классификация қилиш ва белги қўйиш» ГОСТ 19433га биноан юкнинг хавфлилиги ҳақидаги маълумотлар тизимининг ахборот таблицалари (белгилари) бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
X. Контейнер ва баллонлардаги суюлтирилган хлордан фойдаланишда истеъмолчи учун хавфсизлик талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Истеъмолчиларга идишларга қуйилган хлорни етказиб беришни ташкил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
263. Идишларга қуйилган хлорни етказиб беришни ташкил қилиш одатда битта етказиб берувчи томонидан битта ҳудудда жойлашган истеъмолчиларни марказлашган ва оператив равишда таъминлаш принциплари асосида қуйидаги мақсадларда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
аҳолиси зич жойлашган туманлардаги истеъмолчиларнинг сақланадиган хлор захирасини чеклаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
хлорни етказишда транспорт воситалари ва йўналишларни оптималлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўшаган идишларни қайтаришни тезлаштириш ва тартибга солиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
264. Аҳоли зичлиги юқори бўлган жойлардаги истеъмолчиларни таъминлаш асосан хлорнинг базавий ва гуруҳларга бириктирилган омборлари орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
265. Суюлтирилган хлорни вагонларда етказиб беришнинг амалдаги тизими шартларига кўра гуруҳларга бириктирилган ва базавий омборлар қуйидаги асосий мақсадларга йўналтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
муайян истеъмолчиларнинг контейнер ва баллонларга бўлган оператив эҳтиёжини қондириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
айрим истеъмолчиларда суюлтирилган хлор захираларини чеклаш; қайтарилган идишларнинг айланмасини тезлаштириш ва тартибга солиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
266. Ўз мақсадларига кўра хлорнинг базавий омборлари қуйидагиларни таъминлашлари лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) етказиб берувчилардан хлор ортилган вагон-цистерналарни қабул қилиб олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлорни сақланадиган идишларга қуйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хлорни контейнер ва баллонларга қуйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) бўшатилган идишлар ўрнига идишларга қуйилган хлорни автомобиль ёки темир йўл транспортида, юбориш бўйича истеъдод буюртмаларини бажариш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
267. Гуруҳларга бирлаштирилган омборлар қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) темир йўл орқали вагонларда жўнатилган идишларга қуйилган хлорни қабул қилиш ва сақлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлорни автомобиль ёки темир йўл транспортида юбориш бўйича истеъмолчиларнинг буюртмаларини бажариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) бўшатилган идишларни йиғишни ва уларни тартибли равишда тўлдирувчи ташкилотга қайтарилишини ташкил қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
268. Идишларга қуйилган суюлтирилган хлорни транспортда ташишда мазкур Қоидаларнинг IX бобида келтирилган талаблар бажарилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
269. Идишларга қуйилган суюлтирилган хлорни бир турдаги транспортдан иккинчисига юклаш пунктларининг майдончалари қаттиқ юзага, тегишли юк кўтариш механизмлари, мустаҳкамлагичлар, хлор оқишининг ташқи назорати тизими, шунингдек авария ҳолатларини маҳаллийлаштириш воситаларига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
270. Юклаш-тушириш ишларини ташкил қилишда контейнер ва баллонларнинг қайта юклаш пунктларида узоқ муддат (бир суткадан ортиқ) сақланишига йўл қўйилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Контейнер ва баллонлардаги суюлтирилган хлорни омборларга жойлаштириш ва ўрнатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
271. Хлор омборларини қуриш майдончалари амалдаги лойиҳалаштириш меъёрлари асосида ҳамда мазкур Қоидаларнинг VI боби талабларини инобатга олган ҳолда танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
272. Базавий ва гуруҳларга бириктирилган хлор омборларининг ҳажми лойиҳа асосида мазкур Қоидаларнинг 137 ва 139-бандлари талабларини инобатга олиб ва ҳудуддаги барча истеъмолчиларни идишларга қуйилган хлор билан тезда таъминлаш заруриятидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
273. Хлорнинг сарф омбори ҳажми минимал бўлиши ва ташкилот томонидан 15 сутка давомида сарфланадиган миқдордан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
274. Хлорни контейнерларда (баллонларда) сақлаш учун мўлжалланган омборлар алоҳида жойлашган ер усти ёки ярим кўмилган биноларда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
275. Хлор омборлари ёнғинга чидамли ва кам миқдорда иссиқлик ўтказадиган материаллардан қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
276. Деворлар, шифтлар ва омборларнинг ички конструкциялари уларни хлорнинг кимёвий таъсиридан ҳимоя қилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
277. Омбордаги хоналарнинг поли ясси юзага эга бўлиши ва кислотага чидамли материаллардан (асфальт, бетон, плитка) тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
278. Хлор омборида жойлашган маиший хоналар суюлтирилган хлорни сақлаш, қуйиш ва фойдаланиш учун мўлжалланган хоналардан ажратиб қўйилиши ҳамда алоҳида чиқиш йўлига эга бўлиши лозим. Ушбу хоналар иссиқлик, сув таъминоти, канализация ва ёритиш тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
279. Суюлтирилган хлор омборларида, одатда, иситиш тизими кўзда тутилмайди. Хлор омборида суюлтирилган хлор идишидан ташқари хлорни эксплуатация қилиш билан боғлиқ технологик жиҳозлар ўрнатилганда, омбор хоналарида ҚМҚ 2.04.02 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқ ва иншоотлар» талабларига биноан ҳаво билан иситиш тизими кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
280. Идишларга қуйилган хлорни сақлаш хоналари бошқа хоналардан очиқ жойи бўлмаган, ёнмайдиган деворлар ёрдамида ажратиб қўйилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
281. Хлор омборида бино ва хонанинг қарама-қарши томонларида иккита чиқиш йўли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
282. Хлор омборларидаги эшик ва дарвозалар эвакуация вақтида очилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
283. Хлор ажралиб чиқиши мумкин бўлган хоналар сони ва жойи ишчи зона ҳавосидаги хлор таркибини узлуксиз назорат қилинишини таъминлайдиган ва лойиҳа бўйича асослаб бериладиган газ анализаторлари (газ сигнализаторлари) билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
284. Газ анализаторидан (газ сигнализаторидан) автоматик тарзда ёқиладиган ҳамда кириш эшиклари ёнида қўл билан ишга тушириладиган авариявий вентиляторлар кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баллонлардаги хлор омборлари учун қўл билан ишга тушириладиган авариявий вентиляция тизимини ўрнатиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
285. Хлор билан ифлосланган ҳаво хлорни сўриб олиш тизимига тозалаш учун юборилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни сўриб олиш қурилмасининг иши мазкур Қоидаларнинг 129-банди талабларига биноан авария вентиляцияси ёқилганда тўхташи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
286. Сўриш қурилмаси битта идишдаги хлорни газдан тозалаш учун етарли бўлган нейтраллаштирувчи восита захираси билан таъминлаш керак. Контейнердаги хлор массаси 1000 kg га, балондаги хлор массаси 60 kg га тенг деб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
287. Контейнерлар ва баллонлардаги хлор омборларида хлор тўлдирилган идишларни жойлаштириш қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) горизонтал ҳолатда ётқизишда хлорли идишлар девор ёнига бир қатор қилиб ва ўтиш йўлларида икки қатор қилиб жойлаштирилади. Идишларнинг уст қисми баландлиги баллонлар учун 5 қаватдан ошмаслиги ва контейнерлар учун 1 қаватдан ошмаслиги лозим. Ўтиш йўлларида идишларга ҳар томонлама яқинлашиш имконияти бўлган тақдирда жойлаштириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баллонларни стеллажларга жойлаштириш мумкин, бу ҳолда баллонларнинг юқори қаторининг баландлиги полдан ҳисоблаганда 1,5 метрдан юқори бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) вертикал ҳолда ётқизилганда девор ёнида баллонлар қатори иккитадан ва контейнерлар қатори биттадан ошмаслиги лозим, ўтиш йўлларида эса 4 ва 2 қатор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баллонларни транспортда ташиш қафасларида жойлаштириш мумкин. Уларни жойлаштириш схемаси лойиҳа бўйича асослаб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хлор омборларида идишларни жойлаштириш уларнинг йиқилиб ёки силжиб кетишининг олдини олиши ва ёпиш вентилларига эркин ҳолда ўтишни таъминлаши лозим (горизонтал ҳолатда ётқизилганда вентиллар ўтиш йўли тарафида бўлиши лозим);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) хлорли идишлар орасидаги ўтиш йўлларининг кенглиги омбордан исталган контейнер ёки баллонни эвакуация қилиш имкониятини яратиши ва контейнер (баллон) узунлиги плюс 1 метр узунликка эга бўлиши лозим. Узунлиги бўйича ўтиш йўлларидан ташқари баллонлар қатори бўйича ҳар 5 метргача бўлган ва контейнерлар учун ҳар 10 метрда кесишуви бўйича ўтиш йўллари кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
288. Омбор ҳудудида мазкур Қоидаларнинг 287-банди талабларига амал қилган ҳолда тўғридан-тўғри қуёш нурлари ва атмосфера ёғинларидан ҳимоя қиладиган очиқ томлар остида бўшатилган идишни сақлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
289. Суюлтирилган хлор омбори ҳудудида сув захираси ва ишлаб чиқариш ҳажми бўйича стационар сув пардаси тизими ва сув пардасини ҳосил қилиш учун мўлжалланган кўчма чанглатгичларни ишга туширишни таъминлайдиган ёнгинга қарши сув қувури тармоғи бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
290. Хлорни сақлаш омборлари авария контейнерлари ёки баллонларидан хлор оқиб чиққанда уни маҳаллийлаштириш ва (ёки) тарқатиб юбориш учун техник жиҳозлар ёки тизими билан жиҳозланиши, шунингдек мазкур Қоидаларнинг 5-иловасида келтирилган жиҳозлаш реестридаги техник воситаларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Контейнер ва баллонларни қабул қилиб олиш ва бўшатишга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
291. Истеъмолчиларнинг омборига келиб тушган контейнерлар ва баллонларни қабул қилиб олиш ташкилотнинг буйруғи (фармойиши) билан тайинланган шахс томонидан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
292. Контейнерларни қабул қилиб олишда асосий эътибор хлор идишининг навбатдаги кўрик муддати, контейнер (баллон) соф оғирлигининг уларни тўлдириш меъёрларига мослиги, идишнинг герметик ҳолати ва ҳимоя қопқоқларининг мавжудлигига қаратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Идишни тўлдириш белгиланган меъёрлардан ортиб кетган тақдирда (1,25 kg/dm3) ортиқча тўлдирилган контейнер (баллон) зудлик билан бўшатиш учун юборилиши лозим. Контейнернинг ортиқча тўлдирилганлиги ҳақида тўлдириб берувчи завод ва назорат қиладиган «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекциясининг минтақавий инспекциясига хабар бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
293. Носоз (очилмайдиган клапанларга эга) хлор идишини сақлашга йўл қўйилмайди. Шу каби идиш аниқланганда носозликни бартараф қилиш чоралари кўрилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлор тўлдирилган носоз идишлар ва техник кўрик муддати ўтган идишларни ташишга йўл қўйилмайди. Носоз идиш хавфсизлик талабларига амал қилинган ҳолда авариявий ҳолда бўшатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
294. Хлор тўлдирилган янги келиб тушган контейнер ва баллонлар партияси омборларда бўлган бошқа партиядаги контейнер ва баллонлар билан чалкаштирмаслиги лозим ва тарозида тортилиши, герметик ҳолати текширилиши, шакли ўзгарганлиги, эзилган жойлар, шунингдек ёпқич ва қопқоқлар борлигини аниқлаш мақсадида ташқи кўрикдан ўтказиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
295. Носозлик белгилари бўлган ва техник кўрик муддати ўтган идишлар бўшатиш учун биринчи навбатда юборилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
296. Хлорни йиғиб олиш ишлари амалга ошириладиган хонада буғлантирувчи, газ ҳолатидаги хлорни тозалаш қурилмалари, рессиверлар, доза кучайтирилаётган қурилмаларни жойлаштиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
297. Хлорни йиғиб оладиган технологик схемада тизимдаги хлор босимини назорат қилиш кўзда тутилиши ҳамда хлор коммуникацияси ва идишларига сув ва хлорлаштирадиган маҳсулотларнинг тушишига йўл қўйилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувни қайта ишлаш жараёнида хлор дозасини оширишда қуйидагиларни таъминловчи автоматик вакуум хлораторлари қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вакуум регуляторидан кейин, шунингдек ротометр ва хлор сарфини маромида ушлаб турувчи қурилмалардан олдин барча тармоқ ва хлор трубаларида вакуумни сақлаб туриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
насослардан хлор трубалари ва тармоқларига сув тушишининг олдини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
насосга тўйинтирувчи сув келиб тушиши тўхтаганда хлораторга хлор келиб тушишини автоматик тарзда тўхтатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
298. Контейнердан (баллонлардан) хлорни йиғиб олиш мазкур Қоидаларнинг 158-банди талабларига биноан кейинчалик буғлантирувчида буғлатиш шарти билан суюлтирилган ҳолда амалга оширилади. Хлор чекланган ҳолда истеъмол қилинганда газ ҳолатидаги хлорни тўғридан-тўғри идишдан йиғиб олишга йўл қўйилади. Бундай ҳолатда йиғиб олинадиган хлорни буғлантиришнинг талаб қилинадиган жадаллик даражасига табиий ёки мажбурий конвекция (циркуляция) ҳисобига олинадиган атрофдаги ҳавонинг иссиқлик оқими ёрдамида эришилиши лозим. Бу хлор билан хавфсиз тарзда иш олиб боришга ихтисослашган ташкилот билан мувофиқлаштирилган тегишли ҳисоблар ёрдамида асослаб берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
299. Баллондан (сифонсиз) газ ҳолатидаги хлорни йиғиб олиш баллоннинг вертикал ёки энгаштирилган ҳолатида амалга оширилиши лозим, бу ҳолатда вентил юқори (эгилиш бурчаги 15° дан кўп бўлмаган) ҳолатда бўлади. Суюлтирилган хлорни йиғиб олиш баллоннинг энгаштирилган ҳолати — вентиль пастга қараган ҳолатда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
300. Контейнердан хлорни йиғиб олиш унинг горизонтал ҳолатида амалга оширилади. Вентиллар бир бирининг устига жойлаштирилиши, бунда устки вентиль сифон орқали газли фазага уланади, пастки вентиль эса — суюлтирилган фазага уланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
301. Баллонлар ва контейнерлардан хлорни йиғиб олиш идишдаги хлорнинг ўз босими ҳисобига амалга оширилади. Контейнерлардан фойдаланилганда 1,2 МРа (12 kgf/cm2) ошмаган босим остида хлор ёки қуруқ ҳаво (азот) билан босишга йўл қўйилади. Бир вақтнинг ўзида иккита ва ундан кўп идишлардан суюлтирилган хлорни йиғиб олишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
302. Баллонлар ва контейнерлардан газ ҳолатидаги хлорни йиғиб олиш 298-банд талабларини инобатга олиб, қуйидаги шартларни бажарган ҳолда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) йиғиб олиш технологияси идишнинг музлаб қолишига йўл қўймаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) бир вақтнинг ўзида уланган идишларнинг сони иккитадан кўп бўлмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) газ ҳолатидаги хлорни истеъмол линиясига етказиб бериш механик қоришмалардан тозалаш тизими орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
303. Баллонлар ва контейнерлардан хлорни йиғиб олишда хлор сарфи ва идишни бўшатиш якунига етиши мунтазам равишда назорат қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
304. Бўшатилган идишдаги қолдиқ босим 0,05 МРа (0,5 kgf/cm2) дан паст бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
305. Идиш (контейнер ёки баллондан) хлорни йиғиб олиш якунига етгандан сўнг идишнинг вентиллари ёпилиши ва герметик ҳолати текширилиши, сўнгра ёпқичлар ва қопқоқлар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
306. Бўшатилган, транспортда ташишга тайёрланган идишлар герметик ҳолатда бўлиши ва тўлдирилган идишлардан алоҳида ҳолда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ХI. Шахсий ҳимоя воситалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
307. Хлор, симоб, ишқор, кислота ва бошқа заҳарли ва токсик моддалар билан олиб бориладиган ишлар терини, кўзларни ва нафас олиш органларини ҳимоя қилиш воситаларидан фойдаланилган ҳолда амалга оширилиши лозим. Хлор билан махсус кийим ва шахсий ҳимоя воситаларисиз ишлашга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
308. Қурилмаларни улаш ва хлорни етказиб бериш, катта ҳажмли жиҳозлар ва трубаларнинг ёпқичларини ечиб олиш билан боғлиқ барча ишлар газдан хавфли ишлар ҳисобланади ва, СТҲ 15 — 25 «Газдан хавфли ишларни хавфсиз олиб боришни ташкиллаштириш бўйича намунавий йўриқномаси»га («Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг томонидан 2008 йил 2 декабрдаги 274-сонли буйруғи билан тасдиқланган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2008 йил 23 декабрдаги 20-15-340/12-сонли хати) биноан, ишчилар нафас органларини ҳимоя қилиш воситаларини кийган ҳолда ушбу ишларни бажаришлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
309. Нафас олиш органларини хлордан ҳимоя қилиш учун фойдаланувчиларда кўчма ёки кийиладиган (шахсий) хлор оқиб чиқиши сигнализаторлари бўлган тақдирда ва фақат ҳаводаги хлор концентрацияси сигнализатор ўлчаши мумкин бўлган даражада, лекин ҳажми бўйича 0,5 фоиздан кўп бўлмаган, тақдирда саноат фильтрловчи газга қарши воситалардан фойдаланишга йўл қўйилади. Хлор концентрацияси жуда юқори бўлганда изоляцияга эга нафас олиш, ўз-ўзини қутқарувчи воситалар ва изоляцияга эга костюмлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
310. Аварияларни бартараф этиш ва ишлаб чиқаришдаги ходимларни эвакуация қилиш учун жиҳозлаш реестрига кўра объектда техник воситалар ва шахсий ҳимоя воситаларининг етарли захираси сақланиши лозим (4-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
311. Авария ҳолатида ишларни амалга ошириш учун мўлжалланган шахсий ҳимоя воситалари «хлор тўлқини»га тушишнинг олдини олиш мақсадида иккита жойда сақланиши лозим. Фильтрловчи газга қарши воситаларнинг сони ва жойи лойиҳа асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
312. Хлор билан ишлайдиган ходимларнинг махсус кийимлари, махсус пойабзаллари ва бошқа шахсий ҳимоя воситалари ўрнатилган тартибда тасдиқланган махсус кийим, махсус пойабзал ва ҳимоя воситаларини бепул тарқатиш бўйича тармоқлараро меъёрлар асосида берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
313. Махсус кийим, махсус пойабзал ва ҳимоя воситаларини тарқатиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш тартиби ташкилотдаги йўриқнома асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
314. Симоб билан ифлосланган махсус кийимга ишлов бериш металли симоб ва унинг бирикмалари билан ифлосланган махсус кийимни тозалаш бўйича йўриқнома асосида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
315. Хлор ишлаб чиқиладиган ва ундан фойдаланиладиган ташкилот ходимлари қуйидагиларни билиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) таниқли белгилар ва хлорнинг потенциал хавфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) хлор тўлқини пайдо бўлганда эвакуация қилиш йўллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) хлордан зарар кўришдан индивидуал ҳимоя усуллари ва воситалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) жабрланганларга биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш қоидалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
316. Шифокор келгунга қадар биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш учун ҳар бир ишлаб чиқариш участкасида тиббий қутича (аптечка) бўлиши керак. Тиббий воситалар тўплами тиббиёт ходимлари томонидан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
317. Хлор билан иш олиб бориладиган ташкилот ва объектларнинг ишлаб чиқариш хоналари, шунингдек суюлтирилган хлор трубалари ётқизилган ҳудудлар ёки идишлардаги хлор омборлари яқинидаги ҳудуд, алоҳида турган буғлантирувчилар, хлорни тўкиш-қуйиш пунктлари, боши берк темир йўллар ва хлор идишларини қайта юклаш пунктларида ҳаво муҳитининг ҳолати устидан доимий инструментал назорат ташкил этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
318. Амалдаги қурилиш меъёрлари ва қоидаларига биноан хлор билан иш олиб бориладиган ташкилот ва объектларда етарли миқдордаги ювиниш, кийим осиш хоналари, умивалниклар ва ишчи кийимни зарарсизлантириш хоналари бўлган маиший хоналар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
XII. Авария ҳолатида қутқариш хизмати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
319. Хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилаётган ташкилотлар тегишли профессионал авария-қутқарув хизматлари билан хизмат кўрсатиш ҳақидаги битимларни тузиши, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида кўзда тутилган ҳолатларда эса ходимлар сафидан ўзларининг хусусий авария-қутқарув хизматларини ёки авария-қутқарув хизматларини ташкил этишлари лозим (Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонунининг 11-моддаси) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 39-сон, 386-модда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
320. Хусусий профессионал авария-қутқарув хизматининг тузилмаси ва сони лойиҳалаштирувчи ташкилот, ишлаб турган ташкилотларда эса ташкилот раҳбари, газ портлаш-ёнғиндан хавфли цехларнинг техник раҳбарлари, ишлаб чиқариш назорати хизмати раҳбари, «Саноатгеоконтехназорат» давлат инспекцияси вакиллари таркибидаги муассасалараро комиссия томонидан белгиланади ҳамда ташкилот раҳбари буйруғи билан расмийлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
321. Авария-қутқарув хизматининг сони ва тузилмаси аварияларни маҳаллийлаштириш ва одамларни қутқариш бўйича ҳаракатларнинг тезкорлиги ва маҳсулдорлигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
322. Ташкилотлардаги авария-қутқарув хизмати авария ҳолатида керакли чора-тадбирларни амалга ошириш учун ташкилотнинг диспетчерлик хизмати ҳамда фуқаролар мудофааси, фавқулодда ҳолатлар ва табиий офатлар оқибатларини бартараф қилиш бўйича ҳудудий органлар билан алоқада бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
323. Мазкур Қоидаларнинг 4-иловасига мувофиқ хлор билан боғлиқ авария ҳолатларини бартараф этиш учун авария-қутқарув хизмати асосий воситалар билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
XIII. Жавобгарлик
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
324. Барча мансабдор шахслар, муҳандис-техник ва хизмат кўрсатувчи ходимлар хавфсизлик қоидалари ва мазкур Қоидаларнинг талабларини бузганликлари учун Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
XIV. Якуний қоида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
325. Мазкур Қоидалар Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги Ўзбекистон ёқилғи-энергетика комплекси, кимё саноати ва геология ходимлари касаба уюшмаси Марказий Кенгаши, «Ўзкимёсаноат» ДАК ва «Ўзбекнефтгаз» МХК билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги бош директори А. АБДУВАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон ёқилғи-энергетика комплекси, кимё саноати ва геология ходимлари касаба уюшмаси Марказий Кенгашининг раиси Г. ХАКИМОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзкимёсаноат» ДАК Бошқарув раиси Х. ШЕРМАТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзбекнефтгаз» МХК Бошқарув раиси Ш. ФАЙЗУЛЛАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидаларига
1-ИЛОВА (тавсия этиладиган)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлор учун темир йўл цистерналарини тўлдириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ЖУРНАЛИ ШАКЛИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
‎Т/Р‎‏
‎

Цистерна
‎рақами‎‎‎

Цистернани навбатдаги техник кўрикдан ўтказиш муддати‎‏

Рама ва юриш қисмининг соз ҳолати ҳақидаги хулоса‎‏

Цистернани герметиклигини текшириш ва кўрикдан ўтказиш муддати

Цистернанинг
‎характеристикаси‎‎

Ташкилот вакилининг цистернани тўлдириш мумкинлиги (мумкин эмаслиги) ҳақидаги хулосаси, имзо‎

Мазкур Қоидаларнинг 188 бандига мувофиқ цистернани тайёрлаш ва уни тўлдириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар, имзо

Цистерна тўлдирилган сана

Хлор билан тўлдирилган цистернанинг оғирлиги, тонна

Қуйилган хлор массаси , тонна

Тўлдиришни амалга оширган шахснинг имзоси

Ташкилот ваколатли вакилининг тўлдирилган цистернанинг мазкур Қоидаларнинг 193-бандига мувофиқлигини тасдиқловчи имзоси, цистернага пломба қўйилган сана


‎
‎
‎‎Завод рақами‎

Қайд этиш рақами‎

Ҳажми (m3)‎

Паспорт бўйича идишнинг оғирлиги, тонна‎

Идишнинг фактик оғирлиги, тонна‎

Цистернадаги босим МРа‎

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

7‎

8‎

9‎

10‎

11‎

12‎

13‎

14‎

15‎

16‎

17‎

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюлтирилган хлор контейнерларини (баллонларини) тўлдириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ЖУРНАЛИ ШАКЛИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Т/Р‎‏
‎
Идиш тўлдирилган сана‎ ‎‏Идишни навбатдаги техник кўрик муддати‎

Идиш характеристикаси‎‎

Тўлдирилган хлор идиши оғирлиги, kg Идишга қуйилган хлор массаси, kg Тўлдиришни амалга оширган шахс имзоси Ташкилот ваколатли вакилининг журналдаги тўлдириш ҳақидаги маълумотларнинг назорат ўлчови натижаларига мослигини тасдиқловчи имзоси‎ Идишга пломба қўйилган сана, ташкилот ваколатли вакилининг тўлдирилган идишнинг герметик ҳолатини текширганлигини тасдиқловчи имзоси
ҳажми, литр‎ Паспорт бўйича идишнинг оғирлиги, kg‎ Идишнинг фактик оғирлиги, kg
1‎ 2‎ 3‎

4‎

5‎

6‎

7‎

8‎

9‎

10‎

11‎

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тўйинтирилган хлор буғларининг тенг (абсолют) босимининг ёпиқ идишдаги суюқликнинг ҳароратига боғлиқлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёпиқ идишдаги суюқликка нисбатан тўйинтирилган хлор буғларининг тенг (абсолют) босими
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидаларига
3-ИЛОВА (тавсия этилган)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий ҳажмли ва иссиқлик алмашинувчи технологик жиҳоз ва трубаларга хизмат кўрсатиш ва таъмирлашга қўйиладиган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/Р‎

Жиҳоз номи‎

Иш таркиби‎‎

Муддатлари
‎(қандай муддат ичида)‎

1‎

2‎

3‎‎‎

4‎

‎1.
‎‏
‎‏
‎‏
‎

Суюлтирилган хлор омборлари (идишлар, ўлчов асбоблари ва буферли идишлар)
‎‏
‎‏
‎‏
‎
1. Техник кўрик:
‎а) ташқи ва ички текширувлар (изоҳ, 1-банд)
‎б) синов босими остида гидравлик синовларни ўтказиш‎

12 ой (ташкилот),
‎4 йил
‎ «Саноатгеоконтехназорат»
давлат инспекцияси)
‎8 йил‎

2.‎ Қобиқ қалинлигини ўлчаш‎

12 ой‎

3.‎ Маҳкамлаш қурилмаси, муҳофаза клапанлари ва мембраналари, НСПваА қурилмаларини текшириш‎

12 ой‎

4.‎ Сифонларни текшириш‎

12 ой‎

5. Зичликни синовдан ўтказиш‎

12 ой‎

6.‎ Қобиқнинг ташқи қисми бўялган изоляциясини таъмирлаш‎

12 ой

2.
‎‏
‎‏
‎
‎Хлор учун темир йўл вагон-цистерналари
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎
1.‎ Техник кўрик:
‎а) ташқи ва ички текширувлар (изоҳ, 1-банд)
‎б) синов босими остида гидравлик

12 ой (ташкилот),
‎4 йил
‎(«Саноатгеоконтехназорат»
давлат инспекцияси)‎
‎8 йил

2.‎ Қобиқ қалинлигини ўлчаш‎

12 ой‎

3.‎ Маҳкамлаш қурилмаси, муҳофаза клапанлари ва мембраналарини текшириш‎

12 ой‎

4.‎ Сифонларни текшириш‎

12 ой‎

5.‎ Қобиқ қалинлигини ўлчаш (изоҳ, 2-банд)‎

12 ой‎

6.‎ Цистернанинг юриш қисми ва қозонининг маҳкамлаш қисмларини кўздан кечириш‎

Вагон-цистерна тўлдирувчи
‎ташкилотга етиб келганда

7.‎ Деподаги таъмир‎

Ишлаб чиқарилгандан сўнг ҳар икки йилда ва кейинчилик ҳар йили‎

8.‎ Капитал таъмир‎

Ишлаб чиқарувчи заводнинг техник шартларига мувофиқ, лекин 5 йилда камида бир марта‎

‎‏3. ‎‏Хлор учун контейнер ва баллонлар‎ 1.‎ Техник кўрик:
‎а) ташқи ва ички текширувлар
‎б) синов босими остида гидравлик синовларни ўтказиш‎

2 йил
‎
‎2 йил‎

2. Қурилма, сифонларни текшириш ва бўяш (зарурият бўлганда)‎

Ҳар сафарги тўлдиришдан олдин‎

‎4.
‎‏
‎
Конденсатор элемент
‎‏
‎‏
‎
1.‎ Труба ва труба ичидаги бўшлиқларни ечиб олиш ва ювиш ҳамда зарурият бўлганда конденсатор элементларини таъмирлаш ва алмаштириш‎

12 ой‎

2.‎ Қурилмаларни текшириш ва таъмирлаш, тагликларни алмаштириш‎

12 ой‎

3.‎ Изоляцияни таъмирлаш, бўяш‎

12 ой‎

4.‎ Зичлик синовини ўтказиш (изоҳ, 2-банд)‎

12 ой‎

5.‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎
Буғлантирувчи, ресивер, ахлатларни тозаловчи, фильтр‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎
1.‎ Тозалаш‎

6 ой‎

2.‎ Ишчи босимда сиқиш‎

6 ой‎

3.‎ Таъмир (зарурият бўлганда алмаштириш)‎

6 ой‎

4.‎ Маҳкамлаш қурилмалари, муҳофаза клапанлари, мембраналарни текшириш, тагликларни алмаштириш‎

12 ой‎

5.‎ Қобиқни таъмирлаш ва бўяш‎

12 ой‎

6.
‎‏
‎‏
‎
Суюлтирилган ва газ ҳолатидаги хлор трубалари
‎‏
‎
1.‎ Ташқи кўрик‎

12 ой‎

2.‎ Маҳкамлаш қурилмалари, муҳофаза клапанлари, мембраналарни текшириш

12 ой‎

3.‎ Фоанцли бирикмалар тагликларини алмаштириш‎

Фланцли бирикмалар ҳар сафар ечилганда амалга оширилади‎

4.‎ Зичлик синовини ўтказиш (изоҳ, 2-банд)‎

12 ой‎‎

5.‎ Танлаб олиб текшириш‎

Ишлаб чиқаришга киритилгандан сўнг 2 йилдан кейин, кейинчалик 4 йилдан сўнг‎

6.‎ Мустаҳкамлик ва зичлик синовларидан ўтказиш‎

Танлаб олиб текшириш ўтказилганда‎

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ички кўрикдан ўтказишга тайёрлаш ташкилотнинг техник масалалар бўйича тасдиқлаган йўриқнома асосида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Жиҳознинг зичлигини пневматик усулда синаш қуритилган ҳаво (азот) ёрдамида шудринг нуқтасининг минус 40° С даги ишчи босим остида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидаларига
4-ИЛОВА (тавсия этилган)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ объектларни авария ҳолатида тегишли воситалар билан жиҳозлаш табели
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.‎ Авариявий ишларни амалга ошириш учун индивидуал ҳимоя воситалари:
‎Изоляция қиладиган нафас олиш аппаратлари (шунингдек ўз-ўзини қутқариш воситалари);
‎100 фоизли газ ҳолатидаги хлор ва суюлтирилган хлор тўкилиб кетишидан ҳимояланиш учун мўлжалланган герметик ҳолатдаги изоляция костюмлари;
‎Қутқарув камари;
‎Капронли арқон, узунлиги 20 m.‎

(4 — 6 комплект)‎

2.‎ Хлор оқиб чиқишини маҳаллийлаштириш ва бартараф қилиш учун жиҳозлар, мосламалар ва асбоблар комплекти:
‎Махсус ҳимоя сув пардасини ташкил қилиш учун мўлжалланган кўчма қурилмалар.
‎Баллондан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун «А» комплекти:
‎авариявий баллон учун футляр;
‎баллон маҳкамлагичидаги герметик ҳолатни таъминловчи қопқоқ;
‎баллон қобиғидан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун тезда ўрнатиладиган қурилма.
‎Контейнердан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун «Б» комплекти:
‎контейнернинг маҳкамловчи қурилмаси учун герметик ҳолатни таъминловчи қопқоқ (ишлатиладиган ҳар бир идиш тури бўйича ёки универсал);
‎контейнер қобиғидан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун тезда ўрнатиладиган қурилма.
‎Темир йўл (автомобиль) цистернаси ва бакидан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун «В» комплекти:
‎цистернанинг маҳкамловчи қурилмасидаги герметик ҳолатни таъминловчи қопқоқ;
‎цистернанинг муҳофаза клапанидан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун герметик ҳолатни таъминловчи қурилма;
‎‎цистерна, бак қобиғидан хлор оқиб чиқишини бартараф қилиш учун тезда ўрнатиладиган қурилма.
‎Эксплуатация қилинадиган хлор трубаларининг барча диаметрлари учун тез ўрнатиладиган хомутлар.
‎Трубаларнинг фланцли бирикмаларининг барча диаметрлари учун пўлат беркитгичлар (паронитли тагликлар билан)
‎5 дан 20 mm гача бўлган ёриқларни ямаш учун қўрғошинли конус қопқоқлар.
‎Гайкали калитлар комплекти (маҳкамланувчи бирикмаларнинг барча ўлчамлари учун).
‎Газ калитлари № 1 ва № 2.
‎Слесарь асбоби (болға, ўйгич, эгов, дрель пармалари билан, арра, монтаж учун пичоқ).
‎3 — 5 mm қалинлик ва 500x500 mm ўлчамдаги паронит.
‎5 mm қалинлик ва 200x200 mm ўлчамдаги қўрғошин.
‎Барча турдаги маҳкамлаш бирикмалари учун болт ва гайкалар тўплами.
‎3 — 5 mm қалинлик ва 300x400 mm ўлчамдаги резина.
‎3 — 5 mm диаметрга эга пўлат сим (куйдирилган).
‎Вентиллар учун сальникли қоплама (графланган асбест). ‎


‎Камида 5 дона
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎‎‎15 m‎

3.‎ Аккумляторли фонарь (хлор ишлаб чиқариладиган ва бошқа портловчи объектлар учун портлашдан хавфсиз тарзда ишланган).‎ ‎
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Хлорни ишлаб чиқиш, сақлаш, транспортда ташиш ва ундан фойдаланишда хавфсизлик Қоидаларига
5-ИЛОВА (тавсия этилган)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баллон ва контейнерларда суюлтирилган хлорни ташишни амалга оширадиган автомобиль транспортини жиҳозлаш табели
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.‎ Транспорт воситаси ва идишни таъмирлаш учун асбоблар тўплами.‎
2.‎ Жойидан қўзғалиб кетишидан сақлаш учун устунча.‎
3.‎ Авария ҳолатида тўхташ белгиси ёки қизил рангли ёниб-ўчувчи фонарь.‎
4.‎ «Кириш тақиқланади!» иккита белги.‎
5.‎ Баллон ёки контейнерларни автомашина кузовига маҳкамлаш учун қурилма ва мосламалар.‎
6.‎ Тортиш (буксирга олиш) учун пўлат сим.‎
7.‎ Хлор оқиб чиқишини кўрсатиб турувчи кўчма ёки индивидуал индикатор.‎
8.‎ Дори-дармон қутиси.‎
9.‎ Иккита махсус конструкцияга эга кўчма чанглатувчи қурилма.‎
10.‎ «А» ёки «Б» комплекти (мазкур Қоидаларга 4-илова).‎
11.‎ Мобиль оператив алоқа воситалари.‎
12.‎ Хлор тўлдирилган контейнерларни ташувчи автомобиллар махсус контейнерларни маҳкамловчи қурилмаларга эга бўлиши лозим.‎
13.‎ Тўлдирилган, суюлтирилган хлорни ташувчи шахслар қуйидаги нафас йўллари ва терининг минимал индивидуал ҳимоя воситалари билан таъминланиши лозим:
‎фильтрловчи газга қарши воситалар (противогаз),
‎изоляция қиладиган нафас олиш аппаратлари,
‎изоляция қиладиган костюмлар.‎