Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 24 декабрдаги ПФ-224-сон «Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасида давлат назоратини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси қарор қилади:

1. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш пунктлари хавфсизлигини асослаш ҳисоботининг тузилиши ва мазмунига қўйиладиган талаблар иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Атом энергияси агентлиги ҳамда Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ва Фанлар академияси билан келишилган.

3. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур ҳужжат Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш пунктлари хавфсизлигини асослаш ҳисоботининг (бундан буён матнда Ҳисобот деб юритилади) тузилиши ва мазмунига қўйиладиган талабларни белгилайди.

1. Мазкур ҳужжатда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

эксплуатация қилувчи ташкилот — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ташкил этилган ҳамда ядровий қурилма ва (ёки) сақлаш пункти учун масъул этиб тайинланган ҳамда ўз кучлари билан ёки бошқа юридик шахсларни жалб этган ҳолда ядровий қурилмани ва (ёки) сақлаш пунктини эксплуатация қилишга қодир бўлган юридик шахс;

ионлаштирувчи нурланиш манбаи — ўзидан ионлаштирувчи нурланиш чиқарувчи ёки чиқаришга қодир бўлган қурилма ва (ёки) радиоактив модда, ядровий материаллар;

радиоактив чиқиндилар — фойдаланиш учун мўлжалланмаган, йўл қўйилиши мумкин бўлган энг кўп миқдордан ошадиган фаоллик даражасига эга радионуклидларни ўз ичига олган ҳар қандай агрегат ҳолатидаги материаллар ва моддалар;

радиоактив чиқиндиларни консервация қилиш — радиоактив чиқиндиларни узоқ муддат давомида хавфсиз сақлаш учун уларни махсус тартибда изоляция қилиш ва назорат остига олиш жараёни;

радиоактив чиқиндиларни консервация қилиш пунктлари — бу радиоактив чиқиндиларни узоқ муддат давомида хавфсиз ҳолатда сақлаш учун махсус тайёрланган ва герметик ёпилган иншоотлар.

2. Ҳисобот эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш пунктларини (бундан буён матнда сақлаш пунктлари деб юритилади) жойлаштириш ва эксплуатация қилишда унинг хавфсизлигини асословчи ҳужжатлар тўплами билан биргаликда ишлаб чиқилади.

3. Ҳисоботнинг тузилиши тартибга солиш предметининг изчил, мантиқан ривожланиб бориши ва ёритилишини, шунингдек бўлажак Ҳисобот бир хилда тушунилиши ва қўлланилишини таъминлаши лозим.

4. Ҳисоботдаги талаблар араб рақамларида белгиланиб, нуқта қўйилган бандлар кўринишида баён қилинади ва сарлавҳага эга бўлмайди. Ҳисоботнинг бандлари изчил кетма-кетликда рақамланиши керак. Бандлар доирасимон қавслар билан беркитиладиган кичик ҳарфлар ёки рақамлар кўринишидаги кичик бандларга ҳамда хатбошиларга бўлиниши мумкин.

5. Ҳажмига кўра, Ҳисобот (мундарижаси келтирилган ҳолда) камайиб борувчи қуйидагича тузилмавий бирликларга бўлинади:

бўлимлар;

боблар;

параграфлар;

бандлар;

кичик бандлар;

хатбошилар.

Бўлимлар ва боблар араб рақамлари билан рақамланади ва сарлавҳаларга эга бўлади. Параграфла𠫧» белгиси билан белгиланади, араб рақамлари билан рақамланади ва сарлавҳаларга эга бўлади.

6. Ҳисобот қуйидаги бўлимлардан иборат бўлади:

1) Кириш;

2) Сақлаш пунктларининг умумий тавсифи;

3) Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ҳамда майдончанинг тавсифи;

4) Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш бўйича лойиҳалаштириш ва эксплуатация қилишда қабул қилинган умумий қоидалар;

5) Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш учун муҳим бўлган технологик ва ёрдамчи тизимлар;

6) Сақлаш пунктларини бошқариш ҳамда назорат қилиш;

7) Радиациявий хавфсизлик;

8) Ядровий хавфсизлик;

9) Сақлаш пункти эксплуатациясида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар, радиоактив моддаларни оқизиш ва чиқариш билан боғлиқ ташкилий ишлар;

10) Авариялар таҳлили;

11) Сақлаш пунктларини қуриш, реконструкция қилиш ва фойдаланишга топшириш;

12) Сақлаш пунктларининг эксплуатациясини ташкил қилиш;

13) Хавфсиз эксплуатация чегаралари ва шартлари;

14) Сифат таъминоти;

15) Сақлаш пунктларини эксплуатациядан чиқариш (ёпиш) қоидалари.

7. Ҳисоботнинг ҳар бир банди битта талабни ўз ичига олиши ҳамда тўлиқ ва тугалланган мазмунга эга бўлиши керак.

8. Ҳисоботда атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга ҳавола келтиришга йўл қўйилади.

9. Ҳисоботнинг матни лўнда, оддий ва равон тилда баён этилади.

Ҳисоботда фойдаланиладиган тушунчалар ва атамалар турлича изоҳлаш имкониятини истисно этадиган шаклда қўлланилади.

10. Ҳисоботнинг бир нечта бобларида мазмунан ўхшаш ахборотларни келтириш зарур бўлган ҳолларда, бундай ахборотлар Ҳисоботнинг фақат битта бўлимида баён этилади ҳамда унинг бошқа бўлимларида унга ҳаволалар берилади.

11. Ҳисоботда тақдим этиладиган ахборотлар техник-иқтисодий топшириқ материалларига, илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишларининг натижалари ҳамда лойиҳа ва эксплуатация ҳужжатларига асосланиши керак.

12. Ҳисоботда сақлаш пунктларига ташқи таъсирларни ҳисобга олган ҳолда сақлаш пунктларининг хавфсиз ишлашини таъминлаш ва уларни ёпиш ёки эксплуатациядан чиқариш учун назарда тутилган хавфсизликни таъминлаш бўйича техник ва ташкилий ечимлар келтирилади.

13. Ҳисоботга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш Ҳисоботнинг саҳифаларини алмаштириш йўли билан амалга оширилади.

Бунда Ҳисоботда алоҳида саҳифалар алмаштирилганда, уларнинг ҳар бирининг юқори ўнг бурчакдаги ҳошияларида ўзгартириш ва қўшимчаларнинг тартиб рақами ҳамда ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган санаси (кун, ой, йил) кўрсатилади.

Ҳисоботнинг тузилмавий бирликларига киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар, тузилмавий бирликларнинг (бўлим ёки бобнинг) охирида ўзгартириш ва қўшимчаларни рўйхатга олиш варақаси жойлаштирилиши керак.

14. Ҳисоботга киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчалар эксплуатация қилувчи ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланиши керак.

15. Ҳисоботнинг «Кириш» бўлимида қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларини жойлаштириш ва қуриш учун асослар;

сақлаш пунктларининг тавсифи;

эксплуатация қилувчи ташкилот ҳамда эксплуатация қилувчи ташкилот ишларини бажарувчи ва хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар;

Ҳисоботни ишлаб чиқиш босқичи;

Ҳисоботнинг тавсифи.

16. Сақлаш пунктларини жойлаштириш ва қуриш учун асосларда сақлаш пунктларини жойлаштириш ва қуришга асос бўлувчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар тўғрисидаги ахборот келтирилади ҳамда унда қуйидагилар кўрсатилади:

давлат экологик экспертиза хулосасининг мавжудлиги;

ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқи учун рухсатноманинг мавжудлиги.

17. Сақлаш пунктларининг тавсифида сақлаш пунктлари тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

сақлаш пунктларининг номи ва вазифаси;

сақлаш пунктларининг ҳудуди ва жойлаштириш майдончасидаги ташқи табиий ҳамда техноген шароитлар;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш усули;

сақлаш пунктларининг эксплуатацияси муддати;

сақлаш пунктларининг ҳажми ва активлиги бўйича радиоактив чиқиндиларни жойлаштириш имконияти;

сақланадиган ва (ёки) кўмиладиган радиоактив чиқиндилар номенклатураси.

Сақлаш пунктларининг тавсифида сақлаш пунктлари атом энергиясидан фойдаланишнинг бошқа объекти майдончасида жойлашган бўлса, сақлаш пунктлари жойлашуви, шунингдек уларни эксплуатация қилувчи ташкилот тўғрисидаги ахборотлар келтирилади.

18. Эксплуатация қилувчи ташкилот ҳамда эксплуатация қилувчи ташкилот ишларини бажарувчи ва хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар тўғрисидаги маълумотларда эксплуатация қилувчи ташкилотнинг номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли, жойлашган манзили, амалга ошириладиган фаолият турлари, атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги фаолият турларига лицензиялари мавжудлиги ва унинг филиаллари тўғрисидаги ахборотлар (мавжуд бўлса) келтирилади.

Шунингдек, мазкур маълумотлар қаторида атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги фаолият турларини амалга ошириш учун хорижий ташкилотлар жалб қилинганда уларнинг асосий ишлар тўғрисидаги маълумотлар ҳамда мазкур ташкилотларга қўйиладиган талаблар ва улар билан ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиби ҳам кўрсатилади.

19. Ҳисоботни ишлаб чиқиш босқичида сақлаш пунктларининг эксплуатация ҳужжатларини ишлаб чиқишнинг амалдаги босқичлари тўғрисидаги ахборотлар кўрсатилади.

20. Ҳисоботнинг тавсифида тақдим этиладиган ахборотларнинг ўзаро мувофиқлиги тўғрисидаги ахборотлар ҳамда Ҳисоботда белгиланган талаблардан четланишлар мавжуд бўлган тақдирда, уларни хавфсизлик нуқтайи назаридан асослантирилганлиги кўрсатилади.

21. Ҳисоботнинг «Сақлаш пунктларининг умумий тавсифи» бўлимида қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг жойлаштириш шартлари;

сақлаш пунктлари ва улар жойлашган ҳудуднинг жойлашув ечимлари;

сақлаш пунктларининг асосий тавсифлари;

сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлашнинг асосий техник ечимлари;

сақлаш пунктларининг хавфсизлигини баҳолаш натижалари;

сақлаш пунктларининг атроф-муҳитга таъсири;

сақлаш пунктларининг бошқа маҳаллий ва хорижий сақлаш пунктларига ўхшашлиги таққосланганлиги;

сақлаш пунктларидаги ер ости тадқиқот лабораториясидаги тадқиқот натижалари;

сақлаш пунктларини лойиҳалаш, қуриш, реконструкция қилиш ва уларни фойдаланишга топшириш;

сақлаш пунктлари эксплуатациясини ташкил этиш бўйича асосий қоидалар;

сақлаш пунктларини ёпиш концепцияси;

сақлаш пунктларини эксплуатациядан чиқариш концепцияси.

22. Сақлаш пунктларининг жойлаштириш шартларида қуйидаги ахборотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг географик ва маъмурий жойлашуви ҳамда уларнинг майдончаларини чегаралари, санитария-муҳофаза зонаси ва кузатув зонасини чегаралари, ер ва кон ажратиш чегаралари;

сақлаш пунктлари майдончалари рельефининг хусусиятлари ҳамда сув ҳавзалари томон оғишлар, табиий ва сунъий сув объектларнинг мавжудлиги;

санитария-муҳофаза зонасига яқин ва кузатув зонасида жойлашган аҳоли пунктларидаги аҳоли сони ва сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуддаги аҳоли зичлиги;

гидрометеорологик, гидрологик, гидрогеологик, сейсмотектоник, сейсмик ҳамда муҳандислик-геологик шароитлар;

портлаш ва ёнғин хавфи бўлган ҳамда атроф-муҳитга заҳарли моддалар чиқарилиш хавфи мавжуд ўта хавфли объектларнинг яқинлиги.

Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда ҳамда майдончада аниқланган табиий ва техноген хавфли жараёнлар, ҳодисалар ва омиллар ҳам кўрсатилиши керак.

Бунда ушбу жараёнлар ва омиллар сақлаш пунктларининг лойиҳасида ҳисобга олиниши ҳамда уларнинг хавфлилик даражаси, сақлаш пунктларининг хавфсизлигига ҳамда майдонча синфига таъсири ҳисобга олиниши зарур.

23. Сақлаш пунктларининг жойлаштириш шартларида мазкур ҳужжатнинг 22-бандидан ташқари табиий ва техноген хусусиятига эга ҳодисаларни ҳисобга олган ҳолда сақлаш пунктлари майдончасини танлашнинг қисқача асоси ҳамда табиий ва техноген хусусиятига эга ҳодисалар мониторинги тўғрисидаги ахборот келтирилади.

24. Сақлаш пунктлари ва улар жойлашган ҳудуднинг жойлашув ечимларида сақлаш пунктларининг бош режасининг чизмаси бино ва иншоотлар рўйхати келтирилади.

Бунда ушбу рўйхатда бино ва иншоотлар ўртасидаги технологик ўзаро алоқалар, автомобиль ва темир йўллар, муҳандислик тармоқларининг жойлашуви, бино ва иншоотлар ўртасидаги транспорт, технологик ҳамда электр алоқалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Агар сақлаш пунктлари ва улар жойлашган ҳудуд атом энергиясидан фойдаланишнинг бошқа объекти майдончасида жойлашган бўлса, сақлаш пунктлари ва улар жойлашган ҳудуднинг белгилаш шартлари ҳамда улар ва атом энергиясидан фойдаланиш объекти ўртасидаги транспорт, технологик ва электр алоқалари ҳам кўрсатилиши керак.

25. Сақлаш пунктларининг асосий тавсифларида қуйидаги ахборотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг аҳамияти (республика ёки маҳаллий);

сақлаш пунктларининг қурилиш усули (ер усти ёки ер ости);

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш учун мўлжалланган бино ва иншоотларнинг тури ҳамда уларнинг ер юзасига нисбатан жойлашуви;

хавфсизликнинг муҳандислик ва табиий тўсиқлари тизимининг тавсифи;

сақлаш пунктларида амалга ошириладиган асосий технологик жараёнлар;

Радиоактив чиқиндиларни кўмиш бўйича мақбуллик мезонлари ва талабларига (рўйхат рақами 3734, 2025 йил 23 декабрь) риоя қилиниши;

сақлашга қабул қилинадиган радиоактив чиқиндиларга қўйиладиган талаблар, радиоактив чиқиндилар контейнерлари ва қадоқларининг турлари;

сақлаш пунктларида кўмилган радиоактив чиқиндилар номенклатураси;

сақлаш пунктларининг максимал лойиҳавий қуввати (сиғими);

сақлаш пунктларидаги радиоактив чиқиндилар массаси (ҳажми ва умумий фаоллиги);

сақлаш пунктларининг радиоактив чиқиндилар билан тўлганлиги;

сақлаш пунктларининг эксплуатация режимлари;

сақлаш пунктларини лойиҳалаш, қуриш, реконструкция қилиш ва фойдаланишга топширишнинг режалаштирилган жадвали;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш ва эксплуатациядан чиқариш (уни ёпиш), ҳамда радиациявий назорат ва радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими мониторингини олиб боришнинг лойиҳавий муддати.

26. Сақлаш пунктлари хавфсизлигини таъминлаш ва асослашда фойдаланилган атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар рўйхати кўрсатилади.

Шунингдек, сақлаш пунктларининг қабул қилинган хавфсизлик мезонлари бўйича қуйидаги ахборотлар келтирилади:

сақлаш пунктларини жойлаштириш ҳудуди ва майдончасини танлаш мезонлари;

сақлаш пунктларининг қурилиш материалларини танлаш мезонлари ва уларнинг танлов асослари.

Бунда хавфсизлик мезонлари сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш ҳамда эксплуатациядан чиқаришдан (ёпишдан) кейинги даврлари учун кўрсатилади.

27. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида, нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши, шу жумладан авария ҳолатларида қабул қилинган хавфсизлик мезонлари кўрсатилади.

Сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги давридаги табиий жараёнлар ривожи ва кам эҳтимолли аварияга олиб келувчи ташқи таъсирлар учун қабул қилинган хавфсизлик мезонлари кўрсатилади.

28. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлашнинг қабул қилинган асосий принциплари кўрсатилиши ва уларнинг радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда Радиоактив чиқиндилар билан муомалада бўлишнинг хавфсизлик талабларига (рўйхат рақами 3694, 2025 йил 28 октябрь) мувофиқлиги тўғрисидаги ахборотлар келтирилади.

29. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлашга доир асосий талаблар бажарилишини таъминловчи техник ва ташкилий ечимлар тўғрисидаги қуйидаги ахборотлар кўрсатилади:

сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида ва улар эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда ионлаштирувчи нурланиш ва радиоактив моддалар атроф-муҳитга тарқалишининг олдини олишда хавфсизлик тўсиқлари тизимини қўллаш тартиби ҳақида;

сақлаш пунктларининг хавфсизлигига таъсир кўрсатувчи лойиҳа ечимларининг эксплуатация тажрибаси, синовлар ёки тадқиқотлар асосида синаб кўриш тартиби ҳақида;

сақлаш пунктларини табиий ва техноген хусусиятига эга ҳодисалар таъсирларидан ҳимоя қилишни таъминлаш тартиби ҳақида;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида ва улар эксплуатациядан чиқарилганидан (ёпилганидан) кейинги даврида ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлигини таъминлаш тартиби ҳақида;

таркибида ядровий хавфли бўлинувчи радионуклидлар бўлган радиоактив чиқиндилар кўмилган (сақлашга жойлаштирилган) сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида радиациявий хавфсизликни таъминлаш тартиби ҳақида;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда хавфсизликни таъминлаш тартиби тўғрисида;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида техник хавфсизликни таъминлаш тартиби тўғрисида;

сақлаш пунктларида ёнғин хавфсизлигини таъминлаш тартиби тўғрисида;

сақлаш пунктларида авария ҳолатларида ходимлар ва аҳолининг муҳофаза қилинишини таъминлаш тартиби тўғрисида;

сақлаш пунктини хавфсиз эксплуатациядан чиқариш (ёпиш) имконини таъминлаш тартиби ҳақида.

30. Сақлаш пунктларининг хавфсиз фаолият кўрсатишини таъминловчи хавфсизлик учун муҳим бўлган технологик жараёнлар ҳамда тизимларнинг ишлаши ҳамда технологик жараёнларнинг хавфсиз бажарилиши, шу жумладан сақлаш пункти майдончаси бўйлаб ташиш, сақлаш учун жойлаштириш ҳамда сақлаш пунктларини эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда уларнинг узоқ муддатли хавфсизлигини таъминлаш учун назарда тутилган тегишли техник ечимлар кўрсатилади.

31. Сақлаш пунктларининг лойиҳасида назарда тутилган техник ечимларнинг самарадорлиги ва етарлилиги экспериментал ҳамда таҳлилий тадқиқотлар натижалари билан аниқланиши ҳамда сақлаш пунктларининг хавфсизлигини баҳолаш натижалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилиши лозим.

32. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини баҳолаш натижаларида сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида ҳамда эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврларда кўмилган (сақлашга жойлаштирилган) радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик давридаги хавфсизликни баҳолаш натижалари келтирилади.

Эксплуатация қилинаётган сақлаш пунктининг жорий хавфсизлик даражасини баҳолаш натижалари келтирилиши ҳамда радиоактив чиқиндиларни жойлаштириш пунктлари ва радиоактив чиқиндиларни консервация қилиш пунктлари учун узоқ муддатли хавфсизликни баҳолаш натижалари кўрсатилади.

33. Сақлаш пунктлари эксплуатация қилиш даврида ҳамда эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврларда кўмилган (сақлашга жойлаштирилган) радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик давридаги хавфсизликни баҳолаш ва асослаш натижалари келтирилади.

34. Сақлаш пунктлари эксплуатация қилиш даврида ҳамда эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврларида радиоактив чиқиндиларни сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолаш натижалари табиий ва техноген хусусиятига эга ҳодисаларнинг ташқи ёки ички таъсирларини ҳисобга олган ҳолда аҳоли ва атроф-муҳитга радиациявий таъсирни баҳолашнинг прогноз ҳисоб-китоблари натижалари келтирилади.

35. Сақлаш пунктларида атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларда белгиланган хавфсизлик мезонларига мувофиқлигини баҳолаш натижалари кўрсатилади.

36. Сақлаш пунктларининг нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши ҳамда авариялар ҳамда сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилиги даврида уларнинг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашнинг қисқача натижалари келтирилади.

37. Сақлаш пунктлари бошқа маҳаллий ва хорижий сақлаш пунктларига ўхшашлиги таққосланилиши ҳамда бунинг натижалари бўйича ахборотлар келтирилади.

38. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш афзалликлари кўрсатилиши ва шунга ўхшаш пунктларни жойлаштириш, лойиҳалаштириш, қуриш ва уларни эксплуатация қилиш тажрибасини ҳисобга олиш ҳамда пунктларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича қабул қилинган қарорларнинг фан, техника ва ишлаб чиқаришнинг замонавий даражасига мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилади.

39. Ер ости тадқиқот лабораториясида тадқиқотлар ўтказиш назарда тутилган бўлса, сақлаш пунктларининг жойлаштириш лойиҳаси кўрсатилади.

40. Ер ости тадқиқот лабораториясида ўтказилган тадқиқотлар тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар келтирилади:

ер ости тадқиқот лабораториясининг мақсад ва вазифалари;

ер ости тадқиқот лабораториясининг умумий тавсифи;

ер ости тадқиқот лабораториясида тадқиқотлар ўтказиш босқичлари ва муддатлари;

ўтказиладиган тадқиқотларнинг тавсифи, жойи ва усуллари;

ўтказилган ер ости тадқиқот натижалари.

41. Ер ости тадқиқот лабораториясида ўтказилган тадқиқотлар натижалари сақлаш пунктини танланган майдончага жойлаштириш, унда ер ости тадқиқот лабораториясини қуриш технологиясини қўллаш, кўмилиши мўлжалланаётган радиоактив чиқиндиларнинг ҳажми ва таркиби, эксплуатация қилиш даврида хавфсизликни таъминлаш, ноқулай шароитлар юзага келганда радиоактив чиқиндиларни чиқариб олиш, шунингдек пунктни хавфсиз ёпиш ва ёпилгандан кейин радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даврида сақлаш пунктининг узоқ муддатли хавфсизлигини таъминлаш имкониятини тасдиқлаши тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

42. Сақлаш пунктларини қуриш ҳамда реконструкция қилиш ишларининг усуллари ва босқичларининг мазмуни очиб берилган ҳолда маълумотлар кўрсатилади.

43. Сақлаш пунктларини фойдаланишга топшириш тўғрисида ахборот, шунингдек сақлаш пунктларининг ишга тушириш-созлаш ишлари дастури, сақлаш пунктларини фойдаланишга топширишда улардаги бинолар ва иншоотлар, тизимлар ва қисмларни синаш тўғрисидаги ахборотлар келтирилади.

44. Сақлаш пунктлари эксплуатациясини ташкил этиш бўйича қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

эксплуатация қилувчи ташкилотнинг ташкилий тузилмаси тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш учун ходимларни тайёрлаш, уларнинг малака оширишини таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларида техник хизмат кўрсатишни ташкил этиш ва унинг эксплуатация ҳолатини назорат қилиш тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларининг эксплуатация ҳужжатларини ишлаб чиқиш ва сақлаш тартиби тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларининг хавфсиз эксплуатация қилиш чегаралари ва шартларини белгилаш, уларга риоя этилиши устидан назоратни таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларини жисмонан ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар;

сақлаш пунктларида радиоактив чиқиндиларни ҳисобга олиш ва назорат қилишни ташкил этиш тўғрисидаги маълумотлар.

45. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини асослаш ҳисоботини тайёрлашда сифатни таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

46. Сақлаш пунктини ёпиш концепцияси келтирилиши ҳамда сақлаш пунктларини хавфсиз ёпиш имконини асослашда қуйидагилар кўрсатилиши керак:

режадаги ёпилиш муддатлари ва тартиби;

ёпилиш даврида ва ёпилгандан кейин хавфсизликни таъминлаш бўйича асосий техник ва ташкилий ечимлар;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизимини радиациявий назорат ва мониторинг қилиш тартиби, усуллари ҳамда муддатлари;

сақлаш пунктининг хавфсизлигини таъминлаш учун ахборотни йиғиш ва уларни сақлаш тартиби.

47. Сақлаш пунктини эксплуатациядан чиқариш концепцияси, эксплуатациядан чиқаришнинг режалаштирилган муддатлари, шунингдек сақлаш пунктини хавфсиз тарзда эксплуатациядан чиқаришни таъминлайдиган асосий техник ва ташкилий ечимлар келтирилади.

48. Сақлаш пунктларидан келгусида радиоактив чиқиндиларни консервация қилиш пунктига ёки радиоактив чиқиндиларни якуний сақлаш пунктига ўтказиш бўйича асосий қоидалар келтирилади.

49. Ҳисоботнинг «Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ҳамда майдончанинг тавсифи» бўлимида қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг ҳолати;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончадаги демографик шароитлар;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончадаги гидрометеорологик шароитлар;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончадаги геологик-тектоник, геодинамик, гидрогеологик, гидрологик, сейсмотектоник, сейсмик ва муҳандислик-геологик шароитлар;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг хусусиятлари ўзгаришининг прогнози;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг мониторинг дастури;

сақлаш пунктларига ташқи таъсирларнинг йиғма жадвали.

50. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг ҳолати бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

табиий ва техноген келиб чиқишга эга бўлган жараёнлар, ҳодисалар ва омиллар ўрганилганлиги ва баҳоланганлиги тўғрисидаги;

табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар учун лойиҳа асослари белгиланганлиги;

радиоактив чиқиндиларни кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган даврида ва сақлаш пунктларининг эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда радиоактив чиқиндиларнинг таъсири ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитнинг хавфсизлигига таъсир кўрсатиши мумкинлиги тўғрисидаги;

сақлаш пунктларидан радионуклидларнинг чиқишига, уларнинг атроф-муҳитга тарқалиши ва тўпланишига таъсир кўрсатувчи омиллар таҳлили тўғрисидаги.

51. Сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олинган ташқи таъсирларнинг асосий кўрсаткичлари ва тавсифлари ҳамда хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари, тизимлари, қисмларига ушбу таъсирлардан тушадиган юкламалар келтирилади.

52. Сақлаш пунктлари учун майдонча танлашда кўриб чиқиладиган муқобил майдончалар тўғрисидаги маълумотлар ва танланган майдонча афзаллигининг асоси келтирилади.

53. Сақлаш пунктларини қуриш ва уларни эксплуатациядан чиқарилишдан (ёпишдан) кейинги даврда ҳам табиий ҳамда техноген ҳодисалар таъсири ҳисобга олинган ҳолда хавфсизликни таъминлаш учун кўриладиган техник ва ташкилий чоралар ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.

54. Сақлаш пунктлари майдончасининг жойлашуви тўғрисидаги маъмурий-ҳудудий чегараларига нисбатан ҳудуд ва майдончанинг ҳолати, шунингдек табиий ва сунъий жойлар (дарёлар, кўллар, табиий ва сунъий сув омборлари) кўрсатилган ҳолда ҳудуд ва майдончанинг ҳолат режаси илова қилинган ҳолда маълумотлар келтирилади.

55. Сақлаш пунктларининг жойлашиш ҳолатини баҳолаш режасида қуйидагилар кўрсатилиши керак:

сақлаш пунктлари жойлаштирилган ҳудуд ва майдончанинг чегаралари;

санитария-муҳофаза зонаси ва кузатув зонаси чегаралари;

ер ва кон ажратиш чегаралари;

санитария-муҳофаза зонасига энг яқин ва кузатув зонасида жойлашган аҳоли пунктлари, саноат ва бошқа хўжалик объектлари, гидротехника иншоотлари;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, сув объектларининг соҳил бўйи ҳимоя минтақалари ва сувни муҳофаза қилиш зоналари, шунингдек қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланган бошқа муҳофаза ва қўриқлаш зоналарининг жойлашуви;

майдонча яқинида жойлашган автомобиль йўл, темир йўл ва сув йўллари, ҳаво йўналишлари ҳамда қатновлар линиялари.

56. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг топографик шароитлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

57. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончаси рельефининг қуйидаги тавсифлари келтирилади:

максимал ва минимал мутлақ баландлик белгилари;

ер усти сув оқимлари ва сув ҳавзалари кесимининг белгилари;

юзанинг қиялиги ва унинг йўналиши;

рельефнинг алоҳида қисмлари (жарликлар, пастликлар, карст воронкалари) мавжудлиги;

ботқоқлашган ер майдонларининг мавжудлиги;

ўрмонлар, ҳайдаладиган ерлар ва ердан фойдаланишнинг бошқа турлари мавжудлиги.

58. Сақлаш пунктларини жойлаштиришда демографик шарт-шароитлар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Мазкур маълумотлардан сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида ҳамда уларни эксплуатациядан чиқаргандан (ёпгандан) кейинги даврида аҳоли хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлган техник воситалар ва ташкилий чора-тадбирларни ишлаб чиқишда, муҳофаза тадбирларини режалаштиришда, радиоактив моддаларни оқизиш ва чиқариш меъёрларини ҳисоблашда, сақлаш пунктларини ёпиш усулларини танлашда, шунингдек сақлаш пунктларининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолашда фойдаланилади.

59. Санитария-муҳофаза зонасига яқин бўлган ва кузатув зонасида жойлашган аҳоли пунктлари, сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда аҳолининг сони ва зичлиги кўрсатилган ҳолда тақсимланиши, аҳолининг яшаш шароитлари ҳамда яшаш ҳудудини ривожлантириш истиқболлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

60. Сақлаш пунктларининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолашда қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

демографик кўрсаткичлари тўғрисидаги;

ер ва сувдан фойдаланиш тўғрисидаги;

аҳолининг ичимлик ва хўжалик-маиший эҳтиёжларида фойдаланиладиган сув таъминоти манбалари тўғрисидаги;

табиий ресурслардан фойдаланиш тўғрисидаги;

аҳолининг очиқ жойда бўлиш давомийлиги тўғрисидаги.

61. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончадаги демографик шароитлар бўйича маълумотлар келтирилади. Бунда ушбу маълумотларда аҳолини охирги рўйхатга олиш натижалари ҳамда сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида аҳолининг миграцияси ва унинг ўсиши ҳисобга олиши лозим.

Сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин, кўмиладиган ёки сақлашга жойлаштириладиган радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даври давомида демографик кўрсаткичларнинг эҳтимолий ўзгаришлари келтирилади.

62. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг гидрометеорологик ҳамда аэрологик тавсифлари келтирилади.

Шунингдек, кўмилган ёки сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даврида ҳамда сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин юзага келиши мумкин бўлган ноқулай гидрометеорологик таъсирлардан муҳандислик чора-тадбирларининг етарлилиги ҳақидаги ахборот келтирилади.

63. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда ва майдончада аниқланган метеорологик ҳодисалар рўйхати қуйидаги параметрларни инобатга олган ҳолда келтирилади:

умумий иқлим шароитлари;

ер усти оқими, қор, ёмғир, муз кўринишидаги ёғинларнинг экстремал миқдори ва уларнинг давомийлиги ва ёғиш жадаллиги ҳамда частотаси, ер юзасидан буғланиши, (эвапотранспирация) даражалари;

ҳаво ҳарорати ва тупроқ ҳароратининг ўртача ва экстремал қийматлари, тупроқнинг музлаш ва эриш чуқурлиги, кўп йиллик музлик ерларнинг мавжудлиги;

нисбий ва мутлақ намлик, намликнинг ўртача, минимал ва максимал кузатиладиган қийматлари;

атмосфера босимининг ўртача ва экстремал қийматлари;

шамол тезлиги, шамол гули, довул, қуюн тезлиги ва давомийлиги;

туман, тутунли туман, момақалдироқ, бўрон, дўл, яхмалак, чанг ва қум бўронларининг такрорланиши ҳамда давомийлигининг ўртача ва максимал қийматлари.

Сақлаш пунктлари лойиҳасида юқоридаги ҳодисалар ажратиб кўрсатилиши ва уларнинг сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ҳамда тизимларига таъсири белгиланиши керак.

64. Сақлаш пунктларининг лойиҳасида ҳисобга олинадиган сақлаш пунктларини жойлаштиришнинг геологик-тектоник, геодинамик, гидрогеологик, гидрологик, сейсмотектоник, сейсмик ва муҳандислик-геологик шароитлари тавсифи келтирилади.

65. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг геологик-тектоник, геодинамик, геологик, сейсмотектоник ва сейсмик шароитлари билан бирга қуйидаги маълумотлар келтирилади:

тектоник, геологик, сейсмотектоник хариталар, ер ёриқлари схемаси, шу жумладан 1:500 000 масштабдаги фаол ер ёриқлари ва минтақанинг геодинамик зоналарини ва 1:50 000 масштабдаги майдонни ажратиш, сақлаш пунктлари жойлашган майдоннинг геологик кесимлари ва сейсмик профиллари;

геологик-тектоник тузилиши ва неотектоникасининг тавсифи;

тоғ жинсларининг литологик ва стратиграфик тавсифлари, морфологияси ҳамда кристалл пойдеворининг тузилиши.

66. Сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олиниши мумкин бўлган геологик жараёнлар ва ҳодисаларнинг тавсифлари ҳамда параметрлари уларнинг хавфлилик даражаси кўрсатилади.

67. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг сейсмотектоник тавсифлари келтирилиши, максимал ҳисобий зилзила ва лойиҳавий зилзила даражалари учун сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг сейсмиклиги кўрсатилади.

Шунингдек, сақлаш пунктлари учун турли даражадаги зилзилаларда сейсмодеформациялар бўлмайдиган яхлит блок чегаралари кўрсатилиши керак.

68. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг сейсмотектоник шароитларини тавсифлаш учун қуйидаги маълумотлар келтирилади:

ўртача тупроқлар учун «Медведев-Шпонхоер-Карник МСК-64» шкаласи бўйича балл бирликларида фаол ер ёриқлари ва геодинамик зоналарга (зилзила ўчоқлари пайдо бўлиши мумкин бўлган зоналарга) ва максимал сейсмик зоналарга нисбатан майдончанинг жойлашуви кўрсатилган ҳудуднинг сейсмик схемаси;

сақлаш пунктларининг майдончасини сейсмик микроҳудудлаштириш харитаси (интенсивликнинг ўртача тупроқларга нисбатан балл бирликларида ўсишини ҳисобга олган ҳолда);

техноген-ўзгартирилган шароитлар учун сақлаш пунктларининг майдончасини сейсмик микроҳудудлаштириш харитаси интенсивликнинг ўртача тупроқларга нисбатан балларда ўсиши;

«Медведев-Шпонхоер-Карник МСК-64» шкаласи бўйича тупроқлар учун балл (6 баллдан юқори бўлганда сейсмик микроҳудудлаштириш харитаси билан);

сейсмик ҳудудлаштириш натижаларини, шунингдек табиий ва техноген ўзгаришлар учун сақлаш пунктларининг майдончасини сейсмик микроҳудудлаштириш натижаларини ҳисобга олган ҳолда муайян майдон учун максимал ҳисобий зилзила ва лойиҳавий зилзила параметрлари.

69. Сақлаш пунктлари майдончасининг мавжуд ёриқларга нисбатан жойлашуви тўғрисидаги маълумотлар келтирилиши ва уларнинг узунлиги ҳамда деформацияланиш тезлиги кўрсатилиши керак.

70. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда барпо этилган сув манбалари ҳамда уларни ажратиб турувчи сув ўтказмайдиган қатламларнинг тарқалиши ва ер юзасида ўрнашиш шароитларини, ер ости оқимининг йўналиши ва тезлигини, ер ости сувларининг босими ёки сатҳи ҳолатини, уларнинг кимёвий таркибини ўз ичига олган гидрогеологик шароитлар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

71. Сақлаш пунктларининг ҳудудий режасида сув олиш жойлари кўрсатилган ҳолда сув олиш ва тушириш, сув манбаларидан хўжаликда фойдаланиш соҳалари, шунингдек сақлаш пунктлари майдончаси орқали ўтган гидрогеологик кесмалар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

72. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуддаги гидрографик тармоқ тавсифи, минтақавий ва маҳаллий гидрологик шароитлар тавсифи ва ер усти сувларидан фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

73. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуддаги гидросфера ва гидротехника иншоотларининг сақлаш пунктлари хавфсизлигига эҳтимолий таъсирини таҳлил қилиш натижалари келтирилиши, ер ости ёки ер усти сувлари сатҳининг кўтарилиши ёки пасайишининг сақлаш пунктлари хавфсизлигига таъсири ҳамда сақлаш пунктларининг ер ости иншоотларини сув босиши ёки сув остида қолиши эҳтимоли ўрганилиши керак.

74. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш ва уларни эксплуатация қилиш шароитларига таъсир кўрсатувчи муҳандислик-геологик шароитлар тавсифи келтирилади.

75. Сақлаш пунктларини ўраб турувчи тоғ жинсларининг муҳандислик-геологик тавсифлари қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:

ажратилган муҳандислик-геологик қисмларнинг физик-механик хусусиятлари;

тоғ жинсларининг тавсифи.

76. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда аниқланган, майдончада ривожланиши мумкин бўлган ва сақлаш пунктларини лойиҳалашда ҳисобга олинган хавфли муҳандислик-геологик жараёнлар, шунингдек алоҳида таркиб ва хусусиятларга эга бўлган тупроқларнинг мавжудлиги кўрсатилиши керак.

77. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда улар жойлашган майдонча тупроқларининг барқарорлиги тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

78. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончада техноген жараёнлар, ҳодисалар ва омилларни таҳлил қилиш натижалари ҳамда уларнинг таъсири прогнози келтирилиши керак.

79. Сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олинадиган, техноген хусусиятга эга ташқи ҳодисалар рўйхати келтирилиши ҳамда ушбу рўйхатдаги ҳодисалар таъсирларининг кўрсаткичлари ва тавсифлари кўрсатилади.

80. Кўмилган ва (ёки) сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндилар мавжуд сақлаш пунктларида келажакда (узоқ муддат давомида) юз бериши мумкин бўлган ўзгаришлар олдиндан баҳоланиб, уларнинг истиқболдаги прогнози келтирилади.

Мазкур прогноз кўмилган ва (ёки) сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даврида радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдонча шароитлари ҳамда хусусиятларининг эҳтимолий ўзгаришларини қамраб олиши шарт.

81. Сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончанинг геологик-тектоник, геодинамик, сейсмик, геологик, гидрологик, гидрогеологик, иқлим шароитлари ҳамда хусусиятларининг геологик вақт ўлчамида ўзгариши баҳоланиши ҳамда унинг натижалари келтирилиши керак.

82. Сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олинадиган табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар параметрларининг мониторинги ва уларнинг натижалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар параметрларининг мониторингидан ташқари кузатув дастурлари бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

кузатувларнинг мақсади ва вазифалари;

кузатиш пунктларининг жойлашуви ва сони асоси;

кузатишларни амалга оширишда фойдаланилган қурилмалар ҳақидаги маълумотлар, шунингдек кузатишларни ўтказиш натижаларини таҳлил қилиш усулларининг тавсифи.

83. Сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олинадиган сақлаш пунктларига ташқи таъсирларнинг йиғма жадвали келтирилади.

Йиғма жадвалда сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобга олинадиган гидрометеорологик жараёнлар ва ҳодисаларнинг, геологик, геодинамик, гидрологик, гидрогеологик, сейсмотектоник, сейсмологик ва муҳандислик-геологик омиллар ва жараёнларнинг, келиб чиқиши техноген таъсирларнинг тавсифлари ва параметрлари кўрсатилади.

84. Йиғма жадвал таҳлили асосида сақлаш пунктлари жойлашадиган майдончанинг синфи белгиланиши лозим.

85. Ҳисоботнинг «Сақлаш пункти жойлашган ҳудуд ҳамда майдончанинг тавсифи» бўлимида қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларида хавфсизликни таъминлашнинг тамойиллари ва мезонлари;

сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларини идентификациялаш ҳамда улардаги тизим ва қисмларни таснифлаш;

сақлаш пунктларининг компоновка қилиш ечимлари;

сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари, тизимлари ҳамда қисмларига таъсирлар ва юкламалар;

сақлаш пунктларининг бинолари ва иншоотлари мустаҳкамлиги ҳамда барқарорлигининг асослари;

хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пункти тизимлари ҳамда қисмларининг мустаҳкамлиги ва ишлаш қобилиятининг асослари.

86. Сақлаш пунктларини лойиҳалаштириш ҳамда уларни эксплуатация қилиш ҳамда эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврларида сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш бўйича принциплар, мезонлар ва техник ечимлар келтирилади.

87. Сақлаш пунктларининг барча «ҳаётий» даврлари учун хавфсизлик мезонларининг миқдорий қийматлари кўрсатилади.

88. Сақлаш пунктларини нормал эксплуатация қилиш ва нормал эксплуатация бузилишида қабул қилинган хавфсизлик мезонлари, шу жумладан авария турлари (нурланган шахсларнинг турли тоифалари учун хавф (доза) чегаралари, атроф-муҳитга радиоактив моддаларни чиқариш ва оқизиш меъёрлари) келтирилади.

89. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлашга қўйиладиган асосий талабларнинг бажарилиши тўғрисидаги қуйидагилар ҳақидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктлари эксплуатация даврида ва эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда ионлаштирувчи нурланиш ва радиоактив моддаларнинг атроф-муҳитга тарқалиши йўлида хавфсизлик тўсиқлари (муҳандислик ва табиий) тизимини қўллашга асосланган кўп тўсиқли тизим ташкил қилинганлиги;

сақлаш пунктларидан радиоактив моддаларнинг атроф-муҳитга чиқариб ташланиши ва оқизилиши чекланганлиги;

сақлаш пунктларининг табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар таъсирларидан ҳимоя қилиниши таъминланганлиги;

сақлаш пунктларининг эксплуатация даврида ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлиги таъминланганлиги;

сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин даврда аҳоли ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлиги таъминланганлиги;

хавфсизликни баҳолаш натижалари асосида сақлаш пунктларининг хавфсизлигини асослаш, шу жумладан жорий хавфсизлик даражасини таҳлил қилиш ва радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлиги баҳоланлиги;

таркибида ядровий хавфли бўлинувчи радионуклидлар бўлган сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда ядровий хавфсизлик таъминланганлиги;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда хавфсизлик таъминланганлиги;

сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда техник хавфсизликни таъминланганлиги;

сақлаш пунктларининг ёнғин хавфсизлиги таъминланганлиги;

сақлаш пунктларида авария содир бўлган тақдирда ходимлар ва аҳолининг ҳимоя қилиниши таъминланганлиги;

сақлаш пунктларини хавфсиз эксплуатациядан чиқариш (ёпиш) имкони таъминланганлиги.

90. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш бўйича қабул қилинган принциплар, мезонлар ва техник ечимларнинг амалга оширилишини таъминлайдиган лойиҳа ечимлари келтирилади.

91. Сақлаш пунктларининг хавфсизлиги учун муҳим бўлган тизимлар тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг хавфсизлик тўсиқлари;

муҳандислик тўсиқлари тизимининг таркиби ва тавсифи;

хавфсизлик учун муҳим бўлган белгиланган вазифалар;

сақлаш пунктларининг лойиҳа ҳужжатларида белгиланган муддатда эксплуатация қилишда кўрсатилган вазифаларнинг бажарилишини таъминлайдиган тегишли техник ечимлар.

92. Сақлаш пунктларининг хавфсизлик тўсиқларига қўйиладиган талаблар бўйича қуйидаги ечимларни ҳисобга олган ҳолда маълумотлар келтирилади:

кўмиладиган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даврини, сақлаш пунктлари жойлашган ҳудудда табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар таъсирларини ҳамда сақлаш пунктларида содир бўладиган физик ва кимёвий жараёнларни ҳисобга олган ҳолда хавфсизликни таъминлаш;

ўсимликлар, ҳайвонлар ва инсоннинг радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизимига беихтиёр кириб қолишининг олдини олиш;

сақлаш пунктларига тоғ жинслари таъсирини изоляцияловчи хусусиятларни сақлаб қолиш;

иссиқлик ажратувчи радиоактив чиқиндиларнинг иссиқлик таъсирида изоляцияловчи хусусиятларини сақлаб қолиш.

93. Сақлаш пунктларига кўмиш ва (ёки) сақлаш учун мақбуллик мезонларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

94. Ҳар бир турдаги, тоифадаги, синфдаги радиоактив чиқиндиларни хавфсиз кўмиш бўйича техник ечимларни жорий қилиш учун қуйидаги маълумотлар келтирилади:

кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг радионуклид таркиби;

кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг йўл қўйиладиган умумий фаоллиги (альфа, бета, гамма фаолликнинг солиштирма йиғиндиси) узоқ яшовчи ва трансуран радионуклидлар фаоллиги;

кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг йўл қўйиладиган миқдори.

95. Янги қурилаётган сақлаш пунктларини лойиҳалашда шунга ўхшаш объектларни ташкил этиш ва эксплуатация қилиш тажрибаси инобатга олинганлиги, шунингдек лойиҳа ечимларининг тегишли таҳлилий ҳамда экспериментал тадқиқотлар билан асосланганлиги тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

96. Сақлаш пунктларини лойиҳалаштириш ва эксплуатация қилишда йўл қўйилган атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларидан четга чиқишлар тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлса, ушбу маълумотлар келтирилади.

Бунда атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларидан четга чиқишлар рўйхати кўрсатилади ҳамда четга чиқишларни бартараф этишнинг имкони йўқлиги асослантирилади, шунингдек четга чиқишлар сақлаш пунктлари хавфсизлигига таъсирининг баҳоланиши натижалари ва компенсация тадбирларининг рўйхати келтирилади.

97. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларини идентификациялашда қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

хавфли ишлаб чиқариш объектларига мансублиги;

вазифалари;

ёнғин ва портлаш хавфи;

ходимлар доимий жойлашадиган хоналарнинг мавжудлиги.

98. Сақлаш пунктларининг тизим ва қисмларини таснифи бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

номи;

белгиланиши (кодланиши);

хавфсизлик бўйича маълумот;

атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ зилзилабардошлиги;

атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар татбиқ этиладиган ускуналар ва қувурлар гуруҳи.

99. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ҳамда улардаги тизим ва қисмлар учун юк кўтариш кранларининг тузилиши ва улардан хавфсиз фойдаланиш талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар келтирилади.

100. Сақлаш пунктларининг бош режаси чизмаси ва унинг тавсифи келтирилади.

Табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар таъсирларини ҳисобга олган ҳолда хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ўзаро жойлашуви асослари келтирилади.

101. Сақлаш пунктлари атом энергиясидан фойдаланишнинг бошқа объектининг ҳудудида жойлашган бўлса, сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларининг атом энергиясидан фойдаланиш объектининг бошқа бино ва иншоотларига нисбатан ўзаро жойлашувининг чизмаси кўрсатилади.

102. Сақлаш пунктларининг ёнғинга қарши ҳимояланганлиги, ёнғин ўчириш транспорт воситалари учун кириш йўллари билан таъминланганлиги, ёнғинга қарши сув ҳавзалари ва ёнғинга қарши сув захираси мавжудлиги бўйича уларнинг рўйхати келтирилади.

103. Сақлаш пунктларига ҳамда улардан радиоактив чиқиндиларни бошқа сақлаш пункларига ташиш учун фойдаланиладиган транспорт воситалари учун мўлжалланган йўллар ҳақида ва келажакда ушбу йўлларни қуриш режалаштирилганлиги тўғрисидаги маълумот келтирилади.

104. Сақлаш пунктларининг хавфсизлиги учун муҳим бўлган тизимлар ва қисмларга, таъсирлар ва юкламаларнинг рўйхати келтирилади.

105. Сақлаш пунктларининг хавфсизлик учун муҳим бўлган улардаги бино ва иншоотлар ҳамда тизимлар ва қисмларининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини таҳлил қилишда ҳисобга олинадиган умумий таъсирлар ва юкламаларнинг миқдорий қийматлари келтирилади.

106. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари, тизимлари ҳамда қисмларига тушадиган юкламаларни кўрсатган ҳолда лойиҳа ҳужжатларида ҳисобга олинадиган уларнинг таъсирлари ҳақидаги маълумотлар келтирилади.

Бунда таъсирлар ҳақидаги маълумотда уларнинг параметрларини аниқлаш усуллари, фойдаланиладиган ҳисоблаш усуллари ва дастурий воситалар, уларни текширишдан ўтказиш тўғрисидаги ахборотлар келтирилади.

107. Сақлаш пунктларининг бинолари ва иншоотларини мустаҳкамлиги ҳамда барқарорлигини асослари бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

бинолар ва иншоотлар, қурилиш конструкциялари, пойдеворларнинг конструкторлик ечимларини асослашни ўз ичига олган ҳужжатлар рўйхати;

фойдаланишга топшириш муддати ва белгиланган эксплуатация муддати;

бинолар ва иншоотларнинг техник ҳолати мониторинги;

бинолар ва иншоотларнинг таъсирлар ва юклар остидаги устуворлигини асослашда фойдаланиладиган ҳисоблаш усуллари ва дастурий воситалар рўйхати.

108. Сақлаш пунктларининг нормал эксплуатацияси ҳамда уларнинг нормал эксплуатациясининг бузилиши ва авария ҳолатларида бино ва иншоотларнинг технологик ва табиий муҳитларга мослигини ҳисобга олган ҳолда танлаш асослари келтирилади.

109. Сақлаш пунктларининг хавфсизлиги учун муҳим бўлган ҳамда қисмларининг мустаҳкамлиги ва ишлаш қобилияти табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар таъсирлари натижасида юзага келадиган юкламаларни ҳисобга олган ҳолда асосланганлиги бўйича маълумот келтирилади.

110. Сақлаш пунктлари хавфсизлиги учун муҳим бўлган тизимлар ва қисмларнинг рўйхати, уларнинг барча иш режимларидаги (эксплуатация даврида, авария ҳолатларида ва эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин даврларда) чидамлилик даражаси ҳамда рухсат этилган максимал юкламалар ҳисоби кўрсатилиши керак.

Кўрсатилган тизимлар учун ҳисобга олинадиган ҳисобий юкламалар ва уларнинг бирикмалари келтирилиши керак.

111. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда улардаги ускуна ва таянч конструкцияларининг мустаҳкамлиги, барқарорлиги ҳамда уларнинг техник ҳолатини назорат қилиш услублари кўрсатилади.

Бунда ускуна ва таянч конструкцияларининг мақбуллиги асосланган бўлиши ҳамда ҳисоб-китобларда фойдаланиладиган ҳисоблаш усуллари ҳамда дастурий воситалар рўйхати келтирилади.

112. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлаш учун муҳим бўлган технологик ва ёрдамчи тизимлар бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

радиоактив чиқиндиларнинг тавсифлари;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашга қабул қилиш ҳамда радиоактив чиқиндиларни кириш назоратини амалга ошириш;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашнинг технологик тизими;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш жойининг транспорт-технологик тизими;

ер ости тадқиқот лабораторияси;

сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимлари.

113. Радиоактив чиқиндиларнинг тавсифлари баён этилиши ҳамда радиоактив чиқиндиларни кўмиш жараёни Радиоактив чиқиндиларни кўмиш бўйича мақбуллик мезонлари ва талабларига (рўйхат рақами 3734, 2025 йил 23 декабрь) мувофиқ амалга оширилиши ҳақидаги маълумот келтирилади.

114. Радиоактив чиқиндиларни сақлашга қабул қилиш тартиби, радиоактив чиқиндиларнинг кириш назоратини ўтказиш тартиби ва усуллари тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан радиоактив чиқиндиларнинг паспорти тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилиши керак.

115. Радиоактив чиқиндилар тўғрисидаги маълумотлар асосланган бўлиши, уларнинг белгиланган мақбуллик мезонларига ва лойиҳа талабларига мувофиқлиги тўғрисида маълумот келтирилади.

Шунингдек, радиоактив чиқиндилар контейнерларининг мувофиқлигини баҳолаш тўғрисидаги ахборот ҳам кўрсатилади.

116. Радиоактив чиқиндилар кўмишда ва (ёки) сақлашда юзага келиши мумкин бўлган ва сақлаш пунктининг хавфсизлигига таъсир кўрсатадиган ўзгаришлар ҳамда узоқ муддатли хавфсизликни баҳолаш натижалари назорат ва прогноз асосида асосланиши келтирилади.

117. Сақлаш пунктларига кўмиш ва (ёки) сақлаш учун белгиланган радиоактив чиқиндиларнинг мақбуллик мезонлари, сақлаш пунктига сақлаш (ёки) кўмиш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг ҳажми ва тавсифлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

118. Радиоактив чиқиндиларнинг мақбуллик мезонларига нисбатан радиоактив чиқиндиларнинг меъёрий кўрсаткичлари рўйхати, меъёрий кўрсаткичларнинг йўл қўйиладиган қийматлари, шунингдек радиоактив чиқиндиларни етказиб берувчилар (радиоактив чиқиндилар қадоқларини ишлаб чиқарувчи ташкилотлар) томонидан радиоактив чиқиндиларнинг белгиланган меъёрий кўрсаткичларга мувофиқлигини тасдиқлаш усуллари келтирилади.

119. Сақлаш пунктига кўмиш учун мақбуллик мезонлари асослари қуйидаги маълумотлар билан тасдиқланган бўлиши керак:

радиоактив чиқиндиларнинг таснифларини ва кўмишнинг тахмин қилинаётган шароитларда хавфсизлик тўсиқларини экспериментал ва таҳлилий ўрганиш натижалари;

тегишли материалларнинг синовлари;

сақлаш пунктининг хавфсизлигини баҳолаш натижалари;

радиациявий назорат ва радиоактив чиқиндиларни сақлаш (ёки) кўмиш тизимининг мониторинг маълумотлари.

120. Сақлаш пунктида кўмиш учун мўлжалланган радиоактив чиқиндиларнинг мақбуллик мезонлари тўғрисидаги ахборот, шунингдек мазкур мезонларга қўйиладиган талаблар атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ белгиланганлиги ва уларда назарда тутилган меъёрий кўрсаткичлар номенклатурасига келтирилади.

121. Радиоактив чиқиндиларнинг меъёрий кўрсаткичлари рўйхати ва уларнинг йўл қўйиладиган қийматлари радиоактив чиқиндиларнинг белгиланган мезонларга мувофиқлигини тасдиқлаш услублари кўрсатилган ҳолда келтирилади.

Бунда радиоактив чиқиндиларни кўмиш шароитлари ва сақлаш пункти лойиҳасининг ўзига хос хусусиятлари ҳисобга олиниши лозим.

122. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш учун радиоактив чиқиндиларнинг мақбуллик мезонлари миқдорий ва сифат кўрсаткичларининг умумий мақбуллик мезонларига нисбатан фарқлари асосланган ва тегишли ҳисоб-китоблар билан тасдиқланганлиги келтирилади.

123. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш учун белгиланган мақбуллик мезонлари атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ ишлаб чиқилганлиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

124. Эксплуатация қилинаётган сақлаш пунктларида кўмиш ва (ёки) сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндилар тўғрисида тегишли қийматлар назорат қилинаётганлиги ва сақлаш пунктлари лойиҳасида белгиланган қийматларга мувофиқлигини тасдиқловчи маълумотлар келтирилади.

125. Кўмиладиган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштириладиган радиоактив чиқиндиларнинг тавсифлари ва ҳажмларини назорат қилиш, радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш бўйича ҳужжатларни ҳисобга олиш ҳамда ушбу ҳужжатларни сақлаш тартиби тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

126. Радиоактив чиқиндилар ва кўмишга жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг мақбуллик мезонлари тўғрисида келтириладиган маълумотнинг ҳажми ва тўлиқлиги эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан ушбу сақлаш пунктининг ўзига хос хусусиятлари ва кўмишга жойлаштирилаётган ёки жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг тавсифлари ҳақидаги маълумот келтирилади.

127. Эксплуатация қилинаётган сақлаш пунктлари учун кўмиш ва (ёки) сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг ҳажми ва тавсифлари тўғрисида уларнинг қуйидаги кўрсатилган, белгиланган қийматларга мувофиқлигини тасдиқловчи маълумотлар келтирилади:

радиоактив чиқиндилар қадоқларининг радиоактив таркиби, радиоактив чиқиндиларнинг тури ва уларнинг физик шакли, солиштирма ва умумий солиштирма фаолликлари, радиоактив чиқиндилар қадоқларининг умумий фаоллиги, ядровий хавфли бўлинувчи радионуклидлар таркиби, физик-кимёвий хоссалари, шу жумладан кимёвий таркиби, ёнувчанлиги ҳамда уларнинг иссиқлик ва газ ажратиш хусусияти;

контейнерларнинг тавсифлари, масса-ўлчам параметрлари, конструкцияси, конструкция материаллари;

радиоактив чиқиндилар ўрамларининг тавсифлари, масса-ўлчамлари, тамғаси, изолацияловчи хоссалари, узоқ муддатга чидамлилиги, радиациявий тавсифлари;

сақлаш пунктига мос равишда кўмилган радиоактив чиқиндилар тавсифларининг йиғинди қийматлари, ҳажми, кўмиш катакчалари (ячейкалари) ва қадоқларидаги радионуклидларнинг, шу жумладан альфа-нурланувчи ва трансуран нурланувчи радиоактив чиқиндиларнинг максимал ва ўртача солиштирма фаоллиги, жойлаштириш зичлиги;

сақлаш пункти лойиҳасида белгиланган сақланаётган радиоактив чиқиндиларнинг йўл қўйиладиган энг юқори миқдори (ҳажми), уларнинг солиштирма ва умумий фаоллиги, радионуклид, кимёвий таркиби, физик ҳолати ҳамда сақлаш муддатлари асослари.

128. Ишлатиб бўлинган ёпиқ ионлаштирувчи нурланиш манбаларини кўмишда ҳар бир сақлаш жойи, кўмиш катакчаси (ячейкаси) ва ишлатиб бўлинган ёпиқ ионлаштирувчи нурланиш манбаларининг тури учун қуйидагилар келтирилади:

ишлатиб бўлинган ионлаштирувчи нурланишнинг ёпиқ манбалари тавсифи, келиб чиқиши, радиациявий хавф тоифаси, ионлаштирувчи нурланиш тури, радионуклиднинг фаоллиги ва ярим парчаланиш даври, ишлатиб бўлинган ионлаштирувчи нурланишнинг ёпиқ манбалари бўлган катакчалар (ячейкалар) жойлашуви, контейнер ва ўрам, металл блокнинг иссиқлик ажратиш даражаси, ишлатиб бўлинган ионлаштирувчи нурланишнинг ёпиқ манбалари қобиғининг герметиклиги;

жойлаштирилган турли хилдаги ишлатиб бўлинган ёпиқ ионлаштирувчи нурланиш манбаларининг сони ва уларнинг умумий фаоллиги.

129. Сақлаш пунктларининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолашда ҳисобга олинадиган радиоактив чиқиндиларнинг узоқ муддатли хавфсизлигини таъминлаш учун муҳим бўлган хусусиятлар ва хоссалардаги ўзгаришлар прогнози тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

130. Кўмиш ва (ёки) сақлашга жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг ҳажми ва тавсифлари ҳамда уларнинг вақт ўтиши билан ўзгариши тўғрисидаги маълумотлар асосланган бўлиши, маълумотлар манбалари кўрсатилиши ва кўрсатиб ўтилган маълумотларни тасдиқловчи ахборот келтирилади.

131. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашга қабул қилиш тартиби, ҳужжатларни тақдим этиш муддатлари ва тартиби, кўмиш ва (ёки) сақлашга қабул қилиш тўғрисида қарор қабул қилиш тартиби ҳамда радиоактив фаоллиги белгиланган синфларига мос келмайдиган радиоактив чиқиндиларни қабул қилишдаги низоли масалаларни ҳал қилиш тартиби тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Мазкур маълумотлар радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашга қабул қилишни тартибга солувчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларнинг талабларига мувофиқлигини тасдиқлаши ва қабул қилинаётган радиоактив чиқиндиларнинг белгиланган мақбуллик мезонларига мувофиқлигини таъминлаши зарур.

132. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш учун қабул қилишда уларнинг ҳужжатлари ва ҳақиқий ҳолати текширилиши, белгиланган талабларга мос келиши аниқланиши ҳамда барча маълумотлар назорат қилиниб борилиши ҳақидаги маълумот келтирилади.

133. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашга қабул қилиш ҳамда радиоактив чиқиндиларни кириш назоратини амалга ошириш бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилиши лозим:

радиоактив чиқиндиларнинг ҳақиқий тавсифлари кўмишга яроқлилик мезонларига мувофиқлиги;

радиоактив чиқиндиларни кириш назоратидан ўтказиш ва келиб тушаётган радиоактив чиқиндиларнинг сақлаш пунктларида кўмиш учун мақбуллик мезонларига мувофиқлигини текшириш усуллари ва услублари;

стандарт бўлмаган радиоактив чиқиндиларни қабул қилиш тартиби, мақбуллик мезонларига мувофиқ бўлмаган радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тартиби.

134. Сақлаш пунктларининг радиоактив чиқиндиларни кўмиш технологик тизими ҳамда уларни кўмишда хавфсизлик талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқ тизимнинг хавфсиз ишлашини таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

135. Сақлаш пункти таркибига кирувчи радиоактив чиқиндиларни кўмиш учун мўлжалланган ҳар бир бино ва иншоот бўйича маълумотлар келтирилади.

136. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш технологик тизимининг вазифалари ҳамда бажариладиган функциялар рўйхати аниқ ва тушунарли тарзда келтирилади.

137. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик учун муҳим бўлган радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизимининг мустақил функцияларни бажарувчи қуйи тизимлари, ускуналари, бино ва иншоотлари ҳамда қисмлари кўрсатилиши керак.

138. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизими лойиҳасида ва технологик схемасида амалга оширилган хавфсизликнинг асосий принциплари ҳамда мезонлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

139. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ҳамда радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш учун мўлжалланган тегишли асбоб-ускуналар тавсифи келтирилади.

140. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг тузилмаси ва ишлаши, радиоактив чиқиндиларни кўмиш учун мўлжалланган тегишли ускуналар ҳамда уларнинг сақлаш пунктининг бошқа тизимлари билан ўзаро боғлиқлиги тўғрисида маълумот келтирилади.

141. Сақлаш пунктларининг қурилиш конструкциялари ҳамда уларнинг компоновкаси тавсифи келтирилади. Бунда сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлар ҳамда хоналар бўйича, улардаги ускуналар ва таркибий қисмлар жойлашувининг режа-схемалари кўрсатилади.

142. Сақлаш пунктларининг табиий ва муҳандислик хавфсизлик тўсиқлари таркиби, ҳимоя, мустаҳкамлик ва изоляцияловчи хусусиятларининг тавсифи, кўмишнинг прогноз қилинаётган шароитларида муҳандислик тўсиқларининг ишончлилиги, тўсиқларнинг ҳар бири лойиҳавий хусусиятларини сақлаб қолиши керак бўлган минимал муддатлар, сақлаш пунктларини эксплуатация қилиш даврида муҳандислик тўсиқларини шикастланишдан ҳимоя қилиш чоралари келтирилади.

Шунингдек, қуйидагилар ҳақида маълумотлар ҳам кўрсатилиши лозим:

муҳандислик ва табиий тўсиқлар биргаликда қаттиқ сақлаш пункти лойиҳасида белгиланган муддат давомида ионлаштирувчи нурланиш ва радионуклидларнинг белгиланган чегаралардан ташқарига чиқишини чеклаши;

муҳандислик ва табиий тўсиқлар биргаликда радиоактив чиқиндиларни ноқулай ташқи таъсирлардан ҳимоя қилишни ва инсоннинг бехосдан кириб келишидан зарур ҳимояни таъминлаши.

143. Қурилиш конструкцияларининг тавсифи ва фойдаланиш муддатлари кўрсатилиши керак.

144. Радиоактив чиқиндиларни сақлаш бино ва иншоотлари, кўмишнинг алоҳида катакчалари (ячейкалари), тўсиқлар, стеллажлар, пардеворлар ва фойдаланиладиган асбоб-ускуналарнинг материаллари, таянч ва қурилиш конструкцияларининг танлови асосланганлиги ҳақидаги маълумот келтирилиши керак.

145. Конструкция материалларининг нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилишига, шу жумладан авария ҳолатларига чидамлилигининг асоси келтирилади.

146. Сақлаш пунктининг тўсиқ конструкциялари, шунингдек сақлаш пунктлари ички қисмини пардозлаш учун қўлланиладиган қоплама ва пардозлаш материалларининг ёнғинга чидамлилиги талабларининг бажарилиши тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

147. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш учун мўлжалланган бино ва иншоотлар ҳамда уларнинг катакчалари (ячейкалари) тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар келтирилади:

кўмиш ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндилар тўғрисидаги маълумотларни расмийлаштириш усуллари ва воситалари;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш учун мўлжалланган бино ва иншоотнинг жойлашуви ва унинг чегаралари тўғрисидаги маълумотларни расмийлаштириш тартиби ва рўйхати;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш чегарасини аниқлаш усуллари.

148. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашнинг технологик жараёнларини бошқариш ва технологик параметрларни назорат қилиш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Бунда технологик жараёнларини бошқариш ва технологик параметрларни назорат қилиш тўғрисидаги маълумотлар радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг технологик жараёнлари ва ускуналарини бошқариш усулларини ўз ичига олиши керак.

149. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими сақлаш пунктининг бошқарув тизимлари билан боғлиқликлари кўрсатилади.

150. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимида сақлаш пункти эксплуатациясининг барча режимларида назорат қилинадиган параметрларнинг йўл қўйиладиган қийматлари рўйхати ва асослари, назорат нуқталарининг жойлашуви кўрсатилиши, назорат қилиш услубиётлари тавсифланиши, назорат-ўлчов асбобларига қўйиладиган талаблар келтирилиши лозим.

151. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизимининг ҳолатини назорат қилиш тўғрисидаги ҳамда эксплуатация босқичида муҳандислик ва табиий тўсиқларнинг ҳолатини назорат қилиш усуллари, техник воситалари ва уларнинг ҳажми ҳамда уларнинг ер ости тадқиқот лабораториясидаги тадқиқотлар натижаларига мувофиқлиги тўғрисидаги ахборот келтирилади.

152. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимини назорат қилиш воситаларининг етарлилиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимини бошқариш ва назорат қилишдаги муаммоларни ўз вақтида аниқлаш ва бартараф этилиши имкониятини таъминлаш тўғрисидаги маълумот келтирилади.

153. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимини назорат қилиш натижаларини ҳисобга олиш тартиби келтирилади.

154. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимини синовдан ўтказиш дастурий қисмлари, уларнинг мақсади, улар асосида синовлар ва текширувлар ўтказиладиган ҳужжатлар ва лойиҳалар рўйхати, назорат қилинадиган параметрлар рўйхати ҳамда синовларда фойдаланиладиган назорат-ўлчов асбобларига қўйиладиган талаблар келтирилади.

155. Сақлаш пунктини эксплуатация қилиш даврида тизим ҳолатини назорат қилиш ва синовдан ўтказиш усуллари, ҳажми ва муддатлари, ушбу мақсадлар учун лойиҳада назарда тутилган тадбирлар тўғрисидаги маълумот келтирилади.

156. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг эксплуатация қилиш даврида ва ёпилгандан кейин ишлашини таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

157. Сақлаш пунктини нормал эксплуатация шароитларида уларнинг хавфсизликни таъминлаш бўйича қуйидагилар ҳақида маълумотлар келтирилади:

ионлаштирувчи нурланиш ва радионуклидларнинг сақлаш пунктидан атроф-муҳитга чиқишини лойиҳада белгиланган усуллар билан чеклаш тартиби;

радиациявий хавфсизликни ва техник хавфсизликни таъминлаш тартиби;

иссиқлик ажралишини ҳисобга олиш тартиби;

газ ҳосил бўлишини ҳисобга олиш тартиби;

ёнғин ва портлаш хавфсизлигини таъминлаш тартиби.

158. Сақлаш пункти лойиҳасида назарда тутилган турли юкламаларда муҳандислик тўсиқлари томонидан нормал эксплуатация шароитларида ва нормал эксплуатация бузилишларида, шу жумладан авария ҳолатларида хавфсизлик функцияларининг бажарилиши тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

159. Иссиқлик ажратувчи радиоактив чиқиндилар учун уларнинг иссиқлик ажралишини сақлаш пунктларининг хавфсизлик тўсиқларини механик, ҳимоя ва изоляция хусусиятларининг сақлаш пунктлари лойиҳасида белгиланган чегараларга нисбатан пасайишига олиб келмаслиги тўғрисидаги маълумот келтирилади.

160. Иссиқлик ажралиб чиқиш манбалари ва иссиқлик ажралиб чиқишига олиб келувчи жараёнлар кўрсатилиши, радиоактив чиқиндилар ҳамда хавфсизлик тўсиқларида ҳароратнинг тақсимланиши ва иссиқлик ажралиб чиқиши ҳисоб-китоблари натижалари, ушбу радиоактив чиқиндиларни нормал эксплуатация шароитларида ва нормал эксплуатациянинг бузилишларида, шу жумладан авария ҳолатларида кўмишнинг хавфсиз шароитлари таъминланганлигини тасдиқловчи маълумотлар келтирилади.

161. Радиоактив чиқиндилар ичида, уларни кўмиш катакчаларида (ячейкаларида) ва радиоактив чиқиндилар омборхоналарида иссиқлик узатилишида улардан ажралиб чиқаётган иссиқлик сақлаш пункти лойиҳасида белгиланган ҳарорат чегараларидан ошмаган ҳолда тарқалиши кўрсатилади.

162. Радиоактив чиқиндиларда газ ҳосил бўлиши сақлаш пунктидаги физик тўсиқларининг ҳимоя, механик ва изоляция хусусиятларининг йўл қўйиб бўлмайдиган даражада пасайишига ва радионуклидларнинг атроф-муҳитга чиқишига йўл қўйилмаслиги кўрсатилади.

163. Радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда хавфсизлик талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларда белгиланган сақлаш пунктини эксплуатация қилишда юзага келиши мумкин бўлган хатоликлар ва бошланғич ҳодисалар кўриб чиқилиши ҳамда уларнинг таҳлили келтирилади.

164. Сақлаш пунктининг тизимлари ва қисмларининг ишдан чиқиши, ходимларнинг хатолари, тизимдаги хатоликлар оқибатларининг кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими ва у билан функционал боғлиқ бўлган тизимларнинг ишлаш қобилиятига таъсирини таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

165. Сақлаш пункти эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин унинг хавфсизлиги таъминланганлигини тасдиқловчи радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолаш натижалари келтирилади.

166. Сақлаш пункти майдончаси бўйлаб радиоактив чиқиндиларни қабул қилиш, қайта юклаш, ташишни таъминловчи транспорт-технологик тизимнинг таркиби ва ишлаши тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

167. Сақлаш пунктида мустақил функцияларни бажарувчи қуйи тизимлар, қисмлар, ортиш-тушириш ишларини бажариш учун ускуналар таркиби ҳақидаги маълумот келтирилади.

168. Транспорт-технологик жараёнларни бажаришда қўлланиладиган технологик схемалар, ускуналар, қурилмалар, қисмлар ҳақидаги маълумотлар келтирилади.

169. Радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар келтирилиши керак:

радиоактив чиқиндиларнинг шикастланиши, деформацияланиши, бузилиши ва тушиб кетишининг олдини олиш тўғрисидаги чора-тадбирлар;

юклаш-тушириш жараёнларида радиоактив чиқиндиларга йўл қўйиб бўлмайдиган кучлар қўйилишининг олдини олиш тўғрисидаги чора-тадбирлар;

электр энергияси берилиши тўхтатилганда радиоактив чиқиндилар чиқиб кетишининг олдини олувчи техник воситалар ҳақидаги ахборот;

радиоактив чиқиндиларнинг чиқиб кетишини чекловчи техник воситалар тўғрисидаги ахборот;

қайта юклаш қурилмалари ишламай қолганда ёки улардан хавфсиз фойдаланиш шартлари бузилганда радиоактив чиқиндиларни хавфсиз жойларга кўчириш учун мўлжалланган техник воситалар ҳақидаги ахборот;

шикастланган ўрамдан радиоактив чиқиндиларнинг чиқиши оқибатларини бартараф этиш тўғрисидаги чора-тадбирлар.

170. Транспорт-технологик тизимнинг ташқи ва ички таъсирларга мустаҳкамлиги ва чидамлилиги тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

171. Сақлаш пункти майдони бўйлаб радиоактив чиқиндиларни ташиш технологик схемасининг тавсифи ҳамда радиоактив чиқиндиларни ҳудуд ва майдонча бўйлаб ташиш йўналишлари кўрсатилиши керак.

172. Ер ости тадқиқот лабораториясида тадқиқотларни ташкил этиш ва лабораторияни жойлаштириш лойиҳаси, унинг қурилиши ва фаолият кўрсатишини таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек сақлаш пунктида радиоактив чиқиндиларни хавфсиз кўмиш имкониятини тасдиқлаш учун ер ости тадқиқот лабораториясида ўтказиладиган тадқиқотлар натижалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

173. Қаттиқ радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш учун жойлаштириш имкониятини баҳолаш мақсадида ер ости тадқиқот лабораториясида ўтказиладиган тадқиқотларни ташкил этиш тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

174. Радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмишни ташкил этиш ва ушбу радиоактив чиқиндиларни хавфсиз кўмиш шароитларини асослаш мақсадида ер ости тадқиқот лабораториясида режалаштирилган ёки амалга оширилган тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказиш, шу жумладан сақлаш пунктини қуриш босқичида ишларни бажариш технологиясини кўрсатиш, эксплуатация қилиш даврида сақлаш пунктининг хавфсизлигини таъминлаш, сақлаш пунктини хавфсиз эксплуатациядан чиқариш (ёпиш) ва у эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин узоқ муддатли хавфсизликни таъминлаш имкони таъминлаганлиги ҳақидаги маълумот кўрсатилиши керак.

175. Радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш учун хавфсизликни асослашда қуйидаги маълумотлар келтирилади:

ер ости тадқиқот лабораторияларининг мақсад ва вазифалари;

ер ости тадқиқот лабораториясининг умумий тавсифи, уни барпо этиш лойиҳаси, усуллари ва муддатлари;

ер ости тадқиқот лабораториясида тадқиқотлар ўтказиш босқичлари ва муддатлари, ўтказилаётган тадқиқотларнинг тавсифи, уларни ўтказиш жойи, усуллари ва услублари, ўтказилган тадқиқот натижалари.

176. Ер ости тадқиқот бўйича қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

тоғ жинслари массивининг радиоактив чиқиндиларни хавфсиз кўмиш учун яроқлилиги тўғрисидаги;

радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш учун табиий ва лаборатория шароитларида узоқ муддатли хавфсизликни баҳолашга муҳим бўлган радиоактив чиқиндилар кўмиладиган зонадаги тоғ жинслари массиви ва ер ости сувлари тавсифларини аниқлаштириш мақсадида ўтказиладиган тадқиқотлар тўғрисидаги;

радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш учун узоқ муддатли хавфсизликни асослаш учун кўмиш тизими моделлари тўғрисидаги;

муҳандислик тўсиқлари тизимининг изоляцияловчи хусусиятлар тўғрисидаги;

муҳандислик тўсиқлари материалларининг экспериментал тадқиқотлар тўғрисидаги;

сақлаш пунктини қуриш, эксплуатация қилиш ва уни ёпиш бўйича технологик ечимлар тўғрисидаги;

транспорт-технологик жараёнлар ишланмаси тўғрисидаги;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолаш учун математик моделларни аниқлаштириш, тўлдириш, текшириш ва калибрлаш усуллари тўғрисидаги;

радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш учун радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича ходимларни ўқитиш тадбири тўғрисидаги.

177. Ер ости тадқиқот лабораториясида ўтказилган тадқиқотлар асосида танланган майдончада радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш мумкинлиги асосланиши керак.

Шунингдек, ушбу майдонча ва лойиҳа ечимлари хавфсизлик талабларига мос эканлиги, радиоактив чиқиндиларни чуқур кўмиш жойларининг эксплуатация даврида ҳамда унинг ёпилгандан кейинги даврда хавфсизлигини баҳолаш учун етарли тадқиқотлар ўтказилганига хулоса берилиши лозим.

178. Сақлаш пунктларини нормал эксплуатация қилиш хавфсизлиги учун муҳим бўлган, сақлаш пунктларининг тизими билан функционал боғланган, сақлаш пунктларининг хавфсизлигини таъминлайдиган ёрдамчи тизимлар кўрсатилади.

179. Сақлаш пунктларининг қуйидаги ёрдамчи тизимлари ҳақида маълумот келтирилади:

электр таъминоти тизимлари тўғрисидаги;

сув чиқариш ва дренаж тизимлари тўғрисидаги;

вентиляция ва газдан тозалаш тизимлари тўғрисидаги;

иссиқлик ажратиш тизимлари тўғрисидаги.

180. Сақлаш пункти электр таъминоти тизимларининг ишончлилиги, қувватининг етарлилиги, мустақил ишлаши, ташқи ва ички таъсирларга чидамлилиги, техник хизмат кўрсатиш, синаш ва таъмирлаш имкониятлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Бунда келтирилаётган маълумотлар қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:

электр таъминоти тизимларини лойиҳалаштириш ва ундан фойдаланишни ташкил этишнинг асосий принциплари;

тегишли хоналарнинг жойлашуви тўғрисидаги ахборот ва электр таъминоти тизимлари бўйича қурилиш ечимлари;

электр таъминоти тизимларининг манбаларига уланиш ва электр таъминоти тизимларининг схемалари тўғрисидаги ахборот;

электр таъминоти тизимларининг нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши, шу жумладан авариялар ҳолатида электр таъминоти тизимларининг ишлашини таҳлил қилиш натижалари.

Шунингдек, авариявий электр таъминоти тизимининг тавсифи ва схемалари келтирилади.

181. Сақлаш пунктларида ёмғир, ер усти ва ер ости сувларини тўпланиши ва уларни чиқариб юбориш, сақлаш пунктларининг ер ости қурилиш конструкциялари ҳамда бино ва иншоотларини сув босишининг олдини олиш учун назарда тутилган техник ечимларнинг етарлилиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

182. Сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимлари бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилиши лозим:

ер усти ва ер ости сувларини чиқариб юбориш, ифлосланган сувларни тўплаш ва чиқариб юбориш усулларининг тавсифи;

сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимларини тузилиши ва тегишли муҳандислик бино ва иншоотларининг тавсифи, қувурларни ётқизиш схемалари, қувурларнинг кесимлари, уларнинг жойлашиш чуқурлиги, улар орасидаги масофалар, қувур оғзи қисмини монтаж қилиш ҳамда дренаж иншоотлари, барча қисмларининг намунавий ўлчамлари, тизимни барпо этиш учун зарур бўлган материаллар рўйхати ва ҳажмлари;

сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимларини ишлаш қобилиятини асослаш тартиби;

атроф-муҳит шароитларини ҳисобга олган ҳолда конструкция материалларини коррозияга чидамлилигини ва узоқ муддатли барқарорлиги;

чиқариб юбориладиган сувларнинг тавсифи, улардан фойдаланиш усуллари ва тартибининг тавсифи, шу жумладан атроф-муҳитга чиқаришни ташкил этиш усуллари;

ер ости сувларининг ифлосланишини назорат қилиш учун мўлжалланган қудуқлар тизимининг тавсифи.

183. Сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимларидаги бузилишларни ва ушбу бузилишлар таъсиридан ҳимоя қилиш чораларини ҳисобга олган ҳолда сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимларини нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши, шу жумладан авариялар ҳолатида сақлаш пунктларининг ёрдамчи тизимларини ишлашини таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

184. Сақлаш пунктларини газлардан тозалаш ва шамоллатиш тизимлари тўғрисидаги маълумот келтирилади. Бунда ушбу маълумотда Сақлаш пунктларини атмосфера ҳавоси радиоактив моддалар билан ифлосланишининг олдини олиш ҳамда ускуналарни нормал ишлатиш ва ходимларнинг ишлаши учун зарур бўлган микроиқлим шароитларини таъминлаш учун сақлаш пунктларининг лойиҳасида назарда тутилган техник ечимлар ва ташкилий чора-тадбирлар кўрсатилади.

Қуйидаги маълумотлар ҳам келтирилиши лозим:

вентиляция ва газлардан тозалаш тизимларини лойиҳалаштириш ва улардан фойдаланишни ташкил этишнинг асосий принциплари;

вентиляция ва газлардан тозалаш тизимлар томонидан бажариладиган асосий функциялар;

вентиляция ва газлардан тозалаш тизимлари хизмат кўрсатадиган хоналарнинг тузилиши;

ишлатиб бўлинган фильтрлар билан ишлаш усуллари ва воситалари;

ҳавони тозалаш воситалари;

газлардан тозалаш тизимларини радиациявий ва технологик назорат қилиш ҳамда улар билан боғлиқ технологик жараёнлар параметрларини қайд этиш усуллари ва воситалари;

вентиляция ва газлардан тозалаш тизимларининг функционал ишончлилигини, захира даражасини, ташқи ва ички таъсирларга чидамлилигини, техник хизмат кўрсатиш, синаш ҳамда таъмирлаш имкониятини тасдиқловчи маълумотлар;

нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилишларида, шу жумладан лойиҳавий ва лойиҳаолди авариялар ҳолатларида тизимларнинг ишлашини таҳлил қилиш натижалари.

185. Сақлаш пунктларининг иссиқлик ажратиш тизими тўғрисидаги маълумот келтирилиши ҳамда ушбу маълумотда иссиқлик ажратиш тизимининг функционал имкониятлари ва унинг нормал эксплуатация шароитларида ва нормал эксплуатациянинг бузилишларида, шу жумладан аварияларда ишончлилиги асослаб берилиши лозим.

Шунингдек, сақлаш пунктларининг иссиқлик ажратиш тизими бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

иссиқлик ажратиш тизимининг мақсади ва асосий вазифалари;

иссиқлик чиқариш тизимини лойиҳалаштириш ва ундан фойдаланишни ташкил этишнинг асосий принциплари;

иссиқлик чиқариш тизимининг функционал ишончлилигини, захира даражасини, ташқи ва ички таъсирларга чидамлилигини, техник хизмат кўрсатиш, синаш ва таъмирлаш имкониятлари;

нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши, шу жумладан авариялар ҳолатида иссиқлик ажратиш тизимининг ишлашини таҳлил қилиш натижалари.

186. Хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пунктини бошқариш ва назорат қилиш тизимлари тўғрисида маълумотлар келтирилади.

Бунда хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пунктларини бошқариш ҳамда назорат қилиш функцияларини бажарувчи қуйидаги тизимлар кўрсатилиши керак:

технологик жараённи бошқариш тизимлари;

сақлаш пунктлари хавфсизлик тўсиқларининг бутунлиги ва ишга яроқлилигини назорат қилиш тизимлари;

ядровий хавфсизлик параметрларини назорат қилиш тизимлари;

сақлаш пунктлари ҳудуди ва майдончасида, санитария-муҳофаза зонасида ва кузатув зонасида радиациявий вазиятни назорат қилиш тизимлари;

атроф-муҳитни назорат қилиш тизимлари, шу жумладан радиациявий вазиятни назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимлари;

портлаш ва ёнғин хавфсизлиги тизимларини назорат қилиш ва бошқариш тизимлари.

187. Технологик жараёнларни бошқариш ва назорат қилиш атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига ҳамда сақлаш пунктлари лойиҳасида белгиланган сифат ва ишончлилик кўрсаткичларига мувофиқлиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

188. Хавфсизлик учун муҳим бўлган сақлаш пунктларини бошқариш ва назорат қилиш тизимлари тўғрисидаги маълумотларни сақлаш пунктлари лойиҳасида қабул қилинган хавфсизликни таъминлаш бўйича техник ва ташкилий ечимларнинг асослари келтирилади.

189. Радиациявий хавфсизлик бўлимида қуйидаги маълумотлар келтирилади:

радиациявий хавфсизликни таъминлаш тамойиллари ва мезонлари;

нурланиш манбалари ва радиациявий хавфли ишлар;

радиациядан ҳимояланиш бўйича лойиҳа ечимлари ва радиациядан ҳимоялашнинг муҳандислик-техник воситалари;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолари;

ходимлар ва аҳолининг нурланиш дозаларини баҳолаш;

радиациявий хавфсизлик хизматини ташкил этиш;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг мониторинги.

190. Сақлаш пунктларининг фаолияти давомида ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлигини таъминлаш мезонлари, шунингдек радиоактив моддаларни атроф-муҳитга чиқариш ва оқизишнинг белгиланган назорат даражалари ҳамда нормалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Радиациявий хавфсизликни таъминлаш бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг потенциал радиациявий хавфлилик бўйича тоифаси ва ушбу тоифани белгиловчи ҳужжатларнинг реквизитлари;

радиациявий хавфсизликни таъминлаш принциплари;

сақлаш пунктларини лойиҳалаштиришда қабул қилинган ходимлар, аҳоли ва атроф муҳитнинг радиациявий хавфсизлик мезонларининг миқдорий қийматлари;

сақлаш пунктларининг ҳудудлари ва майдончаларини зоналаштириш мезонлари;

«Радиация хавфсизлиги нормалари (РХН 2006)» ҳамда «Радиатсıя хавфсизлигини таъминлашнинг асосий санитар қоидаларига (РХТАСҚ 2006)» мувофиқ ходимларнинг нурланиш даражасини эришиш мумкин бўлган энг паст даражагача пасайтиришга қаратилган дастурлар ва тадбирлар.

191. Сақлаш пунктини эксплуатация босқичи учун нормал эксплуатация режимларида ва нормал эксплуатация бузилишларида, шу жумладан авария ҳолатларида радиациявий хавфсизлик мезонлари келтирилади.

Сақлаш пункти эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда радиациявий хавфсизлик мезонлари ва уларни амалга ошириш принциплари, радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг нормал ишлаши учун кам эҳтимолли таъсирлар ҳамда бегона шахсларни сақлаш пунктларига кириши чекланганлиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

192. Сақлаш пунктларининг хоналарида ходимларни радиациявий таъсирдан ҳимоя қилиш зарур бўлган ионлаштирувчи нурланиш манбалари тўғрисида ҳамда радиациявий ҳимояни лойиҳалашда ҳисобга олинадиган маълумотлар келтирилади.

Шунингдек, нурланиш манбалари ва радиациявий хавфли ишлар бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг ионлаштирувчи нурланиш манбалари жойлашган хоналар, шу жумладан инсонлар вақтинча бўлиши мумкин бўлган хоналар рўйхати;

ионлаштирувчи нурланиш тури, фаоллиги, геометрик ва физик параметрлари;

ионлаштирувчи нурланишнинг очиқ манбалари билан ишлаш тартиби;

режалаштирилаётган ишларнинг тури ва хусусияти, ишларнинг синфи;

ёпиқ ионлаштирувчи нурланиш манбалари билан ишлаш тартиби;

радионуклид, унинг тури, фаоллиги, сақлаш пунктларидаги ионлаштирувчи нурланиш манбаларининг рухсат этилган миқдори ва уларнинг умумий фаоллиги, режалаштирилаётган ишларнинг тартиби;

ионлаштирувчи нурланиш манбайининг тури ва унинг спектрал ҳамда радиациявий тавсифлари, радионуклид таркиби, фаоллиги, нурланиш энергияси ва интенсивлиги;

радиациявий хавфли ишлар рўйхати, уларни ўтказишнинг чекловчи шартлар.

193. Нурланиш дозаларидан ҳимоя қилиш ва баҳолаш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда ҳисобга олинадиган ходимларнинг ишлаш хоналари ҳавосига газсимон радиоактив моддаларнинг тушиш манбалари «Радиация хавфсизлиги нормалари (РХН 2006)» ва «Радиатсıя хавфсизлигини таъминлашнинг асосий санитар қоидаларига (РХТАСҚ 2006)» мувофиқ келтирилади.

Нормал эксплуатация шароитида мавжуд бўлган ионлаштирувчи нурланиш манбалари билан бир қаторда таъмирлаш ишларида асосий ускуналарнинг ишдан чиқиши натижасида пайдо бўладиган манбалар кўрсатилади.

194. Газлар ва аэрозоллар кўринишидаги радиоактив моддаларнинг ҳажмий фаолликларини ҳисоблаш натижалари келтирилади.

195. Ионлаштирувчи нурланиш манбалари параметрларини ҳисоблаш учун фойдаланилган дастурий воситалар рўйхати, ҳисоблаш методикаларининг тавсифи, ҳисоблаш учун бошланғич маълумотлар келтирилади.

196. Радиациявий ҳимояни ҳисоблаш ва лойиҳалашда ҳисобга олинадиган ионлаштирувчи нурланиш манбалари кўрсатилган ҳолда сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ҳамда тизимларини жойлаштириш ва уларни компоновка қилиш режаси келтирилади.

Бунда режада қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

назорат қилинадиган кириш зоналари ва эркин кириш зоналари чегаралари, ходимлар вақтинча ва доимий бўладиган хоналар, хизмат кўрсатилмайдиган хоналар, маъмурий-маиший хоналар сони;

санитария назоратидан ўтиш жойларининг жойлашуви;

ходимлар ва транспорт воситаларининг ҳаракати ҳамда асбоб-ускуналар ва материалларни олиб келиш ва олиб кетиш схемалари;

ифлосланган асбоб-ускуналарни кўмиш учун жойлар, дезактивация участкалари, радиоактив чиқиндиларни тўплаш ва кўмиш жойлари барпо этилганлиги;

радиациявий назорат тизими датчиклари ва бошқарув шитларининг жойлашиши;

радиоактив муҳит намуналарини таҳлил қилиш учун хоналарнинг, радиациявий хавфсизлик хизмати хоналарининг, радиациявий назорат постларининг ва радиациявий назорат лабораторияларининг жойлашуви.

197. Сақлаш пунктларини лойиҳалашда қабул қилинган сақлаш пунктларининг зоналари ва хоналарини таснифлаш мезонлари келтирилади.

198. Сақлаш пунктларидаги ходимларнинг радиациявий ҳимоясини таъминловчи ва нурланишни белгиланган даражагача камайтириш имконини берувчи ускуналар мавжудлиги ҳақидаги маълумот келтирилади.

199. Радиациядан ҳимоя воситаларининг геометрик ўлчамлари, жойлашиш схемаси, ҳимоя материалларининг тавсифлари, ҳимоя воситаларининг етарлилиги ҳамда ишончлилиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.

200. Ходимларнинг доимий ва вақтинча бўлиш хоналарида нормал эксплуатация ва нормал эксплуатациянинг бузилиши, шу жумладан авариялар ва авария оқибатларини бартараф этиш бўйича ишларни олиб боришда нурланиш майдонларини ҳисоблаш натижалари кўрсатилади. Бунда ҳисоблаш натижалари жадвал кўринишида келтирилади.

201. Сақлаш пунктларидаги хоналарда нурланиш дозасининг қийматлари ҳақидаги маълумотлар келтирилади.

202. Радиациявий хавфсизликни таъминлаш учун ходимларни ташқи нурланишдан ҳимоя қилишнинг ҳисоблаш усуллари келтирилади.

203. Сақлаш пунктларининг лойиҳасида авариялар натижасида юзага келадиган ички нурланишдан ҳимоя қилиш бўйича ташкилий чора-тадбирлар кўрсатилади.

204. Сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларида радиоактив моддалар тушишини чеклаш, газлар ва аэрозоллар кўринишидаги радиоактив моддалардан сақлаш пунктининг ташкилий чора-тадбирлари келтирилади.

205. Сақлаш пунктларидаги радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолаш учун рақамли прогноз ҳисоб-китоблари натижалари келтирилади.

206. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини баҳолаш сақлаш пункти улар эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин кўмилган (сақлашга жойлаштирилган) радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даврида унинг аҳолига ва атроф-муҳитга радиациявий таъсирининг прогноз ҳисоб-китоби келтирилади.

Шунингдек, сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда хавфсизликни баҳолаш учун радионуклидларнинг хавфсизлик тўсиқларидан атроф-муҳитга тарқалиши бўйича прогноз ҳисоб-китоблари келтирилади.

Бунда кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг потенциал хавфлилик даври давомида аҳолига ва атроф-муҳитга радиациявий таъсир сонли кўрсаткичлари билан асосланиши керак.

207. Аҳолига ва атроф-муҳитга радиациявий таъсирнинг прогноз ҳисоб-китобларини амалга ошириш тартиби келтирилади ва унда қуйидагилар инобатга олинади:

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончаларда табиий жараёнлар нормал кечишига;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончаларда табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисаларнинг таъсирлари.

208. Аҳолига ва атроф-муҳитга радиациявий таъсирининг прогноз ҳисоб-китобларининг натижалари қуйидаги кетма-кетликда келтирилади:

асосий қоидалар;

бошланғич маълумотларнинг тавсифи;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими ривожланиш йўналишлари;

дастурий воситалар ёрдамида концептуал ва математик моделлар ишланмаси;

хавфсизликни баҳолаш натижаларида ноаниқликларни ҳисобга олган ҳолда таҳлили.

209. Сақлаш пунктларининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолашда қуйидаги маълумотлар келтирилади ва улар асосланади:

узоқ муддатли хавфсизликни баҳолашни ўтказиш мақсади;

хавфсизлик мезонлари ва кўрсаткичлари, ҳисоблаб чиқилган миқдорлар;

расмий назорат даври ва узоқ муддатли хавфсизликни баҳолаш бажариладиган вақт даври.

210. Сақлаш пунктларининг хавфсизлигини узоқ муддатли баҳолашни ўтказишда қўлланиладиган, сақлаш пунктларининг муҳандислик қисмини ҳамда атроф-муҳитни тавсифловчи бошланғич маълумотлар келтирилади.

211. Сақлаш пунктларининг эксплуатацияда узоқ муддатли хавфсизликни баҳолашда қуйидаги омиллар ҳисобга олинади:

сақлаш пунктларидаги хавфсизлик тўсиқларининг амалдаги ҳолати;

атроф-муҳитда радионуклидларнинг тарқалишини кузатишни ўз ичига олган радиациявий назорат маълумотлари билан тасдиқланган амалдаги радиациявий вазият;

сақлаш пунктлари нормал эксплуатациясининг бузилиши оқибатлари, шу жумладан сақлаш пунктлари эксплуатациясида юз берадиган авариялар;

кўмилган ва (ёки) сақлаш учун жойлаштирилган радиоактив чиқиндиларнинг таркиби ва хусусиятлари ҳамда уларнинг вақт ўтиши билан ўзгариши.

212. Сақлаш пунктларининг узоқ муддатли хавфсизлигини баҳолашда дастлабки маълумотларни тайёрлаш мақсадида ўтказилган тадқиқотлар ва изланишлар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

213. Сақлаш пунктларининг вақт давомида ўзгаришини баҳолаш учун қуйидагиларга мувофиқ концептуал ва математик моделлар ишлаб чиқилади ҳамда келтирилади:

радионуклидларнинг муҳандислик конструкциялари орқали кўчиш жараёнлари;

радионуклидларнинг атроф-муҳитга тарқалишига, шунингдек аҳоли ва атроф-муҳитга таъсирига олиб келувчи табиий ва техноген ҳодисалар;

воқеалар, омиллар ҳамда физик-кимёвий жараёнларнинг эҳтимолий кетма-кетлиги.

Бунда концептуал ва математик моделлар асосланган бўлиши керак.

214. Сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда узоқ муддатли хавфсизлик талабларини ишлаб чиқишда атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ сақлаш пунктлари хавфсизлигига таъсир кўрсатувчи барча табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар, физик-кимёвий жараёнлар ва хавф омилларининг тўлиқ рўйхати келтирилади.

215. Сақлаш пунктларига табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисаларнинг таъсир кўрсатиш тури ва даражаси, шунингдек тахмин қилинаётган таъсир кўрсатиш эҳтимоли ва давомийлиги тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

216. Таркибида ядровий хавфли бўлинувчи радионуклидлар бўлган сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейинги даврда уларнинг ядровий хавфсизлигини таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

217. Радионуклидларнинг матрицадан, радиоактив чиқиндилар қадоғидан, кўмиш катакчасидан (ячейкасидан), сақлаш пунктларининг муҳандислик ва табиий хавфсизлик тўсиқларидан кейинчалик атроф-муҳитга чиқиши ва аҳолининг нурланиши содир бўлиши мумкин бўлган механизмлар кўрсатилади.

218. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг ўзига хос хусусиятлари, табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар ҳамда радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг хавфсизлигига таъсир кўрсатадиган физик-кимёвий жараёнларнинг, шунингдек радионуклидларнинг манбадан атроф-муҳитга кўчиши ҳамда аҳоли ва атроф-муҳитга радиациявий таъсир кўрсатиш жараёнларининг концептуал модели келтирилади.

Бунда концептуал моделда қуйидагилар кўрсатилади:

радионуклидлар манбайи сифатида радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг тавсифи, унинг қисмлари ва улар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг эволюцияси;

табиий ва техноген хусусиятга эга ҳодисалар ҳамда физик-кимёвий жараёнлар рўйхати;

сақлаш пунктлари жойлашган ҳудуд ва майдончаларнинг биосфера ва геосфера хусусиятлари;

радионуклидларнинг бино ва иншоотлардан ташқарига чиқишини белгиловчи физик-кимёвий жараёнлар;

радионуклидларнинг биосферадаги миграциясини белгиловчи жараёнлар;

радионуклидларнинг инсонга ва атроф-муҳитга таъсир кўрсатиш механизмлари;

кўриб чиқилаётган фазовий соҳа ва вақт оралиғида концептуал моделнинг қўлланилиш чегаралари.

219. Концептуал моделнинг ҳисоб-китобларида фойдаланилган дастурий воситаларнинг қисқача тавсифи, шу жумладан дастурий воситаларнинг вазифаси, амалга ошириладиган ҳисоблаш усуллари, асосий чекловлар ва тахминлар тўғрисидаги маълумотлар ҳамда дастурий воситаларнинг верификацияси тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

220. Сақлаш пунктлари хавфсизлигини таъминлаш прогнозининг ҳисоб-китоблари натижасида олинган қийматлари келтирилади.

Бунда прогноз ҳисоб-китоблари натижалари ва уларнинг ишончлилигини асослаш моделлари ва ҳисоб-китоб параметрларининг ноаниқлиги сифат ва миқдорий таҳлили келтирилади.

221. Индивидуал нурланиш бўйича маълумотлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 29 сентябрдаги 613-сон қарори билан тасдиқланган Нурланиш олишнинг индивидуал дозаларини назорат қилиш ва ҳисобга олиш ягона давлат тизими тўғрисидаги низомга мувофиқ келтирилади.

222. Радиациядан ҳимояланиш ҳисоб-китоблари, сақлаш пунктлари хавфсизлигини узоқ муддатли баҳолаш ва авариялар таҳлили натижалари бўйича олинган йиғма жадвал келтирилади.

223. Сақлаш пунктларининг нормал эксплуатация режими учун ходимларнинг йиллик индивидуал нурланиш дозаларининг баҳолари келтирилади.

Бунда дозаларни баҳолаш сақлаш пунктлари лойиҳасида ҳисобланган дозанинг лойиҳавий қуввати ва радионуклидларнинг ҳаводаги солиштирма фаоллиги кўрсатилади.

224. Сақлаш пунктларининг нормал эксплуатациясида, радионуклидларнинг сақлаш пунктларидан тарқалиши, радиоактив моддаларнинг атроф-муҳитга оқизилиши ва чиқарилиши натижасида аҳоли учун йиллик индивидуал дозалар миқдори келтирилади. Бунда ички ва ташқи нурланишнинг барча йўналишлари кўрсатилади.

225. Эксплуатация қилувчи ташкилотнинг атроф-муҳитнинг радиациявий назорати ва мониторинги ўтказилишини таъминловчи бўлинмалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Бунда ушбу маълумотларда қуйидагилар кўрсатилади:

бўлинмаларнинг маъмурий бўйсуниши тартиби;

бўлинмаларнинг вазифалари, функциялари ва мажбуриятлари;

бўлинмаларнинг ташкилий тузилмаси;

бўлинмалардаги ходимлар сони ва уларнинг малакаси тўғрисидаги ахборотлар;

бўлинмаларнинг хизмат фаолиятини тартибга солувчи ҳужжатлар рўйхати.

226. Сақлаш пунктларининг радиациявий назорат тизимлари ва эксплуатация даврида радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) тизимининг мониторинги, шунингдек сақлаш пунктлари эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг даврий радиациявий назорати ва мониторингини ўтказиш режалари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

227. Радиациявий назоратни амалга ошириш учун сақлаш пунктлари лойиҳасида назарда тутилган техник воситалар ва ташкилий тадбирлар ионлаштирувчи нурланишнинг ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитга таъсирининг барча асосий йўллари кўриб чиқилганлиги бўйича маълумот келтирилади.

228. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизими мониторингининг ҳар бир тури бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

мониторинг объектлари;

сақлаш пунктларининг нормал эксплуатацияси ва нормал эксплуатациясининг бузилишида, шу жумладан аварияларда назорат қилинадиган параметрлар ва уларнинг ўзгариши мумкин бўлган диапазони;

мониторингни ўтказиш тартиби ва даврийлиги;

мониторингни амалга ошириш учун қўлланиладиган техник воситалар ва услубиётлар рўйхати, уларнинг асосий техник ва метрологик тавсифлари;

мониторинг тизими ускуналари ва қисмларини хавфсизликка таъсири бўйича таснифи;

мониторинг учун қўлланиладиган услубий таъминот.

229. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг мониторингида ўлчашларни ўтказиш ва ўлчашларни бажариш услубиётлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг мониторинги натижаларини рўйхатга олиш ва сақлаш ҳамда мониторинг асбобларини сақлаш, уларни калибрлаш ва қиёслаш тартиби кўрсатилади.

230. Ионлаштирувчи нурланиш манбалари билан ишлашда радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг мониторингини амалга ошириш учун назарда тутилган техник воситалар ва ташкилий тадбирлар, иш жойларидаги ҳамда ходимлар бўлиши мумкин бўлган жойлардаги радиациявий вазият тўғрисидаги маълумот келтирилади.

231. Ходимларни индивидуал дозиметрик назорат билан таъминланганлиги тўғрисида маълумот келтирилади ва унда индивидуал дозиметрларни алмаштириш даврийлиги кўрсатилади.

232. Радиоактив чиқиндиларнинг радиациявий тавсифларини назорат қилиш, радиоактив моддаларнинг чиқиндиларини назорат қилиш ҳажми, усуллари ва даврийлиги тўғрисидаги маълумот келтирилади.

233. Радионуклидларнинг сақлаш пунктларида эҳтимолий тарқалишини назорат қилиш ҳажми, усуллари ва даврийлиги тўғрисидаги маълумот келтирилади.

234. Сақлаш пунктларининг ҳудуди ва майдончаларидан олиб чиқилаётган материаллар ва ускуналарнинг радиациявий мониторинги, шунингдек транспорт воситаларининг сақлаш пунктлари ҳудуди ва майдончаларидан чиқиш вақтидаги назорати тўғрисидаги маълумот келтирилади.

235. Радиоактив моддаларнинг атроф-муҳитга тарқалишини мониторинг қилишда қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларининг эксплуатацияси даврида радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимини мониторинг қилиш дастури;

сақлаш пунктларининг бино ва иншоотлари ҳолати, шу жумладан хавфсизлик тўсиқларини кузатуви ва назорати;

радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашда хавфсизликни баҳолаш имкониятлари.

236. Хавфсизлик тўсиқларининг ҳимояловчи ва изоляцияловчи хусусиятлари йўл қўйиб бўлмайдиган даражада пасайган ҳамда сақлаш пунктларининг бино ва иншоотларидан ташқарига чиқиб кетиши аниқланган ҳолларда тузатиш ишларини амалга ошириш тартиби келтирилади.

237. Сақлаш пунктларини эксплуатациядан чиқариш (ёпиш) ишлари якунлангандан сўнг, радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлаш тизимининг мониторинги ўтказилиши тўғрисида маълумот келтирилади.

238. Ядровий хавфсизлик бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

ядровий хавфсизликни таъминлаш принциплари;

ядровий хавфсизлик таҳлили натижалари;

ядровий хавфсизлик таъминоти бўйича ташкилий ишлар.

239. Ядровий хавфсизлик таркибида ядровий бўлинувчи радионуклидлар ва ядровий хавфли ҳудуд ва майдончалар бўлган сақлаш пунктлари учун келтирилади.

240. Сақлаш пунктлари лойиҳасида сақлаш пунктларининг ядровий хавфсизлигини таъминлашга ва ядровий хавфсизликни таъминлаш талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ сақлаш пунктини эксплуатация қилишда ва улар эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин ўз-ўзини қўллаб-қувватловчи занжир реакцияси юзага келишининг олдини олишга қаратилган техник ечимлар ҳамда ташкилий тадбирлар келтирилади.

241. Ядровий бўлинувчи радионуклидларни ўз ичига олган радиоактив чиқиндилар билан ишлашнинг транспорт-технологик схемаси ҳамда уларни сақлаш пунктлари ҳудуди ва майдончалари бўйлаб ташишни амалга оширишда ядровий хавфсизликни белгиловчи параметрлар келтирилади.

242. Сақлаш пунктлари лойиҳасида қабул қилинган ядровий хавфсизликни таъминлаш принциплари келтирилади.

243. Ядровий бўлинувчи радионуклидларни ўз ичига олган радиоактив чиқиндилар, улар жойлашган катакчалар (ячейкалар) ҳамда улар билан ишлаш бўйича технологик жараёнлар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади ва улар тушиши мумкин бўлган ускуналар, шунингдек қадоқлаш комплексларининг рўйхати кўрсатилади.

244. Сақлаш пунктларида ядровий бўлинувчи радионуклидларни ўз ичига олган радиоактив чиқиндилар тўғрисидаги маълумот келтирилади.

Мазкур маълумотда радиоактив чиқиндиларнинг жойлашув манзиллари, улар билан боғлиқ технологик жараёнлар ҳамда муомала қилиш жараёнлари кўрсатилади.

245. Ядровий хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги маълумотлар таркибида ядровий бўлинувчи радионуклидлар ва ядровий хавфли участкалар бўлган сақлаш пункти учун келтирилади.

246. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда ҳамда улар эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин ядровий хавфсизликнинг хавфсизлик параметрлари ошиб кетишига ва ўз-ўзини қўллаб-қувватловчи занжир реакцияси юзага келишига олиб келиши мумкин бўлган нормал эксплуатация бузилишининг таҳлили давомида кўриб чиқиладиган хатоликларнинг бошланғич ҳодисалари рўйхати келтирилади.

247. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда ҳамда улар эксплуатациядан чиқарилгандан (ёпилгандан) кейин ядровий хавфсизлигини таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

248. Ядровий хавфсизлик таҳлилининг натижаларида қуйидагилар асослаб берилиши керак:

радиоактив чиқиндилардаги ядровий бўлинувчи радионуклидлардан юзага келувчи ионлаштирувчи нурланишнинг атроф-муҳитга тарқалиш эҳтимоли;

кўмиладиган (сақлашга жойлаштириладиган) радиоактив чиқиндилардаги ядровий бўлинувчи радионуклидлар миқдори чекланган бўлиши ҳамда уларнинг сақлаш пунктлари бино ва иншоотлари ҳамда атроф-муҳит бўйлаб кўчиш пайтида бир жойга тўпланиши ҳисобига ўз-ўзини қўллаб-қувватловчи занжир реакцияси юзага келиши эҳтимолини;

сақлаш пунктларининг қисмлари ва атрофдаги тупроқ жинсларида ядровий бўлинувчи радионуклидларнинг кўчиши пайтида уларнинг бир жойга тўпланиши ҳисобига ўз-ўзини қўллаб-қувватловчи занжир реакцияси юзага келиши эҳтимоли.

249. Ядровий хавфсизлик бўйича олинган хулосалар ва уларда келтирилган муайян ускуна ҳамда технологик жараён учун ядровий хавфсизлик шартлари ва параметрлари тўғрисидаги ахборот келтирилади.

250. Ядровий хавфсизликни таъминлаш ишларини ташкил этиш тўғрисидаги маълумот келтирилади.

251. Эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан сақлаш пунктининг ядровий хавфсизлигини таъминлаш ваколатлари юкланган хизмат тузилмаси келтирилиши, шунингдек унинг асосий функциялари ва мажбуриятлари ҳамда ходимларга қўйиладиган малакавий талаблар кўрсатилиши лозим.

252. Сақлаш пунктлари эксплуатациясида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар, радиоактив моддаларни оқизиш ва чиқариш билан боғлиқ ташкилий ишлар бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

радиоактив чиқиндиларни ҳосил қилувчи манбалар;

суюқ радиоактив чиқиндилар билан ишлаш тизимлари ва уларнинг ташламалари;

қаттиқ радиоактив чиқиндилар билан ишлаш тизими.

253. Сақлаш пунктларининг нормал эксплуатациясида, шу жумладан техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашда ҳамда нормал эксплуатация бузилишларида, аварияларда газсимон радиоактив чиқиндилар, суюқ радиоактив чиқиндилар ва қаттиқ радиоактив чиқиндиларнинг ҳосил бўлиш манбалари тўғрисидаги маълумот келтирилади.

254. Сақлаш пунктларининг эксплуатациясида ҳосил бўладиган газсимон радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади ҳамда унда кўрсатиб ўтилган тизимларнинг сақлаш пунктлари эксплуатациясининг барча режимлари ва нормал эксплуатация бузилиши, шу жумладан авариялар учун етарлилиги ва самарадорлигининг асослади.

255. Атроф-муҳитга радиоактив моддалар чиқаришнинг белгиланган нормалари ҳамда назорат даражалари ва манбалари келтирилади.

256. Сақлаш пунктлари лойиҳасида суюқ радиоактив чиқиндилар билан хавфсиз ишлаш бўйича назарда тутилган ечимлар ва уларнинг асослари сақлаш пунктларининг барча эксплуатация ҳолатларида, шунингдек нормал ишлаш бузилганда ва авария ҳолатларида кўрсатилади.

257. Сақлаш пунктларининг эксплуатациясида ҳосил бўладиган суюқ радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимлари тўғрисидаги ахборот кўрсатилади ва кўрсатиб ўтилган тизимларнинг барча эксплуатация режимлари ва пунктларининг нормал эксплуатация бузилишлари, шу жумладан авариялар учун етарлилиги ва самарадорлигининг асоси келтирилади.

258. Сув объектларига радиоактив чиқиндиларни чиқарувчи барча манбалари, сақлаш пунктларининг нормал эксплуатациясида, шунингдек авария ҳолатларида радионуклидларнинг миқдорий таркиби кўрсатилади.

259. Суюқ радиоактив чиқиндиларни оқизиб юборишнинг белгиланган нормалари ва оқизиб юборишнинг назорат даражалари тўғрисидаги маълумотлар «Радиация хавфсизлиги нормаларига (РХН 2006)» мувофиқ келтирилади.

260. Сақлаш пунктлари лойиҳа ҳужжатларида қаттиқ радиоактив чиқиндилар билан хавфсиз муомала қилиш бўйича назарда тутилган ечимлар ва уларнинг асослари сақлаш пунктларининг барча эксплуатация ҳолатларида, шунингдек нормал ишлаш бузилганда ва авария ҳолатларида кўрсатилади.

261. Сақлаш пунктларини эксплуатация қилишда ҳосил бўладиган қаттиқ радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимлари тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилади ҳамда тизимларнинг барча эксплуатация режимлари ва сақлаш пунктларнинг нормал эксплуатация бузилишлари, шу жумладан авариялар учун етарлилиги ва самарадорлигининг асоси келтирилади.

262. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашда хавфсизлик талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқ қабул қилинган лойиҳавий аварияларнинг бошланғич ҳодисаларини рўйхати келтирилади.

263. Лойиҳавий аварияларнинг ҳар бир бошланғич ҳодисаси учун кейинги ҳисоблаш таҳлилларини амалга ошириш мақсадида бошланғич ҳодисаларнинг ривожланиш ҳолатлари, уларнинг тавсифлари, аварияларнинг кечишига таъсир кўрсатувчи тизимлар, шунингдек аварияларнинг ривожланиши натижасида шикаст етиши мумкин бўлган тизимлар ҳамда бино ва иншоотлар рўйхати келтирилади.

264. Лойиҳавий аварияларнинг эҳтимолий оқибатларини ҳисоблаш учун қўлланиладиган усуллар, моделлар ва дастурий воситалар тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

265. Хавфсизлик, тизимлардаги носозликлар ва ходимларнинг хатолари учун муҳим бўлган тизимнинг ишлашидаги лойиҳавий аварияларни таҳлил қилиш натижалари келтирилади.

266. Лойиҳавий аварияларнинг радиациявий оқибатлари баҳоланиши, ходимлар ва аҳолининг нурланиш дозалари ҳисоб-китоби, сақлаш пунктларининг хоналари, ҳудуди ва майдончаларида ҳамда улардан ташқарида жойларда радиоактив моддалар тарқалишининг ҳисоб-китобининг натижалари келтирилади.

267. Сақлаш пунктларининг эксплуатация даврида юзага келиши мумкин бўлган лойиҳа олди авариялар таҳлили натижалари, радиациявий оқибатлар ва лойиҳа олди аварияларни бошқариш бўйича чора-тадбирлар тавсифи келтирилади.

268. Кўриб чиқилган лойиҳа олди авариялар рўйхати ва унинг асоси кўрсатилади.

Лойиҳа олди авариялар рўйхати радиоактив чиқиндиларни кўмиш ва (ёки) сақлашда хавфсизлик талабларини белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқ шакллантирилиши керак.

269. Авария пайтида радиоактив моддалар чиқиндиларини баҳолаш натижалари ҳамда ходимлар ва аҳолининг потенциал нурланиш дозалари кўрсатилади.

270. Сақлаш пунктларини қуриш, реконструкция қилиш ва фойдаланишга топшириш бўйича қуйидаги маълумотлар келтирилади:

сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилиш;

сақлаш пунктларини фойдаланишга топшириш.

271. Сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилишнинг асосий босқичларининг тавсифи келтирилади.

272. Сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилишда ишларни ташкил этиш ҳамда эксплуатация қилувчи ташкилот ва эксплуатация қилувчи ташкилотга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар ҳақидаги маълумот келтирилади.

Бунда ушбу маълумотда қуйидагилар кўрсатилади:

эксплуатация қилувчи ташкилот, лойиҳани ишлаб чиқувчи, асбоб-ускуналарни етказиб берувчилар ва сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилишда хизматлар кўрсатувчи бошқа ташкилотлар томонидан амалга ошириладиган ташкилий чора-тадбирлар;

ёнғин ва техника хавфсизлигини таъминлаш бўйича ташкилий чора-тадбирлар;

жисмонан ҳимоя қилиш тизимининг ишлаш тавсифи.

273. Сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилишнинг ҳар бир босқичида синов дастурларининг хавфсизлик учун муҳим бўлган тизимлари тўғрисидаги маълумотлар келтирилади.

274. Сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилиш бўйича ишларни бажариш жадвали, ишларнинг тавсифлари ва ҳажмлари, шунингдек ҳар бир босқич бўйича уларнинг давомийлиги кўрсатилади.

275. Сақлаш пунктларини қуриш ва реконструкция қилишнинг ҳар бир босқичи учун хавфсизликни таъминлаш бўйича тадбирлар рўйхати, қуриш ва реконструкция қилиш тугалланишининг назарда тутилган муддати кўрсатилган ҳолда келтирилади.

276. Қурилаётган ва реконструкция қилинаётган сақлаш пунктини фойдаланишга топшириш тўғрисидаги маълумот келтирилади.

277. Сақлаш пунктларини жойлаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш босқичида фойдаланишга топшириш бўйича ишларнинг бажаришни баҳолаш имконини берадиган асосий қоидаларни ўз ичига олган маълумот келтирилади.

278. Сақлаш пунктларини фойдаланишга топширишнинг ҳар бир босқичида синов дастурларининг қисқача мазмуни келтирилади.

279. Сақлаш пунктларини фойдаланишга топшириш ва синовларни ўтказиш бўйича ишларни бажариш жадвали ҳар бир босқич бўйича ишлар ва синовларнинг тавсифлари ҳамда ҳажмлари, уларнинг тахминий давомийлиги кўрсатилади.

Шунингдек, алоҳида тизимлар ёки сақлаш пунктларининг қисмларини режалаштирилган созлаш ва синовдан ўтказиш жадваллари келтирилади.