20.04.2021 yildagi O‘RQ-682-son
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 24-noyabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2020-yil 18-dekabrda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi normativ-huquqiy hujjatlar tushunchasini, turlarini, ushbu hujjatlarning oʻzaro yuridik kuchi va nisbatini belgilashdan, shuningdek ularni rejalashtirish, tashabbus qilish, tayyorlash, ekspertizadan oʻtkazish, kelishish, qabul qilish, eʼlon qilish, ularning ijrosini tashkil etishni taʼminlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi qonunchilik
Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi normativ-huquqiy hujjatlarining turlari va oʻzaro nisbati, normativ-huquqiy hujjatlarni tayyorlash tartibiga hamda ularning mazmuniga qoʻyiladigan asosiy talablar va ijrosini tashkil etishni taʼminlash Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunchiligi bilan ham belgilanadi.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda qabul qilinadigan bajarilishi majburiy boʻlgan qarorlarning turlari va ushbu Qonundagi normativ-huquqiy hujjatlar bilan oʻzaro nisbati, ularni tayyorlash tartibiga hamda ularning mazmuniga nisbatan qoʻyiladigan asosiy talablar va ularning ijrosini tashkil etishni taʼminlashning oʻziga xos xususiyatlari Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan alohida belgilanadi.
(2-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 13-iyuldagi OʻRQ-1158-sonli Qonuniga asosan uchinchi qismi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 25-iyul)
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarini tuzish, eʼlon qilish, roʻyxatdan oʻtkazish va saqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari toʻgʻrisida”gi Qonuni bilan belgilanadi.
3-modda. Normativ-huquqiy hujjat tushunchasi
Normativ-huquqiy hujjat qonunchilikka muvofiq qabul qilingan, umummajburiy davlat koʻrsatmalari sifatida huquqiy normalarni belgilashga, oʻzgartirishga yoki bekor qilishga qaratilgan rasmiy hujjatdir.
4-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlar yoki mansabdor shaxslar
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari, Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlar yoki mansabdor shaxslardir (bundan buyon matnda normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlar deb yuritiladi).
(4-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladigan referendum yoʻli bilan normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilishi mumkin.
5-modda. Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari
Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
konstitutsiyaviylik;
qonuniylik;
jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlarini, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilish hamda ularning ustuvorligi;
oshkoralik;
ilmiylik;
ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning tizimliligi va kompleksliligi;
ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning barqarorligi.
2-bob. Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik tizimi
6-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning turlari
Normativ-huquqiy hujjatlarning turlari quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi;
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbarining farmoyishlari;
(6-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 14-avgustdagi OʻRQ-1166-sonli Qonuniga asosan oltinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari;
vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari;
(6-moddaning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi
Normativ-huquqiy hujjatlar qonunchilik hujjatlari boʻlib, ular Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligini tashkil etadi.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari qonun hujjatlaridir.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari, vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari qonunosti hujjatlaridir.
(7-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining ustuvorligi
Oʻzbekiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining soʻzsiz ustuvorligi tan olinadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatning butun hududida oliy yuridik kuchga ega, toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiladi va yagona huquqiy makonning asosini tashkil etadi. Alohida hududlarda Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan yagona huquqiy makon doirasida maxsus huquqiy rejim oʻrnatilishi mumkin.
(8-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 13-iyuldagi OʻRQ-1158-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 25-iyul)
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi asosida va uni ijro etish uchun qabul qilinadi hamda uning normalari va prinsiplariga zid boʻlishi mumkin emas.
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari eng muhim va barqaror ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan yoki referendum oʻtkazish yoʻli bilan qabul qilinadi.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari konstitutsiyaviy qonunlar tarzida qabul qilinishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilishini nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari konstitutsiyaviy qonunlar tarzida qabul qilinadi.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari huquqiy prinsiplar va normalarni mustahkamlovchi, birlashtiruvchi, tizimlashtiruvchi, shuningdek ijtimoiy munosabatlar eng muhim sohasining huquqiy jihatdan kompleks tartibga solinishini taʼminlovchi kodekslar tarzida qabul qilinishi mumkin.
10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari asosida hamda ularni ijro etish uchun qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
11-modda. Qonunosti hujjatlarini tartibga solish doiralari
Qonunosti hujjatlarida qonun hujjatlari darajasida tartibga solinishi lozim boʻlgan masalalar boʻyicha normalar belgilanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari asosida hamda ularni ijro etish uchun farmonlar va qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
121-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbarining farmoyishlari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining Rahbari Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari va topshiriqlari asosida hamda ularning ijrosini, Administratsiyaning faoliyatini samarali tashkil etish uchun Oʻzbekiston Respublikasining butun hududidagi barcha davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan farmoyishlar qabul qiladi.
(121-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 14-avgustdagi OʻRQ-1166-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari asosida hamda ularni ijro etish uchun qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
14-modda. Vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari
(14-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar, agar ularga qonun hujjatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish yoki ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish boʻyicha vakolatlar berilgan boʻlsa, normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilishi mumkin.
(14-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar oʻz vakolatlari doirasida buyruqlar va qarorlar tarzidagi normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
(14-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Buyruqlar vazirlik va idora nomidan qaror qabul qilish yakka tartibda amalga oshiriladigan vazirlik yoki idoralar rahbarlari tomonidan qabul qilinadi.
Qarorlar idoralar nomidan qaror qabul qilish kollegial organlari tomonidan amalga oshiriladigan idoralar tomonidan qabul qilinadi.
(14-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari boshqa vazirliklar yoki idoralar bilan kelishilgan holda qabul qilinishi mumkin.
(14-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar tomonidan qoʻshma qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishi mumkin.
(14-moddaning oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralarning tarkibiy boʻlinmalari hamda hududiy organlari normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilishga haqli emas.
(14-moddaning yettinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
15-modda. Vazirliklar yoki idoralar tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga nisbatan huquqiy vorislik
(15-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Tegishli normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish huquqi berilgan vazirlik yoki idora qayta tashkil etilgan taqdirda, huquqiy vorisga oʻz vakolatlari doirasida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqi bilan birga ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartishlar, qoʻshimchalar kiritish, ularning amal qilishini toʻxtatib turish va tugatish vakolatlari ham oʻtadi, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
(15-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirlik yoki idora tugatilgan yoxud u tegishli normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish huquqini huquqiy vorisiga bermasdan qayta tashkil etilgan taqdirda, ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartishlar, qoʻshimchalar kiritish, ularning amal qilishini toʻxtatib turish va tugatish vakolatlari yuqori turuvchi organga yoki boshqa vakolatli organga oʻtadi.
(15-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirlik yoki idora qayta nomlangan taqdirda, uning ilgarigi nomi koʻrsatilgan normativ-huquqiy hujjatlarning qayta nomlanishiga oid qismiga oʻzgartirish yoki qoʻshimcha kiritilishi lozim. Bunday oʻzgartirishlar yoxud qoʻshimchalar kiritilguniga qadar ilgarigi nomni oʻz ichiga olgan normativ-huquqiy hujjatlarning amal qilishi qayta nomlangan vazirlikka yoki idoraga nisbatan toʻliq hajmda tatbiq etiladi.
(15-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirlik yoki idora maqomining oʻzgarishi ular tomonidan ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarning amal qilishi tugatilishiga olib kelmaydi.
(15-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
16-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari
Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari oʻz vakolatlari doirasida qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
Viloyat, tuman va shahar hokimi oʻz vakolatlari doirasida qarorlar tarzida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari Oʻzbekiston RespublikasiningKonstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbarining farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati yuqori turuvchi organlarining qarorlari asosida hamda ularni ijro etish uchun qabul qilinadi.
(16-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 14-avgustdagi OʻRQ-1166-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
17-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar bilan tasdiqlanadigan nizomlar, qoidalar, yoʻriqnomalar va boshqa hujjatlar
Normativ-huquqiy hujjatlar bilan ushbu hujjatlarning tarkibiy qismi boʻlgan nizomlar, qoidalar, yoʻriqnomalar, reglamentlar, strategiyalar, konsepsiyalar, doktrinalar, dasturlar (“yoʻl xaritalari”) va boshqa hujjatlar tasdiqlanishi mumkin.
Nizom davlat organlari va tashkilotlarning, ular tarkibiy boʻlinmalarining maqomini, asosiy vazifalarini, funksiyalarini, huquq va majburiyatlarini, faoliyatini tashkil etish tartibini, shuningdek u yoki bu sohadagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish tartibini belgilaydi.
Qoidalar biror-bir faoliyatni amalga oshirishga doir talablarni belgilaydi.
Yoʻriqnoma normativ-huquqiy hujjatlarni qoʻllashning aniqlashtiruvchi jihatlarini belgilaydi.
Reglament davlat organlari va tashkilotlarning ish tartibini, shuningdek davlat organlari va tashkilotlar tomonidan maʼmuriy tartib-taomillarni amalga oshirish tartibini belgilaydi.
Strategiya mamlakat yoki muhim tarmoqlarni oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda rivojlantirishning eng asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi.
Konsepsiya u yoki bu sohadagi davlat siyosatining eng muhim ustuvorliklarini, maqsadlarini, asosiy yoʻnalishlarini, vazifalarini va amalga oshirilish mexanizmlarini belgilaydi.
Doktrina Oʻzbekiston Respublikasining u yoki bu sohadagi milliy manfaatlarini taʼminlash maqsadlari, vazifalari, prinsiplari va asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi.
Dastur (“Yoʻl xaritasi”) u yoki bu sohadagi davlat siyosatining maqsadlariga erishilishini taʼminlaydigan tadbirlar (vazifalar, amalga oshirish muddatlari, moliyalashtirish manbalari va masʼul ijrochilar boʻyicha oʻzaro bogʻliq boʻlgan tadbirlar) va mexanizmlar tizimini belgilaydi.
18-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning oʻzaro nisbati
Turli normativ-huquqiy hujjatlarning yuridik kuchi boʻyicha oʻzaro nisbati Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilgan organlarning vakolatlariga va maqomiga, ushbu hujjatlarning turlariga, shuningdek normativ-huquqiy hujjat qabul qilingan sanaga muvofiq belgilanadi.
Normativ-huquqiy hujjat oʻziga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq boʻlishi kerak.
Normativ-huquqiy hujjatlar oʻrtasida tafovutlar boʻlgan taqdirda yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjat qoʻllaniladi.
Teng yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar oʻrtasida tafovutlar boʻlgan taqdirda, keyinroq qabul qilingan normativ-huquqiy hujjat qoidalari amal qiladi, bundan ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan hol mustasno.
Agar normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan vazirlikning yoki idoraning ijtimoiy munosabatlarning muayyan sohasini huquqiy jihatdan tartibga solish uchun maxsus vakolati boʻlsa, ushbu organ qabul qilgan hujjat bir xil maqomdagi boshqa vazirlik yoki idora tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻladi.
(18-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Inson bilan davlat organlarining oʻzaro munosabatlarida yuzaga keladigan qonunchilikdagi barcha ziddiyatlar va noaniqliklar inson foydasiga talqin etiladi.
(18-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 19-fevraldagi OʻRQ-909-sonli Qonuniga asosan oltinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.02.2024-y., 03/24/909/0133-son)
3-bob. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini rejalashtirish, tashabbus qilish va tayyorlash
19-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashni rejalashtirish
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashni rejalashtirish, qoida tariqasida, huquqiy jihatdan tartibga solish talab qilinadigan muammolarni aniqlash va tahlil qilish yakunlari boʻyicha tayyorlanadigan norma ijodkorligi ishining rejalari (dasturlari) doirasida amalga oshiriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlar ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish yoki qonunchilik normalarini takomillashtirish maqsadida normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashning joriy (yarim yillik va yillik) hamda istiqbolga (bir yildan ortiq muddatga) moʻljallangan rejalarini (dasturlarini) ishlab chiqishi va tasdiqlashi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash rejalarida (dasturlarida) quyidagilar koʻrsatiladi:
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining nomi;
ijtimoiy munosabatlarning u yoki bu sohasini huquqiy jihatdan tartibga solish holatining tavsifi;
huquqiy jihatdan tartibga solishni talab qiladigan muammolarning tavsifi, ularning kelib chiqish sabablari va sharoitlarining tahlili;
huquqiy jihatdan tartibga solishni talab qiladigan muammolarning kelib chiqish sabablari va sharoitlarini bartaraf etishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini qabul qilish zarurligining asosi;
moliyaviy-iqtisodiy hisob-kitoblar — moddiy xarajatlar talab qilinadigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari uchun;
normativ-huquqiy hujjatlarning turlari;
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash muddatlari;
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash uchun masʼul boʻlgan davlat organlari va tashkilotlar;
normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan taqdirda, kutilayotgan natijalar, shu jumladan tartibga solish taʼsirini baholash oʻtkazilgan hollarda uning natijalari.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashni rejalashtirish tartibi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ yoki normativ-huquqiy hujjatning loyihasini tayyorlashni amalga oshiruvchi tashkilot (bundan buyon matnda ishlab chiquvchi deb yuritiladi) tomonidan belgilanadi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash rejalari (dasturlari) majburiy tartibda normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan tegishli organlarning rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinadi.
20-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashni tashabbus qilish
Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalarini tayyorlashni tashabbus qilishga faqat, basharti davlat organlarida koʻtarilayotgan masalalarni yoki muammolarni qonunchilikda nazarda tutilgan mexanizmlar va maʼmuriy tartib-taomillar orqali hal etish vakolatlari mavjud boʻlmasa, yoʻl qoʻyiladi.
Jismoniy va yuridik shaxslar tegishli davlat organlariga normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash toʻgʻrisida takliflar kiritishga haqli.
21-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash quyidagi bosqichlardan iborat:
normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash toʻgʻrisidagi taklifni koʻrib chiqish va loyihani tayyorlash haqida qaror qabul qilish;
normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashni tashkiliy-texnikaviy va moliyaviy jihatdan taʼminlash;
normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash uchun zarur boʻlgan materiallarni va axborotni toʻplash;
tartibga solish taʼsirini baholashdan oʻtkazish;
imtiyozlarni belgilashning hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan va davlat maqsadli jamgʻarmalaridan mablagʻlar ajratishning maqsadga muvofiqligini asoslash;
normativ-huquqiy hujjat loyihasining matnini tayyorlash;
huquqiy va boshqa zarur ekspertizani oʻtkazish;
normativ-huquqiy hujjat loyihasiga doir tushuntirish xatini loyihaning konsepsiyasini bayon etgan holda tayyorlash.
Eng muhim iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy ahamiyatga ega normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqishdan oldin uning tayyorlanishi haqidagi axborot normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portaliga joylashtiriladi hamda jamoatchilik muhokamalari ishtirokchilaridan kelib tushgan fikr-mulohazalar va (yoki) takliflar inobatga olingan holda normativ-huquqiy hujjat loyihasi ishlab chiqiladi.
(21-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi OʻRQ-1054-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son)
Normativ-huquqiy hujjat loyihasi davlat tilida tayyorlanadi. Zarur boʻlganda, u boshqa tilga tarjima qilinishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiquvchi tomonidan tayyorlash hamda tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish muddati, agar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hujjatlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlarida boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, ikki oydan kam etib belgilanishi mumkin emas.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari loyihalarini tayyorlashning va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritishning oʻziga xos xususiyatlari “Qonunlar loyihalarini tayyorlash va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish tartibi toʻgʻrisida”gi hamda “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi.
22-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashni tashkil etish
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash uchun ishlab chiquvchi tomonidan ishchi guruh (komissiya) tashkil etilishi mumkin.
Ishchi guruh (komissiya) tarkibiga ishlab chiquvchi boʻlinmalarining, tegishli tarmoqlar holati va rivojlanishi uchun javobgar boʻlgan vazirliklarning yoki idoralarning, boshqa manfaatdor davlat organlarining, ilmiy va boshqa tashkilotlarning vakillari, shuningdek fuqarolar kiritilishi mumkin. Bunda nodavlat tashkilotlar vakillari, shuningdek fuqarolar oʻz roziligi bilan ishchi guruh (komissiya) tarkibiga kiritiladi.
(22-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Ishchi guruh (komissiya) aʼzolari normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash uchun zarur boʻlgan bilim va tajribaga ega boʻlishi kerak.
Ishlab chiquvchi ishchi guruhning (komissiyaning) faoliyatini taʼminlash uchun davlat organlaridan va boshqa tashkilotlardan normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash uchun zarur boʻlgan materiallarni, statistika maʼlumotlarini hamda boshqa maʼlumotlarni olishga, normativ-huquqiy hujjatning loyihasi yuzasidan ilmiy va boshqa tashkilotlarning, olimlar va mutaxassislarning maslahatlari hamda tavsiyalarini, shuningdek ekspertlar xulosalarini olishga haqlidir.
Normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ, zarur boʻlganda, normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashni davlat organlariga, ilmiy va boshqa tashkilotlarga, ayrim fuqarolarga belgilangan tartibda, oʻz vakolatlari doirasida topshirishga yoki ularga shartnoma asosida buyurtma berishga haqlidir.
Normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ, zarur boʻlganda, normativ-huquqiy hujjatlarning muqobil loyihalarini tayyorlashni bir nechta davlat organiga, ilmiy va boshqa tashkilotlarga, ayrim fuqarolarga belgilangan tartibda, oʻz vakolatlari doirasida topshirishga yoki ularga shartnoma asosida buyurtma berishga, shuningdek eng yaxshi normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash uchun tanlovlar oʻtkazishga haqlidir.
Vazirliklar va idoralarning, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashga doir ishlarini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
(22-moddaning yettinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
23-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashda qonunchilikning holatini, qoʻllanilish amaliyotini, jamoatchilik fikrini va xalqaro tajribani oʻrganish
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashda ishlab chiquvchi:
qonunchilikning holatini, normativ-huquqiy hujjat loyihasining huquqiy jihatdan tartibga solish predmeti boʻyicha qoʻllanilish amaliyotini oʻrganadi;
ijtimoiy munosabatlarning muayyan sohasini huquqiy jihatdan tartibga solishga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan boʻshliqlar va ziddiyatlarni, shuningdek huquqiy jihatdan tartibga solishga boʻlgan ijtimoiy ehtiyojni, qonunchilikning samaradorligiga taʼsir etuvchi sabablar hamda shart-sharoitlarni aniqlaydi;
ijtimoiy munosabatlarning tegishli sohasini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni aniqlash nuqtai nazaridan qonunchilikni xatlovdan oʻtkazadi;
davlat organlari va boshqa tashkilotlarning, shuningdek ayrim fuqarolarning takliflarini, ommaviy axborot vositalarining materiallarini, ilmiy va boshqa tashkilotlarning, olimlar hamda mutaxassislarning maslahatlari va tavsiyalarini, jamoatchilik fikrini aniqlashning boshqa vositalari maʼlumotlarini umumlashtiradi hamda ulardan foydalanadi;
xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan prinsiplari va normalarini hisobga oladi, shuningdek boshqa davlatlardagi huquqiy jihatdan tartibga solish borasidagi tajribani oʻrganadi;
normativ-huquqiy hujjat loyihasining huquqiy jihatdan tartibga solish predmetiga taalluqli ilmiy tadqiqotlar natijalarini, ommaviy axborot vositalaridagi, Internet jahon axborot tarmogʻidagi maqolalarni, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini oʻrganadi;
normativ-huquqiy hujjatni amalga oshirish uchun zarur boʻladigan moliyaviy-iqtisodiy xarajatlarga boʻlgan ehtiyojni, ularning oʻrnini qoplash miqdorlari va manbalarini belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari loyihalari “Qonun loyihalarining umumxalq muhokamasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda umumxalq muhokamasiga qoʻyilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari jamoatchilik yoki mutaxassislar muhokamasiga olib chiqiladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasi manfaatdor davlat organlarining, shuningdek fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining hamda fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining, oʻzga tashkilotlarning vakillari, olimlar, mutaxassislar va fuqarolar ishtirokida oʻtkaziladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining mutaxassislar muhokamasi tegishli ilmiy-tadqiqot muassasalarining, tarmoqlarning vakillari ishtirokida oʻtkaziladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining jamoatchilik yoki mutaxassislar muhokamasi ishtirokchilari ishlab chiquvchi tomonidan loyihaning matni bilan oldindan tanishtirilishi kerak.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining muhokamasi jarayonida bildirilgan takliflar va fikr-mulohazalar tavsiya xususiyatiga ega hamda ishlab chiquvchi tomonidan koʻrib chiqilishi lozim. Normativ-huquqiy hujjat loyihasining muhokamasi materiallari normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga koʻrib chiqish uchun normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish bilan bir vaqtda kiritiladi.
24-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasi
Ishlab chiquvchi tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning loyihalari normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida (bundan buyon matnda portal deb yuritiladi) jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda joylashtiriladi.
Ishlab chiquvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini portalga uni normativ-huquqiy hujjat qabul qiluvchi organga kiritishdan oldin joylashtiradi.
Ishlab chiquvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasining portaldagi jamoatchilik muhokamasi muddatini tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlarning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda belgilaydi hamda bu muddat portalda normativ-huquqiy hujjat loyihasi joylashtirilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kundan kam boʻlmasligi kerak.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasi boʻyicha jamoatchilik muhokamasi ishtirokchilaridan tushgan fikr-mulohazalarni va (yoki) takliflarni hisobga olishni ishlab chiquvchi qabul qilingan fikr-mulohazalar va (yoki) takliflarga muvofiq loyihani maromiga yetkazish yoʻli bilan amalga oshiradi.
Kelib tushgan fikr-mulohazalar va (yoki) takliflar rad etilgan taqdirda, ishlab chiquvchi ularni rad etish sababini asoslashi shart.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasi natijalari, qoida tariqasida, kelib tushgan fikr-mulohazalar va (yoki) takliflarni koʻrib chiqish natijalari koʻrsatilgan holda tegishli vazirliklar, idoralar hamda boshqa tashkilotlar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga (huquqiy ekspertiza uchun) va normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga (koʻrib chiqish uchun) kiritiladi.
(24-moddaning oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
4-bob. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini ekspertizadan oʻtkazish va kelishish
25-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasining ekspertizasi
Normativ-huquqiy hujjat loyihasi huquqiy va korrupsiyaga qarshi ekspertizalardan oʻtkazilishi shart.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasi ishlab chiquvchining yoki normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organning qaroriga koʻra iqtisodiy, moliyaviy, ilmiy, lingvistik, ekologik ekspertizadan, shuningdek boshqa turdagi ekspertizalardan oʻtkazilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlashda bevosita ishtirok etmagan tashkilotlar va (yoki) shaxslar ekspertlar sifatida jalb qilinadi. Ekspertiza oʻtkazish uchun olimlar va mutaxassislar, shu jumladan boshqa davlatlar hamda xalqaro tashkilotlardan olimlar va mutaxassislar jalb etilishi mumkin. Ekspertlar normativ-huquqiy hujjat loyihasiga baho berishda mustaqildir va ekspertiza oʻtkazish topshirigʻini bergan organning nuqtai nazari bilan bogʻliq boʻlmaydi.
Ekspertlarning normativ-huquqiy hujjat loyihasi boʻyicha xulosalari tavsiya xususiyatiga ega boʻlib, ular ishlab chiquvchi yoki normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ tomonidan koʻrib chiqilishi lozim. Xulosaning inobatga olinmagan bandlari yuzasidan tegishli tushuntirishlar berilgan holda maʼlumotnoma tayyorlanadi.
26-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasining huquqiy ekspertizasi
Huquqiy ekspertiza jarayonida normativ-huquqiy hujjat loyihasining Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, unga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning talablariga muvofiqligi, shu jumladan normativ-huquqiy hujjat loyihasida havola qiluvchi normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadga muvofiqligi tekshiriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy ekspertizasi ishlab chiquvchining yoki normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organning yuridik xizmati, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, uning hududiy boʻlinmalari va boshqa tashkilotlar tomonidan qonunchilikka muvofiq oʻtkaziladi.
27-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan huquqiy ekspertizadan oʻtkazish
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy ekspertizasini ular manfaatdor tashkilotlar bilan kelishilganidan va boshqa turdagi ekspertizalar amalga oshirilganidan soʻng oʻtkazadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy ekspertizasini, shu jumladan ularda korrupsiya koʻrinishlarini, boshqa huquqbuzarliklarni sodir etish uchun shart-sharoitlarni yuzaga keltiradigan, jismoniy va yuridik shaxslar uchun ortiqcha maʼmuriy va boshqa cheklovlarni joriy etadigan qoidalar va normalar bor-yoʻqligini aniqlash, shuningdek zarur boʻlgan normalarni bitta normativ-huquqiy hujjatda aks ettirgan hamda tegishli munosabatlarni tartibga soluvchi boshqa normalarni bekor qilgan holda, qonunchilikni kodifikatsiya qilish imkoniyati mavjudligi nuqtai nazaridan huquqiy ekspertizasini oʻtkazadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari loyihalarining huquqiy ekspertizasini amalga oshirish jarayonida bu loyihalar ularning toʻgʻridan-toʻgʻri amal qilishi va ularda takrorlovchi yoki Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari loyihalarining normalariga zid boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar mavjudligini keyinchalik ularni bekor qilish uchun aniqlash nuqtai nazaridan baholanishi shart.
Huquqiy ekspertiza yakunlariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan xulosa taqdim etiladi.
Vazirliklar va idoralar normativ-huquqiy hujjatlarining huquqiy ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
(27-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlari loyihalarining huquqiy ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.
28-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini huquqiy ekspertizadan hamda vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish muddatlari
(28-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalarining huquqiy ekspertizasi ular kelib tushgan sanadan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan oʻtkaziladi.
Vazirliklar va idoralar normativ-huquqiy hujjatlarining huquqiy ekspertizasi hamda vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish ular kelib tushgan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
(28-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Agar ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan loyihalar va ikkinchi qismida koʻrsatilgan normativ-huquqiy hujjatlar qoʻshimcha oʻrganishni talab qilsa, qonunlar, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalarini koʻrib chiqish muddati besh kungacha, vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarini koʻrib chiqish muddati esa oʻn besh kungacha uzaytirilishi mumkin.
(28-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining hududiy boʻlinmalari tomonidan:
xalq deputatlari viloyat, tuman, (shahar) Kengashi qarorlari loyihalarining huquqiy ekspertizasi — ikki ish kuni ichida;
viloyat, tuman, (shahar) hokimi qarorlari loyihalarining huquqiy ekspertizasi — besh ish kuni ichida oʻtkaziladi.
Qonunchilikda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini huquqiy ekspertizadan oʻtkazishning boshqa muddatlari belgilanishi mumkin.
29-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi “Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladi.
(29-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 8-avgustdagi OʻRQ-860-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son)
30-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishish
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga kiritilguniga qadar:
manfaatdor davlat organlari va tashkilotlar bilan;
qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda boshqa davlat organlari va tashkilotlar bilan majburiy tartibda kelishiladi.
Kelishish uchun yuborilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalariga manfaatdor davlat organlari va tashkilotlarning birinchi rahbarlari (alohida hollarda — ularning birinchi oʻrinbosarlari) tomonidan:
qonun hujjatlari loyihalariga — yetti ish kuni ichida;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalariga — uch ish kuni ichida;
vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlari loyihalariga — besh ish kuni ichida;
(30-modda ikkinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari loyihalariga — uch ish kuni ichida viza qoʻyiladi.
Qonunchilikda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishishning boshqa muddatlari hamda muayyan davlat organlari va tashkilotlar bilan majburiy ravishda kelishishga doir talablar belgilanishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishish normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishishning maxsus axborot tizimi orqali elektron shaklda amalga oshiriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
31-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kelishish muddatlari buzilganligi uchun javobgarlik
Kelishish uchun olingan normativ-huquqiy hujjat loyihasini koʻrib chiqish muddatlarining buzilishiga yoʻl qoʻygan manfaatdor davlat organining va tashkilotning rahbari davlat organlaridagi hamda tashkilotlardagi ijro intizomi doirasida shaxsan javobgar boʻladi.
Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi organlarda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining oʻz vaqtida koʻrib chiqilishi va kelishishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshiriladi.
5-bob. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga kiritish. Normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish
32-modda. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga kiritish
Tayyorlangan normativ-huquqiy hujjat loyihasi normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga davlat tilida kiritiladi. Zarur boʻlgan hollarda, uning boshqa tillardagi tarjimasi taqdim etilishi mumkin.
Tayyorlangan normativ-huquqiy hujjat loyihasi normativ-huquqiy hujjat qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining huquqiy ekspertiza yakunlari boʻyicha xulosasi va tushuntirish xati bilan kiritiladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasiga qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda tegishli organlarning normativ-huquqiy hujjat loyihasining tartibga solish taʼsirini baholash boʻyicha xulosasi (hisoboti), shuningdek moliyaviy-iqtisodiy hisob-kitoblar, statistika maʼlumotlari va uni asoslash uchun boshqa maʼlumotlar ilova qilinadi.
Ishlab chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini kiritayotganda uni amalga oshirishga, shuningdek uning mohiyati va ahamiyatini tushuntirish hamda targʻib qilishga doir tadbirlar rejasini ilova qiladi.
Ishlab chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi qonun loyihasini kiritayotganda, bundan Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasi mustasno, xalqaro hujjatlarning va xorijiy mamlakatlar qonunchiligining, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligining tegishli qoidalarini, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitlarida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflarni ketma-ketlik tartibida koʻrsatgan holda tahliliy qiyosiy jadvalni tayyorlashi shart.
Xalqaro hujjatlar va xorijiy mamlakatlar qonunchiligi prinsiplari, qoidalari hamda taʼriflarining tayyorlangan batafsil tahlilini oʻz ichiga olgan qiyosiy jadvalsiz kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasi koʻrib chiqilmaydi, bundan Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasi mustasno.
33-modda. Normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish
Normativ-huquqiy hujjat koʻrib chiqilganidan soʻng normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ tomonidan qabul qilinadi.
Qoidalari qonunda aks etgan qonunosti hujjatlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.
Normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ tomonidan normativ-huquqiy hujjat davlat tilida qabul qilinadi. Zarur boʻlganda u boshqa tillarga tarjima qilinishi mumkin.
Davlat tilidagi normativ-huquqiy hujjat matni bilan uning boshqa tildagi matni oʻrtasida tafovut boʻlgan taqdirda, normativ-huquqiy hujjatning davlat tilidagi matni qoʻllaniladi.
34-modda. Huquqiy eksperiment
Huquqiy eksperiment normativ-huquqiy hujjatning yoki huquqiy normaning samaradorligini amalda muayyan hududda va (yoki) shaxslar doirasi boʻyicha cheklangan holda, belgilangan vaqt oraligʻida sinovdan (tajribadan, aprobatsiyadan va shu kabilardan) oʻtkazish bilan bogʻliq chora-tadbirlar majmuidir.
Huquqiy eksperimentni tashkil etishga, oʻtkazishga, uning natijalarini baholashga va joriy etishga doir munosabatlar “Huquqiy eksperiment toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni va boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi
(34-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 27-martdagi OʻRQ-1127-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.03.2026-y., 03/26/1127/0280-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 29-iyun)
35-modda. Tartibga solish taʼsirini baholash
Tartibga solish taʼsirini baholash normativ-huquqiy hujjat loyihasining qabul qilinishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ehtimoliy oqibatlarni va uning tartibga solish maqsadlariga erishilishini, shuningdek amaldagi normativ-huquqiy hujjatning ushbu normativ-huquqiy hujjat bilan tartibga soluvchi munosabatlarga taʼsirining samaradorligi va natijadorligini aniqlash va baholashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuidan iboratdir.
Tadbirkorlik faoliyatiga, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga hamda atrof muhitga taʼsir koʻrsatuvchi normativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalari tartibga solish taʼsirini baholashdan oʻtkaziladi.
Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran besh yil oʻtgach, masʼul davlat organlarining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qoʻmitalarining tashabbusiga koʻra qonunning samaradorligini, unda belgilangan maqsadga va kutilayotgan natijalarga erishilganligini aniqlash uchun qonunning tartibga solish taʼsiri baholashdan oʻtkazilishi mumkin. Mazkur jarayonga fuqarolik jamiyati institutlari va boshqa tashkilotlar ham jalb etilishi mumkin.
(35-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi OʻRQ-1054-sonli Qonuniga asosan uchinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son)
Tartibga solish taʼsirini baholash tartibi qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
6-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning eʼlon qilinishi, kuchga kirishi va amal qilishi
36-modda. Normativ-huquqiy hujjatning rasmiy matnini tasdiqlash
Normativ-huquqiy hujjatning rasmiy matnini tasdiqlash:
Oʻzbekiston Respublikasining qonuniga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qaroriga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining qaroriga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Raisi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni va qaroriga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbarining farmoyishlariga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbari;
(36-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 14-avgustdagi OʻRQ-1166-sonli Qonuniga asosan oltinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga nisbatan — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri;
vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlariga nisbatan — normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan organ rahbari;
(36-moddaning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
xalq deputatlari Kengashlarining qarorlariga nisbatan — tegishli xalq deputatlari Kengashi raisi;
viloyat, tuman va shahar hokimining qarorlariga nisbatan — tegishli hokim tomonidan imzolash orqali amalga oshiriladi.
(36-moddaning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 17-oktabrdagi OʻRQ-976-sonli Qonuniga asosan sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilar bilan almashtirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.10.2024-y., 03/24/976/0833-son)
37-modda. Vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish
(37-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida ularni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga taqdim etadi.
(37-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan normativ-huquqiy hujjatlari tegishli ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish uchun asos boʻlib xizmat qilishi mumkin emas hamda huquqiy oqibatlarga olib kelmaydi.
(37-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralarning mansabdor shaxslari davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan normativ-huquqiy hujjatlarni amalga kiritganlik uchun qonunda belgilangan tartibda maʼmuriy javobgarlikka tortiladi.
(37-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
(37-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
38-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarni eʼlon qilishga doir talablar
Normativ-huquqiy hujjatlar rasmiy nashrlarda eʼlon qilinishi kerak. Hech kim rasmiy eʼlon qilinmagan qonun asosida hukm qilinishi, jazoga tortilishi, mol-mulkidan yoki biron-bir huquqidan mahrum qilinishi mumkin emas.
Normativ-huquqiy hujjatning bayon tarzida rasmiy eʼlon qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Normativ-huquqiy hujjat rasmiy eʼlon qilinganda uning barcha rekvizitlari koʻrsatiladi.
Vazirliklar, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati organlari normativ-huquqiy hujjatlari matnlarining elektron shakllari ularni qabul qilgan organlarning rasmiy veb-saytlarida normativ-huquqiy hujjat rasmiy eʼlon qilinganidan keyin bir kun ichida eʼlon qilinishi shart. Vazirliklar, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati organlari normativ-huquqiy hujjatlari matnlarining elektron shakllarini eʼlon qilish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
(38-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Normativ-huquqiy hujjatlarni norasmiy nashrlarda eʼlon qilishga, shuningdek ularni qonunchilikning elektron maʼlumotnoma tizimlari orqali tarqatishga normativ-huquqiy hujjat rasmiy manbalarda ularning barcha rekvizitlari, ular eʼlon qilingan rasmiy nashrlar va ularning kuchga kirish sanasi koʻrsatilgan holda eʼlon qilinganidan soʻng yoʻl qoʻyiladi. Bunda rasmiy nashrlarda eʼlon qilingan normativ-huquqiy hujjat matnining aniq takrorlanishi taʼminlanishi kerak.
Normativ-huquqiy hujjatlarning eʼlon qilinishi ular qoʻllanilishining majburiy shartidir.
39-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar eʼlon qilinadigan rasmiy manbalar
“Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi”, “Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik toʻplami”, “Xalq soʻzi” va “Narodnoye slovo” gazetalari, “Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi” Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari eʼlon qilinadigan rasmiy manbalardir.
“Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati qarorlarining toʻplami”, “Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik toʻplami”, “Xalq soʻzi” va “Narodnoye slovo” gazetalari, “Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi” Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari eʼlon qilinadigan rasmiy manbalardir.
“Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik toʻplami”, “Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi”, shuningdek vazirliklar va idoralarning rasmiy nashrlari vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlari eʼlon qilinadigan rasmiy manbalardir.
(39-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
“Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi”, Mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlarini ishlab chiqish, kelishish va roʻyxatdan oʻtkazishning yagona elektron tizimi, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlarining rasmiy nashrlari mazkur mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari eʼlon qilinadigan rasmiy manbalardir.
(39-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 17-oktabrdagi OʻRQ-976-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.10.2024-y., 03/24/976/0833-son)
40-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning kuchga kirishi
Normativ-huquqiy hujjatlar, agar hujjatlarning oʻzida kechroq muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish tartib-taomili murakkablashtirilishini va tadbirkorlik faoliyati subyektlari zimmasiga yangi majburiyatlar yuklatilishini nazarda tutadigan, shuningdek ularning javobgarligiga oid yangi choralarni belgilaydigan normativ-huquqiy hujjatlar rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kamida uch oydan keyin kuchga kiradi.
41-modda. Normativ-huquqiy hujjatning orqaga qaytish kuchi
Normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emas va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qoʻllaniladi, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Oʻzbekiston Respublikasi qonunining amal qilishi u amalga kiritilguniga qadar yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan hollardagina tatbiq etiladi. Agar qonunda mazkur qonun qabul qilinguniga qadar javobgarlikka sabab boʻlmagan yoki yengilroq javobgarlikka sabab boʻlgan xatti-harakatlarni sodir etganlik uchun yuridik va jismoniy shaxslarning javobgarligini joriy etish yoxud kuchaytirish nazarda tutilsa, shuningdek agar qonunning qoʻllanilishi natijasida yuridik va jismoniy shaxslarga moddiy zarar yetkaziladigan boʻlsa, qonunga orqaga qaytish kuchini berishga yoʻl qoʻyilmaydi.
42-modda. Normativ-huquqiy hujjatning makon boʻyicha amal qilishi
Normativ-huquqiy hujjatning makon boʻyicha amal qilishi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan organning yurisdiksiyasi bilan belgilanadi.
Normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan organ uning makon boʻyicha amal qilish doirasini cheklab qoʻyishi mumkin.
43-modda. Normativ-huquqiy hujjatning vaqt boʻyicha amal qilishi
Normativ-huquqiy hujjat, agar uning matnida boshqacha izoh berilmagan boʻlsa, muddatsiz amal qiladi.
Normativ-huquqiy hujjatning amal qilish muddati butun hujjat yoki uning bir qismi uchun belgilanishi mumkin. Bunday holda normativ-huquqiy hujjat yoxud uning bir qismi qaysi muddatga yoki qanday hodisa yuz berguniga qadar oʻz kuchini saqlab qolishi koʻrsatilishi kerak.
Normativ-huquqiy hujjatni qabul qilgan organ belgilangan muddat tugaguniga qadar yoki hodisa yuz berguniga qadar hujjatning yoki uning bir qismining amal qilishini yangi muddatga, boshqa hodisa yuz berguniga qadar uzaytirish toʻgʻrisida yoxud normativ-huquqiy hujjat qonunchilikka, oʻtkazilayotgan islohotlarning ustuvor yoʻnalishlariga, jamiyatdagi barqaror huquqiy munosabatlarga muvofiq boʻlgan taqdirda normativ-huquqiy hujjatga (uning qismiga) muddatsiz tus berish haqida qaror qabul qilishi mumkin.
44-modda. Normativ-huquqiy hujjatning shaxslar doirasi boʻyicha amal qilishi
Normativ-huquqiy hujjatning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari va yuridik shaxslariga, shuningdek oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshirganda chet el yuridik shaxslariga, Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, tatbiq etiladi.
45-modda. Normativ-huquqiy hujjatning amal qilishini toʻxtatib turish va tugatish
Normativ-huquqiy hujjatning yoki uning bir qismining amal qilishi uni qabul qilgan organ yoxud uning yuqori turuvchi organi tomonidan muayyan muddatga yoki muayyan hodisa yuz berguniga qadar toʻxtatib turilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi quyidagi hollarda oʻzining amal qilishini tugatadi:
normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi qaysi muddat yoki hodisa yuz berishi uchun moʻljallangan boʻlsa, oʻsha muddat tugaganida yoki hodisa yuz berganida;
normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi qonunda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas yoxud haqiqiy emas deb topilganda;
normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilganda;
normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi bekor qilinganda.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti favqulodda holat joriy etilgan hududda amalda boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlarining, vazirliklar hamda idoralar buyruqlari va qarorlarining, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining amal qilishini ushbu hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoniga zid boʻlgan taqdirda, favqulodda holatning amal qilish muddatida toʻxtatib turishga haqli.
(45-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
46-modda. Ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarni yangi normativ-huquqiy hujjat qabul qilinganligi munosabati bilan qayta koʻrib chiqish
Ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga yangi normativ-huquqiy hujjat qabul qilinganligi munosabati bilan zarur oʻzgartishlar va (yoki) qoʻshimchalar kiritiladi hamda ilgari qabul qilingan barcha normativ-huquqiy hujjatlar yoki ularning qismlari, agar ular yangi huquqiy normalarga zid boʻlsa yoxud yangi normativ-huquqiy hujjat bilan toʻlaligicha qamrab olingan yoki amalda oʻz huquqiy ahamiyatini yoʻqotgan boʻlsa, lekin rasman oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilmagan boʻlsa, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.
Teng yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarga kiritilayotgan oʻzgartishlar va (yoki) qoʻshimchalar, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan teng yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning yoki ular qismlarining roʻyxati normativ-huquqiy hujjatning oʻzida koʻrsatilishi kerak.
Normativ-huquqiy hujjat qabul qilinganligi munosabati bilan oʻzgartishlar, qoʻshimchalar kiritilishi yoki oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan, teng yuridik kuchga ega normativ-huquqiy hujjatlarning yoki ular qismlarining soni ancha koʻp boʻlgan taqdirda, mazkur oʻzgartish va qoʻshimchalar, shuningdek oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar roʻyxati alohida hujjat sifatida rasmiylashtiriladi. Bunday hujjat loyihasi ishlab chiquvchi tomonidan tayyorlanadi va normativ-huquqiy hujjat loyihasi bilan bir vaqtda taqdim etiladi.
Normativ-huquqiy hujjatni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjat loyihasi ishlab chiqilayotganda uning asosida hamda uni ijro etish uchun qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar xatlovdan oʻtkaziladi va ularni ham oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish haqidagi masala koʻrib chiqiladi.
(46-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi OʻRQ-1054-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son)
47-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning matnlarini tarqatish
Normativ-huquqiy hujjatlarning matnlarini tarqatish normativ-huquqiy hujjat matnidan moneliksiz foydalanish imkoniyatini taʼminlaydigan har qanday shakllarda amalga oshirilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlarning matnlarini tarqatish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
7-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosini tashkil etish va taʼminlash
48-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosini tashkil etuvchi va taʼminlovchi organlar
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlarining Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ijrosini tashkil etadi hamda taʼminlaydi.
Vazirliklar va idoralar, ularning mansabdor shaxslari oʻz vakolatlariga kiritilgan masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosini tashkil etadi hamda taʼminlaydi.
(48-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Mahalliy davlat hokimiyati organlari tegishli hududda normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosini tashkil etadi hamda taʼminlaydi.
49-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini tashkil etish va taʼminlashga doir vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi oʻz vakolatlari doirasida:
normativ-huquqiy hujjatlarning oʻz vaqtida ijro etilishiga qaratilgan zarur tadbirlarni ishlab chiqadi va (yoki) qarorlar qabul qiladi;
vazirliklar va idoralarning ishlarini muvofiqlashtiradi hamda yoʻnaltiradi, ularning normativ-huquqiy hujjatlarni ijro etishga doir vakolatlarini belgilaydi;
(49-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarini va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarni ijro etish uchun zimmasiga javobgarlik yuklatiladigan vazirliklarni, idoralarni hamda mansabdor shaxslarni belgilaydi;
(49-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
normativ-huquqiy hujjatlar oʻz vaqtida ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
50-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini tashkil etishga doir vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi oʻz vakolatlari doirasida:
normativ-huquqiy hujjatlarning ijro etilishi masalalari yuzasidan davlat organlari va tashkilotlarga tushuntirishlar beradi hamda zarur yordam koʻrsatadi;
normativ-huquqiy hujjatlarning davlat boshqaruvi organlari tomonidan ijro etilishi masalalariga doir uslubiy koʻrsatmalarni ishlab chiqadi;
normativ-huquqiy hujjatlarning davlat boshqaruvi organlari tomonidan ijro etilishi monitoringi va tahlilini oʻtkazadi, ushbu sohadagi muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;
davlat boshqaruvi organlarining normativ-huquqiy hujjatlarni ijro etish boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;
davlat boshqaruvi organlarida va tashkilotlarda normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosi nuqtai nazaridan ijro intizomiga rioya etilishini oʻrganadi, shu asosda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish uchun axborot-tahliliy hujjatlarni tayyorlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
51-modda. Vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini tashkil etish hamda taʼminlashga doir vakolatlari
(51-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar oʻz vakolatlari doirasida:
(51-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
normativ-huquqiy hujjatlarning oʻz vaqtida ijro etilishiga qaratilgan zarur tadbirlarni ishlab chiqadi va (yoki) choralar koʻradi;
Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlarining ijro etilishiga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilishini amalga oshiradi;
normativ-huquqiy hujjatlar matnlarining tarqatilishini taʼminlaydi, shuningdek normativ-huquqiy hujjatlarning ijrochilarga yetkazilishi hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishiga doir ishlarni boshqa davlat organlari hamda tashkilotlar bilan birgalikda tashkil etadi;
normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻri va bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash uchun oʻz xodimlarini tayyorlashni, qayta tayyorlashni hamda ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;
normativ-huquqiy hujjatlarning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, tegishli tarmoqda qonunchilikning qoʻllanilish amaliyotini oʻrganadi va, zarur boʻlganda, qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritadi;
normativ-huquqiy hujjatlarning tizimlashtirilgan hisobini belgilangan tartibda yuritadi.
Vazirliklar va idoralar qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(51-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
52-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini tashkil etish va taʼminlashga doir vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari tegishli hududda:
normativ-huquqiy hujjatlar oʻz vaqtida ijro etilishiga qaratilgan zarur tadbirlarni ishlab chiqadi va (yoki) choralar koʻradi;
normativ-huquqiy hujjatlar matnlarining tarqatilishini taʼminlaydi, boshqa tashkilotlar bilan birgalikda normativ-huquqiy hujjatlar yuzasidan zarur tushuntirish ishlarini tashkil etadi;
tegishli davlat organlari va tashkilotlarning normativ-huquqiy hujjatlarni ijro etish boʻyicha ishlarini muvofiqlashtiradi hamda yoʻnaltiradi;
normativ-huquqiy hujjatlarning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, qonunchilikning qoʻllanilish amaliyotini oʻrganadi va zarur boʻlganda qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritadi;
normativ-huquqiy hujjatlarning tizimlashtirilgan hisobini belgilangan tartibda yuritadi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
53-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar ijrosining monitoringi va nazorati
Normativ-huquqiy hujjatlar ijrosining monitoringi va nazorati qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlar va boshqa tashkilotlar tegishli normativ-huquqiy hujjatlar ijrosi ustidan nazoratni, shuningdek ularning ijrosi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha huquqni qoʻllash amaliyoti monitoringini hamda jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlarining tahlilini amalga oshiradi.
Normativ-huquqiy hujjatlarda boʻshliqlar, yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar bilan ziddiyatlar, shuningdek ichki ziddiyatlar yoxud boshqa xatolar aniqlangan taqdirda, normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organ ularni bartaraf etish yuzasidan choralar koʻradi.
Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek qonunchilikda belgilangan tartibda roʻyxatga olingan nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari Oʻzbekiston Respublikasining “Jamoatchilik nazorati toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq jamoatchilik monitoringi va nazoratini amalga oshiradilar.
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
54-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarga qoʻyiladigan asosiy talablar
Normativ-huquqiy hujjatlarni rasmiylashtirishga qoʻyiladigan asosiy talablar ushbu Qonunning ilovasiga muvofiq Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shuningdek ularga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning yagona uslubiyoti bilan belgilanadi.
55-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarni rasmiy sharhlash
Normativ-huquqiy hujjatlarni rasmiy sharhlash normativ-huquqiy hujjatda noaniqliklar topilgan, u amaliyotda notoʻgʻri yoki ziddiyatli tarzda qoʻllanilgan taqdirda amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga rasmiy sharhni Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi beradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga rasmiy sharhni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining tegishli palatalari beradi.
Qonunosti hujjatlari normalariga rasmiy sharhni ularni qabul qilgan organlar beradi.
Normativ-huquqiy hujjatlarni rasmiy sharhlash jarayonida ularga normalarni aniqlashtirishga qaratilgan tuzatishlar, oʻzgartishlar, qoʻshimchalar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
56-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarni davlat hisobiga olish
Normativ-huquqiy hujjatlarni davlat hisobiga olish normativ-huquqiy hujjatlarni markazlashtirilgan tarzda yigʻish, hisobga olish, ularning fondlarini yaratish va nazorat holatida saqlab turishni hamda normativ-huquqiy hujjatlar haqidagi markazlashtirilgan axborotni oʻz ichiga oladi. Qonunchilikda normativ-huquqiy hujjatlarni davlat hisobiga olishga doir qoʻshimcha talablar belgilanishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlarni davlat hisobiga olishni amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan belgilanadi.
57-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 14-dekabrda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi 160-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 8-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 14-dekabrda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 161-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 9-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 12-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 568-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 1-2, 18-modda) XXVI boʻlimi;
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi 714-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005-yil, № 1, 18-modda) I boʻlimining 46-bandi;
5) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 24-dekabrda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-342-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 12, 333-modda);
6) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-381-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 12, 343-modda) 18-moddasi;
7) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 10-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-389-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 8, 310-modda) 9-moddasi;
8) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-411-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 9, 276-modda) 12-moddasi;
9) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-446-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 9, 510-modda) 47-moddasi;
10) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi, shuningdek fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-456-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 1-modda) 22-moddasi;
11) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 9-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-459-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 4-modda) 11-moddasi;
12) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-476-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 4, 224-modda) 37-moddasi;
13) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 8-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-512-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 1-modda) 12-moddasi.
58-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
59-modda. Qonunchilik hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
60-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2021-yil 20-aprel,
OʻRQ-682-son
“Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga
ILOVA
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shuningdek ularga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning
YAGONA USLUBIYOTI
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Yagona uslubiyot normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini (bundan buyon matnda loyiha deb yuritiladi), shuningdek ularga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish tartibini belgilaydi.
2. Loyihani rasmiylashtirishning asosiy prinsiplari:
yuridik shaklning aniqligi va qatʼiyligi;
tilning ravon va tushunarli boʻlishi;
munosabatlarning tegishli sohasini huquqiy jihatdan tartibga solishning toʻliqligi;
huquqiy jihatdan tartibga solishning aniqligi;
sinovdan oʻtgan atamalar, tushunchalar va ifodalardan foydalanish;
normalar taʼrifining mumkin qadar aniqligi va loʻndaligi;
huquqiy koʻrsatmalarni bayon etish shakli, tuzilishi va usullarining bir xilligi, yagonaligi;
qonunchilik texnikasi qoidalariga rioya etilishi.
2-bob. Loyihaning matniga va tuzilishiga doir talablar
1-§. Umumiy qoidalar
3. Loyihaning matni loʻnda, oddiy va ravon tilda bayon etilgan boʻlishi kerak. Loyihaning matni turlicha sharhlash va talqin qilinishlarga olib kelmasligi kerak. Loyihaning jumlalari rasmiy til uslubidan va yuridik atamalardan foydalanilgan holda, umumiy qabul qilingan grammatika, imlo va punktuatsiya qoidalariga muvofiq tuziladi.
4. Loyihaning matni quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:
jumlalarning soddaligi va qisqaligi;
taʼrifning aniqligi;
bayon etishning tizimliligi va ketma-ketligi.
5. Loyihada, shuningdek unga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarda quyidagilarning qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
ogʻzaki nutq shakllari;
davlat tilida teng maʼnoli soʻzlar va tushunchalar mavjud boʻlgan taqdirda, chet tillari atamalari;
eskirgan hamda koʻp maʼnoni anglatadigan soʻzlar va iboralar, majoziy taqqoslashlar, sifatlashlar, kinoyalar;
abbreviatura va qisqartmalar (bundan umumiy qabul qilingan abbreviatura va qisqartmalar, shuningdek qonunosti hujjatlarining ilovalaridagi tashkilotlarning qisqartirilgan nomlari mustasno).
6. Loyihada qonunchilikda mavjud boʻlmagan tushuncha va atamalar, shuningdek texnikaviy va boshqa maxsus tushunchalardan foydalanilganda ularning taʼriflari beriladi. Qonunchilik amaliyotiga muvofiq umum qoʻllaniladigan tushunchalarga taʼrif berish talab etilmaydi.
7. Tushunchaning yoki atamaning taʼrifi uning mazmunini toʻliq ochib berishi kerak. Tushunchani yoki atamani aynan shu tushunchaning oʻzi va atama orqali, shuningdek oʻzi taʼriflanishi lozim boʻlgan boshqa tushuncha va atamalar orqali taʼriflashga yoʻl qoʻyilmaydi.
8. Loyihada koʻp marotaba qoʻllanilgan uch va undan ortiq tushunchaga taʼrif berish zarurati boʻlganda, ular alohida band (modda)da koʻrsatiladi va loyiha matnining boshida keltiriladi.
9. Soʻz birikmalari bir necha marta qoʻllanilgan taqdirda, ular birinchi bor qaysi tarkibiy birlikda (moddada, qismda, bandda, kichik bandda, xatboshida) qoʻllanilgan boʻlsa, oʻsha tarkibiy birlikda toʻliq tahrirda bayon qilinadi va mazkur tushunchaning loyihaning keyingi qoidalarida qoʻllaniladigan qisqartirilgan taʼrifi qavs ichida bosh kelishikda koʻrsatiladi.
10. Loyihada, qoida tariqasida, xuddi shunday yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatda koʻrsatilgan huquqiy normalar qayta takrorlanmaydi.
Zarur boʻlganda, loyihada yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning ayrim qoidalari mazkur normativ-huquqiy hujjatlarga havola qilingan holda aks ettiriladi.
11. Boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga doir havolalar huquqiy normalarning oʻzaro bogʻliqligini koʻrsatish zarurati boʻlgan hollardagina yoki takrorlashlarga yoʻl qoʻymaslik uchungina loyiha matniga kiritilishiga yoʻl qoʻyiladi. Havolalar aniq boʻlishi va muayyan normativ-huquqiy hujjat yoki uning alohida qoidalarini koʻrsatishi kerak.
Har bir havola loyiha boʻyicha tayyorlanayotgan tushuntirish xatida normativ-huquqiy hujjatning rekvizitlari, uning havola qilinayotgan tarkibiy birligi koʻrsatilgan holda asoslantirilishi kerak.
Loyihada pastroq yuridik kuchga ega boʻlgan aniq normativ-huquqiy hujjatlarga, davlat organlarining bayonnomalariga, topshiriqlariga va xatlariga havola qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
12. Qonun loyihasida (qonunda) qonun hujjatlariga havola qilish zarurati boʻlganda ketma-ketlik tartibida qonun hujjatining turi va nomi koʻrsatiladi. Bunda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarori boʻyicha uni qabul qilish sanasi va raqami ham koʻrsatiladi.
13. Moddaning (bandning) matnini shu normativ-huquqiy hujjatning boshqa moddalarida (bandlarida) takror bayon qilishga, shuningdek idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarga boshqa idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilishni nazarda tutuvchi normalar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
14. Loyihaning tuzilishi huquqiy tartibga solish predmetining mantiqan rivojlanib borishi va yoritilishini taʼminlashi kerak.
15. Hajmiga koʻra qonunosti hujjatining loyihasi pasayib boruvchi quyidagi tarkibiy birliklarga boʻlinadi: boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar, bandlar, kichik bandlar va xatboshilar.
Qonun loyihalarining boʻlinishi mazkur bobning 2-paragrafiga muvofiq amalga oshiriladi.
16. Loyihaning boʻlimlari rim raqamlari, kichik boʻlimlari va boblari esa arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi. Paragraflar “§” belgisi bilan belgilanadi, arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi.
Boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar va paragraflarning belgisi va nomi bosh harf bilan, “yarim qora” shriftda, matn markaziga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satr boshisiz, bitta qatorda raqami koʻrsatilib, ketidan nuqta qoʻyilgan holda yoziladi.
17. Quyidagi tarkibiy birlikning kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
agar loyihada boblar boʻlmasa, “boʻlim” birligining;
agar loyihada boʻlimlar boʻlmasa, “kichik boʻlim” birligining;
agar loyihada bandlar boʻlmasa, “kichik band” va “xatboshi” birliklarining.
18. Har bir ishlab chiqiladigan loyiha nomga ega boʻlishi kerak. Nom qisqa, tushunarli ifodalanishi va uning asosiy huquqiy tartibga solish predmetini aks ettirishi zarur.
19. Loyiha uni qabul qilish sabablari va maqsadlarini tushuntirishdan iborat boʻlgan, loyihaning boshlanishida joylashtiriladigan muqaddimaga ega boʻlishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatning muqaddimasi uning mazmunini mantiqiy rivojlantiruvchi bir nechta xatboshilarda bayon etilishi mumkin.
Muqaddima:
mustaqil normativ koʻrsatmalarni oʻz ichiga olmasligi;
moddalar va bandlarga boʻlinmasligi;
normativ-huquqiy hujjat qabul qilinishi munosabati bilan oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi, oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilishi lozim boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga doir havolalarga ega boʻlmasligi;
loyihada qoʻllaniladigan asosiy tushunchalarning ahamiyatini oʻz ichiga olmasligi;
raqamlanmasligi kerak.
20. Loyihaning muqaddimasida (idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar uchun majburiy) loyihaning qabul qilinishi uchun asos boʻlgan yoki ijrosi taʼminlanayotgan qonunchilik hujjatlari koʻrsatilishi mumkin.
21. Loyihada huquqiy normalar arab raqamlarida nuqta qoʻyilgan holda raqamlanib, moddalar va bandlar tarzida bayon qilinadi, shuningdek sarlavhalarga ega boʻlmaydi, bundan moddalar mustasno.
Huquqiy normalarni ikkilangan (qoʻshaloq) tarzda raqamlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
22. Har bir modda va band, qoida tariqasida, bitta huquqiy normani oʻz ichiga olishi hamda toʻliq va tugallangan mazmunga ega boʻlishi kerak.
Loyihaning qaror qismiga eng muhim boʻlgan huquqiy normalar kiritiladi, bundan qonun loyihalari mustasno.
23. Bandlar kichik bandlar yoki xatboshilarga boʻlinishi mumkin.
24. Kichik bandlar doirasimon qavs bilan yopiladigan kichik harflar bilan belgilanadi. Harflar alifbo boʻyicha ketma-ketlikda bayon qilinishi kerak.
25. Kichik bandlar faqat xatboshilarga boʻlinishi mumkin. Xatboshilar boshlanishida defis yoki boshqa belgilarni ishlatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
26. Loyihaga talablar, roʻyxatlar, jadvallar, grafiklar, tariflar, xaritalar, sxemalar, tuzilmalar, hujjatlarning, blankalarning namunalari, shuningdek tavsiya xususiyatiga ega hujjatlar (namunaviy nizomlar, ustavlar, shartnomalar, uslubiy tavsiyalar va boshqalar) ilova qilinishi mumkin.
27. Agar loyihaning qaror qismidagi bandlari (kichik bandlari, xatboshilari) bilan, qonun loyihalarida esa moddalar (qismlar, bandlar, kichik bandlar, xatboshilar) bilan hujjatlarni tasdiqlash nazarda tutilgan boʻlsa, normativ-huquqiy hujjatning tegishli tarkibiy birligi va u tomonidan tasdiqlanadigan hujjatning nomi bir-biriga mos ravishda bayon etilishi kerak.
28. Boʻlimlardan iborat boʻlgan ilovalar izchil ketma-ketlikda raqamlangan bandlarga ega boʻladi. Boʻlim rim raqamlari bilan belgilanadigan tartib raqamiga va nomga ega boʻladi.
2-§. Qonun loyihalari (qonun) tuzilishining oʻziga xos xususiyatlari
29. Qonun loyihasining tuzilishi uning mazmuniga bogʻliq boʻladi va quyidagi ketma-ketlikda belgilanadi:
qoʻllanilish yoki amal qilish sohasi;
umumiy qoidalar: huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy prinsiplari, qonunda foydalaniladigan tushunchalar va maxsus atamalarning taʼrifi, subyektlarning huquq va majburiyatlari, shuningdek ishlab chiqilayotgan qonun loyihasi normalarini amalga oshirishning mexanizmlari;
qabul qilinayotgan qonun normalarini buzganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi norma;
ayrim qonunlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek mazkur qonun qabul qilinishi munosabati bilan qonunlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutadigan normalar;
qabul qilinayotgan qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash zimmasiga yuklatilayotgan subyekt;
qabul qilinayotgan qonunda nazarda tutilgan havolaki normalarni amalga oshirishning aniq muddatlari va masʼul ijrochilari;
(29-band Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi OʻRQ-1054-sonli Qonuniga asosan yettinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son)
normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilinayotgan qonunga muvofiqlashtirish toʻgʻrisidagi topshiriq;
qonunning kuchga kirish tartibi.
30. Qonun loyihasida (qonunda) pastlab boruvchi quyidagi tarkibiy birliklardan foydalaniladi:
qism;
boʻlim;
kichik boʻlim;
bob;
paragraf;
modda.
31. Qonun loyihasi (qonun) moddasida pastlab boruvchi quyidagi tarkibiy birliklardan foydalaniladi:
qism;
band;
kichik band;
xatboshi.
Yirik tizimlashtirilgan qonun loyihalari qismlarga, boʻlimlar kichik boʻlimlarga, boblar paragraflarga boʻlinishi mumkin.
32. Qonun loyihasi (qonun) qismining belgisi va nomi sahifaning oʻrtasiga bosh harflar bilan tagma-tag yoziladi. Qonun loyihasi (qonun) qismining nomi “yarim qora” shriftda yoziladi.
33. Boʻlimlar rim raqamlari, kichik boʻlimlar va boblar esa arab raqamlari bilan raqamlanadi hamda sarlavhalarga ega boʻladi. Paragraflar “§” belgisi bilan belgilanadi, arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi.
Kichik boʻlimlar, boblar va paragraflarning belgisi va nomi bosh harf bilan, boʻlimlarning belgisi va nomi esa bosh harflar bilan “yarim qora” shriftda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlararo birlik intervalda, bitta qatorda raqami koʻrsatilib, ketidan nuqta qoʻyilgan holda yoziladi.
34. Qonun loyihasining (qonunning) moddasi:
uning asosiy tarkibiy birligi hisoblanadi;
arab raqamlari bilan belgilanadigan tartib raqamiga ega boʻladi;
nomga ega boʻladi, bundan ayrim qonunlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi qonun loyihalari mustasno.
Modda belgisi bosh harf bilan va xatboshidan yoziladi.
Moddaning nomi uning raqam belgisi bilan bir qatorga bosh harf bilan “yarim qora” shriftda yozilib, undan keyin nuqta qoʻyiladi. Agar modda nomga ega boʻlmasa, u holda moddaning raqamidan keyin nuqta qoʻyiladi hamda moddaning belgisi bosh harf bilan va yarim qora shrift bilan xatboshidan yoziladi.
Modda raqamlanmaydigan qismlarga boʻlinadi. Modda qismlarining joylashuv tartibi bosh harf bilan boshlanadigan va nuqta bilan tugaydigan xatboshilarni ketma-ket sanash orqali aniqlanadi.
Moddalarning qismlari bandlarga boʻlinib, bandlar doirasimon qavs bilan yopiladigan arab raqamlari yoki kichik harflar bilan belgilanadi. Moddalarning qismlari xatboshilarga boʻlinishi mumkin.
Bandlar qavs ichida arab raqamlari bilan kichik bandlarga yoki xatboshilarga boʻlinishi mumkin.
35. Qonun loyihasining (qonunning) qismlari, boʻlimlari, kichik boʻlimlari, boblari, paragraflari va moddalari izchil ketma-ketlikda raqamlanishi kerak. Har bir bobning (paragrafning) moddalarini alohida-alohida raqamlashga yoki har bir boʻlimning (kichik boʻlimning) boblarini alohida-alohida raqamlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
36. Qonun loyihasiga (qonunga) qismlar, boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar, moddalar yoki butun qonun loyihasiga (qonunga) doir izohlar kiritilishi mumkin emas.
37. Agar qonun loyihasiga (qonunga) bir nechta ilova mavjud boʻlsa, ular “№” belgisi koʻrsatilgan holda arab raqamlari bilan raqamlanadi. Qonun loyihasining (qonunning) matnida ilovaga havola qilinganida “№” belgisi koʻrsatiladi.
Ilova belgisi 12 oʻlchamli shriftda qonun loyihasi (qonun) matnidan keyingi sahifaning yuqorisidagi oʻng burchakka, qonunning raqami va imzolangan sanasi koʻrsatilmagan holda joylashtiriladi.
Ilovaning nomi sahifaning oʻrtasiga joylashtiriladi.
3-§. Qonun loyihasi (qonun) normalarini bayon etishga doir umumiy talablar
38. Qonun quyidagi talablarga javob berishi kerak:
normalarning bir xil talqin qilinishini taʼminlovchi, ularni aniqlashtirish uchun qonunosti hujjatlarini ishlab chiqish va qabul qilishni talab etmaydigan holda batafsil ifoda etilishi;
qonun matnida uni amalga oshirishning aniq mexanizmi mavjudligi;
qonun loyihasida huquqiy munosabatlar subyektlari huquq va majburiyatlarining toʻliq roʻyxati mavjudligi;
deklarativ va mavhum normalarning yoʻqligi.
39. Qonun normalari boshqa qonunlar normalari bilan oʻzaro bogʻliq boʻlishi kerak. Bunda qonun normalarining taʼrifi boshqa qonunlarda qoʻllaniladigan taʼriflar bilan bir xil bayon etilishi kerak.
40. Qonun loyihasining (qonunning) matnini ishlab chiqish jarayonida unda qonunchilik tizimlashtiriladi, qonunosti hujjatlarida mavjud boʻlgan barcha huquqiy normalar birlashtiriladi, qonunchilikdagi boʻshliqlarni toʻldiruvchi yangi normalar ishlab chiqiladi, ayrim huquqiy koʻrsatmalar oʻrtasidagi nomuvofiqliklar, asossiz takrorlanishlar va qarama-qarshiliklar bartaraf etiladi.
Bunda qonun qabul qilingach, normalari qonunda oʻz aksini topgan barcha eski qonunosti hujjatlari oʻz tartibga solish zaruratini yoʻqotadi va kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.
41. Bir hujjatda muayyan huquq tarmogʻining va ijtimoiy munosabatlar sohasining barcha masalalari imkon qadar toʻliq tartibga solinishi kerak. Qonunning ayrim normalarini oʻzgartirish zarurati boʻlganda, yangi alohida normativ-huquqiy hujjatni shakllantirmagan holda ularni mazkur qonunga oʻzgartish va qoʻshimchalar sifatida rasmiylashtirish kerak.
42. Qonun loyihasi bilan bir vaqtda quyidagilar ishlab chiqiladi:
qonun qabul qilinishi munosabati bilan oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan qonunosti hujjatlar roʻyxati;
qonun loyihasiga kirgan qonunosti hujjatlari normalarini oʻz ichiga olgan qiyosiy jadval va bunday birlashtirishning asosi;
qonun qabul qilinganligi munosabati bilan amaldagi qonunosti hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish yoki ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi qaror loyihalari.
3-bob. Loyihalarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va rasmiy eʼlon qilish manbalarini koʻrsatish tartibi
1-§. Umumiy qoidalar
43. Loyihaning matni A4 formatdagi qogʻoz varagʻining bir tomonida uning masshtabi kichraytirilmagan holda joylashtirilishi kerak.
44. Agar loyiha ikki yoki undan ortiq sahifada bayon etilgan boʻlsa, uning har bir sahifasi va ilovalari alohida raqamlanishi kerak. Sahifaning tartib raqami sahifaning yuqorisida oʻrtada 2 raqamidan boshlab yoziladi. Birinchi sahifada 1 raqami qoʻyilmaydi.
45. Loyihalar, qoida tariqasida, Misrosoft Word redaktoridan va quyidagi parametrlardan foydalangan holda tayyorlanadi:
sahifaning chap hoshiyasi 3 sm, oʻng hoshiyasi 2 sm, past va yuqori hoshiyalari 2 sm;
idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari uchun 12 oʻlchamli shrift, boshqa loyihalar uchun 14 oʻlchamli shrift;
birinchi qatorning satr boshisi 1,27 sm (qonun loyihalari uchun 1,25);
qatorlar oʻrtasidagi interval (mnojitel) 1.
46. Loyihaning (bundan idoraviy normativ-huquqiy hujjat loyihasi mustasno) birinchi sahifa yuqori qismining oʻng burchagida “Loyiha” soʻzi qoʻyiladi, uning oʻlchami matn shrifti oʻlchami bilan aynan bir xil boʻlishi lozim.
47. Loyiha turining matni bosh harflar bilan, matnni markazga toʻgʻrilagan holda, “yarim qora” shriftda, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satr boshisiz rasmiylashtiriladi. Qonun hujjatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni va qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori va mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari loyihalarining turi ikki qatorda ifodalanadi.
48. Loyihaning nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlararo birlik intervalda va satr boshisiz yoziladi.
49. Matnning har bir qatorida soʻzlar koʻchirilmasdan tugallangan boʻlishi lozim. Har bir qator oxirida bogʻlovchilar, “№” belgisi, sonlar qismi, abbreviaturalar va boshqa shu kabilar, qoida tariqasida, qoldirilmaydi.
50. Ilova belgisi 12 oʻlchamli shriftda sahifaning yuqori oʻng burchagida, ilovaning raqami (agar ilovalar bir nechta boʻlsa), ilova qilinayotgan normativ-huquqiy hujjat turi koʻrsatilgan hamda hujjat raqami va sanasi uchun joy qoldirilgan holda joylashtiriladi.
51. Ilovaning nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satrboshisiz yoziladi.
2-§. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarini ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihalarini (qonunlarni) yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning oʻziga xos xususiyatlari
52. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarini ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi (qonun) bir nechta xalqaro shartnomani ratifikatsiya qilishni oʻz ichiga olsa, bunday qonun loyihasi (qonun) moddalari nomga ega boʻlmagan qonun loyihalariga (qonunlarga) nisbatan qoʻllaniladigan umumiy qoidalarga muvofiq rasmiylashtiriladi.
Ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasidagi (qonundagi) Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomasining nomi ushbu xalqaro shartnoma imzolangan asl nusxadagi nom bilan aynan bir xil boʻlishi kerak.
3-§. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat loyihasini yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning oʻziga xos xususiyatlari
53. Vazirliklar yoki idoralarning buyruqlari va qarorlari matnlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasvirlangan tegishli blankalarda yozilishi va ularni qabul qilgan organning (organlarning) nomini oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.
(53-band Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
54. Bitta buyruq yoki qaror bilan bir nechta nizom, qoida yoki yoʻriqnoma tasdiqlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
4-§. Rasmiy eʼlon qilish manbalarini koʻrsatish tartibi
55. Qonunga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilganida quyidagilar koʻrsatiladi:
qonun eʼlon qilingan rasmiy manba yoki yangi tahrirdagi (agar u boʻlsa) qonun eʼlon qilingan rasmiy manba;
qonun hujjatiga kiritilgan barcha keyingi oʻzgartish va qoʻshimchalar eʼlon qilingan rasmiy manbalar.
56. Qonun oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilganda qonun eʼlon qilingan rasmiy manba yoki yangi tahrirdagi (agar u boʻlsa) qonun eʼlon qilingan rasmiy manba koʻrsatiladi. Shuningdek, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan asosiy qonunga oʻzgartish va qoʻshimchalar qaysi qonunlar bilan kiritilgan boʻlsa, oʻsha qonunlar ham ularning rasmiy eʼlon qilingan manbai koʻrsatilib, alohida tarzda oʻz kuchini yoʻqotgan deb topiladi.
4-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi loyihalarni tayyorlashning oʻziga xos xususiyatlari
1-§. Umumiy qoidalar
57. Normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi loyiha, qoida tariqasida, quyidagi hollarda tayyorlanadi:
Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlarining va Vazirlar Mahkamasi qarorlarining qonunchilikni yangidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiqlashtirishga doir talablarini bajarish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining topshiriqlarini bajarish uchun;
agar ishlab chiqilayotgan loyiha boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish yoki qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zaruriyatini keltirib chiqarsa;
loyihani tayyorlash jarayonida xuddi shunday munosabatlarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjat mavjudligi maʼlum boʻlib qolganda hamda yangi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilmasdan mazkur normativ-huquqiy hujjatga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish yoʻli bilan huquqiy jihatdan tartibga solish imkoniyati aniqlanganda;
ayni bir masala boʻyicha bir talay normativ-huquqiy hujjatlar mavjud boʻlishini va huquqiy normalarda aniqlangan ziddiyatlarni bartaraf etish uchun.
58. Quyidagilar normativ-huquqiy hujjatga oʻzgartishlar kiritish deb eʼtirof etiladi:
raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar va pozitsiyalarni almashtirish;
xatboshilar, kichik bandlar, bandlar, moddalar (moddalarning qismlari), paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, qismlar, ilovalarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish yoki raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar, pozitsiyalar va xatboshilarni chiqarib tashlash;
xatboshilar, kichik bandlar, bandlar, moddalar (moddalarning qismlari), paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, qismlar, ilovalarni, shuningdek paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, qismlar, ilovalarning nomlarini yangi tahrirda bayon qilish.
Grafa — ikki vertikal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi yoki bandi.
Blok — turli shakllarda (toʻrtburchak, toʻgʻri burchak, silindr, oval va h.k.) funksional jihatdan birlashtirilgan jadvallarning bir qismi;
Pozitsiya — ikki gorizontal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida grafada ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi, kichik boʻlimi, bobi, bandi, kichik bandi.
59. Quyidagilar normativ-huquqiy hujjatga qoʻshimchalar kiritish deb eʼtirof etiladi:
normativ-huquqiy hujjatning tarkibiy birligini yangi soʻzlar, raqamlar yoki jumlalar bilan toʻldirish;
normativ-huquqiy hujjatlarni tarkibiy birliklar (qism, boʻlim, kichik boʻlim, bob, paragraf, ilova, grafa, blok, pozitsiya, modda (moddaning qismi), band, kichik band va xatboshi) bilan toʻldirish.
591. Qonunosti hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi qonunosti hujjati loyihasining nomida mazkur loyiha bilan kiritilayotgan asosiy oʻzgartish va qoʻshimchalarning mohiyati koʻrsatilishi kerak.
592. Normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi loyiha, qoida tariqasida, uni qabul qilish zaruriyati, sabablari va maqsadlariga oid tushuntirishni qamrab olgan, shuningdek normativ-huquqiy hujjatning mohiyatini va ahamiyatini ochib beradigan muqaddimaga ega boʻladi. Zarur boʻlgan taqdirda, qonunosti hujjati loyihasining muqaddimasida u qaysi qonunchilik hujjatlarini ijro etish uchun yoki qaysi qonunchilik hujjatlariga asosan qabul qilinayotgan boʻlsa, oʻsha qonunchilik hujjatlari koʻrsatiladi.
(591 va 592-bandlar Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 26-oktabrdagi OʻRQ-796-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.10.2022-y., 03/22/796/0966-son)
60. Normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi matn quyidagilarga boʻlinadi:
arabcha raqamlar bilan nuqta qoʻyib raqamlanadigan bandlar;
kichik harflarda qavs bilan raqamlanadigan kichik bandlar;
xatboshilar.
61. Agar modda yoki band bilan tegishli normativ-huquqiy hujjatga faqat bitta oʻzgartish yoki qoʻshimcha kiritish nazarda tutilgan boʻlsa, kichik bandlar qoʻllanilmaydi.
62. Normativ-huquqiy hujjatga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishda uning boʻlimlari, kichik boʻlimlari, boblari, paragraflari, moddalari, bandlari raqamlar bilan raqamlanishi hamda kichik bandlarining raqamlar bilan raqamlanishi yoki harflar bilan raqamlanishi oʻzgarmaydi.
63. Agar normativ-huquqiy hujjat yangi tarkibiy birliklar bilan toʻldirilayotgan boʻlsa, ularni asosiy raqam yoki harf belgilari tepasiga qoʻyiladigan qoʻshimcha raqamlar bilan belgilash zarur.
64. Asosiy raqam yoki harf belgilari tepasiga qoʻyiladigan raqamlarni qoʻshishga faqat keyingi oʻzgartishlar va qoʻshimchalarni kiritishda yoʻl qoʻyiladi. Tarkibiy birliklarning barcha raqamlanishi oʻzgarishining oldini olish uchun bunday belgilardan faqat keyingi qoʻshimchalarda foydalaniladi.
65. Agar tegishli qoʻshimchalar normativ-huquqiy hujjatning tarkibiy birligi (qism, boʻlim, kichik boʻlim, bob, paragraf, modda (moddaning qismi), band, kichik band va xatboshi) oxiriga kiritilayotgan boʻlsa, mavjud raqamlanish davom etadi.
66. Modda, band yoki kichik band yangi xatboshi bilan toʻldirilganda mazkur moddaning, bandning yoki kichik bandning keyingi xatboshilari raqamlanishi tegishli tartibda oʻzgaradi.
67. Agar loyiha bir vaqtning oʻzida bir nechta normativ-huquqiy hujjatga yoki ularning tarkibiy birliklariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutayotgan boʻlsa, mazkur hujjatlar (ularning yuridik kuchi va qabul qilingan sanasi boʻyicha) xronologik tartibda joylashtiriladi. Aynan bitta sanada qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar ularning raqamlariga muvofiq ortib borish tartibida joylashtiriladi.
68. Agar qonunosti hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi normalarni oʻz ichiga olgan loyihada ushbu normalar ikki yoki undan ortiq bandni tashkil etsa va katta hajmga ega boʻlsa, ular loyihaga ilova (ilovalar) tarzida tayyorlanadi.
Bu holda, qonunosti hujjati loyihasining ilovani tasdiqlash nazarda tutilayotgan tarkibiy birligida kiritilayotgan oʻzgartish va qoʻshimchalarning, shuningdek oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan normalarning mohiyati qisqacha bayon etiladi.
(68-band Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 26-oktabrdagi OʻRQ-796-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.10.2022-y., 03/22/796/0966-son)
69. Normativ-huquqiy hujjatga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilganda mazkur hujjatning turi, qabul qilish sanasi, raqami va nomi koʻrsatiladi.
70. Agar tegishli oʻzgartish va qoʻshimchalar normativ-huquqiy hujjatning ilovasiga kiritilayotgan boʻlsa, loyihada tegishli normativ-huquqiy hujjatning nomi keltirilmaydi, balki u bilan tasdiqlangan ilovaning nomi koʻrsatiladi.
71. Oʻzgartirilayotgan, qoʻshilayotgan va chiqarib tashlanayotgan soʻzlar hamda raqamlar qoʻshtirnoq ichiga olinadi.
72. Agar ilovaning, qismning, boʻlimning, kichik boʻlimning, bobning, paragrafning, moddaning, bandning, kichik bandning, xatboshining va jumlaning matnini sezilarli oʻzgartirish talab etilsa, ularni yangi tahrirda bayon etish zarur.
73. Agar normativ-huquqiy hujjatning qismi, bandi yoki kichik bandi kirish xatboshisining davomi boʻlgan xatboshilardan iborat boʻlsa, xatboshilarni hisoblash kirish xatboshisidan boshlanadi.
74. Qonunosti hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi loyihaning ilovasi faqat bandlardan iborat boʻladi. Bu holda bandlardan iborat oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning roʻyxati keltiriladi.
75. Butun normativ-huquqiy hujjatni yoki uning kichik bandiga qadar boʻlgan, shu jumladan kichik bandni ham qoʻshgan holda, tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, ushbu hujjat umuman yoki uning kichik bandiga qadar boʻlgan, shu jumladan kichik bandni ham qoʻshgan holda, tarkibiy birligi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topiladi.
Normativ-huquqiy hujjatning xatboshi tarzidagi tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, mazkur xatboshi chiqarib tashlanadi.
76. Normativ-huquqiy hujjatning tegishli tarkibiy birliklari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, keyingi tarkibiy birliklarning raqamlanishi oʻzgarmaydi.
Xatboshi chiqarib tashlanganda keyingi xatboshilarning ketma-ketligi qayta koʻrib chiqiladi.
(76-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 26-oktabrdagi OʻRQ-796-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.10.2022-y., 03/22/796/0966-son)
77. Agar normativ-huquqiy hujjatda faqat bitta amaldagi tarkibiy birlik mavjud boʻlib, qolganlari esa oʻz kuchini yoʻqotgan boʻlsa, ushbu tarkibiy birlikni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan taqdirda, butun normativ-huquqiy hujjat oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi shart.
78. Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning roʻyxatlariga amal qilish muddati tugagan vaqtinchalik tusdagi hujjatlar yoki normalar kiritilmaydi.
79. Amal qilish muddati tugagan normativ-huquqiy hujjat alohida normasining yoki butun normativ-huquqiy hujjatning amal qilish muddati uzaytirilmaydi. Bu holda yangi norma kiritilishini nazarda tutuvchi loyiha tayyorlanadi.
80. Agar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan moddada (moddaning qismida, bandida, kichik bandida va xatboshisida), bandda, kichik bandda yoki xatboshida tegishli ravishda oʻz kuchini yoʻqotishi kerak boʻlgan ilovaga koʻrsatma mavjud boʻlsa, mazkur tarkibiy birlik va unda nazarda tutilgan ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.
Agar ilova toʻliq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi mumkin boʻlmasa, uning faqat tegishli tarkibiy birliklari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi (chiqarib tashlanishi) lozim.
81. Normativ-huquqiy hujjat toʻliq yoki qisman oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, oʻz kuchini toʻliq yoki qisman yoʻqotgan deb topilayotgan normativ-huquqiy hujjatga qaysi normativ-huquqiy hujjatning qoidalariga koʻra oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilgan boʻlsa, oʻsha normativ-huquqiy hujjatning tegishli qoidalari ham oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.
Ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatning amal qilishi tiklanmaydi. Mazkur qoida normativ-huquqiy hujjatning tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishga (chiqarib tashlashga) nisbatan ham tatbiq etiladi.
2-§. Qonunlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihalari (qonunlar), shuningdek oʻz kuchini yoʻqotgan deb topiladigan qonunlar roʻyxatini oʻz ichiga olgan qonun loyihalari (qonunlar) tuzilishining oʻziga xos xususiyatlari
82. Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi (qonun) nomlanishga ega boʻlmagan moddalardan iborat boʻladi. Moddalar bandlarga yoki xatboshilarga boʻlinadi. Moddalardagi bandlar xatboshilarga boʻlinadi.
Qonunlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish va qonunlarni yoki ularning tarkibiy birliklarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi normalar qonunlarda arab raqamlari bilan raqamlanib, kichik qavslar bilan yopiladigan bandlardan iborat alohida moddalar tarzida bayon etilishi mumkin.
5-bob. Loyihaga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarga qoʻyiladigan asosiy talablar
83. Loyihaga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallar, qoida tariqasida, axborot-tahliliy materialning hajmiga qarab Misrosoft Word redaktoridan va quyidagi parametrlardan foydalangan holda tayyorlanadi:
sahifaning chap hoshiyasi 1 — 3 sm, oʻng hoshiyasi 1-2 sm, pastki va yuqori hoshiyasi 1-2 sm;
axborot-tahliliy materialning hajmiga qarab 11 — 14 oʻlchamli shrift;
birinchi qator xatboshisi 0,50 — 1,27 sm;
qatorlar oʻrtasidagi interval (mnojitel) 1 — 1.2.
84. Loyihaning tushuntirish xatida quyidagilar boʻlishi kerak:
normativ-huquqiy hujjatni tayyorlash uchun asos va uni qabul qilish zarurligini asoslantirish, shu jumladan loyiha tayyorlash topshirilgan normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek yuqori turuvchi organning topshiriqlari (topshiriq mavjud boʻlganda) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
loyihani ishlab chiquvchining toʻliq nomi;
maqsadlar va vazifalar, shuningdek loyiha bilan belgilanadigan asosiy qoidalar, ularning qisqacha asosi. Bunda loyihaning erishishga yoʻnaltirilgan asosiy maqsadlari belgilanadi, loyihaning aniq maqsadlarga erishishga vosita boʻlishi mumkin boʻlgan alohida qoidalari qisqacha koʻrsatiladi;
qonun loyihasini tayyorlashda tegishli sohada qonunosti hujjatlari bilan tartibga solinadigan munosabatlarni qonun darajasida tartibga solish imkoniyati koʻrib chiqilganligi toʻgʻrisidagi axborot;
(84-band Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi OʻRQ-1054-sonli Qonuniga asosan beshinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son)
normativ-huquqiy hujjatni qabul qilishdan kutilayotgan natijalar. Bunda normativ-huquqiy hujjat qabul qilinishi munosabati bilan huquqiy jihatdan tartibga solish natijasida yuz berishi mumkin boʻlgan ijobiy oʻzgarishlar keltiriladi. Kutilayotgan natijalar, miqdoriy koʻrsatkichlar koʻrsatilgan holda bayon qilinishi ham mumkin;
loyiha predmetiga taalluqli boʻlgan xalqaro hujjatlar va xorijiy mamlakatlar qonunchiligining prinsiplari, qoidalari va ifoda shakllari toʻgʻrisidagi axborot (qonunosti hujjatlari uchun — zarur boʻlgan taqdirda). Tegishli sohada ijobiy xorijiy tajriba mavjud boʻlgan taqdirda, tushuntirish xatida loyihani tayyorlashda hisobga olingan norma nazarda tutilgan davlat, hujjatning turi, nomi va qisqacha mazmuni koʻrsatilishi mumkin;
loyiha mazmunining tavsifi, unda loyihaning tuzilishi boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar va moddalarning mazmuni bilan birga qisqacha bayon etiladi (qonunosti hujjatlari uchun — zarur boʻlgan taqdirda). Zarur boʻlganda normativ-huquqiy hujjatning eng muhim qismini tashkil etuvchi qoidalarning asosiy mohiyati ochib beriladi;
normativ-huquqiy hujjat qabul qilinishi munosabati bilan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish yoxud ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zaruriyati mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi axborot;
loyihada foydalaniladigan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga havolaning har birini asoslash. Bunda unga havola qilinadigan loyiha normasining mazmuni qisqacha ochib beriladi;
agar normativ-huquqiy hujjatning qoidalarini amalga oshirish qoʻshimcha moliyaviy xarajatlarni talab etsa yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetida yoʻqotishlarga olib kelsa, qisqacha moliyaviy-iqtisodiy asos. Agar normativ-huquqiy hujjatning qoidalarini amalga oshirish koʻrsatib oʻtilgan xarajatlarni talab etmasa yoki yoʻqotishlarga olib kelmasa, u holda bu haqda tushuntirish xatida tegishli axborot keltiriladi;
loyiha boʻyicha oʻtkazilgan jamoatchilik va (yoki) mutaxassislar muhokamasi hamda uning natijalari toʻgʻrisidagi axborot, shu jumladan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida oʻtkazilgan muhokama natijalari yuzasidan axborot;
loyihani manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishib olish toʻgʻrisidagi axborot. Bunda loyiha kelishilgan (viza qoʻyilgan) manfaatdor vazirliklar va idoralar sanab oʻtiladi;
loyiha boʻyicha kelishmovchiliklar mazmunining qisqacha bayoni va ular toʻgʻrisidagi asoslantirilgan fikr (kelishmovchiliklar mavjud boʻlgan taqdirda);
loyihani asoslash uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar.
85. Taqqoslash jadvali quyidagi uchta grafadan iborat boʻladi:
oʻzgartish yoki qoʻshimcha kiritish taklif etilayotgan normativ-huquqiy hujjat tegishli tarkibiy birligining amaldagi tahriri;
loyihada taklif etilayotgan tahrir;
kiritilayotgan oʻzgartish va qoʻshimchalarning asosi.
Taqqoslash jadvalida tegishli tarkibiy birlikning amaldagi va taklif etilayotgan tahriri grafalari quyidagi tarzda bayon etiladi:
amaldagi tahrir grafalarida oʻzgartirilayotgan soʻzlar (raqamlar) kursiv bilan tagiga chizib koʻrsatiladi, taklif etilayotgan tahrir grafalarida esa “yarim qora” shrift bilan ajratib koʻrsatiladi;
taklif etilayotgan tahrir grafasida qoʻshilayotgan soʻzlar (raqamlar) “yarim qora” shrift bilan ajratib koʻrsatiladi;
amaldagi tahrir grafasida chiqarib tashlanayotgan soʻzlar (raqamlar) va xatboshilar, shuningdek oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan boshqa tarkibiy birliklar “yarim qora kursiv” shrift bilan ajratib koʻrsatiladi.
Agar loyihada tegishli tarkibiy birlikning yangi tahriri bayon etilsa, faqat oʻzgartirilayotgan, qoʻshilayotgan, chiqarib tashlanayotgan soʻzlar (raqamlar) ajratib koʻrsatiladi.
Amaldagi va taklif etilayotgan tahrirlarning grafalarida tarkibiy birlikning oʻzgartish kiritilayotgan tarkibiy birlik bilan bogʻliq boʻlgan va kiritilayotgan tuzatishlarning koʻrinarli boʻlishini taʼminlaydigan tegishli qismlari oddiy shriftda keltiriladi.
Qism yoki xatboshi belgisidan ham foydalaniladi, “toʻldirilmoqda”, “chiqarib tashlanmoqda”, “koʻchirilmoqda” degan soʻzlar qoʻllaniladi.
86. Kelishmovchiliklar jadvali (normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish nazarda tutilgan loyiha boʻyicha tayyorlangan kelishmovchiliklar jadvalidan tashqari) quyidagi uchta grafadan iborat boʻladi:
normativ-huquqiy hujjat tegishli tarkibiy birligining taklif etilayotgan tahriri;
manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflari, shuningdek normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portali orqali kelib tushgan fikr-mulohazalar va takliflar;
koʻrib chiqish natijalari.
Kelishmovchiliklar jadvalining “Taklif etilayotgan tahrir” grafasida fikr-mulohazalar va takliflar taqdim etilgan normativ-huquqiy hujjatning tegishli tarkibiy birligi aks ettiriladi.
Kelishmovchiliklar jadvalining “Manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflari” grafasida loyiha boʻyicha oʻz fikr-mulohazalari va takliflarini taqdim etgan organ hamda tashkilotning taklif va mulohazalari yoki ular asosida bayon etilgan tahrir keltiriladi.
Kelishmovchiliklar jadvalining “Koʻrib chiqish natijalari” grafasida taqdim etilgan fikr-mulohazalar va takliflarni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ishlab chiquvchi tomonidan koʻrsatiladi. Agar fikr-mulohazalar va takliflar inobatga olinsa, fikr-mulohazalar va takliflar berilgan tarkibiy birlikning yangi tahriri keltiriladi. Agar fikr-mulohazalar va takliflar inobatga olinmasa, qaysi asoslovchi maʼlumotlar sababli mazkur fikr-mulohazalar va takliflar inobatga olinmagan boʻlsa, oʻsha maʼlumotlar tegishli tartibda koʻrsatiladi.
87. Normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi loyiha boʻyicha tayyorlangan kelishmovchiliklar jadvali quyidagi toʻrt grafadan iborat boʻladi:
oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish taklif etilayotgan normativ-huquqiy hujjat tegishli tarkibiy birligining amaldagi tahriri;
loyihada taklif etilayotgan tahrir;
manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflari;
koʻrib chiqish natijalari.
Birinchi ikkita grafa qiyosiy jadval boʻyicha bayon etiladi.
“Manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflari” hamda “Koʻrib chiqish natijalari” grafalarida loyihani kiritayotgan organ tomonidan ushbu Yagona uslubiyot 86-bandining oltinchi va yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan maʼlumotlar koʻrsatiladi.
88. Normativ-huquqiy hujjatni ishlab chiqish va kelishib olish xronologiyasi haqidagi maʼlumotnomada quyidagilar koʻrsatiladi:
normativ-huquqiy hujjatning turi;
normativ-huquqiy hujjatning nomi;
normativ-huquqiy hujjatni kiritish uchun asos;
loyihani ishlab chiquvchining nomi;
normativ-huquqiy hujjat kelishib olingan sana, vazirlik va idoraning nomi, uning rahbarining F.I.O. va lavozimi, kelishib olish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni, normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organlarga kiritilgan sanani oʻz ichiga olgan jadval.
89. Konsepsiyada quyidagilar belgilanishi kerak:
huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy gʻoyasi, maqsadi va predmeti;
tegishli ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning umumiy tavsifi va uning holatiga berilgan baho mazkur sohada amalda boʻlgan qonunlar hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar tahlili ilova qilingan holda;
qonun loyihalarini ishlab chiqish zaruriyatining asosi;
qonun loyihalarining asosiy qoidalari;
boʻlajak qonunning ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy va boshqa oqibatlari prognozi.
90. Huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy gʻoyasi, maqsadi va predmetini aniqlashda konsepsiyada qonun loyihasining mazmuni, u erishishga yoʻnaltirilgan asosiy vazifalar va maqsadlar, loyiha tartibga solishi kerak boʻlgan ijtimoiy munosabatlar ochib beriladi, shuningdek uning amal qilishi tatbiq etiladigan qoʻllanilish sohasi, huquqiy munosabatlar subyektlarining vakolatlari (huquqlari va majburiyatlari) bayon etiladi.
91. Tegishli ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning umumiy tavsifida va uning holatiga berilgan bahoda ushbu sohada amal qiluvchi normativ-huquqiy hujjatlarning holati aks ettiriladi, xususan:
tegishli sohada huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari;
qonunchilikdagi boʻshliqlar va ziddiyatlar, eskirgan, amalda oʻz ahamiyatini yoʻqotgan, samarasiz yoxud amalga oshirish mexanizmiga ega boʻlmagan qoidalarning mavjudligi;
huquqiy jihatdan tartibga solishning mavjud kamchiliklarini bartaraf etishning oqilona va samaraliroq usullari;
xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan prinsiplari va normalari, shuningdek xorijiy mamlakatlardagi huquqiy jihatdan tartibga solish tajribasi;
statistika, jamiyatshunoslik, siyosatshunoslikka oid tadqiqotlarni, shuningdek boshqa ilmiy tadqiqotlarni oʻtkazish natijalari;
boʻlajak qonunni amalga oshirish uchun qabul qilinishi zarur boʻlgan qonunosti hujjatlari roʻyxati koʻrsatiladi.
Qonun loyihalarini ishlab chiqish zaruriyati asosida qonunni qabul qilish zarurligidan dalolat beruvchi dalillar bayon qilinadi.
92. Bayon qilinadigan dalillar aniq, asoslangan boʻlishi va muammoning amaldagi qonunchilik mukammal emasligi bilan sabab-oqibat aloqasini belgilashi kerak. Qonun loyihasi tegishli boʻlgan qonunchilik tarmogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining hujjat orqali amalga oshirishga qaratilgan qoidalari, shuningdek uning huquqiy tizim uchun ahamiyati ham koʻrsatiladi.
93. Qonun loyihalarining asosiy qoidalarida boʻlajak qonunda belgilanadigan qoidalar, imkoniyat boʻlganda boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar va moddalarning qisqa mazmuni bayon etilgan namunaviy tuzilmasi bayon qilinadi.
94. Boʻlajak qonunning ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy va boshqa oqibatlari prognozi taxmin qilinayotgan oqibatlar va uni amalga oshirishdan kutilayotgan pirovard natijalari tavsifini oʻz ichiga oladi. Bunda boʻlajak qonun amalga oshirilishining nafaqat ijobiy, balki ehtimoldagi salbiy oqibatlari ham hisobga olinishi kerak. Boʻlajak qonunning huquqiy oqibatlarini prognoz qilishda, zarur boʻlganda, uning ijro etilishini taʼminlaydigan maʼmuriy-huquqiy, sud-huquq mexanizmlari ham hisobga olinadi.
95. Ishlab chiquvchi konsepsiyada boshqa zarur axborotni ham koʻrsatishi mumkin.
Tayyorlangan konsepsiya, agar qonun loyihasini tayyorlash toʻgʻrisidagi topshiriqda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ishlab chiquvchining rahbari tomonidan tasdiqlanadi, shundan keyin qonun loyihasining bevosita matni tayyorlanadi.
Zarur boʻlganda, konsepsiya yuqori turuvchi organlar bilan oldindan kelishib olinishi mumkin.
96. Tayyorlangan qonun loyihasiga quyidagilar ham ilova qilinadi:
xalqaro hujjatlarning va xorijiy mamlakatlar qonunchiligining, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligining tegishli qoidalari, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida qoʻllashning maqbulligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan takliflar ketma-ketlik tartibida koʻrsatilgan holdagi tahliliy-qiyosiy jadval;
qonun loyihasi qabul qilinishi munosabati bilan qabul qilinishi, oʻzgartish yoki qoʻshimchalar kiritilishi, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan qonunosti hujjatlarining roʻyxati. Bunda qonunosti hujjatini qabul qilish, unga oʻzgartish yoki qoʻshimchalar kiritish uchun asoslar va ularning qabul qilinishi, ularga oʻzgartish yoki qoʻshimchalar kiritilishi uchun masʼul boʻlgan organlar qisqacha koʻrsatiladi.
Qonun loyihasiga boshqa tahliliy va axborot materiallari ham ilova qilinishi mumkin.
6-bob. Ishlab chiquvchining yuridik xizmati tomonidan loyihaning huquqiy ekspertizasini oʻtkazish
97. Loyihada ishlab chiquvchining birinchi rahbari tomonidan viza qoʻyilishidan oldin uning yuridik xizmati loyihani Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi, shuningdek havola qiluvchi normalarni qoʻllashning asosliligi va maqsadga muvofiqligi nuqtai nazaridan huquqiy ekspertizadan oʻtkazadi.
Loyihalarning huquqiy ekspertizasi jarayonida yuridik xizmat ularda korrupsiya uchun, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tizimida boshqa huquqbuzarliklarni sodir etish uchun shart-sharoitlar yaratuvchi, shuningdek tadbirkorlik subyektlari uchun ortiqcha maʼmuriy hamda oʻzga cheklovlarni joriy etuvchi, tadbirkorlik subyektlarining asossiz xarajatlari yuzaga kelishiga olib keluvchi qoidalar va normalar bor-yoʻqligini aniqlash nuqtai nazaridan tahlilni ham amalga oshiradi.
98. Loyiha qonunchilikka, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiq boʻlgan, shuningdek havola qiluvchi normalarning qoʻllanilishi asosli va maqsadga muvofiq boʻlgan taqdirda, yuridik xizmat uning yuzasidan huquqiy xulosa tayyorlaydi, xulosa yuridik xizmat rahbari (yuridik xizmat rahbari lavozimi mavjud boʻlmagan taqdirda yuriskonsult) tomonidan imzolanadi.
99. Yuridik xizmatning huquqiy xulosasida quyidagilar aks ettiriladi:
normativ-huquqiy hujjatni ishlab chiqish qaysi normativ-huquqiy hujjatlarga binoan topshirilgan boʻlsa, oʻsha normativ-huquqiy hujjatlar (nomi, qabul qilingan sanasi, raqami, eʼlon qilingan rasmiy manbai, topshiriq bayon etilgan tegishli moddasi yoki bandi (kichik bandi, xatboshisi) toʻgʻrisidagi, shuningdek yuqori organning topshiriqlari (organning nomi, topshiriqning raqami va sanasi, zarur boʻlgan taqdirda, topshiriq bergan mansabdor shaxs) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (topshiriq mavjud boʻlganda);
loyiha asosiy qoidalarining huquqiy tabiati tushuntirilgan holda, bu qoidalar mohiyati va ahamiyatining qisqacha bayoni;
loyihaning qonunchilikka, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi, shuningdek loyihadagi har bir havola qiluvchi norma qoʻllanilishining asosliligi va maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosa;
loyihaning korrupsiyaga qarshi va boshqa turdagi ekspertizalardan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
100. Loyiha qonunchilikka va qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiq boʻlmaganda, shuningdek havola qiluvchi normalar asossiz va maqsadga nomuvofiq boʻlganda, yuridik xizmat ishlab chiquvchining loyihani tayyorlash uchun masʼul boʻlgan tarkibiy boʻlinmasiga uni tegishli fikr-mulohazalar bilan maromiga yetkazish uchun qaytaradi.
7-bob. Loyihani manfaatdor organlar va tashkilotlar bilan kelishib olish
101. Loyiha yuzasidan yuridik xizmat tomonidan xulosa taqdim qilinganidan keyin ishlab chiquvchi unga birinchi rahbar darajasida viza qoʻyadi hamda uni Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va kelishib olish yagona elektron tizimi orqali uzil-kesil kelishib olish (viza qoʻyish) uchun manfaatdor organlar va tashkilotlarga (bundan buyon matnda manfaatdor organlar deb yuritiladi) yuboradi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.
102. Quyidagilar bilan majburiy tartibda kelishib olinadi:
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan — barcha loyihalar, shu jumladan davlat rivojlanish dasturlari va investitsiya dasturlari loyihalari;
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlaridan mablagʻlar ajratish, shuningdek davlat xaridlarini amalga oshirish masalalariga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan — investitsiyalar, savdo va iqtisodiy jihatdan tartibga solish masalalariga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi bilan — davlat fuqaroviy xizmatini tartibga solish, shu jumladan davlat organlari va tashkilotlari xodimlarining mehnatiga haq toʻlash hamda ularni moddiy ragʻbatlantirish, shuningdek ularning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan tashkiliy-shtat tuzilmasini oʻzgartirish masalalariga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan — aholiga ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish masalalariga doir loyihalar;
(102-band Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 18-oktabrdagi OʻRQ-977-sonli Qonuniga asosan oltinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.10.2024-y., 03/24/977/0831-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish agentligi bilan — davlat-xususiy sheriklik masalalariga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalarining kengashi bilan — fermer, dehqon va tomorqa xoʻjaliklarining huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga daxldor masalalarga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakili va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan — tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatuvchi masalalarga doir loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi bilan — tovar va moliya bozorlaridagi raqobat masalalariga doir, shuningdek davlat yordami berilishini nazarda tutuvchi loyihalar;
(102-bandning toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-954-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2024-y., 03/24/954/0682-son)
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan — hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va mahalliy davlat dasturlariga oid loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi bilan — yer qaʼrini geologik oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilish, shuningdek konchilik sohasidagi munosabatlarni boshqarishga oid loyihalar;
Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi bilan — advokatlik faoliyati va sud ishlarini yuritish bilan bogʻliq masalalarga doir loyihalar.
Oʻzbekiston Soliq maslahatchilari palatasi bilan — soliq maslahatiga oid faoliyat sohasidagi munosabatlarni tartibga solish masalalariga doir loyihalar;
(102-band Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 4-avgustdagi OʻRQ-787-sonli Qonuniga asosan oʻn uchinchi xatboshisi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 04.08.2022-y., 03/22/787/0708-son — 2022-yil 5-noyabrdan kuchga kiradi)
Loyihalar qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda boshqa davlat organlari hamda tashkilotlar bilan ham majburiy tartibda kelishib olinadi.
Hukumatning faoliyati bilan bogʻliq loyihalar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi xulosasi olinadi.
103. Agar manfaatdor organning rahbarida loyiha yuzasidan fikr-mulohazalar va takliflar boʻlsa, u oʻz fikr-mulohazalari hamda takliflarini Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va kelishib olish yagona elektron tizimida asoslagan holda koʻrsatadi hamda loyihani fikr-mulohazalar va takliflar bilan imzolaydi.
104. Xatda asoslanmagan fikr-mulohazalar va takliflar ishlab chiquvchi tomonidan qabul qilinmasligi mumkin. Bunda asoslanmagan fikr-mulohazalar va takliflar qabul qilinmaganligining oqibatlari uchun javobgarlik manfaatdor organning oʻz fikr-mulohazalari va takliflarini asoslab bermagan birinchi rahbari zimmasiga yuklatiladi.
105. Qabul qilinishi loyihaning mazmuni va tuzilishini jiddiy ravishda oʻzgartiradigan, loyihaga doir boʻlgan fikr-mulohazalar hamda takliflar mavjud boʻlgan taqdirda manfaatdor organ oʻzining loyiha variantini Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va ularni kelishib olish yagona elektron tizimi orqali ishlab chiquvchiga taklif etishi mumkin.
106. Ishlab chiquvchi manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflarini koʻrib chiqadi, zarur hollarda, loyihaga tegishli tuzatishlar kiritadi.
107. Manfaatdor organlarning fikr-mulohazalari va takliflari boʻyicha kelishmovchiliklar jadvali tuzilib, u birinchi rahbar (alohida hollarda — uning birinchi oʻrinbosari) tomonidan imzolanadi.
Koʻrib chiqish natijalari jadvalda “qabul qilindi”, “qabul qilinmadi” tarzida aks ettiriladi. Qabul qilinmagan fikr-mulohazalar va takliflar yuzasidan ularning qabul qilinmaganligi asosi koʻrsatiladi.
108. Kelishmovchiliklar jadvali loyiha bilan birgalikda normativ-huquqiy hujjatni qabul qiluvchi organga belgilangan tartibda kiritiladi.
8-bob. Loyihaning Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligidagi huquqiy ekspertizasi
109. Barcha manfaatdor organlar bilan kelishib olinganidan keyin ishlab chiquvchi loyihani normativ-huquqiy hujjatni qabul qiluvchi organga kiritishdan oldin uni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uchun quyidagilarni ilova qilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga yuboradi:
takliflarni koʻrib chiqish natijalariga doir jadval;
ishlab chiquvchining yuridik xizmati rahbari (yuridik xizmat rahbari lavozimi mavjud boʻlmagan taqdirda — yuriskonsult) tomonidan imzolangan huquqiy xulosa, unda uni imzolagan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi, aloqa bogʻlanadigan telefonlari koʻrsatilishi kerak;
agar loyihaga koʻra boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish nazarda tutilayotgan boʻlsa, taqqoslash jadvali;
loyihani ishlab chiqish reja-jadvali — qonun loyihalari uchun;
xalqaro hujjatlarning va xorijiy mamlakatlar qonunchiligining, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligining tegishli qoidalari, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitlarida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflar izchil ketma-ketlikda koʻrsatilgan holdagi tahliliy qiyosiy jadval (qonunosti hujjatlari uchun — zarur boʻlgan taqdirda);
kelishmovchiliklar jadvali, agar loyiha manfaatdor organlar tomonidan fikr-mulohazalar va takliflar bilan kelishilgan (viza qoʻyilgan) boʻlsa hamda mazkur organlarning ushbu fikr-mulohazalari va takliflari bayon etilgan xatlarning koʻchirma nusxalari;
tartibga solish taʼsirini baholash toʻgʻrisida axborot va xulosa (qonunchilikda belgilangan hollarda);
loyihani ishlab chiqish va kelishib olish xronologiyasi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalar.
110. Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiquvchiga quyidagi hollarda huquqiy ekspertiza oʻtkazilmasdan qaytariladi:
loyiha barcha manfaatdor organlar bilan ularning birinchi rahbarlari (alohida hollarda — ularning birinchi oʻrinbosarlari) darajasida kelishib olinmaganda;
Ushbu Yagona uslubiyotning 109-bandida koʻrsatilgan hujjatlar loyihaga ilova qilinmaganda.
111. Loyihaning huquqiy ekspertizasi yakunlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri (alohida hollarda — vazirning birinchi oʻrinbosari) loyihaga viza qoʻyadi.
Fikr-mulohazalar va takliflar mavjud boʻlgan taqdirda loyihaga fikr-mulohazalar va takliflar bilan viza qoʻyiladi.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.04.2021-y., 03/21/682/0354-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 03.03.2022-y., 03/22/756/0180-son; 04.08.2022-y., 03/22/787/0708-son, 27.10.2022-y., 03/22/796/0966-son; 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 19.02.2024-y., 03/24/909/0133-son; 05.09.2024-y., 03/24/954/0682-son; 19.10.2024-y., 03/24/976/0833-son; 19.10.2024-y., 03/24/977/0831-son; 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son; 28.03.2026-y., 03/26/1127/0280-son; 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son; 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
Закон Республики Узбекистан
О нормативно-правовых актах
Принят Законодательной палатой 24 ноября 2020 года
Одобрен Сенатом 18 декабря 2020 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является определение понятия, видов, установление юридической силы и соотношения нормативно-правовых актов, а также регулирование отношений в области планирования, инициирования, подготовки, проведения экспертизы, согласования, принятия, опубликования, обеспечения организации исполнения нормативно-правовых актов.
Статья 2. Законодательство о нормативно-правовых актах
Законодательство о нормативно-правовых актах состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Виды и соотношение нормативно-правовых актов Республики Каракалпакстан, основные требования, предъявляемые к порядку подготовки и содержанию нормативно-правовых актов, и обеспечение организации их исполнения определяются также законодательством Республики Каракалпакстан.
Виды принимаемых на территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, обязательных для исполнения решений и их соотношение с нормативно-правовыми актами в настоящем Законе, основные требования, предъявляемые к порядку их подготовки и содержанию, а также особенности обеспечения организации их исполнения определяются отдельно Конституционным Законом Республики Узбекистан.
Порядок заключения, опубликования, регистрации и хранения международных договоров Республики Узбекистан определяется Законом Республики Узбекистан «О международных договорах Республики Узбекистан».
Статья 3. Понятие нормативно-правового акта
Нормативно-правовым актом является официальный документ, принятый в соответствии с законодательством, направленный на установление, изменение или отмену правовых норм как общеобязательных государственных предписаний.
Статья 4. Органы или должностные лица, обладающие правом принятия нормативно-правовых актов
Органами или должностными лицами, обладающими правом принятия нормативно-правовых актов (далее — органы, обладающие правом принятия нормативно-правовых актов), являются палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан, Президент Республики Узбекистан, Кабинет Министров Республики Узбекистан, министерства и ведомства, органы государственной власти на местах.
(часть первая статьи 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Граждане вправе принимать нормативно-правовые акты путем референдума, проводимого в порядке, определяемом Законом Республики Узбекистан «О референдуме Республики Узбекистан».
Статья 5. Основные принципы настоящего Закона
Основными принципами настоящего Закона являются:
конституционность;
законность;
защита и приоритет прав и законных интересов физических и юридических лиц, интересов общества и государства;
гласность;
научность;
системность и комплексность правового регулирования общественных отношений;
стабильность правового регулирования общественных отношений.
Глава 2. Система законодательства Республики Узбекистан
Статья 6. Виды нормативно-правовых актов
Видами нормативно-правовых актов являются:
Конституция Республики Узбекистан;
законы Республики Узбекистан;
постановления палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан;
указы и постановления Президента Республики Узбекистан;
распоряжения Руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан;
постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан;
приказы и постановления министерств и ведомств;
(абзац седьмой статьи 6 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
решения органов государственной власти на местах.
Статья 7. Законодательство Республики Узбекистан
Нормативно-правовые акты являются актами законодательства и образуют законодательство Республики Узбекистан.
Конституция и законы Республики Узбекистан, постановления палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан являются законодательными актами.
Указы и постановления Президента Республики Узбекистан, постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан, приказы и постановления министерств и ведомств, решения органов государственной власти на местах являются подзаконными актами.
(часть третья статьи 7 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 8. Верховенство Конституции и законов Республики Узбекистан
В Республике Узбекистан признается безусловное верховенство Конституции и законов Республики Узбекистан.
Конституция Республики Узбекистан имеет высшую юридическую силу, прямое действие и образует основу единого правового пространства на всей территории страны. На отдельных территориях Конституционным Законом Республики Узбекистан может устанавливаться особый правовой режим в рамках единого правового пространства.
Законы Республики Узбекистан и иные нормативно-правовые акты принимаются на основе и во исполнение Конституции Республики Узбекистан и не могут противоречить ее нормам и принципам.
Статья 9. Законы Республики Узбекистан
Законы Республики Узбекистан регулируют наиболее важные и устойчивые общественные отношения и принимаются Олий Мажлисом Республики Узбекистан или путем проведения референдума.
Законы Республики Узбекистан могут приниматься в виде конституционных законов.
Законы Республики Узбекистан, предусматривающие внесение изменений и дополнений в Конституцию Республики Узбекистан, принимаются в виде конституционных законов.
Законы Республики Узбекистан могут приниматься в виде кодексов Республики Узбекистан, закрепляющих, объединяющих, систематизирующих принципы и нормы права, а также обеспечивающих комплексное правовое регулирование важнейшей области общественных отношений.
Статья 10. Постановления палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан
Палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан на основе и во исполнение Конституции и законов Республики Узбекистан принимают нормативно-правовые акты в виде постановлений.
Статья 11. Пределы регулирования подзаконных актов
В подзаконных актах не допускается установление норм по вопросам, подлежащим регулированию на уровне законодательных актов.
Статья 12. Указы и постановления Президента Республики Узбекистан
Президент Республики Узбекистан на основе и во исполнение Конституции и законов Республики Узбекистан принимает нормативно-правовые акты в виде указов и постановлений.
Статья 121. Распоряжения Руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан
Руководитель Администрации Президента Республики Узбекистан на основании Конституции и законов Республики Узбекистан, указов, постановлений, распоряжений и поручений Президента Республики Узбекистан и для обеспечения их исполнения, эффективной организации деятельности Администрации принимает распоряжения, обязательные для исполнения всеми государственными органами, предприятиями, учреждениями, организациями, должностными лицами на всей территории Республики Узбекистан.
Статья 13. Постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан
Кабинет Министров Республики Узбекистан на основе и во исполнение Конституции и законов Республики Узбекистан, постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан принимает нормативно-правовые акты в виде постановлений.
Статья 14. Приказы и постановления министерств и ведомств
(наименование статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерства и ведомства могут принимать нормативно-правовые акты, если законодательными актами, указами и постановлениями Президента Республики Узбекистан, постановлениями Кабинета Министров Республики Узбекистан им предоставлены полномочия по принятию соответствующих нормативно-правовых актов или правовому регулированию общественных отношений.
(часть первая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерства и ведомства в пределах своих полномочий принимают нормативно-правовые акты в виде приказов и постановлений.
(часть вторая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Приказы принимаются руководителями министерств и ведомств, в которых принятие решения от имени министерства или ведомства осуществляется единолично.
Постановления принимаются ведомствами, в которых принятие решения от имени ведомства осуществляется их коллегиальными органами.
(часть четвертая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Приказы и постановления министерств и ведомств могут быть приняты по согласованию с другими министерствами или ведомствами.
(часть пятая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерствами и ведомствами могут быть приняты нормативно-правовые акты в виде совместных постановлений.
(часть шестая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Структурные подразделения и территориальные органы министерств и ведомств не вправе принимать нормативно-правовые акты.
(часть седьмая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 15. Правопреемство в отношении нормативно-правовых актов, принятых министерствами или ведомствами
(наименование статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
В случае реорганизации министерства или ведомства, наделенного правом принимать соответствующие нормативно-правовые акты, к правопреемнику в пределах его полномочий вместе с правом принимать нормативно-правовые акты переходят также полномочия по изменению, дополнению, приостановлению и прекращению действия ранее принятых нормативно-правовых актов, за исключением случаев, предусмотренных частью второй настоящей статьи.
(часть первая статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
В случае упразднения министерства или ведомства либо его реорганизации, при которой правопреемник не наделяется правом принимать соответствующие нормативно-правовые акты, полномочия по изменению, дополнению, приостановлению и прекращению действия ранее принятых нормативно-правовых актов переходят к вышестоящему или иному уполномоченному органу.
(часть вторая статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
В случае переименования министерства или ведомства нормативно-правовые акты, содержащие прежнее его наименование, подлежат изменению или дополнению в части переименования. До внесения таких изменений либо дополнений действие нормативно-правовых актов, содержащих прежнее наименование, распространяется на переименованное министерство или ведомство в полном объеме.
(часть третья статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Изменение статуса министерства или ведомства не влечет прекращения действия ранее принятых ими нормативно-правовых актов.
(часть четвертая статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 16. Решения органов государственной власти на местах
Кенгаши народных депутатов области, района и города в пределах своих полномочий принимают нормативно-правовые акты в виде решений.
Хоким области, района и города в пределах своих полномочий принимает нормативно-правовые акты в виде решений.
Решения органов государственной власти на местах принимаются на основе и во исполнение Конституции и законов Республики Узбекистан, постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указов, постановлений и распоряжений Президента Республики Узбекистан, распоряжений Руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан, постановлений и распоряжений Кабинета Министров Республики Узбекистан, а также решений вышестоящих органов государственной власти на местах.
Статья 17. Положения, правила, инструкции и другие документы, утверждаемые нормативно-правовыми актами
Нормативно-правовыми актами могут утверждаться положения, правила, инструкции, регламенты, стратегии, концепции, доктрины, программы («дорожные карты») и другие документы, которые являются составной частью этих актов.
Положение определяет статус, основные задачи, функции, права и обязанности, порядок организации деятельности государственных органов и организаций, их структурных подразделений, а также порядок регулирования общественных отношений в той или иной области.
Правила определяют требования к осуществлению какой-либо деятельности.
Инструкция определяет конкретизирующие аспекты применения нормативно-правовых актов.
Регламент определяет порядок работы государственных органов и организаций, а также осуществления государственными органами и организациями административных процедур.
Стратегия определяет приоритетные направления развития страны или ключевых отраслей на среднесрочную и долгосрочную перспективу.
Концепция определяет ключевые приоритеты, цели, основные направления, задачи и механизмы реализации государственной политики в той или иной области.
Доктрина определяет цели, задачи, принципы и основные направления обеспечения национальных интересов Республики Узбекистан в той или иной области.
Программа («Дорожная карта») определяет систему мероприятий (взаимоувязанных по задачам, срокам осуществления, источникам финансирования и ответственным исполнителям) и механизмов, обеспечивающих достижение целей государственной политики в той или иной области.
Статья 18. Соотношение нормативно-правовых актов
Соотношение различных нормативно-правовых актов по их юридической силе определяется в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан, полномочиями и статусом органов, принявших нормативно-правовые акты, видами этих актов, а также датой принятия нормативно-правового акта.
Нормативно-правовой акт должен соответствовать нормативно-правовым актам, имеющим по сравнению с ним более высокую юридическую силу.
В случае расхождений между нормативно-правовыми актами применяется нормативно-правовой акт, обладающий более высокой юридической силой.
В случае расхождений между нормативно-правовыми актами, обладающими равной юридической силой, действуют положения нормативно-правового акта, принятого позднее, за исключением случая, предусмотренного частью пятой настоящей статьи.
Нормативно-правовой акт, принятый министерством или ведомством, имеет более высокую юридическую силу по отношению к нормативно-правовому акту, принятому другим министерством или ведомством одного статуса, если орган, принявший такой акт, специально уполномочен на правовое регулирование определенной области общественных отношений.
(часть пятая статьи 18 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Все противоречия и неясности в законодательстве, возникающие во взаимоотношениях человека с государственными органами, толкуются в пользу человека.
(статья 18 дополнена частью шестой Законом Республики Узбекистан от 19 февраля 2024 года № ЗРУ-909 — Национальная база данных законодательства, 19.02.2024 г., № 03/24/909/0133)
Глава 3. Планирование, инициирование и подготовка проектов нормативно-правовых актов
Статья 19. Планирование подготовки проектов нормативно-правовых актов
Планирование подготовки проектов нормативно-правовых актов осуществляется, как правило, в рамках планов (программ) нормотворческой работы, которые подготавливаются по итогам выявления и анализа проблем, требующих правового регулирования.
Органы, обладающие правом принятия нормативно-правовых актов, в целях правового регулирования общественных отношений или совершенствования норм законодательства могут разрабатывать и утверждать текущие (полугодовые и годовые) и перспективные (на срок более одного года) планы (программы) подготовки проектов нормативно-правовых актов.
В планах (программах) подготовки проектов нормативно-правовых актов указываются:
наименование проектов нормативно-правовых актов;
описание состояния правового регулирования той или иной области общественных отношений;
описание проблем, требующих правового регулирования, анализ причин и условий их возникновения;
обоснование необходимости принятия проектов нормативно-правовых актов, направленных на устранение причин и условий возникновения проблем, требующих правового регулирования;
финансово-экономические расчеты — для проектов нормативно-правовых актов, требующих материальных затрат;
виды нормативно-правовых актов;
сроки подготовки проектов нормативно-правовых актов;
государственные органы и организации, ответственные за подготовку проектов нормативно-правовых актов;
ожидаемые результаты в случае принятия нормативно-правовых актов, в том числе результаты оценки регуляторного воздействия в случае ее проведения.
Порядок планирования подготовки проекта нормативно-правового акта определяется органом, обладающим правом принятия нормативно-правового акта, или организацией, осуществляющей подготовку проекта нормативно-правового акта (далее — разработчик).
Планы (программы) подготовки проектов нормативно-правовых в обязательном порядке публикуются на официальных веб-сайтах соответствующих органов, обладающих правом принятия нормативно-правовых актов.
Статья 20. Инициирование подготовки проектов нормативно-правового акта
Инициирование подготовки проектов законодательных актов, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан допускается исключительно при отсутствии в действующем законодательстве правовых механизмов, административных процедур, предназначенных для регулирования общественных отношений, относящихся к сфере деятельности государственных органов, инициирующих принятие нормативно-правовых актов.
Физические и юридические лица вправе вносить предложения о подготовке проектов нормативно-правовых актов в соответствующие государственные органы.
Статья 21. Подготовка проекта нормативно-правового акта
Подготовка проекта нормативно-правового акта состоит из следующих этапов:
рассмотрение предложения о подготовке проекта нормативно-правового акта и принятие решения о его подготовке;
организационно-техническое и финансовое обеспечение подготовки проекта нормативно-правового акта;
сбор материалов и информации, необходимых для подготовки проекта нормативно-правового акта;
проведение оценки регуляторного воздействия;
обоснование целесообразности установления льгот и выделения средств из Государственного бюджета Республики Узбекистан и государственных целевых фондов;
подготовка текста проекта нормативно-правового акта;
проведение правовой и иной необходимой экспертизы;
подготовка пояснительной записки к проекту нормативно-правового акта с изложением его концепции.
Перед разработкой проекта нормативно-правового акта, имеющего важнейшее экономическое и общественно-политическое значение, информация о его подготовке размещается на портале обсуждения проектов нормативно-правовых актов и проект нормативно-правового акта разрабатывается с учетом замечаний и (или) предложений, поступивших от участников общественных обсуждений.
(статья 21 дополнена частью второй Законом Республики Узбекистан от 10 апреля 2025 года № ЗРУ-1054 — Национальная база данных законодательства, 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)
Проект нормативно-правового акта подготавливается на государственном языке. При необходимости, он может быть переведен на другой язык.
Срок подготовки и внесения разработчиком проекта нормативно-правового акта, соответственно, в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан, Администрацию Президента Республики Узбекистан и Кабинет Министров Республики Узбекистан, не может быть установлен менее двух месяцев, если актами Президента Республики Узбекистан, постановлениями палат Олий Мажлиса Республики, актами Кабинета Министров Республики Узбекистан не установлен иной срок.
Особенности подготовки проектов законов Республики Узбекистан и их внесения в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан определяются законами Республики Узбекистан «О порядке подготовки проектов законов и их внесения в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан» и «О Регламенте Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан».
Статья 22. Организация подготовки проекта нормативно-правового акта
Для подготовки проекта нормативно-правового акта разработчиком может создаваться рабочая группа (комиссия).
В состав рабочей группы (комиссии) могут быть включены представители подразделений разработчика, министерств или ведомств, отвечающих за состояние и развитие соответствующих отраслей, других заинтересованных государственных органов, научных и иных организаций, а также граждане. При этом представители негосударственных организаций, а также граждане включаются в состав рабочей группы (комиссии) с их согласия.
(часть вторая статьи 22 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Члены рабочей группы (комиссии) должны обладать знаниями и опытом, необходимыми для подготовки проекта нормативно-правового акта.
Для обеспечения деятельности рабочей группы (комиссии) разработчик вправе получать из государственных органов и иных организаций материалы, статистические и другие данные, необходимые для подготовки проекта нормативно-правового акта, получать консультации и рекомендации научных и иных организаций, ученых и специалистов, а также заключения экспертов по проекту нормативно-правового акта.
Орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта, при необходимости, в пределах своих полномочий вправе поручить в установленном порядке или заказать на договорной основе подготовку проекта нормативно-правового акта государственным органам, научным и иным организациям, отдельным гражданам.
Орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта, при необходимости, в пределах своих полномочий вправе поручить в установленном порядке или заказать на договорной основе подготовку альтернативных проектов нормативно-правовых актов нескольким государственным органам, научным и иным организациям, отдельным гражданам, а также проводить конкурсы на подготовку лучшего проекта нормативно-правового акта.
Координация работы министерств и ведомств, а также органов государственной власти на местах по подготовке проектов нормативно-правовых актов осуществляется Министерством юстиции Республики Узбекистан.
(часть седьмая статьи 22 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 23. Изучение состояния законодательства, практики его применения, общественного мнения и международного опыта при подготовке проекта нормативно-правового акта
При подготовке проекта нормативно-правового акта разработчик:
изучает состояние законодательства, практику его применения по предмету правового регулирования проекта нормативно-правового акта;
выявляет пробелы и противоречия, негативно влияющие на правовое регулирование определенной области общественных отношений, а также общественную потребность в правовом регулировании, причины и условия, влияющие на эффективность законодательства;
проводит инвентаризацию законодательства на предмет выявления нормативно-правовых актов, регулирующих соответствующую область общественных отношений;
обобщает и использует предложения государственных органов и иных организаций, а также отдельных граждан, материалы средств массовой информации, консультации и рекомендации научных и других организаций, ученых и специалистов, данные иных средств выявления общественного мнения;
учитывает общепризнанные принципы и нормы международного права, а также изучает опыт правового регулирования в других государствах;
изучает результаты научных исследований, публикации в средствах массовой информации, всемирной информационной сети Интернет, обращения физических и юридических лиц, относящиеся к предмету правового регулирования проекта нормативно-правового акта;
определяет потребность в финансово-экономических затратах, необходимых для реализации нормативно-правового акта, размеры и источники их покрытия.
Проекты законов Республики Узбекистан могут выноситься на всенародное обсуждение в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «О всенародном обсуждении проектов законов».
Проекты нормативно-правовых актов выносятся на общественное или профессиональное обсуждение.
Общественное обсуждение проектов нормативно-правовых актов проводится с участием представителей заинтересованных государственных органов, а также органов самоуправления граждан и других институтов гражданского общества, иных организаций, ученых, специалистов и граждан.
Профессиональное обсуждение проектов нормативно-правовых актов проводится с участием представителей соответствующих научно-исследовательских учреждений, отраслей.
Участники общественного или профессионального обсуждения проекта нормативно-правового акта должны быть заблаговременно ознакомлены разработчиком с его текстом.
Предложения и замечания, высказанные в ходе обсуждения проекта нормативно-правового акта, носят рекомендательный характер и подлежат рассмотрению разработчиком. Материалы обсуждения проекта нормативно-правового акта вносятся на рассмотрение органа, обладающего правом принятия нормативно-правового акта, одновременно с внесением проекта нормативно-правового акта.
Статья 24. Общественное обсуждение проектов нормативно-правовых актов
Проекты нормативно-правовых актов размещаются разработчиком на портале обсуждения проектов нормативно-правовых актов (далее — портал) для проведения общественного обсуждения в порядке, установленном законодательством.
Разработчик размещает проект нормативно-правового акта на портале до его внесения в орган, принимающий нормативно-правовой акт.
Срок общественного обсуждения проектов нормативно-правовых актов на портале определяется разработчиком исходя из специфики регулируемых общественных отношений и не может быть менее пятнадцати дней со дня размещения проектов нормативно-правовых актов на портале.
Учет замечаний и (или) предложений, поступивших от участников общественных обсуждений по проекту нормативно-правового акта, осуществляется разработчиком путем его доработки в соответствии с принятыми замечаниями и (или) предложениями.
При отклонении поступивших замечаний и (или) предложений разработчик обязан обосновать причину их отклонения.
Результаты общественного обсуждения проектов нормативно-правовых актов вносятся соответствующими министерствами, ведомствами и иными организациями в Министерство юстиции Республики Узбекистан (для правовой экспертизы) и орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта (для рассмотрения), как правило, с указанием результатов рассмотрения поступивших замечаний и (или) предложений.
(часть шестая статьи 24 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Глава 4. Проведение экспертизы и согласование проекта нормативно-правового акта
Статья 25. Экспертиза проекта нормативно-правового акта
Проект нормативно-правового акта подлежит обязательной правовой и антикоррупционной экспертизам.
Проект нормативно-правового акта по решению разработчика или органа, обладающего правом принятия нормативно-правового акта, может быть подвергнут экономической, финансовой, научной, лингвистической, экологической, а также иным видам экспертиз.
В качестве экспертов привлекаются организации и (или) лица, не принимавшие непосредственного участия в подготовке проекта нормативно-правового акта. Для проведения экспертизы могут быть привлечены ученые и специалисты, в том числе из других государств и международных организаций. В оценке проекта нормативно-правового акта эксперты независимы и не связаны с позицией органа, по поручению которого проводится экспертиза.
Заключения экспертов по проекту нормативно-правового акта носят рекомендательный характер и подлежат рассмотрению разработчиком или органом, обладающим правом принятия нормативно-правового акта. По неучтенным пунктам заключения составляется справка с соответствующими пояснениями.
Статья 26. Правовая экспертиза проекта нормативно-правового акта
В ходе правовой экспертизы проверяется соответствие проекта нормативно-правового акта Конституции и законам Республики Узбекистан, иным нормативно-правовым актам, имеющим по сравнению с ним более высокую юридическую силу, требованиям юридико-технического оформления, а также обоснованность и целесообразность применения в проекте нормативно-правового акта отсылочных норм.
Правовая экспертиза проектов нормативно-правовых актов проводится юридической службой разработчика или органа, обладающего правом принятия нормативно-правового акта, а также Министерством юстиции Республики Узбекистан, его территориальными подразделениями и другими организациями в соответствии с законодательством.
Статья 27. Проведение правовой экспертизы проектов нормативно-правовых актов Министерством юстиции Республики Узбекистан и его территориальными подразделениями
Министерство юстиции Республики Узбекистан проводит правовую экспертизу проектов нормативно-правовых актов после их согласования с заинтересованными организациями и проведения иных видов экспертиз.
Министерство юстиции Республики Узбекистан проводит правовую экспертизу проектов нормативно-правовых актов, в том числе на предмет выявления в них положений и норм, создающих условия для проявления коррупции, совершения других правонарушений, вводящих избыточные административные и иные ограничения для физических и юридических лиц, а также наличия возможности кодификации законодательства с отражением необходимых норм в одном нормативно-правовом акте и отменой других норм, регулирующих соответствующие отношения.
Проекты законов Республики Узбекистан в ходе осуществления их правовой экспертизы Министерством юстиции Республики Узбекистан подлежат обязательной оценке на предмет определения их прямого действия и наличия нормативно-правовых актов, дублирующих или противоречащих нормам проектов законов Республики Узбекистан для их последующей отмены.
По итогам правовой экспертизы Министерством юстиции Республики Узбекистан представляется заключение.
Правовая экспертиза нормативно-правовых актов министерств и ведомств проводится Министерством юстиции Республики Узбекистан.
(часть пятая статьи 27 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Правовая экспертиза проектов решений органов государственной власти на местах проводится соответствующими территориальными подразделениями Министерства юстиции Республики Узбекистан.
Статья 28. Сроки проведения правовой экспертизы проектов нормативно-правовых актов и государственной регистрации нормативно-правовых актов министерств и ведомств Министерством юстиции Республики Узбекистан и его территориальными подразделениями
(наименование статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Правовая экспертиза проектов законов Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, а также постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан проводится Министерством юстиции Республики Узбекистан в течение десяти дней с даты их поступления.
Правовая экспертиза нормативно-правовых актов министерств и ведомств и государственная регистрация нормативно-правовых актов министерств и ведомств проводится Министерством юстиции Республики Узбекистан в течение тридцати дней с даты их поступления.
(часть вторая статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
В случае, если проекты, указанные в части первой настоящей статьи, и нормативно-правовые акты, указанные в части второй настоящей статьи, требуют дополнительного изучения, срок рассмотрения проектов законов, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, а также постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан может быть продлен до пяти дней, а нормативно-правовых актов министерств и ведомств — до пятнадцати дней.
(часть третья статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Территориальными подразделениями Министерства юстиции Республики Узбекистан правовая экспертиза проводится в отношении:
проектов решений областного, районного (городского) Кенгаша народных депутатов — в течение двух рабочих дней;
проектов решений хокима области, района (города) — в течение пяти рабочих дней.
Законодательством могут быть определены иные сроки проведения правовой экспертизы проектов нормативно-правовых актов.
Статья 29. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов
Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов проводится в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов».
(текст статьи 29 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 августа 2023 года № ЗРУ-860— Национальная база данных законодательства, 09.08.2023 г., № 03/23/860/0571)
Статья 30. Согласование проектов нормативно-правовых актов
Проекты нормативно-правовых актов до внесения в орган, обладающий правом принятия нормативно-правовых актов, в обязательном порядке согласовываются:
с заинтересованными государственными органами и организациями;
с другими государственными органами и организациями в случаях, предусмотренных законодательством.
Направленные на согласование проекты нормативно-правовых актов визируются первыми руководителями (в исключительных случаях — их первыми заместителями) заинтересованных государственных органов и организаций, по проектам:
законодательных актов — в течение семи рабочих дней;
указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан — в течение трех рабочих дней;
нормативно-правовых актов министерств и ведомств — в течение пяти рабочих дней;
(абзац четвертый части второй статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
решений органов государственной власти на местах — в течение трех рабочих дней.
Законодательством могут быть установлены иные сроки согласования и требования обязательного согласования с определенными государственными органами и организациями проектов нормативно-правовых актов.
Согласование проектов нормативно-правовых актов осуществляется в электронной форме посредством специальной информационной системы согласования проектов нормативно-правовых актов.
Порядок согласования проектов нормативно-правовых актов определяется законодательством.
Статья 31. Ответственность за нарушение сроков согласования проектов нормативно-правовых актов
Руководитель заинтересованного государственного органа и организации, допустивший нарушение сроков рассмотрения полученного для согласования проекта нормативно-правового акта, несет персональную ответственность в рамках исполнительской дисциплины в государственных органах и организациях.
Контроль за своевременностью рассмотрения и согласования проектов нормативно-правовых актов в органах государственного управления и органах исполнительной власти на местах осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Глава 5. Внесение проекта нормативно-правового акта в орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта. Принятие нормативно-правового акта
Статья 32. Внесение проекта нормативно-правового акта в орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта
Подготовленный проект нормативно-правового акта вносится в орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта, на государственном языке. В необходимых случаях, может быть представлен его перевод на другие языки.
Подготовленный проект нормативно-правового акта вносится в орган, обладающий правом принятия нормативно-правового акта, с заключением Министерства юстиции Республики Узбекистан по итогам правовой экспертизы и пояснительной запиской.
К проекту нормативно-правового акта прилагаются в случаях, предусмотренных законодательством, заключение (отчет) соответствующих органов об оценке регуляторного воздействия проекта нормативно-правового акта, а также финансово-экономические расчеты, статистические данные и иные сведения для его обоснования.
Разработчик при внесении проекта закона Республики Узбекистан прилагает к нему план мероприятий по его реализации, а также разъяснению и пропаганде его сути и значения.
Разработчик при внесении проекта закона Республики Узбекистан, за исключением проекта закона Республики Узбекистан, предусматривающего признание утратившими силу других законов Республики Узбекистан, обязан подготовить аналитическую сравнительную таблицу с указанием в последовательном порядке соответствующих положений международных документов и законодательства зарубежных стран, законодательства Республики Узбекистан, обоснованных предложений о приемлемости применения соответствующего международного опыта в условиях Республики Узбекистан.
Проект закона Республики Узбекистан, за исключением проекта закона Республики Узбекистан, предусматривающего признание утратившими силу других законов Республики Узбекистан, внесенный без сравнительной таблицы, в которой содержится подготовленный предметный анализ принципов, положений и формулировок международных документов и законодательства зарубежных стран, не рассматривается.
Статья 33. Принятие нормативно-правового акта
Нормативно-правовой акт после его рассмотрения принимается органом, обладающим правом принятия нормативно-правовых актов.
Подзаконные акты, положения которых отражены в законе, подлежат признанию утратившими силу.
Нормативно-правовой акт принимается органом, обладающим правом принятия нормативно-правовых актов, на государственном языке. При необходимости он может быть переведен на другие языки.
В случае расхождения текста нормативно-правового акта на государственном языке с его текстом на другом языке применяется текст нормативно-правового акта на государственном языке.
Статья 34. Правовой эксперимент
Правовой эксперимент представляет собой комплекс мер, связанных с испытанием (опытом, апробацией и тому подобным) эффективности нормативно-правового акта или правовой нормы на практике в течение установленного периода времени при ограничении действия на определенной территории и (или) по кругу лиц.
Отношения по организации, проведению, оценке результатов и внедрению правового эксперимента регулируются Законом Республики Узбекистан «О правовом эксперименте» и иными актами законодательства.
Статья 35. Оценка регуляторного воздействия
Оценка регуляторного воздействия представляет собой комплекс мер, направленных на выявление и оценку возможных последствий принятия проекта нормативно-правового акта, достижения определенных им целей регулирования, а также эффективности и результативности воздействия действующего нормативно-правового акта на регулируемые этим нормативно-правовым актом общественные отношения.
Оценка регуляторного воздействия проводится по нормативно-правовым актам и их проектам, воздействующим на предпринимательскую деятельность, права, свободы и законные интересы граждан, а также на окружающую среду.
По истечении пяти лет со дня вступления закона в силу по инициативе ответственных государственных органов и комитетов палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан может проводиться оценка регуляторного воздействия закона для определения его эффективности, достижения определенной им цели и ожидаемых результатов. К данному процессу также могут быть привлечены институты гражданского общества и другие организации.
(статья 35 дополнена частью третьей Законом Республики Узбекистан от 10 апреля 2025 года № ЗРУ-1054 — Национальная база данных законодательства, 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)
Порядок оценки регуляторного воздействия определяется в соответствии с законодательством.
Глава 6. Опубликование, вступление в силу и действие нормативно-правовых актов
Статья 36. Удостоверение официального текста нормативно-правового акта
Удостоверение официального текста нормативно-правового акта производится путем его подписания в отношении:
закона Республики Узбекистан — Президентом Республики Узбекистан;
постановления Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан — Спикером Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан;
постановления Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан — Председателем Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан;
указа и постановления Президента Республики Узбекистан — Президентом Республики Узбекистан;
распоряжений Руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан — Руководителем Администрации Президента Республики Узбекистан;
постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан — Премьер-министром Республики Узбекистан;
приказов и постановлений министерств и ведомств — руководителем органа, принявшего нормативно-правовой акт;
(абзац седьмой статьи 36 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
решений Кенгашей народных депутатов — председателем соответствующего Кенгаша народных депутатов;
решений хокима области, района и города — соответствующим хокимом.
(абзац восьмой статьи 36 заменен абзацами восьмым и девятым Законом Республики Узбекистан от 17 октября 2024 года № ЗРУ-976 — Национальная база данных законодательства, 19.10.2024 г., № 03/24/976/0833)
Статья 37. Государственная регистрация нормативно-правовых актов министерств и ведомств
(наименование статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерства и ведомства в течение десяти дней со дня принятия нормативно-правовых актов представляют их в Министерство юстиции Республики Узбекистан для государственной регистрации.
(часть первая статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Нормативно-правовые акты министерств и ведомств, не прошедшие государственной регистрации, не могут служить основанием для правового регулирования соответствующих общественных отношений и не влекут за собой правовых последствий.
(часть вторая статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Должностные лица министерств и ведомств за введение в действие нормативно-правовых актов, не прошедших государственную регистрацию, привлекаются к административной ответственности в установленном законом порядке.
(часть третья статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Порядок проведения государственной регистрации нормативно-правовых актов министерств и ведомств определяется законодательством.
(часть четвертая статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 38. Требования к опубликованию нормативно-правовых актов
Нормативно-правовые акты должны быть опубликованы в официальных изданиях. Никто не может быть осужден, подвергнут наказанию, лишен имущества или каких-либо прав на основании закона, который официально не опубликован.
Официальное опубликование нормативно-правового акта в изложении не допускается.
При официальном опубликовании нормативно-правового акта указываются все его реквизиты.
Электронные версии текстов нормативно-правовых актов министерств, ведомств и органов государственной власти на местах подлежат обязательному опубликованию на официальных веб-сайтах принявших их органов в течение одного дня после официального опубликования нормативно-правового акта. Порядок опубликования электронных версий текстов нормативно-правовых актов министерств, ведомств и органов государственной власти на местах определяется законодательством.
(часть четвертая статьи 38 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Опубликование нормативно-правовых актов в неофициальных изданиях, а также их распространение через электронные справочные системы законодательства допускаются после опубликования нормативно-правового акта в официальных источниках с указанием всех реквизитов, официальных изданий, в которых они опубликованы, и даты вступления их в силу. При этом должно быть обеспечено точное воспроизведение текста нормативно-правового акта, опубликованного в официальных изданиях.
Опубликование нормативно-правовых актов является обязательным условием их применения.
Статья 39. Официальные источники опубликования нормативно-правовых актов
Официальными источниками опубликования Конституции и законов Республики Узбекистан, постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан являются «Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан», «Собрание законодательства Республики Узбекистан», газеты «Халқ сўзи» и «Народное слово», «Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан».
Официальными источниками опубликования постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан являются «Собрание постановлений Правительства Республики Узбекистан», «Собрание законодательства Республики Узбекистан», газеты «Халқ сўзи» и «Народное слово», «Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан».
Официальными источниками опубликования нормативно-правовых актов министерств и ведомств являются «Собрание законодательства Республики Узбекистан», «Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан», а также официальные издания министерств и ведомств.
(часть третья статьи 39 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Официальными источниками опубликования решений органов государственной власти на местах являются «Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан», Единая электронная система разработки, согласования и регистрации решений органов государственной власти на местах, а также официальные издания данных органов государственной власти на местах.
(часть четвертая статьи 39 в редакции Закона Республики Узбекистан от 17 октября 2024 года № ЗРУ-976 — Национальная база данных законодательства, 19.10.2024 г., № 03/24/976/0833)
Статья 40. Вступление в силу нормативно-правовых актов
Нормативно-правовые акты вступают в силу со дня их официального опубликования, если в самих актах не указан более поздний срок.
Нормативно-правовые акты, предусматривающие усложнение процедуры осуществления предпринимательской деятельности и возложение на субъектов предпринимательской деятельности новых обязанностей, а также устанавливающие новые меры их ответственности, вступают в силу не ранее трех месяцев со дня их официального опубликования.
Статья 41. Обратная сила нормативно-правового акта
Нормативно-правовые акты не имеют обратной силы и применяются к общественным отношениям, возникшим после введения их в действие, за исключением случаев, предусмотренных частью второй настоящей статьи.
Действие закона Республики Узбекистан распространяется на общественные отношения, возникшие до введения его в действие, лишь в случаях, когда это прямо предусмотрено законом. Придание обратной силы не допускается, если закон предусматривает введение либо ужесточение ответственности юридических и физических лиц за совершение действий, которые до принятия данного закона не влекли ответственность или влекли более мягкую ответственность, а также, если в результате применения закона будет нанесен материальный ущерб юридическим и физическим лицам.
Статья 42. Действие нормативно-правового акта в пространстве
Действие нормативно-правового акта в пространстве определяется юрисдикцией органа, принявшего нормативно-правовой акт.
Орган, принявший нормативно-правовой акт, может ограничить сферу его действия в пространстве.
Статья 43. Действие нормативно-правового акта во времени
Нормативно-правовой акт действует бессрочно, если в его тексте не оговорено иное.
Срок действия нормативно-правового акта может быть установлен для всего акта или его части. В этом случае должно быть указано, на какой срок или до наступления какого события нормативно-правовой акт либо его часть сохраняет действие.
До истечения установленного срока или до наступления события орган, принявший нормативно-правовой акт, может принять решение о продлении действия нормативно-правового акта или его части на новый срок, до наступления другого события, либо о придании ему (ей) бессрочного характера в случае соответствия нормативно-правового акта законодательству, приоритетным направлениям проводимых реформ, устоявшимся правоотношениям в обществе.
Статья 44. Действие нормативно-правового акта по кругу лиц
Действие нормативно-правового акта распространяется на граждан и юридических лиц Республики Узбекистан, а также на иностранных юридических лиц при осуществлении деятельности ими на территории Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, находящихся на территории Республики Узбекистан, если иное не предусмотрено международным договором Республики Узбекистан.
Статья 45. Приостановление и прекращение действия нормативно-правового акта
Действие нормативно-правового акта или его части может быть приостановлено органом, принявшим его, либо его вышестоящим органом на определенный срок или до наступления определенного события.
Нормативно-правовой акт или его часть прекращает свое действие в случае:
истечения срока или наступления события, на который был рассчитан нормативно-правовой акт или его часть;
признания нормативно-правового акта или его части не соответствующим Конституции Республики Узбекистан либо недействительным в установленном законом порядке;
признания нормативно-правового акта или его части утратившим силу;
отмены нормативно-правового акта или его части.
Президент Республики Узбекистан вправе приостанавливать на срок действия чрезвычайного положения действие указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан, приказов и постановлений министерств и ведомств, а также решений органов государственной власти на местах, действующих на территории, на которой введено чрезвычайное положение, в случае противоречия этих актов указу Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения.
(часть третья статьи 45 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 46. Пересмотр ранее принятых нормативно-правовых актов в связи с принятием нового нормативно-правового акта
В связи с принятием нового нормативно-правового акта необходимые изменения и (или) дополнения вносятся в ранее принятые нормативно-правовые акты и подлежат признанию утратившими силу все ранее принятые нормативно-правовые акты или их части, если они противоречат новым правовым нормам либо полностью поглощены новым нормативно-правовым актом или фактически утратили свое правовое значение, но официально не признаны утратившими силу.
Изменения и (или) дополнения, вносимые в обладающие равной юридической силой нормативно-правовые акты, перечень обладающих равной юридической силой нормативно-правовых актов или их частей, признаваемых утратившими силу, должны содержаться в самом нормативно-правовом акте.
При значительном числе обладающих равной юридической силой нормативно-правовых актов или их частей, подлежащих изменению, дополнению или признанию утратившими силу в связи с принятием нормативно-правового акта, указанные изменения и дополнения, а также перечень подлежащих признанию утратившими силу нормативно-правовых актов оформляются самостоятельным актом. Проект такого акта подготавливается разработчиком и представляется одновременно с проектом нормативно-правового акта.
При разработке проекта нормативно-правового акта о признании нормативно-правового акта утратившим силу проводится инвентаризация нормативно-правовых актов, принятых на его основе и во исполнение его и рассматривается вопрос о признании их также утратившими силу.
(статья 46 дополнена частью четвертой Законом Республики Узбекистан от 10 апреля 2025 года № ЗРУ-1054 — Национальная база данных законодательства, 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)
Статья 47. Распространение текстов нормативно-правовых актов
Распространение текстов нормативно-правовых актов может осуществляться в любых формах, обеспечивающих беспрепятственный доступ к ознакомлению с текстом нормативно-правового акта.
Порядок распространения текстов нормативно-правовых актов определяется законодательством.
Глава 7. Организация и обеспечение исполнения нормативно-правовых актов
Статья 48. Органы, организующие и обеспечивающие исполнение нормативно-правовых актов
Кабинет Министров Республики Узбекистан организует и обеспечивает исполнение Конституции и законов Республики Узбекистан, постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан на всей территории Республики Узбекистан.
Министерства и ведомства, их должностные лица организуют и обеспечивают исполнение нормативно-правовых актов по вопросам, отнесенным к их полномочиям.
(часть вторая статьи 48 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Органы государственной власти на местах организуют и обеспечивают исполнение нормативно-правовых актов на соответствующей территории.
Статья 49. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан по организации и обеспечению исполнения нормативно-правовых актов
Кабинет Министров Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
разрабатывает необходимые мероприятия и (или) принимает решения, направленные на своевременное исполнение нормативно-правовых актов;
координирует и направляет работу министерств и ведомств, определяет их полномочия по исполнению нормативно-правовых актов;
(абзац третий части первой статьи 49 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
определяет министерства, ведомства и должностных лиц, на которые возлагается ответственность за исполнение законов Республики Узбекистан и иных нормативно-правовых актов;
(абзац четвертый части первой статьи 49 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
осуществляет контроль за своевременным исполнением нормативно-правовых актов.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 50. Полномочия Министерства юстиции Республики Узбекистан по организации исполнения нормативно-правовых актов
Министерство юстиции Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
дает разъяснения и оказывает необходимое содействие государственным органам и организациям по вопросам исполнения нормативно-правовых актов;
разрабатывает методические указания по вопросам исполнения нормативно-правовых актов органами государственного управления;
проводит мониторинг и анализ исполнения нормативно-правовых актов органами государственного управления, вырабатывает предложения по устранению проблем в этой сфере;
осуществляет координацию деятельности органов государственного управления по исполнению нормативно-правовых актов;
изучает соблюдение исполнительской дисциплины в органах государственного управления и организациях на предмет исполнения нормативно-правовых актов, подготавливает на этой основе информационно-аналитические документы для внесения Президенту Республики Узбекистан и Кабинет Министров Республики Узбекистан.
Министерство юстиции Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 51. Полномочия министерств и ведомств по организации и обеспечению исполнения нормативно-правовых актов
(наименование статьи 51 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерства и ведомства в пределах своих полномочий:
(абзац первый части первой статьи 51 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
разрабатывают необходимые мероприятия и (или) принимают меры, направленные на своевременное исполнение нормативно-правовых актов;
осуществляют разработку проектов нормативно-правовых актов, направленных на исполнение законов Республики Узбекистан, постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан;
обеспечивают распространение текстов нормативно-правовых актов, а также совместно с другими государственными органами и организациями организуют работу по доведению до исполнителей и разъяснению среди населения сути и значения нормативно-правовых актов;
организуют подготовку, переподготовку и повышение квалификации своих работников для обеспечения правильного и единообразного применения нормативно-правовых актов;
осуществляют контроль за исполнением нормативно-правовых актов, изучают практику применения законодательства в соответствующей отрасли и при необходимости вносят предложения по совершенствованию законодательства;
ведут в установленном порядке систематизированный учет нормативно-правовых актов.
Министерства и ведомства могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
(часть вторая статьи 51 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 52. Полномочия органов государственной власти на местах по организации и обеспечению исполнения нормативно-правовых актов
Органы государственной власти на местах на соответствующей территории:
разрабатывают необходимые мероприятия и (или) принимают меры, направленные на своевременное исполнение нормативно-правовых актов;
обеспечивают распространение текстов нормативно-правовых актов, совместно с другими организациями организуют необходимую разъяснительную работу по нормативно-правовым актам;
координируют и направляют работу соответствующих государственных органов и организаций по исполнению нормативно-правовых актов;
осуществляют контроль за исполнением нормативно-правовых актов, изучают практику применения законодательства и при необходимости вносят предложения по совершенствованию законодательства;
ведут в установленном порядке систематизированный учет нормативно-правовых актов.
Органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 53. Мониторинг и контроль за исполнением нормативно-правовых актов
Мониторинг и контроль за исполнением нормативно-правовых актов осуществляются в соответствии с законодательством.
Органы, обладающие правом принятия нормативно-правовых актов, и другие организации осуществляют контроль за исполнением соответствующих нормативно-правовых актов, а также мониторинг правоприменительной практики и анализ обращений физических и юридических лиц по вопросам, связанным с их исполнением.
При выявлении пробелов в нормативно-правовых актах, противоречий с нормативно-правовыми актами более высокой юридической силы, а также внутренних противоречий или других ошибок орган, обладающий правом принятия нормативно-правовых актов, принимает меры по их устранению.
Граждане, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации, средства массовой информации, зарегистрированные в установленном законодательством порядке, могут осуществлять мониторинг и контроль за исполнением нормативно-правовых актов в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об общественном контроле» и другими актами законодательства.
Глава 8. Заключительные положения
Статья 54. Основные требования, предъявляемые к нормативно-правовым актам
Основные требования, предъявляемые к оформлению нормативно-правовых актов, устанавливаются Единой методикой юридико-технического оформления проектов нормативно-правовых актов, а также информационно-аналитических материалов, прилагаемых к ним, согласно приложению к настоящему Закону.
Статья 55. Официальное толкование нормативно-правовых актов
Официальное толкование нормативно-правовых актов осуществляется в случае обнаружения неясностей в нормативно-правовом акте, неправильной или противоречивой практики его применения.
Официальное толкование норм Конституции и законов Республики Узбекистан дает Конституционный суд Республики Узбекистан.
Официальное толкование норм постановлений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан дает соответствующая палата Олий Мажлиса Республики Узбекистан.
Официальное толкование норм подзаконных актов дают органы, их принявшие.
В процессе официального толкования нормативно-правовых актов не допускается внесение в них поправок, изменений, дополнений, направленных на конкретизацию норм.
Статья 56. Государственный учет нормативно-правовых актов
Государственный учет нормативно-правовых актов включает в себя централизованный сбор, учет нормативно-правовых актов, создание и поддержание в контрольном состоянии их фондов и централизованную информацию о нормативно-правовых актах. Законодательством могут быть установлены дополнительные требования к государственному учету нормативно-правовых актов.
Порядок осуществления государственного учета нормативно-правовых актов определяется Министерством юстиции Республики Узбекистан.
Статья 57. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 14 декабря 2000 года № 160-II «О нормативно-правовых актах» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 1-2, ст. 8);
2) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 14 декабря 2000 года № 161-II «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О нормативно-правовых актах» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 1-2, ст. 9);
3) раздел XXVI Закона Республики Узбекистан от 12 декабря 2003 года № 568-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 1-2, ст. 18);
4) пункт 46 раздела I Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2004 года № 714-II «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 1, ст. 18);
5) Закон Республики Узбекистан от 24 декабря 2012 года № ЗРУ-342 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О нормативно-правовых актах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., № 12, ст. 333);
6) статью 18 Закона Республики Узбекистан от 11 декабря 2014 года № ЗРУ-381 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 12, ст. 343);
7) статью 9 Закона Республики Узбекистан от 10 августа 2015 года № ЗРУ-389 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 8, ст. 310);
8) статью 12 Закона Республики Узбекистан от 23 сентября 2016 года № ЗРУ-411 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 9, ст. 276);
9) статью 47 Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 9, ст. 510);
10) статью 22 Закона Республики Узбекистан от 3 января 2018 года № ЗРУ-456 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов, а также принятием дополнительных мер по обеспечению гарантий защиты прав и свобод граждан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 1);
11) статью 11 Закона Республики Узбекистан от 9 января 2018 года № ЗРУ-459 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 4);
12) статью 37 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 4, ст. 224);
13) статью 12 Закона Республика Узбекистан от 8 января 2019 года № ЗРУ-512 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 1, ст. 1).
Статья 58. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 59. Приведение актов законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 60. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
20 апреля 2021 г.,
№ ЗРУ-682
ПРИЛОЖЕНИЕ
к Закону Республики Узбекистан «О нормативно-правовых актах»
ЕДИНАЯ МЕТОДИКА
юридико-технического оформления проектов нормативно-правовых актов, а также информационно-аналитических материалов, прилагаемых к ним
Глава 1. Общие положения
1. Настоящая Единая методика определяет порядок юридико-технического оформления проектов нормативно-правовых актов (далее — проект), а также информационно-аналитических материалов, прилагаемых к ним.
2. Основные принципы оформления проекта:
точность и определенность юридической формы;
ясность и доступность языка;
полнота правового регулирования соответствующей сферы отношений;
конкретность правового регулирования;
использование апробированных терминов, понятий и выражений;
максимальная четкость и лаконичность формулировки норм;
унификация, единообразие формы, структуры и способа изложения правовых предписаний;
соблюдение правил законодательной техники.
Глава 2. Требования к тексту и структуре проекта
§ 1. Общие положения
3. Текст проекта должен быть изложен лаконично, простым и ясным языком. Текст проекта не должен приводить к различным толкованиям и разночтениям. Предложения проекта строятся в соответствии с общепринятыми грамматическими, орфографическими и пунктуационными правилами с использованием официального стиля языка и юридической терминологии.
4. Текст проекта должен соответствовать следующим требованиям:
простота и краткость предложений;
точность формулировки;
системность и последовательность изложения.
5. Не допускается употребление в проекте, а также информационно-аналитических материалах, прилагаемых к ним:
форм разговорной речи;
терминов иностранных языков при наличии равнозначных слов и понятий на государственном языке;
устаревших и многозначных слов и выражений, образных сравнений, эпитетов, метафор;
аббревиатур и сокращений (за исключением общепринятых аббревиатур и сокращений, а также сокращенных наименований организаций в приложениях к подзаконным актам).
6. При использовании в проекте понятий и терминов, которые отсутствуют в законодательстве, а также технических и других специальных понятий, даются их определения. Не требуется определение общеупотребляемых понятий в соответствии с законодательной практикой.
7. Определение понятия или термина должно полностью раскрывать его содержание. Не допускается определение понятия или термина через это же понятие и термин, а также другие понятия и термины, которые сами нуждаются в определении.
8. При необходимости определения трех и более понятий, многократно употребляемых в проекте, они указываются в отдельном пункте (статье) и приводятся в начале текста проекта.
9. При неоднократном употреблении словосочетаний они излагаются в полной редакции в той структурной единице (статье, части, пункте, подпункте, абзаце), где использованы впервые, и в скобках указывается в именительном падеже сокращенное обозначение, которым данное понятие употребляется в последующих положениях проекта.
10. В проекте, как правило, повторно не воспроизводятся правовые нормы, содержащиеся в нормативно-правовом акте той же юридической силы.
При необходимости в проекте воспроизводятся отдельные положения из нормативно-правовых актов более высокой юридической силы со ссылкой.
11. Включение в текст проекта ссылок на другие нормативно-правовые акты допускается лишь в случаях, когда необходимо показать взаимную связь правовых норм либо избежать повторений. Ссылки должны быть конкретными и указывать на конкретный нормативно-правовой акт либо на его отдельные положения.
Каждая ссылка должна быть обоснована в подготавливаемой к проекту пояснительной записке с указанием реквизитов нормативно-правового акта, его структурной единицы, на которую делается ссылка.
В проекте не допускаются ссылки на конкретные нормативно-правовые акты низшей юридической силы, протоколы, поручения и письма государственных органов.
12. При необходимости сделать ссылку в законопроекте (законе) на закон указываются вид и наименование закона в порядке последовательности. При этом по постановлениям палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан также указываются дата его принятия и номер.
13. Не допускается повторное изложение текста статьи (пункта) в других статьях (пунктах) того же нормативно-правового акта, а также включение в ведомственные нормативно-правовые акты норм, предусматривающих принятие других ведомственных нормативно-правовых актов.
14. Структура проекта должна обеспечивать логическое развитие и раскрытие предмета правового регулирования.
15. В зависимости от объема, проект подзаконного акта делится на следующие структурные единицы по нисходящей: разделы, подразделы, главы, параграфы, пункты, подпункты и абзацы.
Деление законопроектов осуществляется в соответствии с параграфом 2 настоящей главы.
16. Разделы проекта нумеруются римскими, а подразделы и главы — арабскими цифрами и имеют заголовки. Параграфы обозначаются знаком «§», нумеруются арабскими цифрами и имеют заголовки.
Обозначение и наименование разделов, подразделов, глав и параграфов пишутся с прописной буквы, «полужирным» шрифтом, с выравниванием текста по центру, без кавычек, одинарным межстрочным интервалом и без отступа, в одну строку с обозначением их номера, после которого ставится точка.
17. Не допускается введение структурной единицы:
«раздел», если в проекте нет глав;
«подраздел», если в проекте нет разделов;
«подпункт» и «абзац» если в проекте нет пунктов.
18. Каждый разрабатываемый проект должен иметь наименование. Наименование должно быть изложено кратко, ясно и отражать его основной предмет правового регулирования.
19. Проект может иметь преамбулу, которая содержит разъяснение мотивов и целей его принятия и размещается в начале.
Преамбула нормативно-правового акта может быть изложена в нескольких абзацах, логически развивающих ее содержание.
Преамбула не должна:
содержать самостоятельных нормативных предписаний;
делиться на статьи и пункты;
содержать ссылки на другие нормативно-правовые акты, подлежащие признанию утратившими силу, изменению и дополнению в связи с принятием нормативно-правового акта;
содержать значение основных понятий, применяемых в проекте;
нумероваться.
20. В преамбуле проекта могут указываться (для ведомственных нормативно-правовых актов обязательно) нормативно-правовые акты, во исполнение или на основании которых он принимается.
21. Правовые нормы в проекте излагаются в виде статей и пунктов, которые нумеруются арабскими цифрами с точкой, а также не имеют заголовков, за исключением статьей.
Двойная нумерация правовых норм не допускается.
22. Каждая статья и пункт, как правило, должны содержать одну правовую норму и иметь полное и законченное содержание.
В постановляющую часть проекта, кроме законопроектов, включаются наиболее важные правовые нормы.
23. Пункты могут подразделяться на подпункты или абзацы.
24. Подпункты обозначаются строчными буквами с закрывающей круглой скобкой. Буквы должны быть изложены в последовательности по алфавиту.
25. Подпункты могут подразделяться только на абзацы. Не допускается использование дефиса или других знаков в начале абзацев.
26. К проекту могут быть приложены требования, перечни, таблицы, графики, тарифы, карты, схемы, структуры, образцы документов, бланков, а также документы рекомендательного характера (типовые положения, уставы, договоры, методические рекомендации и др.).
27. Если пунктами (подпунктами, абзацами) постановляющей части проекта, в законопроектах статьями (частями, пунктами, подпунктами, абзацами) предусматривается утверждение документов, то соответствующая структурная единица нормативно-правового акта и наименование утверждаемого им документа должны излагаться в соответствии друг с другому.
28. Приложения, состоящие из разделов, имеют сквозную нумерацию пунктов. Раздел имеет порядковый номер, обозначаемый римскими цифрами, и наименование.
§ 2. Особенности структуры законопроектов (закона)
29. Структура законопроекта обусловлена его содержанием и строится в следующей последовательности:
область применения или действия;
общие положения: основные принципы правового регулирования, определение используемых в законе понятий и специальных терминов, права и обязанности субъектов, а также механизмы реализации норм разрабатываемого законопроекта;
норма об ответственности за нарушение норм принимаемого закона;
нормы, подразумевающие внесение изменений и дополнений в некоторые законы, а также признание законов утратившими силу в связи с принятием данного закона;
субъект, на которого возлагается обеспечение исполнения, доведение, разъяснение сути и значения принимаемого закона;
конкретные сроки реализации отсылочных норм и ответственные исполнители, предусмотренные принимаемым законом;
(пункт 29 дополнена абзацем седьмым Законом Республики Узбекистан от 10 апреля 2025 года № ЗРУ-1054 — Национальная база данных законодательства, 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)
поручение о приведении нормативно-правовых актов в соответствие с принимаемым законом;
порядок вступления закона в силу.
30. Употребляются следующие структурные единицы законопроекта (закона) по нисходящей:
часть;
раздел;
подраздел;
глава;
параграф;
статья.
31. Употребляются следующие структурные единицы статьи законопроекта (закона) по нисходящей:
часть;
пункт;
подпункт;
абзац.
Возможно деление крупных систематизированных законопроектов на части, разделов на подразделы, глав на параграфы.
32. Обозначение и наименование части законопроекта (закона) печатаются прописными буквами по центру страницы одно под другим. Наименование части законопроектов (закона) печатается «полужирным» шрифтом.
33. Разделы нумеруются римскими, а подразделы и главы — арабскими цифрами и имеют заголовки. Параграфы обозначаются знаком «§», нумеруются арабскими цифрами и имеют заголовки.
Обозначение и наименование подразделов, глав и параграфов пишутся с прописной буквы, а обозначение и наименование разделов прописными буквами «полужирным» шрифтом, без кавычек, одинарным межстрочным интервалом, в одну строку с обозначением их номера, после которого ставится точка.
34. Статья законопроекта (закона):
является его основной структурной единицей;
имеет порядковый номер, обозначаемый арабскими цифрами;
имеет наименование, за исключением законопроектов о внесении изменений и дополнений в некоторые законы, а также признании их утратившими силу.
Обозначение статьи печатается с прописной буквы и абзацного отступа.
Наименование статьи печатается с прописной буквы «полужирным» шрифтом в одну строку с обозначением номера статьи, после которого ставится точка. Если статья не имеет наименования, то точка ставится после номера статьи и обозначение статьи печатается с прописной буквы и абзацного отступа «полужирным» шрифтом.
Статья подразделяется на части, которые не нумеруются. Порядковая расположенность частей статьи определяется посредством последовательного подсчета абзацев, начинающихся с прописной буквы и заканчивающихся точкой.
Части статей подразделяются на пункты, обозначаемые арабскими цифрами или строчными буквами с закрывающей круглой скобкой. Части статей могут делиться на абзацы.
Пункты могут подразделяться на подпункты, обозначаемые арабскими цифрами в скобках, или абзацы.
35. Нумерация частей, разделов, подразделов, глав, параграфов и статей законопроекта (закона) должна быть сквозной. Недопустима отдельная нумерация статей каждой главы (параграфа) или отдельная нумерация глав каждого раздела (подраздела).
36. Недопустимо включение в законопроект (закон) примечаний к частям, разделам, подразделам, главам, параграфам, статьям или законопроекту (закону) в целом.
37. Если к законопроекту (закону) имеется несколько приложений, то они нумеруются арабскими цифрами с обозначением знаком «№». При ссылках на приложения в тексте законопроекта (закона) указывается знак «№».
Обозначение приложения располагается в правом верхнем углу страницы со шрифтом в размере 12 после текста законопроекта (закона) без указания на номер и дату подписания закона.
Наименование приложения располагается по центру страницы.
§ 3. Общие требования к изложению норм законопроекта (закона)
38. Закон должен отвечать следующим требованиям:
детальное изложение норм, обеспечивающее его единообразное толкование, не требующее разработки и принятия подзаконных актов для их конкретизации;
присутствие в тексте закона конкретного механизма его реализации;
присутствие исчерпывающего перечня прав и обязанностей субъектов правоотношений в законопроекте;
отсутствие декларативных и абстрактных норм.
39. Нормы закона должны быть взаимосвязаны с нормами других законов. При этом формулировки норм закона должны излагаться единообразно с формулировками, применяемыми в других законах.
40. В ходе составления текста законопроекта (закона) в нем систематизируется законодательство, объединяются все правовые нормы, содержащиеся в подзаконных актах, создаются новые нормы, восполняющие пробелы в законодательстве, устраняются несогласованности, неоправданные повторения и противоречия между отдельными правовыми предписаниями.
При этом с принятием закона все старые подзаконные акты, нормы, которые отражены в законе, утрачивают свою регулятивную необходимость и подлежат признанию утратившими силу.
41. По мере возможности в одном акте должны быть полностью урегулированы все вопросы определенной отрасли права и сферы общественных отношений. При необходимости изменения отдельных норм закона, необходимо оформить их в качестве изменений и дополнений к данному закону без оформления нового самостоятельного нормативно-правового акта.
42. Одновременно с проектом закона разрабатываются:
перечень подзаконных актов, подлежащих признанию утратившими силу в связи с принятием закона;
сравнительная таблица, содержащая нормы подзаконных актов, которые вошли в проект закона и обоснование такого объединения;
проекты решений о внесении изменений и дополнений в действующие подзаконные акты или признании их утратившими силу в связи с принятием закона.
Глава 3. Юридико-техническое оформление проектов и порядок указания официальных источников опубликования
§ 1. Общие положения
43. Текст проекта должен располагаться на одной стороне листа бумаги формата А4 без уменьшения его масштаба.
44. Если проект изложен на двух или более страницах, каждая его страница и приложения к нему должны быть отдельно пронумерованы. Порядковый номер страницы печатается вверху страницы от центра, начиная с цифры 2. На первой странице цифра 1 не проставляется.
45. Проекты, как правило, подготавливаются с использованием редактора Microsoft Word и следующих параметров:
левое поле страницы 3 см, правое поле 2 см, нижняя и верхняя поля 2 см;
размер шрифта для проектов ведомственных нормативно-правовых актов 12, для остальных — 14;
первая строка с отступом 1,27 см (для законопроектов — 1,25 см);
межстрочный интервал (множитель) 1.
46. Сверху в правом углу на первой странице размещается слово «Проект» (за исключением проекта ведомственного нормативно-правого акта), его размер должен быть идентичным размеру шрифта текста.
47. Текст вида оформляется заглавными буквами «полужирным» шрифтом с выравниванием текста по центру, одинарным межстрочным интервалом и без отступа. Вид проекта законодательных актов, указа и постановления Президента Республики Узбекистан, постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан и решения органов государственной власти на местах отражается в двух строках.
48. Наименование пишется строчными буквами «полужирным» шрифтом с выравниванием текста по центру, без кавычек, одинарным межстрочным интервалом и без отступа.
49. В каждой строке текста слова должны быть законченными без переносов. В конце каждой строки, как правило, не оставляются союзы, знак «№», части цифр, аббревиатур и т. п.
50. Обозначение приложения располагается в правом верхнем углу страницы со шрифтом в размере 12 с указанием номера приложения (если имеется несколько приложений), вида нормативно-правового акта, к которому прилагается, и оставленным местом для даты и номера акта.
51. Наименование приложения пишется строчными буквами «полужирным» шрифтом с выравниванием текста по центру, без кавычек, одинарным межстрочным интервалом и без отступа.
§ 2. Особенности юридико-технического оформления законопроектов (законов) о ратификации международных договоров Республики Узбекистан
52. Если законопроект (закон) о ратификации международных договоров Республики Узбекистан включает в себя ратификацию нескольких международных договоров, то такой законопроект (закон) оформляется в соответствии с общими правилами, применяемыми для законопроектов (законов), содержащих статьи без наименования.
Наименование международного договора Республики Узбекистан в законопроекте (законе) о ратификации должно быть полностью идентично наименованию этого международного договора в подписанном оригинале.
§ 3. Особенности юридико-технического оформления проекта ведомственного нормативно-правового акта
53. Тексты приказов и постановлений министерства или ведомства должны быть напечатаны на соответствующих бланках с изображением Государственного герба Республики Узбекистан и содержать наименование органа (органов), их принявших.
(пункт 53 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
54. Утверждение одним приказом или постановлением нескольких положений, правил или инструкций не допускается.
§ 4. Порядок указания официальных источников опубликования
55. При внесении изменений и дополнений в закон указываются:
официальный источник опубликования закона или официальный источник опубликования закона в новой редакции (если она была);
официальные источники опубликования всех последующих изменений и дополнений, внесенных в законодательный акт.
56. При признании закона утратившим силу указывается официальный источник опубликования закона или официальный источник опубликования закона в новой редакции (если она была). Также отдельно признаются утратившими силу и законы, которыми вносились изменения и дополнения в основной закон, признаваемый утратившим силу, с указанием источника их официального опубликования.
Глава 4. Особенности подготовки проектов о внесении изменений и дополнений в нормативно-правовые акты, а также признании их утратившими силу
§ 1. Общие положения
57. Проект о внесении изменений и дополнений в нормативно-правовые акты, а также признании их утратившими силу готовится, как правило, в следующих случаях:
выполнения требований законов Республики Узбекистан, актов Президента Республики Узбекистан и решений Кабинета Министров по приведению законодательства в соответствие с вновь принятыми нормативно-правовыми актами, а также во исполнение поручений Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан;
если разрабатываемый проект влечет за собой необходимость внесения изменений или дополнений в иные нормативно-правовые акты, а также признания их утратившими силу;
выявления в процессе подготовки проекта наличия нормативно-правового акта, регулирующего аналогичные отношения, и установления возможности правового регулирования путем внесения изменений и дополнений в данный нормативно-правовой акт без принятия нового нормативно-правового акта;
устранения множественности нормативно-правовых актов по одним и тем же вопросам и выявленных противоречий правовых норм.
58. Внесением изменений в нормативно-правовой акт признается:
замена цифр, слов, предложений, граф, блоков и позиций;
признание утратившими силу абзацев, подпунктов, пунктов, статей (части статей), параграфов, глав, подразделов, разделов, частей, приложений или исключение цифр, слов, предложений, граф, блоков, позиций и абзацев;
изложение абзацев, подпунктов, пунктов, статей (части статей), параграфов, глав, подразделов, разделов, частей, приложений, а также наименований параграфов, глав, подразделов, разделов, частей, приложений в новой редакции.
Графа — раздел или пункт текста, документа, изложенная в форме таблицы, ограниченной двумя вертикальными линиями.
Блок — часть функционально объединенных таблиц разных форм (квадрат, прямоугольник, цилиндр, овал и т.д.).
Позиция — раздел, подраздел, глава, пункт, подпункт текста, документа, изложенная в графе в форме таблицы, ограниченной двумя горизонтальными линиями.
59. Внесением дополнений в нормативно-правовой акт признается:
дополнение структурной единицы нормативно-правового акта новыми словами, цифрами или предложениями;
дополнение нормативно-правовых актов структурными единицами (частью, разделом, подразделом, главой, параграфом, приложением, графой, блоком, позицией, статьей (частью статьи), пунктом, подпунктом и абзацем).
591. В наименовании проекта подзаконного акта, предусматривающего внесение изменений и дополнений в подзаконные акты, а также признание их утратившими силу, должна быть указана суть вносимых данным проектом основных изменений и дополнений.
592. Проект, предусматривающий внесение изменений и дополнений в нормативно-правовые акты, а также признание их утратившими силу, как правило, имеет преамбулу, содержащую в себе пояснение о необходимости, причинах и целях принятия проекта, а также раскрывающую суть и значение нормативно-правового акта. В преамбуле подзаконного акта, при необходимости, указываются акты законодательства, во исполнение или на основании которых он принимается.
(пункты 591 и 592 введены Законом Республики Узбекистан от 26 октября 2022 года № ЗРУ-796 — Национальная база данных законодательства, 27.10.2022 г., № 03/22/796/0966)
60. Текст, предусматривающий внесение изменений и дополнений в нормативно-правовые акты, разделяется на:
пункты, которые нумеруются арабскими цифрами с точкой;
подпункты, которые нумеруются строчными буквами со скобкой;
абзацы.
61. Если статьей или пунктом предусмотрено только одно изменение или дополнение в соответствующий нормативно-правовой акт, то подпункты не используются.
62. При внесении изменений и дополнений в нормативно-правовой акт не меняется цифровая нумерация его разделов, подразделов, глав, параграфов, статей, пунктов и цифровая или буквенная нумерация подпунктов.
63. Если нормативно-правовой акт дополняется новыми структурными единицами, то их необходимо обозначать дополнительно цифрами, помещаемыми над основными цифровыми или буквенными обозначениями.
64. Добавление цифр, помещаемых над основными цифровыми или буквенными обозначениями, допускается лишь при внесении последующих изменений и дополнений. Такие обозначения используются только при последующих вставках во избежание изменения всей нумерации структурных единиц.
65. Если соответствующие дополнения вносятся в конец структурной единицы нормативно-правового акта (части, раздела, подраздела, главы, параграфа, статьи (части статьи), пункта, подпункта и абзаца), то существующая нумерация продолжается.
66. При дополнении статьи, пункта или подпункта новым абзацем меняется нумерация последующих абзацев данной статьи, пункта или подпункта в соответствующем порядке.
67. Если проект предусматривает внесение изменений и дополнений, а также признание утратившими силу одновременно нескольких нормативно-правовых актов или их структурных единиц, то эти акты располагаются в хронологическом порядке (по юридической силе и датам их принятия). В пределах одной и той же даты принятия нормативно-правовые акты располагаются в соответствии с их номерами в возрастающем порядке.
68. В случае, если в проекте, содержащем нормы о внесении изменений и дополнений в подзаконные акты, а также о признании их утратившими силу, эти нормы составляют два или более пунктов и имеют большой объем, они готовятся в виде приложения (приложений) к проекту.
В этом случае в структурной единице проекта подзаконного акта, предусматривающей утверждение приложения, вкратце излагается суть вносимых изменений и дополнений, а также признаваемых утратившими силу норм.
(пункт 68 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 октября 2022 года № ЗРУ-796 — Национальная база данных законодательства, 27.10.2022 г., № 03/22/796/0966)
69. При внесении изменений и дополнений в нормативно-правовой акт указываются вид, дата принятия, номер, наименование данного акта.
70. Если соответствующие изменения и дополнения вносятся в приложение нормативно-правового акта, то в проекте не приводится наименование соответствующего нормативно-правового акта, а указывается наименование утвержденного им приложения.
71. Изменяемые, дополняемые и исключаемые слова и цифры заключаются в кавычки.
72. Если требуется значительно изменить текст приложения, части, раздела, подраздела, главы, параграфа, статьи, пункта, подпункта, абзаца и предложения, то необходимо изложить их в новой редакции.
73. В случае если часть, пункт или подпункт нормативно-правового акта состоит из абзацев, каждый из которых является продолжением вводного абзаца, исчисление абзацев начинается с вводного абзаца.
74. Приложение к проекту, предусматривающее признание подзаконных актов утратившими силу, состоит только из пунктов. В этом случае приводится перечень нормативно-правовых актов, признаваемых утратившими силу, состоящий из пунктов.
75. При необходимости признания утратившим силу нормативно-правового акта в целом или его структурной единицы до подпункта включительно данный акт в целом или его структурная единица до подпункта включительно признается утратившим силу.
В случае необходимости признания утратившей силу структурной единицы нормативно-правового акта в виде абзаца данный абзац исключается.
76. При признании соответствующих структурных единиц нормативно-правового акта утратившими силу нумерация последующих структурных единиц не меняется.
При исключении абзаца последовательность следующих абзацев пересматривается.
(абзац второй пункта 76 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 октября 2022 года № ЗРУ-796 — Национальная база данных законодательства, 27.10.2022 г., № 03/22/796/0966)
77. Если в нормативно-правовом акте имеется только одна действующая структурная единица, а остальные утратили силу, то при необходимости признания утратившей силу данной структурной единицы обязательно признание утратившим силу всего нормативно-правового акта.
78. В перечни нормативно-правовых актов, подлежащих признанию утратившими силу, не включаются акты или нормы временного характера, срок действия которых истек.
79. Срок действия отдельной нормы или в целом нормативно-правового акта, который истек, не продлевается. В этом случае готовится проект, предусматривающий введение новой нормы.
80. Если подлежащие признанию утратившими силу статья (часть, пункт, подпункт и абзац статьи), пункт, подпункт или абзац содержат указание на приложение, которое соответственно должно утратить силу, то подлежат признанию утратившими силу данная структурная единица и приложение, предусмотренное в ней.
Если приложение не может быть признано полностью утратившим силу, то подлежат признанию утратившими силу (исключению) только соответствующие структурные единицы приложения.
81. В случае признания утратившим силу нормативно-правового акта полностью или частично подлежат признанию утратившими силу также соответствующие положения нормативно-правового акта, которыми были внесены изменения и дополнения в нормативно-правовой акт, признаваемый утратившим силу полностью или частично.
В случае признания утратившим силу нормативно-правового акта, которым было предусмотрено признание утратившим силу ранее принятого нормативно-правового акта, то действие предыдущего не восстанавливается. Данное правило распространяется также на признание утратившим силу (исключение) структурной единицы нормативно-правового акта.
§ 2. Особенности структуры законопроектов (законов) о внесении изменений и дополнений в законы, а также законопроектов (законов), содержащих перечни законов, признаваемых утратившими силу
82. Законопроект (закон) о внесении изменений и дополнений в законы Республики Узбекистан состоит из статей, не имеющих наименования. Статьи делятся на пункты или абзацы. Пункты в статьях делятся на абзацы.
Нормы о внесении изменений и дополнений в законы и признании утратившими силу законов или их структурных единиц могут излагаться в законах в виде самостоятельных статей, состоящих из пунктов нумеруемых арабскими цифрами с закрывающей круглой скобкой.
Глава 5. Основные требования, предъявляемые к информационно-аналитическим материалам, прилагаемым к проекту
83. Информационно-аналитические материалы, прилагаемые к проекту, как правило, готовятся с использованием редактора Microsoft Word и следующих параметров в зависимости от объема информационно-аналитического материала:
левое поле страницы 1 — 3 см, правое поле 1-2 см, нижняя и верхняя поля 1-2 см;
размер шрифта 11 — 14 в зависимости от объема информационно-аналитического материала;
первая строка с отступом 0,50 — 1,27 см;
межстрочный интервал (множитель) 1 — 1,2.
84. В пояснительной записке к проекту должны содержаться:
основание для подготовки нормативно-правового акта и обоснование необходимости его принятия, в том числе сведения о нормативно-правовых актах, в которых поручено подготовить проект, а также о поручениях вышестоящего органа (при наличии поручения);
полное наименование разработчика проекта;
цели и задачи, а также основные положения, определяемые проектом, их краткое обоснование. При этом определяются основные цели, на достижение которых направлен проект, кратко указываются отдельные положения проекта, посредством которых можно достичь конкретных целей;
информация о рассмотрении при подготовке законопроекта возможности регулирования отношений в соответствующей сфере, регулируемых подзаконными актами, на уровне закона;
(пункт 84 дополнена абзацем пятым Законом Республики Узбекистан от 10 апреля 2025 года № ЗРУ-1054 — Национальная база данных законодательства, 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)
ожидаемые результаты от принятия нормативно-правового акта. При этом приводятся предполагаемые позитивные изменения в правовом регулировании, которые могут произойти в связи с принятием нормативно-правового акта. Ожидаемые результаты могут быть изложены также с указанием количественных показателей;
информация о принципах, положениях и формулировках международных документов и законодательства зарубежных стран, относящихся к предмету проекта (для подзаконных актов — при необходимости). При наличии положительного зарубежного опыта в соответствующей сфере в пояснительной записке может быть указано государство, вид, наименование и краткое содержание акта, в котором предусмотрена норма, учтенная при подготовке;
характеристика содержания проекта, в котором кратко излагается его структура с содержанием разделов, подразделов, глав, параграфов и статей (для подзаконных актов — при необходимости). При необходимости раскрывается основная суть положений, составляющих наиболее важную часть нормативно-правового акта;
информация о наличии или отсутствии необходимости внесения изменений и дополнений в другие нормативно-правовые акты либо признания их утратившими силу в связи с принятием нормативно-правового акта;
обоснование каждой ссылки на другие нормативно-правовые акты, используемые в проекте. При этом кратко раскрывается содержание нормы проекта, на которую делается ссылка;
краткое финансово-экономическое обоснование — в случае если реализация положений нормативно-правового акта требует дополнительных финансовых затрат или влечет потери Государственного бюджета Республики Узбекистан. Если реализация положений нормативно-правового акта не требует указанных затрат или не влечет потерь, то об этом в пояснительной записке приводится соответствующая информация;
информация о проведенном общественном и (или) профессиональном обсуждении проекта и его результатах, в том числе информация о результатах проведенного обсуждения проекта на Портале обсуждения проектов нормативно-правовых актов;
информация о согласовании проекта с заинтересованными министерствами и ведомствами. При этом перечисляются заинтересованные министерства и ведомства, с которыми согласован (завизирован) проект;
краткое изложение содержания разногласий по проекту и мотивированное мнение о них (в случае наличия разногласий);
другие сведения, необходимые для обоснования проекта.
85. Сопоставительная таблица состоит из следующих трех граф:
действующая редакция соответствующей структурной единицы нормативно-правового акта, в которую предлагается внесение изменения или дополнения;
предлагаемая проектом редакция;
обоснование вносимых изменений и дополнений.
Графы действующей и предлагаемой редакций соответствующей структурной единицы в сопоставительной таблице излагаются в следующем виде:
изменяемые слова (цифры) в графах действующей редакций выделяются курсивом с подчеркиванием, а в графах предлагаемой редакций выделяются «полужирным» шрифтом;
в графе предлагаемой редакции дополняемые слова (цифры) выделяются «полужирным» шрифтом;
в графе действующей редакции исключаемые слова (цифры) и абзацы, а также другие структурные единицы, признаваемые утратившими силу, обозначаются «курсивным полужирным» шрифтом.
Если в проекте излагается новая редакция соответствующей структурной единицы, то выделяются только изменяемые, дополняемые, исключаемые слова (цифры).
В графах действующей и предлагаемой редакций соответствующие части структурной единицы, связанные со структурной единицей, в которую вносится изменение, и обеспечивающие наглядность вносимых поправок, приводятся обычным шрифтом.
Также используется обозначение части или абзаца, применяются слова «дополняется», «исключается», «переносится».
86. Таблица разногласий (кроме таблицы разногласий, подготовленной по проекту, которым предусмотрено внесение изменений и дополнений в нормативно-правовые акты) состоит из следующих трех граф:
предлагаемая редакция соответствующей структурной единицы нормативно-правового акта;
замечания и предложения заинтересованных органов, а также поступившие через портал обсуждения проектов нормативно-правовых актов;
результаты рассмотрения.
В графе «Предлагаемая редакция» таблицы разногласий приводится соответствующая структурная единица нормативно-правового акта, по которому представлены замечания и предложения.
В графе «Замечания и предложения заинтересованных органов» таблицы разногласий приводятся замечания и предложения органа и организации, представивших свои замечания и предложения по проекту, или редакция, изложенная на их основании.
В графе «Результаты рассмотрения» таблицы разногласий разработчиком указываются сведения о результатах рассмотрения представленных замечаний и предложений. Если замечания и предложения учитываются, то приводится новая редакция структурной единицы, по которой даны замечания и предложения. Если замечания и предложения не учитываются, то указываются в соответствующем порядке обосновывающие сведения, в связи с которыми данные замечания и предложения не учтены.
87. Таблица разногласий, подготовленная по проекту, которым предусмотрено внесение изменений и дополнений в нормативно-правовые акты, состоит из следующих четырех граф:
действующая редакция соответствующей структурной единицы нормативно-правового акта, в которую предлагается внесение изменений и дополнений;
предлагаемая проектом редакция;
замечания и предложения заинтересованных органов;
результаты рассмотрения.
Первые две графы излагаются по сопоставительной таблице.
В графах «Замечания и предложения заинтересованных органов» и «Результаты рассмотрения» органом, вносящим проект, указываются сведения, предусмотренные в абзацах шестом и седьмом пункта 86 настоящей Единой методики соответственно.
88. В справке о хронологии разработки и согласования нормативно-правового акта указываются:
вид нормативно-правового акта;
наименование нормативно-правового акта;
основание для внесения нормативно-правового акта;
наименование разработчика проекта;
таблица, содержащая информацию о дате согласования нормативно-правового акта, наименовании министерства и ведомства, Ф.И.О. и должности его руководителя, результаты согласования, дату внесения нормативно-правового акта в органы, обладающие правом принятия нормативно-правовых актов.
89. В концепции должны быть определены:
основная идея, цель и предмет правового регулирования;
общая характеристика и оценка состояния правового регулирования соответствующих общественных отношений с приложением анализа действующих в этой сфере законов и иных нормативно-правовых актов;
обоснование необходимости разработки законопроектов;
основные положения законопроектов;
прогноз социально-экономических, правовых и иных последствий будущего закона.
90. При определении основной идеи, цели и предмета правового регулирования в концепции раскрываются содержание законопроекта, основные задачи и цели, на достижение которых он направлен, общественные отношения, которые он призван урегулировать, а также излагается сфера применения, на которую распространяется его действие, полномочия (права и обязанности) субъектов правоотношений.
91. В общей характеристике и оценке состояния правового регулирования соответствующих общественных отношений отражается состояние действующих в этой сфере нормативно-правовых актов, в частности, указываются:
нормативно-правовые акты, регулирующие правоотношения в соответствующей сфере, а также международные договоры Республики Узбекистан;
пробелы и противоречия в законодательстве, наличие устаревших, фактически утративших свое значение, неэффективных либо не имеющих механизма реализации положений;
рациональные и наиболее эффективные способы устранения имеющихся недостатков правового регулирования;
общепризнанные принципы и нормы международного права, а также опыт правового регулирования в зарубежных странах;
результаты проведения статистических, социологических, политологических, а также иных научных исследований;
перечень подзаконных актов, принятие которых необходимо для реализации будущего закона.
В обосновании необходимости разработки законопроектов излагаются аргументы, свидетельствующие о необходимости принятия закона.
92. Излагаемые аргументы должны быть конкретными, обоснованными и устанавливать причинно-следственную связь проблемы с несовершенством действующего законодательства. Указываются также отрасль законодательства, к которой относится законопроект, положения Конституции и законов Республики Узбекистан, на реализацию которых он направлен, а также его значение для правовой системы.
93. В основных положениях законопроектов излагаются правила, которые будут установлены в будущем законе, его примерная структура с кратким содержанием, при возможности, разделов, подразделов, глав, параграфов и статей.
94. Прогноз социально-экономических, правовых и иных последствий будущего закона включает описание предполагаемых последствий и ожидаемых конечных результатов его реализации. При этом должны учитываться не только положительные, но и возможные негативные последствия реализации будущего закона. При прогнозе правовых последствий будущего закона при необходимости также учитываются административно-правовые, судебно-правовые механизмы, обеспечивающие его исполнение.
95. Разработчик может указать в концепции и иную необходимую информацию.
Подготовленная концепция утверждается руководителем разработчика, если иное не предусмотрено в поручении о подготовке законопроекта, после чего осуществляется непосредственно подготовка текста законопроекта.
При необходимости концепция может быть предварительно согласована с вышестоящими органами.
96. К подготовленному законопроекту также прилагаются:
аналитическая сравнительная таблица с указанием в последовательном порядке соответствующих положений международных документов и законодательства зарубежных стран, законодательства Республики Узбекистан, обоснованных предложений о приемлемости применения соответствующего международного опыта в условиях Республики Узбекистан;
перечень подзаконных актов, подлежащих принятию, изменению или дополнению, признанию утратившими силу в связи с принятием законопроекта. При этом кратко указываются основания для принятия, изменения или дополнения подзаконного акта и органы, ответственные за их принятие, изменение или дополнение;
К законопроекту могут быть приложены и иные аналитические и информационные материалы.
Глава 6. Проведение правовой экспертизы проекта юридической службой разработчика
97. Проект до его визирования первым руководителем разработчика подвергается правовой экспертизе его юридической службой на предмет соответствия Конституции и законам Республики Узбекистан, иным нормативно-правовым актам, правилам законодательной техники, а также обоснованности и целесообразности применения отсылочных норм.
В ходе правовой экспертизы проектов юридическая служба осуществляет также их анализ на предмет выявления в них положений и норм, создающих условия для коррупции, совершения других правонарушений в системе органов государственной власти и управления, а также вводящих избыточные административные и иные ограничения для субъектов предпринимательства, приводящие к возникновению необоснованных расходов субъектов предпринимательства.
98. В случае соответствия проекта законодательству, правилам законодательной техники, а также обоснованности и целесообразности применения отсылочных норм юридическая служба готовит правовое заключение по нему, которое подписывается руководителем юридической службы (в случае отсутствия должности руководителя юридической службы — юрисконсультом).
99. В правовом заключении юридической службы отражаются:
сведения о нормативно-правовых актах, которыми поручено разработать нормативно-правовой акт (наименование, дата принятия, номер, официальный источник опубликования, соответствующая статья или пункт (подпункт, абзац), в которых приведено поручение), а также о поручениях вышестоящего органа (наименование органа, номер и дата поручения, при необходимости, должностное лицо, которое поручило) (при наличии поручения);
краткое изложение сути и значения основных положений проекта с разъяснением их правовой природы;
вывод о соответствии проекта законодательству, правилам законодательной техники, а также обоснованности и целесообразности применения каждой отсылочной нормы проекта;
сведения о проведении антикоррупционной и иных видов экспертиз проекта.
100. При несоответствии проекта законодательству и правилам законодательной техники, а также необоснованности и нецелесообразности применения отсылочных норм юридическая служба возвращает проект на доработку с соответствующими замечаниями структурному подразделению разработчика, ответственному за подготовку проекта.
Глава 7. Согласование проекта с заинтересованными органами и организациями
101. После рассмотрения проекта юридической службой разработчик визирует проект на уровне первого руководителя и направляет его на окончательное согласование (визирование) заинтересованным органам и организациям (далее — заинтересованные органы) посредством Единой электронной системы разработки и согласования проектов нормативно-правовых актов, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.
102. В обязательном порядке согласовываются с:
Министерством экономического развития и сокращения бедности Республики Узбекистан — все проекты, в том числе проекты государственных программ развития и инвестиционных программ;
Министерством финансов Республики Узбекистан — проекты по вопросам выделения ассигнований из Государственного бюджета Республики Узбекистан и бюджетов государственных целевых фондов, а также осуществления государственных закупок;
Министерством инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан — проекты по вопросам инвестиций, торговли и экономического регулирования;
Агентством развития государственной службы при Президенте Республики Узбекистан — проекты по вопросам регулирования государственной гражданской службы, в том числе оплаты труда и материального стимулирования работников государственных органов и организаций, а также изменений их организационно-штатной структуры, утвержденных Президентом Республики Узбекистан или Кабинетом Министров;
Национальным агентством социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан — проекты по вопросам оказания социальных услуг и помощи населению;
(пункт 102 дополнен абзацем шестым Законом Республики Узбекистан от 18 октября 2024 года № ЗРУ-977 — Национальная база данных законодательства, 19.10.2024 г., № 03/24/977/0831)
Агентством по развитию государственно-частного партнерства при Министерстве финансов Республики Узбекистан — проекты по вопросам государственно-частного партнерства;
Советом фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана — проекты по вопросам, затрагивающим права и законные интересы фермерских, дехканских и подсобных хозяйств;
Уполномоченным при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства и Торгово-промышленной палатой Республики Узбекистан — проекты по вопросам, прямо или косвенно воздействующим на осуществление предпринимательской деятельности;
Комитетом по развитию конкуренции и защите прав потребителей Республики Узбекистан — проекты по вопросам конкуренции на товарных и финансовых рынках, а также предусматривающие предоставление государственной помощи;
(абзац девятый пункта 102 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2024 года № ЗРУ-954 — Национальная база данных законодательства, 05.09.2024 г., № 03/24/954/0682)
Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента — проекты, касающиеся социально-экономического развития территорий и местных государственных программ;
Государственным комитетом Республики Узбекистан по геологии и минеральным ресурсам — проекты, касающиеся геологического изучения недр, их использования и охраны, а также управления отношений в горнодобывающей сфере;
Палатой адвокатов Республики Узбекистан — проекты по вопросам, связанным с адвокатской деятельностью и судопроизводством.
Палатой налоговых консультантов Узбекистана — проекты по вопросам регулирования отношений в области деятельности по налоговому консультированию;
(пункт 102 дополнен абзацем тринадцатым Законом Республики Узбекистан от 4 августа 2022 года № ЗРУ-787 — Национальная база данных законодательства, 04.08.2022 г., № 03/22/787/0708 — Вступает в силу с 5 ноября 2022 года)
Проекты в обязательном порядке согласовываются и с иными государственными органами и организациями в случаях, предусмотренных законодательством.
По проектам, связанным с деятельностью правительства, требуется заключение Кабинета Министров Республики Узбекистан.
103. В случае, если руководитель заинтересованного органа имеет замечания и предложения по проекту, он указывает свои замечания и предложения с обоснованием в Единой электронной системе разработки и согласования проектов нормативно-правовых актов и визирует проект с замечаниями и предложениями.
104. Замечания и предложения, не обоснованные в письме, могут не приниматься разработчиком. При этом ответственность за последствия непринятия необоснованных замечаний и предложений возлагается на первого руководителя заинтересованного органа, не обосновавшего свои замечания и предложения.
105. При наличии замечаний и предложений по проекту, принятие которых существенно меняет содержание и структуру проекта, заинтересованный орган может предложить разработчику свой вариант проекта посредством Единой электронной системы разработки и согласования проектов нормативно-правовых актов.
106. Разработчик рассматривает замечания и предложения заинтересованных органов, в случае необходимости вносит соответствующие поправки в проект.
107. По замечаниям и предложениям заинтересованных органов составляется таблица разногласий, которая подписывается первым руководителем (в исключительных случаях — его первым заместителем) разработчика.
Результаты рассмотрения отражаются в таблице в виде «принято», «не принято». По непринятым замечаниям и предложениям указывается обоснование их непринятия.
108. Таблица разногласий вместе с проектом вносится в орган, принимающий нормативно-правовой акт, в установленном порядке.
Глава 8. Правовая экспертиза проекта в Министерстве юстиции Республики Узбекистан
109. После согласования со всеми заинтересованными органами разработчик до внесения проекта в орган, принимающий нормативно-правовой акт, направляет его в Министерство юстиции Республики Узбекистан для проведения правовой экспертизы с приложением:
таблицы по результатам рассмотрения предложений;
правового заключения, подписанного руководителем юридической службы разработчика (в случае отсутствия должности руководителя юридической службы — юрисконсультом), в котором должны быть указаны фамилия, имя, отчество, должность, контактные телефоны подписавшего его лица;
сопоставительной таблицы, если проектом предусматривается внесение изменений и дополнений в иные нормативно-правовые акты;
плана-графика разработки проекта — для проектов законов;
аналитической сравнительной таблицы с указанием в последовательном порядке соответствующих положений международных документов и законодательства зарубежных стран, законодательства Республики Узбекистан, обоснованных предложений о приемлемости применения соответствующего международного опыта в условиях Республики Узбекистан (для подзаконных актов — при необходимости);
таблицы разногласий, если проект согласован (завизирован) заинтересованными органами с замечаниями и предложениями, и копий писем этих органов, в которых изложены эти замечания и предложения;
отчета и заключения о проведении оценки регуляторного воздействия (в случаях предусмотренных законодательством);
справки о хронологии разработки и согласовании проекта.
110. Проект возвращается Министерством юстиции Республики Узбекистан разработчику без проведения правовой экспертизы в следующих случаях:
проект не согласован со всеми заинтересованными органами на уровне их первых руководителей (в исключительных случаях — их первых заместителей);
к проекту не приложены документы, указанные в пункте 109 настоящей Единой методики.
111. По итогам правовой экспертизы проекта министр юстиции Республики Узбекистан (в исключительных случаях — первый заместитель министра) визирует проект.
При наличии замечаний и предложений проект визируется с замечаниями и предложениями.
(Национальная база данных законодательства, 20.04.2021 г., № 03/21/682/0354, 03.03.2022 г., № 03/22/756/0180; 04.08.2022 г., № 03/22/787/0708; 27.10.2022 г., № 03/22/797/0967, 27.10.2022 г., № 03/22/796/0966; 09.08.2023 г., № 03/23/860/0571; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 19.02.2024 г., № 03/24/909/0133; 05.09.2024 г., № 03/24/954/0682; 19.10.2024 г., № 03/24/976/0833; 19.10.2024 г., № 03/24/977/0831; 10.04.2025 г., № 03/25/1054/0329)