Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 4-oktabrdagi 272-son “Davlat yongʻin nazorati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Yoʻriqnoma respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek fuqarolar tomonidan yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini tekshirish va tekshiruv natijalari boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish maqsadida amalga oshiriladigan davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi.

1. Ushbu Yoʻriqnomada quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

yongʻin — odamlarning hayoti va (yoki) sogʻligʻiga, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkiga, shuningdek atrof tabiiy muhitga zarar yetkazadigan, nazorat qilib boʻlmaydigan yonish;

yongʻin nazorati — yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini tekshirish va tekshiruv natijalari boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish maqsadida belgilangan tartibda amalga oshiriladigan faoliyat;

yongʻin yuzasidan tergovga qadar tekshiruv (bundan buyon matnda yongʻin yuzasidan tekshiruv deb yuritiladi) — inspektorlarning yongʻin boʻyicha arizalar, xabarlar va boshqa maʼlumotlarni tekshirish, ularni koʻrib chiqish natijasi yuzasidan qaror qabul qilishga doir tadbirlarni, shuningdek ish uchun ahamiyatli boʻlishi mumkin boʻlgan jinoyat izlari, narsalar va hujjatlarni mustahkamlash va saqlashga doir choralarni oʻz ichiga oladigan faoliyat;

yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini tekshirish (bundan buyon matnda tekshirish deb yuritiladi) — respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek fuqarolarning yongʻin xavfsizligi talablarini bajarishlari ustidan DYON organlari tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladigan nazorat qilish shakli va aniqlangan qoida buzishlarni bartaraf etish va (yoki) ularning oldini olish chora-tadbirlari koʻrilishi;

obyekt — yuridik yoki jismoniy shaxsning mulkiy kompleksi (yoki uning bir qismi), shu jumladan ular uchun yongʻin xavfsizligi talablari belgilangan binolar, inshootlar, transport vositalari, texnologik qurilmalar, asbob-uskuna, agregatlar, buyumlar va boshqa mol-mulk;

davlat yongʻin nazorati (bundan buyon matnda DYON deb yuritiladi) organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlinmalari;

yozma koʻrsatma — yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektorining yongʻin xavfsizligi talablari buzilishini bartaraf etish, shu jumladan qurilayotgan korxonalar va obyektlarning, shuningdek tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish)da yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tadbirlarning belgilangan muddatlarda tegishli mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan yozma farmoyishi;

yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektori (bundan buyon matnda inspektor deb yuritiladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxsi;

yongʻinlar profilaktikasi — yongʻinlar kelib chiqish ehtimolini istisno etishga va ularning oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan ogohlantirish chora-tadbirlari majmui;

tadbirkorlik subyektiga tegishli boʻlgan obyektning yongʻin-profilaktik koʻrigi (bundan buyon matnda koʻrik deb yuritiladi) — tadbirkorlik subyektiga yongʻin kelib chiqishi kuchayishining (tarqalishining) oldini olishga qaratilgan yozma tavsiyalar berish uchun obyektning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan tadbir;

yongʻin xavfsizligi — odamlarning, yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulkining, shuningdek atrof tabiiy muhitning yongʻinlardan himoyalanganligi holati;

monitoring va profilaktika tadbiri (bundan buyon matnda profilaktika tadbiri deb yuritiladi) — tadbirkorlik subyektlariga amaldagi yongʻin xavfsizligiga oid qonunchilik hujjatlarini va ularga kiritilgan oʻzgartirishlarni tushuntirish, ushbu qonunchilik hujjatlari talablari buzilishining oldini olishga qaratilgan tavsiyalar berish maqsadida oʻtkaziladigan tadbir;

“E-maʼmuriy ish” tizimi — huquqbuzarlik sodir etilgan holat yuzasidan maʼmuriy ish hujjatlarini elektron tarzda rasmiylashtirish va shakllantirish, vakolatli organga elektron yuborish hamda huquqbuzarlik sodir etgan shaxs, jabrlanuvchi, guvoh va xolislar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, umumlashtirish, saqlash, tahlil qilish, shuningdek vakolatli organlar oʻrtasida idoralararo axborot almashishning yagona markazlashtirilgan elektron tizimi;

“E-material” tizimi — jinoyat va hodisalarga oid ariza, xabar va boshqa maʼlumotlarni qabul qilish, roʻyxatga olish, koʻrib chiqish, qabul qilingan qarorlar hisobini yuritish va tergovga qadar tekshiruv jarayoni ustidan nazoratni amalga oshirish imkonini beradigan elektron dasturiy taʼminot;

“Yagona davlat nazorati” axborot tizimi — tadbirkorlik sohasida davlat nazorati bilan bogʻliq katta hajmdagi maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va qayta ishlash imkonini beruvchi elektron axborot tizimi;

cheklist — profilaktika tadbiri doirasida tadbirkorlik subyekti tomonidan toʻldiriladigan namunaviy shakldagi savolnoma;

“Xavfni tahlil qilish” elektron tizimi — DYON organlari tomonidan yongʻin xavfsizligi sohasi boʻyicha aniq mezonlarga asoslanib, tadbirkorlik subyekti faoliyatida qonunchilik buzilish xavfi darajasini aniqlash elektron tizimi.

2. DYONni amalga oshirishda, yuqori turuvchi inspektorlarning koʻrsatmalari va farmoyishlari quyi inspektorlar tomonidan bajarilishi shart. Ularning faoliyatiga boshqa mansabdor shaxslarning aralashishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

3. DYON organlarining tizimi quyidagilardan iborat:

markaziy DYN organi — Favqulodda vaziyatlar vazirligining (bundan buyon matnda FVV deb yuritiladi) Favqulodda vaziyatlar profilaktikasi departamenti tarkibiga kiruvchi Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi, Shaharsozlik faoliyati sohasida profilaktika boshqarmasi, Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boshqarmasi hamda Radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofaza boshqarmasining Yonish va portlash xavfi yuqori boʻlgan kimyoviy moddalar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻlimi;

hududiy DYON organi — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar favqulodda vaziyatlar boshqarmalari, Toshkent shahar va Toshkent viloyati favqulodda vaziyatlar bosh boshqarmalari hamda Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boshqarmasiga bevosita boʻysunuvchi yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish markazlari (boʻlim, boʻlinmalari) va “Qamchiq” maxsus qidiruv, yongʻin-qutqaruv boshqarmasi;

mahalliy DYON organi — tuman (shahar) favqulodda vaziyatlar boʻlimlari;

obyektdagi DYON organi — Favqulodda vaziyatlar boshqarmalariga bevosita boʻysunuvchi oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari).

4. DYON organlarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish;

yongʻinlar profilaktikasini oʻtkazish;

qonunchilikda belgilangan tartibda yongʻinlar va yongʻin xavfsizligi talablari buzilishiga oid ishlar yuzasidan tergovga qadar tekshiruv oʻtkazish;

qonunchilikda belgilangan tartibda yongʻinlarni va ularning oqibatlarini hisobga olish, shuningdek yongʻinlarga doir axborotlarni toʻplash hamda oʻzaro almashish ishlarini olib borish;

respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar bilan yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha hamkorlikni amalga oshirish;

barcha turdagi yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining yongʻinlarni oʻchirishga shayligi holati va yongʻinlar profilaktikasi oʻtkazilishiga doir ishlarning bajarilishi yuzasidan davlat nazoratini amalga oshirish;

yongʻin xavfsizligi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etish;

qurilish uchun maydonlar (trassalar) tanlash (ajratish) komissiyalari, shuningdek, qurilishi (rekonstruksiyasi) tugallangan obyektlarni qabul qilib olish komissiyalari tarkibida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etish;

yongʻin avtomatikasi tizimlarini (avtomatik yongʻin signalizatsiyasi, yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilish, tutunga qarshi shamollatish tizimlari hamda avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari va boshqa avtomatik yongʻinga qarshi himoya texnik uskunalari) montaj qilish, shuningdek, qurilish konstruksiya va materiallarini olovbardoshlik darajasini oshirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar sifatini tekshirish va qabul qilish;

yongʻin xavfsizligi sohasidagi texnik reglamentlar, standartlar, normalar, qoidalar va boshqa texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish;

tashkilotlarning xodimlariga, sugʻurtalangan shaxslarga, maktabgacha taʼlim muassasalarida bolalarga va boshqa taʼlim muassasalarida taʼlim olayotgan shaxslarga yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini qoʻllashni oʻrgatish sifati va tashkil etilishini nazorat qilish;

yongʻin xavfsizligi sohasidagi ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish sifatini nazorat qilish;

fuqarolar va tashkilotlarning yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha murojaatlarini koʻrib chiqish;

litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik asosida faoliyatning litsenziyalanadigan turi boʻyicha hamda ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni rasmiylashtirish uchun yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosalar berish;

jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlariga asosan bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini baholash (yongʻin auditi) xizmatini bajarish;

jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli boʻlgan bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini mustaqil baholovchi yongʻin auditorlik tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va uslubiy qoʻllab-quvvatlash.

5. DYON organlarining rahbarlari qoʻl ostidagi inspektorlarning profilaktik faoliyati ustidan kundalik rahbarlikni amalga oshiradi.

6. Har bir DYON organida, uning shtat birligidan, xizmat koʻrsatish hududi va unda joylashgan obyektlarning oʻziga xos xususiyatlaridan hamda inspektorlarning professional tajribasidan kelib chiqqan holda inspektorlarning aniq funksional vazifalari har yili DYON organi rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

7. Yongʻin xavfsizligi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari, texnik reglamentlar, standartlar, qoidalar va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish FVVning tegishli boshqarmalari va bevosita boʻysunuvchi boʻlinmalari (boshqarma, institut, markaz) tomonidan amalga oshiriladi.

8. DYON organlari faoliyatini tahlil qilish quyidagi yoʻnalishlarda amalga oshiriladi:

yongʻinlar statistikasi;

koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar natijalari;

shaharsozlik faoliyati sohasidagi yongʻinlar profilaktikasiga doir ishlar;

maʼmuriy amaliyot;

yongʻinga qarshi targʻibot.

9. Hisobot shakllari va ularni yuqori turuvchi DYON organiga taqdim etish davriyligi FVV tomonidan belgilanadi.

10. Nazorat faoliyatining natijalari kelgusida ularni davlat yongʻin nazoratini tashkil etish va amalga oshirishni takomillashtirishda hamda yongʻin xavfsizligini davlat tomonidan tartibga solinishida foydalanish uchun DYON organlarida jamlanishi, hisobga olinishi va tahlil qilinishi lozim.

11. Har bir mahalliy DYON inspektori ushbu Yoʻriqnomaning 1-ilovasiga muvofiq oylik ish reja-jadvalini tuzishi lozim. Oylik ish reja-jadval inspektorning bevosita boshligʻi tomonidan keyingi oyning birinchi sanasiga qadar tasdiqlanadi. Inspektor tomonidan koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshirishlar oʻtkazish uchun bir oyda kamida 15 ish kuni rejalashtirilishi lozim.

12. Ish rejalar bajarilishining nazorati shaxsan DYON organlari rahbarlariga yuklatiladi. Tadbirlarning bajarilishi va rejadan tashqari ishlarning amalga oshirilishi haqida ish rejalariga tegishli belgilar qoʻyiladi.

Ayrim tadbirlar bajarilmay qolgan holatlarda, bajarilmaganligi sabablari haqida bildirgi yoziladi. Bajarilmay qolgan tadbirlar zaruratga qarab yangi ish rejasiga kiritilishi mumkin.

13. Obyektlar har yili tegishli DYON organi rahbarining farmoyishi (buyrugʻi) bilan inspektorlarga hududiy jihatdan biriktiriladi. Farmoyish (buyruq) yilning 30-dekabr kuniga qadar keyingi yil uchun chiqarilishi lozim.

Obyektlarni biriktirish toʻgʻrisidagi har yilgi farmoyish (buyruq)ga, DYON organining xizmat koʻrsatish hududi chegaralari (sektor) oʻzgarishi, kadrlarning almashtirilishi, obyektlarning tugatilishi munosabati bilan va boshqa sabablarga koʻra oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin.

Obyektlarni biriktirish toʻgʻrisida har yili tayyorlanadigan farmoyish (buyruq) amal qilish muddati tugagandan soʻng uch yil saqlanadi.

14. Kuchaytirilgan holda qoʻriqlanishi lozim boʻlgan oʻta muhim va toifalangan obyektlar, obyektning portlab-yonish va yongʻin xavfi boʻyicha toifasiga koʻra, mahalliy va hududiy DYON organlari rahbarlariga yoki tayyorgarligi yuqori boʻlgan boshqa mansabdor shaxslarga biriktiriladi.

15. Hududiy DYON organlarida vazifalar DYON organlarining alohida ixtisoslashgan yoʻnalishlari boʻyicha amalga oshiriladi.

Hududiy DYON organlaridan biriktirilgan mansabdor shaxslar quyi boʻlinmalarga oʻz faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha amaliy yordam koʻrsatadilar.

16. Obyektlarning hisobga olinishi mahalliy DYON organlari tomonidan ushbu Yoʻriqnomaning 2-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladigan obyektlarni va nazorat-kuzatuv ishlarini hisobga olish jurnalini yuritish orqali amalga oshiriladi. Ushbu jurnalda, uy-joy sektori obyektlaridan tashqari, DYON organining xizmat koʻrsatish hududida joylashgan va uni aniqlash uchun aniq manzili boʻlgan har bir obyekt hisobga olinadi. Ushbu jurnalga birinchi navbatda idoraviy tegishliligi boʻyicha davlat tasarrufidagi, soʻngra tadbirkorlik subyektlariga tegishli boʻlgan obyektlar yongʻin xavfliligiga koʻra 1, 2, 3 va 4-guruhlar boʻyicha ketma-ketlikda kiritiladi.

Obyektlarni yongʻin chiqish xavfi yuzasidan guruhlarga boʻlish boʻyicha metodika mazkur Yoʻriqnomaning 2¹-ilovasida keltirilgan.

Bitta obyekt hududida (binosida) bir nechta mulkdor (yuridik shaxs) yoki ijarachilar joylashgan taqdirda, ularning alohida roʻyxati har bir DYON organida shakllantirilib, obyektlarni va nazorat-kuzatuv ishlarini hisobga olish jurnalining 8-ustunida soni koʻrsatiladi.

Obyektlarni va nazorat-kuzatuv ishlarini hisobga olish jurnalini tuzishda qoʻshni shahar-tuman DYON organlari hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq idoraviy yongʻin nazoratini amalga oshiradigan boshqa organlar bilan har yili obyektlar roʻyxatini taqqoslash lozim.

Mazkur jurnalni yuritish uchun mahalliy DYON organining har bir inspektori oʻziga biriktirilgan xizmat koʻrsatish hududida (sektorda) joylashgan obyektlar roʻyxatini shakllantirishi lozim.

Har bir mahalliy DYON organida, obyektlarni va nazorat-kuzatuv ishlarini hisobga olish jurnalidan tashqari, ushbu tuman (shahar)da roʻyxatdan oʻtgan tadbirkorlik subyektlarining roʻyxatlari shakllantirilgan boʻlishi kerak.

17. Obyektlarni va nazorat-kuzatuv ishlarini hisobga olish jurnaliga DYON organlarining yozma soʻrovlari yuzasidan tegishli respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlaridan, xoʻjalik birlashmalaridan hamda tegishli tashkilotlardan, shu jumladan kadastr organlaridan olingan maʼlumotlar asosida har yili oʻzgartirishlar kiritiladi.

18. Har bir obyektga ushbu Yoʻriqnomaning 3-ilovasiga muvofiq nazorat-kuzatuv ishi (bundan buyon matnda NKI deb yuritiladi) yuritilishi lozim. NKIda koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar natijalari boʻyicha oxirgi besh yil mobaynida tuzilgan hujjatlar (yozma koʻrsatmalar, dalolatnomalar, tavsiyalar maʼlumotnomalari, tavsiyanomalar, bayonlar, qarorlar, farmoyishlar, buyruqlar va boshqalar nusxalari), obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha boshqa hujjatlar nusxalari yoki asli saqlanadi.

Tadbirkorlik subyektlariga tegishli boʻlgan obyektlarning NKIda oxirgi tekshiruv oʻtkazilgan sanadan qatʼi nazar, oxirgi ikkita tekshiruv natijasi boʻyicha tuzilgan hujjatlar, shuningdek oxirgi besh yil mobaynida oʻtkazilgan koʻriklar va profilaktika tadbirlari natijasi boʻyicha tuzilgan hujjatlar saqlanadi.

Obyektning qurilishi (rekonstruksiya qilinishi, kengaytirilishi va texnik jihatdan qayta jihozlanishi) davriga va uni foydalanishga qabul qilinishiga taalluqli hujjatlar NKIda obyektni faoliyat koʻrsatish mobaynida doimo saqlanadi.

Bitta obyekt hududida joylashgan bir qancha binolar (inshootlar) yoki bitta binoda joylashgan bir qancha tashkilotlar uchun bitta NKI yuritilishiga ruxsat etiladi.

19. Yangi obyekt haqida maʼlumot kelib tushganda, DYON organi oʻn kunlik muddatda NKI tuzish va koʻriklarni, profilaktika tadbirlarni yoki tekshiruvlarni rejalashtirish uchun birlamchi maʼlumot olish maqsadida vakolatli organlarga soʻrovlar yuboradi. Birinchi koʻrik, profilaktika tadbiri yoki tekshiruvlar oʻtkazilgunga qadar yangi obyektning NKIda vakolatli organlardan yoki boshqa manbalardan kelgan ushbu obyektga taalluqli hujjatlar jamlanadi.

20. Tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli obyektlarda DYON organlari tomonidan quyidagi tartibda tekshiruvlar oʻtkaziladi:

batafsil (dastlabki) tekshiruv va nazorat tekshiruv — bir yilda koʻpi bilan bir martadan;

tezkor tekshiruv — jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlari, ommaviy axborot vositalari va boshqa manbalardan olingan maʼlumotlar asosida.

Hududiy va mahalliy DYON organlari tomonidan obyektlarni tekshirish davriyligiga:

yongʻinlar tahlili natijalari;

obyektlarning ahamiyati va ularning yongʻin xavfliligi;

shaharlar va aholi punktlari yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan davlat hokimiyati organlarining qarorlari va koʻrsatmalari;

yongʻin xavfi yuqori boʻlgan mavsum boshlanishi;

taʼlim muassasalarida oʻquv jarayoni boshlanishi;

yozgi sogʻlomlashtirish muassasalarining faoliyati boshlanishi;

davlat va diniy bayramlar hamda boshqa turli tadbirlarni oʻtkazish muddatlarini inobatga olgan holda oʻzgartirish kiritilishi mumkin.

Tungi vaqtda odamlar ommaviy boʻladigan har bir obyektlarda (oʻquv, davolash, sogʻlomlashtirish muassasalari, ijtimoiy taʼminot obyektlari va boshqalar) har chorakda kamida bir marotaba obyektning navbatchi xodimlari yongʻin sodir boʻlganda harakat qilishga tayyorgarliklari, evakuatsiya yoʻllarining holati hamda yongʻin signalizatsiyasi va yongʻin haqida odamlarni yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilishni boshqarish tizimlarining sozligini aniqlash boʻyicha tungi vaqtda koʻrikdan oʻtkazilishi lozim.

21. Kuchaytirilgan holda qoʻriqlanishi lozim boʻlgan oʻta muhim va toifalangan obyektlarda koʻrikni, profilaktika tadbirini yoki tekshirishlarni rejalashtirish hamda ularni oʻtkazish qonunchilik hujjatlari, idoralararo komissiyalar qarorlari va ushbu Yoʻriqnoma asosida amalga oshiriladi.

21¹. Koʻriklar oylik ish reja-jadvallar asosida, profilaktika tadbirlari esa mazkur Yoʻriqnomaning 3¹-ilovasiga muvofiq shakldagi choraklik reja-grafik asosida har chorakda kamida bir marotaba faqat tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladi.

22. Aholi yashash uylarida tekshirish oʻtkazishni rejalashtirish va tekshirish oʻtkazish yongʻinlar va ularning kelib chiqish sabablari tahlilidan kelib chiqib amalga oshiriladi.

Aholi yashash uylarini tekshirish xususiy mulk egalarining (ular yoʻqligida voyaga yetgan oila aʼzolarining) yoki ijarachining roziligi asosida inspektorlar tomonidan oʻtkaziladi.

23. Koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar tashkilotlar rahbarlari yoki ularning vakillari ishtirokida inspektorlar tomonidan faqat xizmat vazifalarini bajarish vaqtida oʻtkaziladi.

24. Koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar DYON organi rahbarining buyrugʻi asosida oʻtkaziladi.

Bunda, ushbu buyruqda obyekt nomi, joylashgan manzili, koʻrik, profilaktika tadbir va tekshiruvni oʻtkazish muddati, unda ishtirok etadigan inspektorning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi koʻrsatilishi lozim.

Koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar faqat buyruqda koʻrsatilgan inspektorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarda inspektor tomonidan tekshiruv boshlanishidan oldin:

tadbirkorlik subyekti rahbari (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxs) tekshiruv maqsadi bilan tanishtirilishi;

xizmat guvohnomasi va tekshiruv oʻtkazish huquqini beruvchi maxsus guvohnoma koʻrsatilishi;

tekshiruvni oʻtkazishga asos boʻlgan hujjatlar (DYON organining tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi va tekshiruv dasturi) nusxalari tilxat olingan holda taqdim qilinishi;

“Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga tekshiruvning unikal kodini kiritish orqali tekshiruvga doir maʼlumotlarni olish huquqi tushuntirilishi lozim.

Tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarda inspektor tomonidan koʻriklar va profilaktika tadbirlari boshlanishidan oldin:

tadbirkorlik subyekti rahbari (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxs) koʻrik yoki profilaktika tadbirining maqsadi bilan tanishtirilishi;

xizmat guvohnomasi koʻrsatilishi;

koʻrik yoki profilaktika tadbirlarini oʻtkazishga asos boʻlgan hujjatlar nusxalari taqdim qilinishi kerak.

25. Nazorat tartibidagi tekshiruvlar DYON organining yozma koʻrsatmasida yoki dalolatnomasida bajarish uchun kiritilgan tadbirlar boʻyicha belgilangan muddatda oʻtkaziladi.

26. Tekshiruv davrida yozma koʻrsatmaga kiritilgan tadbirlar belgilangan muddatlarda bajarilmaganligi aniqlangan taqdirda, inspektor kamchiliklarga yoʻl qoʻygan shaxslarni oʻz vakolatlari doirasida oʻrnatilgan tartibda javobgarlikka tortish choralarini koʻradi.

27. Tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarda tekshirish hamda yongʻin-profilaktika koʻriklarini oʻtkazishni rejalashtirish va ularni oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyuldagi PF-5490-son “Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni hamda Tadbirkorlik subyektlariga tegishli boʻlgan obyektlarni yongʻin-profilaktika koʻrigidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 2532, 2013-yil 3-dekabr) belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

27¹. Tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlarni oʻtkazish “Xavfni tahlil qilish” elektron tizimi natijalari asosida (bundan aniq fakt va hollar boʻyicha fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligi, atrof-muhitga, jismoniy va yuridik shaxslarning hamda davlat manfaatlariga zarar yetkazish xavfining oldini olish yoki bartaraf etishga qaratilgan holatlar mustasno) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilni xabardor etgan holda “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida roʻyxatga olish orqali amalga oshiriladi.

Bunda, oʻtkazilgan tekshiruvlarning natijalari hamda profilaktika tadbirlari toʻgʻrisida maʼlumot tekshiruv yoki profilaktika tadbirlari tugagan kundan boshlab inspektor tomonidan uch kun muddatda “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga kiritiladi.

27². Tekshiruvlarning davriyligi obyektning yongʻin xavflilik guruhiga koʻra belgilanadi. Jumladan:

1-guruh obyekti bir yilda koʻpi bilan bir martadan batafsil va nazorat tartibida tekshiruvdan oʻtkaziladi;

2-guruh obyekti ikki yilda koʻpi bilan bir martadan batafsil va nazorat tartibida tekshiruvdan oʻtkaziladi;

3-guruh obyekti uch yilda koʻpi bilan bir martadan batafsil va nazorat tartibida tekshiruvdan oʻtkaziladi;

4-guruh obyektida davlat yongʻin nazorati zaruratga qarab amalga oshiriladi.

“Yongʻindan ogohlik” umummilliy kampaniyasi doirasidagi “Yongʻin xavfsizligi aʼlochisi” yillik tanlov gʻolibi yoki yongʻin auditi tashkilotidan yongʻin xavfsizligi talablari boʻyicha ijobiy xulosasini olgan hamda yongʻin va boshqa xatarlardan oʻziga tegishli obyektlarni sugʻurtalagan obyektlarda qonunchilikda belgilangan davr mobaynida tekshiruvlar oʻtkazilmaydi.

27³. Yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan profilaktika tadbirlari tasdiqlangan choraklik reja-grafiklar asosida quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

bevosita joyiga chiqmagan va tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga aralashmagan holda huquqiy targʻibot, seminarlar, tushuntirish ishlari va amaliy mashgʻulotlar tashkil etish;

tadbirkorlik subyektlariga pochta aloqasi yoki elektron axborot tizimlari orqali ularning faoliyati yuzasidan qonunchilik talablari buzilishining oldini olishga qaratilgan tavsiyalar, tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritayotgan sohada sodir etilayotgan tizimli huquqbuzarliklarning sabablari va ularga imkon beruvchi shart-sharoitlar boʻyicha xabarnomalar yuborish;

amaldagi qonunchilik talablarini tushuntirish yuzasidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlar qilish;

tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda yuzaga kelayotgan muammolarni ommaviy muhokama qilish maqsadida Internet jahon axborot tarmogʻida veb-saytlar, shu jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda blog va chatlarni tashkil etish;

“ochiq eshiklar kuni” tadbirlarini tashkil etish va ularda qatnashish;

tadbirkorlik subyektlarini qonunchilik talablari aks ettirilgan tarqatma materiallar va boshqa qoʻllanmalar bilan taʼminlash;

tadbirkorlik subyektlariga oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan cheklist taqdim etish, cheklist toʻldirilishi natijalari boʻyicha ular faoliyatida qonunbuzilishlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etishga koʻmaklashish.

Yongʻin xavfsizligini, fuqaroviy va xizmat quroli hamda uning oʻq-dorilari, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar, ularning analoglari va prekursorlar saqlanadigan joylar (obyektlar)ning texnik mustahkamligini, obyekt ichki va ruxsat berish rejimini taʼminlash maqsadida oʻtkaziladigan profilaktika tadbirlari tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarni koʻzdan kechirish orqali amalga oshirilishi mumkin.

28. Har bir inspektor koʻrikni, profilaktika tadbirini va tekshiruvni oʻtkazishdan oldin:

obyektning yongʻin xavfliligini tavsiflovchi texnik hujjatlarni va yordamchi adabiyotlarni oʻrganib chiqishi;

avvalgi koʻrikda, profilaktika tadbirida va tekshiruvda rasmiylashtirilgan hujjatlar (yozma koʻrsatma, dalolatnoma, tavsiyalar maʼlumotnomasi, tavsiyanoma) va yongʻinlar haqidagi maʼlumotlar bilan tanishib chiqishi;

mazkur obyektga taalluqli boʻlgan yongʻin xavfsizligi qoidalarini, idoraviy norma va buyruqlarini oʻrganib chiqishi;

davlat hokimiyati organlarining obyektlarida, aholi punktlarida hamda boshqa hududlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan farmoyish va qarorlarini oʻrganib chiqishi lozim.

DYON organining rahbari qoʻl ostidagi inspektorlarning koʻrik, profilaktika tadbirini va tekshiruv oʻtkazish uchun kasbiy tayyorgarlik darajasini doimo shaxsan tekshirishi shart.

29. Koʻrik, profilaktika tadbiri va tekshiruv mazkur Yoʻriqnoma va yongʻin xavfsizligi sohasiga oid boshqa qonunchilik hujjatlari asosida oʻtkazilishi lozim.

Yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi holatlarini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar mobaynida obyektning hududi, barcha binolari, inshootlari va qurilmalari (shu jumladan qurilish va rekonstruksiya bosqichidagilar) koʻzdan kechiriladi, shuningdek:

yongʻindan saqlash xizmati mansabdor shaxslarining avvalgi yozma koʻrsatmalari va boshqa qonuniy talablarining bajarilishi;

yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarning bajarilishi;

yongʻinning oldini olish tizimlari mavjudligi va sozligi;

yongʻinga qarshi himoya tizimlari mavjudligi va sozligi oʻrganiladi.

30. Koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshiruvlar davrida suhbatlar oʻtkazish va yongʻinga qarshi yoʻl-yoʻriqlar berish, shuningdek imkoniyat boʻlsa, obyektlarning va aholi punktlarining yongʻinga qarshi himoyasini kuchaytirish borasida kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlarni koʻrib chiqish boʻyicha uchrashuvlar, yigʻilishlar oʻtkazish, koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini tuzishda metodik koʻmaklashish ishlari amalga oshirilishi lozim.

31. Tekshiruvlar oʻtkazishda quyidagilar taqiqlanadi:

DYON organi vakolatlariga taalluqli boʻlmagan talablarning bajarilishini tekshirish;

obyekt rahbari yoki uning vakili yoʻqligida tekshiruvni amalga oshirish;

tekshiruvga taalluqli boʻlmagan hujjatlar, maʼlumotlar, mahsulot namunalari taqdim etilishini talab qilish, shuningdek bunday hujjatlarning asl nusxalarini olib qoʻyish;

tegishli hujjatlar bilan belgilangan shakldagi namunalarni, nusxalarni tanlab olish dalolatnomasini rasmiylashtirmasdan mahsulotning namunalarini tanlab olish;

tekshiruv oʻtkazish natijasida olingan va davlat, tijorat, xizmat, qonun bilan himoya qilinadigan boshqa sirni tashkil etadigan maʼlumotni tarqatish;

belgilangan tekshiruv oʻtkazish muddatlarini oshirib yuborish;

qonunchilik hujjatlarida koʻzda tutilmagan boshqa harakatlarni amalga oshirish.

32. Tekshiruvlar natijasi boʻyicha ushbu Yoʻriqnomaning 4-ilovasiga muvofiq DYON organlarining yozma koʻrsatmasi, koʻriklar va profilaktika tadbirlari natijasi boʻyicha:

ushbu Yoʻriqnomaning 4¹-ilovasiga muvofiq tavsiyalar maʼlumotnomasi rasmiylashtiriladi.

Tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarda oʻtkazilgan tekshiruvlar natijalari yuzasidan yozma koʻrsatmadan tashqari dalolatnoma ham tuziladi.

Yozma koʻrsatmalar ushbu Yoʻriqnomaning 4²-ilovasiga muvofiq yuritiladigan yozma koʻrsatmalarni hisobga olish jurnalida hisob roʻyxatidan oʻtkaziladi.

Nazorat tartibidagi tekshiruv davrida yozma koʻrsatmaga kiritilgan tadbirlar belgilangan muddatlarda bajarilganligi va (yoki) bajarilmaganligi haqida yozma koʻrsatmaning tegishli boʻlimida belgi qoʻyiladi.

33. Yozma koʻrsatma, dalolatnoma va tavsiyalar maʼlumotnomasi ikki nusxada tuziladi. Yozma koʻrsatmaning bir nusxasi tekshiruv tugagandan soʻng besh kundan kechiktirmasdan, dalolatnoma va tavsiyalar maʼlumotnomasining nusxasi esa koʻrik va profilaktika tadbiri tugagan kunning oʻzida obyekt rahbariga (yoki uning vakiliga) imzo orqali topshiriladi. Obyekt rahbari yozma koʻrsatmaning, dalolatnoma yoki tavsiyalar maʼlumotnomasi nusxasini olganligi haqida imzo qoʻyishdan bosh tortgan taqdirda, bu haqida unga tegishli belgi qoʻyilib, pochta xizmati orqali yuboriladi va topshirilganligi haqida bildirish xati NKIda qoladigan ikkinchi nusxasiga qoʻshib qoʻyiladi.

Yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi aniqlangan holatlarni bartaraf etish boʻyicha yozma koʻrsatmada taklif etilgan tadbirlarning bajarilish muddatlari odamlarning hayoti va sogʻligʻiga hamda mulkiga muayyan xavflilik darajasini hisobga olgan holda inspektor tomonidan belgilanadi.

Tekshiruv yakuni boʻyicha inspektor aniqlangan kamchiliklarni hamda belgilangan yongʻinga qarshi tadbirlarni va ularni bajarish muddatlarini obyekt rahbari ishtirokida muhokama etishi lozim.

Yozma koʻrsatmaga kiritilgan tadbirlarni bajarish muddatlari yozma koʻrsatmani ijrochiga topshirish kunidan keyingi kunlardan boshlab belgilanishi lozim.

Oldingi yozma koʻrsatmadagi belgilangan muddatlarda bajarilmagan tadbirlar yangi yozma koʻrsatmaga qoʻshiladi. Ushbu tadbirlarni bajarish boʻyicha yangi muddatlar belgilanmaydi, faqat ushbu tadbirlar qaysi yildan buyon bajarish uchun kiritilganligi koʻrsatiladi.

34. Uy-joy sektorining hududida hamda koʻp kvartirali uylarga tutash boʻlgan yer uchastkalarida, shuningdek, koʻp kvartirali uylardagi umumiy mol-mulkda (yashash uchun moʻljallanmagan joylarda joylashgan savdo, maishiy va nosanoat yoʻnalishidagi oʻzga ehtiyojlarga moʻljallangan joylar bundan mustasno) va davlat uy-joy fondiga qarashli koʻp kvartirali uylarning kvartiralarida mavjud boʻlgan yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishini bartaraf etish boʻyicha yozma koʻrsatmalar tegishli ravishda koʻp kvartirali uylarni boshqarish organlariga (koʻp kvartirali uyni boshqaruvchi tashkilot yoki boshqaruvchisi, koʻp kvartirali uy kengashi, uy-joy mulkdorlari shirkati), davlat muassasalari va tashkilotlariga hamda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari topshiriladi.

Xususiy uy-joy fondiga qarashli yakka tartibda qurilgan uylar va koʻp kvartirali uylarning kvartiralarida yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishini bartaraf etish boʻyicha yozma koʻrsatmalar xususiy mulk egalariga (ijarachilarga) beriladi.

35. Loyihalashtirish va qurish davrida amalda boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq loyihalashtirilgan va qurilgan bino va inshootlarga yangi qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar talablari tatbiq etilmaydi.

Mavjud (yoki foydalanilayotgan) binolar (inshootlar)ning yoki ulardagi alohida xonalarning funksional vazifasi, shuningdek hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlari oʻzgartirilganda, yozma koʻrsatmaga ushbu bino va inshootning yangi vazifasiga muvofiq boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar talablari asosida tadbirlar kiritiladi.

36. Tekshiruvlar oʻtkazilganligi haqida obyektlarni va NKIni hisobga olish jurnaliga tegishli yozuvlar kiritiladi.

37. Tekshiruv davrida aniqlangan ishlab chiqarilayotgan (sotilayotgan) tovarlar va (yoki) xizmatlar koʻrsatilishi yongʻin xavfsizligi talablariga mos kelmasligi holatlari boʻyicha inspektor ushbu Yoʻriqnomaning 5-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan yozma koʻrsatmani tashkilotlar rahbarlariga va fuqarolarga topshiradi.

Ushbu yozma koʻrsatmada quyidagilardan biri koʻrsatiladi:

ishlab chiqarishdan olib tashlanishi;

ishlab chiqarishdan toʻxtatilishi;

sotilishi toʻxtatilishi.

38. Tovarlar (ishlar, xizmatlar) ishlab chiqarishdan olib tashlanishi, ishlab chiqarishdan toʻxtatilishi va sotilishi toʻxtatilishi boʻyicha yozma koʻrsatma inspektor tomonidan oʻz vakolatlari doirasida qabul qilinadi.

39. Yongʻin xavfsizligi talablariga mos kelmaydigan mahsulotlarni ishlab chiqarish va sotish boʻyicha aniqlangan holatlar haqida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi huzuridagi Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasiga xabar qilinadi.

40. Inspektor har bir koʻrik, profilaktika tadbiri va tekshiruv yakunlangandan soʻng, bu haqida uch ish kuni mobaynida DYON organi rahbarini yoki uning oʻrinbosarini ogʻzaki xabardor qilishi hamda tuzilgan hujjatlarning nusxalarini taqdim etishi shart. DYON organi rahbari yoki uning oʻrinbosari tomonidan hujjatlar tekshirilib, yozma koʻrsatma (tavsiyanoma, tavsiyalar maʼlumotnomasi)ning NKIda saqlanadigan nusxasiga tanishganligi haqida tegishli belgi qoʻyadi.

41. Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi boshligʻining profilaktika boʻyicha oʻrinbosari NKIlarni toʻgʻri yuritilishini tanlash usuli bilan yiliga kamida bir marotaba tekshirib, bu haqida tegishli belgi qoʻyishi shart.

42. Mahalliy DYON organining tegishli buyrugʻi bilan biriktirilgan inspektorlar tomonidan aholi yashash uylarini tekshirish hamda tungi vaqtda odamlar ommaviy boʻladigan obyektlarni koʻrikdan oʻtkazish natijalari yuzasidan rasmiylashtirilgan hujjatlari alohida yigʻma jildlarga tikiladi va ularning hisobi yuritiladi.

43. Tekshiruv mobaynida obyektda yongʻin kelib chiqishiga, tarqalishiga olib keluvchi yoki uni bartaraf etishni qiyinlashtiruvchi va (yoki) odamlarning xavfsizligiga tahdid soluvchi yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi aniqlangan hollarda, inspektor tomonidan oʻz vakolatlari doirasida ushbu Yoʻriqnomaning 6-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladigan binolar, inshootlar, alohida ishlab chiqarishlar va xonalardan foydalanishni, ayrim yongʻin xavfiga qarshi ishlarni olib borishni qisman yoki butunlay toʻxtatib qoʻyish haqidagi qarorni chiqaradi.

44. Qarorning bir nusxasi tuzilgan kuni obyekt rahbariga (yoki ularning vakillariga) imzo orqali topshiriladi.

Obyekt rahbari qarorning nusxasini olganligi haqida imzo qoʻyishdan bosh tortgan taqdirda, qaror unga pochta xizmati orqali yuboriladi va topshirilganligi haqida bildirish xati NKIda qoladigan qarorning ikkinchi nusxasiga qoʻshib qoʻyiladi.

Qarorlar ushbu Yoʻriqnomaning 7-ilovasiga muvofiq yuritiladigan qarorlarni hisobga olish jurnalida hisob roʻyxatidan oʻtkaziladi.

Qaror plombalash yoki muhrlash yoʻli bilan 7¹-ilovasiga muvofiq bayonnoma bilan ijroga qaratilib, bayonnomaning bir nusxasi obyekt rahbariga (yoki uning vakiliga) imzo orqali topshiriladi.

Qaror faqat uni chiqargan DYON organining yuqori turuvchi organi yoxud sud tomonidan oʻzgartirilishi mumkin.

45. Tekshiruv mobaynida obyektda yongʻin keltirib chiqarish xavfi ostida boʻlgan asbob-uskunalar va boshqa agregatlar aniqlangan taqdirda, ulardan foydalanishni toʻxtatib qoʻyish haqidagi bayonnoma ushbu Yoʻriqnomaning 8-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladi.

Bayonnoma binoning, inshootning yoki ishlab chiqarishni faoliyatini toʻliq toʻxtatib qoʻyishga olib kelmaydigan hollarda tuziladi.

Bayonnoma tuzilishi bilanoq ijroga qaratiladi, uning bir nusxasi tuzilgan kuni obyektning rahbariga va fuqaroga (yoki ularning vakillariga) topshiriladi, soʻng ushbu Yoʻriqnomaning 9-ilovasiga muvofiq yuritiladigan bayonnomalarni hisobga olish jurnalida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

46. Qarorlar va bayonnomalar boʻyicha ishga (ishlatishga) yoki kamchiliklarni bartaraf etish uchun ruxsat berish haqidagi qaror DYON organi boshligʻi tomonidan obyektlar rahbarlari, fuqarolarning (yoki ularning vakillarining) yozma murojaatlariga asosan qabul qilinadi, bunda inspektor tomonidan DYON organi boshligʻining topshirigʻiga asosan ushbu Yoʻriqnomaning 10-ilovasiga muvofiq qaror rasmiylashtirilib, bir nusxasi obyektning rahbariga, fuqaroga (yoki ularning vakillariga) topshiriladi hamda qarorlarni yoki bayonnomalarni hisobga olish jurnallariga tegishli belgi qoʻyiladi.

47. Shaharsozlik faoliyati sohasida profilaktika ishlari — FVVning markaziy, hududiy va mahalliy DYON organlari tegishli boʻlinmalarining mutaxassislari tomonidan quyidagi asosiy yoʻnalishlarda amalga oshiriladi:

qurilish uchun maydonlar (trassalar) tanlash (ajratish) komissiyalari (bundan buyon matnda yer tanlash komissiyasi deb yuritiladi) ishida qatnashish;

aholi yashash punktlari va obyektlar qurilishi jarayonida yongʻin-qutqaruv depo binolarining qurilishi boʻyicha asoslangan takliflar kiritish;

loyiha hujjatlarini loyihalashtirish normalaridagi yongʻinga qarshi talablarga mosligini, qurilishlar va qurilish-montaj ishlari jarayonida loyiha hujjatlarida koʻzda tutilgan yongʻinga qarshi talablar bajarilishini va yongʻinga qarshi qoidalar talablariga amal qilinishini oʻrganish va tavsiyalar berishni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirish;

normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan yongʻin xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud boʻlmagan hollarda binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, kengaytirish va texnik jihatdan qayta jihozlashga (bundan buyon matnda qurilish obyektlari deb yuritiladi) doir loyiha hujjatlarining yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishiga taalluqli qismini koʻrib chiqish va kelishish;

qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilib olish komissiyalarining ishida qatnashish va ushbu obyektlarda qurilish konstruksiyalari va materiallarining yongʻinga bardoshlilik darajasini mustahkamlash boʻyicha amalga oshirilgan ishlar sifatini hamda qurilish obyektlariga oʻrnatilgan YOQTHVlarini texnik holatini tekshirish, sinash hamda ularni foydalanishga qabul qilish;

yangi va qayta ishlab chiqilayotgan yongʻin xavfsizligi talablari mavjud boʻlgan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni, shuningdek shaharsozlik normalari va qoidalarini ishlab chiqishda ishtirok etish va kelishish;

bino va inshootlarni loyihalash hamda qurilish ishlari jarayonida yongʻin xavfsizligi talablarini bajarish mavzusida loyihalash va qurilish tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladigan seminarlar, ilmiy-texnik konferensiyalar va majlislarda ishtirok etish;

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining texnik kengashlarida, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi boshqarmalari qoshidagi shaharsozlik kengashlarida ishtirok etish;

bino va inshootlarni loyihalashtirish, qurish jarayonida yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilish masalalari boʻyicha xatlar, ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqish, yuridik va jismoniy shaxslarga ushbu yoʻnalishda maslahatlar berish;

obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilishda amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalarida nazarda tutilgan yongʻin xavfsizligi talablarining loyihalash va qurilish tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan tanlov asosida nazoratni amalga oshirish;

rivojlangan davlatlar amaliyotidan kelib chiqqan holda, jamoat va maʼmuriy binolarni loyihalashtirish va qurish uchun ishlab chiqilgan maxsus texnik shartlarni koʻrib chiqish.

48. Hududiy va mahalliy DYON organlari yongʻin xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud boʻlmagan holatlarni koʻrib chiqishda hamda shaharsozlik normalari va qoidalarini qayta yoki yangidan ishlab chiqishda ishtirok etmaydi.

49. Yer tanlash komissiyasi tarkibida inspektorlarning ishtirok etishi, shu kabi komissiyalar tuzish vakolatiga ega boʻlgan tashkilotlarning yozma yoki elektron murojaatlariga asosan amalga oshiriladi.

Qurilish obyektlari uchun ajratilishi tavsiya etilayotgan har bir yer maydoni DYON organi vakili tomonidan joyiga chiqib oʻrganilishi shart.

50. Qurilish uchun maydonlar (trassalar) tanlash (ajratish) jarayonida DYONorgani vakili asosiy eʼtiborni quyidagilarga qaratishi lozim:

hududni batafsil rejalashtirish loyihasi, aholi yashash punktlarining bosh rejasi, obyektlarni yongʻin xavfsizligi talablariga asosan zonalarga boʻlinganligiga;

asosiy shamol yoʻnalishi, joy relyefi va aholi punktlari hamda qoʻshni bino va inshootlarga nisbatan yongʻinga qarshi oraliq masofalarning hisobga olinganligiga;

obyektlarning asosiy va yordamchi yoʻllar bilan taʼminlanganligiga;

yongʻin joyiga yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari oʻz vaqtida yetib borishini hisobga olgan holda yongʻin-qutqaruv depolari joylashtirilganligiga.

51. Yer tanlash komissiyasi ishida ishtirok etgan inspektor tomonidan xulosa rasmiylashtiriladi va tanlanilayotgan yer maydonini yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi yoki muvofiq emasligiga qarab xulosalar ijobiy yoki salbiy mazmunda tuziladi hamda tegishli ishchi organga belgilangan tartibda yuboriladi.

52. Yer tanlash komissiyasi ishining natijasi boʻyicha tegishli maʼlumotlar ushbu Yoʻriqnomaning 10¹-ilovasiga muvofiq “Qurilish obyektlari uchun ajratilishi tavsiya etilgan yer maydonlarini roʻyxatga olish jurnali”ga qayd qilinadi.

53. Qurilishlar uchun maydonlar (trassalar) tanlash (ajratish) jarayonida qabul qilingan qarorlar oʻzgarganida DYON organlari ularni qoʻshimcha ravishda koʻrib chiqadi.

54. Normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan yongʻin xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud boʻlmagan hollarda qurilish obyektlari loyiha hujjatlarining yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishiga taalluqli qismini koʻrib chiqish va kelishish FVVning markaziy DYON organi tomonidan amalga oshiriladi.

54¹. Qurilish obyektlari uchun ishlab chiqilayotgan loyiha-smeta hujjatlarining arxitekturaga oid qismi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-apreldagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan Loyiha-smeta hujjatlarining arxitektura qismini kelishish boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishning maʼmuriy reglamentiga asosan koʻrib chiqiladi.

55. Qurilish obyektlari uchun ishlab chiqilayotgan loyiha hujjatlarini shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan yongʻinga qarshi talablarga muvofiqligini oʻrganish va tavsiyalar berish, loyiha hujjatlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanuvchi yuridik va jismoniy shaxslarning hamda buyurtmachi va quruvchi tashkilotlarining murojaatlariga asosan ham amalga oshirilishi mumkin.

57. Loyiha hujjatlarini shaharsozlik normalari va qoidalari talablariga muvofiqligini oʻrganish va tavsiyalar berish quyidagi jarayonlarda ham amalga oshiriladi:

maslahatlar berishda;

texnik kengashlar ishida qatnashishda.

57¹. Loyiha hujjatlarini oʻrganish natijalari ushbu Yoʻriqnomaning 10²-ilovasiga muvofiq shakldagi “Loyihalarni oʻrganib chiqish boʻyicha xulosalarni qayd etish jurnali”da qayd etiladi.

59. Yangi qurilayotgan yoki rekonstruksiya qilinayotgan obyektlarning roʻyxatini shakllantirish maqsadida qurilish obyekti boʻyicha DYON organiga ilk murojaat kelib tushgan kundan boshlab ular ushbu Yoʻriqnomaning 10³-ilovasiga muvofiq “Qurilish obyektlarini roʻyxatga olish jurnali”ga qayd qilinishi lozim.

60. Har bir qurilish obyektiga NKI yuritiladi va quyidagi hujjatlar jamlanadi:

yer uchastkasini oʻrganish boʻyicha DYON organi xulosasi;

loyiha hujjatlarini shaharsozlik normalari va qoidalari talablariga muvofiqligini oʻrganish natijalari boʻyicha DYON organi xulosalari va yozma tavsiyalari;

koʻrik, profilaktika tadbirlari va tekshirish jarayonida tuzilgan hujjatlar, qurilish obyektining yongʻin xavfini tavsiflovchi boshqa materiallar va yozishmalar;

qurilish obyektiga oʻrnatilgan YOQTHVlarning tizimlarining texnik holatini tekshirish, sinash va foydalanishga qabul qilish natijalari hamda qurilish konstruksiyalari va materiallarini olovbardoshlik darajasini oshirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar boʻyicha tuzilgan hujjatlar;

qurilish obyektini foydalanishga qabul qilish ishchi va davlat komissiyasi dalolatnomasi yoki qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish va foydalanish uchun ruxsatnoma.

61. Qurilish obyektlarida yongʻinga qarshi chora-tadbirlarni toʻgʻri bajarilishini nazorat qilish, koʻriklar, profilaktika tadbirlari va tekshirishlar jarayonida amalga oshiriladi, unda quyidagilar oʻrganiladi:

shaharsozlik hujjatlari boʻyicha davlat va nodavlat ekspertiza tashkilotlarining xulosasi (lokal xulosasi)ni mavjudligi;

loyiha hujjatlarini loyihalash normalari talablariga mosligi, loyiha yechimlarini bajarilishi va avval aniqlangan kamchilikni bartaraf etilishi;

qurilish-montaj ishlari jarayonida yongʻin xavfsizligi talablarini bajarilishi;

obyekt hududidagi hamda bino va inshootlaridagi yongʻinga qarshi tashqi va ichki suv taʼminotining, YOQTHVlarning texnik holati va ulardan foydalanish uchun zarur shart-sharoitlar yaratilganligi;

mavjud yongʻin oʻchirish tuzilmalarining tayyorgarligi.

62. Tekshiruv natijalari boʻyicha loyihalash normalari talablari, obyektni barpo etish jarayonida tasdiqlangan loyiha hujjatlaridan chetga chiqish hamda qurilish-montaj ishlari jarayonida yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishiga yoʻl qoʻyish holatlari yuzasidan buyurtmachi va qurilish tashkiloti rahbarlariga mazkur Yoʻriqnomaning 29-bandida belgilangan tartibda hujjatlar taqdim etiladi. Loyiha hujjatlaridan chetga chiqish holatlari toʻgʻrisida loyihalash tashkiloti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish hududiy inspeksiyasi (bundan buyon matnda hududiy nazorat inspeksiyasi deb yuritiladi) yozma ravishda xabardor qilinadi.

63. Tekshirilayotgan va koʻrikdan oʻtkazilayotgan qurilish obyektida namunaviy loyihadagi loyihalash normalari talablaridan chetga chiqish holatlari aniqlangan hollarda DYON organlari ushbu chetga chiqish holatlarini bartaraf etish boʻyicha loyihachiga axborot xati yuboradi va xat nusxasini qurilish tashkilotiga, buyurtmachiga va yuqori turuvchi DYON organiga yuboradi.

64. Qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish komissiyasi tarkibiga inspektorlarni tayinlash uchun shu kabi komissiyalarni tuzish vakolatiga ega tashkilotlarning yozma yoki elektron murojaatlari asos boʻladi.

Qurilish tugallangan obyektning murakkabligi, ahamiyati va yongʻin xavfidan kelib chiqib, qabul qilish komissiyasi tarkibiga markaziy, hududiy yoki mahalliy DYON organining vakillari kiritiladi. Bunda, foydalanishga qabul qilishga qurilish ishlari jarayonida nazorat ishlarini olib borgan hududiy yoki mahalliy DYON organlarining inspektorlari jalb etiladi.

65. DYON organi vakili qurilish tugallangan obyektni foydalanishga qabul qilish masalasi (tasdiqlangan loyiha hamda shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi) oʻrganiladi.

66. Qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish komissiyasida DEN organi vakilining ishtiroki va hujjatlarni rasmiylashtirish SHNQ 3.01.04 “Qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish” shaharsozlik normalari va qoidalariga asosan amalga oshiriladi.

69. Zarurat tugʻilgan hollarda komissiya tarkibidagi inspektor, ishchi komissiyada aniqlangan kam-koʻstlarni bartaraf etilganligini tanlov asosida tekshiruvdan oʻtkazishni talab qilishi, alohida konstruksiyalarni nazorat tartibida ochish va yongʻinga qarshi qurilma va jihozlarni sinovdan oʻtkazish, qurilish konstruksiyasi va materiallarining yongʻinga qarshi qatlamini tabiiy sharoitda olovli sinovdan oʻtkazishni tayinlash huquqiga ega.

70. Qurilishi tugallangan obyektni DYON organi vakili oʻn ish kuni mobaynida joyiga chiqqan holda yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi yuzasidan oʻrganib chiqadi va natijasi toʻgʻrisida bevosita rahbariga bildirgi orqali axborot beradi.

Oʻrganish natijalari boʻyicha asosli eʼtiroz boʻlmagan taqdirda ijobiy xulosa tuziladi, bino va inshoot yongʻin xavfsizligi talablariga javob bermagan taqdirda, ularni koʻrib chiqishni rad etishning aniq asoslarini va qonunchilik hujjatlari normalarini koʻrsatgan holda rad etish xulosasi rasmiylashtiriladi va shu kunning oʻzida qurilish sohasida hududiy nazorat inspeksiyasiga yoki murojaat etuvchiga Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yuboriladi.

71. DYON organi rahbariyati foydalanishga qabul qilingan obyektlarning yongʻinga qarshi holatini tanlov asosida oʻrganish orqali inspektorning ishchi va davlat qabul qilish komissiyalari ishidagi vazifalarni bajarishga tayyorgarlik darajasini muntazam ravishda tekshirib borishi lozim.

Qurilishi tugallangan obyekt foydalanishga qabul qilinganidan soʻng obyektning NKIga va ushbu Yoʻriqnomaning 10⁴-ilovasiga muvofiq va “Qurilishi tugallangan obyektlarni roʻyxatga olish jurnali”ga tegishli belgilar qoʻyiladi hamda NKI kelgusida nazorat qilish uchun faoliyat koʻrsatayotgan obyektlar ustidan nazoratni amalga oshiruvchi tegishli DYON boʻlinmasiga (yoki inspektoriga) yuboriladi (beriladi).

72. Qurilishi tugallanganidan soʻng, davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlar bilan bogʻliq qurilishi tugallangan obyektlar, shuningdek davlat ahamiyatiga ega obyektlarda foydalanishga qabul qilish komissiyasi dalolatnomalarida DYON inspektorining imzosisiz yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-apreldagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan Qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish va foydalanish uchun ruxsatnoma berish boʻyicha davlat xizmatlarini koʻrsatishning maʼmuriy reglamentida nazarda tutilgan obyektlarda QR-kodli xulosasisiz faoliyat koʻrsatilayotganligi aniqlanganda, bu toʻgʻrisida zudlik bilan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, arxitektura va qurilish organlari hamda hududiy nazorat inspeksiyasi xabardor qilinadi.

73. FVV va uning hududiy hamda mahalliy quyi tizimlarining nazorati ostidagi qurilish obyektlarining roʻyxati, ushbu obyektlarning strategik va davlat ahamiyatiga moliklik jihatlarini hisobga olgan holda FVVning tegishli buyrugʻi bilan belgilanadi.

75. DYON organlari tomonidan yongʻin xavfsizligi qoidalarining (bundan buyon matnda Qoidalar deb yuritiladi) buzilishiga doir maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritilishi Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi (bundan buyon matnda MJtK deb yuritiladi) va mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq amalga oshiriladi.

76. Qoidalarni buzgan shaxslarga nisbatan inspektor huquqbuzarlik sodir etilgan joyning oʻzida mazkur Yoʻriqnomaning 11-ilovasiga muvofiq shaklda Yongʻin xavfsizligi qoidalari buzilganligi haqida bayonnoma (bundan buyon matnda maʼmuriy bayonnoma deb yuritiladi) rasmiylashtiradi.

77. Agar maʼmuriy bayonnoma tuzish zarur boʻlib, uni huquqbuzarlik sodir etilgan joyda tuzish imkoni boʻlmasa, inspektor yaqin oradagi ichki ishlar yoki fuqarolarni oʻzini oʻzi boshqarish organlarida maʼmuriy bayonnomani rasmiylashtirishi mumkin.

78. Maʼmuriy bayonnomani tuzgan inspektor, ushbu sodir etilgan huquqbuzarlik uchun maʼmuriy chora koʻrish haqida qaror chiqarish vakolatiga ega boʻlmagan taqdirda huquqbuzarga ushbu maʼmuriy ish qayerda va qachon koʻrilishi tushuntirilib, bu haqda maʼmuriy bayonnomaga yozib qoʻyiladi hamda huquqbuzarlik sodir etilgan yoki aniqlangan paytdan boshlab bir sutkadan kechiktirmay DYON organining yuqori turuvchi mansabdor shaxsiga maʼmuriy bayonnomani topshiradi.

79. Maʼmuriy bayonnomalar va boshqa tegishli hujjatlar tuzilgandan soʻng bir sutkadan kechiktirmay mazkur yoʻriqnomaning 12-ilovasiga muvofiq shakldagi maʼmuriy huquqbuzarliklarni va ularni sodir etgan shaxslarni hisobga olish jurnalida roʻyxatga olinadi.

80. Maʼmuriy huquqbuzarliklarni va ularni sodir etgan shaxslarni hisobga olish jurnali har bir hududiy va mahalliy DYON organida yuritiladi.

81. DYON organlariga MJtKning 84, 124 va 211-moddalarida nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar taalluqli boʻlib, ularni koʻrib chiqish va maʼmuriy jazo qoʻllash MJtKning 249-moddasiga asosan DYON organlarining mansabdor shaxslari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

82. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxs ishtirokida koʻrib chiqiladi. Ishni koʻrib chiquvchi mansabdor shaxs maʼmuriy hujjatlarni olgandan soʻng huquqbuzarga ishning qachon va qayerda koʻrilishi haqida mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi xabarnomani yuboradi.

Maʼmuriy ishlarni koʻrib chiqishda MJtKning 295 — 300-moddalarida nazarda tutilgan shaxslar qatnashishi mumkin.

83. Maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxsga ishni koʻrib chiqish joyi va vaqti haqida xabar qilinganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar boʻlgan va undan ishni koʻrib chiqishni kechiktirish xususida hech qanday iltimos tushmagan hollarda, ish uning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin.

84. Inspektor huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish jarayonida huquqbuzarlikda jinoyat alomatlari borligini aniqlasa, hujjatlarni tegishliligiga koʻra tergov organlariga DYON organi rahbari orqali topshiradi.

85. Vakolati doirasida maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiquvchi organlarga maʼmuriy bayonnomalar va ishga oid boshqa hujjatlar bir sutkadan kechiktirmasdan buyurtma xat orqali yoʻllanadi yoki yetkazib berish kitobi boʻyicha topshiriladi.

86. Inspektor maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish vaqtida: maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan-etilmaganligini, huquqbuzarlik sodir etilgan vaqt va joyni, mazkur shaxs uni sodir etishda aybdor yoki aybdor emasligini, uning maʼmuriy javobgarlikka tortilish-tortilmasligini, javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki ogʻirlashtiruvchi holatlar bor-yoʻqligini, mulkiy zarar yetkazilgan-yetkazilmaganligini, shuningdek ishni toʻgʻri hal etishda ahamiyatga molik boshqa holatlarni aniqlashi shart.

Bunda MJtKning tegishli moddalarida maʼmuriy jazoni kuchaytirish nazarda tutilgan va takroriyligi hisobga olinadigan huquqbuzarliklar sodir etilgan taqdirda, maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan inspektor huquqbuzarning avvalgi huquqbuzarliklarining takroriyligini oʻrnatilgan tartibda talabnoma orqali aniqlashi shart.

87. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqayotganda, sodir etilgan maʼmuriy huquqbuzarlikning kam ahamiyatliligi toʻgʻrisida yoki MJtKning maxsus qismidagi moddalarning sanksiyasida nazarda tutilgan eng kam jazodan ham kamroq jazo chorasini qoʻllash uchun asoslar borligi haqida xulosaga kelingan taqdirda, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish huquqbuzarlikning kam ahamiyatliligi sababli huquqbuzarni maʼmuriy javobgarlikdan ozod qilish toʻgʻrisidagi yoki yengilroq maʼmuriy jazo chorasini qoʻllash haqidagi, mazkur Yoʻriqnomaning 14-ilovasiga muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan taqdimnoma bilan sudga yuboriladi.

Huquqbuzarlikning kam ahamiyatliligi sababli huquqbuzarni maʼmuriy javobgarlikdan ozod qilish toʻgʻrisidagi yoki yengilroq maʼmuriy jazo chorasini qoʻllash haqidagi taqdimnomada shaxsning maʼmuriy javobgarlikdan ozod qilinishiga yoki unga nisbatan yengilroq maʼmuriy jazo chorasini qoʻllash kerakligiga bois boʻlgan sabablar va asoslar bayon etiladi.

88. Inspektor maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqib, shu ish yuzasidan mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasiga muvofiq shaklda qaror chiqaradi.

Qarorda quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak: qaror chiqargan organning (mansabdor shaxsning) nomi, ish koʻrib chiqilgan sana, ishi koʻrib chiqilayotgan shaxs xususidagi maʼlumotlar, ishni koʻrib chiqish paytida aniqlangan holatlarning bayoni, MJtKning maʼmuriy huquqbuzarlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi moddasi, mazkur maʼmuriy huquqbuzarlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat, ish yuzasidan qabul qilingan qaror.

Maʼmuriy ishlar “E-maʼmuriy ish” tizimiga elektron shaklida kiritilishi orqali amalga oshiriladi. Maʼmuriy ishlarni qogʻoz shaklida yuritish zarurati yuzaga kelganda, ushbu hujjatlar “E-maʼmuriy ish” tizimiga elektron shaklida kiritiladi hamda uning qogʻoz shakli bevosita tegishli DYON organida saqlanadi.

89. Huquqbuzar ishga doir hujjatlar bilan tanishib chiqishga, izohlar berishga, dalillar keltirishga, oʻz iltimosini bayon etishga, ishni koʻrib chiqishda advokatning yuridik yordamidan foydalanishga, oʻz ona tilida soʻzlashga va tarjimon xizmatidan foydalanishga, ish yuzasidan qabul qilingan qaror ustidan shikoyat berishga haqlidir.

90. Maʼmuriy jazo qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror ijrosini tugatish uchun inspektor mazkur yoʻriqnomaning 16-ilovasiga muvofiq shaklda qaror chiqaradi.

91. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish yuzasidan chiqarilgan qaror ishni koʻrib chiqish tugashi bilanoq darhol eʼlon qilinadi.

Agar ishni koʻrib chiqishda huquqbuzar qatnashmagan boʻlsa, qarorning nusxasi uch kun ichida huquqbuzarning yashash manziliga yuborilib, bu haqda qarorga yozib qoʻyiladi.

92. Qarorning nusxasi u chiqarilgan paytdan boshlab uch kun ichida maʼmuriy jazo qoʻllanilgan shaxsga, shuningdek oʻzining iltimosiga koʻra jabrlanuvchiga topshiriladi yoki pochta orqali joʻnatiladi. Qarorning nusxasi olinganligi haqida huquqbuzar yoki jabrlanuvchi imzo chekishi kerak.

Ayni vaqtda qarorning nusxasini olgan kundan boshlab oʻn kun ichida qaror ustidan yuqori turuvchi organga (mansabdor shaxsga) yoki jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudiga shikoyat berish mumkinligi va uni ijro qilish tartibi tushuntiriladi.

93. Inspektorlar oʻzlariga berilgan vakolatlar doirasida va faqat xizmat burchlarini bajarib turgan paytlardagina Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksida nazarda tutilgan maʼmuriy jazolarni qoʻllashlari mumkin.

94. MJtKning 313-moddasiga muvofiq ishni koʻrib chiqayotgan inspektor maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilishi sabablari va ularga olib kelgan shart-sharoitlarni aniqlaganda, tashkilotlar rahbarlariga ana shu sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻrish haqida taqdimnoma kiritishi mumkin.

95. Shikoyatni yoki protestni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha DYON organining vakolatli mansabdor shaxsi mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq shakldagi qarorni qabul qiladi.

96. Qonunga xilof ravishda chiqarilganligi sababli qaror bekor qilingan taqdirda, ushbu holat yuzasidan xizmat tekshiruvi oʻtkaziladi. Aybdor mansabdor shaxsga nisbatan tegishli intizomiy chora koʻrilib, u haqidagi maʼlumot maʼmuriy ish hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi.

97. Maʼmuriy jazo qoʻllanishi toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan paytdan boshlab ijro etilishi lozim.

Agar maʼmuriy jazo qoʻllanishi toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan kundan boshlab uch oy mobaynida ijroga qaratilmagan boʻlsa (qaror nusxasi huquqbuzarga topshirilmagan, davlat ijrochisiga yuborilmagan boʻlsa va h.k.), u holda bunday qaror ijro etilmaydi. Ushbu holat boʻyicha xizmat tekshiruvi oʻtkaziladi va aybdor mansabdor shaxsga nisbatan tegishli intizomiy chora koʻrilib, bu haqdagi maʼlumot maʼmuriy ish hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi.

98. Jarima huquqbuzar tomonidan unga jarima solish toʻgʻrisidagi qaror topshirilgan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay, bunday qaror xususida shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan taqdirda — shikoyat yoki protest qanoatlantirilmaganligi toʻgʻrisida xabar berilgan kundan boshlab oʻn besh kundan kechiktirmay toʻlanishi lozim.

MJtKning 332¹-moddasiga muvofiq huquqbuzar unga jarima solish toʻgʻrisidagi qaror topshirilgan kundan boshlab oʻn besh kun ichida ushbu jarima miqdorining ellik foizini yoki oʻttiz kun ichida jarima miqdorining yetmish foizini ixtiyoriy ravishda toʻlagan taqdirda, u jarimaning qolgan qismini toʻlashdan ozod qilinadi, quyidagi hollar bundan mustasno:

jarima solish toʻgʻrisidagi qaror ustidan shikoyat qilinganda yoki protest bildirilganda;

xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilganda.

Oʻn olti yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarning mustaqil ish haqi boʻlmagan taqdirda, jarima ularning ota-onalari yoki ular oʻrnini bosuvchi shaxslardan undirib olinadi.

Maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etganlik uchun solingan jarima huquqbuzar tomonidan tegishli bankka toʻlanadi. Huquqbuzarlik sodir etilgan joyning oʻzida jarimani undirib olinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

99. Jarima toʻlanganligi haqidagi kvitansiya yoki toʻlov topshirigʻining raqami va sanasi maʼmuriy huquqbuzarliklarni va ularni sodir etgan shaxslarni hisobga olish jurnaliga yozib qoʻyiladi.

100. Huquqbuzar jarimani belgilangan muddatda toʻlamagan taqdirda, jarima solish haqidagi qaror nusxasi majburiy tarzda undirib olish uchun mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasiga muvofiq shakldagi xat bilan birga Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosining tegishli tuman (shahar) boʻlimlariga yuboriladi.

101. Yongʻin yuzasidan tergovga qadar tekshiruv (bundan buyon matnda yongʻin yuzasidan tekshiruv deb yuritiladi) ishlarini olib borishda inspektorlar Jinoyat-protsessual kodeksi hamda ushbu Yoʻriqnomaga amal qiladilar.

102. Mahalliy DEN organlari tomonidan har bir yongʻin yuzasidan tekshiruv oʻtkaziladi.

103. Yongʻin yuzasidan mahalliy DYON organining buyrugʻi bilan inspektorlarga yuklatiladi yoki ularning xizmat vazifalarida koʻrsatiladi.

103¹. Yongʻin yuzasidan tekshiruv ishlarini olib boruvchi inspektorga kelib tushgan jinoyat va hodisalarga oid ariza, xabar va boshqa maʼlumotlar oʻz tasdigʻini topgan hollarda u tomonidan bevosita boshligʻi nomiga bildirgi rasmiylashtiradi.

Jinoyat va hodisalarga oid ariza, xabar va boshqa maʼlumotlar kelib tushgan kunning oʻzida, ish vaqti tugaganidan keyin kelib tushgan taqdirda esa, keyingi ish kunida inspektor tomonidan tegishli kitobda va “E-material” tizimida roʻyxatga olinadi.

104. Yongʻin yuzasidan tekshiruvlar 10 sutkadan kechiktirilmagan muddatda oʻtkaziladi. Ushbu muddatga yongʻinga oid arizalar, xabarlar va boshqa maʼlumotlarni qabul qilib olingan vaqtdan, to jinoyat ishini qoʻzgʻatish yoki ishni qoʻzgʻatishni rad qilish haqida yoxud ariza yoki xabarni tergovga tegishliligiga qarab yuborish haqida (hududiy jihatdan tegishlilik) qaror qabul qilingungacha boʻlgan vaqt hisoblanadi.

Tekshiruv muddati quyidagi holatlardan biri mavjud boʻlgan taqdirda inspektorning (DYON organi boshligʻining) asoslantirilgan qaroriga koʻra prokuror tomonidan bir oygacha uzaytirilishi mumkin:

oʻtkazish uchun koʻp vaqt talab qiladigan ekspertiza, xizmat tekshiruvi, hujjatli taftish yoki boshqa tekshiruv tayinlangan boʻlsa;

olis joylarda boʻlgan yoki chaqiruvga binoan hozir boʻlishdan boʻyin tovlayotgan shaxslardan tushuntirishlar talab qilib olish zarur boʻlsa;

yangi holatlar aniqlanib, ularni qoʻshimcha tarzda tekshirmasdan turib qaror qabul qilishning imkoni boʻlmasa;

yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplash va (yoki) jinoyat oqibatlarini bartaraf etish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddasida belgilangan muddat oʻtmagan boʻlsa.

Tergovga qadar tekshiruv muddatini uzaytirish boʻyicha qaror ushbu qaror qabul qilingan kunning oʻzida pdf formatida skaner qilingan holda “E-material” tizimiga kiritiladi.

105. Davlat va jamoat binolarida, yirik, shuningdek, odamlar ommaviy boʻladigan obyektlarda sodir boʻlgan va qasddan oʻt qoʻyilganligi taxmin qilingan hamda fuqarolarning halok boʻlishi yoki koʻp miqdorda moddiy zarar keltirilgan yongʻinlar haqida inspektor yoki yongʻin oʻchirish rahbari zudlik bilan voqea sodir boʻlgan joyga tezkor-tergov guruhini chaqirish maqsadida ichki ishlar organi va prokuraturani xabardor qilishga majburdir.

106. Yongʻin sodir boʻlgan joyga tezkor-tergov guruhi kelganidan keyin inspektor tergovchining alohida tergov harakatlari boʻyicha (yongʻinning boshlangan joyi va sababini, qasddan oʻt qoʻyish izlarini topishda, yongʻinga aloqasi boʻlgan texnik va boshqa hujjatlarni olishda, yongʻinning sodir boʻlish sababi va rivojlanishga olib kelgan sharoitlarni aniqlashda, yongʻinga qarshi vositalarning holati va sozligini tekshirishda, yongʻin xavfsizligini taʼminlash uchun berilgan talablar va boshqalarni maʼmuriyat, tashkilot, obyekt tomonidan bajarilishi darajasini aniqlash maqsadida voqea joyini koʻzdan kechirish jarayonida ishtirok etadi) topshiriqlarini bajaradi.

107. Yongʻin yuzasidan tekshiruv davomida inspektorlar quyidagilarni aniqlaydilar:

yongʻin boshlangan vaqt, joy, uning rivojlanishi va oʻchirilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

yongʻinning kelib chiqish sababi, aybdor shaxslar va ularning javobgarlik darajasini koʻrsatuvchi sharoitlarni;

yongʻinda halok boʻlganlar va tan jarohati olganlarning mavjudligini, yongʻinning oʻziga xos boshqa oqibatlarini;

tashkilot, obyektning yongʻingacha boʻlgan yongʻinga qarshi holati va ularni yongʻin bilan bogʻliq boʻlgan sabab-oqibat bogʻlanishlari hamda yongʻinning tarqalishi va yuzaga kelgan oqibatlarini;

yongʻinning kelib chiqish va rivojlanishiga imkon tugʻdirgan sabab va sharoitlarni.

108. Yongʻinni kelib chiqish holatlarini tekshirish jarayonida inspektor quyidagi xizmat hujjatlarini tuzadi va (yoki) talab qilib oladi:

yongʻin haqidagi dalolatnoma (yongʻin bartaraf etilgandan soʻng bir sutka davomida mazkur Yoʻriqnomaning 19-ilovasiga muvofiq ikki nusxada tuziladi va yongʻindan saqlash xizmati vakili boshchiligidagi kamida 3 nafar shaxsdan iborat komissiya tomonidan imzolanadi);

voqea (yongʻin) sodir boʻlgan joyni koʻzdan kechirish bayonnomasi mazkur Yoʻriqnomaning 20-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladi;

yongʻin joyining chizmasi mazkur Yoʻriqnomaning 21-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladi — chizmada: oʻlchamlari koʻrsatilgan holda bino va xonalarning reja-chizmasi, isitish moslama, pech, gaz uskunalarni va boshqa jihozlarni rejada joylashishi, yongʻin oʻchogʻi, alangadan zarar koʻrgan maydon, halok boʻlganlarning topilgan joyi, qulab tushgan qurilmalarning maydoni, alangani tarqalish yoʻllari va yoʻnalishi, tutundan zarar koʻrgan maydon, dunyo tomonlari, shamol yoʻnalishi, oriyentirlar (koʻcha, elektruzatish tarmoqlari va boshqalar), yongʻin joyiga yonma-yon joylashgan bino va qurilmalar, zarur hollarda elektr taʼminoti, ventilyatsiya va boshqa shartli belgilar koʻrsatiladi. Chizma bitta nusxada tuzilib, inspektor hamda tekshiruv ishining oqibatidan manfaatdor boʻlmagan kamida ikki nafar voyaga yetgan xolislar tomonidan imzolanadi);

guvohlar, yongʻinni tasodifan koʻrganlar, jabrlanuvchilar, aybdor shaxslar, yongʻinni oʻchirishda qatnashganlar, yongʻin sodir boʻlgan obyekt xodimlarining tushuntirish xatlari mazkur Yoʻriqnomaning 22-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladi;

dalillarni olish dalolatnomasi (tekshiruv oʻtkazayotgan shaxs tomonidan erkin ravishda tuzilib, xolislar tomonidan imzolanadi. Barcha dalillar va ularni olish joylari voqea (yongʻin) joyini koʻzdan kechirish bayonnomasi yoki dalillarni olish maxsus bayonnomasida batafsil tavsiflanadi. Namunalar olingan barcha nuqtalar yongʻin joyining chizmasida belgilanadi va zarur hollarda qisqa sharhlanadi);

mutaxassislar xulosalari (elektrik, kimyogar va boshqalar);

yongʻin xavfsizligi mutaxassisining yongʻinning taxminiy sababi haqidagi xulosasi mazkur Yoʻriqnomaning 23-ilovasiga muvofiq DYON organlarining tegishli xodimlari tomonidan tuziladi. Unda yongʻinning taxminiy sababini koʻrsatuvchi holat va jihatlarini hamda boshqa sabablarni yongʻinga taalluqli boʻlmaganligi mantiqiy isbotlanadi. Yongʻinning taxminiy sababi fuqarolarning tushuntirishlariga, yongʻin oʻchogʻining alomatlariga, yongʻinni tarqalish xususiyatlariga, tegishli mutaxassislarning xulosalariga, dalillar va boshqalarga asoslangan boʻlishi lozim).

109. Korxona va tashkilotlarda sodir boʻlgan yongʻinni tekshirish davomida inspektor obyekt rahbariyatidan quyidagi hujjatlarni talab qilib olishi shart:

yongʻinni tekshirish va moddiy zararni aniqlash boʻyicha komissiya tuzish haqidagi buyruq nusxasini;

yongʻinni tekshirish boʻyicha idoraviy dalolatnomani;

yongʻindan keltirilgan zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatni.

Bundan tashqari yongʻin sodir boʻlgan obyektlarning rahbarlari va ishchilari tomonidan tuzilgan kerakli texnik va xizmat hujjatlari, shuningdek yongʻin sodir boʻlgan obyektga taalluqli hujjatlar soʻraladi.

110. Yongʻin yuzasidan tekshiruv boʻyicha ushbu Yoʻriqnomaning 24-ilovasiga muvofiq “Yongʻin yuzasidan ish” yuritiladi va unda tekshiruvda toʻplangan barcha materiallar jamlanadi.

111. Yongʻinlarning tekshiruv natijalariga koʻra, inspektor tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi:

jinoyat ishini qoʻzgʻatish uchun toʻplangan materiallarni surishtiruv yoki tergov organiga yuborish haqida;

jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish haqida.

Jinoyat va hodisalarga oid ariza, xabar va boshqa maʼlumotlarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish toʻgʻrisida qaror yoki jinoyat ishining tergovga tegishliligi boʻyicha yoʻllanma xat shu kunning oʻzida pdf formatida skaner qilingan holda “E-material” tizimiga kiritiladi.

112. Jinoyat alomatlari va Jinoyat kodeksida nazarda tutilgan oqibatlar mavjud boʻlmasa, ushbu Yoʻriqnomaning 25-ilovasiga muvofiq jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish haqida qaror chiqariladi va DYON organi rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

113. Yongʻin yuzasidan jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilinganda, qaror chiqargan inspektor ushbu Yoʻriqnomaning 26-ilovasiga muvofiq xabarnomani rasmiylashtirib, yongʻin sodir boʻlgan obyektning maʼmuriyati yoki fuqarolar (jabrlanuvchilar)ga yuboradi (taqdim etadi). Bunda ularga qaror ustidan shikoyat qilish huquqi va tartibi tushuntirilishi lozim. Jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish haqidagi qarorning koʻchirma nusxasi prokurorga yuboriladi.

114. Har bir yuritilgan “Yongʻin yuzasidan ish” tikilgan va varaqlari raqamlangan boʻlishi lozim. Yongʻin ishidagi barcha materiallarga ushbu Yoʻriqnomaning 27-ilovasiga muvofiq namunadagi roʻyxat tuzilib, ishning birinchi betiga tikib qoʻyilishi lozim.

115. Yongʻinlar yuzasidan jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish haqidagi qarorlar hamda jinoyat ishlarining sonlari Yongʻinlarni hisobga olish jurnalining tegishli grafasida koʻrsatiladi.

116. Jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish haqidagi qaror va yongʻinlar yuzasidan toʻplangan barcha materiallar inspektorlar tomonidan roʻyxatga va hisobga olinib, mahalliy DYON organlarida belgilangan tartibda va muddatlarda saqlanadi.

117. Jabrlanuvchilar yoki ularning qonunchilik hujjatlari bilan vakolat berilgan shaxslarining, yongʻin yuzasidan tekshiruv materiallari bilan tanishish va undan zarur maʼlumotlarni yozib olish, materiallar va hujjatlardan oʻz hisobidan koʻchirma nusxalar olish yoki boshqa shaklda maʼlumotlarni qayd etib olish boʻyicha bergan soʻrovnoma yoki murojaatiga koʻra, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

118. Jinoyat alomatlari mavjud boʻlgan yongʻinlar yuzasidan jinoyat ishini qoʻzgʻatish uchun, inspektor tomonidan toʻplangan tekshiruv materiallarini tergovga tegishliligi boʻyicha oʻtkazish maqsadida ularni ushbu Yoʻriqnomaning 28-ilovasiga muvofiq kuzatuv xati bilan taalluqli tergov organi boshligʻi nomiga yuboriladi.

119. Yongʻin yuzasidan ish tergov organlariga yuborilgandan soʻng, inspektor Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksiga asosan tergovchi va surishtiruvchiga protsessual harakatlarni bajarishida koʻmaklashadi va yakuniy qaror qabul qilingunga qadar mazkur jarayonni kuzatib boradi. Tergovchi va surishtiruvchining barcha topshiriqlari inspektorga tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi (DYON) organining boshligʻi orqali yetkaziladi.

120. Yongʻindan saqlash xizmati chaqirilmagan yongʻin boʻyicha obyekt maʼmuriyati, fuqaro (jabrlanuvchi)lar tomonidan kelib tushgan ariza yoki xabar (ogʻzaki yoki yozma), yongʻin sodir boʻlgan hududdagi ichki ishlar organida belgilangan tartibda qayd qilinishi lozim.

121. Tuman (shahar) xizmat qilish hududidan tashqarida sodir boʻlgan yongʻin toʻgʻrisida ariza yoki xabar kelib tushgan taqdirda, DYON inspektori tomonidan ariza yoki xabarni hududiy tegishliligiga qarab yuborish masalasi hal qilinadi. Yongʻin toʻgʻrisidagi kelib tushgan ariza (xabar) ushbu Yoʻriqnomaning 29-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladigan kuzatuv xati bilan keyingi tekshiruv harakatlarini olib borish uchun yongʻin sodir boʻlgan hududdagi DYON organiga yuboriladi.

122. Yongʻinlarni va ularning oqibatlarini hisobga olish qonunchilik hujjatlariga muvofiq yongʻinlarning sabablari va kelib chiqish sharoitlarini tahlil qilish, aholi turar joylari va obyektlarning yongʻin xavfsizligi holatini baholash, yongʻinlarning oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish, shuningdek yongʻinlarni oʻchirishga sharoitlar yaratish maqsadida olib boriladi.

123. Yongʻinlar va ularning oqibatlari yongʻin haqidagi dalolatnoma, yuridik va (yoki) jismoniy shaxslarning arizalariga hamda taqqoslash dalolatnomalariga asosan, DYON organlari tomonidan yongʻinlar va ularning oqibatlari ushbu Yoʻriqnomaning 30-ilovasiga muvofiq Yongʻinlarni hisobga olish jurnalida qayd etiladi. Jurnalda har yilning birinchi kunidan oxirgi kuniga qadar ketma-ketlikda yongʻinlar raqamlanadi.

124. Yongʻin va uning oqibatlarini “Yongʻinlarni hisobga olish” avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritish maqsadida yongʻinni tekshirish materiallariga asosan inspektor tomonidan yongʻinni hisobga olish varaqasi toʻldiriladi va unga yongʻinlarni hisobga olish jurnaliga muvofiq raqam beriladi.

125. Yongʻinlarni hisobga olish ishlarini yuritish va “Yongʻinlarni hisobga olish jurnali”ni toʻldirish hamda yongʻinlarni hisobga olish varaqalaridan maʼlumotlarni “Yongʻinlarni hisobga olish” avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritish ishlari hududiy DYON organining buyrugʻi bilan yoki xizmat vazifalarida koʻrsatilgan holda aniq bir xodimga yuklatiladi.

126. DYON organlari axborot-statistik maʼlumotnomalarga asosan barcha yongʻinlar va ularning oqibatlari toʻgʻrisidagi tahlillari oylik, choraklik, yarim yillik, yillik va bir necha yillik qilinib tayyorlanadi.

Tahlillar joylardagi demografik, iqlim, oʻzgarishlar va boshqa sharoitlarning yongʻinlar vaziyatiga taʼsirini hisobga olgan holda olib borilib, yongʻinlarni oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar ishlab chiqish va ish rejalariga kiritish bilan tugatiladi.

Yongʻinlar tahlili jarayonida yongʻin xavfsizligi xizmatining ishiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan sabab va sharoitlar aniqlanadi, yongʻinni oldini olish ishlarini va yongʻin xavfsizligi qismlari faoliyatining turli tomonlari baholanadi, profilaktik va tezkor-taktik faoliyat koʻrsatishning mukammallashtirish yoʻllari koʻrsatiladi.

Yongʻinlar statistikasining tahlili jadval, diagramma va boshqalar yordamida yoritiladi.

127. DYON organlari kundalik faoliyatida obyektlarda yongʻinlar profilaktikasini, yongʻinga qarshi targʻibotni amalga oshirishda, shuningdek, respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari hamda tashkilotlar bilan ularga tegishli obyektlarning yongʻinga qarshi himoyasini kuchaytirish masalalari boʻyicha hamkorlik qilishda yongʻinlar tahlilining natijalaridan foydalanishlari lozim.

128. Katta va oʻziga xos hamda ogʻir oqibatli (insonlarning jarohatlanishi va (yoki) halok boʻlishi) yongʻinlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yongʻinga qarshi targʻibot va tashviqot oʻtkazish uchun maʼlumot tariqasida hududiy DYON organlari tomonidan mahalliy DYON organlariga yuboriladi.

129. Aholi orasida yongʻinga qarshi targʻibot quyidagi yoʻnalishlarda amalga oshiriladi:

jismoniy va yuridik shaxslarni ommaviy axborot vositalari orqali yongʻin xavfsizligi muammolari va yongʻin xavfsizligini taʼminlash yoʻllari haqida xabardor qilish;

yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini targʻib qilish boʻyicha kino-videofilmlar, videoroliklar, reklama mahsulotlari (plakatlar, bukletlar, konvertlar, otkritkalar, kalendarlar, suvenirlar va boshqalar), maxsus adabiyotlar va boshqa targʻibot vositalarini DYON organlari faoliyatini tashkil etish uchun ajratiladigan budjet yoki budjetdan tashqari hamda qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar mablagʻlari doirasida shartnomalar asosida mazkur ishlarni amalga oshiradigan va xizmatlar koʻrsatadigan tashkilotlar bilan hamkorlikda yaratish (ishlab chiqish) hamda yuqorida sanab oʻtilgan mahsulotlarni tarqatish;

muayyan mavzuga bagʻishlangan koʻrgazmalar, koʻriklar va konferensiyalar oʻtkazish, yongʻinga qarshi yoʻl-yoʻriqlar va maslahatlar berilishini, shuningdek aholi bilan uchrashuvlar oʻtkazilishini va yongʻin-texnik markazlariga tashrif buyurilishini tashkil etish.

130. DYON organlari tomonidan yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini targʻib qilish ishlari bepul amalga oshiriladi.

131. Inspektorlar yongʻin xavfsizligi masalalari boʻyicha chiqishlar qilish imkoniyatidan turli majlislarda, mahallalarda, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlaridagi yigʻilishlarda, konferensiyalarda va ijtimoiy-ommaviy tadbirlarda foydalanishlari lozim.

Ushbu chiqishlarida sodir boʻlayotgan yongʻinlar tahlilidan, oʻziga xos yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi holatlaridan, yongʻinlarni oldini olish va oʻchirish boʻyicha ijobiy ishlarning misollaridan foydalanish lozim.

132. Hududiy DYON organlari tomonidan yongʻin xavfsizligi masalalari boʻyicha namunali suhbat va maʼruza matnlari ishlab chiqilib, mahalliy DYON organlariga yuborilishi lozim. Ushbu namunali suhbat va maʼruza matnlari mahalliy DYON organlari tomonidan aniq misollar va sodir boʻlgan voqealar bilan toʻldiriladi va xizmat jarayonida foydalaniladi.

133. Hududiy DYON organlari oyiga kamida bir marotaba yongʻin xavfsizligi mavzusida markaziy, mahalliy va obyektlardagi tele va radiokanallar orqali chiqishlar qilinishini, shuningdek davriy bosma nashrlarda maqolalar chiqarilishini taʼminlashi shart.

134. Mahalliy DYON organlari har oyda radiokanallar va obyektlardagi radio tarmoqlari orqali chiqishlar va eshittirishlar hamda kabel televideniyesi orqali videoroliklar va titrlar namoyish qilishini, shuningdek tuman (shahar) koʻp tirajli bosma nashrlarda maqolalar chiqarilishini tashkil qilishi kerak.

Nutq va maqola matni DYON organi rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

Quyidagilar bilan bogʻliq yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha OAVlarda amalga oshiriladigan chiqishlarning majburiy mavzulari boʻlishi lozim:

yongʻin xavfi yuqori boʻlgan davrning boshlanishi;

qishloq xoʻjaligi tadbirlariga tayyorgarlik koʻrilishi va ularni oʻtkazilishi;

xaftaning har chorashanba kuni yongʻinlar profilaktikasi kuni tadbiri oʻtkazilishi;

davlat va diniy bayramlarni oʻtkazilishi;

oʻquv yili boshlanishiga tayyorgarlik koʻrilishi;

bolalarning olov bilan oʻynashlarini oldi olinishi;

uy-roʻzgʻorda yongʻin xavfsizligi talablarini tushuntirish va boshqalar.

135. Uy-joy sektorida va odamlar ommaviy boʻladigan joylarda aholi bilan uchrashuvlar oʻtkazilishi yongʻin texnikalarini koʻrgazmasi, yongʻin oʻchirish uslublarini namoyish etish va yongʻin oʻchirish amaliy sporti boʻyicha sportchilarni chiqishlari bilan birga amalga oshirish maqsadga muvofiq. Uy-joy sektorida aholi bilan uchrashuvlar oʻtkazish davriyligi yongʻinlar vaziyatidan kelib chiqib rejalashtiriladi.

Uy-joy sektorida yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini targʻib qilishga zaruriyatga qarab, FVV yongʻin-qutqaruv qismlarining barcha shaxsiy tarkibi jalb qilinadi.

Uy-joy sektorida yongʻinlarning oldini olish va yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini targʻib qilishga jalb etilgan tuman (shahar) DYON organi instruktorlari va yongʻin-qutqaruv qismlari shaxsiy tarkibi tomonidan uy egalariga yongʻinga qarshi yoʻl-yoʻriqlar beriladi.

Bunda, ular aniqlangan yongʻin chiqish xavfi boʻlgan holatlar yuzasidan shu kunning oʻzida mahalliy inspektorlarga xabar beradi. Inspektor yongʻin chiqish holatini oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

136. Obyektning YOQTHV roʻyxatiga avtomatik yongʻin signalizatsiyasi va oʻchirish qurilmalari, yongʻin toʻgʻrisida xabarlovchi texnik vositalari, tutunga qarshi himoya qurilmalari, yongʻindan saqlovchi klapanlar, evakuatsiya yoritkichlari va olovdan himoya qilish vositalari kiradi.

137. YOQTHVni montaj qilish ishlari, ularga texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va ishchi holatda tutilishi boʻyicha koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatining nazorati inspektorlar tomonidan obyektlarni foydalanishga qabul qilishda va ularni tekshirishda hamda koʻrikdan oʻtkazish jarayonida quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:

YOQTHVni foydalanishga qabul qilishda;

YOQTHVdan foydalanish jarayonida.

138. YOQTHV foydalanishga qabul qilish ishlari shaharsozlik normalari va qoidalari hamda avtomatik yongʻin oʻchirish va signalizatsiya qurilmalarini oʻrnatish, ishlarni bajarish, qabul qilish hamda texnik xizmat koʻrsatish sohasidagi hujjatlar talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

Qabul qilish ishlari, buyurtmachi-tashkilot rahbarining buyrugʻiga asosan tashkil etilgan ishchi komissiya tomonidan amalga oshiriladi.

Agar YOQTHV foydalanishga qabul qilish jarayonida meʼyoriy-texnik hujjatlar talablari buzilganligi yoki loyiha qarorlaridan ogʻishlar va oʻrnatilgan YOQTHV foydalanishga tayyor emasligi aniqlansa, inspektor dalolatnomani imzolamaydi, ammo komissiya rahbariga asoslangan kamchiliklar roʻyxatini yozma ravishda taqdim etadi.

139. YOQTHV mavjud obyektlarni tekshirish va koʻzdan kechirish jarayonida inspektor shaharsozlik normalari va qoidalarida sanab oʻtilgan tadbirlardan tashqari quyidagilarni tekshiradi:

YOQTHV sinovlardan oʻtganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomalar mavjudligini;

Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda avtomatik yongʻin oʻchirish va signalizatsiya qurilmalarini oʻrnatish, ishlarni bajarish, qabul qilish hamda texnik xizmat koʻrsatish sohasidagi hujjatlarga asosan YOQTHVning ish qobiliyatini.

140. YOQTHVni qabul qilish va holatining nazorati natijalari, ushbu Yoʻriqnomaning 31-ilovasiga muvofiq yuritiladigan foydalanishga qabul qilingan YOQTHV hisobga olish va ularni obyektlardagi holatini nazorati jurnalida qayd qilinadi.

141. YOQTHV qabul qilish va holatining nazoratini amalga oshiruvchi inspektorlar jurnalni oʻz vaqtida toʻldirishlari shart, jurnalni yuritilishiga javobgar shaxs esa kamida bir oyda bir marta Foydalanishga qabul qilingan YOQTHV hisobga olish va ularni obyektlardagi holatini nazorati jurnalini toʻgʻri toʻldirilishini tekshiradi.

YOQTHV qabul qilish dalolatnomasi va unga bogʻliq boʻlgan hujjatlar obyektning NKIga tikiladi.

142. DYON organiga yuridik shaxs (daʼvogar)ning arizasi yoki litsenziya (sertifikat) beradigan organning murojaati asosida inspektorlar koʻrsatilgan manzilda joylashgan obyektga chiqib, uning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida mazkur obyektning hududi, bino va inshootlarini koʻrikdan oʻtkazadi.

143. Inspektor obyektning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligiga baho berish uchun, yuridik shaxs (tadbirkorlik subyekti) davlat roʻyxatidan oʻtganligi haqidagi, ijara shartnomasi (agar tadbirkorlik subyekti bino, inshoot yoki xonani ijaraga olgan boʻlsa), loyiha hujjatlari, yongʻin xavfsizligiga javobgar shaxslarni tayinlash haqidagi buyruq nusxasi, obyektning yongʻin xavfsizligi holatini belgilovchi hujjatlar bilan tanishishga va ulardan nusxa olishga haqli.

144. Hujjatlar bilan tanishish va koʻrik yakuni boʻyicha ikki nusxada dalolatnoma tuzilib, unda koʻrik natijalari, shu jumladan yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha aniqlangan kamchiliklar koʻrsatiladi va bir nusxasi murojaat etgan tadbirkorlik subyekti rahbariga yoki uning vakiliga nusxasiga imzo qoʻydirish orqali topshiriladi.

145. Tuzilgan dalolatnoma asosida obyektning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi haqida xulosa tuziladi. Yongʻin xavfsizligi talablari bajarilmagan (toʻliq bajarilmagan) xolatda murojaat etgan shaxsga obyekt yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq emasligi haqida xulosa taqdim etiladi.

146. Xulosa DYON organining rasmiy blankasida tayyorlanib, mazkur organ rahbari yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolanadi va murojaat etgan yuridik shaxs (tadbirkorlik subyekti)ga yoki litsenziya (sertifikat) beradigan vakolatli organiga maxsus elektron tizimi yoki pochta orqali yuboriladi.

147. Berilgan xulosalar ushbu Yoʻriqnomaning 32-ilovasiga muvofiq yuritiladigan obyektning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi (muvofiq emasligi) haqida berilgan xulosalarni hisobga olish jurnalida hisob roʻyxatidan oʻtkaziladi.

148. Dalolatnoma va xulosa nusxalari obyektning NKIda saqlanadi.

149. Yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi boʻyicha murojaatlar hamda DYON organlari mansabdor shaxslarining harakat (harakatsizligi) yoki qarorlari ustidan shikoyatlar, oʻrnatilgan tartibda majburiy roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim.

150. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari, zimmasiga murojaatlarni koʻrib chiqish vazifasi yuklatilgan DYON organining mansabdor shaxslari tomonidan koʻrib chiqiladi.

151. Tadbirkorlik subyektlariga tegishli boʻlgan obyektlarda yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi holatlari boʻyicha boshqa yuridik yoki jismoniy shaxslardan kelib tushgan murojaatlarni koʻrib chiqish jarayonida tadbirkorlik subyekti faoliyatida huquqbuzarliklar aniqlanib, tekshirish oʻtkazish zarurati tugʻilsa, bu haqidagi maʼlumotlar Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga kiritiladi va belgilangan tartibda tekshirish oʻtkaziladi.

152. DYON organlari:

murojaatni xolisona, har tomonlama va oʻz vaqtida, zaruriyatga qarab joyiga chiqqan holda va muallif yoki uning vakili ishtirokida qoʻrib chiqilishini taʼminlaydi;

murojaatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni va materiallarni boshqa davlat organlaridan, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan va boshqa mansabdor shaxslardan soʻrab olishga haqlidir;

murojaatni koʻrib chiqish natijasi boʻyicha arizachilarning buzilgan huquqlarini, erkinliklarini va qonuniy manfaatlarini himoyalashga yoki tiklashga qaratilgan choralarni qoʻllaydi. Murojaatda keltirilgan savollar mazmuni boʻyicha yozma javob xati beradi.

153. Shikoyatni koʻrib chiqish natijasi boʻyicha DYON organi:

yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi holati tasdiqlanganligi yoki tasdiqlanmaganligini belgilaydi;

shikoyat yuzasidan qarorni yoki mansabdor shaxslarning harakat (harakatsizlik)larini qonuniy yoki noqonuniyligini aniqlaydi. Noqonuniy deb topilgan taqdirda, yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida qoʻllanilishi lozim boʻlgan chora-tadbirlarni belgilaydi.

154. Murojaat boʻyicha javob xati DYON organi rahbari (uning oʻrinbosari) tomonidan imzolanadi va murojaatda koʻrsatilgan pochta manziliga yuboriladi.

155. Murojaatda koʻrsatilgan yongʻin xavfsizligiga taalluqli savollarga javob berilib, tegishli chora-tadbirlar koʻrilgan va muallifga qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlarda yozma javob yuborilgan boʻlsa, ushbu murojaat koʻrib chiqilgan deb hisoblanadi.

156. Maslahatlar shaxsan, telefon orqali, elektron pochta (agar mavjud boʻlsa) orqali murojaat etilganda beriladi, yozma murojaat olinganda esa — jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yozma ravishda beriladi.

157. Maslahat berish uchun qabul vaqtlari DYON organi boshligʻi tomonidan belgilanadi va fuqarolarga koʻrinadigan joyga joylashtiriladi.

158. Fuqaro shaxsan murojaat etganda, unga DYON organi mansabdor shaxsining xizmat xonasida maslahat beriladi.

159. Maslahat berayotgan DYON organi mansabdor shaxsi, murojaat etgan fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismini (oxirgisi mavjud boʻlsa), murojaat etishning sabablarini aniqlaydi, bunda u qoʻyilgan savollar mazmuni boʻyicha kerakli hujjatlarni fuqarodan soʻrab olishga haqli.

160. Maslahat berayotgan DYON organi mansabdor shaxsi, fuqaroning roziligi bilan ogʻzaki ravishda javob berishga haqli.

161. Qoʻyilgan savollar yechimini topish maslahat berish vaqtida imkoni boʻlmasa, shuningdek fuqaro ogʻzaki javob olishga rozi boʻlmasa, yozma ravishda javob beriladi.

162. Agarda taqdim etilgan hujjatlar batafsil tanishib chiqilishini talab etsa, shuningdek boshqa asosli holatlarda, maslahat berish boshqa kunga qoldirilishi mumkin. Qayta maslahat berish sanasi maslahatlarni hisobga olish jurnalida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

163. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha telefon orqali va ogʻzaki murojaatlarga javob berishda DYON organlarining mansabdor shaxslari murojaat etganlarning qiziqtirgan savollari boʻyicha xushmuomalalik bilan batafsil maʼlumot beradilar. Telefon qoʻngʻirogʻiga javob berish, qoʻngʻiroqni qabul qilgan shaxs tomonidan oʻzining familiyasi, ismi, otasini ismi (oxirgisi mavjud boʻlsa), lavozimi va harbiy unvoni haqida maʼlumot berishdan boshlanadi. Berilgan savollarga mustaqil ravishda va asosli javob berish imkoni boʻlmasa, qoʻngʻiroqni qabul qilgan shaxs boshqa mutasaddi mansabdor shaxs bilan aloqani ulab berishi yoki qoʻngʻiroq qilib, kerakli maʼlumotni olishi mumkin boʻlgan telefon raqamini murojaat etgan shaxsga berishi lozim.

164. Mazkur Yoʻriqnomaga ilova qilingan xizmat hujjatlari blankalarida hamda jurnallaridagi barcha yozuvlar aniq holda, koʻk yoki qora rangli siyohlar (pasta) bilan qayd etiladi. Unda oʻchirib yozishga, tuzatishga yoki ilgari qayd etilgan yozuvlarni tuzatish vositalari yordamida yoʻqotishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Zarur holatlarda, xato bilan qayd etilgan yozuvlar ilgari qayd etilgan matnni aniq oʻqish mumkin boʻlgan holda oʻchiriladi. Yangi yozuv aynan shu ustunda (grafada) qayd etiladi.

165. Mazkur Yoʻriqnomaning ilovasida keltirilgan barcha jurnallar raqamlab chiqilgan, ip oʻtkazib bogʻlangan, oxirgi sahifasida ipning bogʻlangan joyiga qogʻoz yelimlanib, unga muhr bosilgan va tegishlicha yongʻin xavfsizligi boshqarmasi kotibiyatida yoki tuman (shahar) favqulodda vaziyatlar boʻlimi kanselyariyasida roʻyxatga olingan boʻlishi kerak.

Ushbu jurnallarni FVV tomonidan belgilangan muddatlarda maʼlumotlar dublikatini raqamli manbaga saqlab qoʻyish va har yili qogʻozli manbaga arxivatsiya qilish sharti bilan elektron shaklida yuritish mumkin

166. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi va Oʻzbekiston savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.