O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qaror qiladi:

O‘zbekiston Respublikasining 1992-yil 14-yanvarda qabul qilingan “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 3, 160-modda; 1994-yil, № 5, 161-modda) o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinmoqda).

Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iborat.

Qoraqalpog‘iston Respublikasida jismoniy tarbiya va sport sohasidagi munosabatlar Qoraqalpog‘iston Respublikasining qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy holatidan qat’i nazar, jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanish, jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalarini tuzish, jismoniy tarbiya-sport harakatini boshqarishda ishtirok etish huquqiga egadirlar.

Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar jismoniy tarbiya va sport sohasida O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng huquqlarga egadirlar.

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

insonparvarlik;

demokratizm;

fuqarolar jismoniy tarbiyasining uzluksizligi va davomiyligi;

jismoniy tarbiya va sport tizimida davlat va jamoat boshqaruvining uyg‘unligi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish davlat dasturlarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sportni boshqarish davlat organlarini tuzish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi;

jismoniy tarbiya va sport mutaxassislarini tayyorlash, malakasini oshirish va attestatsiyadan o‘tkazish tartibini belgilaydi;

jismoniy tarbiya va sport rivojining moliyaviy ta’minlanishini belgilangan tartibda amalga oshiradi;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi hisoblanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi:

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishning aniq maqsadga qaratilgan dasturlarini ishlab chiqadi va ro‘yobga chiqaradi;

jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari bilan birgalikda O‘zbekiston sportchilarini Olimpiya o‘yinlari va boshqa xalqaro sport musobaqalariga tayyorlashning aniq maqsadga qaratilgan dasturlarini ishlab chiqadi va ularning bajarilishini ta’minlaydi;

sport turlari bo‘yicha mamlakat terma komandalari tarkiblarini tasdiqlaydi va ular xalqaro sport musobaqalarida ishtirok etishga tayyorgarlik ko‘rishlarini ta’minlaydi;

aholi turli toifalarining jismoniy kamolot darajasini aniqlash uchun sport normativlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

jismoniy tarbiya-sport kadrlarini tayyorlash, malakasini oshirish va attestatsiyadan o‘tkazishni tashkil etadi;

sport tayyorgarligi markazlarini, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi ta’lim muassasalari va ilmiy tashkilotlarni tuzadi;

jismoniy tarbiya va sport muammolari bo‘yicha ilmiy, uslubiy va ommabop adabiyotlar yaratilishi va nashr etilishini tashkil qiladi;

o‘z vakolatlari doirasida jismoniy tarbiya va sportga oid normativ hujjatlarni, shu jumladan jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlaridan foydalanish normalari hamda qoidalarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

jismoniy tarbiya va sportning ilmiy-axborot ta’minoti tizimini tashkil etadi;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari o‘z vakolatlari doirasida:

o‘zlariga qarashli hududda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga rahbarlik qiladilar;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishni mahalliy budjetdan mablag‘ bilan ta’minlaydilar;

jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalarining tuzilishiga ko‘maklashadilar;

mahalliy korxonalarda jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish, sport va turistik ahamiyatdagi tovarlar ishlab chiqarilishiga ko‘maklashadilar;

jismoniy tarbiya va sportning moddiy bazasini kengaytirish hamda jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish tadbirlarini o‘tkazish uchun yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan ixtiyoriylik asosida kiritilgan mablag‘larni jamlaydilar;

aholi o‘rtasida sport normativlarini topshirish bo‘yicha ishlarni tashkil etadilar;

havaskorlik jismoniy tarbiya-sport harakatini rivojlantirish uchun fuqarolarning turar joylari va dam olish joylarida shart-sharoitlar yaratadilar;

zarur o‘quv-moddiy bazasini ta’minlagan holda bolalar va o‘smirlar sport maktablarini hamda jismoniy tarbiya-sport muassasalarini tashkil etadilar va ularni mablag‘ bilan ta’minlaydilar;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradilar.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qo‘mitasi, jismoniy tarbiya-sport jamiyatlari, sport turlari bo‘yicha federatsiyalar, uyushmalar, jamg‘armalar, jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish, sport klublari va asosiy maqsadi jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishdan iborat bo‘lgan boshqa jamoat birlashmalari, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Mudofaaga ko‘maklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti xamda sportning texnik va amaliy turlarini rivojlantiruvchi sport-texnika klublari jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari jumlasiga kiradi.

Jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari o‘z ustavlariga muvofiq fuqarolar o‘rtasida jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport ishlarini tashkil etadilar hamda sport rezervini tayyorlashni amalga oshiradilar.

O‘zbekiston Respublikasidagi olimpiya harakati Xalqaro olimpiya harakatining bir qismi bo‘lib, olimpiya g‘oyalari va prinsiplarini ommalashtirish, O‘zbekiston Respublikasi sportchilarining Olimpiya o‘yinlarida qatnashishlari maqsadlarini ko‘zlaydi.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qo‘mitasi rahbarlik qiladigan O‘zbekiston Respublikasi olimpiya harakatiga ixtiyoriylik asosida sportchilar, sport turlari bo‘yicha federatsiyalar va uyushmalar, Olimpiya akademiyasi, olimpiya klublari hamda boshqa jismoniy tarbiya-sport birlashmalari va tashkilotlari kiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qo‘mitasi nodavlat notijorat tashkiloti bo‘lib, o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga, xalqaro olimpiya qo‘mitasining Olimpiya xartiyasiga va o‘z ustaviga muvofiq amalga oshiradi, shuningdek Xalqaro olimpiya qo‘mitasining olimpiya ramzi, shiori, bayrog‘i, madhiyasi, “olimpiya”, “Olimpiada” nomlaridan foydalanishga bo‘lgan mulk huquqini O‘zbekiston Respublikasi hududida yuridik himoya qilish chora-tadbirlarini amalga oshiradi.

Jismoniy tarbiya va sportni boshqarish davlat organlari, sog‘liqni saqlash organlari, ta’lim muassasalari va jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari hamda sog‘lom turmush tarzi keng targ‘ib qilinishini uyushtiradilar.

Sportda shafqatsizlik va zulmni, inson qadr-qimmatini kamsitishni, inson sog‘lig‘iga zarar yetkazadigan stimulyatorlarni qo‘llashni targ‘ib qilish taqiqlanadi.

Ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya uzluksiz ta’lim tiziminiig eng muhim majburiy qismi bo‘lib, davlat ta’lim standartlari, o‘quv rejalari va dasturlariga muvofiq yuqori malakali mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi. Jismoniy tarbiya bo‘yicha majburiy darslar, darsdan tashqari mashg‘ulotlar va test sinovlari barcha ta’lim muassasalarida o‘quvchilarning fiziologik imkoniyatlariga mos ravishda o‘tkaziladi.

Ta’lim muassasalari harbiy xizmatga chaqirish yoshiga yetmagan yoshlarni jismoniy jihatdan tayyorlaydilar.

Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar fuqarolarning jismoniy tarbiyasiga davlatning muhim ijtimoiy siyosati sifatida qaraydilar hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari, kasaba uyushmalari, yoshlar tashkilotlari va boshqa tashkilotlar ishtirokida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish davlat dasturlarini amalga oshiradilar hamda ular asosida jismoniy tarbiya va sportni boshqarish mahalliy davlat organlari bilan birgalikda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga doir o‘z dasturlarini ishlab chiqadilar.

Fuqarolarning turar joylarida va ommaviy dam olish joylarida jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari uchun shart-sharoit yaratish va ularni tashkil etish mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Barcha sanatoriy-kurort muassasalarida, dam olish uylari va turistik bazalarda jismoniy tarbiya moddiy bazasi hamda yakka tartibda va guruh bo‘lib o‘tkaziladigan jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlari uchun boshqa zarur shart-sharoit yaratiladi.

Sanatoriy-kurort muassasalari, dam olish uylari va turistik bazalarning ma’muriyati dam oluvchilarning sihat-salomatligini mustahkamlash, kasalliklarning oldini olish va davolash uchun jismoniy mashqlardan, jismoniy tarbiyaning boshka shakllaridan foydalanishlari shart.

Nogironlar uchun jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish ularning ijtimoiy kamol topishiga hamda jismoniy jihatdan qayta quvvatga kirishiga qaratilgan bo‘lib, qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari nogironlar jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanishlari uchun maxsus jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish, sport inshootlari yaratilishini hamda umumiy foydalanishdagi inshootlarda boshqa shart-sharoitlar yaratib berilishini ta’minlaydilar.

Sog‘liqni saqlash organlari va muassasalari:

jismoniy tarbiyadan salomatlikni mustahkamlash, kasalliklarning oldini olish va ularni davolash vositasi sifatida foydalanadilar;

aholi turli ijtimoiy guruhlarining jismoniy kamol topishi holatini va uning yuksalish sur’atlarini tahlil qiladilar hamda tegishli davlat boshqaruvi organlariga takliflar kiritadilar;

jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanayotgan shaxslarning tibbiy nazoratini olib boradilar;

sport bo‘yicha terma komandalar xalqaro sport musobaqalariga tayyorlanishini tibbiy jihatdan ta’minlashda qatnashadilar;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi sog‘liqni saqlash mutaxassislarini tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va ularni attestatsiyadan o‘tkazishni amalga oshiradilar;

jismoniy mashqlarning maxsus dasturlarini ishlab chiqadilar, sog‘lomlashtirish markazlarini, tibbiyot-jismoniy tarbiya dispanserlarini tashkil etadilar, ularni maxsus apparatlar va asbob-uskunalar bilan jihozlaydilar.

Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlarining ma’muriyati mashg‘ulotlar va musobaqalar o‘tkaziladigan joylarning jismoniy tarbiya va sportni boshqarish davlat organlari tomonidan tasdiqlangan texnika xavfsizligi qoidalariga va sanitariya-gigiyena normalariga muvofiq zarur darajada texnik jihatdan jihozlanishini ta’minlaydi.

Jismoniy tarbiya, sport mashg‘ulotlari va sport musobaqalari ularning qatnashchilari hamda tomoshabinlarning salomatligi, sha’ni va qadr-qimmatiga ziyon yetkazmaydigan qilib o‘tkazilishi kerak.

Belgilangan tartibda attestatsiyadan o‘tkazilgan shaxslar sport musobaqalarida hakamlik qilishiga yo‘l qo‘yiladi.

Sport bilan shug‘ullanishda jismoniy tarbiya va sportni boshqarish davlat organlari, xalqaro sport tashkilotlari tomonidan man etilgan vositalarni qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.

Yuqori sport ko‘rsatkichlariga erishish maqsadida stimulyatorlardan, doping moddalaridan, Xalqaro olimpiya ko‘mitasi tomonidan man etilgan boshqa vositalardan foydalangan sportchi musobaqalardan chetlashtiriladi.

Stimulyatorlar, doping moddalari va boshqa man etilgan vositalarni tarqatishga yoki ishlatishga qasddan ko‘maklashayotgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari havaskorlik sporti bilan, shuningdek professional sport bilan sportchi, trener yoki hakam sifatida shug‘ullanish huquqiga egadirlar.

Professional sport sohasidagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarni tuzish tartibi hamda ularning faoliyat ko‘rsatish shartlari qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Sport turi bo‘yicha sportchi, trener va hakam kasblariga ko‘yiladigan malaka talablari jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Yuqori darajali sportchilarni tayyorlash ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari (olimpiya rezervi kollejlari, oliy sport mahorati maktablari, olimpiya tayyorgarligi markazlari vz boshqalar) tomonidan amalga oshirilib, ularning faoliyat ko‘rsatish tartibi jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Jismoniy tarbiya va sportni boshqarish davlat organlari sport bo‘yicha terma komandalarning a’zolariga sport mashg‘ulotlarini ta’lim olish, mehnat faoliyati va harbiy xizmat bilan samarali uyg‘unlashtirish uchun zarur shart-sharoit yaratish maqsadida sportchilar ishlayotgan, ta’lim olayotgan yoki harbiy xizmatni o‘tayotgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va harbiy qismlar bilan tegishli shartnomalar tuzishlari mumkin.

Jismoniy tarbiya va sportni moliyalash respublika budjeti va mahalliy budjetlar hisobidan amalga oshiriladi.

Jismoniy tarbiya va sportni moliyalash manbalari jumlasiga quyidagilar ham kiradi:

tadbirkorlik va boshqa xo‘jalik faoliyatidan olinadigan daromadlar;

aholiga pullik jismoniy tarbiya-sport va sog‘lomlashtirish xizmatlari ko‘rsatishdan tushadigan mablag‘lar;

belgilangan tartibda sport lotereyalari o‘tkazishdan tushadigan mablag‘lar;

aholi, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning ixtiyoriy badallari, jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari qatnashchilarining a’zolik badallari;

sport turlari bo‘yicha maxsus jamg‘armalarning mablag‘lari;

sport-tomosha tadbirlarini o‘tkazishdan tushadigan daromadlar;

homiylik yordami;

sport ramzlari, timsollaridan foydalanganlik uchun korxonalar va tashkilotlarning ajratmalari;

chet el investitsiyalari va xalqaro jamg‘armalarning mablag‘lari;

xalqaro tashkilotlardan keladigan tushumlar;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar.

Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari ommaviy yoki xususiy mulk bo‘lishi mumkin.

Davlat hokimiyati va boshqaruv organlari tomonidan davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish dasturlarini ishlab chiqish hamda ularni ro‘yobga chiqarishda jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari yangi egalarga o‘tishini, inshootdan o‘z maqsadida foydalanishni saqlab qolinishini ta’minlaydigan tartib va shartlari belgilab qo‘yiladi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari o‘z hududlarida jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport yo‘nalishidagi obyektlarning rejalashtirilishi, loyihalashtirilishi, qurilishi va foydalanishga topshirilishi ustidan nazorat qiladilar.

Ta’lim muassasalarini, turar joy dahalarini zarur jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari majmuini barpo etmagan holda qurish va qayta qurishga, shuningdek jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlarini, shu hudud doirasida ularga teng inshootlarni barpo etmasdan turib, tugatishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Ta’lim muassasalari, korxonalar, turar joy dahalarining asosiy jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va (yoki) sport inshootlari bilan eng kam ta’minlanish normativlari jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi pedagogik faoliyat bilan tegishli ma’lumot va kasb-hunar tayyorgarligiga ega bo‘lgan shaxslar shug‘ullanishiga yo‘l qo‘yiladi.

Davolash jismoniy tarbiya sohasida pedagogik faoliyat bilan tegishli ma’lumot va kasb-xunar tayyorgarligiga ega bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shug‘ullanishiga yo‘l qo‘yiladi.

Aholiga jismoniy tarbiya-sport va sog‘lomlashtirish pullik xizmatlari jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, shuningdek jismoniy shaxslar tomonidan ko‘rsatiladi.

Jismoniy tarbiya-sport va sog‘lomlashtirish pullik xizmatlari turlarining ro‘yxati jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

O‘n olti yoshga to‘lmagan bolalarga, nogironlarga, yetim bolalarga, pensionerlarga, 1941—1945-yillardagi urush qatnashchilari va nogironlariga hamda ularga tenglashtirilgan shaxslarga jismoniy tarbiya-sport va sog‘lomlashtirish xizmatlari bepul ko‘rsatiladi. Jismoniy tarbiya-sport va sog‘lomlashtirish xizmatlaridan bepul yoki imtiyozli shartlarda foydalanuvchi fuqarolar boshqa toifalarining ro‘yxati, shuningdek imtiyozlar ko‘lami, ularni berish tartibi va tegishli xarajatlarni qoplash manbalari qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Davlat boshqaruv organlari, sport turlari bo‘yicha federatsiyalar, jamoat birlashmalari, shuningdek jismoniy shaxslar sportchilarga moliyaviy yordam ko‘rsatishlari mumkin.

Davlat boshqaruv organlari, jismoniy tarbiya va sport jamoat birlashmalari, sport klublari va markazlari, boshqa ixtisoslashtirilgan sport tashkilotlari va muassasalari sportchilarga zarur ijtimoiy-maishiy sharoitlarni yaratishlari hamda ularning sihat-salomatligi muhofaza qilinishini ta’minlashlari shart.

Sportchilarning ayrim toifalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda imtiyozli pensiya olish huquqiga egadirlar.

Sport musobaqalarida qatnashuvchi shaxslar sug‘urta polislariga ega bo‘lishlari shart.

Jismoniy tarbiya va sportni boshqarish vakolatli davlat organi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, jismoniy tarbiya-sport jamoat birlashmalari jismoniy tarbiya va sport muammolari bo‘yicha xalqaro hamkorlikda ishtirok etadilar, chet davlatlarning tegishli tashkilotlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalar o‘rnatish, ular bilan jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha qo‘shma birlashmalar tuzish, birgalikdagi sport-sog‘lomlashtirish musobaqalarini, uchrashuvlarni, matchlarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda o‘tkazish huquqiga egadirlar.

Jismoniy tarbiya va sport sohasida yuzaga keladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal qilinadi.

Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.