O‘zbekiston Respublikasining “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi va “Fuqarolar yig‘ini raisi saylovi to‘g‘risida”gi qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-son Farmoniga muvofiq hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatining tashkiliy asoslarini yanada takomillashtirish, fuqarolar vakillarining faoliyatini huquqiy tartibga solish hamda ularning fuqarolar yig‘ini faoliyatidagi o‘rni va ahamiyatini yanada oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Fuqarolar vakillarining faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashiga Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha hududiy kengashlar bilan birgalikda ikki oy muddatda:

fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida fuqarolar vakillarining faoliyatini samarali tashkil etishga ko‘maklashish;

fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari xodimlari va faollar, fuqarolar vakillarining malakasini oshirishga doir o‘quv seminarlarni o‘tkazish tavsiya etilsin.

3. Vazirliklar va idoralar o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasining Ta’lim, ilm-fan va yoshlar siyosati masalalari axborot-tahlil departamentiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi va “Fuqarolar yig‘ini raisi saylovi to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq fuqarolar vakillarining faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Fuqarolar shaharchalar, qishloqlar, ovullarda, shuningdek shaharlarda, shaharchalarda, qishloqlardagi va ovullardagi mahallalarda o‘zini o‘zi boshqarishga doir o‘z konstitutsiyaviy huquqini fuqarolarning saylov huquqlari kafolatlariga muvofiq fuqarolar yig‘inlari (fuqarolar vakillarining yig‘ilishlari) orqali amalga oshiradi.

Fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, bevosita yoki o‘zlarining saylanadigan vakillari orqali o‘zini o‘zi boshqarishda teng huquqlarga ega.

3. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

fuqarolar vakili — fuqarolar yig‘inlari raislari saylovini tashkil etish va o‘tkazishga ko‘maklashuvchi komissiyalar tomonidan belgilangan vakillik normasi asosida fuqarolar yig‘ini hududidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisining umumiy yig‘ilishlarida saylangan va ular nomidan fuqarolar yig‘inida faoliyat olib boradigan hamda manfaatlarini ifodalaydigan O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi;

vakillik normasi — fuqarolar yig‘inlari raislari saylovini tashkil etish va o‘tkazishga ko‘maklashuvchi komissiyalar tomonidan fuqarolar yig‘inlari uchun belgilanadigan fuqarolar vakillarining soni. Bunda fuqarolar vakillarining soni saylovda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolar umumiy sonining kamida o‘n ikki foizini tashkil etishi kerak;

vakillik normasi — fuqarolar yig‘inlari raislari va ularning maslahatchilari saylovini tashkil etish hamda o‘tkazishga ko‘maklashuvchi komissiyalar tomonidan fuqarolar yig‘inlari uchun belgilanadigan fuqarolar vakillarining soni.

4. Fuqarolar vakillari o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga amal qiladi.

5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining qaroriga muvofiq fuqarolar yig‘inlari raislari navbatdagi saylovi e’lon qilingandan so‘ng qonunda belgilangan tartibda tuzilgan Fuqarolar yig‘inlari raisi saylovini tashkil etish hamda o‘tkazish bo‘yicha ishchi guruh (keyingi o‘rinlarda Ishchi guruh deb ataladi) fuqarolar vakillarining saylovini tashkil qilish va o‘tkazish uchun mas’ul hisoblanadi.

6. “Fuqarolar yig‘ini raisi saylovi to‘g‘risida”gi Qonunga muvofiq Ishchi guruh:

hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisining fuqarolar vakillari saylovi bo‘yicha umumiy yig‘ilishlarini tashkil etadi va o‘tkazadi;

hovlilar, uylar, ko‘chalar fuqarolar vakillari yig‘ilishining ishtirokchilarini ro‘yxatga oladi hamda fuqarolarning saylangan vakillari haqidagi ma’lumotlarni ko‘rsatgan holda fuqarolar vakillari yig‘ilishi bayonnomasini tuzadi;

Ishchi guruh fuqarolar vakillarining saylovini tashkil etish va o‘tkazishda tegishli hududdagi fuqarolar yig‘ini kengashi bilan o‘zaro hamkorlikda faoliyat olib boradi.

7. Ishchi guruh fuqarolar yig‘inlari raisi saylovini tashkil etish va o‘tkazishga ko‘maklashuvchi komissiyalar tomonidan belgilangan vakillik normasiga asosan fuqarolar yig‘inidagi fuqarolar vakillarining sonini aniqlaydi va fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishini o‘tkazish joyi, kuni va vaqtini belgilaydi hamda uni o‘tkazishdan kamida besh kun oldin bu haqda tegishli hududda yashovchi fuqarolarni xabardor qiladi.

8. Fuqarolar vakillarining saylovi bo‘yicha fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishini o‘tkazish uchun Ishchi guruhning har bir a’zosi tegishli hududlarga biriktiriladi.

9. Ishchi guruhning biriktirilgan a’zosi fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishining ishtirokchilarini ro‘yxatga oladi va imzo varaqasini tayyorlaydi.

10. Fuqarolar vakillariga nomzodlar fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishi tomonidan ko‘rsatiladi hamda tegishli hududlar aholisi tomonidan ochiq ovoz berish orqali saylanadi.

Fuqarolar vakillariga nomzodlar o‘n sakkiz yoshga to‘lgan va tegishli hududda doimiy yashovchi, obro‘-e’tiborga, hayotiy tajribaga ega bo‘lgan fuqarolar orasidan ko‘rsatiladi.

11. Ovoz berish natijalariga ko‘ra fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishida ishtirok etgan fuqarolarning oddiy ko‘pchilik ovozini olgan nomzod fuqarolar vakili sifatida saylangan hisoblanadi.

Ovozlar teng bo‘lgan taqdirda eng ko‘p ovoz olgan ikki nomzod orasida takroriy ovoz berish shu kunning o‘zida o‘tkaziladi. Takroriy ovoz berishda boshqa nomzodga nisbatan ko‘proq ovoz olgan nomzod fuqarolar vakili etib saylangan hisoblanadi.

12. Saylov natijalari fuqarolarning saylangan vakillari haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatilgan fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishi bayonnomasi bilan tasdiqlanadi. Bayonnoma Ishchi guruh a’zosi hamda qoida tariqasida har bir hududdan kamida bittadan fuqaro tomonidan imzolanadi.

Bayonnomaga saylovda ishtirok etgan fuqarolarning imzo varaqalari ilova qilinadi.

13. Fuqarolar yig‘inidagi hovlilar, uylar, ko‘chalar aholisi umumiy yig‘ilishi bayonnomasi fuqarolar vakillarining vakolatini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi.

14. Fuqarolar vakillari o‘z vakolatini fuqarolar yig‘ini raisi navbatdagi saylovi boshlanganligi e’lon qilinguniga qadar amalga oshiradi.

15. Fuqarolar yig‘inini chaqirishning imkoni bo‘lmagan taqdirda fuqarolar yig‘ini kengashi fuqarolar vakillarining yig‘ilishini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Fuqarolar vakillarining yig‘ilishiga hovlilar, uylar, ko‘chalardagi fuqarolarning vakillari yuboriladi. Bunda fuqarolar vakillarining yig‘ilishi qonunga muvofiq fuqarolar yig‘inini o‘tkazish tartibi asosida o‘tkaziladi.

16. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishi unda ushbu vakillarning kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lgan taqdirda vakolatlidir.

17. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishini olib borish uchun rayosat saylanadi. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishini fuqarolar yig‘inining raisi yoki raisning maslahatchilaridan biri olib boradi. Barcha masalalar bo‘yicha qarorlar ochiq yoki yashirin ovoz berish orqali oddiy ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

18. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishida tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning vakillari o‘z faoliyatlariga doir masalalar bo‘yicha maslahat ovozi bilan ishtirok etishga haqlidir.

19. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishi tegishli bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Unda yig‘ilishning o‘tkazilgan sanasi, hozir bo‘lgan fuqarolar soni, kun tartibi va yig‘ilish yuzasidan qabul qilingan qarorlar aks ettiriladi.

20. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishida qabul qilingan qarorlar fuqarolar yig‘ini qarorlariga tenglashtiriladi.

21. Fuqarolar vakillari fuqarolar vakillarining yig‘ilishida ishtirok etish orqali shaharchalar, qishloqlar va ovullarda, shuningdek shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullardagi mahallalarga taalluqli bo‘lgan vakolatlarni amalga oshiradi.

22. Quyidagilar fuqarolar vakilining asosiy vazifalari hisoblanadi:

kam ta’minlangan va ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshirishda ishtirok etish;

fuqarolar yig‘inini kompleks rivojlantirishni ta’minlashga, o‘zi saylangan hudud doirasida obodonlashtirishga, ko‘kalamzorlashtirishga va sanitariya holatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlar rejalarining amalga oshirilishiga ko‘maklashish;

qonunlar va boshqa qonun hujjatlarining ijro etilishi, shu jumladan o‘zi saylangan hudud doirasida tadbirkorlik faoliyati subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi, kommunal xizmat ko‘rsatish tashkilotlari tomonidan kommunal xizmatlar ko‘rsatish sifati, imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishi, yerlardan foydalanish va ularni muhofaza etish ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda ishtirok etish;

kommunal to‘lovlar undirilishini ta’minlash, issiqlik va elektr energiyasidan, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanish bo‘yicha tadbirlar o‘tkazishda, o‘zi saylangan hududni obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish, uylar va hovlilarni namunali saqlashga doir ishlarni ixtiyoriylik asosida tashkil etishda ko‘maklashish;

o‘zi saylangan hududda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar tomonidan tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazishda hamkorlik qilish.

Fuqarolar vakili o‘zi saylangan hudud aholisi manfaatlaridan kelib chiqib, qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

23. Fuqarolar vakili quyidagi huquqlarga ega:

mahalliy ahamiyatga molik masalalarini ko‘rib chiqish haqida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)ga hamda fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

o‘zi saylangan hududdagi kam ta’minlangan va ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshirish zarurligi haqida fuqarolar yig‘iniga (fuqarolar vakillarining yig‘ilishiga) takliflar kiritish;

fuqarolar yig‘inining faoliyat dasturini va xarajatlar smetasini, hududni kompleks rivojlantirishni ta’minlashga, o‘zi saylangan hudud doirasida obodonlashtirish, ko‘kalamzorlashtirishga va sanitariya holatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlar rejalari loyihalariga takliflar taqdim etish;

o‘zi saylangan hududdagi kam ta’minlangan va ehtiyojmand oilalardan bo‘lgan yoshlarga, shu jumladan ularga nikoh to‘yi tadbirlarini o‘tkazishda qo‘shimcha moddiy yordam ko‘rsatish zarurligi haqida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)ga hamda fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

ushbu Nizomga hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa vazifalarni bajarishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)ga hamda fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

24. Fuqarolar vakilining majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va ushbu Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishlari)da faol ishtirok etish;

har chorakda o‘z zimmasiga yuklangan vazifalar ijrosi haqida o‘zi aylangan hudud aholisiga hisobot taqdim etish;

o‘zi saylangan hududda istiqomat qilayotgan oilalardagi ma’naviy muhit barqarorligining buzilishiga, voyaga yetmaganlar va yoshlarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘inining qarorlari o‘zi saylangan hududda tatbiq etilishiga ko‘maklashish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

o‘zi saylangan hududda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) qarorlarining targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

25. Fuqarolar vakili qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

26. Fuqarolar vakilining vakolatlari quyidagi hollarda muddatidan oldin tugatiladi:

o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda;

o‘z vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganligi sababli u vakil etib saylangan hudud aholisining kamida uchdan bir qismi tashabbusiga asosan;

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda;

unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida bedarak yo‘qolgan deb topilgan yoxud vafot etgan deb e’lon qilinganda;

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganda;

sog‘lig‘i holati yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra uch oy davomida o‘z vazifalarini bajara olmay qolganda;

vafot etganda;

qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda.

27. Fuqarolar vakili vakolatlari muddatidan ilgari tugatilgan taqdirda, tegishli hududda bir oy ichida Ishchi guruh tomonidan ushbu Nizom talablariga rioya etilgan holda yangi saylov o‘tkaziladi.

28. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradi.