Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
buyrugʻi
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 6-mayda hisobga olindi, hisob raqami 249]
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
1. SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Ayrim shaharsozlik normalari va qoidalari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Energetika vazirligi, Madaniyat vazirligi, Sport vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi, Markaziy bank hamda Oliy sud bilan kelishilgan.
4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Vazir B. ZAKIROV
Toshkent sh.,
2024-yil 2-aprel,
01/2-7-son
Kelishildi:
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
2024-yil 20-mart
Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
2024-yil 27-mart
Sport vaziri A. IKRAMOV
2024-yil 27-mart
Oliy sud raisi B. ISLAMOV
2024-yil 4-mart
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
2024-yil 20-fevral
Ichki ishlar vaziri P. BOBOJONOV
2024-yil 23-fevral
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirining birinchi oʻrinbosari O. QUDRATOV
2024-yil 4-mart
Madaniyat vaziri O. NAZARBEKOV
2024-yil 4-mart
Markaziy bank raisi M. NURMURATOV
2024-yil 12-mart
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 2-apreldagi 01/2-7-son buyrugʻiga
1-ILOVA
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) balandligi 50 m gacha (50 m ham kiradi) boʻlgan jamoat binolari va inshootlarini loyihalash talablarini belgilaydi.
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
SHNQ 2.07.01-03* “Shaharsozlik. Shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirish va qurilishini rejalashtirish”;
QMQ 1.03.09-97 “Loyihaning bosh muhandisi (bosh arxitektori) haqida nizom”;
SHNQ 2.07.04-19 “Qishloq xoʻjaligi korxonalari hududlarini meʼmoriy rejalashtirish va tashkil qilish”;
SHNQ 2.01.02-04 “Binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;
SHNQ 2.07.02-23 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;
SHNQ 2.08.03-09 “Sanatoriylar” (rasmiy manba: SHNQ 2.08.03-09 “Sanatorii”);
SHNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik maʼlumotlar”;
SHNQ 2.09.04-09 “Korxonalarning maʼmuriy va maishiy binolari” (rasmiy manba: SHNQ 2.09.04-09 “Administrativnie i bitovie zdaniya predpriyatiy);
QMQ 2.01.17-95 “Favqulodda holatlar va fuqaro muhofazasi. Texnik-muhandislik chora-tadbirlari”;
QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”;
QMQ 2.01.04-18 “Qurilish issiqlik texnikasi”;
QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya”;
QMQ 2.01.18-18 “Binolar va inshootlarni isitish, shamollatish, konditsiyalashtirish uchun energiya sarfi meʼyorlari”;
QMQ 2.04.16-18 “Quyoshli issiq suv taʼminoti qurilmalari”;
QMQ 2.04.01-98 “Binolar ichki vodoprovodi va kanalizatsiyasi”;
QMQ 2.04.05-97* “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;
SHNQ 2.04.08-13 “Gaz taʼminoti. Loyiha normalari”;
SHNQ 2.04.09-07 “Binolar va inshootlarning yongʻin avtomatikasi” (rasmiy manba: SHNQ 2.04.09-07 “Pojarnaya avtomatika zdaniy i soorujeniy”);
QMQ 2.03.10-19 “Tomlar va tomqoplamalar”;
Oldingi tahrirga qarang.
SHNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash”;
(1-band Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 23-oktabrdagi 01/2-41-sonli buyrugʻiga (hisob raqami 376, 30.10.2025-y.) asosan yigirma ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilgan)
SanQvaN 0267-09 “Jamoat binolari, turar joy binolarining xonalarida va hududlarida yoʻl qoʻyiladigan shovqinni taʼminlash boʻyicha sanitariya normalari va qoidalari” (rasmiy manba: Po obespecheniyu dopustimogo shuma v jilix pomesheniyax, obshestvennix zdaniy i na territorii jiloy zastroyki);
OʻzMSt 111:2024 Mobil binolar (inventarli). Umumiy texnik talablar.
2-bob. Atamalar va taʼriflar
2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
fotoelektrik stansiya — quyosh nurlanishini elektr energiyaga aylantirish orqali elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun bir yoki bir nechta fotoelektrik batareyadan iborat energetik qurilma;
yozgi xona — ochiq yoki yarim ochiq isitilmaydigan xona (lodjiya-ayvonlar, verandalar, terrasalar, ichki hovlilar);
lift xolli — liftga kirish joyi oldidagi joy;
lyuk — evakuatsiya uchun kirish-chiqish tuynugi;
mansarda — chordoq hajmida joylashgan va foydalanishga moʻljallangan joy;
yertoʻla yoki sokol qavat — yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan chegaralangan (devorlar, pardadevorlar, orayopma) boʻlimi;
odamlar doimiy ravishda boʻladigan xona — odamlar oʻz faoliyati boʻyicha uzluksiz ravishda ikki soatdan koʻp vaqt yoki ish vaqtining 50 foizdan koʻproq qismi davomida boʻladigan xona;
chordoq — binoning tepa qavati orayopmasi va tomyopma konstruksiyalari orasidagi boʻshliq;
texnik qavat — muhandislik qurilmalarini joylashtirish va kommunikatsiyalarni oʻtkazishga moʻljallangan qavat.
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
IIP — individual issiqlik punktlari;
UJT — umumiy jismoniy tayyorgarlik;
FHDY — fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish;
AYOST — avtomatik yongʻin signalizatsiyasi tizimlari;
AYOOʻQ — avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari;
KIBP — kvadrat shaklidagi ichi boʻsh profil;
3-bob. Umumiy qoidalar
1-§. Umumiy talablar
4. Jamoat binolari va inshootlarini joylashtirish va rejalashtirish SHNQ 2.07.01-19 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
5. Bino va inshootlarni qurilish-iqlimiy zonalar boʻyicha loyihalash SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
6. Ekstremal sharoitlarga ega boʻlgan yarim choʻl hamda choʻlli hududlarda asosiy xonalarni ortiqcha insolyatsiya va qizib ketishdan, yozda changli issiq shamol va qishda sovuq shamol taʼsiridan soya beruvchi daraxtlarni oʻtqazish, shamollatish, sovutkichlar oʻrnatish orqali himoya qilish lozim.
Sovuq ob-havoli qish uzoq davom etadigan togʻli hududlarda binolar xonalarining issiqliq himoyasini taʼminlashga qaratilgan ixcham (kompakt) kompozitsion-rejaviy yechimlar qoʻllanilishi lozim.
7. Bino va inshootlarning kompozitsion-rejaviy yechimlari, ularning qavatlari soni, binolar va bloklar uzunligi, bloklarni joylashtirish (komponovkalash) QMQ 2.01.03-19, SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq aniqlanishi kerak.
Jamoat binolari va inshootlarining qavatlari soni funksional-tipologik talablarni, shuningdek seysmik xavfsizlik va yongʻin xavfsizligi talablarini (binolar konstruksiyalarining olovbardoshligi) hisobga olgan holda ushbu SHNQning 43 va 44-bandlariga hamda 1-ilovadagi 1-jadvalga muvofiq belgilanishi lozim.
Oldingi tahrirga qarang.
71. MSK-64 shkalasi boʻyicha 8 va undan yuqori ballik seysmik faol zonalarda qurilishi rejalashtirilayotgan 9 qavatdan yuqori jamoat binolarini SHNQ 2.01.06-25 ga muvofiq aktiv seysmik himoyalash qurilmalari (dempfer uskunalari) bilan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
(71-band Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 23-oktabrdagi 01/2-41-sonli buyrugʻiga (hisob raqami 376, 30.10.2025-y.) asosan kiritilgan)
8. Jamoat binolari xonalarining balandligi poldan shiftgacha 3,0 m dan kam boʻlmasligi zarur.
9. Laboratoriyalar, sport zallari va boshqa turli vazifalarga moʻljallangan zallarning balandligi jihozlarning oʻlchamlarini, funksional-texnologik jarayonlarni hisobga olgan holda ushbu SHNQning talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
10. Jamoat xonalarining sigʻimi 30 kishidan oshmaganda hamda turarjoy binolariga ichki qurilgan xizmat koʻrsatish muassasalari, shuningdek doʻkonlar, kafelarning xonalari balandligi 2,8 m boʻlishi kerak.
11. Hammomlar hamda 100 va undan ortiq oʻrinli hammom-sogʻlomlantirish majmualaridagi asosiy xonalarning balandligi 3,3 m dan, kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalarining balandligi 3,6 m dan kam boʻlmasligi lozim.
12. Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan yordamchi vazifalarni bajaruvchi alohida xonalarda, shuningdek yoʻlak (koridor)lar va oʻtish joylarida binoning hajmiy-rejaviy yechimiga bogʻliq holda kamaytirilgan balandlik boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi, biroq bu balandlik 2,2 m dan kam boʻlmasligi zarur.
Bunda, qiya shiftli yoki balandligi boʻyicha har xil qismlarga ega boʻlgan (pogʻonali) xonalar qismining eng kichik balandligi 2,5 m dan kam boʻlmasligi lozim. Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan va texnik vazifalarni bajaruvchi xonalarning balandligi 1,9 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
13. Texnik qavatlarning (texnik yertoʻla) balandligi muhandislik jihozlarining oʻlchamlari va ulardan foydalanish shart-sharoitlariga bogʻliq holda belgilanishi kerak.
14. Jihozlarni tekshirish, kuzatish, texnik koʻrikdan oʻtkazish va taʼmirlashga moʻljallangan joylarda chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
15. Texnik qavatga yoki texnik yertoʻlaga faqat quvuroʻtkazgichli muhandislik tarmoqlari va yonmaydigan materiallardan tayyorlangan izolyatsiyaga ega boʻlgan quvuroʻtkazgichlar yotqizilganda, poldan shiftgacha boʻlgan balandlik 1,6 m ga teng boʻlishi kerak.
16. Loyiha tashkilotlarining maket yasash ustaxonalari SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq olovbardoshlik chegarasi EI 60 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlangan toʻsuvchi konstruksiyalarga ega boʻlishi kerak.
17. Boʻyash xonalaridagi derazalarning yuzasini hisoblashda xonaning 1 m3 hajmiga 0,03 m2 deraza yuzasi toʻgʻri kelishini hisobga olish lozim.
18. Yuqori yongʻin yuklamasiga ega boʻlgan xonalarni yashash (uxlash) va madaniy-maʼrifiy xonalarining ustiga hamda ostiga joylashtirish, shuningdek, yonuvchan materiallarni saqlash yoki qayta ishlashga moʻljallangan ustaxonalar, omborlarni faollar zallari ostiga, nogironligi boʻlgan shaxslar va keksalar uchun moslashtirish markazlarni yertoʻla va sokol qavatlariga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
19. Bir vaqtning oʻzida 50 nafardan ortiq kishi boʻlishiga moʻljallangan xonalarning ostiga “V” toifadagi ishlab chiqarish xonalari va omborlarni, shuningdek omborlar, ustaxonalar, laboratoriyalar (oʻquv laboratoriyalari bundan mustasno), moy toʻldirilgan jihozga ega boʻlgan transformator podstansiyalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
20. Yerusti qavatlarida zinapoya marshlarining qiyaligi 1:2 dan oshmasligi lozim (sport inshootlari tribunalarining zinapoyalari bundan mustasno).
21. Yertoʻla, sokol qavatlari va chordoqqa olib boruvchi zinapoya marshlari hamda yerusti qavatlaridagi (odamlarni evakuatsiya qilishga moʻljallanmagan) zinapoyalarning qiyaligi 1:1,5 nisbatda boʻlishi kerak.
22. Kursi-aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslarning yurish yoʻlaklariga qoʻyiladigan talablar SHNQ 2.07.02-22 ga muvofiq boʻlishi lozim.
23. Talab etilgan qiyaliklarni bajarish imkoni boʻlmagan hollarda panduslar qiyaligini binolar ichida 1:6, tashqarisida 1:8 nisbatda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
24. Zinapoya marshining kengligi zinapoya katagiga chiqish joyi kengligidan kichik boʻlmasligi, va uning kengligi quyidagicha boʻlishi zarur:
1,35 m (F1 sinfdagi binolarda, 100 nafardan ortiq odamlar boʻladigan binolarda, madaniyat va aholi dam olish markazlari, kinoteatr binolarida);
1,2 m (madaniyat markazlari va teatr binolarining bloklarida);
0,9 m (bir vaqtda 5 nafardan ortiq odam boʻlmaydigan xonalarga olib boruvchi zinapoyalar uchun).
25. Zinapoya maydonchalarining kengligi marsh kengligidan kichik boʻlmasligi, shuningdek uning toʻgʻri marshidagi oraliq maydonchasining kengligi 1 m dan kam boʻlmasligi kerak.
26. Zinapoya kataklarining tashqi devorlarida tabiiy yorugʻlik tushiradigan derazalar boʻlishi kerak (yertoʻla zinapoyalari va tomosha koʻrsatishga moʻljallangan binolarning aylanali (kolosnik) zinapoyalari bundan mustasno).
Sunʼiy yoritish QMQ 2.01.05-19 da belgilangan talablarga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
L1 va L2 zinapoya kataklaridagi yorugʻlik tushadigan derazaning yuzasi ushbu SHNQning 117, 118, 119, 120-bandlaridagi talablarga mos boʻlishi kerak.
27. Tepa zenitdan yoritish zinapoya kataklari L2 ni olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan 2 qavatli binolarning umumiy zinapoya kataklari sonining 50 % idan oshmaydigan, 3 qavatli binolarda zinapoya marshlari oraligʻining boʻshligʻi 1,5 m dan kam boʻlmaganda qoʻllanilishi, bunda yongʻin sodir boʻlganda fonarlar avtomatik tarzda ochilishi zarur.
Vokzal binolaridagi evakuatsiya uchun moʻljallangan zinapoya kataklarining kamida 50 foizi tashqi devorlardagi derazalar orqali tushadigan tabiiy yorugʻlikka ega boʻlishi kerak.
N1, N2 va N3 yongʻin tutunidan holi zinapoya kataklari SHNQ 2.01.02-04 va ushbu SHNQning 109 , 110, 111, 112, 113, 114, 115-bandlari talablarini hisobga olgan holda qoʻllanilishi lozim.
F2, F3 va F4 sinfli binolarda zinapoyalarning 50 % igacha tabiiy yorugʻlik tushmaydigan, yongʻin paytida havo beriladigan N2 yoki N3 tipli zinapoya kataklari SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq qoʻllanilishi kerak.
28. Ichki yoʻlaklar (rekreatsiya uchun yoʻlaklar bundan mustasno) kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
29. Xizmat xonalari (tashrif buyuruvchilar kirmaydigan) joylashgan bloklardagi yoʻlakning uzunligi 30 m gacha boʻlsa, yoʻlak kengligi 1,6 m qilib loyihalanishga yoʻl qoʻyiladi. Yoʻlakning uzunligi 10 m gacha boʻlsa, yoʻlak kengligi 1,2 m boʻlishi kerak.
30. Tomoshabinlar kursilari (oʻrindigʻi yoki stul) qatorlar oraligʻida 0,45 m dan kam boʻlmagan yoʻlakcha hosil qilib oʻrnatilishi kerak. Qatorlar suyanchiqlari orasidagi masofa 0,9 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Qatorlardan chiqish bir tomonlama boʻlganda ushbu qatorlarga uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 26 tadan oshmasligi, qatordan chiqish ikki tomonlama boʻlganda uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 50 tadan oshmasligi kerak.
31. Yoʻlaklar (koridor) oʻzi yopiluvchan eshiklari boʻlgan pardadevorlar bilan ajratilishi, bunda ular bir-biridan va yoʻlak (koridor) oxiridan 60 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirilishi lozim.
32. Binolardagi transport yoʻlagi binolarda birinchi qavat sathida avtomobillar oʻtishiga moʻljallangan oraliqning kengligi 3,5 m dan, balandligi esa 4,25 m dan kam boʻlmasligi lozim (birinchi qavat sathida avtomobillar, yongʻin oʻchirish avtomobillari uchun moʻljallanmagan yoʻlaklar bundan mustasno).
33. Binoga kirish joyidagi pol sathi trotuar sathidan kamida 0,15 m baland boʻlishi kerak. Binoga kirish joyidagi pol sathini xonalarga yogʻingarchilik suvlari oqib kirishini bartaraf etuvchi maxsus chora-tadbirlar koʻrilganda, trotuarning sathidan past qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
34. Bino va inshootlarning maydonlari ushbu SHNQning 11-ilovasida keltirilgan talablar boʻyicha hisoblanishi lozim.
35. Yertoʻla va sokol qavatga joylashtirilishi mumkin boʻlgan xonalar ushbu SHNQning 12-ilovasida keltirilgan roʻyxatga muvofiq aniqlanishi lozim.
Sokol qavatining poli trotuar yoki yotqizma (otmostka) sathidan 0,5 m va undan pastda joylashganda sokol qavatiga yashash xonalari va odamlar ommaviy ravishda boʻladigan xonalardan tashqari barcha xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
36. Fuqaro muhofazasi xonalarining oʻlchamlari va joylashtirilishi loyiha topshirigʻi boʻyicha QMQ 2.01.17-95 talablariga muvofiq belgilanishi kerak.
37. Binoga ichki qurilgan IIPni mustaqil kirish joyiga ega boʻlgan alohida xonalarga joylashtirish yoki ularni ventilyatsiya va havoni konditsionerlash oʻrnatmalari joylashtiriladigan xonalar bilan birlashtirish lozim. Ushbu xonalarning shiftidan pastga chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
38. Ventilyatsiya kameralari, nasos xonalari, issiqlik punktlari, mashina boʻlimlari, shovqin va vibratsiya manbai hisoblangan uskunalar bilan jihozlangan boshqa xonalarni odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalar hamda tomosha, repetitsiya zallarining osti va ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (yongʻin xavfsizligi nasos xonalari, avtomatik yongʻin oʻchirish nasos xonalari bundan mustasno).
39. Odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalardagi deraza oʻrinlariga panjarali toʻsiqlarni (binolarning istalgan qavatlarida) oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi (loyiha topshirigʻi boʻyicha himoya qilinishi zarur boʻlgan moddiy boyliklar saqlanadigan xonalar va odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan xonalar bundan mustasno).
40. Yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalari, xonalarning shovqindan himoyasini taʼminlash QMQ 2.01.08-19 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
41. Binolar (inshootlar)ning tomlari, shuningdek ekspluatatsiya qilinadigan tomlar QMQ 2.03.10-19 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
42. Binoning yer sathidan tom sirti boʻyicha oʻzgargan qirrasigacha boʻlgan balandligi 10 m va undan yuqori boʻlganda, tomda qorni tutib qoluvchi toʻsiqlar loyihalanishi lozim.
2-§. Yongʻin xavfsizligi talablari
43. Jamoat binolari va inshootlarini yongʻindan himoya qilish va odamlarning xavfsizligi bino va inshootlarni fuksional yongʻin xavfi boʻyicha tasniflanishini hisobga olgan holda SHNQ 2.01.02-04 talablari hamda ushbu SHNQning 10-ilovasidagi 28-jadvalga muvofiq taʼminlanishi lozim.
Yongʻin va boshqa favqulodda vaziyatlar haqida xabar berish tizimlari SHNQ 2.04.09-07 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
44. Yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli devorlar orasidagi qavat maydoni binolarning olovbardoshlik darajasi va qavatlar soniga bogʻliq holda ushbu SHNQning 2-ilovasidagi 2-jadval koʻrsatkichlariga asosan belgilanishi zarur (savdo va maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari bundan mustasno).
Maishiy xizmat korxonalari uchun koʻrsatkichlar mazkur SHNQning 2-ilovasidagi 3-jadval boʻyicha aniqlanishi lozim.
Savdo korxonalari uchun koʻrsatkichlar ushbu SHNQning 2-ilovasidagi 3-jadval boʻyicha belgilanishi zarur.
45. Binolarni (korpuslar) bir-biri bilan bogʻlovchi oʻtish yoʻlaklaridagi toʻsuvchi konstruksiyalarning olovbardoshlik chegaralari asosiy bino (korpus)ning olovbardoshlik chegarasiga mos boʻlishi kerak.
Kommunikatsiya tunnellari KO yongʻin xavfsizligi sinfiga ega boʻlishi lozim.
46. Binolarning oʻtish va tunnellarga birikkan joylaridagi devorlarning yongʻin xavfsizligi sinfi KO, olovbardoshlik chegarasi REI 120 boʻlishi, bunda devorlarning oʻtish joylari va tunnellarga olib chiquvchi boʻshliqlariga olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi eshiklar oʻrnatilishi zarur.
47. Ekspluatatsiya qilinadigan tomlarning qoplamalarini, tomlar va ochiq terrasalar, balkonlar, zinapoyalarning tashqi toʻsiqlarini YONM guruhidagi materiallardan loyihalanishi kerak.
48. I, II va III olovbardoshlik darajasidagi binolarda yuk koʻtaruvchi elementlarning talab etilgan olovbardoshlik chegarasini taʼminlash uchun faqat konstruktiv yongʻin himoyasi (betonlash, suvoq qilish, koshinlash, qoplamalar, yongʻindan himoya qiluvchi boʻyoqlar, surkamalar va b.) qoʻllanilishi lozim.
49. Bino balandligini aniqlashda mansarda qavatining balandligi SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq belgilanishi va umumiy balandlikka qoʻshilishi kerak.
I, II, III olovbardoshlik darajasidagi binolarda mansarda qavati uchun REI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasidagi yongʻin tarqalishini nolga tenglashtiradigan yuk koʻtaruvchi qurilish konstruksiyalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Mansarda qavatini pastki qavatlardan ajratib turuvchi yongʻinga qarshi orayopmalar 2-tipli — REI 60 olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi, bunda uning qavati olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar bilan boʻlmalarga ajratilishi lozim.
50. Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi boʻlma maydon quyidagicha boʻlishi lozim:
2000 m2 (I va II olovbardoshlik darajasidagi binolar uchun);
1400 m2 (III olovbardoshlik darajasidagi binolar uchun).
51. Mansarda qavati avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan himoyalangan boʻlsa, ushbu maydonning oʻlchamini oshirishga yoʻl qoʻyiladi, biroq 1,2 baravardan oshmasligi lozim.
52. Yertoʻla va sokol qavatlarning orayopmasi REI 60 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasida boʻlishi lozim.
53. Binoning yertoʻla va sokol qavatlari EI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlgan yongʻinga qarshi devor yoki pardadevorlar bilan boʻlmalarga (otseklarga) boʻlinishi, bunda boʻlinmaning maydoni 700 m2 dan ortiq boʻlmasligi, avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlangan yertoʻlalarda esa bu maydon 900 m2 dan oshmasligi lozim.
54. Yertoʻla va sokol qavatlarining poli 0,5 m dan katta chuqurlikda joylashganda bu qavatlarning har bir boʻlinmasida avariya holati uchun ikkitadan kam boʻlmagan tashqi tuynuklar va oldida chuqur joyi boʻlgan derazalar (chiqish joylari) loyihalanishi, ushbu tuynuk va derazalarning oʻlchami 0,75x1,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.
55. Yertoʻla va sokol qavatlari uchun mexanik uzatmali tutun yoʻqotish tizimlari va har bir boʻlinmaning tashqi devorlarida avariyaviy chiqish joylari loyihalanishi lozim.
56. Ichiga muhandislik tarmoqlari yotqizilgan texnik yertoʻlalar SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq avariyaviy chiqish joylariga yoki tuynuklar oldida chuqur joyi boʻlgan derazalar boʻlishi lozim.
57. Majlislar, konferensiyalar va tomoshabinlar zallarini ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 4-jadval koʻrsatkichlariga asoslangan holda qavatlarga joylashtirish lozim.
58. Majlislar zallari ostidagi orayopma REI 60 yongʻinga qarshi 2-tipda boʻlishi kerak.
59. Olovbardoshlik darajasi I-II boʻlgan jamoat binolarida yopiq ichki hovlilar atriumlarni 9 qavatgacha boʻlgan balandlikda qurishga yoʻl qoʻyiladi. Mazkur binolarga avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilishi, bunda ichki ochiq zinapoyalarni qurish talablariga rioya qilinishi kerak.
60. Tutun chiqarishga moʻljallangan fonarlar kesimining yuzasi hisoblash orqali aniqlanishi zarur.
Yuqoridan yoritishga moʻljallangan fonarlarning seksiyalari avtomatik va masofadan boshqarilib ochilishi, fonarlar seksiyalarini masofadan ochish yongʻin xavfsizligi posti yoki birinchi qavatdagi navbatchi xonalardan amalga oshirilishi zarur.
61. Keng korpusli, yopiq atriumli va maydoni 600 m² gacha boʻlgan ichki ochiq yorugʻlik aeratsiyali hovliga ega boʻlgan binolarda yongʻin-qutqaruv texnikalari uchun tashqi aylanma yoʻlaklardan istalgan xonaga yongʻin oʻchirish uchun yetib borish shart-sharoitlari taʼminlangan boʻlishi, bunda yongʻin oʻchirish avtomobillarini yongʻinga qarshi suv oʻtkazmasi quvuriga ulash uchun joʻmrak (patrubka) loyihalanishi va u quvurga payvandlanib mahkamlanishi lozim.
62. Bino devorlari atrofida bir yoʻnalishdagi yongʻin oʻchirish avtomobillarini yurish yoʻlaklari orasidagi masofa 60 m dan oshmasligi, shuningdek binolarning ichki hovlisiga hamda maydoni 600 m2 dan katta boʻlgan atriumlarga kirishi uchun yoʻlaklar loyihalanishi kerak.
63. Balandligi 4 qavat va undan ortiq boʻlgan binolarda eshiklar, framugalar (eshiklar, pardadevorlar va devorlar, zinapoya kataklarining ichki devorlarini hisobga olgan holda) va pardadevorlarning yorugʻlik-shaffof toʻldirmalari sifatida EI 15 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasini taʼminlovchi toblangan yoki armaturalangan oyna va oynabloklar qoʻllanilishi, yorugʻlik-shaffof toʻldirmalarning turlari chegaralanmasligi, umumiy yoʻlakka (koridor) olib boruvchi zinapoya katagining eshiklari, lift xollari va tambur-shlyuzlarning eshiklari yaxlit (oynasiz) boʻlishi yoki armaturalangan oynali boʻlishi lozim.
64. Yo1 — Yo4 guruhidagi materiallardan qurilgan ikki tomonga suriladigan pardadevorlar ikki tomondan EI 30 olovbardoshlik chegarasini taʼminlovchi YONM guruhidagi yonmaydigan materiallar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.
65. Jamoat binolari va inshootlarining interyerini pardozlashda polimer materiallarni sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda yongʻin xavfsizligi qoidalarini inobatga olgan holda qoʻllash lozim.
66. Oʻrindiqlar soni 1500 tagacha boʻlgan yopiq sport zallari, faollar zallari, tomosha zallari, shuningdek olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolar ichidagi chakana savdo korxonasi xonalarining devorlarini, shiftlarini YONM va Yo1 guruhidagi materiallardan pardozlash zarur.
67. Oʻrindiqlar soni 1500 dan ortiq boʻlgan zallar, shuningdek kutubxonalarning kitoblar va arxivlardagi hujjatlar saqlanadigan xonalar, xizmat kataloglari va roʻyxatga olish xonalarining devorlari va shiftlarini YONM guruhidagi yonmaydigan materiallardan pardozlash lozim.
68. Drama va musiqa teatrlarining zallaridagi (sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar) devor va shiftlarni YONM va Yo1 guruhlaridagi yonmaydigan yoki qiyin yonuvchan materiallardan pardozlash kerak.
69. Yoʻlaklar (koridor), vestibyullar, xollar, lift xollari, zinapoya kataklari, evakuatsiya yoʻllari va boshqa xonalardagi shiftlar, devorlar hamda pollarning pardozi SHNQ 2.01.02-04 da keltirilgan parametrlarga (koʻrsatkichlar) muvofiq boʻlishi, shuningdek yuqori tutun hosil qilish xususiyatiga ega boʻlgan yengil alangalanuvchi va yonuvchi pol qoplamalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
70. Sigʻimi 800 oʻringacha boʻlgan tomosha zallarining pollariga oʻramli qoplamalarni (kovrolin) toʻshashga yoʻl qoʻyiladi. Mazkur zallarning pollarini yongʻin xavfi Yo2, A2, AT2, Z2 va T2 dan yuqori boʻlmagan YONM guruhidagi materiallardan SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq qurish kerak.
71. Olovbardoshlik darajasi I, II va balandligi 9 qavatgacha boʻlgan binolardagi ichki zinapoyalardan bittasi binoning butun balandligi boʻyicha ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, bunda mazkur zinapoya oʻrnatilgan joy unga birikkan yoʻlaklardan (koridor) va boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilgan boʻlishi kerak.
Bino boʻylab avtomat yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilganda, ochiq zinapoya oʻrnatilgan joyni yoʻlak (koridor) va boshqa xonalardan ajratmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
72. Olovbardoshlik darajasi I — III boʻlgan binolarda vestibyuldan ikkinchi qavatga chiquvchi ichki zinapoya ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, bunda vestibyulni yoʻlaklar (koridor) va boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish kerak.
73. Olovbardoshlik darajasi I, II boʻlgan chakana savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarining binolarida birinchi qavatdan ikkinchi qavatgacha yoki sokol qavatidan birinchi qavatga olib chiquvchi zinapoyalar (vestibyul boʻlmagan hollarda ham) ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi lozim.
Chakana savdo korxonalaridagi zinapoyalardan yoki panduslardan savdo zaliga keluvchilarning 50 foizini evakuatsiya qilish uchun foydalanish mumkin, qolgan keluvchilarni evakuatsiya qilish uchun ikkitadan kam boʻlmagan yopiq zinapoya katagi loyihalanishi kerak.
74. Ochiq zinapoya yoki pandusning uzunligi ichki yoʻlakning eng uzoq nuqtasidan evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan masofaga kiritiladi, biroq uning maydoni asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻlaklarining maydoniga qoʻshilmaydi.
75. Teatr binosida tomoshabinlar uchun moʻljallangan xonalar kompleksida ikkitadan koʻp boʻlmagan zinapoyalar ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, biroq qolgan zinapoyalar yopiq zinapoya katagiga ega boʻlishi lozim.
76. Ochiq zinapoyalardan evakuatsiya yoʻlaklari sifatida foydalanishga yoʻl quyiladi, bunda ular vestibyul poli sathidan keyingi qavat poli sathigacha boʻlgan balandlikda loyihalanishi kerak.
Keyingi qavatlarda tomoshabinlar xonalari kompleksidan yopiq zinapoyalar katagiga alohida evakuatsiya oʻtish yoʻllari loyihalanishi zarur.
77. Jamoat binolaridagi xonalarning (tomosha va savdo zallari) chiqish joylaridan bittasi vestibyulga, qavatlardagi xollga yoki foyega toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlangan boʻlishi, bunda vestibyul, qavatlardagi xoll yoki foye ochiq zinapoyaga birikkan boʻlishi lozim.
78. Sokol yoki yertoʻla qavatlarida foye, kiyim-kechak almashtirish xonasi, hojatxonalar joylashtirilsa sokol yoki yertoʻla qavatlaridan birinchi qavatga olib chiquvchi ochiq zinapoyalar loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.
79. Apparat va yorugʻlik proyeksiyasi xonalaridan tomoshalar majmuasi xonalariga chiqish olovbardoshlik darajasi EI 30 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan qurilgan va eshigi oʻzi yopiladigan tamburlar orqali yoki ichki yoʻlaklar (koridor) boʻylab amalga oshirilishi lozim.
80. N2 tipli zinapoya kataklarini (yongʻin paytida maxsus qurilmalar yordamida havo bosimi yaratiladigan zinapoya katalarini) olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan YONM guruhidagi yonmaydigan materiallardan quriladigan yaxlit devorlar bilan qavat balandligida boʻlmalar (otseklar)ga ajratilishi, bunda zinapoya kataklarining yongʻin tutuniga qarshi himoyasini boʻlmalar (otseklar)ning yuqori qismiga tashqaridan havo berish orqali taʼminlash kerak.
81. Zinapoya katagining pastki boʻlmasi (otseki)ning pastki qismida ortiqcha bosim 20 Ra dan kam boʻlmasligi va zinapoya katagining boʻlmasi (otseki)ning yuqori qismida ortiqcha bosim 150 Ra dan koʻp boʻlmasligi lozim.
82. Maxsus qurilmalar yordamida havo bosimi yaratiladigan zinapoya kataklarining devorlari tashqi devorda deraza va eshik oʻrinlaridan hamda havo bosimini yaratadigan texnologik teshiklardan tashqari boshqa boʻsh oraliqlarga ega boʻlmasligi kerak.
83. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan N2 va N3 tipli zinapoya kataklari toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga olib chiquvchi chiqish joylariga ega boʻlishi va birinchi qavat bilan tambur-shlyuz orqali bogʻlangan boʻlishi zarur.
Tambur-shlyuz oʻzi yopiladigan eshiklarga va EI 30 kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi lozim.
84. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya katagiga ega boʻlgan balandligi 28 m dan yuqori binolarda tutun har bir qavatdagi ichki yoʻlak (koridor) va qavatlardagi xollar, shuningdek tabiiy yorugʻlik tushadigan yoʻlak (koridor) va xollar orqali tashqariga chiqarilishi kerak.
85. Ekspluatatsiya qilish shartlari boʻyicha eshiklar ochiq holatda boʻladigan hollarda ushbu eshiklarni yongʻin roʻy berganda yopish uchun avtomatik qurilmalar loyihalanishi, bunda evakuatsiya qilinuvchi odamlar tomonidan qoʻl yordamida eshiklarni ochish imkoni taʼminlangan boʻlishi zarur.
3-§. Evakuatsiya yoʻllariga qoʻyiladigan talablar
86. Evakuatsiya yoʻllari QMQ 2.01.05-19 ga muvofiq yoritilishi va yorugʻlik tarqatuvchi koʻrsatkichlar bilan jihozlanishi, asosiy elektr taʼminoti oʻchirilgandan keyin 1 h davomida koʻrsatkichlarning ishlashini taʼminlashi kerak.
87. Binoga kirish joyi yogʻingarchiliklardan himoyalangan, kirish joyi maydonchasi gorizontal va sirpanmaydigan holatda boʻlishi, suv oqimini oʻtkazuvchi panjaralar kichik katakli (katak oʻlchamlari 1,5 cm dan oshmasligi) panjaralar maydoncha yuzasi bilan bir xil sathda yotishi lozim.
88. Binoga kirish joyining tashqi zinapoyalari yoki ularning qismlariga 0,8-0,9 m balandlikdagi tutqichli toʻsiqlar oʻrnatilishi kerak.
89. Zinapoya marshida har xil balandlik va kenglikdagi pogʻonalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
90. Egri chiziqli asosiy zinapoyalar qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda zinapoyaning burilgan tor qismidagi pogʻonalar kengligi 22 cm dan kam boʻlmasligi lozim.
91. Evakuatsiya yoʻllarida ular tekisligidan chiqib turgan va uchta pogʻonadan kam boʻlgan (0,45 m) balandlikda baland-pastliklar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
92. Kichik baland-pastliklar boʻlganda pandusni ushbu SHNQning 20-bandiga muvofiq loyihalash kerak.
93. Yoʻlakdan (koridor) zinapoya katagiga olib boruvchi evakuatsiya chiqish joyining enini belgilashda mazkur chiqish joyidagi 1 m kenglik orqali evakuatsiya qilinadigan odamlar soni va zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi hisobga olinishi lozim (tomosha zallari va tomoshabinlar uchun oʻrindiqlarga ega boʻlgan sport zallari, F 2.1 sinfdagi binolar bundan mustasno).
Bunda, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi I, II boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 165 kishidan, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi III boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 115 kishidan, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi IV boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 80 kishidan oshmasligi inobatga olinishi kerak.
94. Odamlarni binoning yerusti, sokol va yertoʻla qavatlaridan evakuatsiya qilishga moʻljallangan zinapoya kataklarida yertoʻla yoki sokol qavatlaridan toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiquvchi alohida chiqish joylari (eshiklar) boʻlishi hamda ular bitta qavat balandligida yaxlit yongʻinga qarshi (olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan I tipdagi) pardadevor bilan ajratilgan boʻlishi lozim.
95. Yertoʻla yoki sokol qavatini birinchi qavat bilan bogʻlash uchun moʻljallangan (birinchi qavatdagi ichki yoʻlak, xoll yoki vestibyulga chiquvchi) alohida zinapoyalar odamlarni yertoʻla yoki sokol qavatidan evakuatsiya qilishda hisobga olinmasligini inobatga olish zarur.
Agar zinapoya yertoʻla yoki sokol qavatidan birinchi qavat vestibyuliga chiqqan boʻlsa, binoning yerusti qismida joylashgan barcha zinapoyalar toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqish joyiga (eshigi) ega boʻlishi kerak (vestibyuldagi zinapoya bundan mustasno).
96. Evakuatsiya yoʻllarida aylanma (vintsimon) zinapoyalarni, qochirma (qirralari parallel boʻlmagan yaʼni ichki tomoni tashqi tomonidan kichik boʻlgan) pogʻonalarni hamda zinapoya katagi chegarasidan chiqib turgan zinapoya maydonchalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Evakuatsiya yoʻllarida ochiq zinapoyalarni, shuningdek egri chiziqli zinapoyalarni SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
97. Xonalardan chiqish eshiklarining kengligi 0,9 m dan kam boʻlmasligi zarur.
Xonalarni suriladigan (transformatsiyalanuvchi) pardadevorlar bilan qismlarga ajratib loyihalashda har bir qismda evakuatsiya chiqish joylari boʻlishi kerak.
98. Tomoshabinlarning oʻrindiqlarsiz har xil hajmli zallarining istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha eng uzoq masofa, ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 6-jadval boʻyicha aniqlanishi va asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllari umumiy oʻtish yoʻllari bilan qoʻshilgan holatlarda uning kengligi qoʻshilayotgan oʻtish yoʻllarining yigʻindisidan kam boʻlmasligi lozim.
99. Evakuatsiya yoʻllari boʻyicha jamoat binolarining eng uzoqda joylashgan xonalarining (hojatxona, yuz-qoʻl yuvish xonasi, dushxona va odamlar muntazam boʻlmaydigan boshqa xizmat koʻrsatuvchi xonalar bundan mustasno) eshiklaridan zinapoya katagiga kirish joyigacha masofalar ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 7-jadvalda keltirilgan oʻlchamlardan katta boʻlmasligi, boshi berk yoʻlakka yoki xollga chiqadigan xonalarning sigʻimi 80 kishidan oshmasligi kerak.
100. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlar oʻrnatilmagan zallarning evakuatsiya chiqish joylari (eshiklar) orqali evakuatsiya qilinuvchilarning 1 daqiqa davomida oʻtish soni ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 8-jadvalga muvofiq boʻlishi, sigʻimi 50 kishidan ortiq boʻlgan zallarda evakuatsiya chiqish joylarining (eshiklar) kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
101. Evakuatsiya yoʻllarining kengligi quyida keltirilganlardan kam boʻlmasligi zarur:
1,0 m (yopiq va ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi gorizontal oʻtish yoʻllari, panduslari va zinapoyalari);
1,35 m (yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya qilish lyuklari);
1,5 m (ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya qilish lyuklari).
102. Bir vaqtning oʻzida 50 kishidan ortiq odamlarga moʻljallanmagan xonalarda (tomoshabinlar zalining amfiteatr va balkonlarini hisobga olgan holda) oʻtish yoʻllari boʻyicha eng uzoq oʻrindiqdan evakuatsiya chiqish (eshigi) joyigacha masofa 25 m dan oshmasa, ikkinchi evakuatsiya chiqish joyini (eshigi) loyihalamaslikka yoʻl quyiladi.
Balkondagi tomoshabinlarni evakuatsiya qilish tomosha yoki sport zallari orqali amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
103. Yertoʻla yoki sokol qavatdagi vestibyuldan alohida joylashgan garderob oldidagi kiyim almashtirish xonalaridan chiquvchi evakuatsiya joylari kengliklarining yigʻindisini garderob toʻsigʻi oldida turgan odamlar sonini (garderob sigʻimining 30 foizini) hisobga olgan holda aniqlash kerak.
104. Garderob xonasining toʻsigʻi oldidagi joy kengligi 3 m dan kam boʻlmasligi lozim.
105. Sahna qutisi ikkita 2-tipli P2 boʻlgan sahna tom tepasigacha va ishchi galereya hamda panjaralar (kolosnik) bilan bogʻlovchi yongʻin zinapoyalari bilan taʼminlanishi kerak.
Panjaralar (kolosnik) zinapoya katagi boʻlmaganda, ishchi galereyalardan evakuatsiya qilish tashqaridagi yongʻin zinapoyalari orqali taʼminlanishi mumkin.
106. 28 m dan baland boʻlgan binolarning evakuatsiya yoʻllarini ajratuvchi ichki devor va pardadevorlar (yorugʻlik oʻtkazuvchan materiallardan qurilgan) yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan va YONM guruhidagi materiallardan loyihalanishi kerak.
107. Yongʻindan xavfsiz zonalar boshqa xonalardan va yondosh ichki yoʻlaklardan konstruksiyasi va materiallari SHNQ 2.01.02-04 talablariga javob beradigan yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan ajratilishi, yongʻindan xavfsiz zonalarga kirish yongʻinga qarshi eshiklar orqali amalga oshirilishi zarur.
108. Yongʻindan xavfsiz zonalarga yongʻin tutuni kirmasligi, uning ichida ortiqcha (20 dan 40 Pa gacha) bosim yuzaga keltirilishi lozim.
Yongʻindan xavfsiz zonalar tarkibida (kengligi 1,5 m dan kam boʻlmagan) yondosh balkon yoki lodjiya maydonchalari loyihalanishi kerak.
Yongʻindan xavfsiz zonalari boʻlgan lift shaxtalariga QMQ 2.04.05-97* talablarini hisobga olgan holda havo berish moslamalari (podpor) oʻrnatilishi zarur.
109. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan binolarda zinapoya kataklari yongʻin tutuni kirmaydigan qilib loyihalanishi lozim.
110. Ikkita zinapoya katagidan biri yoki zinapoya kataklarining 50 foizi N1 tipda boʻlishi, ularga kirish tashqi ochiq havo zonasi balkon yoki oynalanmagan ochiq lodjiya orqali amalga oshirilishi kerak.
Qolgan zinapoya kataklari N2 va N3 tipda boʻlishi, tutun toʻplanmaydigan N1, N2 va N3 zinapoya kataklariga tabiiy yorugʻlik tushib turishi zarur.
111. N2 va N3 zinapoya kataklarining yongʻin tutuniga qarshi himoyasi QMQ 2.04.05-97*ga asosan taʼminlanishi kerak.
112. Yongʻin tutuni kiritilmaydigan zinapoya kataklariga kirish toʻgʻridan-toʻgʻri qavatlararo lift xollidan loyihalanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
113. Qavatlararo chiqish eshiklaridan yongʻin tutuni kiritilmaydigan zinapoya kataklariga kirish joyigacha oʻqlar oraliq masofasi 2,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.
114. N1 tipdagi zinapoya kataklari toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga (1-qavat xonalariga bogʻlanmagan holda) chiqish joyiga ega boʻlishi yoki 1-qavat xonalari bilan ochiq havo zonasi orqali bogʻlangan boʻlishi, bunda yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya kataklarini bino tashqi devorlarining ichki burchagiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
115. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan N1, N2 va N3 tipdagi zinapoya kataklariga oʻzi yopiladigan eshiklar oʻrnatilishi va ularning olovbardoshlik chegarasi EI 30 dan kam boʻlmasligi, havo zonasidan N1 tipdagi zinapoya katagiga kirish eshiklari armaturalangan oynali boʻlishi mumkin.
4-§. Xonalarni yoritish, quyosh nurlarini tushirish va ulardan himoyalash, shamollatishga qoʻyiladigan talablar
116. Xonalarni tabiiy va sunʼiy yoritish QMQ 2.01.05-19 da belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi, shuningdek odamlar boʻladigan xonalarni derazalar orqali tabiiy yoritish va shamollatish kerak.
117. Zinapoya kataklari tashqi devorlardagi derazalar orqali yoritilishi, bunda L1 tipdagi zinapoya kataklari (har bir qavatning tashqi devorlarida) yorugʻlik tushuruvchi deraza oʻrinlariga ega boʻlishi, ularning maydoni 1,2 m² dan kam va balanddaligi 1,5 m dan kichik boʻlmasligi lozim.
118. L2 tipdagi zinapoya kataklarini tom qoplamasidagi oynalangan yoki ochiq tuynuklar orqali tabiiy yorugʻlik bilan yoritish (tuynuk yuzasi 4 m² dan kam boʻlmasligi) kerak.
119. Yongʻin tutuni kirmaydigan zinapoya kataklarining derazalari ochilmaydigan boʻlishi lozim.
120. F2, F3 va F4 sinflardagi binolarda yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya kataklarini SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq loyihalash zarur.
121. Quyosh nuridan himoya qilish qurilmalari QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq loyihalanishi, ular yilning issiq davrida quyosh radiatsiyasining kamaytirilishini taʼminlashi va yilning sovuq davrida quyosh energiyasini tutib qolishga qarshilik koʻrsatmasligi lozim.
122. Besh va undan koʻp qavatli binolarni quyosh nuridan himoya qilish qurilmalari yonmaydigan materiallardan tayyorlangan boʻlishi, bunda quyosh nuridan himoya qiluvchi konstruksiyalar yongʻin oʻchiruvchilarning har bir qavatga kirishiga va u yerdan odamlarni evakuatsiya qilishiga toʻsqinlik qilmasligi zarur.
123. Yilning sovuq va oʻtish davrlarida xonalarga tashqi toza havoni kiritish uchun odamlar doimo boʻladigan xonalardagi har bir derazaning tepa qismida ochiladigan kichik tabaqa (fortochka)lar, xonalar derazalar bilan yaxlit oynavandlanganda har 3-4 m dan keyin kichik tabaqa (fortochka)lar yoki pastga ochiladigan framugalar boʻlishi kerak.
Toʻliq ochiladigan kichik tabaqa (fortochka) yoki framuganing yuzasi 0,15 — 0,2 m2 boʻlishi, ular qulay va istalgan burchak ostida ochiladigan qilib oʻrnatilishi lozim.
124. Odamlar doimo boʻladigan xonalarni loyihalashda ochiladigan derazalar orqali ushbu xonalarni toʻgʻridan-toʻgʻri, burchak ostida va bir tomonlama shamollatish hisobga olinishi lozim.
125. Changli shamollar tez-tez esadigan (havosi yoki atmosferasi yuqori darajada changlangan) hududlardagi binolarning xonalari va ichki hovlilarini changdan himoya qilish uchun maxsus chora-tadbirlarni (yorugʻlik tushadigan deraza oʻrinlari, tuynuklarni optimal oriyentatsiyalash, himoya ekranlarini, jalyuzilar va boshqa qurilmalarni) amalga oshirish lozim.
126. Jamoat binolarining xonalari va ular oldidagi ochiq maydonlarni sunʼiy yoritish turlari ushbu SHNQning 28-ilovasidagi 41-jadvalga muvofiq belgilanishi zarur.
127. Sunʼiy yoritish tizimlari QMQ 2.01.05-19 ga muvofiq loyihalanishi zarur.
5-§. Liftlarga qoʻyiladigan talablar
128. Pastki vestibyul sathidan eng tepa qavat pol sathi orasidagi masofa (texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan koʻp boʻlsa, 4 qavatdan baland binolarda yoʻlovchi liftlar loyihalanishi kerak.
129. Nogironligi boʻlgan shaxslarning kursi-aravachalarida ikki va undan yuqori qavatlarga chiqishi uchun liftlar loyihalanishi zarur.
130. Lift kabinasi oʻlchamlari SHNQ 2.07.02-22 talablariga mos boʻlishi lozim.
131. Yoʻlovchi liftlarning soni hisoblash orqali aniqlanishi, biroq ularning soni ikkitadan kam boʻlmasligi zarur. Binodagi bitta yoʻlovchi (yoki yuk tashuvchi) lift kabinasining boʻylama oʻlchami 2100 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Agar hisoblash natijasiga koʻra, yoʻlovchilar uchun bitta lift yetarli boʻlsa, bunda ikkinchi lift yuk tashishga moʻljallangan boʻlishi lozim.
132. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan binolarda liftlardan biri yongʻin oʻchiruvchi boʻlinmani tashish uchun moʻljallangan boʻlishi kerak.
133. Eng uzoq joylashgan xona eshigi oldidan yoʻlovchi lifti eshigigacha oraliq masofa 60 m dan oshib ketmasligi zarur.
134. Yoʻlovchi liftlardan chiqish lift xollari orqali amalga oshirilishi, xonalarning eshiklari toʻgʻridan-toʻgʻri lift xollariga qarata ochilmasligi kerak.
135. Lift xollarining kengligi quyidagicha boʻlishi lozim:
lift kabinasi eng kichik boʻylama uzunligining 1,3 baravaridan kam boʻlmasligi (liftlar bir tomonlama joylashganda);
lift kabinasi eng kichik boʻylama oʻlchamining 2 baravaridan kam boʻlmasligi (liftlar ikki tomonlama joylashganda);
boʻylama oʻlchami 2100 mm va undan katta boʻlgan liftlar oldidagi xollning kengligi 2,5 m dan kam boʻlmasligi.
136. Maʼmuriy-boshqarishga moʻljallangan (balandligi 28 m gacha boʻlgan) binolarda tashrif buyuruvchilarni qabul qilish nazarda tutilmagan boʻlsa, liftlardan (ikkitadan oshmagan) chiqish joylarini toʻgʻridan-toʻgʻri zinapoya maydonchasiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi (ushbu maydonchaning kengligi 1,6 m dan kam boʻlmasligi zarur).
137. Yonuvchan materiallarni saqlash va qayta ishlashga moʻljallangan xonalardan toʻgʻridan-toʻgʻri lift xollariga chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.
138. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya katagiga ega boʻlgan binolarning lift shaxtalarida yongʻin paytida havo beruvchi qurilmalar loyihalanishi kerak.
139. Sokol va yertoʻla qavatlaridagi lift shaxtalarining eshiklari xoll yoki tambur-shlyuzlarga qaratilgan (yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratilgan va yongʻinga qarshi eshiklar) boʻlishi lozim.
140. Lift shaxtalari va mashina xonalari odamlar doimo boʻladigan xonalarga yonma-yon joylashtirilmasligi kerak.
141. Ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, sanatoriylar va boshqa muassasalarning binolarida lift shaxtalari, mashina xonalari va koʻtarish qurilmalarini asosiy xonalardan 6 m dan kam boʻlmagan masofada joylashtirish zarur.
6-§. Chiqindilardan tozalash tizimlari va chang tozalagichlarga qoʻyiladigan talablar
142. Chiqindilardan tozalash tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq boʻlishi, chiqindilarni chiqarish usullari mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda (sutka davomida toʻplanadigan chiqindi hajmini hisobga olgan holda) belgilanishi kerak.
143. Binoda chiqindi tushirish quvuri boʻlmaganda birinchi qavatda chiqindi tashlash kamerasi, bino uchastkasida chiqindilarni toʻplovchi konteyner uchun qattiq qoplamali maxsus maydoncha loyihalanishi lozim.
144. Oziq-ovqat chiqindilari uchun ularni vaqtinchalik saqlab turishga moʻljallangan sovitish kamerasi boʻlishi zarur.
145. Chiqindi tushirish quvurlari 5 qavatdan yuqori binolarda, kam qavatli 200 va undan ortiq oʻrinli mehmonxonalar va sanatoriylarda loyihalanishi kerak.
146. Chiqindi tushirish quvuri havo oʻtkazmasligi va qurilish konstruksiyalari orqali tarqaladigan shovqinga qarshi izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
147. Chiqindi tashlanadigan kamerani (ichki balandligi 1,95 m dan kam boʻlmagan holda) bevosita chiqindi tushirish quvuri tagiga joylashtirish, bu kamera binoga kirish joyidan yaxlit devor va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan tomyopmasi hamda olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan pardadevorlar bilan ajratilgan boʻlishi lozim.
148. Chiqindi tashlanadigan kameraning pol sathi trotuar yoki yoʻlning yurish qismidan 0,1 m ga baland boʻlishi kerak.
149. Chiqindi mexanizatsiya qurilmasi yordamida chiqarilganda chiqindi tashlanadigan kamerani boshqa sathda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
150. Markazlashgan yoki uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) vakuumli chang tozalash tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq binolar (tomosha zallari, muzeylar, kutubxonalar, savdo markazlari, univermaglar, sanatoriylar, mehmonxonalar, 200 va undan ortiq oʻrinli pansionatlar)da loyihalanishi lozim.
151. Uygʻunlashgan (kombinatsiyalash) vakuumli chang tozalash tizimini loyihalashda bitta qabul qiluvchi klapan bilan xizmat koʻrsatish doirasi 50 m dan oshmasligi lozim.
7-§. Energiya tejamkorlikka qoʻyiladigan talablar
152. Jamoat binolari QMQ 1.03.09-97 ga muvofiq loyihalanishi, isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash uchun zarur boʻlgan energiyaning hisobiy solishtirma sarfi QMQ 2.01.18-18 talablariga mos boʻlishi kerak.
153. Binoni qurilish maydoniga joylashtirishda binoning boʻylama fasadini janubiy yoki unga yaqin tomonga qaratish lozim.
Korpus enini va qavatlar sonini yoʻl qoʻyiladigan chegaralarda oshirish, shuningdek tabiiy yoritish va shamollatish talablarini hisobga olgan holda binoning ixchamligi (kompaktligi) taʼminlanishi zarur.
154. Odamlar va orgtexnikalardan issiqlik ajralib chiqadigan asosiy xonalar binoning shimoliy fasadlari tomoniga joylashtirilishi, ekspluatatsiya rejimi boʻyicha “issiq va nam” boʻlgan xonalarni esa tashqi toʻsuvchi devorlarga biriktirmasdan loyihalash zarur.
155. Hajmiy-rejaviy yechimlarni ishlab chiqishda bino burchaklarida joylashgan (maydoni 40 m2 gacha boʻlgan) xonalarning derazalarini shu burchakka birikkan ikkala tashqi devorga joylashtirishga yoʻl quyilmaydi.
156. Isitilmaydigan ayvonlar (veranda), lodjiyalar isitiladigan xonalardan tashqi devorlar bilan ajratilishi, isitilmaydigan xonalar isitiladigan xonalar osti yoki ustiga joylashtirilganda ularni ajratib turuvchi orayopmani QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash lozim.
Binoning tashqi havo hududiga chiqib turuvchi konstruktiv elementlarini (karniz, parapet va b.) “sovuqlik koʻprikchalari” hosil boʻlishining oldini olish uchun issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash kerak.
157. Jamoat binosining issiqlik himoya darajasi QMQ 2.01.04-18 va loyiha topshirigʻi talablari bilan belgilangan darajadan past boʻlmasligi zarur.
158. Jamoat binolarining issiqlik himoyasi, isitish tizimi, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlarining hisobiy ichki parametrlari ushbu SHNQning 8 va 9-ilovasida keltirilgan jadvallar boʻyicha aniqlanishi lozim.
159. Ichki parametrlarning chegaraviy yoki optimal qiymatlari (miqdorlari) issiqlik himoyasi ikkinchi yoki uchinchi darajali boʻlgan binolar uchun loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.
160. Binolarning shimolga qaragan fasadlarida oyna bilan qoplanadigan minimal maydon taʼminlangan boʻlishi, binodagi barcha yorugʻlik tushiradigan tuynuklarning jami maydoni tashqi devorlar maydonining 25 foizidan oshmasligi lozim.
161. Binolarning “janubiy” fasadiga quyoshdan himoya qiluvchi qurilmalar oʻrnatilganda hamda ushbu SHNQning 121, 122 va 123-bandlariga muvofiq yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof toʻsiqlar yuzasini oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda, gʻarbiy fasadlarning oynavandlanganligi 40 foizdan oshmasligi kerak.
162. Binolar yuqori shovqinli hududlarda joylashganda, shovqindan himoya QMQ 2.01.08-19 hamda issiqlik himoyasi SHNQ 2.01.04-19 ga muvofiq taʼminlangan boʻlishi lozim.
163. Tashqi kirish eshiklari orqali sovuq havo kirishidan himoya qilish uchun ularni prujinali yopish moslamalari bilan jihozlash zarur.
164. Odamlar koʻp tashrif buyuradigan binolarga avtomatik tarzda ochiladigan va yopiladigan yoki avtomatlashtirilmagan toʻrt tabaqali aylanib ochiladigan eshiklar oʻrnatilishi kerak.
165. Binolarning kirish eshiklari oldida yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof va yengil konstruksiyalardan ishlangan (isitilmaydigan) tambur loyihalanishi lozim.
166. Jamoat binolarining isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlari obyektlarning energiya samaradorligini oshirish maqsadida oʻzgartirishlar kiritilgan talablarga hamda QMQ 2.04.05-97* loyihalash normalariga javob berishi kerak.
167. Binolarda suvni tejamli sarflash uchun suv quvurlariga joʻmraklar hamda richagli va bosib ochiladigan suv aralashtirgichlar, shuningdek ikki rejimli unitazlar oʻrnatilishi kerak.
168. Suvni isitish uchun quyosh oʻrnatmalarini loyihalash QMQ 2.04.16-18ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
169. Geliogeneratorlar yoki ularning boshqa turlaridan (quyosh oʻrnatmalari, kollektorlari) foydalanilganda ularni tom tepasiga, fasadlarga, yer sathiga yoki biron-bir inshootga oʻrnatish joyini tanlash loyiha topshirigʻiga asosan mahalliy sharoitlarni inobatga olgan holda amalga oshirilishi zarur.
4-bob. Turizm va dam olish obyektlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
170. Dam olish obyektlari, mehmonxonalar, turistik bazalar, majmualar, oromgohlar, dam olish uylari va zonalari, pansionatlar, kempinglar, motellarning binolarida tashrif buyuruvchi, turistlar yashashi hamda ularga xizmat koʻrsatish (ovqatlanishi, dam olishi va sogʻligʻini tiklashi) xonalari, maʼmuriy-xoʻjalik va texnik vazifadagi xonalar boʻlishi kerak.
171. Yashash (yotoq) korpuslari kirish vestibyuli, navbatchilarning xonalari, qavatlardagi mehmonxonalar, choyshablar va inventar xonalarni oʻz ichiga olishi hamda yozgi xonalar mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda loyihalanishi lozim.
172. Bolali oilalar uchun yashash xonalarini alohida seksiyalar va bloklarga (evakuatsiya uchun alohida zinapoya katagi taʼminlangan holda) joylashtirish kerak.
173. Yashash uchun xonalar ushbu SHNQning 5-ilovasidagi 11-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
174. Dam olish va turizm obyektlarida yashash xonalarining guruhiga yoki bitta qavatga moʻljallangan (yoki binoning birinchi qavatida joylashgan) umumiy sanitariya uzellari, yozgi dam olish obyektlari uchun umumiy sanitariya uzellari kanalizatsiyalashtirilgan yuvinish xonalari, hojatxonalar va dushlar ega boʻlgan alohida turuvchi bloklar koʻrinishida ushbu SHNQning 14-ilovasidagi 30-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
175. Sanatoriylar, dam olish va turizm obyektlarida ushbu SHNQning 13-ilovasidagi 29-jadvalda keltirilganlarni hisobga olgan holda quyidagi xonalar loyihalanishi kerak:
roʻyxatga olish (registratura);
maʼmuriyat xonalari;
izolyatorga ega boʻlgan tibbiyot punktlari;
davolash-sogʻlomlantirish xonalari;
oshxona;
dam olish va jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish xonalari;
ommaviy tadbirlar zali;
tomosha-konsert va kino zallari.
Sanatoriya binolari SHNQ 2.08.03-09 talablariga muvofiq loyihalanishi zarur.
176. Barcha muassasalarda kamida ikki oʻrinli (koykali) izolyator boʻlishi kerak.
177. Tomosha zallari sanatoriyda sogʻlomlashtirilayotgan odamlarning 60 — 70 foizini hisobga olgan holda loyihalanishi, ommaviy tadbirlar zalining maydoni 30 m² dan kam boʻlmasligi lozim.
178. Oʻrinlari soni 250 tagacha boʻlgan dam olish uylari va turistik bazalarda koʻp funksiyali zalga ega boʻlgan oshxona 4,2 m balandlikda loyihalanishi zarur.
2-§. Mehmonxona va pansionatlarning binolariga qoʻyiladigan talablar
179. Mehmonxonalar va pansionatlar binolarining olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmasligi lozim.
180. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan mehmonxonalar va pansionatlarning binolari 1000 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalanishi kerak.
181. Pansionatlarni, dam olish uylarini yil davomida faoliyat koʻrsatadigan turistik bazalarning yashash korpuslarini II dan past boʻlmagan olovbardoshlik darajasida va 500 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalash zarur.
182. Mavsumiy faoliyat yurituvchi dam olish obyektlari, dam olish zonalari, turistik bazalar, baliq ovlash va ov qilish bazalarining binolarini bir-ikki qavatli qilib loyihalash lozim.
183. Vokzalardagi mehmonxonalar mustaqil evakuatsiya yoʻllariga ega boʻlishi kerak.
184. Mehmonxonalar, motellar, kempinglarning binolari vaqtinchalik yashash joylari sonini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
185. Xizmat koʻrsatish va jihozlanganlik darajasi ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 15-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.
186. Mehmonxona nomerlarining toifalanishi boʻyicha nomerlarning turi ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 16-jadvalga muvofiq aniqlanishi lozim.
187. Mehmonxonalarning sigʻimi va toifasi, shuningdek madaniy-maishiy xizmat koʻrsatish elementlarining tarkibi, texnologik taʼminlanganligi loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.
Mehmonxonalarning xalqaro klassifikatsiya — “yulduz”ligi boʻyicha koʻrsatkichlari va tavsiflari ushbu SHNQning 24-ilovasidagi 38-jadvalida keltirilgan.
188. Vestibyul xonalari guruhining umumiy maydoni ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 17-jadval koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanishi zarur.
189. Yashash xonasining kengligi kamida 2,4 m, boʻylama uzunligi, 6 m boʻlishi, bir kishiga moʻljallangan yashash xonasining maydoni kamida 9 m2, tavsiya etiladigan maydon 10 — 12 m2, ikki kishilik uchun — kamida 12 m2 boʻlishi lozim.
190. Kirish oldi joyining kengligi kamida 1,2 m, nomerlarga kirish eshiklarining kengligi kamida 0,9 m boʻlishi zarur.
191. Yuqori toifali nomerlar bir necha qavatli qilib joylashtirilishiga yoʻl qoʻyilishi, bunda nomerlarda ichki zinapoyalar va dam olishga moʻljallangan tom osti qismlariga chiqish joyi boʻlishi kerak.
192. Har xil toifadagi nomerlar oldida, yonida hamda ichida oshxona-burchagi boʻlishi lozim, bunda ushbu oshxonalarda elektr plitalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
193. IV yulduzli mehmonxona binolari uchun qavatdagi yashash xonalarida umumiy hojatxonalar va dushxonalarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
194. Kursi-aravachada harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslarga moʻljallangan nomerlarning oʻlchamlari, maydonlari va jihozlari SHNQ 2.07.02-22 ga talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
195. Kemping nomerlarini bir-ikki qavatli binolarga blok koʻrinishida joylashtirish, ularda treylerlar, palatkalar boʻlishi kerak.
196. Yashash bloklarining qavatlarida quyidagi yordamchi xonalar boʻlishi zarur:
xollar;
bufet-kafeteriy;
xodimlar xonasi;
kiyimlarni tozalash va dazmollash xonasi;
inventar xona, kir yuvish xonasi.
Xollar har bir qavatga, 60 — 100 ta nomerga xizmat koʻrsatuvchi yordamchi xonalar har bir qavatga yoki qavat tashlab joylashtirilishi kerak.
197. Yordamchi xonalarning umumiy maydoni kamida 50 m2 boʻlishi, bunda xollarning maydoni mazkur maydonga kiritilmasligi lozim.
198. Mehmonxonalarning restoranlari, barlarining umumiy sigʻimi mehmonxonaning sigʻimidan kam boʻlmasligi kerak.
199. Mehmonxonlarning sartoroshxona yoki goʻzallik saloni, kimyoviy tozalash va kir yuvish xonalari, kichik tezkor poyabzal, kiyim va soat taʼmirlash xonalari, turistik inventar ijarasi xonasi, saunali hammom, massaj, badan qoraytirish, basseyn va boshqalarning umumiy maydoni mehmonxona yoki pansionatning sigʻim birligiga 0,3 — 0,5 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
200. Madaniy-axborot va oʻyin-tomoshalarga moʻljallangan xonalarning (axborot markazlari, kutubxona-oʻqish xonalari, internet-kafelar, konferenszallar, artistlar xonasi boʻlgan kinokonsert zallari, bilyard xonalari, kegli oʻyini uchun xonalar va boshqalar) umumiy maydonini ularning sigʻim birligiga kamida 1,55 — 1,8 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
201. Mavsumiy foydalaniladigan kempinglarning madaniy-maishiy xizmat xonalarini yozgi pavilyonlar va ochiq maydonchalarga joylashtirish kerak.
3-§. Modulli mehmonxonalarga qoʻyiladigan talablar
202. Modulli mehmonxonalarni loyihalash QMQ 2.01.03-19 ga muvofiq amalga oshirilishi, bunda ularning maksimal balandligi, joylashish joyi shamol va seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
203. Modullarni loyihalashda boʻylama va vertikal devorlar orqali tushadigan yuklar pastki modullarga uzluksiz uzatilishi hamda ustki modulning devorlari pastki modulga tayanishi, bunda modullar shamol va seysmik kuchlarga chidamli boʻlishi kerak.
204. Yengil metall devorlar karkasi shveller koʻrinishidagi profillardan tayyorlanishi, bunda profillar koʻndalang kesimining qisqa tomoni oʻlchami 65 mm dan 100 mm gacha boʻlishi zarur.
205. Modulli mehmonxona binolari pol toʻsinining qalinligi 150 mm yoki 200 mm, shuningdek pol va shiftning umumiy qalinligi ushbu SHNQning 38-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.
206. Modulli mehmonxona binolarining tomi QMQ 2.03.10-19 ga muvofiq loyihalanishi lozim.
207. Balandlikda modullarni koʻtarish, tushirish, tashish, montaj qilish va xavfsiz yechib olish maxsus koʻtarma ramalardan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.
208. Modulli mehmonxonalar darak berish va yongʻindan himoya qilish uskunalari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.
209. Modullarning olovbardoshligi yongʻinga chidamli shisha vatali plitalarning bir nechta qatlami bilan taʼminlanishi va ular orasiga mineral vata qoʻyilishi zarur.
210. Qalinligi 15 mm boʻlgan gipsokartonli ichki olovbardosh qatlamlar va 100 mm qalinlikdagi mineral vata 90 min olovbardoshlikni taʼminlashi kerak.
211. Modullarning tashqi tomonidan qoplanadigan plitalar modullar orasidagi boʻshliq ichiga tutun kirishining oldi olinishini taʼminlashi lozim.
212. Modullarning metall toʻrida gorizontal va vertikal yoʻnalishlarda mineral vatadan ishlangan yongʻinga qarshi toʻsiqlar ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 54-rasmda keltirilgan talablarga muvofiq oʻrnatilishi kerak.
213. Tashqi izolyatsiya plitalari qurilish maydonida ishlarni bajarish jarayonida oʻrnatilishi zarur.
214. Modulli mehmonxona binolari uchun zavod sharoitida tayyorlangan modullarni tashish OʻzMst 111:2024 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
215. Modulli mehmonxona binolarini toʻliq modulli yoki metall konstruksiyalarning aralash shakllaridan foydalangan holda loyihalashda quyidagi modullardan foydalaniladi:
toʻrt tomonli;
ochiq turdagi;
birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi;
ortiqcha yuklantirilmaydigan.
216. Toʻrt tomonli modullar yopiq yacheykali fazo hosil qilish uchun toʻrtta yaxlit tomonga ega boʻlgan holda tayyorlanishi va yuklar ularning boʻylama devorlari orqali pastga uzatilishi lozim.
Bunday modullardan quriladigan binolarning maksimal balandligi ularning joylashish joyi hamda shamol yukiga bogʻliq holda 6 dan va 10 gacha qavatni tashkil etishi kerak.
217. Toʻrt tomonli modullarni sovuq havodan himoya qilish uchun ularning barcha devorlari isitkich qatlamiga ega boʻlishi va sirtqi tomondan taxtalar bilan qoplanishi lozim.
Ushbu modullar ichki balkonlarga ega boʻlishi va turli pardozlash materiallari oldindan yoki ularni oʻrnatish joyida ishlarni bajarish jarayonida devorlarga mahkamlanishi kerak.
218. Toʻrt tomonli modullarning eni 4 m, ichki kengligi 3 — 3,6 m, ichki balandligi 2,7 m, uzunligi 6 — 10 m ni boʻlishi lozim.
219. Yon tomonlari toʻliq ochiq boʻlgan modullar ochiq turdagi modullar hisoblanib, ularga tushadigan yuklar burchaklardagi ustun (kolonna)lar orqali pastga uzatilishi kerak.
220. Ochiq turdagi modullarning karkasi issiq ishlov berilgan poʻlatdan ishlangan kvadrat shaklidagi ichi boʻsh profilli (KIBP) ustun (kolonna)lar va parallel flanetsli shvellerli (PFSH) chetki toʻsinlardan tashkil topgan elementlardan ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 58-rasmda koʻrsatilgandek tayyorlanishi lozim.
221. Ochiq turdagi modullarning karkasi va boʻylama chetki toʻsinlari metall boʻlishi hamda ularning oraligʻi 5 — 8 m, chetki toʻsin, shift va polning birgalikdagi qalinligi ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 58-rasmda koʻrsatilgandek 600 — 800 mm ni tashkil etishi lozim.
Ochiq turdagi modullarning kengligi (eni) 3 — 3,6 m boʻlishi kerak.
222. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullar poʻlat yoki kompozit toʻsinlarga tayanishi, bunda toʻsinlar chizigʻidan har bir qavatga tushadigan yuk 15 kgf/m ni tashkil etishi, shuningdek ustun (kolonnalar) har 2-3 moduldan keyin joylashtirilishi hamda konstruksiyalarning oraliq masofasi 12 — 18 m boʻlishi zarur.
223. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning toʻsinlari 3-4 m oraliq masofa bilan bitta chiziqda yotishi lozim. Toʻsinlarning bunday oraliq masofasiga asoslangan holda ustun (kolonna)lar toʻrining oʻlchamlari (6 — 8 m) aniqlanishi kerak.
Avtomobillar yerosti turargohi uchun ustun (kolonna)lar toʻri 7,2 m oʻlchamda loyihalanishi kerak.
224. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning shakli toʻrt tomonli modullardek loyihalanishi, tashqi yuk taʼsirlariga moʻljallanmasligi, ular bevosita polga yoki alohida konstruksiya ustiga oʻrnatilishi, qurilish davomida pol ustiga surib joylashtirilishi lozim.
Mazkur modullar binolarda hojatxonalar, vannaxonalar va xizmat koʻrsatuvchi xonalar sifatida qoʻllanilishi kerak.
225. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning konstruksiyasi boshqa turdagi modullarning konstruksiyasiga qaraganda yengil boʻlishi va montaj jarayonida yuzaga keladigan kuchlar taʼsiriga (ichki zoʻriqishlarga) qarshilik koʻrsata olishi zarur.
226. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning devorlari, poli qalinliklari boshqa turdagi modullarnikiga qaraganda yupqa (< 100 mm) boʻlishi lozim.
4-§. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarining binolariga qoʻyiladigan talablar
227. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari binolaridagi yotoqxonalar oldida yozgi xonalar boʻlmasligi kerak.
228. Olovbardoshlik darajasi II boʻlgan sogʻlomlashtirish oromgohlari binolariga quruq parli hammomlarni (sauna) joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
229. Yotoqxonalarni alohida korpuslarga (yoki alohida bloklarga) joylashtirish zarur.
230. Ikki qavatli yotoq korpuslarining (bloklari) olovbardoshlik darajasi II boʻlganda ularning sigʻimi 150 oʻrindan oshmasligi kerak.
231. Yotoqxonalar 30 — 35 oʻrinli, tashqariga olib chiquvchi evakuatsiya chiqish joylariga ega boʻlishi, turarjoy blok-seksiyalariga guruhlab joylashgan boʻlishi zarur.
232. Blok-seksiyalarni olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar yoki olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratish zarur.
233. Yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoq pavilyonlari olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan bir qavatli qilib loyihalanishi, har bir pavilyonning sigʻimi 50 oʻrindan oshmasligi lozim.
234. Bolalar sogʻlomlantirish oromgohlarining yotoqxonalar joylashgan korpuslari bitta guruhga 30 — 35 bola toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda ularning tarkibida yashash xonalari va sanitariya-maishiy xonalar (hojatxonalar, dushlar, shaxsiy buyumlar saqlanadigan xona) boʻlishi, har bir yashash guruhida tarbiyachi xonasi loyihalanishi kerak.
235. Yoz mavsumida foydalaniladigan bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari uchun bir qavatli yotoqxona pavilyonlari va alohida joylashtirilgan sanitariya-gigiyena bloklarini (2 ta guruhga yoki 60 — 70 nafar bolaga moʻljallangan) loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Dushxonalar va kir yuvish xonalarini oromgoh uchun markazlashgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
5-bob. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlariga qoʻyiladigan umumiy talablar
236. Kompleks maydonchalar va ulardagi alohida elementlarning minimal oʻlchamlari 30-ilovaning 42-jadvaliga muvofiq belgilanishi kerak.
237. Toʻsiq yoʻlaklarining minimal uzunligi va eni quyidagicha boʻlishi zarur:
40 m, 7 m (10 dan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun);
70 m, 14 m (14 yoshdan katta bolalar va kattalar uchun).
238. Sport musobaqalarini oʻtkazishga moʻljallangan inshootlarda tribunalar boʻlishi zarur.
239. Tomoshabinlar uchun tribunalarni arenalarning boʻylama tomonlari boʻyicha joylashtirilishi, ularni koʻndalang (torets) tomonlari boʻyicha joylashtirishda quyidagi hollar inobatga olinishi kerak:
tomoshabinlarning berilgan oʻrin-joylarini ushbu SHNQning 36-ilovasiga muvofiq arenaning boʻylama tomonlaridagi tribunalarda normalashtirilgan oraliqlar (masofalar) chegarasida joylashtirilishi;
ochiq sport yadrolari (arena) yoki futbol maydonlarining chegarasida (perimetral) tribunlarni qurish zaruriyati;
yopiq inshootlarda oʻrin-joylarni boʻylama tomonlar boʻyicha joylashtirish zal oraligʻining oshib ketishiga olib keladigan holatlar.
240. Tribunalarda tomoshabinlarning oʻtirishlari uchun oʻrin-joylarning oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi zarur:
ochiq inshootlar uchun qatorlar kengligi 0,75 dan 0,8 m gacha;
yopiq inshootlar uchun 0,8 dan 0,9 m gacha;
ochiq inshootlar uchun oʻtirish joyining kengligi 0,42 m dan kam boʻlmasligi;
yopiq inshootlar uchun esa oʻtirish joyining kengligi 0,45 m kam boʻlmasligi;
ochiq inshootlar uchun oʻtirish joyining eni 0,3 m dan kam, yopiq inshootlar uchun oʻtirish joyining eni 0,4 m dan kam boʻlmagan oʻlchamda.
241. Tribuna qoʻshni qatorlari polining sathidagi farq 0,3 m dan katta boʻlganda, yelka suyanchiqlarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilishi, bunda suyanchiqlarning qoʻshni qator poli sathidan chiqib turish balandligi 0,12 m dan oshmasligi kerak.
242. Tomoshabinlarning tribunadagi tik holatda turish joylari har bir qatorda bir nafar tomoshabin uchun 0,45 m dan kam boʻlmagan kenglikda boʻlishi, qatorlar boʻylab eni esa 0,5 m dan kam boʻlmasligi lozim.
243. Respublika darajasi va boshqa yuqori masshtabdagi musobaqalar uchun moʻljallangan ochiq hamda yopiq sport-namoyish va sport-tomosha inshootlarining statsionar tribunalarida matbuot vakillari uchun joylar (matbuot lojasi) loyihalanishi lozim.
244. Yengil atletika uchun sport-namoyish inshootlaridagi (uzunligi 400 m boʻlgan aylanma yugurish yoʻlaklariga ega boʻlgan ochiq sport arenasi) statsionar tribunalarda yugurish masofalarining finish qismida joylashuvchi hakamlar uchun joy (hakamlar lojasi) loyihalanishi kerak.
245. Tomoshabinlarning oʻrin-joylari (oʻrindiqlari) ushbu SHNQning 36-ilovasiga muvofiq tribunalarga joylashtirilishi zarur.
246. Ochiq sport inshootlarining ustki va qisqa yon tomoni (torets) boʻyicha hamda yopiq sport inshootlarining ustki va qisqa yon tomoni zal devorlariga birikmaganda 1,2 m balandlikdagi toʻsiq boʻlishi lozim.
247. Tribunaning tomoshabinlar turishi uchun moʻljallangan qatorlarning oʻtish joylari boʻylab birinchi qator oldida va navbatdagi har bir 5-6 qatordan keyin oʻrnatiladigan toʻsiqlar boʻlishi kerak.
248. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlarida jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish xonalarini joylashtirishda yorugʻlik tushishi uchun derazalar va ushbu alohida chiqish joylari SHNQning 52, 53, 54, 55 va 56-bandlar talablarini inobatga olgan holda loyihalanishi lozim.
2-§. Oʻyin maydonlariga qoʻyiladigan talablar
249. Futbol, regbi, chim ustida xokkey, beysbol va boshqalar uchun maydonlar ushbu SHNQning 30-ilovasidagi 43-jadvalda keltirilgan asosiy tavsiflarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
250. Darvozalarga ega boʻlgan (regbi, futbol, chim ustida xokkey va b.) sport oʻyinlari uchun maydonlarni ularning boʻylama oʻqlari bilan shimol-janub yoʻnalishi boʻyicha oriyentatsiyada joylashtirish kerak.
Istalgan tomonga 20°dan oshmagan holda ogʻishga yoʻl qoʻyilishi, bunda beysbol maydonini gʻarbdan sharqqa qaratib joylashtirish lozim.
251. Bitta sport inshootida bir turdagi bir nechta sport maydonlari joylashganda bu maydonlarning uchdan bir qismidan koʻprogʻi sharqiy-gʻarb yoʻnalishiga qaratib joylashtirilishi kerak.
252. Futbol maydoni toʻgʻri burchak shakliga ega boʻlishi hamda yon va darvoza chiziqlari bilan chegaralanishi lozim.
253. Sport oʻyinlari uchun asosiy maydon shugʻullanuvchilar uchun xavfli boʻlgan toʻsiqlar yoki buyumlardan holi boʻlgan xavfsizlik zonalari (yugurish yoʻlaklari) bilan oʻyin turlariga bogʻliq holda 0,8 dan 8 m gacha boʻlgan kenglikda oʻrab olingan boʻlishi kerak.
254. Sport va texnologik sifatlari boʻyicha afzal boʻlgan gazon va sintetik qoplamalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
255. Sport oʻyinlarining eng ommaviy turlariga moʻljallangan oʻyin maydonlari va maydonchalarining oʻlchamlari hamda konfiguratsiyalarini ushbu SHNQning 33-ilovasidagi 5 va 6-rasmlarda keltirilgandek belgilash zarur.
3-§. Yordamchi xonalarga qoʻyiladigan talablar
256. Jismoniy tarbiya-sport inshootlarini loyihalashda quyidagi yordamchi xonalar uchun obyektlar loyihalanishi kerak:
kirish joyi guruhlari (garderob, vestibyul, sanitariya uzeli);
sanitariya-gigiyena vazifalarini bajaruvchi xonalar va shugʻullanuvchilarning dam olish xonalari;
ovqatlanish xonalari;
instruktorlik xonasi;
metodik xona;
tibbiyot xonasi;
maʼmuriy-xoʻjalik va maishiy xizmat vazifalarni bajaruvchi xonalar;
texnik xonalar.
257. Bufetlardagi oʻrin-joylarning soni quyidagicha belgilanishi lozim:
changʻida uchish bazalarida (ommaviy tarzda changʻida uchish bazalari bundan mustasno) va ochiq yassi inshootlarda (sigʻimi 75 dan 125 kishigacha boʻlgan) smenada shugʻullanuvchi 8 kishiga bitta oʻtirish joyi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda;
eshkak eshish (greblya) bazalarida, oʻq otish va ochiq yassi inshootlarda (sigʻimi 125 kishidan koʻp boʻlgan) smenada shugʻullanuvchi 12 kishiga bitta oʻtirish joyi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda;
konki va changʻida ommaviy tarzda uchish bazalarida tashrif buyuruvchilar uchun baza sigʻimining 5 foizni hisobga olgan holda;
tomoshabinlar uchun bitta oʻtirish joyiga 35 kishi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda.
258. Bufetlarda tomoshabinlarga moʻljallangan zal turgan holatda ovqatlanish uchun kafeteriy baland stollari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
259. Bufetlarning yuzalari hisob-kitobdan kelib chiqib, quyidagilardan kam boʻlmagan holda aniqlanishi zarur:
ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi (maydoni) oʻtirish joyi 8 ta boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 3,4 m2 va oʻtirish joyi 8 tadan koʻp boʻlganda, har bir oʻtirish joyiga 1,25 m2;
yordamchi xonalar yuzasi zalda oʻtirish joyi 8 ta boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 2,25 m2 va oʻtirish joyi 8 tadan koʻp boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 0,25 m2;
ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi zaldagi bitta joyga 1,4 m2;
yordamchi xonalar yuzasi zal yuzasining 30 %.
260. Tomoshabinlar uchun bufetlar tribunadagi eng uzoq joydan 150 m masofada joylashgan boʻlishi kerak.
261. Sport inshootlari hududida restoranlar, kafelar loyihalanganda hamda aholining dam olishi uchun foydalanilganda ularning sigʻimi sport inshootlari bufetlarining hisobiga kiritilmasligi lozim.
262. Ochiq va yopiq sport inshootlariga ega boʻlgan sport majmualari hamda ikki va undan ortiq zallarga ega boʻlgan sport korpuslarida tibbiy xizmat koʻrsatish xonasi butun majmua (korpus) uchun umumiy holda loyihalanishi kerak.
263. Yil davomida ishlaydigan hamda bitta smenada oʻtkazish xususiyati 150 va undan ortiq kishi boʻlgan inshootlarda (bitta smenada oʻtkazish xususiyati 100 va undan ortiq kishi boʻlgan kurash, boks, ogʻir atletika va futbol uchun ixtisoslashtirilgan inshootlarda) metodik-tiklash markazini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Yil davomida ishlaydigan ochiq sport inshootlarida ularning oʻtkazuvchanlik xususiyati konkilarda ommaviy tarzda uchishni hisobga olmagan holda aniqlanishi zarur.
264. Ochiq yassi sport inshootlarida shugʻullanuvchilar uchun yordamchi xonalarga ega boʻlgan binoni eng uzoq maydondan (maydoncha) 300 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirish kerak.
265. Ochiq yassi sport inshootlarida shugʻullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun sanitariya xonalarini tribunadagi eng uzoq joydan 150 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirish lozim.
266. Mavsumiy ochiq konki uchish inshootida shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirish kerak.
267. Kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirmaganda konki uchish joyi bilan nishabligi 1:10 boʻlgan pandus loyihalanishi lozim.
268. Yordamchi xonalarni changʻi uchish bazasining binosiga joylashtirilishi, bunda bino quyidagi masofalarda boʻlishi kerak:
start maydonchasi hamda biatlon va changʻi uchish distansiyalari finishidan yoki changʻi uchish trassalarining koʻtarma qurilmalaridan 200 m da;
yaqin tramplindan 100 m da (biroq, majmuaning eng uzoq joylashgan tramplinidan 300 m uzoq boʻlmagan holda).
269. Baza binosiga joylashtiriladigan sanitariya uzellari konkida uchuvchilarning vestibyul-isinish joyiga kirish va chiqishga, tomoshabinlar uchun esa koʻchadan kirish va chiqish joylari loyihalanishi kerak.
270. Tomoshabinlar uchun sanitariya uzellarini tribunaning eng uzoq nuqtasidan 150 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashgan alohida binoga joylashtirish zarur.
271. Sport togʻ-changʻi trassalari va trapmlinlari 20 m dan kam boʻlmagan sakrash uzunligiga, start maydonchasi oldida shugʻullanuvchilar uchun trassalar hamda tramplinlarning har biri uchun 1-2 ta unitazli hojatxona boʻlishi, bunda tramplinning start maydonchasi estakadada joylashganda sanitariya xonalari start maydonchasiga olib chiquvchi zinapoya (lift)ning pastki qismi atrofida joylashtirilishi kerak.
272. Changʻilarni olish va qaytarish uchun moʻljallangan xonaning eni 3 m dan kam boʻlmasligi lozim.
273. Changʻilarni olish va qaytarish uchun moʻljallangan xonadan chiqish (unga kirish) joyi oldida koʻcha tomonda changʻilarni uchishga tayyorlash uchun maydoncha loyihalanishi kerak.
4-§. Oʻq otish tirlarining yordamchi xonalariga qoʻyiladigan talablar
274. Oʻq otish maydonlari va tirlar yordamchi xonalarining tarkibida qoʻshimcha tarzda xonalar loyihalanishi kerak.
275. Oʻq otish maydonlari va tirlarda shugʻullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun bufetlar boʻlishi lozim.
276. Asosiy binodan 50 m dan uzoqroq boʻlgan masofada joylashgan ochiq tirlarning (yoki ochiq tirlar guruhi) oʻq otish maydonlarida shugʻullanuvchilar va tomoshabinlar uchun umumiy boʻlgan 1-2 ta unitazli hojatxona qoʻshimcha tarzda loyihalanishi zarur.
5-§. Eshkak eshish (greblya) bazalarining yordamchi xonalariga qoʻyiladigan talablar
277. Eshkak eshish (greblya) bazalarining yordamchi xonalari (ellingdan tashqari) ellingdan 200 m dan uzoq boʻlmagan masofada alohida joylashgan binoga joylashtirilishi yoki elling bilan birlashtirilishi kerak.
278. Eshkak eshish (greblya) bazalarida navbatchi matroslar va motoristlar katerlarning haydovchilari uchun qoʻshimcha ravishda yuzasi 10 m2 dan kam boʻlmagan xona loyihalanishi zarur.
279. Qayiqlarni shay holatga keltirish va koʻzdan kechirish uchun moʻljallangan maydonchada navbatchi botsman uchun yuzasi 4 m2 dan kam boʻlmagan xona loyihalanishi lozim.
280. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlariga moʻljallangan inshootlar uchun ochiq yassi inshootlar oldida faqat shugʻullanuvchilar uchun yaqin joylashgan binolarda sanitariya uzellari hamda koʻchma uskunalar va inventar jihozlar uchun omborxona loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.
6-§. Sport inshootlariga qoʻyiladigan talablar
281. Yopiq sport inshootlarining olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmasligi lozim.
Yordamchi xonalar faqat ikkinchi qavatga joylashtirilganda olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir va ikki qavatli korpuslarni loyihalashga yoʻl qoʻyilishi, bunda har qanday holatda yordamchi xonalarni zal xonalaridan olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratish kerak.
282. Tomoshabinlar oʻrindiqlariga ega boʻlgan sport korpuslarining olovbardoshlik darajasi I va II boʻlganda tomoshabinlar uchun (zalning transformatsiyalanishini hisobga olgan holda) statsionar va vaqtinchalik oʻrinlarning jamlangan sigʻdiruvchanligi chegaralanmasligi, bunda olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir qavatli korpuslarda tomoshabinlar oʻrindiqlarining jami soni 600 dan oshmasligi zarur.
283. Yopiq sport inshootlarida sigʻimi 300 tomoshabindan ortiq boʻlgan statsionar tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini yonmaydigan materiallardan loyihalash kerak.
284. Tribunalar yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarining olovbardoshlik darajasi R 45 dan kam boʻlmasligi, sigʻimi 300 tomoshabindan kam boʻlgan statsionar tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari uchun Yo1 dan yuqori boʻlmagan yonuvchi materiallarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
285. Transformatsiyalanadigan, suriladigan tribunalarning olovbardoshlik chegarasi, ularning sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, R 45 dan kam boʻlmasligi lozim.
Mazkur talab tomosha zali arenaning poli ustiga qoʻyiladigan vaqtinchalik tomoshabinlar oʻrindiqlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
286. Yopiq sport inshootlarida tomoshabinlar oʻtirishi uchun vaqtinchalik oʻrnatilgan oʻrindiqlar agʻdarilishi yoki surilishining oldi olingan boʻlishi kerak.
287. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalaridagi oʻrindiqlarni Yo1, Yo2 guruhidagi yonuvchan materiallardan tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi, biroq ushbu materiallar yonganda oʻzidan zaharli moddalarni ajratib chiqarmasligi, bunda materiallar T1 guruhiga (toifasiga) tegishli boʻlishi zarur.
288. Sport-tomosha zallaridagi estrada polining yogʻoch qoplamasiga himoya vositalarini singdirish yoʻli bilan yonuvchanlikni Yo1 yoki Yo2 guruhining yonuvchanligigacha tushirish kerak.
289. Ochiq sport va tomosha inshootlarining har qanday sigʻdiruvchanlikka ega boʻlgan tribunalari osti qismiga yordamchi xonalar ikki va undan ortiq qavatlarda joylashtirilganda ushbu tribunalarning olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmagan holda qabul qilinishi lozim.
290. Yordamchi xonalar tribunalar tagiga bir qavatli qilib joylashtirilganda tribunalar olovbardoshlik darajasi III boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
291. Tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan ochiq sport va tomosha inshootlari tribunalaridagi oʻrindiqlar qatorlarining soni 20 dan ortiq boʻlganda shu tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi zarur.
292. Qatorlari soni 20 dan kam boʻlganda tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan tribunalar uchun IV olovbardoshlik chegarasini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
293. Yopiq va ochiq sport inshootlarining tribunalari ostiga joylashtiriladigan xonalarni tribunadan yongʻinga qarshi toʻsiqlar olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam boʻlmagan orayopmalar, olovbardoshlik darajasi EI 45 dan kam boʻlmagan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratish, bunda pardadevorlardagi eshiklar jips holatda oʻzi yopiladigan boʻlishi (eshiklarni yonuvchan materiallardan tayyorlashga ruxsat berilishi) kerak.
294. Tribunalar ostiga tirlarning oʻq-dorilarini hamda yonuvchan materiallarni saqlash xonalarini (inventar va tomoshabinlar oʻrindiqlarini saqlash xonalaridan tashqari) joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
295. Oʻq otadigan tirlarni ochiq va yopiq sport inshootlarining tribuna ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda tir qurollarini saqlash xonasi va qurol tuzatish ustaxonasini boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi 2-tipli devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-tipli orayopmalar bilan ajratish lozim.
296. Ochiq va yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi zinapoyalar, oʻtish yoʻlaklari va lyuklarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m dan katta boʻlganda ularda 0,9 m dan kam boʻlmagan balandlikda ajratib turuvchi tutqichlar boʻlishi lozim.
297. Lyuklar yoki zinapoyalarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m gacha boʻlganda ularga ajratib turuvchi tutqichlarni oʻrnatishga yoʻl quyilmaydi.
298. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalari zinapoyalarining qiyaligi 1:1,6 dan oshmasligi, 0,9 m dan kam boʻlmagan balandlikda tutqichlar (yoki ularning oʻrnini bosuvchi boshqa qurilmalar) oʻrnatilganda 1:1,4 qiyalikda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
299. Sport inshootlarining evakuatsiya yoʻlaklarida, lyuklarda zinapoyalar va koʻtarilish pogʻonalari boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligi lozim.
300. Ochiq sport inshootlarining tribunalaridan evakuatsiya yoʻllarining 1 m kengligidagi odamlar soni ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 9-jadval boʻyicha belgilanishi zarur.
301. Olovbardoshlik darajasi I, II boʻlgan tribunalardagi bitta evakuatsiya eshik ochiq joyiga yoki lyukiga toʻgʻri keladigan evakuatsiya qilinuvchilarning umumiy soni 1500 nafardan oshmasligi, olovbardoshlik darajasi III tribunalarda 30 % ga, olovbardoshlik darajasi IV boʻlganlarida esa 50 % ga kam boʻlishi kerak.
302. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan tomoshabinlar zallari va tomoshabinlar uchun tribunasi mavjud sport zallaridan evakuatsiya qilish vaqti mazkur SHNQning 4-ilovasi 10-jadvalidagi koʻrsatkichlariga muvofiq boʻlishi, bunda olovbardoshlik darajasi III va IV boʻlgan binolar uchun koʻrsatkichlar 30 % ga kamaytirilishi lozim.
303. Zalli xonalardan evakuatsiya chiqish joylari zal pol sathidan xonaning yarmi yoki undan koʻp balandligida joylashgan boʻlsa, evakuatsiya uchun zaruriy vaqt ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 10-jadvalida keltirilgan koʻrsatkichlardan ikki baravar kam hisoblanishi kerak.
304. Zalning hajmi (W) 60 ming m3 dan yuqori boʻlganda uning ichidan zaruriy evakuatsiya vaqti quyidagi formula bilan aniqlanishi, bunda quyidagidan biroq 6 min dan koʻp boʻlmasligi zarur.
305. Mazkur formula bilan hisoblangan zaruriy evakuatsiya vaqtini evakuatsiya chiqish joylari xona balandligining yarmida joylashganida 35 % ga va zal balandligining 0,8 qismida joylashganda 65 % ga kamaytirish kerak.
306. Zaruriy evakuatsiya vaqti oraliq yoki kichik miqdorlarda boʻlganda interpolyatsiya boʻyicha, katta miqdorlarida ekstrapolyatsiya boʻyicha qabul qilinishi kerak.
307. Hajmi 60 ming m3 dan oshiq zalli binolardan zaruriy evakuatsiya chiqish vaqti 10 min dan oshmasligi lozim.
308. Sahnadan insonlarning zaruriy evakuatsiya vaqti 1,5 min dan oshmasligi, evakuatsiya qilinadiganlarning soni 2 m² sahna plansheti maydonidan bir kishi hisobi boʻyicha qabul qilinishi lozim.
309. Yopiq sport inshootlaridagi zal xonalarining har bir chiqish joyidan (lyuk, eshik) evakuatsiya qilinuvchi tomoshabinlarning soni 600 kishidan oshmasligi kerak.
310. Sport arenasining parteri joylashtirilganda ikkita chiqish joyi loyihalangan boʻlsa, ular orasidagi masofa zal uzunligining yarmidan kam boʻlmasligi zarur.
311. Tomoshabinlar zallariga tutashgan kuluarlarning kengligi (tomoshabinlar uchun yoʻlak) 2,4 m dan kam boʻlmasligi kerak.
312. Tomoshabinlar zallarida eshik oʻrni oʻtish joylarining kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi, lojaga chiqadigan eshik oʻrni joylarining kengligi esa 0,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
313. Tomoshabinlar zali va sport inshootlarining evakuatsiya yoʻllaridan (lyuklar) chiqish eshiklari zich yopilishi zarur.
314. Tomosha zallarining balkonlari va tepa qavati sathlari oldi qatori roʻparasiga oʻrnatiladigan toʻsiqlar balandligi 0,8 m dan kam boʻlmasligi kerak.
315. Sport inshootlarining tribunalarida yondosh qatorlar pol sathlari 0,55 m dan farq qilganda qator oldidagi oʻtish yoʻlakchasi boʻylab balandligi 0,8 m dan kam boʻlmagan toʻsiq oʻrnatilishi lozim.
316. Sport zallari asosiy turlarining qurilish oʻlchamlari va sigʻimi ushbu SHNQning 15-ilovasidagi 31-jadvalda keltirilganlarga muvofiq belgilanishi zarur.
317. Oʻrindiqlari 300 va undan koʻp tribunali tomosha-sport zallarida zal-arena pol sathi yer ustki ikkinchi qavat pol sathidan yuqori boʻlmasligi kerak.
318. Tribunalar joylashtirilayotganda tomoshabinlar birinchi qatori roʻparasida toʻsiq boʻlishi, yon va koʻndalang tomonlardan oʻyin maydonigacha boʻlgan masofa tomoshabinlar xavfsizligini hisobga oladigan texnologik talablardan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim.
319. Sport zallaridagi snaryad va inventar xonalari zallarga yondosh va ular bilan aloqa tirqishlar orqali boʻlishi kerak.
320. Snaryad-inventar xonasi poli sathi zal poli sathi bilan bitta darajada (ostonasiz) boʻlishi lozim.
321. Snaryad va inventar xonalari maydoni texnologik talablar boʻyicha (oʻlchami 12x24 m li zallar uchun kamida 16 m2, 30x18 m li zallar uchun kamida 21 m2) aniqlanishi zarur.
322. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlari soni 1000 va undan koʻp universal sport-tomoshagoh zallarida (arenalarda) sport oʻyinlari va musobaqa oldidan mashq qilib olish uchun qoʻshimcha sport zallari loyihalanishi kerak.
323. Oʻquv-mashgʻulot zallari, trenajyor xonalari, individual shugʻullanish xonalarining soni va oʻlchamlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.
324. Universal sport-tomoshagoh zal-arenalarda, manejlarda, sunʼiy yaxmalak zallarida maydonni oʻzgartirish (sport va tomosha turlarini hisobga olgan holda), estradani joylashtirish va boshqa imkoniyatlar loyihalashda inobatga olinishi kerak.
325. Yopiq va ochiq oʻquv-mashgʻulot basseynlarining asosiy hisobiy parametrlari ushbu SHNQning 16-ilovasidagi 32-jadvalda keltirilgan maʼlumotlarga asoslangan holda belgilanishi lozim.
326. Suzishni bilmaydiganlar va bolalarni suzishga oʻrgatish uchun moʻljallangan vannalar basseyn binosida 50x25 m oʻlchamda loyihalanishi kerak.
327. Tomoshabinlarning oʻrindiqlariga va suvga sakrash qurilmalariga ega boʻlmagan basseynlardagi vannalar zalining balandligi (yurish yoʻlagi sathidan) quyidagilarga muvofiq loyihalanishi zarur:
vanna uzunligi 50 m boʻlganda, 6 m dan kam boʻlmasligi va vanna uzunligi 25 m boʻlganda, 5,5 m dan kam boʻlmasligi;
oʻquv-mashgʻulot va sogʻlomlashtirish mashqlari uchun vanna uzunligi 25 m boʻlganda, zal balandligi 4,2 m, vanna uzunligi 18 m dan oshmaydigan zallar uchun bu balandlik 3,6 m boʻlishi.
328. Universal va maxsus vannalarga, shuningdek suvga sakrash qurilmalariga hamda tomoshabinlarning oʻrindiqlariga ega boʻlgan zallarning balandligi texnologik talablar boʻyicha belgilanishi lozim.
329. Uzunligi 25 m va undan katta boʻlgan vannalarga ega boʻlgan basseynlar tarkibida tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun sport zallari boʻlishi kerak.
330. Oʻlchamlari 25x8,5 m va undan kichik vannalar hamda ochiq basseynlarda tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun zallar loyihalanmasligi, bunda vanna yaqinida tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun maydoni 70 m2 dan kam boʻlmagan ochiq maydoncha boʻlishi lozim.
331. Vanna tubining nishabligi, vanna yon (torets) devorlarining boʻylama profili, vanna atrofidagi yoʻlakchalarning oʻqlari, suv ostini kuzatish tuynuklari (illyuminatorlar) texnologik talablar boʻyicha belgilanishi zarur.
Boʻylama tomonda uzunligi 50 m boʻlgan vannalar uchun uchta zinapoya, uzunligi 50 m dan kam boʻlgan vannalar uchun ikkita zinapoya, maydoni 100 m2 kam boʻlgan vannalar uchun bitta zinapoya loyihalanishi lozim.
332. Vanna tubi va devorlarining konstruksiyasi suv oʻtkazmaydigan va kimyoviy reagentlar taʼsiriga chidamli boʻlishi zarur.
333. Vanna tubi va devorlarining ichki yuzasi och rangda boʻlishi, bunda vanna tubi va devorlarining sirpanchiq boʻlmasligi lozim.
334. Suzish sporti basseynlaridagi vannalarning yon (torets) devorlari suv yuzasi ustida 0,3 m balandlikda vertikal va bir-biriga nisbatan parallel holatda boʻlishi kerak.
335. Basseyn vannasining perimetri boʻylab yopiq vannalar uchun kengligi kamida 1,5 m boʻylab aylanib yurish yoʻlakchasi, ochiq vannalar uchun bu kenglik kamida 2 m boʻlishi, bunda yoʻlakchaning tashqi chegarasi boʻylab oʻrindiqlar joylashtirilishi lozim.
Aylanib yurish yoʻlakchasining sirti sirpanchiq boʻlmasligi va trap tomonga qarata 0,01-0,02 nishabga ega boʻlishi kerak.
336. Bolalar vannasi (suzishni bilmaydiganlar) uchun aylanib yurish yoʻlakchasi uchta toʻsiq boʻylab 0,75 m kenglikda belgilanishi, bunda yoʻlakchaning sirti yuzasi vanna toʻsigʻidan past, vanna toʻsigʻining balandligi 0,9-1,0 m boʻlishi zarur.
337. Yopiq basseynlarda isitiladigan aylanish yoʻlakchalari loyihalanishi lozim.
338. Start tumbasi, tramplinlar va sakrash supasiga ega boʻlgan toʻsiq boʻylab joylashgan yurish yoʻlakchasining kengligi texnologik talablarga asosan belgilanishi kerak.
339. Erkak va ayollarga alohida kiyim almashtirish xonalari, hojatxonalar va dushxonalar tambur orqali toʻgʻridan-toʻgʻri tutashgan boʻlishi lozim.
340. Shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari sport zali bilan bevosita yoʻlak (koridor) yoki faqat kiyim almashtirish xonalari va sport zali uchun moʻljallangan zinapoya orqali bogʻlanishi zarur.
341. Jamoalar oʻrtasida oʻtkaziladigan sport oʻyinlariga moʻljallangan inshootlarda kamida toʻrtta kiyim almashtirish xonasi boʻlishi, ularning maydoni koʻp zalli sport inshootlarining kiyim almashtirish xonalari umumiy hisobiy maydoniga kiritilishi lozim.
342. Kiyim almashtirish xonalari bir nafar shugʻullanuvchiga kamida 1 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda kiyim almashtirish xonalarida kiyim javonlari (0,3x0,5 m oʻlchamda), oʻrindiqlar, oyoq vannasi, qoʻl yuvish jihozi, koʻzgu, pol usti tarozisi boʻlishi kerak.
343. Basseynlarda kiyim almashtirish xonalari aylanib yurish yoʻlakchasi bilan bir sathda joylashishi va kiyim almashtirish xonalari basseynlar bilan faqat dushxonalar orqali bogʻlanishi, sport zali yoki tayyorgarlik mashgʻulotlari xonasi bilan dushxonani aylanib oʻtgan holda bogʻlanishi zarur.
344. Sport oʻyinlari, yengil atletika zallari va universal sport-tomosha zallari oldidagi kiyim almashtirish xonalari, shuningdek ochiq sport inshootlaridagi (ochiq basseynlar bundan mustasno) kiyim almashtirish xonalari zal (maydon) bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlanmasligi, bunda shugʻullanuvchilar va tomoshabinlarning yoʻllari kesishmasligi lozim.
345. Sport zallarida shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari bir smenada shugʻullanuvchilarning 200 foiziga, basseynlarda esa bir smenada 250 — 300 foiziga hisoblanishi kerak.
346. Sportning har xil turlari boʻyicha musobaqalar va oʻquv-mashgʻulotlari oʻtkaziladigan zallarga ega boʻlgan koʻp tarmoqli sport inshootlarida kiyim almashtirish xonalaridagi oʻrin joylarining soni texnologik hisoblash orqali aniqlanishi zarur.
347. Sport inshootlarining sanitariya uzellaridagi sanitariya jihozlari (priborlari) texnologik hisoblash boʻyicha ushbu SHNQning 17-ilovasidagi 33-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
348. Shugʻullanuvchilar uchun dushxonalar kiyim almashtirish xonalari bilan trenerlar va instruktorlar jamoasi uchun dushxonalar instruktorlar xonalari bilan xodimlar dushxonalari maishiy xonalar bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi zarur.
349. Basseynlarda erkak va ayol shugʻullanuvchilarning dushxonalari aylanib yurish yoʻlakchasi bilan bir sathda boʻlishi kerak.
350. Dushxonalar ochiq xonali va ular orasida oʻtish yoʻlaklari boʻlishi, bunda oʻtish yoʻlagining kengligi 1,6 m ga teng deb hisoblanishi lozim.
Dushxonadan aylanib yurish yoʻlagiga chiqish joyida yoki suzib chiqish joyida oyoq vannasi dushdan chiqib oʻtish joyining butun kengligida chuqurligi 0,1 m boʻlgan taglikli (poddon) dush boʻlishi kerak.
351. Kiyim almashtirish xonalarining oldidagi sanitariya uzellari kiyim almashtirish xonalari bilan yonma-yon tambur-shlyuz orqali joylashtirilishi kerak.
Sanitariya uzelidan dushxonani chetlab basseyn vannasiga chiqishga yoʻl qoʻyilmasligi lozim.
352. Bolalar uchun kiyim almashtirish xonalari, dushxonalar va sanitariya uzellari oʻgʻil va qiz bolalar uchun ajratilgan holda kattalar uchun moʻljallangan tegishli xonalardan alohida joylashtirilishi kerak.
353. Ochiq vannalarga chiqish suzib chiqish joylarining kengligi 1,8 m va chuqurligi kamida 0,5 m boʻlgan kanallar boʻlishi, start supasi boʻlmagan vannalar uchun suzib chiqish kanali vannaning koʻndalang (torets) tomonlariga joylashtirilishi zarur.
354. Basseynlarning texnik xonalari, xlorlanadigan xonalar va xlor omborlari alohida maxsus kirish joyiga ega boʻlishi lozim.
Xlorlanadigan xonalarni va xlor omborini yer sathidan pastga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
355. Ochiq inshootlarning yordamchi xonalari (kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar) ochiq sport inshootlari ichida eng uzoq ochiq inshootdan 200 m dan oshmagan masofada joylashgan bino ichiga joylashtirilishi kerak.
356. Ochiq basseynlarda kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar bevosita basseyn vannasiga birikkan boʻlishi zarur.
357. Sanitariya jihozlari ushbu SHNQning 17-ilovasidagi 33-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda oʻrnatilishi lozim.
358. Yordamchi xonalarning balandligi pastga chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik quyidagicha belgilanishi kerak:
2,7 m (vestibyullar, kiyim almashtirish, massaj, shugʻullanuvchilarning dam olish, savdo, xoʻjalik, trener-instruktor, tibbiy xizmat, sanitariya-maishiy, qoʻriqlash va yongʻin posti, omborxonalar, inventar, sport qurollarini tozalash va saqlash xonalari);
2,4 m (hakamlar uchun moʻljallangan xonalar);
2,2 m (ustki kiyim almashtirish mashgʻulot kiyimlarini almashtirish garderoblari, kiyim va poyabzal quritish xonalari, togʻ changʻi trassasi start va finishlari oldidagi pavilyonlar).
359. Tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar ularning eng koʻp oʻrin-joylariga ega boʻlgan tomosha zali boʻyicha tomoshabinlarning bir vaqtdagi sonini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
360. Bufet yoki kafeteriyalar loyiha topshirigʻi asosida loyihalanishi kerak.
361. Tomoshabinlar uchun tribunaga ega boʻlgan stadionning sport arenasi stadionning asosiy inshooti sifatida xizmat qilishi hamda mazkur SHNQning 33-ilovasidagi 15-rasmga muvofik amalga oshirilishi lozim.
362. Konstruktiv jihatdan qurilish usuliga koʻra quyidagi tribunalarga boʻlinishi kerak:
yer ustiga quriladigan;
tayanch konstruksiyalar ustida turadigan;
uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan).
363. Tribuna ostidagi boʻshliqqa joylashtiriladigan yordamchi xonalar funksiya jihatidan beshta guruhga boʻlinishi zarur:
I guruh — butun inshoot yoki majmua uchun umumiy boʻlgan xonalar (vestibyul, muzda uchish uchun vestibyul-isinish joyi, kassa vestibyuli, bufetlar);
II guruh — tomoshabinlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar (aylanma galereyalar, bufetlar, sanitariya uzellari);
III guruh — shugʻullanuvchilarga xizmat koʻrsatish xonalari (kiyim almashtirish, inventar jihozlar, trenerlar va instruktorlar uchun xonalar, dam olish, tibbiy xizmat koʻrsatish, qishki sport turlari uchun xonalar);
IV guruh — musobaqalarni oʻtkazish uchun xizmat koʻrsatish xonalari (hakamlar xonalari, hakamlar hayʼati xonasi, matbuot-byuro);
V guruh — inshootlarni ekspluatatsiya qilish uchun xonalar (maʼmuriyat xonalari, sport va tozalash inventarlarini saqlash xonalari, omborlar, texnik xonalar, maishiy xizmat koʻrsatish xonalari).
364. Loyihada sport yadrosi va yordamchi xonalar guruhlari orasida oʻzaro bogʻlanishi lozim.
I guruh xonalari barcha xonalar bilan erkin bogʻlangan boʻlishi kerak.
II guruh xonalari tomoshabinlarning tribunaga harakatlanish yoʻllari va sportchilarning sport yadrosiga chiqish yoʻllarini ajratishda tomoshabinlar uchun ularning oʻtirish joylari bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi zarur.
III va IV guruhlarning xonalari sport yadrosiga birikishi va bu xonalar oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.
V guruh xonalari rejalashtirishga bogʻliq holda erkin joylashishi lozim.
365. Sport yadrosi uchun yordamchi xonalarning tarkibi va yuzalari quyidagilarga bogʻliq holda aniqlanishi kerak:
yoz faslida sport yadrosining oʻtkazish qobiliyati 120 kishiga tengligi;
qish faslida 650 kishiga teng boʻlishi;
tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar tribunalarning loyihaviy sigʻimiga;
ochiq maydonlar va zallar uchun yordamchi xonalar ularning oʻlchamlari, soni va bir vaqtning oʻzida oʻtkazish qobiliyati hamda stadiondan joylashish masofasiga (uzoqligiga).
366. Koʻrinuvchanlik shartlari boʻyicha 3,5 dan 5 minggacha oʻrinli tribunalarni bir tomonlama, 7,5 dan 10 minggacha oʻrinli tribunalarni bir va ikki tomonlama, 15 ming oʻrinli tribunalarni ikki tomonlama, 15 ming va undan koʻp oʻrinli stadionlar uchun tribunalarni uch va toʻrt tomonlama joylashtirish zarur.
367. Ikki, uch va toʻrt tomonlama (halqasimon shakldagi) tribunalar ostiga birinchi qavatga sport yadrosida qish va yozda shugʻullanuvchilar uchun yordamchi xonalarni bir tomonlama joylashtirish, 1-qavatdagi qolgan yuzadan esa sport yadrosiga yaqin joylashgan ochiq maydonchalar uchun yordamchi xonalar, maʼmuriy xonalar, maxsus asos qurilishini talab etuvchi zallar uchun foydalanish lozim.
2- va 3-qavatlarga tomoshabinlar uchun xonalar va galereyalarni, yordamchi xonalar bilan birga sport zallarini hamda boshqa xizmat koʻrsatish xonalarini joylashtirish kerak.
368. Tomoshabinlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar stadionning kirish joylariga, tomoshabinlar harakatlanadigan yoʻllardagi turli qavatlarga joylashtirilishi lozim.
369. Hakamlar, jurnalistlar, sport sharhlovchilari uchun moʻljallangan xonalar asosiy (bosh) tribunaga joylashtirilishi kerak.
Sharhlovchilarning kabinalari tribunaning yuqori markaziy qismiga yoki soyabon ostidagi osma maydonchaga joylashtirilishi lozim.
370. Jurnalistlar va sharhlovchilarga xizmat koʻrsatuvchi xonalarni, 1000 nafargacha kishiga moʻljallangan uchrashuv va press-konferensiyalar zallarini, garderoblarni, maxsus kafeteriylarni qavatlardagi xonalarga birikkan tribuna osti boʻshligʻiga joylashtirish zarur.
Bu zonaga faxrli mehmonlar uchun moʻljallangan xonalar ham joylashtirilishi kerak.
7-§. Sport yadrosi va sport arenalariga qoʻyiladigan talablar
371. Sport yadrosi markaziy arenaning asosiy sport inshooti sifatida xizmat qilishi yoki oʻquv-mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun mustaqil holatda (tribunasiz) joylashishiga yoʻl qoʻyiladi.
372. Sport yadrosi tarkibiga aylanma 400 m va toʻgʻri chiziqli 130 m yengil atletika yoʻlaklari, yadro uloqtirish uchun ikki, uch yoki toʻrtta sektor, sakrash yoʻlaklari va snaryadlar uloqtirish sektorlari, oʻyin maydoni va ushbu SHNQning 33-ilovasidagi 16-rasmga muvofiq chuqurlar, toʻsiqlar yugurish yoʻlaklari kiritilishi lozim.
373. Yugurish yoʻlaklarining tashqi va ichki tomonlaridan eni 1,0 m dan kam boʻlmagan xafsizlik zonasini loyihalash zarur.
374. Sport yadrosining tashqi perimetri boʻylab 0,5 dan 0,8 m gacha boʻlgan balandlikda toʻsiq loyihalanishi kerak.
375. Futbol maydoni 105x68 m oʻlchamga ega boʻlishi lozim.
376. Stadionning chim qoplamasi 120x80 m oʻlchamga ega boʻlishi kerak.
377. Sirt-yuza suvlarini drenaj quvurlari orqali oqizish zarur.
Suvni oqizish uchun 3 foizdan kam boʻlmagan nishablik hosil qilinishi lozim.
378. Yerga quriladigan tribunalarni gilli grunt ustiga joylashtirishda gruntga yirik donali qum 10 dan 15 cm gacha qalinlikda yoyilishi, qum qatlami ustiga esa temir-beton qoplama joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
379. Temir-beton konstruksiyalarini stadionlar tribunalari va tribuna osti fazolari, demonstratsion zallar, basseynlar, yordamchi xonalar yuk koʻtaruvchi karkaslarning asosi uchun qoʻllash va ulardan zallar, basseynlar qoplamalari, tomlarining yuk koʻtaruvchi hamda toʻsuvchi konstruksiyalari, shuningdek katta boʻlmagan va oʻrtacha oraliqlarning orayopmalari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
380. Ochiq stadionlarning tribunalarini tiklashda oʻrindiqlarni bevosita yerga yoki maxsus konstruksiyalar ustiga qurishga yoʻl qoʻyiladi.
381. Gruntli tribunalarni tabiiy yoki toʻkilgan gilli yoki qumloq gruntlar ustiga qurishga yoʻl qoʻyiladi, bunda grunt (yerosti) suvlari chuqur joylashgan joylarga qurish zarur.
382. Gruntli tribunalarni qumloq (tabiiy yoki toza yuvilgan qumli) gruntlar ustiga joylashtirishda temir-beton qoplamalar bevosita qum usti boʻylab qurilishi (yotqizilishi) kerak.
383. Tribunalarning yuk koʻtaruvchi sinchini (karkasni) kolonnalar, gorizontal rigellar, orayopmalar va qiya rigellarning yuk koʻtaruvchi plitalaridan tashkil topgan yigʻma temir-betondan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
384. Tribunani yogʻingarchiliklardan himoya qilish uchun yelimlanuvchi gidroizolyatsiyani qoʻllash zarur.
385. Universal zallarga ega boʻlgan koʻp tarmoqli sport majmualari quyidagilar inobatga olinishi kerak:
sport zallarini loyihalash vaqtida loyihalash topshirigʻida sport federatsiyalarining qoidalari (reglamentlari);
sport zallarini loyihalashda sport zonasi ustidagi shift balandligiga qoʻyiladigan talablarga rioya qilinishi, bunda zona chegarasidan tashqarida balandlik 3 m dan kam boʻlmagan balandlikkacha bir tekis kamaytirilib borilishi;
sport tadbirlarini sport zonasiga birlashtirilgan bir nechta maydonchalarda bir vaqtda oʻtkazishga moʻljallangan universal sport zallarini loyihalashda universal sport zalining oʻtkazish qobiliyati ushbu maydonchalarning soni va vazifasiga bogʻliq holda ortishini;
sportning har xil turlari uchun bir nechta maydonchalarni (oʻyin maydonchalari) sport zaliga joylashtirishda shu maydonchalar orasida ajratuvchi qurilmalarni.
qoplamani va uni montaj qilish texnikasini saqlash xonasini (joyi);
universal sport majmualarida ularning sport zallari transformatsiyalanadigan (koʻchma) pardadevorlar bilan ajratilishi, har bir sport zali kiyim almashtirish xonalari bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi, zalning ichki devori uzunligi boʻylab 2-1,2 m kenglikda oʻtish hisobiga zallarni boʻlish tizimini tashkil etishni;
sport zallari va yordamchi xonalarni loyihalashda maxsus texnika qoʻllaniladigan yuklash-tushirish ishlarini olib borish hamda sport-texnologik uskunalardan foydalanish zarurligini;
katta massali yoki yirik gabaritli uskunalar (yuk trenajyorlari, mobilli fermalar va b.) joylashtiriladigan sport zallarini birinchi qavatga yuk koʻtaruvchi texnikaning kirish imkoniyatini;
sport zallarini ularning boʻylama devorlari boʻylab uskunlarni (gimnastika devorlari, mashgʻulotlarga moʻljallangan devorlar, gandbol, basketbol, tennis uchun shchitlar) oʻrnatish bilan loyihalashda ushbu uskunalarni derazasiz devorlarga yoki pastki qismi pol sathidan 4,5 m dan kam boʻlmagan balandlikda joylashgan derazalarga ega boʻlgan devorlarga oʻrnatishni;
mashgʻulotlar uchun moʻljallangan zallarni loyihalashda xavfsizlik zonasining gabaritlariga qoʻyiladigan talablarga rioya qilinishini;
sport zallarining oʻlchamlari, shuningdek xonalarning chiqib turuvchi konstruksilarning pastki qismigacha boʻlgan balandligi sport turlarining qoidalariga va sport tadbirining darajasiga bogʻliq holda loyihalash topshirigʻiga muvofiq oʻrnatishni;
sport zonalarining asosiy parametrlari ushbu SHNQning 34-ilovasidagi 44-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq belgilanishini.
386. Sport turlaridan vaqti-vaqti bilan foydalanish uchun universal sport zallarining oʻlchamlari sportning turlari uchun mazkur SHNQning 34-ilovasidagi 45-jadvalda keltirilgan eng katta koʻrsatkichlar boʻyicha belgilanishi lozim.
387. Badminton maydonchalariga ega boʻlgan zallarni bittalik va juftlik oʻyinlarga moʻljallangan kortlar toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklda uzunligi 13,4 m, eni 6,1 m, diagonal boʻyicha uzunligi 14,723 m hamda belgilash chiziqlarining kengligi 0,04 m etib loyihalash lozim.
388. Kortning perimetri boʻylab 2 m kenglikda xavfsizlik zonasi ajratilishi lozim.
Bir nechta kortlarni bir qator qilib joylashtirishda ikkita qoʻshni kortlar orasidagi xavfsizlik zonasining minimal oʻlchami 2 m dan kam boʻlmasligi kerak.
389. A va V toifalardagi bandminton zallarini loyihalashda poldan yuqoridagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik ushbu kortning butun yuzasi boʻyicha xalqaro musobaqalar uchun 12 m dan, mamlakat miqyosida oʻtkaziladigan musobaqalar uchun 9 m dan kam boʻlmasligi lozim.
390. Badminton uchun sport zonasini ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 24-rasmda keltirilganidek chiziqlar bilan belgilash zarur.
391. Basketbol maydoniga ega boʻlgan zalni loyihalashda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklidagi oʻyin maydoni inobatga olinishi, bunda oʻyin maydoni quyidagilarga muvofiq amalga oshirilishi kerak:
uzunligi 28 m, eni 15 m (chegaralovchi chiziqlarning ichki qirralaridan oʻlchangan) oʻyin zonasini;
maydonning butun perimetri boʻylab xavfsizlik zonasini (shchitlar konstruksiyasigacha boʻlgan masofani kiritgan holda) oʻz ichiga kiritishni;
xavfsizlik zonasi chegarasidan tashqaridagi joylarga har bir jamoa uchun 16 ta oʻrin-joyni hisoblashdan kelib chiqqan holda oʻrindiqlar (skameyka) zonasi joylashtirilishini;
oʻyin maydoni ustidagi eng yaqin konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 7 m dan kam boʻlmasligini;
mashgʻulot zallarida maydon chizigʻidan 2 m dan kam boʻlmagan masofada halqalarga ega boʻlgan qoʻshimcha shchitlarni oʻrnatishni.
392. Basketbol uchun sport zonasi hamda uni belgilash va jihozlash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 25-26-rasmlarda keltirilgan.
393. Voleybol zalini loyihalashda musobaqa zonasi oʻyin maydonchasi va erkin zonani oʻz ichiga kiritishini hisobga olish kerak.
Oʻyin maydonchasi 18×9 m oʻlchamda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklda loyihalanishi zarur.
Zaldagi erkin zona oʻyin maydonchasi tekisligiga joylashtirilishi va u har tomondan 3 m dan kam boʻlmagan kenglikni tashkil etishi, erkin zonaning poldan uning ustidagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandligi 7 m dan kam boʻlmasligi lozim.
394. Voleybol uchun zalni loyihalashda veritikal ustunchalarni (sterjen) mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.
395. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish lozim:
maydoncha atrofida 4 m dan kam boʻlmagan kenglikda va 10 m dan kam boʻlmagan (poldan chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha) balandlikda erkin zonani;
jamoalarning oʻrindiqlari tomonida joylashgan ikkala burchakdagi erkin zona chegarasidan tashqarida 3×3 m oʻlchamli chigil yozish joyini;
qoida buzganligi tufayli oʻyindan chetlashtirilgan sportchilar uchun nazorat zonasida ikkita kursi bilan jihozlangan 1×1 m oʻlchamli joy nazarda tutilishini.
Voleybol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 27-rasmda keltirilgan.
396. Gandbol boʻyicha sport tadbirlari uchun oʻyin maydonchasi 40x20 m oʻlchamda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklida loyihalanishi, maydoncha dioganalining uzunligi bitta yon chiziq oxiridan qarama-qarshi yon chiziq oxirigacha 44,72 m ni va yarim maydon dioganalining yon chiziqlar oxirgi nuqtalaridan markaziy chiziq va yon chiziq kesishishining qarama-qarshi nuqtasigacha uzunligi 28,28 m ni tashkil etishi lozim.
397. Gandbol oʻyin maydonchasining atrofida quyidagi oʻlchamlardagi xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak:
yon chiziqlar boʻylab 1 m dan kam boʻlmagan;
darvozalarning tashqi chiziqlari orqasida 2 m dan kam boʻlmagan.
398. Gandbol uchun A va V toifalardagi zallarda jamoa sportchilari va murabbiylarga moʻljallangan oʻrindiqlar markaziy chiziqdan 3,5 m masofada boʻlishi lozim.
399. Stol (uzunligi 4 m dan katta boʻlmagan) zaxira oʻyinchilarining kursilariga qaraganda yon chiziqqa yaqin joylashgan boʻlishi, biroq stol yon chiziqdan 0,5 m dan kam boʻlmagan masofada va oʻyin maydonchasi sathidan 0,3-0,4 m ga balandroq boʻlishi kerak.
Jamoa kursilari oldida yon chiziq boʻylab markaziy chiziqdan ikkala tomonda 8 m masofada xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.
400. Darvozalar chizigʻidan 1,5 m masofada 9 — 14 m uzunlikda va 5 m balandlikda vertikal toʻsuvchi toʻrni osish imkoni boʻlishi kerak.
Gandbol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 28-rasmda koʻrsatilgan.
401. Futzal uchun maydonchaga ega boʻlgan zalni loyihalashda musobaqa maydoni toʻgʻri burchakli shaklda boʻlishi, bunda maydonning oʻlchamlari quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:
yon chiziq uzunligi 42-38 m, darvoza chizigʻining uzunligi — 25-20 m (A va V toifadagi zallar uchun);
yon chiziq uzunligi 42-25 m, darvoza chizigʻining uzunligi — 25-16 m (S toifadagi zallar uchun).
402. Oʻyinchilarni almashtirish zonasi texnik zona oldida 5 m uzunlik bilan loyihalanishi hamda 0,08 m kenglik va 0,8 uzunlikdagi kesma chiziqchalar bilan 0,4 m maydonchada va 0,4 m uning tashqarisida chegaralangan boʻlishi kerak.
Xronometrist stoli oldida oʻrta chiziqning har ikkala tomonida 5 m erkin zona (fazoviy boʻshliq) boʻlishi lozim.
Alohida zonalarni belgilash va chegaralash talablari futzal boʻyicha qoidalarga (reglament) muvofiq loyihalash topshirigʻi bilan aniqlanishi zarur.
Futzal uchun sport zonasi va uni chiziqlar bilan chegaralash (belgilash) sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 29-rasmda keltirilgan.
403. Stol tennisi uchun zallarni loyihalashda uyin maydonining fazosi (markazda stol va uning atrofida erkin zona) boʻlishi va uning oʻlchamlari uzunligi — 14 m, kengligi (eni) — 7 m, balandligi — 5 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Mashgʻulotlar uchun oʻyin fazosining oʻlchamlarini 9x5 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
Oʻyin fazosi uning perimetri boʻyicha 1,5 m uzunlikda va 0, 75 m balandlikda toʻq fondagi rangli bortiklar bilan toʻsilishi kerak.
404. Stol tennisi uchun zalni loyihalashtirish tom qoplamalari va pollar (yorqin, yaltiraydigan va tosh, beton, gʻisht yoki kafel plitkalaridan bajarilgan sirpanuvchan pollar taqiqlanadi), yoritilganlik, rang boʻyicha bir xillilik va boshqa rangli hususiyatlardagi qismi loyihalash topshirigʻiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
405. Stol tennisi uchun A va V toifalardagi zallarda pol yogʻoch yoki oʻramli sintetik material bilan qoplangan boʻlishi kerak.
406. Sport zonasi va stol tennisi uchun belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 30-rasmda keltirilgan.
407. Tennis korti toʻgʻri burchakli maydon koʻrinishida boʻlishi, bunda uning oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi kerak:
uzunligi — 23,77 m;
eni — 8,23 m (yakkalik oʻynaganda) yoki uzunligi — 23,77 m;
eni — 10,97 m (juftlik oʻynaganda).
408. 1- va 2-toifalardagi xalqaro va mamlakat musobaqalari uchun zallarda orqa chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa 6,4 m dan, yon chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa esa 3,66 m dan kam boʻlmasligi lozim.
409. 3 — 6 toifalardagi mamlakat miqyosidagi musobaqalar, shuningdek ommaviy tennis uchun zallarda orqa chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa 5,48 m, yon chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa esa 3,05 m dan, poldan shiftgacha boʻlgan balandlik 9,14 m dan kam boʻlmasligi zarur.
410. Tennis maydonchasining umumiy koʻrinishi, oʻlchamlari, tennis uchun sport zonasining belgilanishi mos ravishda ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 31-a, b, v rasmlarga muvofiq belgilanishi kerak.
411. Aravachalarda oʻynaladigan basketbol sport tadbirlarini oʻtkazish uchun oʻyin maydoniga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 391-bandiga muvofiq boʻlishi lozim.
412. Oʻyin maydoniga bevosita yaqin boʻlgan joyda aravachalari bilan birgalikda zaxira sportchilari uchun ikkita (har ikkala jamoaning har biri uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.
413. Golbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun oʻyin maydoni 18×9 m oʻlchamda loyihalanishi, bunda ushbu maydon perimetri boʻylab 1,5 m oʻlchamda xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.
414. Golbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 35-rasmda keltirilgan.
415. Paralimpiya stol tennisi uchun oʻyin maydoniga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 403-bandi boʻyicha qabul qilinishi kerak.
416. Paralimpiya regbisi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun sport maydoniga qoʻyiladigan talablar mazkur SHNQning 255-bandiga muvofiq boʻlishi hamda maydonni chegaralash va jihozlashga nisbatan tatbiq etilmasligi zarur.
Ushbu maydonda sport tadbirlarini oʻtkazishda yon chiziqlar, markaziy chiziqlar, zachyot maydonidan hamda markaziy aylana chizigʻidan vaqtinchalik belgilash (razmetka) qoʻllanilishi lozim.
417. Oʻyin maydoniga bevosita yaqin boʻlgan joyda zaxira gʻildiraklarga ega boʻlgan aravachalarni joylashtirish uchun ikkita (har bir jamoa uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.
418. Darvoza chizigʻi 0,45 m balandlikdagi ikkita yaltiroq konuslar bilan chegaralangan boʻlishi zarur.
419. Paralimpiya regbisi uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 36-rasmda keltirilgan.
420. Paralimpiya tennisi boʻyicha sport musobaqalarini oʻtkazish uchun kortli sport zaliga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 407-bandiga muvofiq qabul qilinishi kerak.
421. 5×5 futbol uchun oʻyin maydoni perimetr boʻyicha toʻsiqlarga ega boʻlgan holda quyidagi oʻlchamlarda loyihalanishi lozim:
uzunligi — 40 m;
kengligi — 20 m.
5×5 futbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zalni transformatsiyalash bilan ushbu SHNQning 396-bandi boʻyicha gandbol maydonchasiga ega boʻlgan zaldan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
5×5 futbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zalning toʻsiqlari quyidagilarni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:
balandligi 1 — 1,2 m;
toʻsiqni oʻrnatishda vertikaldan tashqariga ogʻish burchagi 10° dan oshmasligi;
toʻsiq darvoza chizigʻidan 1 m masofada.
422. 5×5 futbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 37-rasmda keltirilgan.
423. Sport akrobatikasi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun A va V toifalardagi zallar quyidagi oʻlchamlarda loyihalanishi lozim:
uzunligi — 45 m;
kengligi — 30 m;
balandligi — 10 — 12 m.
424. C toifali zallarning oʻlchamlari 45×30 m, balandligi 8 m dan kam boʻlmasligi kerak.
425. Akrobatika zalini loyihalashda 14×14 m oʻlchamlarda musobaqa zonasini hamda bu zonaning tarkibida quyidagilarni inobatga olish lozim:
gilam va 12×12 m li (chiziqning tashqi tomoni boʻyicha oʻlcham) ishchi maydonga ega boʻlgan maydonchani (pomost);
chegaralash belgisidan tashqarida butun perimetr boʻyicha 1 m kenglikda xavfsizlik zonasini.
A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha (pomost) va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam boʻlmagan qoʻshimcha xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.
426. Sport akrobatikasi uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 38-rasmda keltirilgan.
427. Sport gimnastikasi boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish uchun A va V toifalardagi zallarni loyihalashda sport snaryadlariga ega boʻlgan zallarni erkaklar va ayollar uchun alohida joylashtirish lozim.
428. 60×34 m oʻlchamlardagi har bir zal snaryadlar toʻplami bilan jihozlanishi, ularning roʻyxati va xavfsizlik zonasini kiritgan holda ularni oʻrnatish joylari xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalariga muvofiq loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.
429. Sport gimnastikasi zalini loyihalashda sport uskunalari va snaryadlarni polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari boʻlishi kerak.
430. Sport gimnastikasi boʻyicha mashgʻulot zallarini loyihalashda ehtiyotkorlik moslamalarini (lonjlari) joylashtirish, mahkamlash, ehtiyot chuqurlarining oʻlchamlari, ularni joylashtirish oʻrinlarini va shift va polning konstruktiv elementlariga tushadigan yuklarni hisoblash loyihalash topshirigʻi talablari hamda xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalariga muvofiq boʻlishi lozim.
431. Sport gimnastikasi uchun sport zonasining sxemasi va sport uskunalari ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 39-40-rasmlarida keltirilgan.
432. Batutda sakrash boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish uchun sport zali quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalanishi zarur:
individual sakrash;
sinxron sakrash;
ikkitalik minitrapm;
akrobatika yoʻlakchasi.
433. Batutda amalga oshiriladigan barcha oʻyin turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazishda sport snaryadlarini joylashtirish uchun zal oʻlchamlari 43×39 m dan, shiftgacha balandlik 8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
434. Zalni loyihalashda sport uskunalari va snaryadarini polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.
435. Oʻyin turlari uchun boshqa snaryadlarni, batutda sakrash uchun sport uskunasini, xavfsizlik zonalarini joylashtirish bilan zalni loyihalashtirishda loyiha topshirigʻi talablarini va xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalarini inobatga olish lozim.
436. “Ikkitalik minitrapm” oʻyin turi boʻyicha xalqaro musobaqalarni oʻtkazish zalini loyihalashtirishda ikkita minitrampni joylashtirish (oʻrnatish)da xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.
437. Batutda sakrash uchun sport zonasi va uskunalari sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 41 — 43-rasmlarda keltirilgan.
438. Badiiy gimnastika boʻyicha sport tadbirlari uchun zal 8 m dan kam boʻlmagan balandlikda loyihalanishi zarur.
Badiiy gimnastika boʻyicha sport tadbirlari uchun zal balandligini 10 — 14 m da loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
439. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha (pomost) qirrasi va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam boʻlmagan qoʻshimcha xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.
440. Badiiy gimnastika uchun sport zonasi sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 44-rasmda keltirilgan.
441. Boks boʻyicha musobaqalar zali maxsus maydonchaga (pomost) oʻrnatiladigan bitta yoki ikkita ring joylashtirilishini inobatga olgan holda loyihalanishi lozim.
Mashgʻulot zallarida ringni maxsus maydonchasiz (pomost) oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
442. A va V toifalardagi zallarda kanatlarning ichki chizigʻi boʻyicha 6,10×6,10 m oʻlchamlarda ringlarni joylashtirish imkoni boʻlishi kerak.
A va V toifalardagi zallarda boshqa musobaqalar uchun 4,90×4,90 m dan 6,10×6,10 m gacha boʻlgan oʻlchamlardagi ringlardan foydalanish zarur.
443. A va V toifalardagi zallarda tomonining uzunligi 7,8 m boʻlgan kvadrat shaklidagi platformali maydonchani joylashtirish imkoni boʻlishi lozim.
444. S toifali zallarda oʻlchamlari 5,82×5,82 m dan 7,8×7,8 m gacha boʻlgan maydonchalardan (kanatlar orasidagi ring oʻlchamiga bogʻliq holda) foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
445. A va V toifalardagi zalda musobaqa maydonchasining balandligi pol yoki asos sathidan 1,0 m ni tashkil etishi, boshqa musobaqalarda maydonchaning balandligi 0,91 — 1,22 m boʻlishi lozim.
446. Boks uchun zallarni loyihalashda maydonchalar perimetri boʻyicha 3 m dan kam boʻlmagan kenglikda xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.
447. Boks uchun mashgʻulot zallarini loyihalashda ring tashqarisida shift konstruksiyalari va devorlarga mahkamlanuvchi osmalarga mahkamlangan mashgʻulot uskunalari (boks qoplari, grusha, devor yostiqlari va b.)ga ega boʻlgan maydoncha boʻlishi lozim.
448. Boks maydonlari (bitta va ikkita), sport zonasining umumiy sxemasi mos ravishda ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 45-a, b, v rasmlarida keltirilgandek joylashtirilishi va belgilanishi zarur.
449. Dzyudo boʻyicha sport tadbirlari uchun zallarda oʻlchamlari 14×14 m dan kam boʻlmagan tatami qoplamali bir (yoki bir nechta) maydonchalar loyihalanishi lozim.
450. Dzyudo boʻyicha musobaqalar uchun maydonchaga quyidagi zonalar joylashtirilishi kerak:
musobaqalar uchun ichki yuzaning (ishchi zona) oʻlchami minimal 8×8 m, maksimal oʻlchami 10×10 m boʻlishi;
xavfsizlik zonasining kengligi 3 m dan kam boʻlmasligi.
451. Dzyudo uchun A va V toifalardagi zallar quyidagilarga ega boʻlishi kerak:
10×10 oʻlchamli ishchi zonaga;
0,5 m dan kam boʻlmagan kenglikdagi erkin zonaga;
4 m dan kam boʻlmagan kenglikdagi xavfsizlik zonasiga.
452. Musobaqalar uchun ikki va undan koʻp boʻlgan maydonchalarni joylashtirishda ushbu maydonchalar orasida kengligi 4 m dan kam boʻlmagan umumiy xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.
453. Musobaqalar uchun maydoncha elastik pol yoki platformaga joylashtirilishi, bunda balandligi 1 m dan katta boʻlmagan platformadan foydalanilganda uning yon qirralari 18 m dan kam boʻlmagan oʻlchamlarda boʻlishi va uning atrofida kengligi 4 m boʻlgan xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.
454. Dyuzdo uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 46-rasmda keltirilgan.
455. Kurash boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zallarda 12×12 m oʻlchamli bir yoki bir nechta (toʻrttadan koʻp boʻlmagan) gilamlarni joylashtirish imkoni nazarda tutilishi kerak.
Ularning markazidan diametri 9 m boʻlgan kurash zonasi va perimetr boʻyicha 1,5 m kenglikda xavfsizlik zonasi belgilangan boʻlishi lozim.
456. A va V toifalardagi zallarda gilamni joylashtirish uchun 1,1 m dan katta va 0,5 m dan kam boʻlmagan balandlikda maydonchalar oʻrnatilishi, bunda ularning yon tomonlari ichki tomonga 45° qiyalikda boʻlishi kerak.
457. Bitta musobaqa maydonchasi ustiga toʻshalgan gilamlar orasidagi xavfsizlik zonasining kengligi, shuningdek gilamdan unga yaqin joylashgan konstruksiyagacha boʻlgan masofa 4 m dan kam boʻlmasligi lozim.
458. Gilamlarni mashgʻulot zallariga xavfsizlik zonalariga rioya qilmasdan joylashtirishda (gilamlar devorlarga taqab joylashtirilganda yoki tayanch konstruktiv elementlar mavjud boʻlganda) devorlar poldan 1,8 m gacha boʻlgan balandlikda elastik matlar (protektorlar) bilan qoplanishi kerak.
459. Sport kurashi uchun sport zonasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 47-rasmda koʻrsatilgan sxema boʻyicha loyihalanishi zarur.
460. Sambo boʻyicha sport musobqalari uchun zallarda oʻlchamlari 11×11 m dan 14×14 m gacha boʻlgan bir yoki toʻrttadan koʻp boʻlmagan gilamlarni joylashtirish imkoni boʻlishi, bunda ularning markaziga diametri 6 m dan 9 m gacha boʻlgan ishchi maydoncha joylashtirilishi lozim.
461. Gilamni joylashtirish uchun maydoncha ushbu gilamdan har tomondan 1 m ga keng boʻlishi kerak.
Bir nechta gilamlar joylashtirilganda esa ularni tirqishsiz bir-biriga taqab joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
462. Gilam (gilamlar) uchun zalga maydonchani joylashtirishda ushbu maydonchaning balandligi 1 m dan kam boʻlmasligi, yon tomonlari tashqi tomonga 45° burchak ostida qiyalikda boʻlishi kerak.
463. Zallarining tor sharoitlarida xavfsizlik zonalariga rioya qilmasdan gilamlarni joylashtirishda (gilamlar devorlarga taqab joylashtirilganda yoki tayanch konstruktiv elementlar mavjud boʻlganda) devorlar poldan 1,8 m gacha boʻlgan balandlikda elastik matlar (protektorlar) bilan qoplangan boʻlishi lozim.
464. Sambo uchun sport zonasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 48-rasmda koʻrsatilgan sxema boʻyicha loyihalanishi zarur.
465. Ogʻir atletika boʻyicha sport tadbirlari uchun zallarda balandligi 150 mm dan kam boʻlmagan 4×4 m oʻlchamli maydonchani joylashtirish imkoni boʻlishi kerak.
Perimetr boʻyicha xavfsizlik zonasining kengligi 1 m ga teng boʻlishi zarur.
466. Polning maydoncha atrofidagi rangi shu maydoncha rangi bilan bir xil boʻlsa, u holda maydoncha qirralari boʻyicha kengligi 150 mm dan katta boʻlmagan kontrastli (boshqa rangdagi) chiziq tortilishi lozim.
467. Maydonchani oʻlchamlari 10×10 m dan kam, balandligi (maydonchaning yuqori qismigacha) 1 m dan katta boʻlmagan podium ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilishi, bunda koʻchma zinapoyalardan foydalanish loyihalanishi kerak.
Ogʻir atletika uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 49-rasmda keltirilgan.
468. Qilichbozlik boʻyicha sport tadbirlari uchun zallarda 1,5 — 2 m kenglikda, 4 m uzunlikda bir yoki bir nechta jang maydonlarini va jang maydoni atrofida kengligi 2 m dan kam boʻlmagan xavfsizlik zonasini joylashtirish imkoni boʻlishi kerak.
469. Qilichbozlik sporti boʻyicha A va V toifalardagi zallarda 13 tagacha jang maydonchalari va maydoncha ustiga joylashtiriladigan final yoʻlakchasi boʻlishi lozim.
470. Jang maydonchalarini kengligi 2 m, balandligi 0,3 — 0,5 m, uzunligi 20 m boʻlgan maydoncha ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
471. Qilichbozlik sporti uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 50-rasmda keltirilgan.
472. Paralimpiya dzyudosi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun maydonchaga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 449 — 451-bandlariga muvofiq boʻlishi kerak.
473. Kurash tushish zonalarining chegaralarini belgilovchi taktil belgilar, tatamilar kurash tushish zonasining chegaralarida teksturali suratga ega boʻlishi lozim.
474. Paralimpiya pauerliftingi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zallarda 0,05 m dan katta boʻlmagan balandlikda, 2,5×2,5 m dan kichik boʻlmagan oʻlchamlarda va 4,0×4,0 m dan katta boʻlmagan pauerlifting uchun oʻrindiqlar joylashtirish imkoni boʻlishi lozim.
Maydoncha sirti qattiq, tekis, silliq, sirpanmaydigan, gorizontal, perimetri boʻyicha maydoncha qirralari silliq boʻlishi kerak.
Maydoncha oʻrniga balandligi 0,7 m dan katta boʻlmagan, kengligi va eni 10×10 m dan kichik hamda 12×12 m dan katta boʻlmagan oʻlchamlardagi pauerlifting uchun oʻrindiqlar oʻrnatish uchun podium qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda, oʻlchamlari 4×4 m boʻlgan musobaqa zonasi toʻq rangdagi (kontrastli) skotch bilan chegaralab belgilanishi lozim.
475. Podiumga kirish uchun ikkita (kirish va chiqish uchun) alohida panduslar boʻlishi zarur.
Pauerlifting sporti uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 51-rasmda keltirilgan.
476. Aravachalarda amalga oshiraladigan qilichbozlik sporti tadbirlari uchun sport zallarida aravachalar mahkamlanadigan rama boʻlishi kerak.
477. Zalda bir vaqtning oʻzida aravachalarda amalga oshiriladigan qilichbozlik boʻyicha bir nechta janglar oʻtkazilishiga yoʻl qoʻyiladi.
478. Aravachalarda amalga oshiraladigan qilichbozlik sporti zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 52-rasmda keltirilgan.
479. Umumiy jismoniy tayyorgarlik (UJT) koʻrish uchun sport zonasiga qoʻyiladigan talablar quyidagilarni hisobga olgan holda aniqlanishi kerak:
trenejyorlarga ega boʻlgan UJT zalidagi kardiozona yoki jismoniy zonaning yuzasi bitta sport uskunasiga (bitta trenejyorga) 6 m2 toʻgʻri kelishi;
UJT zallari barcha turdagi sport inshootlarda loyihalanishi;
UJT zallarining soni, parametrlari va yoritilganligi sport inshootining turiga hamda unda sport turlari boʻyicha ixtisoslashtirilgan zallarning mavjudligiga bogʻliq holda loyihalash topshirigʻi boʻyicha;
UJT zallarining balandligi 4 m dan kam boʻlmasligi;
UJT zallarini loyihalashda quyidagi asosiy zonalar (yoki alohida zallar):
kardiozona;
jismoniy zona;
erkin zona (guruhli mashgʻulotlar zallari).
480. UJT jismoniy zonasida erkin vaznli toshlar yoki shtangalar bilan olib boriladigan mashgʻulotlar uchun maxsus qoplama yoki mashgʻulot pomosti boʻlishi lozim.
481. Sport inshootidagi MJT zallarining soni va koʻrsatkichlari loyihalash topshirigʻi boʻyicha aniqlanishi zarur.
MJT zallarining balandligi 4 m dan kam boʻlmasligi, maxsus trenajyorlardan (qurilmalar) foydalanilganda ularning gabaritlari qoʻshimcha boʻshliq boʻlishi, balandligi loyihalash topshirigʻi boʻyicha aniqlanishi kerak.
MJT zallarini loyihalashda ushbu zallar sportning quyidagi turlari uchun maxsus sport trenejyorlari bilan jihozlagan boʻlishi lozim:
sportning oʻyin turlari;
sportning murakkab koordinatsion turlari (xoreografiya zalini kiritgan holda);
sportning yakka kurash turlari;
sportning siklik turlari.
6-bob. Madaniyat obyektlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Kinoteatr, teatr, konsert zallari, sirk binolariga qoʻyiladigan umumiy talablar
482. Tomoshabinlar zallariga ega boʻlgan madaniy-tomosha tadbirlariga moʻljallangan binolar ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 5-jadval koʻrsatkichlariga muvofiq loyihalanishi kerak.
483. Ikki va undan ortiq tomoshabinlar zallariga ega boʻlgan madaniy-tomosha tadbirlariga moʻljallangan binolarning olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmasligi lozim.
484. Qishloq va ovullar joylaridagi madaniyat markazlari uchun III va IV olovbardoshlik darajalaridagi binolarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
485. Olovbardoshlik darajasi II boʻlgan yozgi kino-konsert zallarida tomoshabinlarning oʻrinlari soni normalanmasligi, olovbardoshlik darajasi III boʻlgan yozgi kino-konsert zallarida oʻrinlar soni 800 dan oshmasligi zarur.
486. Tomoshagoh binolarida tomoshabinlar zali va foye ikkinchi qavatga joylashtirilganda ular tagidagi orayopmaning olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan yongʻinga qarshi 2-tipda boʻlishi kerak.
487. Olovbardoshlik darajasi III, IV boʻlgan binolarda yertoʻla va sokol qavatlari ustidagi orayopmani olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi plitalardan (konstruksiya) qurish lozim.
488. Olovbardoshlik darajasi III boʻlgan binolarda tomoshabinlar zali ustidagi mansardani yonma-yon joylashgan boʻshliqlardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi devorlar yoki olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan pardadevorlar bilan ajratish zarur.
489. Yonuvchan materiallarni saqlash yoki qayta ishlashga moʻljallangan ustaxona va omborlarni tomosha zallari ostiga joylashtirmaslik lozim.
490. Teatrlar, kinoteatrlar, madaniyat markazlari, konsert-filarmoniyalarning tomosha zallari ushbu SHNQning 6-ilovasidagi 13-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda loyihalash kerak.
491. Balkonli, lojali, pogʻonali zallarning maydoni ajratib turuvchi konstruksiyalar quyidagi chegaralarda aniqlanishi lozim:
kinoteatrlar uchun — estradani qoʻshgan holda;
teatrlar, konsert zallari, universal zallar uchun — estrada yoki avansahnaning oldi chegarasigacha (yoki orkestr chuqurligi toʻsigʻigacha).
492. Tomosha zallarining oʻlchamlari sahnadan yaxshi koʻrinish va eshitish boʻyicha texnologik talablarni hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
493. Tomosha zalining uzunligi dramatik va musiqa-dramatik teatrlarda sahnaning qizil chizigʻidan oxirgi qatorgacha boʻlgan masofani 25 — 27 m, opera-balet teatrlarida 30 — 35 m da boʻlishi kerak.
494. Kinoekranli tomosha zallarining koʻrsatkichlari ushbu SHNQning 19-ilovasida keltirilgan.
495. Tomoshabin koʻrish nuri yoʻnalishining oldingi qatorda oʻtirgan tomoshabin koʻzidan koʻtarilish balandligi kamida 0,06 m ga teng boʻlishi zarur.
496. Tomosha zalida polning (oʻtish yoʻlagi panduslari) nishabi 1:7 nisbatdan katta boʻlmasligi, yoʻlak pogʻonali boʻlganda pogʻonaning balandligi 0,2 m dan oshmasligi zarur.
497. Qoʻzgʻalmas suyanchiqli oʻrindiqlar oʻrnatilgan tomosha zallarida oʻtish yoʻlagining kengligi kamida 0,8 m boʻlishi, oʻrindiqlarning soni 300 gacha boʻlgan kichik zallarda hamda loja va balkonlarda, yozgi kino-konsert zallarida oʻtish yoʻli kengligini 0,65 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
498. Oʻrindiqlar kengligi (tirsak suyanchiqlarining oʻqlari orasidagi masofa) kamida 0,52 m, kursilarning kengligi kamida 0,45 m boʻlishi kerak.
499. Tomosha zalida qatorlari soni uchtadan oshmagan yaruslar yoki balkonlarni loyihalashda poldan shift ostidagi chiqib konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 2,1 m dan kam boʻlmasligi, qatorlar soni uchtadan koʻp boʻlganda bu balandlik 3,0 m dan kam boʻlmasligi lozim.
500. Kinoteatrlardagi tomosha zallarining parametrlari, kinoproyektorlarning tiplari va soni, kinoproyeksiya xonalarining tarkibi va maydonlari texnologik talablar boʻyicha ushbu SHNQning 19-ilovasini hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
501. Kinoproyeksiya xonalari guruhining tarkibida quyidagilar boʻlishi kerak:
kino tasmasini oʻraydigan joyga ega boʻlgan proyeksiya xonasi;
ustaxonaga ega boʻlgan kinomexanik xonasi;
radiouzel;
sanitariya uzeli;
502. Teatr zallarida anʼanaviy kalosnikli sahnalar (sahna karmonlari, sahna qutilari, ishchi galereyalar) bilan bir qatorda har xil tipli estrada va sahnalar (markazlashgan, arenali, panoramali, aylanasimon va b.) qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
503. Sahnaning tipi, parametrlari, sahna va kalosniklar karmonlarining gabaritlari texnologik talablar boʻyicha belgilanishi lozim.
504. Oʻrinlar soni 300 gacha boʻlgan kichik zallarda sahnalarning kengligi 12 — 18 m, eni 8 — 12 m, balandligi 10 — 13 m boʻlishi zarur.
505. Oʻrinlar soni 400 va undan koʻp boʻlgan zallarda sahnalar kengligi kamida 20 m, eni 12 — 18 m, balandligi 18 — 20 m (karmonlari bilan rejada 6x12 m va balandligi kamida 1,9 m boʻlgan tryumli) sahnalar boʻlishi lozim.
506. Sahna va avansahna, aryersahnalar plansheti va karmonlarning poli bir sathli qilib loyihalanishi kerak.
507. Avansahna qurilish portali kengligi chegaralarida va avansahnadan tomosha zaliga chiquvchi kamida ikkita chiqish yoʻlagi loyihalanishi lozim.
508. Sahna poli tekisligi bilan sahna tomonidan qurilish portali tekisliklarining kesishgan chizigʻini sahnaning qizil chizigʻi deb hisoblash zarur.
509. Sahna (avansahna, estrada) planshetining birinchi qator poli sathidan balandligi 1,1 m dan katta boʻlmasligi, 300 oʻringacha boʻlgan kichik sigʻimli zallarda 0,8 m ga teng boʻlishi kerak.
510. Texnologik asoslar boʻyicha sahnaning qiya planshetlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
511. Namoyishlarda yoritish ishlarini boshqarish uchun texnologik vazifadagi xona loyiha topshirigʻiga muvofiq loyihalanishi lozim.
512. Kino-konsert zallarida, shuningdek madaniyat markazlarida estrada va qurilish portali hamda avansahnaning oʻlchamlari ushbu SHNQning 502 — 510-bandlarini va zalning vazifasini hisobga olgan holda texnologik talablar boʻyicha belgilanishi kerak.
513. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan madaniy vazifalarni bajarishga moʻjallangan barcha xonalar oldida mazkur SHNQning 52 — 56-bandlariga muvofiq chuqurlari boʻlgan derazalar va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga ega boʻlishi lozim.
514. Tomoshabinlar uchun kompleks xonalar (kirish joylari, rekreatsiya va sanitariya-gigiyena xonalari) tomoshabinlarning oʻrinlari soni boʻyicha ushbu SHNQning 18-ilovasidagi 34-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
515. Tomoshabinlar uchun kompleks xonalar tarkibida maʼlumot olish xonalari va boʻsh vaqtni oʻtkazishga moʻljallangan xonalar, koʻrgazmalar zallari, artistlar uchun kafe va boshqalar joylashishi kerak.
516. Orkestr chuqurining parametrlari bir nafar sozandaga (orkestrantga) kamida 1,2 m2 maydon boʻlishi hisobga olgan holda loyihalanishi hamda orkestr chuqurining kengligi kamida 2,5 m, chuqurligi esa kamida 1,9 m boʻlishi kerak.
517. Orkestr chuquri toʻsigʻining balandligi 0,9 m ga teng boʻlishi va ushbu toʻsiqdan tomoshabinlar oʻrindiqlarining birinchi qatorigacha boʻlgan masofa 0,9 m dan kam boʻlmasligi lozim.
518. Artistlarning sahnaga chiqish oldidan kutib turish xonasi sahnaga qoʻshilgan holda joylashtirilishi va bir nafar artistga 1,8 — 2,0 m2 maydon toʻgʻri kelishi zarur.
519. Artistlar uchun grim xonalari quyidagi maydon koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak:
xonalarda bir nafar kishiga — 9 m²;
balet, sirk artistlari uchun bir kishiga — 11 m²;
ikki nafar kishiga — 6 m2;
balet artistlari uchun har bir kishiga — 7,5 m²;
uch nafarga — 4,5 — 5,0;
4 nafarga — 3,5 — 4,5;
6 nafarga — 3 — 3,5;
6 nafardan koʻp boʻlganda — 3 m2.
520. Dushga ega boʻlgan sanitariya uzellari solistlarning grim xonalari oldida loyihalanishi, artistlar xonalari oldidagi sanitariya uzellarida quyidagilar boʻlishi kerak:
3, 4 nafar artistga 1 ta unitaz va 1 ta dush;
har bir grim va hojatxona oldida qoʻl yuvish jihozi.
521. Dramatik teatrlarda ikki-uchta repetitsiya zali, musiqa-dramatik va opera-balet teatrlarida kamida uchta repetitsiya zali loyihalanishi zarur.
522. Balet repetitsiyasi oʻtkaziladigan xonalarning balandligi kamida 4,2 m boʻlishi kerak.
523. Maʼmuriy va badiiy rahbarlar uchun xonalar, texnik taʼminlash xonalari 5 — 6 m2/kishi hisobidan kelib chiqqan holda loyihalanishi hamda alohida xonalar 9÷12÷18 m2 maydonga ega boʻlishi lozim.
524. Ustaxonalarning (duradgorlik, chilangarlik, matolarga naqsh solish xonalari) balandligi kamida 3,6 m boʻlishi, bunda dastgohlar yordamida tayyorlanadigan dekoratsiyalarni montaj qilish xonasining balandligi sahna karmoni balandligidan kam boʻlmasligi zarur.
Kichik ustaxonalar kamida 15 m2 maydonga ega boʻlishi kerak.
525. Oʻraladigan (yigʻma) dekoratsiyalarni, yongʻinga qarshi pardalarning chigʻiriqlari (lebyodkalari) seyfini, sahna shchiti xonalarini 2,4 m balandlikdagi tryumlarga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
526. Sirk manejining (arenasi) diametri 13 m ga teng boʻlishi, uning balandligi 0,5 m va toʻsigʻining kengligi 0,5 m boʻlishi lozim.
527. Asosiy chiqish joyi yonida artistlar va hayvonlarning manejga chiqish oldida kutib turish joyi boʻlishi, uning maydoni texnologik talablar boʻyicha belgilanishi zarur.
528. Estradani asosiy chiqish joyining ustiga joylashtirish va uning oldida orkestr xonasi boʻlishi lozim.
529. Sirk maneji (arenasi) ustidagi gumbaz osti fazosining balandligi texnologik talablar boʻyicha belgilanishi kerak.
530. Sirklarda hayvonlarning arena oldidagi xonalari arena poli sathida va arenaga chiqish joyiga yaqin qilib joylashtirilishi, ushbu xonalar tabiiy yorugʻlik bilan yoritilishi va tashqariga qaratilgan alohida chiqish joylariga ega boʻlishi zarur.
531. Ustaxonalar, omborxonalar, maʼmuriy-xoʻjalik, oʻquv-mashgʻulot xonalari, hayvonlarni saqlash xonalari texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi lozim.
2-§. Muzey va koʻrgazma zallari binolariga qoʻyiladigan talablar
532. Muzeylar va koʻrgazmalar zallari ekspozitsiyalar hamda vaqtinchalik koʻrgazmalar uchun zaruriy maydonlarga ega boʻlishi, asosiy va yordamchi xonalar, xizmat koʻrsatish xonalarining tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.
533. Yordamchi xonalarga quyidagilar kiritilishi kerak:
kommunikatsiya va rekreatsiya xonalari;
axborot-maʼlumot va madaniy-maʼrifiy vazifalardagi xonalar.
534. Xizmat koʻrsatish xonalari tarkibiga quyidagilar kiritilishi zarur:
vestibyullar;
garderoblar;
sanitariya uzellari;
bufetlar;
xoʻjalik va texnik xonalar.
535. Ekspozitsiya zallari uchinchi qavatdan yuqori boʻlmagan qavatlarga joylashtirilishi lozim.
536. Zallarning rejasi ularni transformatsiyalash variantlarini hisobga olgan holda ekspozitsiyalarni tomosha qilish qulayligini taʼminlash lozim.
537. Ekspozitsiya zallari tashrif buyuruvchilarni qabul qilish joylari va xizmat koʻrsatish xonalari hamda eksponatlarni ekspozitsiyaga tayyorlash, fond saqlash xonalari bilan bogʻlangan boʻlishi kerak.
538. Ekspozitsiya maydoni, zallarning gabaritlari eksponatlarning oʻlchamlarini va ularni tomosha qilishning qulayligini, shuningdek zaldagi tashrif buyuruvchilarning sonini hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
539. Kichik gabaritli ekspozitsiya uchun bir nafar tashrif buyuruvchiga 6 — 8 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda 36 — 50 m2 maydonli zallar, oʻrtacha gabaritli eksponatlar uchun kamida 60 m2 maydonga ega boʻlgan zallar loyihalanishi lozim.
540. Asosiy eksponatlar oldida 6 — 15 m2 boʻsh maydon boʻlishi, zaldagi oʻtish yoʻlaklarining kengligi 2,4 m dan kam boʻlmasligi zarur.
541. Kichik gabaritli ekspozitsiyalar zallarining balandligi 3 — 3,6 m, katta gabaritli ekspozitsiyalar galereyasi zallarining balandligi 4,5 m yoki undan katta boʻlishi kerak.
542. Fond saqlash xonalari eksponatlarni qabul qilish, ularga ishlov berish va saqlash xonalarini, ilmiy xodimlarning tadqiqot xonalarini hamda tashrif buyuruvchilar uchun xonalarni oʻz ichiga kiritishi lozim.
543. Fond saqlash xonalari eksponatlarni saqlash texnologiyasini hisobga olgan holda loyihalanishi, eksponatlarni saqlash rejimlariga ega boʻlgan alohida xonalarga boʻlinishi lozim.
544. Eksponatlarni qabul qilish xonasi ularni vaqtinchalik va doimiy saqlash joylari, izolyator va kimyoviy ishlov berish dezokameralari, restavratsiya ustaxonalari bilan bogʻlangan boʻlishi zarur.
545. Vestibyullar, garderoblar, foye, bufetlar, axborot-maʼlumot va madaniy-maʼrifiy vazifalardagi xonalar, sanitariya uzellari tomoshabinlar uchun kompleks xonalarning hisobiy normalarini hisobga olgan holda bir vaqtning oʻzida tashrif buyuruvchilar maksimal sonining 25 — 50 foizga moʻljallangan boʻlishi kerak.
3-§. Kutubxona binolariga qoʻyiladigan talablar
546. Kutubxonalar va arxivlarning binolari II dan kam boʻlmagan olovbardoshlik darajasida va 5 qavatdan oshmagan holda loyihalanishi lozim.
547. Kutubxonalar hamda arxivlarning kitoblar va hujjatlar saqlanadigan xonalarini olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan 600 m2 dan katta boʻlmagan yuzaga ega boʻlgan boʻlinmalar (otsek) boʻlishi, bunda har bir boʻlinmadan evakuatsiya chiqish joylari ikkitadan kam boʻlmasligi hamda boʻlinmalarga olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi eshiklar oʻrnatilishi kerak.
548. Nodir va kamyob nashrlar saqlanadigan xonalarni boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan yongʻinga qarshi devorlar va orayopmalar bilan ajratish zarur.
549. Kutubxonalar va arxivlarning 36 m2 dan katta maydonga ega boʻlgan kitob saqlash xonalarida hamda maydoni xuddi shunday boʻlgan omborxonalar va inventar xonalarida derazalar boʻlmaganda, ularda havoni tortib chiqaruvchi kanallar boʻlishi va ushbu kanallar koʻndalang kesimining yuzasi pol maydonining 0,2 foizidan kam boʻlmasligi kerak.
Bu kanallar har bir qavatda avtomat va distansion yuritgichli klapanlar bilan taʼminlanishi zarur.
550. Tutun chiqaruvchi klapanlardan xonaning eng uzoq nuqtasigacha boʻlgan masofa 20 m dan oshmasligi zarur.
551. Havoni tortib chiqaruvchi kanallar QMQ 2.04.05-97* talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
552. Kutubxonalar kitob fondini saqlash birligi va zallardagi oʻqish oʻrin-joylarining sonini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
553. Kutubxonalardagi xonalarning tarkibi va maydonlari ularning vazifalari, ixtisoslashganligini hisobga olgan holda texnologik talablar boʻyicha belgilanishi, bunda xonalarning tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 5-ilovasidagi 12-jadvalda keltirilgan asosiy koʻrsatkichlarga muvofiq boʻlishi zarur.
554. Vestibyullar oldida zalning 100 foiz sigʻimi boʻyicha garderob va buyumlarni saqlash xonasi, nusxa koʻchirish hamda muqovalash-jildlash xizmati xonalari boʻlishi kerak.
555. Avanzal kataloglar bilan ishlash joyini, adabiyotlarning koʻrgazma stendlarini, adabiyotlarning ishchi fondini oʻqish zaliga berish va vaqtinchalik saqlashni oʻz ichiga olishi avanzalning maydoni kamida 30 m2 boʻlishi zarur.
556. Abonement zonasi kitoblarni berish va qayta qabul qilish kafedrasini oʻz ichiga olishi, ushbu zona oʻqish zalidan nostatsionar pardadevor bilan ajratilishi, bunda boʻlimning maydoni kamida 20 m2 boʻlishi kerak.
557. Bibliografik maʼlumot boʻlimining umumiy maydoni kamida 20 m2 boʻlishi lozim.
558. Kitoblarni butlash (komplektlash) va ularga ishlov berish boʻlimida quyidagi zonalar boʻlishi zarur:
xizmat katalogi;
xodimlarning ish joylari;
kitoblarni butlash va ularga ishlov berish joylari.
559. Zallarga kompyuterlar, vidiokoʻrish, musiqa yozuvlarini eshitish xonalari joylashtirilishi zarur.
560. Kutubxonalar oldida qoʻshimcha zal-auditoriyalar, konsert uchun zallar, fonoteka, koʻrgazma va muzey zallari, internet-kafe zallari boʻlishi kerak.
4-§. Teatr binolariga qoʻyiladigan talablar
561. Teatrlar hamda 15x7,5 m; 18x9 m; 21x12 m va undan katta oʻlchamli boʻlgan sahnali madaniyat markazlarining binolarida sahna va tomosha zali ustidagi tomyopmaning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini (fermalar, toʻsinlar, toʻshamalar) YONM guruhdagi materiallardan qurish lozim.
562. Teatr binosining namoyish etish majmuasiga texnologik xizmat koʻrsatish xonalarini (sahna orayopmasi oʻlchamlari chegarasida joylashgan sahna yorituvchi xonalardan tashqari) shu binoning tomosha qilishga moʻljallangan qismidan olovbardoshlik chegarasi EI 45 dan past boʻlmagan yongʻinga qarshi toʻsiqlar va olovbardoshlik chegarasi EI 45 dan past boʻlmagan yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish zarur.
563. Sahna planshetining yuk koʻtaruvchi elementlari YOMN guruhdagi materiallardan tayyorlangan boʻlishi kerak.
564. Ushbu elementlar ustiga yotqiziladigan toʻshama (nastil) hamda panjarali toʻshama va ishchi galareyalarning toʻshamasi uchun yogʻoch qoʻllanilganda, yogʻochga olovdan himoya qiluvchi vositalarni shimdirish bilan uning yonuvchanligi Yo1 yoki Yo2 guruhlardagi materiallarning yonuvchanligigacha tushirilishi lozim.
565. Tomoshabinlar zalining balkonlari, amfiteatr va parterning yonmaydigan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari ustiga qurilgan qavat karkasini pogʻonasimon pol yoki talab etilgan nishablikni hosil qilish uchun YONM guruhdagi materiallardan tayyorlash zarur.
566. Ustki qurilgan qavat boʻshliqlarining maydoni 100 m2 dan ortiq boʻlmagan boʻlaklarga diafragmalar bilan ajratilgan boʻlishi, bunda ularning balandligi 1,2 m dan yuqori boʻlganda boʻshliqlarni koʻzdan kechirish (tekshirish) uchun kirish joylari boʻlishi kerak.
567. Tomosha zallaridagi osma shiftlarning sinch (karkas) boʻshliqlarining toʻldirmalarini, sigʻimi 800 oʻrindan ortiq boʻlgan sahnali madaniyat markazlari, teatr zallari devorlari va shiftlarining panjarasini sinchini (karkas) YONM guruhdagi materiallardan tayyorlash, bunda ushbu zallarning sigʻimi 800 oʻrindan kam boʻlganda ushbu panjaralar uchun Yo1 guruhdagi materiallardan foydalanish lozim.
568. Yaxlit osma shiftlarda ovoz kuchaytirgichlar, qandillarni oʻrnatish uchun qoldirilgan teshiklarni ustki tomondan olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan yonmaydigan qopqoqlar bilan himoya qilish zarur.
569. Tomosha zallarining ustiga xonalar joylashtirilganda ular orayopmalarining yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari (ferma, toʻsin va b.) tepa va past tomonlardan olovbardoshlik chegarasi REI 60 dan kam boʻlmagan YONM guruhdagi materiallar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.
570. Tomosha zali orayopmasining gabariti chegaralarida joylashgan va sahnani yoritishga moʻljallangan xonalarni olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan boshqa xonalardan ajratish lozim.
571. Tomosha zallaridagi oʻrindiqlar, kursilar yoki ularning boʻgʻinlarini polga mahkamlash moslamasi bilan birgalikda loyihalash zarur.
12 kishilik oʻringa moʻljallangan balkon va lodjiyalardagi oʻrindiqlar, kursilar bundan mustasno.
572. Arena-zal poli ustiga tomoshabinlar uchun transformatsiyalanadigan oʻrindiqlar joylashtirilganda ularning agʻanashi va siljishining oldini oluvchi moslamalar oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
573. Rirproyeksiya xonalaridan sahna yoki aryersahnaga, kinoproyeksiya, apparat va yorugʻlik proyeksiya xonalaridan tomosha zaliga qaratilgan derazalar va boʻsh oraliqlarni olovbardoshlik chegarasi EI 15 dan past boʻlmagan darparda yoki qopqoqlar bilan himoya qilish lozim.
574. Dinamik proyeksiya uchun jihozlangan yorugʻlik proyeksiya xonasining derazalari va tuynuklarini toblangan oyna bilan himoya qilish zarur.
575. Tomoshabinlar zali va chuqurlikdagi kolosnikli sahna orasida olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi devor (yoki maxsus yongʻinga qarshi konstruksiya) boʻlishi kerak.
576. Sigʻimi 800 oʻrin va undan koʻp boʻlgan zallarda sahnalar qurilish portalining eshik oʻrni boʻshligʻini olovbardoshlik chegarasi EI 60 boʻlgan 1 h dan kam boʻlmagan yongʻinga qarshi darparda bilan himoya qilish zarur.
577. Darpardaning issiqlik izolyatsiyasi zaharli moddalar ajratib chiqarmaydigan yonmaydigan materiallardan ishlangan boʻlishi kerak.
Yongʻinga qarshi darpardalarning konstruksiyasi ushbu SHNQning 20-ilovasida keltirilgan talablarga muvofiq boʻlishi lozim.
578. Tryum va sahna plansheti sathida joylashgan yongʻinga qarshi devorlardagi eshik oʻrni boʻshliqlarini hamda kolosnikli zinapoyalardan tryum va sahnaga chiqish joylarini (yongʻinga qarshi darparda boʻlgan holda) 1-tipli tambur-shlyuzlar bilan himoya qilish kerak.
579. Omborxonalar, ustaxonalar, dastgoh va hajmli dekoratsiyalarni montaj qilishga moʻljallangan xonalar, yongʻinga qarshi darpardani koʻtarish chigʻiriqlari va tutun lyuklari xonalari, chang haydovchi kameralar, ventilyatsiya kameralari, akkumulyator xonalari, transformator podstansiyalari olovardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi pardadevorlarga, olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-tipli orayopmalarga, olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan eshiklarga ega boʻlishi lozim.
Mazkur xonalarni tomosha zali va sahna planshetining tagiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Oʻraladigan dekoratsiyalar saqlanadigan seyflar, yongʻinga qarshi darpardani koʻtarish chigʻiriqlari, tutun lyuklari hamda moy toʻldirilmagan koʻtarib-tushirish qurilmalari bundan mustasno.
580. Seyfning eshik oʻrni boʻshligʻini olovbardoshlik chegarasi EI 60 dan kam boʻlmagan shchitlar bilan himoya qilish zarur.
581. Dekoratsiyalar saqlanadigan omborxonalarning eshik oʻrni boʻshliqlarida sahna va karmonlar tomonidan olovbardoshlik chegarasi EI 60 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi eshiklar (yoki darvozalar), kolesnikli zinapoyalarda esa olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan 2-tipli eshiklarni loyihalash lozim.
582. Orkestr chuqurligidagi toʻsuvchi konstruksiyalar (pardadevorlar — 2-tipli EI 15, orayopmalar — 3-tipli REI 4) yongʻinga qarshi boʻlishi kerak.
583. Orkestr chuqurligidagi pol pardozi va toʻshamasi uchun qoʻllaniladigan yogʻochga olovdan himoya qiluvchi tarkiblar bilan ushbu SHNQning 563, 564-bandlari talablarini hisobga olgan holda ishlov berish zarur.
584. Tutun lyuklariga ega boʻlgan sahna ustiga tomyopmasini oʻrnatishda ushbu SHNQning 20-ilovasida keltirilgan talablarni hisobga olish lozim.
585. Tutun lyuklarini YONM guruhdagi materiallardan tayyorlash, klapanlarni esa Yo1 guruhidagi qiyin yonuvchi materiallardan tayyorlash zarur.
586. Tutun lyuklari ustidagi konstruksuiyalar (ust qurilmalar) tutun lyuklarining shamoldan saqlanishini taʼminlashi kerak.
587. Yongʻin xavfsizligi posti dispetcherlik xonasini tabiiy yorugʻlik tushadigan qilib loyihalash, uni sahna (estrada) plansheti sathida yoki tashqariga chiqish joyi yaqinida yoxud tashqariga olib chiquvchi zinapoya yaqinidagi pastki qavatga joylashtirish zarur.
588. Yongʻin va xoʻjalik suvoʻtkazgichining nasos xonasi, avtomatik yongʻin oʻchirish stansiyalari yonma-yon holda yoki yongʻin xavfsizligi posti dispetcherlik xonasi ostiga joylashtirilishi hamda ular orasida qulay bogʻlanish va tashqariga chiqish imkoni taʼminlangan boʻlishi kerak.
589. Teatrlar va madaniyat markazlarining asosiy binolariga ustaxona va boshqa ishlab-chiqarish xonalarini hamda rezerv omborxonalarini joylashtirishda ularni boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratish lozim.
590. Madaniyat markazlari binolarida evakuatsiya uchun moʻljallangan zinapoya kataklaridan toʻgʻridan-toʻgʻri yoki vestibyul orqali tashqariga chiqish joylari boʻlishi, bunda, odamlarni vestibyul orqali tashqariga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish joyiga ega boʻlmagan zinapoya katagidan evakuatsiya qilishga yoʻl qoʻyiladi.
591. Teatr binolarida tomoshabinlar xonalari majmuasida ikkitadan kam boʻlmagan zinapoya va sahnaga xizmat koʻrsatuvchi xonalar majmuasida tabiiy yoritiladigan, chordoqqa yoki tomga olib chiquvchi yopiladigan zinapoya kataklari hamda ikkita kolosnikli zinapoya boʻlishi zarur.
592. Bitta xonada yoki oʻzaro tutashgan (pardadevor bilan ajratilmagan) xonalarda pollarning sathi 1 m dan ortiq farq qilganda tepa qism perimetri boʻyicha odamlarning yiqilib tushish ehtimolining oldini oladigan toʻsiq (yoki balandligi 0,8 dan m kam boʻlmagan boshqa qurilma) boʻlishi kerak.
593. Sahna (estrada), ishchi galereya va kolosnik pol toʻshamasi, orkestrlarning chuqurligi va yigʻib qoʻyilgan dekoratsiyalar seyfidan evakuatsiya chiqish joylari ikkitadan kam boʻlmasligi zarur.
594. Foyega ega boʻlmagan mavsumiy kinoteatrlarni loyihalashda ikkinchi evakuatsiya chiqish joyi sifatida tomosha zalidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
595. Sigʻimi 500 kishidan ortiq boʻlgan estradali tomosha zallarida va sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, kinoteatrlarda zal orqali oʻtish yoʻlagidan, estradadan ikkinchi evakuatsiya chiqish joyi sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
5-§. Madaniyat va boʻsh vaqtni oʻtkazish markazlari, toʻgaraklar va studiya xonalariga qoʻyiladigan talablar
596. Madaniyat markazlari, dam olish, boʻsh vaqtni oʻtkazish xonalarida olib boriladigan mashgʻulotlarga qatnashish uchun keluvchilarning oʻrin-joylari sonini tomosha zallaridagi tomoshabinlarning oʻrindiqlari soni kabi loyihalash lozim.
597. Qishloq, ovul va shaharlarning madaniyat markazlaridagi toʻgarak, dam olish va koʻngil ochish mashgʻulotlari bilan shugʻullanish joylarining sigʻimi 30 — 50 dan 300 — 500 gacha boʻlgan oʻrin-joylardan hamda tomosha zallarniki 100 — 800 oʻringacha boʻlishi kerak.
598. Madaniyat va boʻsh vaqtni oʻtkazish markazlari klub-studiya xonalari bilan birgalikda oʻz ichiga har xil yoʻnalishga moʻljallangan tomosha zallarini, maʼruza oʻqish, konferenszallar, kino zallari, konsert va teatr zallari (kichik va katta) hamda koʻrgazma va muzey majmualari, studiya xonalarini kiritishi zarur.
599. Dam olish, koʻngil ochish hamda klub-toʻgarak va studiya mashgʻulotlariga, shuningdek axborot berishga moʻljallangan xonalarning maydonlari bir nafar foydalanuvchiga (shugʻullanuvchiga) toʻgʻri keladigan yuzani hisobga olgan holda quyidagicha belgilanishi lozim:
stol atrofida 1 nafar kishiga — 3 m2;
kompyuteri oldida 1 kishiga — 4 — 6 m2;
haykaltaroshlik, musiqa va xoreografiya sinflarida hamda aerobika bilan shugʻullanuvchi bir nafar kishiga — 5-6 m2;
mashgʻulotlarning ayrim turlari uchun — 7-8 m2;
mashgʻulotlar uchun studiyalar — 9 — 12 m2;
pedagog ishtirokidagi mashgʻulotlar uchun — 12 — 15 m2;
ikkita royalda mashgʻulotlar oʻtkazish uchun kamida 18 m2;
10 — 15 kishiga moʻljallangan mehmon va toʻgarak xonalari kamida 30 m2;
orkestr, raqs, xoreografiya mashgʻulotlari xonalari 50 — 60 m2 va undan katta yuzaga ega boʻlishi kerak.
600. Xoreografiya, aerobika, sheyping, raqs zallarining balandligi kamida 4,2 m, akrobatika va sirk mashgʻulotlari zallarining balandligi — 6 — 8 m boʻlishi lozim.
Bunday zallar oldida dushxonali kiyim almashtirish xonalari boʻlish zarur.
601. Madaniyat markazlaridagi vestibyul guruhi xonalarining tarkibi va maydonlari bir nafar tashrif buyuruvchi hamda zaldagi bir oʻrindiqqa hisoblanib, ushbu SHNQning 6-ilovasidagi 13-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.
602. Maʼmuriy va xizmat koʻrsatish xonalari shtat birligi boʻyicha bir xodimga 6 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
603. Madaniyat markazlarining tomosha zallari ushbu SHNQning 6-ilovasidagi 13-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
604. Estrada zallaridagi maydon yuzasining oʻlchami quyidagilarga muvofiq boʻlishi kerak:
oʻrinlar soni 100 ta boʻlganda — 27 m2;
oʻrinlar soni 150 — 200 oʻrinli zallarda esa estrada kamida 36 m2.
605. Estradalar oldida prezidium va artistlar xonalari 15 m2 dan yuzaga ega boʻlishi kerak.
606. Foye va raqs zallari hamda kichik auditoriya-zallaridagi estrada maydoni kamida 12 m2 (4x3 m) boʻlishi lozim.
607. Madaniyat markazlari, konsert va teatr zallarining tomoshabinlar uchun moʻljallangan xonalarini tomosha muassasalarning talablarini hisobga olgan holda loyihalash zarur.
7-bob. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Savdo korxonalariga qoʻyiladigan talablar
608. Boshqa vazifalarga moʻljallangan binolarda joylashgan va savdo maydoni 100 m2 dan katta boʻlgan doʻkonlarni boshqa korxonalar va xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish kerak.
609. Doʻkonlarni boshqa vazifalarga moʻljallangan binolarga joylashtirishda koʻp tarmoqli binolarda umumiy vestibyuldan savdo zaliga kirish joyiga oʻzi yopiladigan eshiklarni oʻrnatish, bunda tashqariga olib chiquvchi (umumiy vestibyul orqali chiqish joyini hisobga olmagan holda) alohida evakuatsiya chiqish joylari boʻlishi lozim.
610. Koʻp tarmoqli yoki savdo va maishiy majmualari tarkibida bolalar uchun yopiq oʻyingohlarni 2-qavatdan, ichki kinoteatrlarni 3-qavatdan, umumovqatlanish joylarini 4-qavatdan yuqori boʻlmagan qavatlarga joylashtirish zarur.
611. Tabiiy ravishda shamollatilmaydigan va yoritilmaydigan savdo zallari tutunga qarshi shamollatish tizimi bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
612. Tez alangalanuvchi materiallar hamda yonuvchan suyuqliklar (moylar, boʻyoqlar, eritgichlar) bilan savdo qiluvchi doʻkonlarni alohida joylashgan bir qavatli binolarga joylashtirish zarur.
Ushbu binolarga boshqa doʻkonlarni va maishiy xizmat koʻrsatuvchi korxonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda, ular alohida kirish joyiga ega boʻlishi va olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi devorlar hamda olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi orayopmalar bilan boshqa xonalardan ajratilgan boʻlishi lozim.
613. Doʻkonlarning savdo zallari yordamchi xonalardan yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi, pardadevorlarning joylashish oʻrnini savdo zalining kelajakda kengaytirilishini hisobga olingan holda aniqlash zarur.
614. Materiallar saqlanadigan xonalar oʻralmagan (qadoqlanmagan), yonmaydigan materiallarni saqlashga moʻljallangan boʻlsa, u holda bunday xonalarni savdo zalidan ajratishda yongʻinga qarshi pardadevorlarni qoʻllamaslikka yoʻl qoʻyiladi.
615. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan savdo majmualarining xonalari oldida chuqurlari boʻlgan derazalar boʻlishi, ushbu SHNQning 52 — 56-bandlariga muvofiq mustaqil kirish joyiga va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga ega boʻlishi lozim.
616. Yonuvchan tovarlar va yonuvchan materiallar bilan birgalikda oʻralgan tovarlar saqlanadigan xonalarni binolarning tashqi devoriga tutashgan holda joylashtirish va ushbu xonalarni maydoni 250 m2 va undan katta boʻlgan savdo zallaridan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratish zarur
617. Tovarlar saqlanadigan xonalarni maydoni 700 m2 dan katta boʻlmagan boʻlinma (otsek)larga ajratish, bunda har bir boʻlinma (otsek) chegarasida toʻrsimon panjaralarni yoki shiftgacha yetib bormaydigan olovbardoshlik chegarasi EI 15 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
618. Tovarlar saqlanadigan xonalarning maydoni 50 m2 dan katta boʻlganda, ulardan tutun derazalar yoki maxsus shaxtalar orqali chiqarilishi lozim.
619. Tovarlar saqlanadigan xonalarning maydoni 50 m2 gacha boʻlganda va ular yoʻlakka chiqish eshiklariga ega boʻlganda ulardan tutun yoʻlaklardagi (koridor) derazalar orqali tashqariga chiqarilishi kerak.
620. Yongʻin va portlab yonish xavfiga ega boʻlgan materiallar hamda rentgen plyonkalari va yengil alangalanuvchi materiallarni (suyuqliklar) saqlash uchun olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmagan alohida binolar loyihalanishi zarur.
621. Yengil alangalanuvchi materiallar va yonuvchan suyuqliklarga moʻljallangan saqlovchi tovar saqlash xonalarini derazalarga ega boʻlgan tashqi devorlarga tutashgan holda joylashtirish va ularni olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi pardadevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-tipli yongʻinga qarshi orayopmalar bilan boshqa xonalardan ajratish, bunda ularga tambur-shlyuzlar orqali kirish joylari boʻlishi kerak.
622. Yonuvchan materiallarni saqlashga yoki foydalanishga moʻljallangan ikki va undan koʻp qavatli yertoʻlalarning har bir seksiya yoki boʻlinmasida hamda 50 m2 dan koʻp maydonga ega boʻlgan alohida xonalarda old chuqurga ega boʻlgan derazalar yoki bir-biri bilan oʻzaro bogʻlanmagan tutun chiqarish shaxtalari boʻlishi (shaxta oʻlchamlari hisoblash asosida aniqlanadi) lozim.
623. Tutun chiqarish shaxtalarini yoki qavatlarning old chuqurlaridagi konstruksiyalarni blokirovka qilishda qoʻshni shaxtalarning pardadevorlari EI 60 boʻlgan 1 h dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi zarur.
624. Savdo zalida asosiy evakuatsiya oʻtish joyining kengligi quyidagilardan kam boʻlmagan oʻlchamda boʻlishi kerak:
savdo maydoni 150 m2 gacha — 1,6 m;
savdo maydoni 150 dan 400 m2 gacha — 2,0 m;
savdo maydoni 400 m2 dan koʻp — 2,5 m.
625. Asosiy evakuatsiya oʻtish joylarining maydoniga turniketlar oraligʻidagi oʻtish joylari, kontrolyor-kassir xonalari oraligʻidagi oʻtish joylari va savdo zalining orqa tomonidagi oʻtish joylarining maydoni kiritilmasligi zarur.
626. Savdo-maishiy binolarida evakuatsiya yoʻllarini loyihalashda savdo zallarida yoki xaridorlar uchun moʻljallangan xonalarda bir vaqtning oʻzida boʻladigan xaridorlar (tashrif buyuruvchilar) soni bir nafar tashrif buyuruvchiga toʻgʻri keladigan zal maydoni hisoblash orqali quydagilarga muvofiq belgilanishi lozim:
3,0 m2 (shahar doʻkonlari va maishiy xizmat koʻrsatish muassasalaridagi xaridorlarga moʻljallangan asosiy zallar) uchun;
2,0 m2 (qishloq va ovul joylaridagi doʻkonlar uchun);
1,8 — 2,0 m2 (bozorlardagi yopiq savdo zallari uchun).
627. Chakana savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarining binolarida evakuatsiya chiqish joylarini loyihalashda xizmat zinapoyalari va zal bilan bevosita bogʻlangan yoki toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtish yoʻli (koridor) orqali bogʻlangan chiqish joylari hisobga olinishi, bunda savdo zalining eng uzoq nuqtasidan yaqin xizmat zinapoyasigacha yoki binodan chiqish joyigacha boʻlgan masofa ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 6-jadvalida keltirilganlardan oshib ketmasligi kerak.
628. Evakuatsiya chiqish joylari yuk tushirish xonalar orqali oʻtmasligi lozim (savdo zali 100 m2 gacha boʻlgan bir qavatli doʻkonlari bundan mustasno).
629. Savdo maydoni 100 m2 gacha boʻlgan doʻkonlar hamda 50 oʻrin-joyli ovqatlanish va umumiy maydoni 150 m2 dan kam boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari uchun tashrif buyuruvchilar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyi loyihalanishi zarur.
630. Doʻkonlarning savdo zallarini oziq-ovqat mahsulotlari va tovarlar qoʻyilgan joylarga qulay yetib borishni hisobga olgan holda loyihalash kerak.
631. Doʻkonning savdo zali kamida 30 m2 maydonga ega boʻlishi lozim.
632. Savdo markazlari tarkibida kichik doʻkonlarning bloklarini loyihalashda maydoni 15 — 25 m2 boʻlgan savdo zallari, ichiga xaridorlar kirmaydigan savdo shoxobchalari 4 — 6 m2 maydonga ega boʻlgan holda loyihalanishi zarur.
633. Sokol yoki yertoʻla qavatlariga joylashtirilgan 250 m2 gacha maydonga ega boʻlgan savdo zallarining chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandligi 2,5 m boʻlishi mumkin.
634. Maydoni 650 m2 boʻlgan savdo zallarining balandligi kamida 3,6 m, 1000 m2 maydonli savdo zallarining balandligi esa kamida 4,2 m boʻlishi lozim.
635. Rastali doʻkonlarda rasta orqasidagi joyning kengligi 2,4 m dan kam boʻlmasligi zarur (devor oldi jihozining oʻrni bilan birgalikda).
636. Yangi quriladigan savdo maydoni 15 000 m2 dan ortiq savdo-koʻngilochar majmualarida jami oʻrindiqlar soni 300 tadan va kinozallari soni 4 tadan kam boʻlmagan kinoteatr boʻlishi lozim.
637. Omborlarning kirish joylarini yuk tushirish (yuk qabul qilish) xonalari tomonidan joylashtirish lozim.
638. Savdo zalining maydoni 100 m2 gacha boʻlgan doʻkonlarda yuklarni savdo zali orqali omborlarga kiritishga yoʻl qoʻyiladi.
639. Yuk qabul qilish-tushirish xonalari bitta mashina oʻringa 16 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
640. Mexanik vositalardan foydalaniladigan ichki yoʻlaklarning (koridor) kengligi kamida 1,8 m boʻlishi, kichik savdo obyektlarida 1,5 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
641. Sovitish kameralarining maydoni kamida 6 m2 (kengligi kamida 2,6 m) va balandligi kamida 2,4 m boʻlishi lozim.
642. Savdo yoʻnalishida boʻlmagan binolarning savdoga moʻljallangan xonalari ikkinchi qavatdan yuqori boʻlmagan sathlarda joylashtirilishi kerak.
643. Savdo zali maydoni 100 m2, kirish joyi savdo yoʻnalishida boʻlmagan binolar xonalariga kirish vestibyullar orqali amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
644. Tashrif buyuruvchilar uchun savdo-koʻrgazma salonlari, buyurtmalarni qabul qilish va tarqatish zallari omborxonalar va buyurtmalarni butlab ishlab chiqarish xonalaridan alohida joylashtirilishi kerak.
645. Buyurtmalarni qadoqlash va butlash xonalari, mahsulotlar va tovarlarni saqlash xonalari, maishiy-xizmat xonalari buyurtmalarni tayyorlash hajmini hisobga olgan holda texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi lozim.
646. Buyurtmalarni butlash sexlarining gabaritlari qoʻllaniladigan jihozlarning oʻlchamlarini hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
647. Bozorlar tarkibida quyidagilar boʻlishi kerak:
yil davomida savdo qiluvchi zallar va ayvonlar ostiga joylashgan sabzavot savdo maydonlari (jihoz va oʻtish yoʻlaklarini hisobga olgan holda 1 ta savdo joyiga 6 — 8 m2 savdo maydoni toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda);
xaridorlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar (xizmatlar byurosi, kafeteriy, bar va b.);
mahsulotlarni saqlash xonalari:
omborlar, sovitish kameralari, goʻsht saqlash sovitgichlari va goʻsht kesish xonalari;
xoʻjalik xonalari (tarozilar, kassa apparati, inventar, maxsus kiyimlarni saqlash xonalari, yuvish xonalari, taʼmirlash ustaxonasi);
maʼmuriy-xizmat xonalari va xodimlar uchun maishiy xonalar (idora, yongʻin xavfsizligi-qoʻriqlash xonasi, garderobli maishiy xonalar, sanitariya uzellari, dushxonalar);
tara va konteynerlarni saqlash joylari, chiqindilarni toʻplash joylari, bozor ichi transporti va tozalash mashinalarining avtoturargohlari, jamoat sanitariya-gigiyena shoxobchalari.
648. Bozor majmualari tarkibiga loyiha topshirigʻiga muvofiq har xil quyidagi qoʻshimcha obyektlar kiritilishi lozim:
doʻkonlar;
umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari;
mehmonxona va b.
649. Savdo oʻrin-joylari 150 — 250 ta boʻlgan oʻrta quvvatdagi yopiq bozorlar tarkibi ushbu SHNQning 21-ilovasidagi 35-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlar boʻyicha belgilanishi kerak.
650. Oʻtish yoʻlaklarining kengligi evakuatsiya talablariga va mahsulotlarni savdo joylariga yetkazib berish talablariga javob berishi kerak.
651. Bozorlardagi markaziy oʻtish yoʻlaklarining kengligi kamida 2,8 m, rastalar orasidagi ikkinchi darajali yoʻlaklarning kengligi kamida 1,8 m, rastalar va devor orasidagi masofa kamida 1,5 m boʻlishi lozim.
652. Ildiz mevali (lavlagi, kartoshka, sabzi, sholgʻom va b.) oʻsimliklardan olinadigan hosilni sotish zalini (yoki boʻlimi) asosiy zaldan alohida ajratish va yuk tushirish joyiga bevosita biriktirish zarur.
653. Yuk tushirish joylari bir mashina oʻringa 16 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
654. Yuk tushirish joylarini omborlar va sovitish kameralari bilan bogʻlovchi yoʻlakning kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
655. Mavsumiy sabzavot savdosini tashkil etish uchun qattiq qoplamali va ayvonli savdo maydonlari loyihalanishi zarur.
Ushbu maydonlardagi savdo joylari yaqinida sabzavotlarni yuvish joyi, qoʻl yuvish jihozi va ichimlik suvi favvorasi boʻlishi lozim.
656. Savdo maydonidagi oʻtish yoʻlaklari ushbu SHNQning 650 — 652-bandlarini hisobga olgan holda loyihalanishi, sanitariya uzellari alohida turuvchi bloklarga joylashtirilishi kerak.
2-§. Umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan talablar
657. Umumiy ovqatlanish korxonalari quyidagilarga boʻlib loyihalanishi lozim:
oshxonalar;
restoranlar;
kafelar;
gazakxonalar;
kafeteriylar;
barlar va b.
658. Umumiy ovqatlanish korxonalarini quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalash kerak:
sigʻimi ovqatlanish zallaridagi oʻrindiqlar soni boʻyicha aniqlanishini;
mavsumiy sigʻimni oshirish uchun yopiq terrasalar (ayvonlar) boʻlishini;
obodonlashtirilgan ochiq maydonlarga (tepa qoplamali, tentli va b. joylar) ovqatlanish oʻrin-joylarini joylashtirish amalga oshirilishini.
659. Kafelarning ovqatlanish, oshxona va restoran zallari, banket hamda dasturxon yoziladigan boshqa tadbirlarga moʻljallangan zallarining sigʻimi oʻrindiqlar sonini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
660. Sigʻimi 50 ta oʻrindan kam boʻlgan ovqatlanish korxonalarida xaridorlar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyi loyihalashtirilishi kerak.
661. Oshxonalarning tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻiga asosan ovqatlanishni tashkil qilish boʻyicha texnologik talablarni hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
662. Umumiy ovqatlanish korxonasining sigʻimi ovqatlanish zalidagi oʻrindiqlar soni boʻyicha aniqlanishi kerak.
663. Bolalarning dam olish muassasalarida ovqatlanish zallari bir smenali xizmat koʻrsatishga moʻljallanishi, bunda bolalar oʻrinlari 200 ta dan oshmasligi lozim.
664. Yozda faoliyat koʻrsatadigan dam olish muassasalarida ovqatlanish zallarining maydoni bir oʻringa 1,0 — 1,2 m2, ovqatlanish bloklari zalidagi bir oʻringa 0,95 — 1,4 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
665. Yozgi oshxonalarning zallarini terrasalarda (tentlar, tepa qoplamali joylarda) loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
666. Ovqatlanish zalining maydoni (ovqat ulashish joyidan tashqari) zalda bir oʻrin-joyga quyidagi koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda belgilanishi zarur:
restoranlarda 1,8 va estrada, raqs maydonchasi joylashtirilganda — 2,0 m2;
oshxonalarda va umumiy tipdagi kafelarda, korxonalar va oliy taʼlim tashkilotlarining oshxonalarida — 1,6 — 1,8 m2;
tezkor xizmat koʻrsatuvchi korxonalarda, barlarda — 1,2-1,3 m2;
bolalarga moʻljallangan sogʻlomlashtirish oromgohlarida (lagerlarda) — 1,0 m2;
sanatoriyali lagerlarda — 1,4 m2;
sanatoriyalar va pansionatlarning oshxonalarida — 1,6 — 1,8 m2;
turistik va dam olish zonalarida — 1,4 m2.
667. Ovqatlanish korxonalarining zallarining balandligi zalning sigʻim birligiga 4-5 m3 havo hajmi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
668. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan umumiy ovqatlanish korxonalarining xonalari oldida ushbu SHNQning 52 — 56-bandlariga muvofiq chuqurlari boʻlgan derazalarga va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga ega boʻlishi zarur.
669. Oʻrindiqlari soni 50 tagacha boʻlgan kichik zallarning balandligi 2,8 m ga teng, agar zallar binoning sokol qavatida joylashgan boʻlsa, poldan hisoblanganda chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlikni 2,5 m ga teng qilib belgilashga yoʻl qoʻyiladi.
670. Umumiy ovqatlanish korxonalari tarkibida quyidagi xonalar guruhi boʻlishi kerak:
tashrif buyuruvchilar (mijozlar) uchun — vestibyullar va avanzallar, savdo zallari, buyurtmalarni qabul qilish va yetkazib berish boʻlimlari, pishiriqlar savdosi boʻlimlari, garderoblar va sanitariya uzellari;
ishlab-chiqarish xonalari — mahsulotlarni qayta ishlash sexlari yoki oxirgi tayyorlov sexlari, yuvish xonalari, ovqat ulashish joylari va b.;
omborxonalar — yuk tushirish xonalari, omborlar, sovitish kameralari, idish-tovoq va inventarlar saqlanadigan xonalar, chiqindilar kamerasi va b.;
maʼmuriy-maishiy xonalar — boshqarish va xodimlar uchun maishiy xonalar, garderoblar, dushxonalar, choyshablar saqlanadigan xona va b.
Mazkur xonalarning maydonlarini ushbu SHNQning 22-ilovasidagi 36-jadvalda keltirilganlarga muvofiq aniqlanishi zarur.
671. Tashrif buyuruvchilarga moʻljallangan xonalar (joylar) boshqa ishlab chiqarish xonalari guruhidan izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
672. Garderob va sanitariya uzellariga ega boʻlgan vestibyul hamda avanzalning sigʻimini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda vestibyul (garderobsiz) va avanzalning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
673. Ichimlik va muzqaymoqlar sotiladigan barlar alohida kirish joylariga ega boʻlishi kerak.
674. Ovqat pishirish sexlari xonalarining balandligi ularga birikkan ovqatlanish (savdo) zallari xonalarining balandligidan kam boʻlmasligi zarur.
675. Vestibyullar, garderoblar, sanitariya uzellari, mahsulotlarni (masalliq) qayta ishlash sexi, idish-tovoqlarni yuvish xonasi, omborxonalar, maʼmuriy-maishiy xonalar, xoʻjalik xonalarning balandligi 2,5 m ga teng boʻlishi zarur.
676. Oʻrin-joylari soni 100 va undan ortiq boʻlgan ovqatlanish korxonalarining binolarida yuk tushirish xonasiga kirish joyi xodimlar uchun moʻljallangan kirish joyidan alohida boʻlishi lozim.
677. Ovqatlanish bloklarida ichki yoʻlaklarning (koridor) kengligi kamida 1,5 m, mexanizatsiyalashgan vositalardan foydalaniladigan bloklarning ichki yoʻlaklarining (koridor) kengligi kamida 1,8 m boʻlishi kerak.
678. Sovitish kameralarining maydoni kamida 6 m2 boʻlishi va saqlanadigan mahsulotlarning turi hamda hajmini hisobga olgan holda texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi (balandligi kamida 2,4 m boʻlishi) zarur.
8-bob. Maʼmuriy boshqaruv organlari, idoralar, ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va loyiha muassasalarining binolariga qoʻyiladigan talablar
679. Boshqarish muassasalari, vazirliklar, sugʻurta va moliya tashkilotlari, loyiha hamda ITI xodimlari uchun maʼmuriy vazifadagi xonalar, ishchi xonalar bitta shtat xodimiga kamida 6 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda koʻp oʻrinli ishchi xonalarida bir xodimga toʻgʻri keladigan maydon 4-5 m2 boʻlishi kerak.
680. Bir nafar xodimga ajratilgan alohida xonaning maydoni 9 m2 dan kam, qabulxonaga ega boʻlgan kabinetning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
681. Rahbarlar xonalari tashrif qiluvchilarni qabul qilish uchun zarur boʻlgan joylarni bir nafar tashrif buyuruvchi uchun 1 ta joyga 1,5 — 2,0 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
682. Rahbar xonasining qabulxonasi kamida 12 m2 maydonga, ikkita xonaga moʻljallangan qabulxona kamida 16 m2 maydonga ega boʻlishi kerak.
683. Koʻrgazmalar va namoyish zallari, majlislar zali va tashrif buyuruvchilar bilan suhbat oʻtkaziladigan xonalar, kutubxona va arxivlar, ekspeditsiya, devonxonalar hamda xizmat koʻrsatuvchi xonalar (garderoblar, jihozlarni taʼmirlash ustaxonalari, predmet va inventarlarni saqlash xonalari, umumiy ovqatlanish joylarni (bufetlar, oshxonalar), tibbiyot punktlari, xodimlar uchun maishiy xonalar va b.) texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi zarur.
684. Garderobsiz vestibyullar bir nafar kishiga kamida 0,17 m2, garderobli vestibyullar bir nafar kishiga kamida 0,25 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
685. Garderob maydoni bitta oʻringa (ilgakka) 0,08 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
686. Vestibyulning oʻlchamlari (maydoni) binodan odamlarni evakuatsiya qilish talablariga javob berishi va uning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
687. Xodimlar uchun sanitariya uzellarini quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim:
20 — 25 nafar ayolga 1 ta unitaz va 70 — 75 nafar ayolga 1 ta shaxsiy gigiyena kabineti;
30 nafar erkakka 1 ta unitaz va 1 ta pissuar toʻgʻri kelishini.
688. Sanitariya uzellarini (erkaklar, ayollar uchun) qavat tashlab joylashtirishga yoʻl qoʻyilishi, lekin ularning ish xonalaridan uzoqligi 75 m dan oshmasligi zarur.
689. Fondlarni ochiq saqlash joyining maydoni 1 ming saqlash birligiga 4,5 m2 toʻgʻri kelishini, fondlarni yopiq saqlash joyining maydoni 1 ming saqlash birligiga 2,5 m2 maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
690. Arxiv yoki kutubxonaning bir nafar xodimi uchun 6 m2 ish maydoni belgilanishi kerak.
691. Kitoblar fondi 25 mingtagacha boʻlgan kutubxonalarni bitta joyga (xona) joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
692. Arxivga tashrif qiluvchi bir nafar kishiga yoki kutubxona oʻqish zalidagi bir nafar kitobxonga 3 m2, kompyuterdan foydalanganda 4 — 6 m2 yuza toʻgʻri kelishi kerak.
693. Nusxa koʻpaytirish va nashriyot xizmatlari uchun xonalar bir xodimga kamida 6 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda har bir xonaning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
694. Konferens-zallar ularning turli vazifalarni bajarishga moʻljallanganligi, sigʻimi va turli jihozlar bilan taʼminlanishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda zallarning maydonlari quyidagicha belgilanishi kerak:
100 oʻringacha boʻlgan zallar uchun stol atrofidagi bir oʻringa 1,3 — 2 m2;
100 dan koʻp va 150 oʻringacha boʻlgan zallarda pyupitr (kitob qoʻyish moslamasi) boʻlmagan stolda bir oʻringa 1-1,1 m2, pyupitr (kitob qoʻyish moslamasi) boʻlgan stolda bir oʻringa 1,25 m2;
150 oʻrindan koʻp zallarda pyupitr (kitob qoʻyish moslamasi) boʻlmagan stolda bir oʻringa 0,9-1,0 m2.
695. Oʻrindiqlari 200 va undan koʻp boʻlgan tomosha zallari bir oʻringa 0,7 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda tomoshagoh zallarining normalari boʻyicha loyihalanishi lozim.
696. Estrada oldidagi prezidium uchun moʻljallangan joyning yuzasi kamida 12 m2 boʻlishi kerak.
Tomosha zallari oldida kuluarlar zaldagi bir oʻringa 0,3 m2 boʻlishi kerak.
697. Xodimlar soni 200 va undan koʻp boʻlganda tibbiyot punkti va oshxonalar loyihalanishi kerak.
698. Xodimlar soni kam boʻlganda tibbiyot punkti va oshxonalar mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda loyihalanishi lozim.
699. Sigʻimi 50 oʻringacha boʻlgan muassasalarda choy qaynatish va idish yuvish jihozi oʻrnatilgan toʻsiqli joylarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
700. Tibbiyot punkti oʻz tarkibiga maydoni 12 m2 va undan koʻp boʻlgan bir yoki bir nechta (jumladan muolaja, massaj, fizioterapiya va b.) xonalarni kiritishi kerak.
701. Qishloqlar va ovullardagi maʼmuriy binolarning ish xonalari bir nafar xodimga 8-9 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, biroq mazkur xonalarning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
702. Majlis oʻtkaziladigan xonaning maydoni kamida 30 m2 boʻlishi kerak.
Maʼmuriy binoga FHDY maydoni 15 — 20 m2 va preparat xonasiga ega boʻlgan qishloq agrokimyo laboratoriyasi jami maydoni 25 — 30 m2 hamda aloqa boʻlimini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
9-bob. Maishiy xizmat koʻrsatish majmualariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
703. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan maishiy vazifalarni bajarishga moʻjallangan barcha xonalar ushbu SHNQning 52 — 56-bandlariga muvofiq, oldida chuqurlari boʻlgan derazalarga va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga ega boʻlishi kerak.
704. Savdo markazlari yoki boshqa vazifadagi jamoat binolari tarkibida joylashtiriladigan maydoni 200 m2 dan koʻp boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalarining xonalarini boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish zarur.
705. Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarini boshqa muassasalar bilan birlashtirishda (kooperatsiyalashda) umumiy vestibyul yoki tashrif buyuruvchilar uchun kutish joyi zonalari loyihalashtirilishi, bunda asosiy xonalardan chiqish joylari oʻzi yopiluvchan eshiklarga ega boʻlishi kerak.
706. Tez alangalanuvchi moddalar qoʻllaniladigan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalarini boshqa vazifadagi jamoat binolarining ichiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (maydoni 300 m2 gacha boʻlgan sartaroshxona, goʻzallik uylari, soat tuzatish ustaxonalari, maydoni 60 m2 gacha boʻlgan kir yuvish va kimyoviy tozalash korxonalarining qabul qilish punktlari, maydoni 200 m2 gacha boʻlgan poyabzal tuzatish ustaxonalari va suratga olish xonalari bundan mustasno).
707. Aholidan ikkilamchi xomashyo qabul qilib oluvchi punktlarni alohida bino (pavilyonlar)ga yoki binolarga qoʻshib qurilgan maishiy xizmat koʻrsatish (taʼmirlash ustaxonalari, kimyoviy tozalash, kir yuvish) korxonalarining bloklariga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
708. Maydoni 150 m2 dan kam boʻlgan maishiy xizmat korxonalarida xaridorlar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyi joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
709. Vestibyul va tashrif buyuruvchilarni qabul qilish xonalarining maydonlari bir nafar tashrif buyuruvchiga kamida 12 m2, buyurtmani qabul qilish va tayyorlash xonasining maydoni 15 m2 boʻlishi kerak.
710. Kutib turish joylari bir nafar mijozga 2-3 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
711. Atelyelarda vestibyul oldida liboslarni kiyib koʻrish kabinasi 1,7x2,0 m boʻlishi zarur.
712. Sartaroshxona va goʻzallik saloni zallarida bir ish oʻrniga kamida 6 m2, manikyur zalida 5 m2, kosmetika va pedikyur kabinetlarida — 8-9 m2 yuza toʻgʻri kelishi, bunda alohida xonaning maydoni kamida 12 m2 boʻlishi kerak.
713. Ustaxonalar maydoni mayda taʼmirlash, tikuv xonalari bir ish oʻrniga kamida 6 m2, katta gabaritli maishiy texnika taʼmiri uchun 8-9 m2 boʻlishi kerak.
Ustaxonaning maydoni 15 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
714. Mebel, kiyim, poyabzal, trikotaj buyumlarini tayyorlash boʻyicha buyurtma olish byurolarida 25 — 30 m2 va undan koʻp maydonga ega boʻlgan koʻrgazmalar zali loyihalanishi kerak.
715. Modellarni namoyish etish uchun podiumga ega boʻlgan koʻrgazma zallarining maydoni 60 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
716. Ishlab chiqarish xonalari hamda omborxonalarning gabariti va maydonlarini texnologik talablar boʻyicha belgilash zarur.
717. Kompleks xizmat koʻrsatish korxonalarining tarkibi va maydonlari texnologik talablar boʻyicha va hisoblash orqali aniqlanishi kerak.
718. Maʼmuriy-maishiy xonalarning tarkibini bir smenadagi ish joylari sonini va maʼmuriy muassasalarning hisobiy normalarini, ishlab chiqarish sexlari uchun SHNQ 2.09.04-09 talablarini hisobga olgan holda belgilash zarur.
2-§. Hammom va sauna binolariga qoʻyiladigan talablar
719. Yigirma nafardan koʻproq kishiga xizmat koʻrsatuvchi hammom va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari binolarining olovbardoshligi III darajadan past boʻlmasligi lozim.
720. Saunalarni binolarning yertoʻlalariga, sanatoriya binolariga, tomoshabinlar uchun moʻljallangan tribunalar ostiga hamda 100 nafardan ortiq odamlar boʻladigan xonalar tagiga yoki ularga yonma-yon joylashgan xonalarga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
721. Quruq issiq hammomlar (saunalar)ning ichki quriladigan xonalarini olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan jismoniy-tarbiya sogʻlomlantirish va sport muassasalari, mehmonxonalar, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari binolarining birinchi va sokol qavatlariga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
722. Binolar ichiga kiritilib quriladigan saunalarni joylashtirishda:
bugʻxona hajmi 8 m3 kam va 24 m3 koʻp boʻlmasligi;
sauna xonalari majmuasini olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi pardadevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-tipli yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish;
sauna xonalari majmuasi xonalaridan tashqariga qaratilgan alohida evakuatsiya chiqish joyi boʻlishi;
kunlik ish vaqti davomida tinimsiz ishlatilgandan keyin toʻliq sovigunga qadar oʻchiriladigan va avtomat himoyaga ega boʻlgan zavodda ishlab chiqarilgan pechka bilan jihozlash;
pechka-elektrtosh boshqaruv pultini bugʻxona oldidagi quruq xonaga joylashtirish, kabel tarmogʻining himoyasi issiqqa chidamli va bugʻxonada maksimal yoʻl qoʻyiladigan (110 °S dan yuqori boʻlmagan) issiqlikka hisoblangan boʻlishi;
elektrtoshdan bugʻxona devori qoplamasigacha boʻlgan masofa 20 cm dan kam boʻlmasligi, elektrtosh ustiga bevosita shift ostiga yonmaydigan issiqlik izolyatsiyalovchi shchit oʻrnatilishi, ushbu shchit va shift qoplamasi orasidagi masofa 5 cm dan kam boʻlmasligi;
bugʻxona poli va eshigi orasidagi tirqish 30 mm dan kam boʻlmasligi;
bugʻxonani perimetri boʻylab teshiklar ochilgan (perforatsiya qilingan) quruq quvurlardan bajarilgan drenaj qurilmasi bilan jihozlash va bu qurilmaning bugʻxonaga kirish joyi oldida boshqariladigan ichki suv oʻtkazmasiga ulanishi;
bugʻxona qoplamasi uchun yaproqli daraxt yogʻochidan foydalanish (smola shimdirilgan yogʻochdan foydalanishga yoʻl qoʻymaydi);
yechinish, dam olish, massaj xonalarini hisobga olgan holda sauna xonalarini tutun paydo boʻlishi toʻgʻrisida xabar berishga qoʻyiladigan talablarga rioya qilish lozim.
723. Hammomlar va hammom-sogʻlomlantirish majmualari yuvinish-dushxona, bugʻli hamda individual xonalardagi joylar soni boʻyicha loyihalanishi lozim.
Hammomlar va hammom-sogʻlomlantirish majmualari xonalarining tarkibi va maydonlari texnologik asoslar boʻyicha ushbu SHNQning 6-ilovasidagi 14-jadvalida keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda loyiha topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.
724. Oʻz ichiga sogʻlomlantirish dushlari, vannalar, massajxonalar, saunalar, basseynlarni oladigan sogʻlomlantirish boʻlimlarining xonalari texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi lozim.
Yechinish, yuvinish (yoki dush) va bugʻxonalari oʻrin-joylarining nisbati (bir vaqtda foydalanishni hisobga olgan holda) texnologik hisoblash orqali aniqlanishi kerak.
725. Sigʻimi 20 va undan koʻp joyga ega boʻlgan hammomlar ikki boʻlimli (erkak va ayollar uchun) boʻlishi, sigʻimi 20 tagacha boʻlgan hammomlar bir boʻlimli va navbat bilan foydalanishga moʻljallangan boʻlishi zarur (ayollar va erkaklar uchun).
726. Umumiy bugʻli, yuvinish, dushxona va sanitariya uzellariga kirish joylari yechinish xonalaridan tambur orqali oʻtishni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim. Bugʻli xonaga kirib chiqqandan soʻng yechinish xonasi maydonida dam olish joyi boʻlishi kerak (umumiy maydoni kamida 12 m2, individual yechinish xonasida kamida 6 m2).
727. Ellik va undan ortiq foydalanuvchilarga moʻljallangan hammomlarda quyidagilar boʻlishi kerak:
yuvinish hamda dush xonalarida ayollar va erkaklar boʻlimlari orasida qoʻshimcha eshiklar;
oʻrindiqlar orasida joylashgan yuvinish joylarida maxus chayinish dushlari;
yuvinish va dush xonalaridan yechinish xonasiga chiqish (oʻtish) joyining yarim qismida qoʻshimcha chayinish dushlari;
xonalar va jihozlarni davriy dezinfeksiya qilish uchun qurilmalar;
statsionar dezinfeksiya kameralari (joyi 200 va undan ortiq hammomlarda).
728. Hoʻl rejimda ekspluatatsiya qilinadigan xonalarni boshqa rejimda ishlaydigan xonalar ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Toʻsib turuvchi konstruksiyalarni namlikdan ishonchli izolyatsiya qilish taʼminlangan boʻlishi kerak.
Nam va hoʻl rejimda ishlaydigan xonalarda pol sathidan deraza oʻrinlarining pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
“Hoʻl” (nam) jarayonlar kechadigan xonalarning pollari va pardozi suv taʼsiriga chidamli, namlanmaydigan va biomustahkam materiallardan qurilgan boʻlishi zarur.
729. Sogʻlomlantirish dushi va vannalarining xonalari ushbu SHNQning 6-ilovasidagi 14-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda hamda SHNQ 2.08.03-09 ga muvofiq loyihalanishi lozim.
730. Badan qoraytirish va massaj xonalari kamida 14 m2, kosmetika xonalari kamida 12 m2, shifokor-maslahatchi xonasi — 12 — 16 m2, davolovchi badantarbiya xonasi (trenajyor xonasi) — kamida 20 m2 maydonga ega boʻlishi kerak.
731. Ayollar va erkaklar zallari hamda manikyur va pedikyur xonalarini oʻz ichiga olgan goʻzallik salonini sartaroshxonalar uchun belgilangan maydon (yuza) normalarini hisobga olgan holda loyihalash zarur.
732. Fitobar maydoni bir nafar foydalanuvchiga 1,2-1,3 m2 yuza toʻgʻri kelishidan kelib chiqqan holda belgilanishi, bunda fitobar oldida qoʻl yuvish uchun yordamchi xona boʻlishi lozim.
733. Kafeteriyalar va choyxonalar ushbu SHNQning 7-bobidagi 2-paragrafda keltirilgan talablar boʻyicha loyihalanishi kerak.
734. Sauna xonalari majmuasining tarkibida quyidagi xonalar boʻlishi lozim:
yechinish xonasi;
dam olish xonasi;
dushxona;
hojatxona;
bugʻli-sauna;
basseyn.
735. Bitta xonaga dam olish zonasi va mikrobasseynni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
736. Bugʻli-sauna ushbu SHNQning 719 — 722-bandi talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
737. Bugʻli-saunada pogʻonalar va devorlar yogʻoch (qayin, joʻka, togʻterak, tilogʻoch)dan ishlanishi kerak.
738. Maydoni 25 — 30 m2 va undan katta basseynlarning vannalarini balandligi kamida 3,6 m boʻlgan zallarga joylashtirish zarur.
739. Basseyn vannasining perimetri boʻyicha kamida 1 m kenglikdagi aylanib yurish yoʻlakchasi boʻlishi kerak.
740. Basseyn xonasiga kirish joyi tambur orqali isitiladigan bugʻxona va dushxona yaqinida joylashtirilishi basseyn xonasiga oyoq vannasi orqali oʻtilishi kerak.
741. Oʻlchami 6x10 m va undan katta boʻlgan vannalar sogʻlomlantirish mashgʻulotlariga moʻljallangan basseynlarga qoʻyiladigan normativ talablarga muvofiq yordamchi va texnik xonalarni kiritgan holda loyihalanishi lozim.
3-§. Kir yuvish va kiyimlarni kimyoviy tozalash xonalariga qoʻyiladigan talablar
742. Kir yuvish xonalari bir smenada yuviladigan kiyimlar miqdorini hisobga olgan holda ushbu SHNQ ning 23-ilovasiga muvofiq loyihalanishi lozim.
743. Kir yuvish xonalarining kir kiyimlarni qabul qilish xonasi, yuvish sexi, quritish va dazmollash, taxlash va oʻrash xonalari hamda toza kiyimlarni saqlash va qaytarish xonalari, omborxonalar (yuvish vositalarini saqlash xonalari), xodimlar uchun maʼmuriy-maishiy xonalar (dushxonasi boʻlgan sanitariya uzeli), taʼmirlash-mexanik va boshqa xonalar boʻlishi kerak.
744. Mijozlar uchun moʻljallangan xonaning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
745. Kir kiyimlarni yuvishga berish va yuvilgan kiyimlarni qaytarib olish yoʻlaklarining kesishishiga yoʻl qoʻymaslik uchun kir kiyimlarni berish va yuvilgan kiyimlarni qaytarib olish xonalari alohida kirish eshiklariga ega boʻlishi kerak.
746. Xonalarning umumiy maydonlari quyidagilarni hisobga olgan holda belgilanishi lozim:
bir smenada kir kiyimlarni yuvish unumdorligi 125 kg gacha boʻlganda — 0,8 m2/kg;
bu koʻrsatkich 250 kg gacha boʻlganda — 0,5 m2/kg.
747. Bir smenada kir kiyimlarni yuvish unumdorligi 125 — 250 kg boʻlganda yuvish sexining balandligi kamida 3,6 m, smenada 500 kg kir kiyim yuvilganda sex balandligi kamida 4,2 m boʻlishi zarur.
748. Kimyoviy tozalash korxonalari va punktlarining qabulxonalari smenada ishlov beriladigan kiyimlar hajmini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
749. Qabul qilish punktlari tarkibida quyidagilar boʻlishi zarur:
kiyimlarni qabul qilish va ularni qaytarish zonalariga ega boʻlgan vestibyul;
xodimlar uchun maʼmuriy-maishiy xonalar (dushxonasi boʻlgan sanitariya uzeli);
kiyimlar va inventar jihozlarni saqlash xonalari.
750. Kiyimlarni kimyoviy tozalash korxonalarining ishlab chiqarish xonalari texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi, ularning umumiy maydoni quyidagicha beligilanishi lozim:
smenada 50 dan 150 kg gacha kiyim yuvilganda bir kg ga — 1,4 m2;
150 kg dan koʻp kiyim yuvilganda bir kg ga — 1,0 m2;
omborlarning maydonlari 1 kg ga — 0,1 m2.
10-bob. Koʻp kvartirali uyni boshqaruvchi tashkilot binolariga qoʻyiladigan talablar
751. Koʻp kvartirali uyni boshqaruvchi tashkilot binolari quyidagilarni inobatga olgan holda loyihalanishi lozim:
maʼmuriy xonalar va jamoaga moʻljallangan (uy-joyga oid xonalar, ommaviy tadbirlar va majlislar uchun zallar);
muhandislik-texnik xizmati xonalar (ustaxonalar va omborxonalar).
752. Turarjoy binolaridan foydalanish xizmati tashkilotlaridagi idora xonalarining maydoni kamida 12 m2, ommaviy tadbirlar va majlislar zalining maydoni kamida 30 m2, jamoaga moʻljallangan xonaning maydoni kamida 20 m2, xonalar tarkibida qoʻl yuvish jihozi oʻrnatilgan sanitariya uzeli (ayollar va erkaklar uchun) boʻlishi zarur.
753. Maʼmuriy-jamoat xonalari turarjoy mavzelarining mahalliy markazlari — “mahalla” tarkibiga kirishi, bunda xonalarning tarkibi va maydonlari mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda xizmat koʻrsatiladigan aholi soni, mahalliy oʻz-oʻzini boshqarish va xizmat koʻrsatish funksiyalarining rivojlanish darajasi boʻyicha 1 ming kishiga kamida 30 — 60 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
754. Yordamchi-xoʻjalik va texnik xonalar, omborlar, taʼmirlash ustaxonalari mahalliy sharoitlarni hisobga olgan holda loyihalanishi kerak. Mazkur xonalarni alohida bloklar va yertoʻlalarga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
755. Maʼmuriyat va jamoatga moʻljallangan xonalarning maydonlari SHNQ 2.07.01-03 ga muvofiq belgilanishi zarur.
11-bob. Sud, prokuratura, FHDY, huquqiy maslahat, notarial idoralar hamda arxiv binolariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Sud, prokuratura, FHDY, huquqiy maslahat, notarial idoralar binolariga qoʻyiladigan talablar
756. Sud, prokuratura, FHDY, huquqiy maslahat, notarial idoralar binolari ushbu SHNQning 679 — 682-bandlarini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
757. Sud binolari va maʼmuriy xonalari sudyalar soni hamda sud majlislari zallarining sigʻimini, maʼmuriy muassasalar binolari uchun belgilangan maydon koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
758. Sud majlislari zalining maydoni zalda bir oʻringa toʻgʻri keladigan yuza boʻyicha quyidagicha belgilanishi lozim:
25 — 40 oʻrinli kichik zal uchun — 1,7 m2;
xuddi shunday zal uchun stol ortidagi joylar bilan birgalikda — 2,0 m2;
80 dan ortiq va 100 oʻringacha boʻlgan zal uchun — 1,3 m2;
100 dan ortiq va 200 oʻringacha boʻlgan zal uchun — 1,1-0,9 m2;
200 dan ortiq oʻrinli zal uchun — 0,7 m2.
759. Sud majlisi zallarining oldida sudyalar va sudlanuvchilar uchun yordamchi xonalar, tashrif buyuruvchilar uchun kuluarlar, ashyoviy dalillarni saqlash xonalari, sanitariya uzellari boʻlishi kerak.
760. FHDY binolari quyidagilarni inobatga olgan holda loyihalanishi lozim:
xodimlarning ish xonalari;
arxiv;
yordamchi xonalar;
dalolatnomalarni roʻyxatga olish, nikohni tantanali qayd etish zallarini.
761. FHDY binolaridagi dalolatnomalarni roʻyxatga olish zallarining maydoni 24 m2 dan kam boʻlmasligi, shuningdek, nikohni tantanali qayd etish zallarining maydoni 40 — 60 m2 boʻlishi zarur.
Xodimlar uchun ish xonalarining maydoni tashrif buyuruvchilarni qabul qilishni inobatga olgan holda 12 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
FHDY tarkibida tashrif buyuruvchilar uchun quyidagi xonalar boʻlishi kerak:
sanitariya uzeli;
xoll-mehmonxona;
kuyov va kelin xonasi;
xoʻjalik xonalariga ega boʻlgan banket zali.
2-§. Arxiv binolariga qoʻyiladigan talablar
762. Turli yoʻnalishdagi arxivlar tarkibiga quyidagi xonalar kirishi lozim: qabulxona, hujjatlarni butlash va saqlash xonalari; vestibyul va tashrif buyuruvchilar uchun xona, hujjatlardan nusxa olish xonasi, hujjatlarni restavratsiya va ekspertiza qilish xonalari, boshqa ishchi va maishiy xonalar.
Xonalarning tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.
763. Xodimlar uchun ish xonalari maʼmuriy binolar uchun belgilangan koʻrsatkichlar boʻyicha qabul qilinishi, tashrif buyuruvchilar uchun xonalar bir ish oʻrniga 3,0 — 6,0 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
764. Arxivlarning hujjatlarni saqlash xonalari saqlanadigan hujjatlarning 1000 shartli birligiga 2,5 m2 yuza toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
765. Vestibyul va sanitariya uzellarini maʼmuriy binolarga qoʻyiladigan talablar boʻyicha loyihalash kerak.
12-bob. Sanitariya-gigiyena shoxobchalariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Sanitariya-gigiyena shoxobchalarini joylashtirishga qoʻyiladigan umumiy talablar
766. Sanitariya-gigiyena shoxobchalari qurilishiga ajratiladigan yer uchastkalari va mavjudlarini kengaytirish (rekonstruksiya qilish) joyning iqlimiy sharoitlari va relyefi, grunt suvlari sathining balandligi, tabiiy aeratsiya, sanitariya-muhofaza zonalarini tashkil etish imkonini hisobga olgan tanlanishi zarur.
767. Binolar ichiga joylashtiriladigan sanitariya uzellari muassasalar yoki korxonalarning vazifasiga bogʻliq holda loyihalanishi kerak.
768. Shaharlar, turizm bazalari, tuman markazlari va boshqa aholi punktlari, odamlar ommaviy tarzda toʻplanadigan va tashrif buyuradigan joylarda jamoat hojatxonalari boʻlishi lozim.
769. Jamoat hojatxonalari quyidagi joylarda boʻlishi kerak:
maydonlarda, transport magistrallarida, piyodalar koʻp harakatlanadigan koʻchalarda;
vokzallar oldidagi maydonlarda, barcha temiryoʻl stansiyalarida, avtoturargohlar va aerovokzallarda;
shahar tashqarisi va shahar ichidagi parklarda, katta xiyobonlarda, aholi ommaviy dam olish joylarida;
savdo majmualari (markazlari) va bozorlarning hududlarida;
stadionlar, plyajlar, suv sporti inshootlari va shunga oʻxshash boshqa obyektlarda;
koʻrgazmalar, ochiq kinoteatrlar atrofida;
770. Shaharlarda jamoat hojatxonalarining xizmat koʻrsatish radiusi 700-1000 m dan oshmasligi, xalqaro va respublika ahamiyatidagi avtomobil yoʻllarida har 50 km ni tashkil etishi lozim.
771. Jamoat binolari va inshootlarida, sport va savdo majmualari, bozorlar, koʻrgazmalar markazlari, avtovokzallar, temiryoʻl vokzallari, aerovokzallar tarkibidagi (ochiq sport inshootlari bundan mustasno) sanitariya-gigiyena shoxobchalari odamlar doimiy boʻladigan eng uzoq joylashgan joylardan (xona) 75 m dan oʻzoq boʻlmagan masofada joylashtirilishi zarur.
772. Shahar va posyolkalar markazlari tarkibidagi savdo-bozor hamda ommaviy dam olish markazlari, bogʻlardagi jamoat zonalarida jamoat hojatxonalarigacha boʻlgan masofa 150-200 m ni tashkil etishi kerak.
773. Ochiq yassi inshootlarda, sportning qayiqda eshkak eshish turlariga moʻljallangan inshootlarda, changʻi uchish bazalarida mashgʻulotlar joylari yoki tomoshabinlar tribunalaridan jamoat hojatxonalarigacha boʻlgan masofa 150 m dan oshmasligi lozim.
774. Jamoat hojatxonalariga oʻrnatiladigan sanitariya-texnik priborlarining soni jamoat binolarining vazifasiga bogʻliq holda quyidagicha aniqlanishi:
erkaklar uchun — 20 — 30 nafar xodim va 50 — 60 nafar tashrif buyuruvchiga 1 ta unitaz;
15 — 18 nafar xodim va 50 — 80 nafar tashrif buyuruvchiga 1 ta pissuar;
4 ta unitazga 1 ta qoʻl yuvish jihozi toʻgʻri kelishi (biroq, hojatxonada bittadan kam boʻlmasligi) kerak;
ayollar uchun — 15 nafar xodim va 25-30 nafar tashrif buyuruvchiga 1 ta unitaz;
2 ta unitazga 1 ta qoʻl yuvish jihozi toʻgʻri kelishi (biroq, hojatxonada bittadan kam boʻlmasligi) lozim.
775. Transport xizmati obyektlarida, shuningdek avtostansiyalar, avtovokzallar, temiryoʻl vokzallari, aerovokzallar tarkibida jamoat hojatxonalarining sanitariya-texnik priborlari soni quyidagicha belgilanishi lozim:
75 — 100 nafar ayolga 1 ta unitaz;
150 — 200 nafar erkakka 1 ta unitaz va 2 ta pissuar;
koʻrsatib oʻtilgan transport xizmati obyektlarining maʼmuriy va xizmat koʻrsatish xonalarida ishlovchilar uchun hojatxonalar maʼmuriy muassasalarning hisobiy normalari boʻyicha.
776. Ochiq inshootlar majmualarining jamoat hojatxonalarida sanitariya-texnik priborlarining soni va tiplarini tashrif buyuruvchilar sonidan kelib chiqqan holda, shuningdek erkak va ayollarning nisbatini inobatga olib, texnologik hisoblash orqali amalga oshirilib, 300 — 500 kishiga 1 ta unitazni tashkil etishi zarur.
777. Kursi-aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun hojatxonalar oldida SHNQ 2.07.02-23 ga muvofiq xonalar boʻlishi kerak.
778. Jamoat hojatxonalari tabiiy yorugʻlik tushadigan va tabiiy ravishda shamollatiladigan boʻlishi kerak.
779. Jamoat hojatxonalari quyidagilarni inobatga olib loyihalanishi lozim:
1 ta unitazga kamida 1,25 m2 maydonni;
har bir pissuarga kamida 1 m2 maydonni;
hojatxonaga kirish joylarida qoʻl yuvish jihozi oʻrnatilgan tambur boʻlishini.
780. Jamoat hojatxonalarining xonalari (kabinalari) oʻzi yopiladigan eshiklar, xona (kabina) oʻlchamlari kamida 1,0 x 1,25 m ni tashkil etishi, xona (kabina) orasidagi pardadevorning balandligi kamida 1,25 m boʻlishi kerak.
781. Hojatxona oldida tozalash inventarlari va dezinfeksiya vositalarini saqlashga moʻljallangan joy hamda farrosh uchun xona loyihalanishi zarur.
782. Alohida turuvchi hojatxona bloklari xonalarining balandligi 2,4 m dan kam boʻlmasligi kerak.
783. Jamoat hojatxonalari panduslari SHNQ 2.07.02-23 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
784. Jamoat hojatxonalaridagi devor, shift va pollar suvga chidamli materiallardan qurilishi, ularning pollarida traplar oʻrnatilishi zarur.
2-§. Jamoat hojatxonalarining xonalariga qoʻyiladigan talablar
785. Jamoat hojatxonasi ushbu SHNQning 39-ilovasidagi 46-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq loyihalanishi va ularda quyidagilar boʻlishi kerak:
kirish tamburi;
navbatchi personal uchun xona;
qoʻl yuvgichlarni oʻrnatish bilan shlyuzlar;
ushbu SHNQning 39-ilovasidagi 61-rasmga muvofiq eni kamida 0,85 m, boʻyi kamida 1,2 m boʻlgan kabinalar;
pissuarlar boʻlimi;
tozalash inventarini saqlash uchun joy yoki javonlar;
nogironligi boʻlgan shaxslar uchun alohida kabina;
ona va bolalar uchun kabina.
786. Yerosti va ichki qurilgan inshootlardagi jamoat sanitariya uzellari xonalarining balandligi 2,8 m dan kam boʻlmasligi, yerusti va alohida turuvchi jamoat sanitariya uzellaridagi xonalarning balandligi 3,2 m boʻlishi zarur.
787. Hojatxonalar jamoat binosining gabaritida joylashganda, ularning balandligi asosiy binoning balandligiga teng boʻlishi lozim.
3-§. Sport zallari, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari bilan shugʻullanish joylari va yopiq muz zallaridagi sanitariya uzellariga qoʻyiladigan talablar
788. Sport zallari, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari bilan shugʻullanish joylari va yopiq muz zallaridagi sanitariya uzellariga oʻrnatiladigan sanitariya-texnik jihozlar (priborlar)ning minimal soni quyidagicha boʻlishi kerak:
shugʻullanuvchi ayollar kiyimini almashtirish uchun 30 oʻrin-joyga 1 ta unitaz;
shugʻullanuvchi erkaklar kiyimini almashtirish uchun 135 oʻrin-joyga 1 ta unitaz va kiyim almashtirish uchun 45 oʻrin-joyga 1 ta pissuar;
ayol xodimlar, instruktor va murabbiylar uchun bir vaqtning oʻzida ishlaydigan 15 nafar ayolga 1 ta unitaz;
erkak xodimlar, instruktor va murabbiylar uchun bir vaqtning oʻzida ishlaydigan 60 nafar erkakka 1 ta unitaz va 20 nafarga 1 ta pissuar.
789. Bir vaqtning oʻzida ishlaydigan ayollar va erkaklar soni 20 nafardan kam boʻlganda bitta unitaz oʻrnatilgan umumiy sanitariya uzeli loyihalanishi lozim.
790. Sanitariya uzelining har bir xonasidagi pribor (unitaz, pissuar)lar soni 40 tadan oshmasligi lozim.
Ayollarning sanitariya uzelida toʻrtta unitazga bitta qoʻl yuvgich, erkaklarnikida sakkizta pribor (unitaz, pissuar)ga bitta qoʻl yuvgich toʻgʻri kelishi kerak.
791. Shugʻullanuvchilar, xodimlar, instruktorlar, murabbiylar uchun erkaklar va ayollarning son nisbati 1:1 deb loyihalanishi kerak.
792. Tomoshabinlarga moʻljallangan sanitariya uzellarida erkak tomoshabinlar uchun umumiy oʻrin-joylarining 60 foizini, futbol va muz xokkeyi zallarida 70 foizini, ayollarnikida esa umumiy oʻrin-joylarining 40 foizini tashkil etishi lozim.
4-§. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolari uchun jamoat hojatxonalariga qoʻyiladigan talablar
793. Tashrif buyuruvchilar uchun jamoat hojatxonalari 400 m2 savdo maydoniga bitta sanitariya-texnik jihoz (pribor) toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi (biroq, ikkitadan kam boʻlmasligi) lozim.
794. Savdo majmualari (markazlari)ga tashrif buyuruvchilar uchun jamoat hojatxonalarini doʻkonlarning jami savdo maydonini hisobga olgan holda doʻkonlarning butun majmuasi uchun loyihalash zarur.
Jamoat hojatxonalarini savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolarining qavatlariga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
795. Jamoat hojatxonalarida quyidagilar inobatga olib loyihalanishi zarur:
kursi aravachalarda harakatlanadigan nogironligi boʻlgan shaxslar uchun eni 1,65 m va boʻyi 1,8 m dan kam boʻlmagan kamida bitta xona (kabina);
hassa, qoʻltiqtayoq yoki boshqa moslamalardan foydalanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun tutqichlar oʻrnatilgan kamida bitta xona (kabina);
nogironligi boʻlgan shaxslar uchun ikki tomonida vertikal tayanchlar oʻrnatilgan va 0,4 m dan yuqori boʻlmagan balandlikda joylashgan kamida bitta pissuar;
qoʻl yuvish joyida pol sathidan 0,8 m dan yuqori boʻlmagan balandlikda va yon devordan 0,2 m dan kam boʻlmagan masofada joylashgan hamda tayanch tutqichlariga ega boʻlgan bitta qoʻl yuvgich (rakovina).
796. Tozalash inventari saqlanadigan xonalarda rakovinalar, traplar, sovuq va issiq suv kranlari boʻlishi lozim.
797. Maydoni 8500 m2 va undan koʻp boʻlgan savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolarida hamda maydoni 1000 m2 va undan koʻp boʻlgan oziq-ovqat doʻkonlarida pollarni tozalash uchun kranlar va traplar boʻlishi kerak.
13-bob. Muhandislik jihozlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
798. Jamoat binolari elektr uskunalari yordamida ovqat tayyorlanishini inobatga olib loyihalanishi kerak.
799. Ishlaganda shovqin va vibratsiya keltirib chiqaradigan muhandislik jihozlarini joylashtirish hamda oʻrnatish binoning xizmat koʻrsatiladigan xonalariga va bino oldi hududlariga normalangan vibroakustik taʼsirni taʼminlab berishni hisobga olgan holda QMQ 2.01.08-19 ga muvofiq loyihalanishi zarur.
2-§. Issiqlik taʼminoti, isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlariga qoʻyiladigan talablar
800. Jamoat binolarining xonalarida qulay havo haroratini taʼminlash uchun isitish va ventilyatsiya yoki havoni konditsionerlash tizimlarini loyihalash lozim.
Agar mikroiqlimning chegaraviy yoki optimal parametrlari ventilyatsiya orqali taʼminlanganda ushbu parametrlar havoni konditsionerlash tizimi yordamida taʼminlanishi kerak.
801. Havoning retsirkulyatsiyasida ishlaydigan avtonom konditsionerlarni jamoat binolarining xonalariga sanitariya normasidan kam boʻlmagan hajmda tashqi havo kiritilishini taʼminlaydigan ventilyatsiya tizimi boʻlganda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
802. Yilning sovuq davrida binolarning uzluksiz foydalanilmaydigan isitiladigan xonalari havo haroratini normadan pastroq darajada, biroq quyidagilardan past boʻlmagan haroratda ushlab turishni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:
yashash xonalarida — 15 oS;
jamoat xonalarida — 12 oS;
ovqat tayyorlash sexlarida, chakana savdo doʻkonlarining yengil konstruksiyali xonalarida, yopiq bozorlarning savdo zallari va rastalarida — 5 oS.
803. Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatiladigan zonasida issiqlik komforti boʻyicha yilning issiq, oraliq va sovuq davrlari uchun normalangan, chegaraviy yoki optimal qiymatlariga mos keladigan hisobiy parametrlar (harorat, nisbiy namlik, havo oqimining tezligi) ushbu SHNQning 8-ilovasidagi 18-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
804. Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatiladigan zonasidagi hisobiy harorat yilning issiq davri uchun normalangan haroratdan yuqori boʻlmasligi va yilning sovuq davri uchun normalangan haroratdan past boʻlmasligi zarur.
Xizmat va yordamchi xonalarda havo almashinuvining hisobini faqat havoni almashtirish karraligi boʻyicha amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
805. Havoning talab etiladigan zichlashishi (siyraklashishi) boʻyicha ichki yoʻlaklar (koridorlar) yoki qoʻshni xonalarga nisbatan jamoat binolarining xonalari quyidagi tiplarga boʻlib loyihalanishi lozim:
R1 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalardan 50 m3/h hajmda havo kirishini taʼminlovchi havo siyraklashishi talab etiladi (xavflilik sinfi 3 va 4 boʻlgan zararli moddalar ajralib chiqadigan xonalar, kam hid chiqaruvchi nam rejimli xonalar);
R2 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalardan kamida 100 m3/h hajmda havo kirishini taʼminlaydigan havo siyraklashishi talab etiladi (xavflilik sinfi 1 va 2 boʻlgan zararli moddalar ajralib chiqadigan xonalar yoki yoqimsiz hid ajralib chiqishi yaqqol seziladigan xonalar);
P1 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalarga 50 m3/h hajmda havo chiqarilishini taʼminlaydigan maxsus qurilmalar yordamida hosil qilinadigan havo bosimi (podpor) talab etiladi (tortiladigan havoni oʻzi orqali qoʻshni xonalarga oʻtkazadigan xonalar, boshqa xonalardan havo kirishiga yoʻl qoʻyilmaydigan xonalar, shamol koʻp esadigan hududlarda havosi konditsionerlanuvchi xonalar);
P2 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalarga kamida 100 m3/h hajmda havo chiqarilishini taʼminlaydigan havo tortilishi (zichlashishi) talab etiladi (juda toza xonalar);
B — qoʻshni xonalar bilan teng bosim taʼminlanishini talab etadi (zararli moddalar ajralib chiquvchi xonalar, ularga qayta ishlanmagan havo kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi);
D — xonaga tortiladigan havo berilishida katta boʻlmagan havo soʻrilishiga (qoʻshni xonaga havo chiqarilishiga) yoki har bir eshik orqali koʻpi bilan 50 m3/h hajmida havo oqib oʻtishi bilan havo siyraklashishiga yoʻl qoʻyiladigan (agar ushbu xonadan chiqariladigan havo kiritiladigan havodan koʻproq boʻlsa).
806. Xonalarning turlariga bogʻliq holda ventilyatsiyaning har xil turlarini qoʻllash ushbu SHNQning 25-ilovasidagi 39-jadval boʻyicha aniqlanishi kerak.
807. Maydoni 35 m2 dan kam boʻlgan ishchi xonalardan havoni koridorga ventilyatsiya panjaralari yoki eshik tabaqalari tagidagi tirqishlar (teshiklar) orqali chiqarishga yoʻl qoʻyiladi.
808. Xonalarni isitilmaydigan yoki qisman isitiladigan tashqi havo bilan fortochka, framugalar yoki boshqa qurilmalar orqali taʼminlash lozim.
Ventilyatorlar yordamida ventilyatsiya qilishda isitish tizimi kiruvchi havoni isitish uchun ortiqcha issiqlik ishlab chiqarilishini taʼminlashi kerak.
Xonadagi isitish priborlarining sutkadagi ortiqcha issiqlik ishlab chiqaruvchanligini kiruvchi havoni isitishga sarflanadigan va xonadagi odamlardan har bir soatda ajralib chiqadigan issiqlik miqdorlarining farqiga teng qilib qabul qilish kerak.
809. Shaxsiy gigiyena xonalari, hojatxonalar, dushxonalar, yuz-qoʻl yuvish xonalari, vanna xonalari, zararli moddalar ajralib chiqadigan xonalar hamda soʻrib olish javonlari va yertoʻlalardan havoni tortib chiqaruvchi ventilyatsiya tizimlarini jamoat binolarining boshqa xonalaridan havoni tortib chiqaruvchi tizimlar bilan birlashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
810. Sovuq, iliq va ochiq chordoqli jamoat binolarida QMQ 2.03.10-19 ga muvofiq havoni chordoqdan atmosferaga chiqarish lozim.
811. Jamoat binolari tarkibiga kiruvchi yordamchi va sanitariya-gigiyena xonalarda sovuq davr uchun iqlimiy zonaga bogʻliq boʻlmagan holda havoninng hisobiy haroratini va havo almashinishining karraligini ushbu SHNQning 8-ilovasidagi 19-jadval boʻyicha belgilash zarur.
812. Birinchi iqlimiy zonada barpo etiladigan va sunʼiy ventilyatsiya jihozlari bilan taʼminlanadigan hamda odamlar doimo boʻladigan jamoat binolarida kiritiladigan havo hajmini havo tortish kanali ustida butun bino boʻyicha kamida 10 % ga oshirilgan boʻlishi kerak.
813. Teatr, madaniyat markazlari, kinoteatr, konsert va koʻrgazmalardagi tomosha zallarining tomoshabinlar joylashadigan zonalarida yilning sovuq davrida havo parametrlari ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 20-jadvalga muvofiq taʼminlanishi lozim.
814. Yilning issiq davri uchun havoni konditsionerlash yoki havoni sovitib kirituvchi ventilyatsiya tizimi loyihalashtirilishi kerak.
Xonalarni tunda qoʻshimcha ravishda shamollatish imkoniyati boʻlishi zarur.
815. Seans boshlanishidan oldin yoki tanaffuslarda zalni tayyorlashda isitish, sovitish yoki shamollatish taʼminlanishi lozim.
816. Kechki vaqtda ishlaydigan madaniy-tomosha muassasalari uchun ventilyatsiya yoki havoni konditsionerlash tizimlarini yilning issiq davrida soat 19-00 dagi tashqi havo parametrlari boʻyicha loyihalash zarur.
817. Madaniyat markazlari, kinoteatrlar va teatrlarning tomosha zallari uchun havo bilan isitish tizimi ventilyatsiya va konditsionerlash tizimlari bilan birga qoʻshilganda havo haroratini tomoshabinli va tomoshabinsiz rejimlarda belgilash kerak.
Bunda, ichki havoning retsirkulyatsiyasiga yoʻl qoʻyiladi.
818. Baland kolosnikli sahnaga ega boʻlgan teatrlar va madaniyat markazlarining tomosha zallarida havo bosimining 10 % oshirilishini taʼminlash uchun chiqariladigan havo hajmi kiritiladigan havoning 90 % ini tashkil etishi, bunda zaldan chiqariladigan umumiy havo hajmining 17 % idan koʻp boʻlmagan qismi sahna orqali chiqarilishi kerak.
819. Kinoapparat va akkumulyator xonalari uchun havoni mustaqil ravishda tortib chiqaruvchi va tortib kirituvchi ventilyatsiya tizimi loyihalanishi lozim.
Kinoproyeksiya xonasining havo chiqarib tashlash tizimini boshqa tizimlar bilan qoʻshishga (plyonkani qayta oʻrash, tarjimon kabinasi va kuchaytirgichlar javonidan havo chiqaruvchi tizimlar bundan mustasno) yoki proyeksion xonalardan boshqa tizimlarning tranzit havo kanallarini oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Oʻrindiqlari soni 100 tagacha boʻlgan tomoshabinlar zallariga ega boʻlgan binolarning kinoproyeksion xonalariga havo kiritilishini havoni tortib kirituvchi umumiy ventilyatsiya tizimi orqali amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
820. Muzey va koʻrgazmalarning ekspozitsiya zallarida, muzeylarning nodir kitoblar va qoʻlyozmalar saqlanadigan xonalarida hamda 1 mln. birlik va undan koʻp fond hajmiga ega boʻlgan kutubxonalarning kitoblar saqlanadigan xonalarida va I guruhdagi arxivlarning hujjatlar saqlanadigan xonalarida havoni konditsionerlash tizimi loyihalanishi kerak.
Muzeylar, kutubxonalar va arxivlarda yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy haroratini va havoni almashtirish karraligini ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 21-jadval boʻyicha aniqlash zarur.
821. Ikki yuz ming va undan koʻp kitob saqlash fondiga ega boʻlgan kutubxonalarning oʻqish, maʼruza zallari va kitob saqlash xonalarida, muzeylarning ekspozitsiya zallari va ekspozitsiyalarni saqlash zallarida, 300 mingta hujjat saqlash fondiga ega boʻlgan arxivlarning hujjatlar saqlanadigan xonalarida havoni tortib kirituvchi ventilyatsiya yoki havoni konditsionerlash tizimi bilan qoʻshilgan havo yordamida isitish tizimi va tabiiy ravishda ishlaydigan havo chiqaruvchi ventilyatsiya tizimi loyihalanishi lozim.
Ushbu binolarning boshqa xonalari uchun suv yordamida isitish tizimi loyihalanishi kerak.
822. Ellik mingtagacha kitob saqlash fondiga ega boʻlgan ommaviy kutubxonalarda oʻqish joylari kitob fondi bilan bir xonada joylashganda, shuningdek, 300 ming hujjat saqlash fondiga ega boʻlgan arxivlarda tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiya tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi, bunda havo bir martadan kam boʻlmagan holda almashtirilishi lozim.
823. Ikki yuz ming va undan koʻp kitob saqlash fondiga ega boʻlgan kutubxonalarning kitoblarni saqlash xonalari, maʼruza va oʻqish zallarida, shuningdek, hujjat saqlash sigʻimi 300 ming hujjat saqlash fondiga ega boʻlgan arxivlarning hujjatlar saqlanadigan xonalarida havoning retsirkulyatsiya qilinishi nazarda tutilishi va tashqi havo sarfi hisoblash orqali aniqlanishi kerak. Hujjatlar saqlanadigan xonalarda havo sarfi umumiy kiritiladigan umumiy havo sarfining 10 % idan oshmasligi zarur.
824. Muzey, kutubxona va arxiv binolarida havoning nisbiy namligi 50 — 55 % boʻlishi zarur.
825. Chakana savdo korxonalarining xonalarida, shuningdek alohida va bino ichida joylashgan ixtisoslashgan doʻkonlarda, yarim yopiq piyoda oʻtish yoʻlaklariga ega boʻlgan savdo rastalarida, 150 oʻringacha boʻlgan sabzavot bozorlarida sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraliligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 22-jadval boʻyicha belgilanishi lozim.
826. Alohida va bino ichida joylashgan, yarim ochiq piyoda oʻtish yoʻlaklariga ega boʻlgan savdo rastalari uchun suv, bugʻ va elektr yordamida isitiladigan isitish tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi, bunda ushbu tizimdagi issiqlik chiqaruvchi sirtning harorati 110 °S dan oshmasligi lozim.
Havo yordamida ishlaydigan isitish tizimini ham loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
827. Ayvonlar tagida joylashgan savdo maydonlarida ushbu SHNQning 825-bandida keltirilgan tizimlardan tashqari 2,5 m balandlikda oʻrnatiladigan va issiqlik berish sirtining harorati 250 °S dan oshmaydigan yuqori haroratli koʻrinmas nurlanuvchi elektr va gazli isitish tizimlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
828. Tarkibida yengil alangalanuvchi suyuqliklar boʻlgan materiallarni qayta ishlash va saqlashga moʻljallangan doʻkonlardagi savdo zallarining isitish tizimi A, B, V toifali ishlab chiqarish xonalariga qoʻyiladigan talablar kabi loyihalanishi lozim.
829. Doʻkonlar va yopiq bozorlarda savdo zalining havosini har bir m² ga kamida 10 m3/h hajmda toʻgʻri keladigan tashqi havo bilan almashtirish taʼminlanishi kerak.
830. Maydoni 600 m2 va undan koʻp boʻlgan doʻkonlarda yilning issiq davri uchun tashqi havo bilan sovutilmaydigan ventilyatsiya tizimi bilan birgalikda retsirkulyatsion havo sovitkichlarni yoki konditsionerlarni qoʻllash kerak.
831. Maydoni 250 m2 gacha boʻlgan doʻkon va bozorlarning savdo maydoni 600 m2 gacha boʻlgan yopiq zallari uchun faqat tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiya tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
832. Maishiy kimyo tovarlari 50 % va undan koʻp boʻlgan savdo zallarida markazlashtirilgan havo retsirkulyatsiyasini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
833. Kimyoviy, sintetik yoki boshqa hid chiqaruvchi moddalar saqlanadigan xonalarda hamda tovarlarni shu xonalarning maydonchalariga joylashtirishda va sotishga tayyorlashda ish joyiga tashqaridan soatiga kamida 60 m3 havo tortib kiritilishi kerak.
834. Savdo maydoni 250 m2 va undan koʻp boʻlgan doʻkonlarning kirish joylaridagi tamburlar hamda maydoni 800 m2 va undan koʻp boʻlgan yopiq bozorlar uchun tashqi havo harorati minus 15°S va undan past boʻlganda (“B” parametrlar) xaridorlar kirish tamburlari havoni isitadigan priborlar bilan jihozlanishi kerak.
835. Sport inshootlari va hammom-sogʻlomlantirish majmualarining xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati, nisbiy namligi va havoni almashtirish karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 23-jadval boʻyicha belgilanishi lozim.
836. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlantirish inshootlarida badantarbiya bilan shugʻullanish zonalarida havoning tezligi quyidagi koʻrsatkichlardan oshib ketmasligi kerak:
basseynlarning vannali zallarida — 0,2 m/s;
kurash, stol tennisi, konkida uchish zallari va eshkak eshish basseynlari joylashgan zallarda — 0,3 m/s;
boshqa sport zallarida, basseynlarda tayyorgarlik koʻrish zallarida va jismoniy tarbiya-sogʻlomlantirish mashgʻulotlari uchun tayyorgarlik koʻrish zallarida — 0,5 m/s.
Basseyn vannalari joylashgan zallardagi toʻsuvchi konstruksiyalarning issiqlik-texnik hisobida havoning nisbiy namligini 60 %, haroratini 29 °S da belgilash zarur.
837. Hammom hamda basseynlarda yechinish xonalari va basseyn atrofidagi yoʻlaklarning polini isitish yoki pol qoplamasini issiqlik yutuvchi materiallardan qurish, bunda pol va yoʻlaklar yuzasining harorati 31 °S dan oshmasligi kerak.
838. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlarga ega boʻlgan va sunʼiy ravishda muzlatiladigan yopiq muz zallarida havo almashinuvini hisoblashda quyidagilarni amalga oshirish lozim:
muz va tomoshabinlar oʻrin-joylaridan foydalanish;
muz boʻlmaganda tomoshabinlar oʻrin-joylaridan foydalanish;
tomoshabinlar oʻrin-joylari boʻlmaganda muzdan foydalanish.
839. Sunʼiy muzlatilmaydigan va tomoshabinlar oʻrin-joylariga ega boʻlgan basseyn vannalari boʻlgan sport zallarida havo almashinuvini hisoblash tomoshabinli va tomoshabinsiz rejimlarda amalga oshirilishi zarur.
840. Yopiq muz zallari va sport zallarida havo yordamida isitadigan agregatlarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
841. Basseyn zallarida havo almashuvini kamaytirish maqsadida havoni qurituvchi retsirkulyatsiya qurilmalarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
842. Havoning ventilyatsiyasi va konditsionerlashtirilishi bilan qoʻshilgan basseynlar va sport zallarining havoli isitish tizimlarida havoning retsirkulyatsiyasiga yoʻl qoʻyiladi.
843. Umumiy ovqatlanish muassasalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 24-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlar boʻyicha belgilanishi kerak.
844. Ellik va undan kam oʻrinli umumiy ovqatlanish muassasalarida tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiya tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
845. Havo tortuvchi ventilyatsiya tizimlarini quyidagi xonalar uchun loyihalash lozim:
oshxonaga qoʻshilmagan ovqatlanish zallari va mijozlar uchun boshqa xonalar, ovqat tayyorlash sexlari va idish yuvish xonalari;
ishlab chiqarish xonalari (ovqat pishirish sexlari va idish yuvish xonalari bundan mustasno), omborxonalar va maʼmuriy xonalar;
mahsulotlarni saqlash uchun sovitish kameralari;
ovqat qoldiqlarini saqlash kameralari uchun alohida.
846. Ovqat pishirish sexlarida, non va konditerlik mahsulotlari tayyorlanadigan xonalar hamda idish yuvish xonalaridan chiqariladigan havo hajmi ushbu xonalarga tortib kiritiladigan havo hajmidan kamida ikki marta koʻp boʻlishi, chiqarilgan havo hajmi ovqatlanish zallari orqali kompensatsiyalanishi kerak.
847. Sigʻimiga bogʻliq boʻlmagan holda restoranlarning ovqatlanish zallarida havoni konditsionerlash yoki retsirkulyatsion havo sovitkichlarni qoʻllash lozim.
848. Mehmonxonalar, motellar, kempinglar, sanatoriylar va dam olish muassasalarining xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati hamda havoni almashtirish karraliligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 25-jadval boʻyicha belgilanishi zarur.
849. 2-3-toifali va undan past toifali nomerlarda hamda toifaga bogʻliq boʻlmagan holda bir-ikki qavatli mehmonxona va motellarning binolarida tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiyani qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
850. Mehmonxonalarning nomerlaridan va sanatoriylardagi sanitariya uzellariga ega boʻlgan yotoq xonalardan havoni chiqarish sanitariya uzellari orqali amalga oshirilishi, sanitariya uzellari boʻlmagan hollarda havo yashash xonalaridagi ventilyatsiya kanallari orqali tashqariga chiqarilishi kerak.
851. Motellar, kempinglar oldidagi texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari hamda yopiq garajlar uchun alohida isitish va ventilyatsiya tizimlari loyihalanishi, bunda ulardagi havoni almashtirish karraligi hisoblash orqali aniqlanishi lozim.
852. Oliy hamda 1-2-toifali mehmonxonalarning restoranlari, kafelari va ovqatlanish zallarida konditsionerlar yoki retsirkulyatsion havo sovitkichlar tashqi havo bilan sovutilmaydigan ventilyatsiya bilan birgalikda qoʻllanilishi zarur.
853. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining maʼmuriy binolari, mahalla, jamoat tashkilotlari, loyiha, konstruktorlik va yuridik firmalar, turli vazifalardagi tijorat idoralari, bank muassasalari, agentliklarning binolarida sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 26-jadval boʻyicha belgilanishi kerak.
854. Texnik xizmat koʻrsatish xonalari, oshxonalar, bufetlar, kinoapparat xonalari va boshqa ishlab chiqarish xonalari uchun mustaqil ishlaydigan havo tortib chiqaruvchi ventilyatsiya tizimlari loyihalanishi lozim.
855. Xodimlar uchun moʻljallangan ish xonalari, konferensiya zallari, yordamchi xizmat koʻrsatish xonalarida yilning issiq davrida havoni konditsionerlash tizimlarini yoki retsirkulyatsion havo sovutkichlarni tashqi havo yordamida sovutilmaydigan ventilyatsiya bilan birga qoʻllash hisobiga normal havo xarorati taʼminlanishi zarur.
856. Ijtimoiy taʼminot muassasalarining binolarida issiqlik bitta kirish joyidan kirgan holda suv isitadigan qozonlarga ega boʻlgan (kimyoviy suv tozalagichsiz va bak-akkumulyatorlarsiz) zaxira qozonxona yoki elektr energiyasi bilan ishlaydigan zaxira isitish tizimi va issiq suv taʼminoti loyihalanishi zarur.
857. Shifoxonalar, bemorlar doimo boʻladigan korpuslar, tugʻruqxonalar, statsionar dispanser va ijtimoiy muassasalar hamda bolalar uchun sutli taomlar tayyorlaydigan oshxonalarni issiqlik taʼminotining ishonchliligi boʻyicha 1-toifaga, boshqa muassasalarni esa issiqlik taʼminotining ishonchliligi boʻyicha 2-toifaga tegishli deb hisoblash lozim.
858. 1-toifadagi issiqlik isteʼmolchilari uchun bir-biriga bogʻliq boʻlmagan manbalardan yoki 1-toifali issiqlik manbaidan taʼminlanuvchi halqa koʻrinishida yotqizilgan issiqlik magistralidan ikkita kirish joyi nazarda tutilishi kerak.
859. Maishiy xizmat koʻrsatuvchi muassasalarning ishlab chiqarish xonalari, atelye, kir yuvish (oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatuvchi kir yuvish korxonalari bundan mustasno), kimyoviy tozalash, poyabzal va kiyim, shuningdek maishiy texnika taʼmirlash ustaxonalari hamda boshqa ishlab chiqish korxonalarida havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligini ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 27-jadvalga muvofiq belgilash kerak.
3-§. Suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimlariga qoʻyiladigan talablar
860. Jamoat binolarida xoʻjalik-ichimlik, yongʻinga qarshi suv taʼminoti va issiq suv taʼminoti, kanalizatsiya va suv oqizish tizimlari loyihalanishi lozim.
Aholi yashash punktlarining kanalizatsiya tizimi mavjud boʻlgan tumanlarida quriladigan barcha jamoat binolarida ichki suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimlari loyihalanishi kerak.
861. Barcha jamoat binolarida ichki sovuq va issiq suv taʼminoti tizimlarini qurishda tozalash inventarlarini saqlash xonalari va shaxsiy gigiyena xonalari hamda dushxona, sanitariya uzellari, tibbiy xona, shuningdek oshxona, bufet, kafeteriylarning texnologik jihozlariga hamda xonalardagi boshqa priborlarga sovuq va issiq suv quvuroʻtkazgichlari loyiha topshirigʻiga asosan oʻtkazilishi zarur.
862. Issiq suv taʼminoti tizimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, joʻmraklardan oqayotgan issiq suvning harorati 50 °S dan past va 75 °S dan yuqori boʻlmasligi lozim.
863. Yongʻinga qarshi ichki suv taʼminoti tarmogʻi QMQ 2.04.01-98 va ushbu SHNQning 26-ilovasiga muvofiq loyihalanishi kerak.
864. Chakana savdo korxonalari tovarlarni sotishga tayyorlash xonalariga quvuroʻtgazgichlar oʻtkazilishi va santexnika jihozlari (rakovinalar) oʻrnatilishi kerak.
865. Oziq-ovqat doʻkonlari va umumiy ovqatlanish korxonalaridagi oziq-ovqat qoldiqlari tashlanadigan kameralarning shlyuzi bachoklarni yuvish uchun jihozlar va qoʻl yuvgichlar bilan taʼminlanishi lozim.
866. Hammomlar va kir yuvish xonalarida suv taʼminoti tashqi tarmoqdan xoʻjalik-ichimlik suvi hamda zaxira baklaridan yuvinish va kir yuvish tizimi loyihalanishi kerak.
867. Yuvinish va kir yuvish tizimiga bugʻ, dush va vanna xonalariga joylashtiriladigan mikrobasseynlar va sanitariya uzellari, xoʻjalik-ichimlik suvi tizimiga esa boshqa santexnika jihozlari (priborlari) ulanishi zarur.
868. Ochiq va yopiq basseynlar, hammomlarning sanitariya uzellari, dush hamda bugʻxonalari, ochiq sport inshootlarining tribunalari va yozgi kinoteatrlarining tomoshabinlar oʻtiradigan joylari, shuningdek kir yuvish xonalarini yuvish hamda tozalash uchun sovuq va issiq suvga ulangan suv quyish joʻmraklari oʻrnatilishi lozim.
869. Basseynlardagi suvning hisobiy harorati ularning vazifasiga bogʻliq holda belgilanishi, bunda barcha hollarda suv harorati 24 °S past va 30 °S yuqori boʻlmasligi kerak.
870. Saunalar oldidagi basseynlardagi suvning haroratini 18 °S past boʻlmagan haroratda ushlab turishga yoʻl qoʻyiladi.
871. Basseynlarning vannalariga quyiladigan suvning harorati 37 °S dan oshmasligi zarur.
872. Basseynlarning vannalarini suv bilan toʻldirish vaqti 24 h dan oshmasligi, ulardagi suvni chiqarish vaqti 12 h dan oshmasligi kerak.
873. Suvni chiqarish va suv bilan toʻldirish orasidagi vaqtdan basseyn vannasi va jihozlarini tozalash, ularga sanitariya ishlovi berish uchun foydalanish lozim.
874. Basseyn vannasidagi suvni toʻliq almashtirish basseynning vazifasiga bogʻliq holda amalga oshirilishi, biroq bir oyda kamida bir marta almashtirilishi kerak.
875. Basseynlardagi suvni almashtirish suvning retsirkulyatsiyasini hisobga olgan holda va sutkada vanna hajmining 10 % idan kam boʻlmagan hajmda toza suv kiritilishi bilan amalga oshirilishi, bunda vannadagi suvni toʻliq almashtirish vaqti 12 h dan oshmasligi lozim.
876. Retsirkulyatsiyasiz suvni dezinfeksiyalash bilan tinimsiz toza suv bilan taʼminlashga yoʻl qoʻyiladi.
877. Basseynlarning sirkulyatsiya qilinadigan (aylanadigan) suvi filtrlar yordamida tozalanishi, bunda suv taʼminoti tashqi tarmoqlari va inshootlarini loyihalash boʻyicha amaldagi normativ hujjatlarga muvofiq suv koagulyatsiya qilinishi kerak.
878. Basseynlar vanna suvini dezinfeksiya qilishni inobatga olib loyihalanishi lozim.
Dezinfeksiya moddalari filtrdan oldinda turuvchi retsirkulyatsiya tizimi quvurlariga kiritilishi, suv tinimsiz oqayotganda esa vannaga qoʻyiladigan suvga qoʻshish kerak.
879. Basseynlarni loyihalashda suv sarfi va yillik issiqlik yuklamasi basseynlarning vannalarini suv bilan toʻldirish va berilgan haroratni saqlab turish maqsadida suvning isitilishini hisobga olgan holda ekspluatatsiya qilish uchun hisoblanishi zarur.
880. Kanalizatsiya tarmogʻi oʻtkazilmagan hududlarda ichki suv taʼminoti tizimini qurishda ichki kanalizatsiya tizimi mahalliy tozalash inshootlari bilan birgalikda loyihalanishi kerak.
881. Ichki kanalizatsiya tizimi boʻlmaganda binoda ichki suv taʼminoti tizimini qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
882. Aholi yashash punktlari va qishloq hamda ovul joylarining kanalizatsiya tizimi boʻlmagan hududlarida alohida turuvchi yerga qaziladigan hojatxonalarni qavatlari soni 2 tadan koʻp boʻlmagan quyidagi bino va inshootlar uchun loyihalashga yoʻl qoʻyiladi:
savdo maydoni 250 m2 boʻlgan doʻkonlar, savdo zallarining maydoni 250 m2 gacha boʻlgan yopiq bozorlar;
50 tagacha oʻringa moʻljallangan umumiy ovqatlanish korxonalari;
boshqarish organlari, har xil yoʻnalishdagi idoralar, ofislar, firmalarning binolari (balandligi 2 qavatdan oshmagan);
balandligi 1-2 qavatli va oʻrinlari soni 50 tagacha boʻlgan mehmonxonalar, motellar va kempinglar;
bolalar yozgi oromgohlari, dam olish zonalari sigʻimi 240 oʻringacha boʻlgan turistik zonalari (oqova suvlari oshxonalar uchun yerga qazilgan chuqurga oqiziladi);
sigʻimi 500 oʻringacha boʻlgan kinoteatrlar va madaniyat markazlari;
tirlarning oʻq otish galereyalari va alohida joylashgan ochiq tirlar;
ochiq yassi inshootlar, jumladan tomoshabinlar uchun 300 oʻringa ega boʻlgan inshootlar;
sport inshootlarining start maydonlari — tramplinlar, togʻ changʻi trassalari;
bir smenada 25 tagacha xodim ishlaydigan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari;
sigʻimi katta boʻlmagan boshqa jamoat muassasalarining binolari.
883. Boshqa vazifadagi binolarda joylashgan yoki shu binolarga qoʻshib qurilgan qurilgan savdo, umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari uchun ichki kanalizatsiya tizimini ushbu binolarning kanalizatsiya tizimidan ajratilgan holda alohida loyihalash zarur.
884. Maishiy xizmat koʻrsatuvchi muassasalar, shuningdek oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatuvchi kir yuvish korxonalari uchun ichki kanalizatsiya tizimini maishiy va ishlab chiqarish oqova suvlarining tarmoqlarini birlashtirgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi, kanalizatsiyasi amaldagi normalar boʻyicha loyihalanadigan kimyoviy tozalash, hammom va kir yuvish muassasalari bundan mustasno.
885. Jamoat binolarining ventilyatsiya va konditsionerlash tizimi jihozlaridagi suv maishiy kanalizatsiya yoki irrigatsiya tarmogʻiga chiqarilishi kerak.
886. Oyoq yuvish dushlari va vannalari oldidagi oʻtish joylari, aylanma yoʻlaklar, basseynlarni suvdan boʻshatish, devorlarni va basseynlar tubini yuvishdan, tarnovlardan oqadigan suvlarni maishiy kanalizatsiya yoki irrigatsiya tarmogʻiga oqizish lozim.
887. Kanalizatsiya quvuroʻtkazgichlarini besseynlarning vannalariga ulashda oqova suvlarining kanalizatsiya tarmogʻidan vannaga qayta oqib kirish ehtimolining oldi olinishi kerak.
888. Ishlab chiqarish oqova suvlarini oqizib chiqarish joylarida yogʻ tutgichlar quyidagi umumiy ovqatlanish muassasalarida oʻrnatilishi zarur:
xom ashyo ishlatuvchi umumiy ovqatlanish korxonalaridagi 200 dan koʻp boʻlgan oʻrinli zallarda;
yarim tayyor mahsulotlarni ishlatuvchi umumiy ovqatlanish muassasalaridagi 500 dan koʻp oʻrinli zallarda.
889. Smenada 1 tonnadan koʻp sabzavot ishlatiladigan umumiy ovqatlanish muassasalari uchun binodan tashqarida ifloslangan suvni tindiruvchi va poʻstloq tutuvchi qurilmalar boʻlishi kerak.
4-§. Elektrotexnik qurilmalarga qoʻyiladigan talablar
890. Jamoat binolari elektr jihoz, elektr yoritgich, shahar telefon aloqalari qurilmasi va televideniyelarni inobatga olib loyihalanishi lozim.
891. Xodimlari soni 10 nafardan kam boʻlgan ayrim jamoat binolarida asoslangan holda telefon aloqasi va televideniye loyihalanmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Mehmonxonalar, boshqaruv organlari va aholiga kommunal xizmat koʻrsatish binolari, bank muassasalari binolari, sugʻurta agentliklari binolari bundan mustasno.
892. Avtomatik yongʻin signalizatsiyasi tizimlari (AYOST) va avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari (AYOOʻQ) ushbu SHNQning 29-ilovasida keltirilgan roʻyxatga muvofiq boʻlishi kerak.
Yongʻinni avtomatik oʻchirish uchun yonish hodisasi roʻy bermagan hollarda ishlab ketadigan qurilmalar oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
893. Elektr energiyasi bilan taʼminlash ishonchliligining darajasi boʻyicha jamoat binolaridagi elektr qabul qilgichlar ushbu SHNQning 27-ilovasidagi 40-jadvalda keltirilgan toifalarga mos kelishi kerak.
Toifasi yuqori boʻlgan elektr qabul qilgichlarning elektr energiyasi bilan taʼminlash ishonchliligiga qoʻyiladigan talablarni past toifali elektr qabul qilgichlarga qoʻllamaslik lozim.
894. Elektr taʼminoti ishonchliligining tegishli toifasini bino qavatlari soniga bogʻliq holda aniqlash uchun bino qavatlari soniga yer ustida joylashgan barcha qavatlar, shu jumladan mansarda, texnik qavat va binoning sokol qavati kiritilishi kerak (bino sokol qavatining orayopmasi yerning rejaviy sathidan 2 m dan kam boʻlmagan balandlikda joylashganda).
Binoning turli qismlarida har xil qavatlar boʻlganda, uning qavatlar sonini har bir qism uchun alohida aniqlash zarur.
895. Yongʻinga qarshi qurilmalar va qoʻriqlash signalizatsiyasi, shu jumladan “yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarini tashish uchun moʻljallangan liftlar”ning elektr qabul qilgichlari ishonchlilik toifalariga bogʻliq boʻlmagan holda elektr taʼminotining har xil kirish joylariga ulangan boʻlishi, elektr taʼminotining kirish joyi bitta boʻlganda, ushbu kirish joyiga ikkita tarmoq orqali ulanishi kerak.
896. Binolar va xonalarning qoʻriqlash signalizatsiyasi tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq loyihalanishi lozim.
897. Bank binolari, omonat kassalari, ofislar va boshqa jamoat binolarining pul, qimmatbaho qogʻozlar hamda qimmatli metall buyumlar bilan operatsiyalar amalga oshiriladigan xonalaridagi ish joylari xavfdan ogohlantiruvchi (trevoga) signalizatsiyasi bilan jihozlanishi, kommutator qurilmalarini oʻrnatish joylari loyiha topshirigʻiga asosan belgilanishi kerak.
898. Yashin qaytargich oʻrnatilishi zarur boʻlmagan hollarda antenna va quvurli tayanchlar yerga ulanishi kerak.
899. Mexanik umumiy ventilyatsiya tizimiga ega boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi avtomatik signalizatsiya va avtomat yongʻin oʻchirgichlar ishlaganda ushbu ventilyatsiya avtomatik oʻchirilishi, yongʻinga qarshi avtomatik signalizatsiya va avtomat yongʻin oʻchirgichlar boʻlmaganda ventilyatsiya markazlashtirilgan joydan oʻchirilishi lozim.
900. Jamoat binolarida himoyaviy oʻchirish qurilmasining ishlab ketishi uchun zarur boʻlgan elektr tok kuchi 30 mA dan koʻp boʻlmasligi, ushbu qurilmaning ishlab ketish vaqti — 100 ms gacha boʻlishi kerak.
5-§. Gaz taʼminoti tizimiga qoʻyiladigan talablar
901. Binolarning biriktirilgan qismiga yoki alohida turgan binolarda qurilgan isitish qozonxonalarida gazdan foydalanishga yoʻl quyilishi mumkin, binoning yertoʻlasida joylashgan qozonxonalar bundan mustasno.
902. Umumiy ovqatlanish korxonalarining alohida turuvchi binolari, ovqatlanish bloklari, oshxonalar, dorixonalar, laboratoriyalar va asosiy jamoat binosidagi yordamchi xizmatlarga tegishli boʻlgan boshqa xonalarda, gaz taʼminotini inobatga olib loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.
903. Jamoat binolarining gaz taʼminoti tizimlari SHNQ 2.04.08-13 ga va gaz xoʻjaligida xavfsizlik qoidalariga muvofiq loyihalanishi lozim.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Jamoat binolari va inshootlarining qavatlari sonini aniqlash

1-jadval

T/r

Bino turlari

Qavatlar soni (koʻpi bilan)

1.

Nogironligi boʻlgan shaxslar va qariyalar uchun ijtimoiy markazlar, bolalar ijtimoiy markazlari, bolalar uylari, internat uylar

2

2.

Mahalla boshqaruvi va uy-joydan foydalanish tashkiloti

2

3.

Savdo tashkilotlari, umumiy ovqatlanish, ommaviy maishiy xizmat binolari (noyob toifali binolar bundan mustasno)

5

Izoh:

1. Jamaot binolarining qavatlari soni QMQ 2.01.03-19 ga muvofiq hududning zilzilabardoshligini hisobga olgan holda belgilash lozim.

2. Mavsumiy inshootlar 1-2 qavatli boʻlishi, bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoq pavilyonlari bir qavatli boʻlishi kerak.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Jamoat binolarining olovbardoshlik darajasiga bogʻliq holda ularning qavatlari soni va yongʻinga qarshi devorlar oraligʻidagi qavat maydonining koʻrsatkichlari

2-jadval

Olovbardoshlik darajasi

Binoning

konstruktiv

yongʻin

xavfliligi

sinfi

Qavatlarning

yuqori chegaraviy soni

Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavatning yoʻl qoʻyiladigan maydoni, m2

1

2

3 — 5

6 — 9

10 — 16

I

II

II

III

III

IV

IV

IV

CO

CO

C1

CO

C1

CO

C1

C2, C3

16

16

9

5

4

2

2

2

6000

6000

5000

3000

2000

2000

2000

1200

5000

4000

3000

2000

1400

1400

1400

800

5000

4000

2000

1200

800

-

-

-

5000

4000

1200

-

-

-

-

-

2500

2200

-*)

-

-

-

-

-

Izoh:

* — jadvaldagi chiziqcha ushbu olovbardoshlik darajasidagi bino keltirilgan qavat soniga ega boʻlishi mumkin emasligini anglatadi;

jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlardan farq qiluvchi koʻrsatkichlar boshqacha uygʻunlashtirilganda qavat maydoni va balandligi ushbu toifadagi binolar uchun kichik qiymatlar boʻyicha belgilanishi lozim;

olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan avtomat yongʻin oʻchirish tizimiga ega boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi maydonni oshirishga yoʻl qoʻyiladi, biroq ikki baravardan koʻproqqa oshirmaslik kerak;

qoʻshni qavatlar orayopmasida ochiq oraliqlar boʻlsa, ushbu qavatlar maydonlarining yigʻindisi yuqoridagi 2-jadvalda keltirilgan maydon koʻrsatkichlaridan oshmasligi lozim;

olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan ikki qavatli binolarda yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar elementlarining olovbardoshlik chegarasi R 45 dan past boʻlmasligi zarur;

bino qurilish maydonining 15 foizini egallagan ikki qavatli qismga ega boʻlgan bir qavatli binolarning yongʻinga qarshi devorlari orasidagi maydon bir qavatli binolarning maydoni kabi belgilanishi kerak;

binoning old qismiga qurilgan ayvon, terrasa, galereyalar, shuningdek yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratilgan hizmat va boshqa binolar hamda inshootlarning olovbardoshlik darajasi asosiy binoning olovbardoshlik darajasidan bitta darajaga past boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi;

vokzallarning binolarida yongʻinga qarshi devorlar oʻrniga 0,5 m masofada joylashgan ikki tipli va 1 m toʻsiq uzunligiga 1 l/s dan kam boʻlmagan suv quyilishi jadalligini taʼminlab beruvchi suvli drencher toʻsiqlari qurilmasi (ishlash vaqti 1 soatdan kam boʻlmagan) loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi;

yertoʻla yoki sokol qavatlarida yonuvchi materiallar saqlanadigan omborxona va boshqa xonalar joylashmagan boʻlsa (yuk kameralari va personal garderoblar bundan mustasno) aerovokzallarning olovbardoshlik darajasi I boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi maydonni 10000 m² gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, binoning yertoʻlasi yoki sokol qavatida joylashgan hojatxonalar shu binoning 1-qavati bilan ochiq zinapoyalar orqali bogʻlangan boʻlishi, yuk kameralari va xodimlarning garderoblari esa alohida yopiq zinapoyalar orqali bogʻlangan boʻlishi kerak;

yertoʻladagi yuk saqlash kameralari (avtomat yacheykalar bilan jihozlangan yuk saqlash kameralaridan tashqari) va garderoblar boshqa xonalardan I tipli E1 45 yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi hamda ularga avtomat yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilishi, komanda-dispetcher punktlari esa yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi kerak;

aerovokzal binolaridagi yongʻinga qarshi devorlar orasidagi maydon avtomat yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlanganda ushbu maydonning kengligi chegaralanmasligi kerak;

katta gabaritli xonalar va zallarni, shu jumladan tomosha, sport-tomosha, koʻrgazma zallari va sport manejlari, yopiq suv havzalari va muz zallari (tomoshabinlar oʻrin joylariga ega boʻlgan va boʻlmagan), yopiq tirlarning oʻq otish zonalarining zallari va boshqa xonalarni loyihalashda (ularning maydonlarini ushbu jadval koʻrsatkichlariga nisbatan oshirishda) zallar va boshqa xonalar orasida yongʻinga qarshi devorlar boʻlishi kerak;

vestibyul xonalari va foye maydoni yuqoridagi 2-jadvalda keltirilgan maydon koʻrsatkichlaridan katta boʻlganda yongʻinga qarshi devorlar oʻrniga yongʻinga qarshi 2-tipli EI 15 boʻlgan shaffof oynali pardadevorlar qurilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Maishiy xizmat koʻrsatish va savdo korxonalarining olovbardoshlik koʻrsatkichlari

3-jadval

Binoning olovbardoshlik darajasi

Konstruktiv yongʻin xavfi sinfi

Qavatlarning eng katta soni

Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydoni, m2

Maishiy xizmat korxonalarining olovbardoshlik koʻrsatkichlari

I, II

SO, S1

5

3500

II

S1

5

2500

III

SO

2

2000

III

S1

2

1000

IV

S2; SZ

1

500

Izoh. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolar avtomat yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlangan taqdirda yongʻinga qarshi devorlar oraligʻida qavat maydonini ikki baravar oshirishga yoʻl qoʻyiladi.

Binoning olovbardoshlik darajasi

Qavatlarning eng katta soni

Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydoni, m2

Bir qavatli

Ikki qavatli

3-5 qavatli

Savdo korxonalarining olovbardoshlik koʻrsatkichlari

I, II

5

3500

3000

2500

III

2

2000

1000

-

IV

1

500

-

-

Izoh:

olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan avtomat yongʻin oʻchirish tizimiga ega boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydonini oshirishga yoʻl qoʻyiladi, biroq ikki baravardan koʻpga oshirmaslik kerak;

olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan doʻkonlar binolarining yuqori qavatlariga omborxonalar, xizmat, maishiy va texnik xonalar joylashtirilganda ushbu bino balandligini bir qavatga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Bino qavatlariga majlislar, konferensiyalar va tomoshabinlar zallarining joylashtirilishi

4-jadval

Binoning olovbardoshlik darajasi

Konstruktiv yongʻin xavfi sinfi

Zaldagi oʻrindiqlar soni

Joylashtirilishning chegaraviy qavati

I, II

SO, S1

SO, S1 SO, S1

300 gacha

300 dan yuqori 600 gacha

600 dan yuqori

9

5

3

III

III

SO

SO

do 300 gacha

300 dan yuqori 600 gacha

500 gacha

3

2

III

III

IV

S1

S2

S2-S3

" 300

" 100

1

1

1

Tomosha zaliga ega boʻlgan madaniyat binolari

5-jadval

Binolar, inshootlar

Olovbardoshlik darajasi

Qavatlar soni

Zalning eng katta sigʻimi, oʻrin-joy

Yil davomida faoliyat koʻrsatuvchi kinoteatrlar

I, II, III

normalanmaydi

2

600 va 500 dan koʻp

Madaniyat markazlari

I, II

III

IV

normalanmaydi

2 (zal — 1) 1

600 va undan koʻp

500

200

Teatrlar

I, II

normalanmaydi

normalanmaydi

Izoh:

orayopmasining elementlari yogʻoch konstruksiyalardan tashkil topgan hamda II olovbardoshlik darajasidagi binolar uchun talab etiladigan olovbardoshlik va olov tarqalish chegaralariga ega boʻlgan devorlar, kolonnalar, zinapoyalar, orayomalardan qurilgan va olovbardoshlik darajasi III boʻlgan binolarda 1-qavatga joylashgan tomosha zalining sigʻimi 600 oʻrindan oshmasligi lozim;

yil davomida ishlaydigan kinoteatrni mavsumiy ishlaydigan ochiq kino maydonchaga ega boʻlgan kinoteatrdan bloklashda (turli olovbardoshlik darajasida) ular orasida olovbardoshligi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devor boʻlishi kerak.

Zallarning istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya

chiqish joyigacha boʻlgan eng uzoq masofa

6-jadval

Zallarning vazifasi boʻyicha nomlanishi

Binoning olovbardoshlik darajasi

Masofa, m da; zallar hajmi, ming m3 da; zaruriy vaqt qiymatlari, minutda

5 gacha

5 dan yuqori va 10 gacha

10 dan yuqori

Tashrif buyuruvchilar uchun kutish zallari, kassa zallari, koʻrgazma zallari, raqs zallari, dam olish zallari va b.

I, II, III, IV

30/2,0

20/1,5

45/3,0

30/2,0

55/3,5

-

Ovqatlanish, oʻqish zallari har bir zaldagi asosiy oʻtish yoʻlining maydoni undan har bir evakuatsiya qilinayotgan kishiga 0,2 m2 toʻgʻri kelishi

I, II, III, IV

65/2,0

45/1,5

-

-

-

-

Savdo zallari, asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining quyidagi foizini tashkil qilganda:

25 dan kam boʻlmaganda

I, II

III, IV

50/1,5

35/1,0

65/2,0

45/1,5

80/2,5

-

25 dan kam boʻlganda

I, II

III, IV

25/1,5

15/1,0

30/2,0

20/1,5

35/2,5

-

Eng uzoqda joylashgan xonalarning eshiklaridan zinapoya katagiga kirish joyigacha boʻlgan masofalar

7-jadval

Binoning olovbardoshlik darajasi

Evakuatsiya paytida odamlar oqimining zichligi*, kishi/m2

2 gacha

2 dan koʻp 3 gacha

3 dan koʻp 4 gacha

4 dan koʻp 5 gacha

5 dan koʻp

I-III

A. Zinapoya kataklari yoki tashqariga chiqish joylari orasida joylashgan xonalarda evakuatsiya qilishda

IV

60

40

20

35

40

30

35

25

20

15

B. Boshi berk yoʻlakka yoki xollga chiqadigan xonalardan evakuatsiya qilishda

I-III

IV

30

20

25

15

20

15

15

10

10

7

Izoh:

* xonadan evakuatsiya qilinuvchilar sonining evakuatsiya yoʻlidagi ichki yoʻlak maydoniga nisbati.

Masofa quyidagi binolar:

bolalar maktabgacha muassasalari uchun 6-ustun boʻyicha;

maktab va oʻrta-maxsus bilim yurtlari uchun 3-ustun;

mehmonxonalar uchun 4-ustun;

davolash muassasalarining statsionarlarini 5-ustun, boshqa jamoat binolarining yoʻlagida odamlar oqimining zichligi loyiha boʻyicha aniqlanishi lozim.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Zallarning hajmiga bogʻliq holda odamlarni evakuatsiiya qilish

8-jadval

Zallarning moʻljallangan yoʻnalishi

Binoning olovbardoshlik darajasi

Hajmi (ming m3) quyidagicha boʻlgan zallarda zarur boʻlgan vaqtning quyidagi qiymatlarida (min) bitta chiqish joyi (eshigi) evakuatsion kengligining 1 m dan oʻtadigan odamlar soni

5 min gacha

5 dan koʻp 10 min gacha

10 dan koʻp min da

1. Savdo zallari — asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining
25 % va undan koʻp foizini tashkil etganda, ovqatlanish va oʻqish zallari — har bir asosiy oʻtish joyida 5 kishi/m2 oqim zichligida.

I, II

III, IV

165/1,5

115/1,0

220/2,0

155/1,5

275/2,5

-

2. Savdo zallari — asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining 25 % dan kam qismini tashkil etganda, boshqa zallar.

I, II

III, IV

75/1,5 50/1,0

100/2,0 70/1,5

125/2,5

-

Izoh. Ovqatlanish va oʻqish zallarining sigʻimi zallardagi oʻrin-joylar soni boʻyicha, savdo zallarida esa 1 nafar keluvchi-xaridorga toʻgʻri keladigan hisobiy maydonni inobatga olgan holda ushbu SHNQning 624 — 625-bandiga muvofiq belgilanishi kerak.

Ochiq sport inshootlarining tribunalaridan odamlarni evakuatsiya qilish

9-jadval

Olovbardoshlik darajasi

Evakuatsiya yoʻllari 1 m kengligidan oʻtadigan odamlar soni

Tribunalarning oʻtish yoʻlidagi zinapoyalar boʻyicha

Tribunalarning oʻtish yoʻllaridagi lyuklar orqali, quyidagi yoʻnalishlarda

pastga

tepaga

pastga

tepaga

I, II III, IV

600

420

825

580

620

435

1230 860

Zallardan evakuatsiya qilish vaqti

10-jadval

Zallarning turlari

Zaldan evakuatsiya qilishning zaruriy vaqti (min), hajmi* (ming m3) hisobida

Binodan butunlay evakuatsiya qilish vaqti, min

5 gacha

10

20

25

40

60

Kolosnikasiz sahna zallari

2

3

3,5

3,5

4

4,5

6

Kolosnikali sahna zallari

1,5

2

2,5

2,5

-

-

6

Izoh.*Zalning hajmi ichki toʻsuvchi konstruksiyalar boʻyicha aniqlanishi (tribunali zallarda tribuna hajmi hisobga olinmasligi), hajmning oraliq qiymatlarida evakuatsiyaning zaruriy vaqti masofasi boʻyicha aniqlanishi kerak.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA

11-jadval

Muassasalar

Maydoni, m2

1 oʻringa

xona yuzasi

Kattalarning dam olishi uchun, bolali oilalar uchun sanatoriylar, pansionatlar va b., turistlar uchun mehmonxonalar, motellar

6,0 — 8,0

1 kishiga — 10

2 kishiga — 12 — 16

Bolalar uchun sogʻlomlantirish oromgohlari — dam olish zonalari

4,5 — 6,0

18

Bolalar uchun sanatoriy oromgohlari

6,0

18

Bolalar uchun yozgi sogʻlomlantirish oromgohlari

4,0 — 4,5

18

Turistlar, ovchilar va baliq ovlovchilar uchun zonalar, kempinglar, botellar (suvda dam olishga moʻljallangan oromgohlar)

4,5 — 5,0

9 — 12

Kutubxonalardagi xonalarning tarkibi va maydonini aniqlash koʻrsatkichlari

12-jadval

Xonalar

Oʻlchovi

Hisoblash koʻrsatkichi, m2

Bibliografik-maʼlumot boʻlimi

bitta oʻqish joyi

0,1

Avanzal (kitobxonlar uchun 15-20 % oʻrin toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda)

-ʻ-

1,5

Oʻqish zallari:

kattalar uchun umumiy va ilmiy-tarmoqli

bolalar, yoshlar

ixtisoslashgan boʻlimlar

izografiya, notalar, kartografiya

kompyuterdan foydalangan holda audiovizual xizmat koʻrsatish

-'-

-'-

-'-

-'-

-'-

2,4-3,0

2,0-2,5

3,0-3,5

3,5-5,0

4-6 (10-20 % oʻqish oʻrinlariga)

Abonement (kitobxonlar uchun maydon)

bitta oʻqish joyi

1,8

Kutubxonalararo abonement, komplektlash boʻlimi

xodimning bir ish oʻrni

6,0

Xizmat va ishlab chiqarish xonalari

1 nafar xodim

5-8

Kitob saqlash joylari:

yopiq saqlash;

ochiq saqlash

1000 saqlash birligida

2,5

5,0 (kichik kitob saqlash joylari uchun - 4,5)
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Teatrlar, kinoteatrlar, madaniyat markazlari, konsert zallari, sirklarning tomosha zallarini loyihalash koʻrsatkichlari

13-jadval

Zallarning nomlanishi

Zaldagi bir oʻrin hajmi, m3

Zaldagi bir oʻrin maydoni, m2

Konferens-zallar

4-5

1,0 — 1,5 dan 1,8 — 2,0* gacha

Kinoteatrlar

4 — 6

0,7 — 1,0

Universal zallar va madaniyat markazlari zallari, konsert zallari

4 — 6

0,7 (0,65)* — 0,8

Dramatik teatrlar

4-5

0,7

Musiqa-dramatik teatrining zali; musiqa komediya teatrining zali

5 — 7

0,7

Opera va balet teatrining zali

6 — 8

0,7

Izoh:

* qavs ichida yoʻl qoʻyiladigan parametrlar keltirilgan;

ventilyatsiya, konditsionerlash hisobiga zalning solishtirma hajmi koʻrsatkichlarining yuqorida keltirilgan kattaliklardan ogʻishi 20 % ni tashkil etishi mumkin (kamayish tomoniga qarab).

Hammom va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari xonalarining tarkibi va maydonini aniqlash koʻrsatkichlari

14-jadval

Xonalarning nomlanishi

Oʻlchanishi

Maydoni, m2

Hisobiy birlikka toʻgʻri keladigan maydon

Jami maydon, m2, kamida

Garderobli vestibyul

1 oʻrin uchun

0,35 (50 oʻringacha boʻlganda 0,45)

12

Gigiyenik xonalar:

kiyim almashtirish;

yuvinish;

dushxonalar (ochiq kabinali);

vannali kabinalar (yopiq kabinali);

kiyim almashtirish xonalariga ega boʻlgan dush kabinalari

“

“

“

1 kabina uchun

1 kabina uchun

0,75-0,8 (1,0)

2,4-2,2

2,2 — 2,5

(kabina 1,1x1,1)

4,8

(kabina 2,5x1,35)

12

15

15

3. Sauna-bugʻ xona

xona

4,0-10,0

-

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Mehmonxonalarning yulduzligiga bogʻliq holda ularning toifalarini aniqlash

15-jadval

Korxona turlari

Yulduzligi

Umumiy toifali, kurort, turistik mehmonxonalar

5-4, 4-3, 3-2, 2-1 Oliy I, II, III

Avtoturistlar uchun mehmonxonalar — motellar

4-3, 3-2, 2-1

Kempinglar (avtoturistlar uchun mavsumiy “lager-avtoturargohlar”)

2-1

Mehmonxonalarning yulduzligi boʻyicha ulardagi yashash nomerlarining turlari

16-jadval

Yulduzligi

Nomerdagi joylar soni

Nomerdagi xonalar soni

Nomerning yashash maydoni, m2 *

Sanitariya-texnik jihozlar bilan jihozlanishi

5-4

1

2

2

2

1

1

2

3

16 — 18

18 — 20

30 — 40

40 — 60

vanna, qoʻl yuvish uchun rakovina, unitaz, bide, sochiq quritgich

4-3

1

2

2

1

1

2

14 — 16

16 — 20

25 — 35

vanna (yoki dush), qoʻl yuvish uchun rakovina, unitaz, sochiq quritgich

3-2

1

2

2

3

1

1

2

2

9 — 12

12 — 14

22

25

dush, qoʻl yuvish uchun rakovina, unitaz

2-1

1

2

3

1

1

1

9

12 — 14

15 — 18

dush, qoʻl yuvish uchun rakovina, unitaz

1

1

2

3

1

1

1

9

12 — 14

15 — 20

dush, qoʻl yuvish uchun rakovina, unitaz (nomerlar guruhi uchun yoʻl qoʻyiladi)

Izoh:

* yashash xonasining maydoni ichki quriladigan javonlarni hisobga olmagan holda belgilangan;

nomerning yashash maydoni, undagi xonalar soni, hojatxonalar va kirish joyi (dahliz) loyiha topshirigʻiga muvofiq jihozlanishi kerak.

Mehmonxonadagi vestibyul guruhi xonalarining umumiy maydoni

17-jadval

Mehmonxonalarning turlari

Maydoni, m2, oʻrinlar soni boʻyicha

15

25

50

100

200

300

400

500

800

Mehmonxonalar va motellar

2,35

1,8

1,5

0,9-1,2

0,9-1,2

1,2-1,3

1,25

1,15-1,23

1,0-1,2

Kempinglar

2,0

1,5-1,6

1,0

0,8-0,6

0,4-0,5

0,3

0,25

0,22

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatiladigan zonasidagi hisobiy parametrlar

18-jadval

Yil davrlari

Parametrlari

Hisobiy harorat, °S

Nisbiy namlik, %

Havo oqimining quyidagilardan katta boʻlmagan tezligi, m/s,

I zona

II zona

III zona

hamma iqlimiy zonalar uchun

Issiq

N

Ch

O

quyidagilardan yuqori boʻlmasligi kerak

33

25-28

26-27

25-26

quyidagilardan yuqori boʻlmasligi

kerak

33

24-26

24-26

23-25

quyidagilardan yuqori

boʻlmasligi

kerak

28

23-26

24-25

23-24

quyidagilardan katta boʻlmasligi

kerak

65

65-30

60-30

60-30

0,5

0,5

0,3

0,2

Oraliq

N

Ch

O

-

20-28

23-26

-

16-23

18-22

-

-

-

65-30

65-30

45-30

0,3

0,2

0,2

Sovuq

N

Ch

O

Binolarning tegishli tiplari uchun tuzilgan jadvallarga qarang

65 gacha

65-30

45-30

0,3

0,2

0,2

Izoh:

N — normalangan yoʻl qoʻyiladigan parametrlar; Ch va O — issiqlikning chegaraviy va optimal parametrlari;

xonada 2 h dan koʻp vaqt davomida uzluksiz ravishda boʻladigan odamlar uchun oʻrnatilgan parametrlar;

ayrim xonalarda hisobiy parametrlarni texnologik talablar boʻyicha belgilashga yoʻl qoʻyiladi;

ustki kiyimda keladigan odamlar uchun xonalarning sovuq davrdagi harorati kamida 14 °S boʻlishi kerak.

Jamoat binolarining tarkibiga kiruvchi yordamchi va sanitariya-gigiyena vazifasidagi xonalarda sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi

19-jadval

Xonalar

Havoning hisobiy harorati, °S

1 h havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Vestibyul

16

2

P1

Kuluarlar, foyelar

18

1,5

Garderob

16

2

R1

Bufet

16

hisoblash orqali, lekin xona havosini karraligi 3 dan kam boʻlmasligi kerak

d

Sanitariya uzellari

16

1 ta unitazga 100 m3/h va 1 ta pissuarga 50 m3/h

R2

Qoʻl yuvish xonalari

16

havo hojatxonalar orqali chiqarilishi kerak

R2

Dushxonalar

25

5

R2

Dushxonalar oldidagi kiyim almashtirish xonalari

20

dushxonalardan tortib olinadigan havo hajmida

Shaxsiy gigiyena xonalari

23

5

R2

Tibbiyot punktlari, shifokor xonalari

21

2

P1

Invetar, kanselyariya va jihozlar saqlanadigan xonalar

16

1

R1

Xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uzoq vaqt boʻladigan xuddi shunday xonalar

18

2

R1

Isitish-ventilyatsiya jihozlari xonasi

16

QMQ 2.04.05-97*

Sovitish stansiyalari

16

5

R1

Nasos-filtrlash xonalari

15

3

R1

Ishqorli akkumulyator va elektrolit saqlanadigan akkumulyator xonalari

15

3

R1

Kislotali akkumulyatorlar saqlanadigan akkumulyator xonalari

15

10

R1

Chiqindi kameralari

(isitilmaydigan)

-

1

R1
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA

20-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda

havoning hisobiy harorati, °S

1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Estradali va sahnali tomosha zali:

tomoshabinlar uchun garderobga ega boʻlmagan kinoteatrlarda;

N

16

hisoblash orqali aniqlanishi, lekin 1 nafar

kishiga 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

tomoshabinlar uchun garderobga ega boʻlgan madaniyat markazlari
va teatrlarda, konsert
va koʻrgazmalar zallarida

N

20

D

Sahna, aryersahna, karmon

N

22

-

Kinoteatrlarning foyesi va kuluarlari

N

16

hisoblash orqali aniqlanishi, lekin 1 nafar

kishiga 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Kinoproyeksiya xonasi

N

18

hisoblash orqali aniqlanishi, lekin havoni uch karra almashtirish kerak

R1

Kassirlar, navbatchi administratorlar, diktorlar, tarjimonlar kabinalari, artistlarning shugʻullanish xonalari

N

20

3

D

Muzeylar, kutubxonalar va arxivlarda yilning sovuq davrida havo parametrlari, havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi

21-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda

havoning hisobiy harorati, °S

1 h havoning havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Muzeylar va doimo faoliyat koʻrsatuvchi sanʼat asarlari namoyishining ekspozitsiya zallari

N

22

hisoblash orqali aniqlanishi, lekin 1

kishiga 20 m3/h dan boʻlmasligi kerak

D

Muzeylarning eksponatlarni, kutubxonalarning kitoblarni va arxivlarining fotohujjat hamda mikrofilmlarni saqlash xonalari

N

22

hisoblash orqali aniqlanishi kerak

P1

Hisobga olish hujjatlari, xizmat kataloglarini saqlash xonalari

N

18

1

Koʻrgazmalar zallari, oʻqish uchun xizmat koʻrsatuvchi zonalar

N

20

hisoblash orqali aniqlanishi, lekin 1

kishiga 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Muhim fondlarni saqlash xonalari

N

20

2

P1

Reproduksiya-nusxalash laboratoriyalari

N

18

3

R1

Chakana savdo korxonalarida, alohida turuvchi va ichki qurilgan doʻkonlar, savdo rastalari, meva-sabzavot bozorlarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi

22-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda

havoning hisobiy harorati, °S

1 h da havoning havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Doʻkonlarda maydoni 250 m2 va undan kam boʻlgan savdo zallari:

oziq-ovqat doʻkonlari

N

O

12

14 — 16

1

hisoblash asosida

D

Nooziq-ovqat doʻkonlari

N

O

15

16 — 18

hisoblash asosida

hisoblash asosida

D

Doʻkonlarda maydoni 250 m2 dan koʻp savdo zallari: oziq-ovqat doʻkonlari;

N

O

12

14 — 16

hisoblash asosida

hisoblash asosida

D

Nooziq-ovqat doʻkonlari

N

O

15

16 — 18

hisoblash asosida

hisoblash asosida

D

Yengil konstruksiyali alohida turuvchi doʻkonlar, yopiq sabzavot bozorlari

N

8

1

D

Yuk tushirish xonalari

N

10

hisoblash asosida

D

Tovarlarni sotishga tayyorlash, qadoqlash, qabul qilish, ekspeditsiya xonalari, koʻzdan kechirish zali

N

O

16

17-18

2

P1

Namoyish qilish zallari

N

18

hisoblash asosida

D

Dazmollash xonalari

N

16

hisoblash asosida

D

Boʻlaklarga kesish xonalari

N

10

3

P1

Quyidagilarni saqlash xonalari:

baqqolchilik mollari (oziq-ovqat mahsulotlari — choy, qand, kofe, un, don, murch va h.k.), non, konditer mahsulotlarini saqlash xonalari

N

16

0,5

P1

gastronomiya, baliq, sut, mevalar, vino, pivo, ichimliklar, sabzavot, tuzlangan mahsulotlarni saqlash xonalari

N

8

1

P1

poyabzal, parfyumeriya, maishiy kimyo tovarlari va boshqa tovarlarni saqlash xonalari

N

16

2

P1

boshqa tovarlar

N

16

0,5

P1

Idishlar (taralar), qadoqlash materiallari va inventarlarni saqlash xonalari

N

12

1

P1

Choyshablarni saqlash xonalari

N

18

0,5

R1

Ustaxonalar

N

18

3

R1

Ekspeditsiyalar va shisha idishlar (taralar)ni qabul qilish punktlari, buyurtmalarni qabul qilish va qaytarish xonalari

N

18

1

R1

Sovutish kameralari:

a) goʻsht, yarim tayyor mahsulotlar,

gastronomiya

N

0

-

b) baliq

N

-2

-

mevalar, sabzavotlar, konditerlik mahsulotlari, ichimliklar

N

4

4 (sutkada)

B

muzqaymoq, chuchvara
va shunga oʻxshashlar

N

-12

-

d) ovqat chiqindilari

N

-2

10

R2

Izoh:

N — normalanadigan koʻrsatkichlar;

O — issiqlikning optimal parametrlari.

Sport inshootlari va hammom-sogʻlomlashtirish majmualarining xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati, nisbiy namligi va havoni almashtirish karraligi

23-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda

1 h havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Havo harorati,

°S

Nisbiy namlik

Sport zallari, tomoshabinlar uchun oʻrin-joylarga ega boʻlgan yopiq muz zallari

N

Ch

O

18

18-20

18-20

30-60

hisoblash asosida, lekin bir nafar shugʻullanuvchiga toʻgʻri keladigan tashqi havo 80 m3/h dan kam boʻlmasligi, va 1 nafar tomoshabinga toʻgʻri keladigan tashqi havo 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Tomoshabinlar uchun oʻrin-joylarga ega boʻlmagan yopiq muz zallari

N

Ch

O

14

14-16

16

30-55

hisoblash asosida, lekin bir nafar shugʻullanuvchiga toʻgʻri keladigan tashqi havo 80 m3/h dan kam boʻlmasligi, va 1 nafar tomoshabinga toʻgʻri keladigan tashqi havo 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Tomoshabinlar uchun oʻrin-joylarga ega boʻlmagan sport zallari

N

Ch

O

16

16-18

17-18

30-60

hisoblash asosida, lekin bir nafar shugʻullanuvchiga toʻgʻri keladigan tashqi havo 80 m3/h dan kam boʻlmasligi, va 1 nafar tomoshabinga toʻgʻri keladigan tashqi havo 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Basseynlarning vannalari uchun zallar

N

Ch

O

27

27-30

28-29

50-60

hisoblash asosida, lekin bir nafar shugʻullanuvchiga toʻgʻri keladigan tashqi havo 80 m3/h dan kam boʻlmasligi, va 1 nafar tomoshabinga toʻgʻri keladigan tashqi havo 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Basseynlarda tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun zallar, xoreografik sinflar, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari uchun xonalar

N

Ch

O

18

18-20

19

30-60

hisoblash asosida, lekin bir nafar shugʻullanuvchiga toʻgʻri keladigan tashqi havo 80 m3/h dan kam boʻlmasligi, va 1 nafar tomoshabinga toʻgʻri keladigan tashqi havo 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak

D

Kiyim almashtirish xonalari**

N

Ch

O

22

22-25

23-25

30-60

3

Yuvinish xonalari

N

G

O

26

26-30

28

60-75

Bugʻ xonalari
(nam bugʻ)

N

40

75-85

1

R1

Bugʻ (quruq bugʻ) saunalari

N

120

-

mijozlar tashrif buyurmagan vaqtda ham davriy ishlaydigan

Dush va vanna xonalari, sogʻlomlantirish vanna va dushlari joylashgan xonalar

N

25

60-75

5

Massaj, dam olish xonalari, sauna oldidagi xonalar

N

22

30-60

3

Umumiy ovqatlanish korxonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi

24-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S

1 h havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Ovqatlanish zali, taom berish joyi

N

Ch

O

18

18-21

19-20

hisoblash asosida

R1

Bufet1

N Ch

16

17-18

hisoblash asosida, lekin kamida 3-marta

R1

Taomlar yoki yarim tayyor

taomlarini sotish uchun doʻkon

N

O

16

16-18

2

D

Oshxona — ovqat pishirish sexi2

N

5

hisoblash asosida

R2

Un sexi

N

Ch

O

16

16-20

18-19

2

R1

Goʻsht-baliq, sabzavot sexlari, sovuq sex

N

Ch

O

16

16-20

18-19

4

R1

Idish-tovoqlarni yuvish xonasi

N

20

hisoblash asosida, lekin kamida 6-marta

R2

Quruq mahsulotlar, ichimliklarni saqlash xonasi

N

12

2

R1

Sabzavotlar, tuzlamalar, karam tuzlamalari, taralarning kunlik zaxirasini saqlash xonasi

N

5

2

R1

Maʼmuriy xonalar, xodimlar xonalari

N

Ch

O

20

20-23

21-22

1

D

Inventar saqlanadigan xona

N

12

2

D

Izoh:

1. Ustki kiyimlardagi odamlarga xizmat koʻrsatadigan bufetlar uchun harorat 14 °S da belgilanishi kerak;

2. Navbatchi isitishni va ishdan tashqari vaqtni hisoblash uchun harorat;

3. N — normalanadigan koʻrsatkichlar;

Ch va O — issiqlik komfortining chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.

Mehmonxonalar, motellar, kempinglar, sanatoriylar, dam olish obyektlari xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi

25-jadval

Xonalar

Parametrlar

Barcha iqlimiy hududlarda

havoning hisobiy harorati, °S

1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi*

Qabulxona-vestibyul guruhi xonalari, mehmonxona xollari

N

Ch

O

18

18- 21

19-20

hisoblash asosida, biroq kamida 2 m

D

Mehmonxona nomerlari, yashash guruhlarining yordamchi xonalari, sanatoriylarning yotoqxonalari

N

Ch

20

20-23

hisoblash asosida, biroq kishiga kamida 30 m3/h

D

O

21-22

hisoblash asosida, biroq kishiga kamida 50 m3/h

Maʼmuriy va boshqarish xonalari hamda xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning xonalari

N

Ch

O

20

20-23

21-22

hisoblash asosida, lekin, biroq kamida 3 m

D

Madaniy-ommaviy vazifadagi xonalar, mehmonxona-musiqa salonlari, bilyardxonalar, oʻyin-kulgi xonalari

N

Ch

O

18

18-21

19-20

hisoblash asosida, biroq kamida 2 m

D

Balchiq bilan davolovchi kabinalar, davolash vannalari xonalari, suvosti massaji-dushi, davolash muolajasi2

N

25

5

R1

Taʼmirlash ustaxonalari, texnik xonalar

N

18

hisoblash asosida, biroq kamida 1.5 m

D

Omborlar, choyshablar saqlanadigan markaziy omborxonalar

N

16

1

R1

Kiyimlarni yuvish boʻyicha oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish xonalari

N

18

5

R1

Sartaroshxonalar

N

20

3

R1

Izoh:

N — normalanadigan koʻrsatkichlari;

Ch va O — issiqlik qulayligining chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.

Vodorod sulfidli suv va balchiq ishlatilganda havo almashtirilishini vodorod sulfid konsentratsiyasining chegaraviy yoʻl qoʻyiladigan konsentratsiyagacha kamaytirilishini inobatga olgan holda hisoblash orqali aniqlash lozim.

26-jadval

Xonalar

Koʻrsatkichlar

Barcha iqlimiy hududlarda

havoning hisobiy harorati, °S

1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar tipi

Maydoni 35 m2 dan kam boʻlgan ish xonalari

N

Ch

O

20

20-23

21-22

3,5

biroq bir nafar kishiga kamida

60 m3/h toʻgʻri kelishi kerak

D

Maydoni 35 m2 dan koʻp boʻlgan ish xonalari

N

Ch

O

20

20-23

21-22

hisoblash asosida, biroq

bir nafar kishiga kamida 60 m3/h toʻgʻri kelishi kerak

D

Kabinetlar oldidagi qabulxonalar, hokimiyatlardagi qabulxonalar

N

Ch

O

20

20-23

21-22

3

D

Kompyuterda yozish va pechatlash xonalari

N

Ch

O

20

20-23

21-22

hisoblash asosida, biroq kamida

3,5

D

Konferens-zallar, majlis zallari

N

Ch

O

18

18-21

19-20

hisoblash asosida, biroq bir nafar kishiga kamida 20 m3 toʻgʻri kelishi kerak

D

Tashrif buyuruvchilar uchun kutish xonalari, jamoat tashkilotlari va ekspeditsiyalar xonalari, mahalla markazlari xonalari

N

Ch

O

18

18-21

19-20

3,5

D

Nusxa-koʻpaytirish xizmati xonasi:

a) elektrografik nusxalash boʻlimi

N

Ch

O

18

18-21

19-20

5

D

b) muqovalash-jildlash boʻlimlari

N

Ch

O

18

18-21

19-20

3

R1

v) tezkor ofset chop etish boʻlimi

N

Ch

O

18

18-21

19-20

2

B

g) tahririy-rasmiylashtirish xizmati

N

Ch

O

20

20-23

21-22

2

D

d) chop etish formalarini tayyorlash
va ishlab chiqish

N

Ch

O

18

18-21

19-20

5

B

e) chop etish

N

Ch

O

18

18-21

19-20

3

B

Izoh:

* — xonalar tipi — ushbu SHNQning 804-bandida berilgan;

N — normalanadigan koʻrsatkichlar;

Ch va O — issiqlikning chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.

27-jadval

Xonalar

Koʻrsatkichlar

Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S

1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida

Xonalar turi

Buyurtmalarni qabul qilish va qaytarish, madaniy-maishiy vazifalarni bajaruvchi predmetlar ijarasi, fotografiya, zargarlik va gravirovka ishlari, ovoz yozish studiyalari xonalari

N

18

yonma-yon joylashgan xonalarning havo muvozanati boʻyicha, biroq kamida 2-marta

D

Kiyimlar, bosh kiyimlarni tikish va taʼmirlash, poyabzal tayyorlash va taʼmirlash, charm galantereyasi xonalari, metall va plastmassa buyumlar, elektr priborlar, soat, optika, musiqa asboblarini taʼmirlash xonalari, muqova-jildlash ishlari xonalari

N

18

hisoblash asosida, biroq kamida 3-marta

R1

Radioapparatura va televizor taʼmirlash xonalari

N

18

hisoblash asosida, biroq kamida 5-marta

R1

Materiallarga ishlov berish xonalari

N

18

hisoblash asosida, biroq kamida 10-marta

R1

Kimyoviy tozalash

N

18

hisoblash asosida

R1

Kir choyshablarni qabul qilish, saqlash xonalari

N

16

5

R1

Choyshablarni yuvish xonalari

N

16

hisoblash asosida, biroq kamida 13-marta

Quritish va dazmollash xonalari

N

16

hisoblash asosida, biroq 6-marta

R2

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
Funksional yongʻin xavfi boʻyicha binolar tasnifi

28-jadval

Jamoat binolari (inshootlari) va jamoatga moʻljallangan xonalar roʻyxati

Funksional yongʻin xavfliligi sinfi

Fuqarolarning doimiy va vaqtinchalik yashashiga moʻljallangan binolar, xonalar

F 1

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, qariyalar va nogiron boʻlgan shaxslarning turarjoylari, shifoxonlar, maktab-internatlar

F 1.1

Mehmonxonalar, yotoqxonalar, sanatoriylar, kempinglar, otellar va pansionatlarning yotoq korpuslari

F 1.2

Koʻp xonadonli uylar

F 1.3

Bir xonadonli, shu jumladan biriktirilgan turarjoylar

F 1.4.

Madaniyat obyektlari

F 2.

Teatrlar, kinoteatrlar, konsert zallari, madaniyat markazlari, istirohat bogʻlari, sport inshootlari, kutubxonalar va b.

F 2.1.

Muzeylar, koʻrgazmalar

F 2.2.

F 2.1. da koʻrsatilgan muassasalar ochiq havoda

F 2.3.

F 2.2. da koʻrsatilgan muassasalar ochiq havoda

F 2.4.

Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari

F 3.

Savdo korxonalari

F 3.1.

Umumiy ovqatlanish korxonalari

F 3.2.

Vokzallar, aeroportlar

F 3.3.

Shifoxona va ambulatoriyalar

F 3.4.

Maishiy va kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari binolari (pochta, omonat kassalari, transport agentliklari, huquqiy maslahatxonalari, notarial idoralar, kir yuvish, poyabzal va kiyim taʼmirlash xonalari, kimyoviy tozalash, sartaroshxona va b.

F 3.5.

Tomoshabinlar uchun tribunalar, jismoniy tarbiya, sogʻlomlashtirish va sport inshootlari

F 3.6.

Oliy taʼlim tashkilotlari, ilmiy tadqiqot muassasalari va b.

F 4.

Maktablar, maktabgacha taʼlim tashkilotlari, kollejlar, litseylar

F 4.1.

Oliy taʼlim tashkilotlari, malaka oshirish muassasalari

F 4.2.

Boshqaruv organlari, loyiha-konstruktorlik tashkilotlari, axborot va tahririyat, nashr etish tashkilotlari, banklar, idoralar, ofislar

F 4.3.

Yongʻin oʻchirish depo binolari

F 4.4.

Ishlab chiqarish binolari, inshootlari va xonalari, omborlar

F 5.

Ishlab chiqarish va laboratoriya xonalari, ustaxonalar

F 5.1.

Texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash ishlari olib borilmaydigan avtomobillar turargohlari, arxivlar, omborxona binolari

F 5.2.

Qishloq xoʻjaligi binolari. Portlab-yonish va yongʻin xavfiga ega ishlab chiqarish va omborxona binolari

F 5.3.

Izoh:

ushbu ilova koʻrsatkichlari jamoat binolarining funksional-tipologik guruhlari keltirilgan sinflari doirasidagi obyektlar hamda koʻp tarmoqli binolar va majmualarning loyihalanishiga tatbiq etiladi;

“*” belgi bilan belgilangan obyektlar loyiha topshirigʻiga muvofiq loyihalanadi.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
11-ILOVA
Binolarning umumiy, foydali va hisobiy maydonlari, qurilish hajmi, qurish maydoni va qavatlari sonini hisoblash
1. Umumiy maydon binoning barcha qavatlari maydonlarining yigʻindisi sifatida aniqlanishi (texnik, mansarda, sokol, yertoʻla qavatlari maydonlari ham ushbu yigʻindiga kiritilishi) kerak.
Binolar qavatlarining maydoni tashqi devorlar ichki sirti chegaralarida oʻlchanishi lozim.
Antresollar, boshqa binoga oʻtish yoʻlaklari, tomosha va boshqa zallarning oynavandlangan verandalari, galereyalari va balkonlarining maydonlari ham binoning umumiy maydoniga kiritilishi kerak.
Bir necha qavat balandligidagi xonalarning maydoni faqat bitta qavat chegarasi boʻyicha binoning umumiy maydoniga kiritilishi zarur.
Qiya joylashgan tashqi devorlar boʻlganda qavat maydoni pol sathi boʻyicha hisoblanishi kerak.
2. Foydali maydon binoga joylashtirilgan barcha xonalarning (zallar, foyelar hamda boshqalaridagi balkonlar va antresollar maydonlarini kiritgan holda) maydonlari yigʻindisi sifatida aniqlanishi zarur, zinapoya kataklari, lift shaxtalari, ichki ochiq zinapoya va panduslarning maydonlari foydali maydonga kiritilmaydi.
3. Hisobiy maydon binoga joylashtirilgan barcha xonalarning maydonlari yigʻindisi sifatida aniqlanishi lozim, ichki yoʻlaklar (koridorlar), tamburlar, oʻtish yoʻlaklari, zinapoya kataklari, lift shaxtalari, ichki ochiq zinapoyalar hamda muhandislik jihozlari va tarmoqlari joylashtiriladigan xonalarning maydonlari hisobiy maydonga kiritilmaydi.
Radiouzel, kommutatsion xonalar, estrada va sahna oldidagi yordamchi xonalar, kinoapparat xonalari maydonlari, shuningdek, kengligi kamida 1 m va balandligi 1,8 m va undan katta boʻlgan tokchalar, ichki qurilgan javonlarning maydonlari hisobiy maydonga kiritilishi lozim (muhandislik tokchalari va javonlari bundan mustasno).
4. Chordoq, texnik chordoq, poldan hisoblaganda chiqib turuvchi konstruksiyasining pastki qismigacha boʻlgan balandligi 1,8 m dan kam boʻlgan texnik yertoʻlalar, shuningdek lodjiyalar, tamburlar, tashqi balkonlar, portiklar, tashqi kirish joylari, tashqi ochiq zinapoyalarning maydonlari binolarning umumiy, foydali va hisobiy maydonlariga kiritilmaydi.
5. Bino xonalarining maydoni pol sathi boʻyicha pardoz qilingan devorlar va pardadevorlar orasidagi (plintuslarni hisobga olmagan holda) oʻlchamlarini boʻyicha aniqlanishi, mansarda qavatlari uchun qiya shiftgacha balandligi kamida 1,6 m boʻlgan joylarning maydoni hisoblanishi kerak.
6. Binoning qurilish hajmi ±0,00 sathdan yuqoridagi (yerusti qismi) qurilish hajmi va shu sathdan pastki (yerosti qismi) hajm yigʻindisi sifatida aniqlanishi zarur.
Binoning yerusti va yerosti qismlarining qurilish hajmi bino har bir qismining pol sathidan boshlab toʻsuvchi konstruksiyalar, yorugʻlik tushiruvchi fonarlar, gumbazlar va boshqalarni kiritgan holda toʻsuvchi sirtlar chegarasida aniqlanishi kerak, bunda chiqib turuvchi arxitekturaviy detallar va konstruktiv elementlar, pol osti kanallari, portiklar, terrasalar, balkonlar, bino ostidagi tayanchlarga tayangan mashina oʻtish yoʻlaklari va boʻshliqlarining hajmlari hisobga olinmaydi.
7. Binoning qurilish maydoni shu binoning sokol sathidagi tashqi chizigʻi boʻyicha gorizontal qirqimining maydoni sifatida aniqlanishi, bunda chiqib turuvchi qismlar hamda ustunlar ustida joylashgan bino ostidagi maydon (bino tagidan oʻtuvchi yoʻlaklarni kiritgan holda) binoning qurilish maydoniga kiritilishi lozim.
8. Binoning qavatlari sonini aniqlashda texnik va sokol (agar uning orayopmasining ustki qismi yerning oʻrtacha rejaviy sath belgisidan kamida 2 m ga yuqorida boʻlsa) hamda mansarda qavatlarini kiritgan holda shu binoning barcha yerusti qavatlari hisobga olinishi kerak. Faqat eng yuqori qavat ustidagi texnik qavat etajlar soniga kiritilmaydi.
Binoning turli qismlarida qavatlar soni har xil boʻlganda, shuningdek nishab yerlarga joylashtirilgan binoning qavatlari soni nishab hisobiga ortganda binoning qavatlari soni har bir qism uchun alohida aniqlanishi zarur.
9. Doʻkonning savdo maydoni savdo zallari maydoni va qoʻshimcha xizmat koʻrsatish zallarining (buyurtmalarni qabul qilish va berish zallari, kafeteriya, barlar va b.) maydonlari yigʻindisi sifatida aniqlanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
12-ILOVA
Yertoʻla va sokol qavatlarga joylashtirilishi mumkin boʻlgan jamoat binolarining xonalari ruyxati
1. Boyler xonasi, vodoprovod va kanalizatsiya nasoslari uchun xona, havoni ventilyatsiya va konditsiyalashtirish kamerasi, binoning muhandislik-texnologiyasi jihozlari uchun boshqaruv xona va boshqa xonalari, liftlarning mashina boʻlimlari.
2. Birinchi qavatdan tashqariga chiqish dahlizlari, kiyim-kechak almashtirish xonalari, yechinish xonalari, hojatxonalar, gigiyena kabinalari, dushxonalar, kiyim va inventar xonalari, buyumlarni saqlash kameralari.
3. Omborlar, omborxonalar (oson alanga oladigan materiallar hamda toifasi A va B boʻlgan yonuvchan suyuqliklar omborxonalari bundan mustasno), makulatura yigʻish va saqlash xonalari.
4. Savdo zallarining maydoni 400 m2 boʻlgan oziq-ovqat va nooziq-ovqat doʻkonlari shisha taralar qabuli, konteynerlar saqlash, tozalash inventarlari xonalari.
5. Koʻpi bilan 100 oʻrinli umumovqatlanish korxonalari (sanatoriya, maktab, zallari bundan mustasno).
6. Davolash muassasalarida: sanitar oʻtkazish joylari, dezinfeksiyalash xonalari, texnika xavfsizligi xonalari, kirxonalar, omborchalar, yuk tushirish va oʻramdan ochish xonalari, marmit aravachalarni saqlash va yuvish xonalari, radioaktiv moddalarni saqlash xonalari, radioaktiv moddalar bilan kirlangan chiqindi va kirxonalar, kompressor xonalari hamda dezinfeksiya, sterilizatsiya, yuvish va quritish xonalari (choyshab, xolst, brezentlar kleyonkalari va b.), vaqtinchalik murda saqlash, gips saqlash, davolash balchigʻini tayyorlash va uni regeneratsiya qilish xonalari.
7. Kiyimlarni dazmollash va tozalash xonalari, kiyim va oyoq kiyimlarni quritish xonalari, kir yuvish xonalari.
8. Laboratoriyalar va maxsus xonalar (texnologik asoslash boʻyicha), texnika xavfsizligi xonalari.
9. Maishiy xizmat qabul punktlari, koʻrgazmalar zallari, laboratoriyasi bilan fotoatelye zallari, ijara punkti xonalari, yordamchi va qoʻshimcha xonalar, banket zallari.
10. Radiouzellar, kino-foto laboratoriyalar; televideniyening yopiq tizimi xonalari.
11. Oʻqotar tirlar, sport zallari, mashgʻulot va tomoshabinlar oʻrindiqlari boʻlmagan jismoniy tarbiya-sogʻlomlantirish xonalari, omborchalar va inventar xonalari, billiard xonalari, kegelban oʻyini xonalari, trenerlar xonalari, instruktorlar xonalari, massaj xonalari, yordamchi xonalar.
12. Kitoblarni saqlash xonalari, arxiv saqlash xonalari, tibbiyot arxivlari.
13. Tomoshagoh muassasalarining dahlizlari, foyelari, kiyim-kechak almashtirish xonalari, 300 oʻringacha boʻlgan zallar, koʻrgazmalar zallari, kattalarning klub-toʻgarak mashgʻulotlari uchun xonalar, yordamchi xonalar.
14. Bir vaqtning oʻzida tashrif buyuruvchilar soni har bir boʻlimda koʻpi bilan 100 kishi boʻladigan va devorlari, shiftlari yonmaydigan materiallardan ishlangan madaniyat markazlari va kattalar uchun oʻyin zallari, repetitsiya zallari.
15. Orkestr chuqurliklari, dirijor va orkestrant xonalari, tryum sahnalari, estradalar, arenalar.
16. Yuk saqlash kameralari, yuk tushirish va saralash uchun xonalar.
17. Nusxa koʻpaytirish xizmati xonalari.
18. Yertoʻlaga joylashtiriladigan (yuqorida keltirilgan) xonalarni binolarning sokol qavatiga ham joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
19. Maʼmuriy-xizmat xonalari, idora xonalari, ruxsatnomalar berish xonalari, maʼlumot berish xonalari, registraturalar, jamgʻarma va boshqa kassalar, bank boʻlimlari, transport agentliklari, sogʻaygandan keyin bemorlarni roʻyxatdan chiqarish xonalari, davolash muassasalari va sanatoriylarning choyshablar saqlanadigan markaziy xonalari.
20. Basseynlar, tomoshabinlar uchun tribunalari boʻlmagan sunʼiy muz sporti xonalari.
21. Quruq bugʻli hammomlar.
22. Turli tip va sigʻimdagi umumiy ovqatlanish korxonalari, shuningdek oʻquv muassasalari va sanatoriy-profilaktoriyalardagi oshxonalar, statsionarlarning ovqatlantirish bloklari.
23. Oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari doʻkonlari (oson alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklarni sotadigan doʻkonlar bundan mustasno).
24. Suv bilan davolovchi muassasalardagi rodon va vodorod sulfid suvini tayyorlash laboratoriyalari.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
13-ILOVA
Sogʻlomlashtirish, dam olish va turizm obyektlarida xizmat koʻrsatishga moʻljallangan xonalar

29-jadval

Xonalar

Oʻlchov birligi

Oʻlcham birligiga toʻgʻri keladigan maydon, m2

Xona maydoni, m2

Vestibyul (roʻyxatga olish joyi, sanitariya uzeli, kutish joylarini oʻz ichiga kiritgan qabulxonaga ega boʻlgan):

sanatoriylar, pansionatlar;

turistik bazalar, dam olish uylari, dam olish bazalari, yil davomida ishlaydigan bolalar sanatoriy oromgohlari;

yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlari, yozgi turistik bazalar.

Turizm, jismoniy tarbiya, sport, ommaviy-madaniy tadbirlar boʻyicha instruktor xonasi.

Yuk saqlash kameralari

Tibbiyot punkti

Bank boʻlimi

Aloqa boʻlimi

Maishiy xizmatlar punkti, sartaroshxona

Bar-bufet

m2, 1

oʻringa

-'-

-'-

xona

-'-

-'-

-'-

-'-

-'-

0,6-1,0

0,35-0,6

0,08-0,15

kamida 12

kamida 12

kamida 8

6-8 va koʻp

12-14 va koʻp dahliz maydonida

(12-20)

-''-

kamida 12

(har bir xona) dahliz maydonida

(12-20)
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
14-ILOVA
Dam olish va turizm obyektlarida jamoat sanitariya uzellarining hisobiy koʻrsatkichlari

30-jadval

Xonalar

Jihozlar roʻyxati va maydon, m2

Har 50 oʻrin uchun shlyuzda qoʻl yuvish jihoziga ega boʻlgan erkaklar va ayollarning sanitariya uzellari

erkaklar uchun: 2 ta unitaz va 2 ta pissuar;

ayollar uchun: 3 ta unitaz

Har 50 oʻringa oyoq yuvish jihozi boʻlgan erkaklar va ayollar qoʻl yuvish xonalari

erkaklar uchun: 2-3 ta qoʻl yuvish jihozi va
1 ta oyoq yuvish jihozi;

ayollar uchun: 3-4 ta yuz-qoʻl yuvish jihozi
va 1 ta oyoq yuvish jihozi

bolalar (oʻsmirlar) oromgohlarida — har 10-15 oʻringa

1 ta qoʻl yuvish jihozi va 1 ta oyoq yuvish jihozi

Ayollarning shaxsiy gigiyena kabinasi:

har bir 50 oʻringa sanitariya uzeli tarkibida

bolalar oromgohlarida 2 otryadga

1 ta kabina — 4- m2 (tarkibida: bide, unitaz, qoʻl yuvish jihozi)

1 ta kabina — 4 m2

Har bir 10 oʻringa yechinish xonasi bilan dushxonalar

bolalarning oromgohlarida har bir 15 oʻringa

1 ta kabina (1,8x0,9 m)

1 ta kabina

Bolalar sogʻlomlashtirish

15 nafar qiz bolaga 1 ta unitaz

muassasalarining hojatxonalari (oʻgʻil va qiz bolalar uchun alohida)

20 nafar oʻgʻil bolaga 1 ta unitaz va 1 ta pissuar

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
15-ILOVA
Sportning har xil turlari uchun moʻljallangan yopiq zallarning oʻlchamlari va qabul qilish qobiliyati

31-jadval

Qurilish oʻlchamlari

1 smenada qabul qilish qobiliyati (kishi)

Sport turlari

uchun zallar

uzunligi

kengligi

chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik

Qoʻshimcha talablar

1 ta komplekt tabel jihoziga ega boʻlgan akrobatika zali

36

18

6-8

8-20

musobaqalar uchun maydon 38x20 m (optimal oʻlchamlar: 43x20 m)

1 ta maydon va 1 ta komplekt tabel jihoziga ega boʻlgan basketbol zali

36 (30)

18

7

20

oʻyin maydonining oʻlchamlari 26x14 m.

tomoshabinlarning joylari maydon chegarasidan kamida 2 m narida joylashishi kerak

1 ringga ega boʻlgan boks zali

24 (18)

12

4

8-20

musobaqalar uchun zal kamida 30x18 m (ring 14x14 m) oʻlchamlarga ega boʻlishi kerak

Yunon-rum kurashi zali

(1 ta gilam); dzyudo

(1 ta tatami)

36 (24)

18 (15)

4

24

musobaqalar uchun zal kamida 36x18 m (gilam 17x17 m) oʻlchamlarga ega boʻlishi kerak

Voleybol

(1 ta maydonli)

36

(24)

18 (15)

8

12-24

oʻyin maydoni 18x9 m oʻlchamlarga ega boʻlishi kerak.

Tomoshabinlarning joylari maydon chegarasidan yon tomonlar boʻyicha kamida 8 m narida va boʻylama tomoni boʻyicha 5 m dan narida joylashishi lozim

Gandbol

(1 ta maydonli)

45-48

(42)

24

6

24

mashgʻulotlar uchun 42x20 m

Sport gimnastikasi

(1 komplekt tabel jihoziga ega boʻlgan)

36 (30)

18

6-8

8-20

musobaqalar uchun zal oʻlchami 42x20 m boʻlishi kerak, optimal oʻlcham 48x24 m

Badiiy gimnastika

(1-maydonli)

30-36

(24)

18 (15)

7-8

8-16

musobaqalar uchun zal oʻlchami 36x18 m boʻlishi

lozim

Tennis

(1-maydonli)

36

18

8-9

9-16

oʻyin maydoni: yakkalik oʻyin uchun 24x9 m, juftlik oʻyin uchun 24x12 m.

musobaqalar uchun zal oʻlchami kamida 42x20 m boʻlishi kerak.

Konkida figurali uchish

65

35

6

20

arena 61x30 m

Futzal

65

35

6-8

22-30

arena 61x30 m

Futbol zali

96

48

15

30

arena 90x45 m

Muz ustida xokkey

65

35

6

30

arena 61x30 m
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
16-ILOVA
Oʻquv-mashgʻulot va sogʻlomlashtirish mashqlari uchun basseynlardagi vannalarning hisobiy parametrlari

32-jadval

Sport turi

Oʻlchamlari, m

Bir smenada qabul qilish qobiliyati

Izoh

Uzunlik

Kenglik

Suv chuqurligi

Sayoz qismida

Chuqur qismida

Suzish sporti

50

21

1,8

2,3

har bir yoʻlakchaga 15 kishi toʻgʻri keladi

yoʻlakcha kengligi 2,5 m

25

16

1,8

2,05

har bir yoʻlakchaga 10 kishi toʻgʻri keladi

Chetki yoʻlakchalardan vanna devorigacha boʻlgan oraliqda 0,5 m kenglikda erkin polosa boʻlishi nazarda tutilishi kerak

11

1,2

1,8

8,5

1,2

1,8

Sogʻlomlash-tiruvchi suzish va guruhlarning umumiy jismoniy tayyorgarlik koʻrish mashgʻulotlari

25

11

1,2

1,6

1 kishiga 5,5 m2

18-16,5

6

1-1,2

1,4-1,6

Suzishga oʻrgatish:

14 yoshdan katta oʻsmirlar va kattalar

12,5

6-8

0,8-1,0

(0,6-0,8)

1,25-1,5

10-15 kishi

(bitta guruh)

10-14 yoshli bolalar

12,5

(10)

6

0,6

1,0-1,25

7-10 yoshli bolalar

10

6

0,5-0,6

0,85

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
17-ILOVA
Ochiq va yopiq sport inshootlari uchun sanitariya jihozlari (priborlari) sonining hisobiy koʻrsatkichlari

33-jadval

Xonalar, sanitariya jihozlari (priborlari)

Sanitariya jihozlari (priborlari)ning soni

Ochiq va yopiq basseynlar

Qolgan ochiq va yopiq sport inshootlari

A. Sport bilan shugʻullanuvchilar va murabbiylar uchun

Dushxonalar (ayollar va erkaklar):

shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari oldida

smenada shugʻullanuvchi 3 kishiga 1 ta setka

smenada shugʻullanuvchi 7 kishiga 1 ta setka

trenerlar xonasi oldida

bir vaqtda ishlovchi 20 kishiga 1 ta setka

massajxona va saunalar oldida

massajxonada 2 ta stolga va saunada 5 ta oʻringa 1 ta setka, lekin massajxona oldida kamida 1 ta setka va sauna oldida kamida 2 ta setka boʻlishi kerak

Bir vaqtda (smenada) shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari oldidagi sanitariya uzellari (shlyuzida qoʻl yuvish jihozlariga ega boʻlgan holda)

25-30 ayolga 1 ta unitaz

35-50 erkakka 1 ta unitaz va 1 ta pissuar

murabbiy va xodimlar uchun — 15-30 kishiga 1 ta unitaz, 35-50 erkakka 1 ta pissuar

Qoʻl yuvish xonalari (sanitariya uzellarining shlyuzlarida):

kiyim almashtirish xonalari oldida;

xonada 1-2 ta qoʻl yuvish jihozi

murabbiylarning xonalari oldida

1 ta qoʻl yuvish jihozi

Oyoq yuvish vannalari — shugʻullanuvchilar uchun yechinish xonalarida

20 nafar shugʻullanuvchiga 1 ta vanna (1,0x0,85)

Rakovinalar yoki yuvish jihozlari basseynlarning xlorator tamburi va xlor omborida, tozalash inventarlari xonasida

Har bir xonada 1 ta rakovina yoki yuvish jihozi

B. Tomoshabinlar uchun

Yopiq inshootlar

75-100 ayolga 1 ta unitaz, 150 nafar erkakka 1 ta unitaz va 2 ta pissuar

Ochiq inshootlar

100 ayolga 1 ta unitaz va 500 erkakka 1 ta unitaz va 5 ta pissuar

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
18-ILOVA
Madaniyat markazlari va tomosha muassasalarining vestibyul guruhidagi xonalarning hisobiy koʻrsatkichlari

34-jadval

Xonalar

Hisobiy birlik

Hisobiy birlikka toʻgʻri keladigan maydon, m2

madaniyat markazlari

teatrlar, konsert zallari

kinoteatrlar

Kassalar vestibyuli

1 ta

tomoshabin oʻrni

0,05

0,05-0,07

15 dan kam boʻlmasligi kerak

Kassa, navbatchi administrator, direktor xonalari

-"-

0,07

0,07

0,07

500 nafar tomoshabinga 1 kassa

Kirish joyi va va vestibyul

-"-

0,35

0,35

0,15-0,2

Garderob:

tomoshabinlar majmuasi

klub-toʻgarak majmuasi

-"-

1 ta tashrif joyi

0,04

0,05

-

Mahalliy sharoitlar boʻyicha

Bufetli foye

1 ta tomoshabin oʻrni

0,4-0,6

0,6

0,3-0,4

Kuluarlar

-"-

Maydon evakuatsiya talablarini hisobga olgan holda hisoblanishi kerak (0,25-0,3)

Sanitariya uzellari:

tomoshabinli majmua:

har 100 nafar erkakka

har 100 nafar ayolga

1 ta tomoshabin oʻrni

1 ta unitaz, 2 ta pissuar va 2 ta qoʻl yuvish jihozi;

3-4 ta unitaz va 2 ta qoʻl yuvish jihozi

Madaniyat markazlari:

har 150 erkakka

har 150 ayolga

1 ta tomoshabin oʻrni

1 ta unitaz, 1 ta pissuar, 1 ta qoʻl yuvish jihozi;

2 ta unitaz va 2 ta qoʻl yuvish jihozi

Izoh. Xonalarning tarkibi va maydonlari texnologik asoslar boʻyicha belgilanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
19-ILOVA
Kino namoyishi uchun tomosha zali va kinoekran parametrlariga qoʻyiladigan talablar
Tomoshabinlar uchun oʻrin-joylar quyidagi 1-rasmda keltirilgan hudud chegarasida loyihalanishi, bunda:
D — zal oʻqi boʻyicha kinoekrandan oxirgi qator suyanchigʻigacha boʻlgan uzunlik;
G — zal oʻqi boʻyicha kinoekrandan birinchi qator suyanchigʻigacha boʻlgan masofa G= 0,36 D.
Kinoekran oʻlchamlari quyidagi 1-rasmda keltirilgan, bunda:
Sh — kinoekran (xordasi boʻyicha egri chiziqli) ishchi maydonining kengligi;
V — ekran ishchi maydonining balandligi.
V va Sh nisbatlari:
Vf*1: Shf = 1 : 2,2;
Vsh : Shsh = 1 : 2,35;
Vk : Shk = 1 : 1,66;
Vo : Sho = 1 : 1,37.
Ekran kengligi (Sh) zal uzunligi (D) ga bogʻliq holda quyidagicha belgilanishi kerak:
Shf = 0,6D (0,54D)*2;
Shsh = 0,43D (0,39D);
Shk = 0,34D (0,3D);
Sho = 0,25D (0,22D).
Ekrandan birinchi qator suyanchigʻigacha boʻlgan masofa (G) ekran kengligi (Sh) ga bogʻliq holda quyidagicha belgilanishi lozim:
Gf kamida 0,6 Shf;
Gsh kamida 0,84 Shsh;
Go kamida 1,44 Sho;
Kinoteatrning egrilik radiusi D dan kam boʻlmasligi zarur.
Kinoproyeksiya jihozi oʻrnatiladigan tomoshabinlar zalining parametrlari quyidagi 1-rasmda keltirilgan, bunda:
P — proyeksiya masofasi*3 — kamida 0,85 D;
g — koʻpi bilan 7*4 — kinoproyektor optik oʻqinining kinoekran markazidagi normaldan ogʻish burchaklari;
v — kamida 8°;
i — kamida 3°;
K — yuqoridan oʻtuvchi proyeksiya nuridan shiftning eng yaqin sirtigacha boʻlgan masofa — kamida 0,6 m;
L — pastdan oʻtuvchi proyeksiya nuridan tomoshabinlar oʻrin-joylari zonasidagi polgacha boʻlgan masofa — kamida 1,9 m;
T — ekran ortidagi boʻshliqning boʻylama kengligi *5;
keng ekran boʻlganda — 0,9 m;
keng formatli ekran boʻlganda — 1,5 m;
R — ekran chetidan devorgacha boʻlgn masofa:
yassi ekranda boʻlganda — kamida 0,985 m;
egri chiziqli ekran boʻlganda — kamida 0,1 Sh;
Hisobiy kuzatish nuqtasida *6 koʻrinuvchanlikni loyihalashda oldingi qatorda oʻtirgan tomoshabinning koʻrish sathi ustidan ushbu nuqtaga yoʻnaltirilgan koʻrish nurining koʻtarilishi 0,14 m da (rekonstruksiya qilishda 0,12 m da) belgilanishi kerak.
Tomoshabinning oʻtirgan holatdagi koʻz sathi balandligi pol sathidan 1,2 m qilib belgilanishi lozim.
1-rasm. Kinoekran va tomoshabinlar zalining koʻrsatkichlari
*1 — Sh, V va G parametrlardagi indekslar quyidagi ekranlarni belgilaydi:
f — keng formatli ekran;
sh — keng ekran;
k — kashetirlangan ekran;
o — oddiy ekran.
*2 — Qavs ichida berilgan oʻlchamlar — madaniyat markazlari, teatrlar va mavsumiy ishlaydigan kinoteatrlar uchun.
*3 — Mahalliy ishlab chiqarilgan kinoproyeksiya jihozidan foydalanilganda kamida 34,5 m.
*4 — Madaniyat markazlari va teatrlarda koʻpi bilan 9° da belgilanishi kerak.
*5 — Tovush bitta kanal orqali chiqarilganda yoki tovush kuchaytirgich ekran tomonlariga joylashtirilganda 0,1-0,3 m ga yoʻl qoʻyiladi.
*6 — Kinoteatrlarda — kinoekranning pastki qirrasi.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
20-ILOVA
Sahna tom qoplamasidagi yongʻinga qarshi qoplamaga (ekran) va tutun lyuklarining qurilmalariga qoʻyiladigan talablar
1. Yongʻinga qarshi qoplama (ekran) gaz oʻtkazmaydigan boʻlishi va qurilish portalining boʻsh oraligʻini yon tomonlaridan 0,4 m va yuqoridan 0,2 m da yopib turishi kerak.
Dekoratsiya omborlarining yongʻinga qarshi qoplamasi (ekrani) va yongʻinga qarshi eshiklarining (shtoralari) karkasini loyihalashda (hisoblashda) tomosha zali tomonidan beriladigan gorizontal bosim hisobga olinishi, bu bosim sahna balandligining har bir metr balandligida 10 Pa ga teng boʻlishi, bunda ortiqcha yuklanish koeffitsiyenti 1,2 teng qilib belgilanishi, karkasdagi metall elementlarning hisobiy boʻsh oraliqdagi solqiligi 1/200 dan oshmasligi zarur.
Yongʻinga qarshi qoplama (ekran) oʻzining ogʻirligi taʼsirida kamida 0,2 m/s tezlik bilan harakatlanishi (tushishi yoki koʻtarilishi), darpardaning tushishi yoki koʻtarilishini masofadan (distansion) boshqarish uchta joydan, yongʻin postidan, sahna planshetidan va yongʻinga qarshi qoplamaning (ekran) chigʻirigʻi (lebyodkasi) joylashgan joydan amalga oshirilishi kerak.
Ushbu qoplamaning (ekran) tushishi va koʻtarilishini bildiruvchi tovush va yorugʻlik signalizatsiyasi loyihalanishi kerak.
2. Ochiq lyuklarning maydoni tryum polidan sahna tomyopmasigacha boʻlgan balandlikning har 10 m da hisoblash orqali yoki kolosnikli sahna maydonining 2,5 % ga teng qilib belgilanishi lozim.
Lyuklarning klapanlari ularni ushlab turuvchi qurilmadan yechish vaqtida oʻz ogʻirlik kuchi taʼsirida ochilishi, bunda perimetr boʻyicha klapan qirralarining muzlab yopishib qolish kuchi 0,3 kN/ m ga teng boʻlishi hisobga olinishi kerak.
3. Lyuklarning klapanlariga xizmat qiluvchi chigʻir (lebyodka) sahna planshetidan, yongʻin posti dispetcher xonasidan va ushbu chigʻir (lebyodka) xonasidan masofadan boshqarilishi zarur.
Tutun lyuklarining ustki qurilmasi YONM guruhidagi yonmaydigan materiallardan, klapanlar esa — Yo1 guruhidagi materiallardan tayyorlanishi lozim.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
21-ILOVA
Yopiq bozorlar xonalarining tarkibi va maydoni
(150 — 250 savdo oʻrinli)

35-jadval

Xonalar

Maydon, m2

Xonalar

Maydon, m2

Savdo zali (mahsulotlar, tovarlarni sotish zonalari differensiyalashgan)

zaldagi 1 ta savdo oʻrniga 6 — 8 m2

maxsus kiyimlar va choyshablarni saqlash xonasi

16 — 20

kafeteriya, xizmatlar byurosi uchun qoʻshimcha maydon

inventar saqlanadigan xona

16 — 20

Sabzavot va mevalar mavsumiy sotiladigan yopiq va ochiq savdo maydoni

1 ta savdo oʻringa 6-7 m2

jihoz va inventarlarni taʼmirlash ustaxonasi

16 — 12

Saqlash xonasi (ombor)

savdo zali maydonining 15 — 20 % ga toʻgʻri keladigan maydon

buxgalteriya xonasiga ega boʻlgan idora

30 — 40

Omborlar-bokslar, 1 ta boksga 2-5 m²

texnologik hisoblash boʻyicha

direktor kabineti xodimlar xonasi

20

8 — 12

Yuk qabul qilish va tushirish xonalari

35 — 50

sotuvchilarning shaxsiy buyumlarini saqlash kamerasi

12-15

Goʻsht boʻlaklash Sovitish kameralari (mahsulotlar turi boʻyicha alohida)

5 — 10 saqlash hajmi boʻyicha (har biri kamida 6 m2)

yongʻin xavfsizligi — qoʻriqlash xonasi

10 — 12

Veterenariya-sanitariya laboratoriyalari, jumladan:

goʻsht boʻlimi (koʻzdan kechirish, izolyator-sovutgichga ega boʻlgan laboratoriya, qaynatish, muzlatish, difrastor xonalari)

sut mahsulotlari boʻlimi (koʻzdan kechirish, mexanik ravishda tarkibga ajratish jihoziga ega boʻlgan laboratoriya)

60 — 90 (texnologik hisoblash boʻyicha aniqlik kiritiladi)

yopiq zal va ochiq maydondagi sotuvchilar uchun garderoblar, sanitariya uzellari va boshqa xonalar

texnologik hisoblash boʻyicha aniqlanadi

Kimyo reaktivlarini saqlash xonasi

4-6

mijozlar uchun sanitariya uzellari (alohida blokdagi jamoat hojatxonalari)

texnologik hisoblash boʻyicha aniqlanadi

Yuvish jihozi oʻrnatilgan idishlar saqlanadigan xona

20-25

Tarozilar, kassa apparatlari, savdo inventarlarini saqlash va berish xonasi

20-25

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
22-ILOVA
Umumiy ovqatlanish korxonalaridagi xonalar maydonlarining hisobiy koʻrsatkichlari (zaldagi bitta oʻrin uchun)

36-jadval

T/r

Korxonalarning tiplari

Xonalarning maydoni, m2, zaldagi bir oʻrin uchun

Mijozlar uchun,

zallar uchun

ishlab chiqarish xonalari

omborlar

maʼmuriy — maishiy xonalar

texnik xonalar

1.

Oshxona

2,3 (1,6-1,8)*

1,35

0,75

0,45

0,71

2.

Restoran

2,45 (1,8-2,0)

2,1

1,0

0,65

1,9

3.

Kafe

2,9 (1,4-1,6)

1,2

0,5

0,6

0,5

4.

Pivo-bar

2,16 (1,4)

0,8

0,7

0,5

0,5

5.

Choyxona

3,0 (2,5)

1,2

0,45

0,45

0,55

Izoh:

* — qavs ichidagi koʻrsatkichlar zallar uchun keltirilgan;

xonalarni terrasalarga, ochiq maydonlarga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. zalda estrada, raqs maydonchalari boʻlganda uning maydoni kengaytirilishi lozim;

mijozlar uchun moʻljallangan joylar savdo (ovqatlanish) zallaridagi hamda vestibyul-foyedagi (garderobli) maydonni, hojatxonalarni oʻz ichiga oladi;

yarim tayyor va tayyor mahsulotlarni tayyorlashda qoʻshimcha savdo qilish uchun savdo, ishlab chiqarish va omborlarning maydonlari oshirilishi kerak.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
23-ILOVA
Bir smenadagi quruq choyshablar (kiyimlar)ni yuvish boʻyicha ish unumdorligi 500 va 1000 kg boʻlgan kir yuvish muassasalarining xonalari

37-jadval

Xonalar

Maydon, m2

500 kg

1000 kg

Kir choyshablarni (kiyimlar) qabul qilish sexi (qabul qilish, saralash, saqlash)

35

65

Kir choyshablar (kiyimlar)ni topshiruvchi mijozlar uchun kutish xonasi

12

15

Yuvish sexi (yuvish, kir chayish, saqlash va yuvish mashinalarini tayyorlash)

30

40-50

Moddiy taʼminot omborxonasi

20

30

Quritish-dazmollash sexi

30-40 (uskunaning turiga qarab)

Yuvilgan choyshablar (kiyimlar)ni ajratish, taxlash va oʻrash sexi

30

50

Toza choyshablar (kiyimlar)ni qaytarish sexi (saqlash va qaytarish punkti)

12

12

Toza choyshablar (kiyimlar)ni qaytarib oluvchi mijozlar uchun kutish xonasi

12

12

Taʼmirlash ustaxonasi

15

20

Elektr jihozlarini taʼmirlash ustaxonasi

15

Laboratoriya

12

Izoh. Qoʻllaniladigan texnologik jihozlarni hisobga olgan holda kir yuvish xonalarining tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
24-ILOVA
Mehmonxonalarning xalqaro klassifikatsiya — “yulduzli”ligi boʻyicha asosiy tavsiflari

38-jadval

Koʻrsatkichlar, tavsiflar

Yulduzliligi

Izoh

1. Bino:

alohida turuvchi, tashqi koʻrinishi va reklamasi boʻyicha jozibadorlik (koʻrkamlik)ga ega boʻlgan;

5*, 4*, 3*

yopiq kirish hududi (soyabon);

5*, 4*, 3*

yopiq avtoturargohga ega boʻlgan

5*

2. Kirish zonasi, vestibyul:

keng, axborot tablosi, audio-kuzatuv vositalari, aloqa punkti va valyuta almashtirish shoxobchasi, transport i turistik agentliklari, savdo shoxobchalari boʻlgan;

5*, 4*, 3*

mijozlar va yuk olib kirish uchun alohida yoʻlaklar;

5*, 4*, 3*

kirish tamburi va kaloriferlari boʻlgan

5*, 4*, 3*

3. Axborot va aloqa xizmatlari: kechayu-kunduz ishlaydigan

5*, 4*, 3*

1 va 2 yulduzli mehmonxonalarda bu xizmatlar kamida 12 h ishlashi kerak

4. Nomerlar:

yuqori komfortlikka (jumladan lyuks va appartament xonalariga) ega boʻlgan 1 va 2 oʻrinli nomerlar 100 % ni tashkil etishi kerak;

5*, 4*

1-2 oʻrinli nomerlar 70 % ni tashkil etishi (santexnika jihozlari normativ boʻyicha: unitaz, yuz-qoʻl yuvish jihozi xonasi, dush oʻrnatilgan boʻlishi) kerak

3*, 2*

5. Ovqatlanish muassasasi:

restoran, kafe i barlar (shu jumladan qavatlarda), banket zallariga ega boʻlishi kerak;

5*, 4*, 3*

kechasi ishlaydigan restoran va barlar mavjud boʻlishi lozim

5*, 4*

6. Xizmatlar:

5*, 4*, 3*

1 va 2 “yulduzli”da mahalliy sharoitlar boʻyicha

sartaroshxona-salonlar (shu jumladan manikyur, pedikyur, kosmetika kabineti);

5*, 4*, 3*

kiyimlarni yuvish va dazmollash, kimyoviy tozalash;

5*, 4*, 3*

bank i transport xizmatlari;

5*, 4*, 3*

soat, koʻzoynak taʼmirlash;

5*, 4*, 3*

fotoxizmat;

5*, 4*, 3*

sport inventari ijarasi;

5*, 4*, 3*

1, 2, 3 “yulduzli” mehmonxonalarda qimmatbaho buyumlar portye seyfida saqlanadi

kiyim va poyabzal taʼmirlash;

5*, 4*, 3*

avtoservis;

5*, 4*

abonent seyflari;

5*, 4*

kechayu-kunduz ishlaydigan tibbiyot xizmati;

5*, 4*

savdo va dorixona shoxobchalari

5*, 4*, 3*

7. Madaniy-boʻsh vaqtni oʻtkazishga xizmat koʻrsatish:

xalqaro darajadagi kongress va simpozium zallari shaharsozlik shartlari boʻyicha nazarda tutilishi kerak

musiqa-raqs saloni, oqshom ishlaydigan kechki salon, kegelban, bilyard xonalari;

5*, 4*, 3*

universal kino-konsert zali, taqdimot va konferensiya zali;

5*, 4*

brifing va intervyu uchun xonalar (kamida 2 ta);

5*, 4*

sogʻlomlashtirish majmuasi (sauna, massaj xonasi, trenajyor zali);

5*, 4*, 3*

oʻlchami kamida 25x11 m boʻlgan va mineral suv yoki dengiz suvi bilan toʻldiriladigan suzish havzasi (zaruriy yordamchi xonalari bilan birgalikda), badan chiniqtirish xonasi;

5*, 4*

koʻrgazmalar uchun namoyishi zali

5*, 4*

8. Muhandislik taʼminoti:

1 va 2 “yulduzli”

tez harakatlanuvchi yoʻlovchi liftlar;

xodimlar va yuklar uchun alohida liftlar;

5*, 4*

ovqat tayyorlash blokidan qavatlardagi kafe va bar zallari uchun koʻtarish qurilmalari va lift;

5*, 4*, 3*

barcha xonalarda havoni sutka davomida konditsionerlash;

5* , 4*

yoz mavsumida barcha xonalarda havoni sutka davomida konditsionerlash;

3*, 2*

chang tozalash va chiqindi chiqarish boʻyicha markazlashgan tizimlar;

5*, 4*, 3*

nomerlarda koʻp kanalli kabelli televideniye;

5*, 4*, 3*, 2*

nomerdan internetga ulanish;

5*, 4*, 3*

vanna xonasida telefon mavjudligi;

5*, 4*

nomerda qoʻriqlash signalizatsiyasi mavjudligi;

5*, 4*

qoʻriqlash signalizatsiyasi oʻrnatilgan seyflar

5*

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
25-ILOVA
Har xil turdagi ventilyatsiyalarning qoʻllanilish doirasi

39-jadval

Xona turi va havo almashtirish kattaligi

Havo kirituvchi ventilyatsiya

Havo chiqaruvchi ventilyatsiya

Tabiiy ravishda shamollatish boʻlganda

Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan D turidagi xonalar

Havoni fortochka va framuga orqali kiritgan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilyatsiya

Havoni fortochka va framuga orqali chiqargan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilitsiya, havoni chiqarish kanali qoʻshilgan yoki faqat berilgan xonaga moʻljallangan

Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R1 tipidagi xonalar

Havoni fortochka va framuga orqali kiritgan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilyatsiya

Berilgan xonada havo chiqarish kanaliga ega boʻlgan tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiya

Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R2 tipidagi xonalar

Havoni fortochka va framuga orqali kiritgan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilyatsiya

Mexanik

P1 va P2 tipidagi xonalar.

Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan D tipidagi xonalar

Mexanik

Tabiiy

Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R1, R2 tipidagi xonalar;

B tipidagi xonalar

Mexanik

Mexanik

Tabiiy ravishda shamollatish boʻlmaganda

Tabiiy ravishda shamollatish boʻlmagan xonalar va zonalar

Mexanik

Mexanik
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
26-ILOVA
Madaniy-tomosha muassasalari, kutubxonalar, arxivlar va sport inshootlari binolarining ichki yongʻinga qarshi suv quvuroʻtkazgichlariga qoʻyiladigan talablar
1. Madaniy-tomosha muassasalarining binolarida quyidagilar nazarda tutilishi lozim:
sigʻimi 700 oʻringacha boʻlgan estradali kinoteatr va madaniyat markazlarida — yongʻinni oʻchirish joʻmraklari; kolosniklarga ega va sigʻimi 700 oʻrindan koʻp boʻlganda — yongʻinni oʻchirish joʻmraklari va ushbu ilovanining 9-bandiga asosan drencher qurilmasi;
12,5x7,5 m, 15x7,5 m, 18x9 m va 12x12 m oʻlchamli sahnaga va 700 oʻrinli tomosha zaliga ega boʻlgan madaniyat markazlarida yongʻinni oʻchirish joʻmraklari va drencher qurilmasi;
18x9 m, 21x12 m oʻlchamli sahnaga va 700 dan koʻp oʻrinli tomosha zaliga ega boʻlgan madaniyat markazlarida, sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar 18x18 m va 21x15 m oʻlchamli sahnaga ega boʻlgan madaniyat markazlarida, shuningdek teatrlarda yongʻinni oʻchirish joʻmraklari, drencher va sprinkler qurilmalari;
600 va undan koʻp oʻrinli va panoramali, uch tomonli, markaziy sahnalari boʻlgan teatrlarning namoyish majmualarida yongʻin oʻchirish qurilmalari.
2. Teatr binosining hududida alohida korpusga joylashtirilgan ishlab chiqarish xonalari va rezerv omborlarida, xoʻjalik-ishlab chiqarish xonalari va teatr binosini joylashtirishda ichki yongʻinni oʻchirish joʻmraklari va sprinkerli qurilmalar ushbu ilovaning 4 va 11-bandlari talablariga muvofiq loyihalanishi kerak.
Ishlab chiqarish xonalari va rezerv omborlarini teatr binosi hududidan tashqaridagi korpusga joylashtirishda sprinkler qurilmalar ushbu ilovaning 11-bandiga muvofiq loyihalanishi, yongʻinni oʻchirish joʻmraklarining suv sarfi QMQ 2.04.01-98 talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
3. Binolarda ichki yongʻin oʻchirish joʻmraklarining suv sarfi quyidagicha belgilanishi kerak:
tomosha zalining sigʻimi 300 oʻringacha boʻlgan estradali kinoteatr va madaniyat markazlarida 2 ta oqim (struya)da kamida 2,5 l/s, oʻrinlari 300 koʻp boʻlgan kinoteatr va madaniyat markazlarida har bir oqimda kamida 5 l/s;
sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, sahnali madaniyat markazlari va teatrlarda 2 ta oqim (struya)da kamida 2,5 l/s va har birining suv sarfi 5 l/s boʻlgan 2 ta oqim (struya).
4. Yongʻin oʻchirish joʻmraklari tomosha zali va sahnaga yoki zinapoya maydonchasiga kirish joyida oʻrnatilishi lozim.
18x12 m, 21x12 m, 21x15 m oʻlchamli sahnaga ega boʻlgan madaniyat markazlarida, shuningdek, teatr binolarida 19 mm li purkagich va 10 m uzunlikdagi shlang ulangan 65 mm diametrli qoʻshimcha yongʻin joʻmraklari sahna planshetiga oʻrnatilishi kerak.
16 mm li purkagich va 10 m uzunlikdagi shlang ulangan 50 mm diametrli yongʻin oʻchirish joʻmraklari kolosniklar va ishchi galereyalarga oʻrnatilishi, shlangasining uzunligi 20 m boʻlgan yongʻin oʻchirish joʻmraklari teatrning boshqa barcha xonalariga oʻrnatilishi lozim.
5. Maydoni 500 m2 boʻlgan sahna planshetida 3 ta, 500 m2 dan katta maydonga ega boʻlgan sahna planshetida 4 ta yongʻin oʻchirish joʻmraklari oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
Har bir ishchi galereyada va kolosniklarda kamida ikkita yongʻin oʻchirish joʻmraklari oʻrnatilgan boʻlishi, ushbu joʻmraklar sahnaning chap va oʻng tomonida joylashgan boʻlishi lozim.
Joʻmraklarni javonsiz ochiq holatda oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
6. Yongʻin oʻchirish joʻmraklari xonalarning har qanday nuqtasiga 2 ta oqimda suv sepilishini taʼminlashi kerak.
7. Yongʻin oʻchirish joʻmraklarining ichki tarmogʻi halqa koʻrinishida va ikkita kirish joyi bilan tashqi tarmoqqa va ikkita kirish joyi bilan sprinklerli va drencherli tizimning suv tarqatish tarmogʻiga ulanishi kerak.
Suv tarqatish zadvijkalari tarmoqqa ikkitadan koʻp boʻlmagan tarmoqlanishga ega boʻlgan uchastkalarni berkitish imkonini taʼminlagan holda oʻrnatilishi lozim. Ikkitadan koʻp yongʻin oʻchirish joʻmraklari boʻlgan vertikal quvurlar (stoyaklar)ning asosiga (pastki qismiga) ventillar va zadvijkalar oʻrnatilishi zarur.
8. Yongʻin oʻchirish joʻmraklaridagi erkin suv bosimi xonananing eng yuqori qismiga suvni sachratib yetkazishi kerak.
Sahna planshetidagi yongʻin oʻchirish joʻmraklaridagi suv bosimi planshetdan kolosnik qoplamasigacha boʻlgan masofadan 2 m uzoqqa suv sachratilishini taʼminlab berishi kerak.
9. Drencherlar sahna va aryersahna kolosniklarining ostiga, ishchi galereyalar (ularni birlashtiruvchi koʻrikchalar) pastki yarusining tagiga, oʻralgan dekoratsiyalar seyfiga va sahnaning barcha boʻsh oraliqlariga, sahnaning ichki qurilgan jihozlarining konstruksiyalari joylashgan tryumlarga va koʻtarish-tushirish qurilmalariga oʻrnatilishi kerak.
Yongʻinga qarshi qoplama (ekran)ga sahna tomondan suv sepilishi lozim.
10. Drencher va sprinkler suv purkagichlari bitta suv purkagich bilan himoyalanadigan pol maydoni, oʻrtacha suv sepish intensivligida 1 m2 pol maydoniga kamida 0,1 l/s sarf boʻlganda, koʻpi bilan 9 m2 qabul qilinadi; sahnaning tirqishiga suv purkash sarfi 1 m tirqishga 0,5 l/s, sahna portaliga sepishga — 1 m portal kengligi, 7.5 m gacha balandligiga kamida 0,5 l/s va 1 m kenglik, 7.5 m balandlikdan koʻp boʻlgan holiga 0,7 l/s boʻlishi kerak.
11. Eng uzoq va baland joylashgan purkagichda erkin suv bosimi kamida 0,05 MPa (5 m suv. ust.) boʻlishi zarur.
Bitta binoda barcha purkagichlar teshigi diametri bir xil boʻlishi kerak.
12. Yongʻin nasos agregatlari 100 % li zaxira bilan boʻlishi va ular alohida isitiladigan, tashqariga yoki zinapoya katagiga chiqish joylari bor xonalarga joylashtiriladi.
Faqat yongʻin oʻchirish joʻmraklari bilan jihozlangan kinoteatr v madaniyat markazlari (klub) binolarida nasoslarni isitish qozonxonasiga joylashtirish mumkin.
13. Ichimlik-xoʻjalik suv taʼminoti nasoslari vibraizolyatsiyali asoslarga oʻrnatilgan va kirish tarmogʻi, hamda ichki tarmoqdan elastik oraliq quvurchalari bilan ajratilgan boʻlishi kerak.
14. Kutubxona va arxivlar binolarida yongʻinga qarshi suv taʼminoti bino hajmi 7500 m3 va undan koʻp boʻlgan hollarda loyihalanishi kerak.
Suv sarfi va ichki yongʻin oʻchirish oqimi (struyasi) hisobining normalarini QMQ 2.04.01 ga asosan qabul qilish lozim.
15. Sportga moʻljallangan binolarda sprinkler qurilmalaridan foydalanishda suv purkash intensivligi 1 m2 maydonga 0,08 l/s, 120 m2 gacha boʻlgan maydonga bir vaqtning oʻzida tizimning 30 min ishlab turishi zarurligi hisoblaridan qabul qilinishi kerak.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
27-ILOVA
Jamoat binolaridagi elektr qabul qilgichlarning elektr taʼminoti ishonchliligi boʻyicha toifasi

40-jadval

Jamoat binolarining guruhlari yoki tiplari

Yongʻinga qarshi qurilmalarning elektr qabul qilgichlari

Boshqa elektr qabul qilgichlar kompleksi

Barcha elektr qabul qilgichlar kompleksi

Ishlovchilar soni 2000 nafardan koʻp boʻlgan (qavatidan qatʼi nazar) muassasalar, maʼmuriy, ilmiy-tadqiqot institutlari binolari

I

II

-

Ishlovchilar soni 50 dan 2000 nafargacha boʻlgan binolar (10 qavatdan yuqori)

-

-

II

Ishlovchilar soni 50 nafardan ortiq boshqarish organlar binolari

I

II

Bank muassasalarinig binolari

I

II

Sigʻimi 160 nafargacha boʻlgan bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari

-

-

III

Fondi 1 mln. gacha saqlash birligidagi kutubxona va arxivlar

I

II

-

Xuddi shunday, 100 mingdan 1 mln. gacha saqlash birligidagi kutubxona va arxivlar

-

-

II

Savdo zalining maydoni 2000 m2 va undan yuqori boʻlgan savdo korxonalari

I

II

-

Umumovqatlanish korxonalari:

oʻrinlari soni 500 dan koʻp,

I

II

-

oʻrinlari soni 100 dan 500 gacha,

-

-

II

oʻrinlari soni 100 gacha, sut mahsulotlari tarqatish punktlari

-

-

III

Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari: ish oʻrni 15 tadan koʻp sartaroshxonalar, ish oʻrni 50 tadan koʻp atelye va ustaxonalar, bir smenada 500 kg dan koʻp kir tozalash kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalari, joyi 100 dan koʻp hammomlar;

-

-

II

oʻrni 15 tagacha sartaroshxonalar, ish oʻrni 50 tagacha atelye va ustaxonalar va bir smenada 500 kg gacha kir tozalash kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalari, joyi 100 gacha hammomlar

-

-

III

Respublika ahamiyatidagi muzey va koʻrgazmalar

-

-

I

Xuddi shunday, viloyat ahamiyatidagilar

I

II

-

Xuddi shunday, mahalliy ahamiyatdagilari va oʻlkashunoslik muzeylari

-

-

III

Oʻrinlari soni 1000 dan koʻp mehmonxonalar, turistik bazalar, motellar, pansionatlar va dam olish uylari

I

II

-

200 dan 1000 gacha oʻrinli xuddi shunday binolar

-

-

II

Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlari 800 dan koʻp yopiq sport inshootlari (avariya yoritkichlari bundan mustasno, u 1-toifaga kiradi)

-

-

II

Xuddi shunday, oʻrinlari 200 dan 800 gacha yoki bir smenada shugʻullanuvchilar 120 nafardan koʻp

-

-

II

Xuddi shunday, oʻrinlari 200 dan kam yoki bir smenada shugʻullanuvchilar soni 120 dan kam

-

-

III

Ochiq sport inshootlari: futbol, yengil atletika, sport arenalari, qatorlari 20 va undan koʻp tribunali suv havzalari

-

-

II

Xuddi shunday, qatorlari soni 20 tagacha boʻlgan ochiq inshootlar

-

-

III

Tomoshabinlar zallarining jami sigʻimi 500 oʻrin va undan koʻp tomoshagohlar, joylari sonidan qatʼi nazar, bolalar kinoteatrlari va teatrlari, qoʻgʻirchoq teatrlari, sirklar zallarning sigʻimi 500 dan kam boʻlgan xuddi shunday binolar

-

-

III

Izoh. Jamoat binolarining elektr qabul qilgichlari kompleksiga bino va xonalar guruhini jihozlaydigan barcha elektr qurilmalari kiradi.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
28-ILOVA
Xonalar va joylarni sunʼiy yoritish turlariga qoʻyiladigan talablar

41-jadval

Moʻljallanganligi boʻyicha yoritish turi

Xonalar, joylar

Ishchi

Odamlarning ishlashi va yurishi uchun, bino va joylarning barcha xonalari uchun hamda transport vositalarining harakati uchun

Avariya xavfsizligi

Ishchi yoritish oʻchib qolishi avariya holatini yuzaga keltiradigan yoki insonlarga ziyon yetkazadigan xonalar uchun, shuningdek, dispetcher xonalari, aloqa uzellari, kinoapparatlar, elektr shchiti, tibbiyot punktlari, doimiy qoʻriqlash postlari, navbatchilarning postlari, 300 va undan ortiq kiyimlar turadigan kiyim-kechak almashtirish xonalari, doʻkonlarning savdo zallari, mehmonxonalarning dahlizlari, restoran va kafelarning zallari, liftlarning moshina boʻlimlari, tez yordam koʻrsatish kabinetlarida, reanimatsiya xonalarida, davolash muassasalarining qabul qilish punktlarida, kasalxonalarning tugʻdirish boʻlimlarida, qayta bogʻlash (perevyazka) xonalarida, muolaja xonalarida, tezkor tekshiruv laboratoriyalarida, tibbiyot hamshirasi navbatchilik punktlarida, operativ qism xonalarida, tez yordam stansiyalarining dorixona va yordamga joʻnab ketishda birga olib yuriladigan qutilar saqlash xonalarida.

Nasoslar xonalarida, issiqlik berish punktlarida yoki xonalarning elektr qabul qilgichlari elektr taʼminoti ishonchliligi boʻyicha I toifaga kiradigan xonalarda.

Avariya evakuatsiyasi

Kesib oʻtiladigan xonalarda, ichki yoʻlaklarda, xollarda, foye va dahlizlarda, 50 nafardan ortiq odamlarni evakuatsiya qilish uchun xizmat qiladigan zinapoyalarda, bolalar maktabgacha muassasalarida esa bolalar sonidan qatʼi nazar, zinapoyalarda; bir paytda 100 dan ortiq odamlar boʻladigan xonalarda (auditoriyalarda, ovqatlanish zallarida, konferens-zallarda); maydoni 90 m2 va undan koʻp savdo zallarida va ulardan chiqish yoʻlaklarida, savdo korxonalarining transport tunnellarida, evakuatsiya paytida u xonalardan chiqishda lat yeyish xavfi bor xonalarda (ovqat pishirish xonalarida, ovqat ulashish va boshqa jamoat ovqatlanishi ishlab chiqarish xonalarida, kir yuvish, taʼmirlash ustaxonalarida, basseynlar zallarida.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
29-ILOVA
Avtomatik yongʻin signalizatsiyasi va avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan himoyalanadigan xonalar, inshootlar va jamoat binolarining roʻyxati
I. Avtomatik yongʻin signalizatsiyasi
1. Avtomatik yongʻin signalizatsiyasi qurilmasi (bundan buyon matnda AYOS deb yuritiladi) yongʻinni tez payqashi, signallarni qayta ishlashi, muhandislik qurilmalariga signal berishi va yongʻin oʻchirish qurilmalarini ishga tushirishi kerak.
2. Barcha jamoat binolari va inshootlari AYOS bilan jihozlanishi lozim.
Ushbu roʻyxatga kirmagan jamoat binolari va inshootlarining xonalari ham avtomatik yongʻin oʻchirish signalizatsiyasi qurilmasi bilan jihozlanishi zarur.
3. AYOSni zinapoya kataklarida, sprinkler yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlangan xonalarda, dushlar, hojatxonalar, sovitish kameralari, goʻsht, baliq, sabzavot, mevalarni sotish va saqlash xonalarida, shamollatish kameralarida, suv taʼminoti nasosxonalarida yonuvchan materiallar va jihozlar boʻlmagan xonalarda oʻrnatilmasligi mumkin.
4. AYOSni SHNQ 2.04.09-07 talablariga muvofiq loyihalash lozim.
II. Avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi
5. Avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi (bundan buyon matnda AYOOʻQ deb yuritiladi) yongʻin oʻchiruvchi moddani chiqarish hisobiga yongʻinni oʻchirishi kerak.
6. AYOOʻQ loyiha topshirigʻiga muvofiq qoʻllanilishi lozim*.
7. AYOOʻQni SHNQ 2.04.09-07 talablariga muvofiq loyihalash lozim.
8. Barcha jamoat binolari va inshootlari AYOOʻQ bilan jihozlanishi kerak.
9. Avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlanishi zarur boʻlgan xonalarning maydoni umumiy maydonning 50 % idan koʻp boʻlsa, binoni butunlay avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlash kerak.
10. AYOOʻQ quyidagilarda boʻlishi lozim:
noyob jihoz va materiallar, noyob bosma asarlar, qoʻlyozma va boshqa qimmatli hujjatlar saqlanadigan xonalarda;
kutubxonalarda kitoblar va arxivlarida hujjatlar saqlash xonalarida;
500 ming birlikdan kam saqlanadigan, keltirilgan kutubxona va saqlash fondlari va 400 m2 (har biri) dan kam maydonli viloyat va tuman ahamiyatidagi arxivlari avtomatik yongʻin oʻchirish signalizatsiyasi hamda koʻchib yuruvchi xladonli va uglekislotali yongʻin oʻchirish jihozlari bilan taʼminlanishi mumkin;
davlat muassasalarining server xonalarida;
muzeylarda;
maydonlari 100 m² dan koʻp boʻlgan lombardlarda;
maydoni 500 m2 va undan koʻp boʻlgan telestudiyalarning tasvirga olish pavilyonlarida;
yuk saqlash kameralari xonalarida va aerovokzal hamda vokzal binolarining yonuvchi materiallar saqlanadigan omborlarida;
yopiq sport inshootlarining har qanday sigʻimli tribunalari ostida, ochiq sport inshootlarining sigʻimi 3000 va undan koʻp tomoshabinga moʻljallangan tribunalari ostida;
savdo korxonalarining xonalarida (doʻkonlarda, marketlarda va muqobil obyektlarda):
maydoni 200 m2 va undan koʻp boʻlgan savdo zallarida (sokol yoki yertoʻla qavatlariga joylashtirilgan);
umumiy savdo maydoni 3500 m2 va undan koʻp boʻlgan bir va ikki qavatli binolarda;
umumiy savdo maydoni 1500 m2 va undan dan koʻp boʻlgan uch va undan yuqori qavatli binolarda;
maydoni 1000 m2 va undan koʻp boʻlgan omborlarda;
yertoʻla va sokol qavatlarda joylashgan va maydoni 500 m2 va undan koʻp boʻlgan omborlarda;
turarjoy va jamoat binolariga kiritib qurilgan (umumiy maydoni 1500 m2 va undan koʻp boʻlgan) xonalarda;
balandligi 28 m dan katta boʻlgan binolarning xonalarida**;
(maydoni 300 m2 va undan koʻp boʻlgan va tez yonuvchi materiallar, yonuvchan suyuqliklar, yonuvchan ximikatlar saqlanadigan xonalar hamda omborlar;
maydoni 1500 m2 va undan koʻp boʻlgan koʻrgazma zallarida;
alohida joylashtirilgan va jamoat binolariga kiritib qurilgan avtomobil turargohlarida.
Izoh.* Avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi tipini, oʻchirish usulini, yongʻin oʻchiruvchi modda turini tanlash buyurtmachi va loyiha tashkiloti tomonidan loyiha topshirigʻiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
** Bino balandligi SHNQ 2.01.02-04 talablariga asosan belgilanishi lozim.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
30-ILOVA
Kompleksli maydoncha va undagi alohida elementlarning minimal oʻlchamlari

42-jadval

Shugʻullanuvchilarning yoshi boʻyicha guruhi

Kompleksli maydoncha elementlari*

Harakatli oʻyinlar va umumiy rivojlantirish mashqlari uchun maydoncha, m2

Yugurish yoʻlagining yopiq konturi

Uzunligi, m

eni, m

umumiy uzunligi

shu jumladan, toʻgʻri uchastkaning uzunligi

7 dan 10 yoshgacha

50

60

15 dan kam emas

1,2

10 yoshdan katta 14 yoshgacha

100

150

30 dan kam emas

1,5

14 yoshdan katta va kattalar

250

200

60 dan kam emas

2

Izoh. Kompleksli maydoncha elementlari mahalliy sharoitlar (uchastkaning konfiguratsiyasi va b.)lariga mos ravishda bitta umumiy uchastkaga yoki turarjoy uylari guruhi egallagan hudud chegarasiga alohida joylashtirilishi mumkin.

43-jadval

Sport turi

Maydonchaning rejaviy oʻlchamlari m

oʻyin maydonchasi

xavfsizlik zonasi

qurilish oʻlchamlari m

uzunligi

eni

old tomoni

yon tomoni

uzunligi

eni

Beysbol

120

120

-

1000 m2

Golf

1 ta lunkaga toʻgʻri keladigan oʻyin yoʻlagining uzunligi — 130 dan 150 m gacha, eni 40 dan 50 m gacha

9 lunka — 25 Na

18 lunka — 25 Na

Regbi (havaskor ishtirokchilar, professional ishtirokchilar)

107 dan

132 gacha

66 dan

68,87 gacha

-

-

120

72

Futbol

90 dan

110 gacha

60 dan

75 gacha

4 dan 8 gacha

2 dan 4 gacha

120

80

105

68

Chim ustida xokkey

91,4

55

4 dan 8 gacha

3 dan 5 gacha

99,4

61
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
31-ILOVA
Ikki sektorli spot yadrosining rejasi
2-rasm. Futbol maydoni va yengil atletika yoʻlagiga ega boʻlgan (bitta markazli burilishlar va toʻgʻri chiziq boʻylab 400 m uzunlik boʻyicha yugurish uchun) sport yadrosi (arenasi)ning ikki sektorli rejasi.
a — aylana boʻylab yugurish uchun yoʻlak (alohida 8 ta yoʻlakcha);
b — 105×68 m oʻlchamli futbol maydonining chegaralari;
v — xavfsizlik zonasi;
g — toʻsiqlar osha yugurish uchun suv solingan chuqur;
d — toʻsiqlar osha yugurishda oʻrnatiladigan (keyinchalik olinadigan) qirgʻoq (brovka);
e — olinadigan qilib bajariladigan ichki qirgʻoq (brovka) uchastkalari;
j — barcha yugurish masofalarining umumiy finish chizigʻi;
z — yugurish aylanasining uzunligiga karrali boʻlgan uzunlikdagi yugurish masofalari startlarining chizigʻi;
i — 110 m ga yugurish starti;
k — yugurish aylanasining yarim uzunligiga karrali boʻlgan uzunlikdagi yugurish masofalari startlarining chizigʻi;
l — 1500 m ga yugurish starti;
m — uzun tayoqlar yordamida balandlikka sakrash joyi;
n — balandlikka sakrash joylari;
o — nayza uloqtirish joyi;
p — disk va molot uloqtirish joyi;
r — uzunlikka sakrash va uch marta sakrash uchun ikkilangan joy;
s — yadro uloqtirish joyi (futbol maydoni gazoniga snaryad tushishiga moʻljallangan sektorni joylashtirish varianti punktir chiziq bilan keltirilgan).
Izoh. Joylarning tarkibi va ularning yengil atletika sektorlariga joylashishi variatsiyalanishi mumkin.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
32-ILOVA
Yengil atletika yoʻlakchalari ichki qirgʻoq (brovka) konturining rejasi
3-rasm. Burilishlar bilan uchta markazda chizilgan aylana boʻylab yugurish uchun 400 m uzunlikdagi yengil atletika yoʻlagining ichki qirgʻogʻi (brovkasi) konturining rejasi.
4-rasm. 36 m radius boʻyicha chizilgan bir markazli burilishlarga ega boʻlgan aylana boʻylab yugurish uchun 333,33 m uzunlikdagi yengil atletika yoʻlagi ichki qirgʻogʻi (brovkasi) konturining rejasi.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
33-ILOVA
Ochiq sport inshootlari uchun maydonchalarning oʻlchamlari

5-rasm. Tennis maydonchasi (reja)

1 — toʻr, 2 — ustuncha, 3 — tirgak, 4 — juftlik oʻyin uchun yon chiziq, 5 — bittalik oʻyin uchun yon chiziq, 6 — oʻrta chiziq, 7 — 3 m dan kam boʻlmagan balandlikdagi koʻndalang (torets) toʻsiq,

8 — 1 m dan kam boʻlmagan balandlikdagi yon toʻsiq, 9 — fon (yashil rang tavsiya etiladi).

6-rasm. “Shaharcha”lar uchun maydoncha
(A — maydoncha rejasi, B — “shaharcha” rejasi va belgilanishi, V — toʻsiq va qum toʻkmasi — qirqim).
1 — “shaharcha”, 2 — “shaharcha oldi”; 3 — old chiziq, 4 — “us”; 5 — jarima chizigʻi (qum qatlami toʻkiladi), 6 — kon, 7 — yarim kon, 8 — toʻsiq, 9 — qum toʻkmasi, 10 — uchastka chegarasi
7-rasm. Voleybol uchun maydoncha

1 — toʻr, 2 — ustuncha, 3 — oʻrta chiziq,

4 — yon chiziq. 5 — hujum chizigʻi, 6 — old chiziq,

7 — charm toʻpni uzatish joyi, 8 — hakam uchun joy, 9 — xavfsizlik zonasi.

8-rasm. Basketbol maydonchasi

(a — oʻlchamlar va chiziqli chegaralar, b — shchit oldidagi zonaning chiziqli chegarasi, v — toʻr halqali shchit): 1 — yon chiziq, 2 — old chiziq, 3 — markaziy chiziq, 4 — markaziy aylana,
5 — jarima toʻpini uloqtirish sohasi, 6 — jarima toʻplarini uloqtirish chizigʻi,

7 — uch sekundlik zona, 8 — uch ochkolik uloqtirish chizigʻi, 9 — shchit, 10 — toʻrli halqa,
11 — xavfsizlik zonasi.

9-rasm. Regbi maydonchasi. Maydoncha rejasi va darvozalar sxemasi
10-rasm. Beysbol maydonchasi (oʻlchamlar va chiziqli chegaralar)
1 — uy bazasi, 2 — koptokni uzatish joyi, 3 — koptokni qaytarish (otbivaniye) joyi, 4 — I baza, 5 — II baza, 6 — III baza, 7 — navbatdagi qaytaruvchining joyi, 8 — hakamlar va trenerlar uchun xona, 9 — tashqi chegaralovchi chiziq, 10 — baza chiziqlari, 11 — maydonning tashqi chegarasi, 12 — oʻtloq (gazon) chegarasi, 13 — tribuna toʻsigʻi.
11-rasm. Stol tennisi uchun maydoncha
(A — 1 ta stolga moʻljallangan maydoncha rejasi, B — stol gabaritlari, chegara chiziqlari va jihozlanishi), 1 — stol, 2 — maydoncha chegarasi, 3 — toʻr, 4 — stol chegaralash chiziqlari
12-rasm. Sport va harakatli oʻyinlar uchun universal kompleksli maydonchalarning tavsiya etiladigan sxemalari

A — 435 m2 maydon sxemasi, B — 805 m2, V — 1445 m2.

1 — xokkey borti, 2 — basketbol maydonchasi, 3 — voleybol maydonchasi, 4 — darvoza.

13-rasm. Chim ustida xokkey uchun maydoncha va uning chegaraviy chiziqlari

1 — darvoza chizigʻi, 2 — oʻrta chiziq, 3 — yon chiziq, 4 — markaziy aylana, 5 — 12 metrdan zarba berish belgisi, 6 — erkin zarba berish nuqtasi;

7 — oʻrta chiziq bayroqchasi uchun joy, 8 — burchak bayroqchasi uchun joy;

9 — hakam va kotib uchun joy;

10 — oʻyindan chiqarilgan oʻyinchilar uchun joy, 11 — zaxira oʻyinchilar uchun joy.

14-rasm. Chim ustida xokkey uchun maydoncha
15-rasm. Futbol uchun maydon
A — oʻlchamlar va chiziqli chegaralar, 1 — oʻyinlar uchun maydon, 2 — yon chiziqlar, 3 — darvoza chizigʻi, 4 — darvoza maydonchasi, 5 — jarima zarbasini amalga oshirish maydonchasi, 6 — jarima zarbasini berish belgisi, 7 — burchak sektori, 8 — darvoza, 9 — fotoreportyorlar, 10 — burchak zarbasidan himoya qiluvchi oʻyinchilar joylarini chegaralovchi chiziq, 11 — oʻyin maydonchasi chegarasidan tashqaridagi erkin maydoncha (yuza), B — darvozalar sxemasi,
16-rasm. Toʻgʻri chiziq boʻyicha yugurish uchun yoʻlak
a — start chizigʻi, b — toʻgʻri chiziq boʻyicha yugurish masofasining uzunligi (110 m), v — finish chizigʻi, g — xavfsizlik zonasi, d — alohida yugurish yoʻlaklari, n — alohida yugurish yoʻlaklari soni.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
34-ILOVA

44-jadval

Sport turining nomi

Sport turining qoidalariga muvofiq bitta maydonchaning oʻlchamlari, m

Sport zallari sport zonasining oʻlchamlari, m

Uzunligi

(maks/min)

Kengligi

(maks/min)

Uzunligi

(maks/min)

Kengligi

(maks/min)

Chiqib turgan konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik

(sport tadbirining mavqeyiga bogʻliq holda)

Sport oʻyinlari uchun zallar

Badminton

13,4

6,1

18/16,4

10,5/8,5

12/7

Basketbol

28

15

32

22

7

Voleybol

18

9

31/24

19/15

12,5/7

Gandbol

40

20

44

23,5

5

Futzal

42/25

25/16

46/29

28,5/19,5

5

Stol tennisi

14

7

14

7

5

Tennis

23,77

10,97

36,57/34,73

18,29/17,07

9,14

Aravachalarda oʻynaladigan basketbol

28

15

32

22

7

Bogʻcha

12,5

6

15

6

5

Oʻtirib oʻynaladigan voleybol

10

6

18/16

14/12

10/7

Golbol

18

9

21

12

5

Stol tennisi

(paralimpiya)

14

7

14

7

5

Aravachalarda oʻynaladigan ryegbi

28

15

32

22

7

Gimnastika zallari

Sport akrobatikasi

12

12

45/16

30/16

12/8

Sport gimnastikasi

60

34

60

34

12/8

Batutda sakrash

43

39

45

51

12/8

Badiiy gimnastika

13

13

17

17

14/8

Yakka kurashlar zali

Boks

6,1/4,9

6,1/4,9

17,8

17,8

5/4

Dzyudo

10/8

10/8

18/14

18/14

5/4

Sport kurashi

12

12

14

14

5/4

Sambo

14/11

14/11

16/13

16/13

5/4

Ogʻir atletika

4

4

10

10

5/4

Qilichbozlik

14

2/1,5

20

6

5/4

Dzyudo (paralimpiya)

10/8

10/8

18/14

18/14

5/4

Pauerlifting (paralimpiya)

4/2,5

4/2,5

12/10

12/10

5/4

Aravachalarda oʻynaladigan qilichbozlik

–

–

–

–

5/4

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
35-ILOVA
17-rasm. Kyorling uchun sport zonasi
A — 60x30 m oʻlchamli maydoncha kyorling uchun sport zonasi, B — kyorling maydonchasining chiziqlar bilan belgilanishi.
18-rasm. Konkida yugurish sporti uchun sport zonasi
1 — ichki musobaqa yoʻlagi, 2 — tashqi musobaqa yoʻlagi, 3 — murabbiylar zonasi,
4 — start/finish: guruhli yugurish/guruhli sprint/start: masstart, 5 — start: 3000/5000 m; 6 — start: 1000 m, 7 — start: 1500 m, 8 — start/finish: guruhli yugurish/guruhli sprint,
9 — start: 500 m, 10 — finish, 11 — start: 10000 m/massart, 12 — sport zonasining chegarasi.

Standart musobaqa yoʻlaklari uzunligini hisoblashga doir misol

        1. = ikkita toʻgʻri yoʻlaklar uzunligi yigʻindisi = 2 * A
        2. = ichki burilish uzunligi V x r
        3. = tashqi burilish uzunligi = C x r
        4. = oʻtish joyi =

Uzunligi 400 m boʻlgan yoʻlakchlarni hisoblashga doir misol

Ichki yoʻlakning burilish radiusi 25 m

Ichki yoʻlakning burilish radiusi 25,5 m

Har bir yoʻlakchaning kengligi 4 m

Har bir yoʻlakchaning kengligi 4 m

1 = 2 x 113,57 = 227,14 m

2 = 25,5 x 3,1416 = 80,11 m

3 = 29,5 x 3,1416 = 92,68 m

4 = 113,57 = 0,07 m

1 = 2 x 112, 00 = 224 m

2 = 26 x 3,1416 = 81,68 m

3 = 30 x 3,1416 = 94,25 m

4 = 112,00 = 0,07 m

Uzunligi 333,33 m boʻlgan yoʻlakchalarni hisoblashga doir misol

Ichki yoʻlakning burilish radiusi 25 m

Ichki yoʻlakning burilish radiusi 26 m

Har bir yoʻlakchaning kengligi 4 m

Har bir yoʻlakchaning kengligi 4 m

1 = 2 x 80,22 = 160,44 m

2 = 25,5 x 3,1416 = 80,11 m

3 = 29,5 x 3,1416 = 92,68 m

4 = 80,22= 0,10 m

1 = 2 x 77,08 = 154,16 m

2 = 26,5 x 3,1416 = 83,25 m

3 = 30,5 x 3,1416 = 95,82 m

4 = 70,08 = 0,10 m
19-rasm. 400 m uzunlikdagi konkida yugurish uchun standart yoʻlaklarning chiziqli belgilanishi

Masofa, m

1-variant

25-29 m

2-variant

25,5-29 m

3-variant

25-29 m

A

113,57

112,00

110,43

B

56,78

56,00

55,215

S

29,50

30,00

30,50

D

25,50

26,00

16,50

E

25,00

25,00

26,00

J

29,00

29,50

30,00

Z

33,00

33,50

34,00

I

7,32

5,75

4,18

K

12,57

12,57

12,57

P

113,64

112,07

110,50

L

6,25

6,25

6,25

M

6,32

6,32

6,32

N

6,25

6,25

6,25

O

6,32

6,32

6,32

R

13,57

12,00

10,43
20-rasm. Xokkey uchun sport zonasi

A — xokkey uchun sport zonasi, B — xokkey maydonchasining toʻsigʻi (borti)

1 — oʻyinchilar uchun oʻrindiqlar, 2 — jarima olgan oʻyinchilar uchun oʻrindiqlar,
3 — hakamlar brigadasining stoli, 4 — toʻsiq (bort), 5 — eshik (darcha), 6 — maydoncha koʻndalang (torets) tomonlaridagi himoya oynasi, 7 — maydon boʻylama tomoni boʻyicha himoya oynasi.

21-rasm. Xokkey maydonchasi

V — xokkey maydonchasining chiziqlar bilan belgilanishi, G — markaziy aylananing chiziqlar bilan belgilanishi va shaybani oʻyinga tushirish nuqtasi, D — aylananing chiziqli belgilanishi va chetki tomonlarda shaybani oʻyinga tushirish nuqtasi,

E — darvozalar maydonchasining chiziqli belgilanishi, J — hakamlar zonasining chiziqli belgilanishi, Z — oʻrta zonada shaybani oʻyinga tushirish nuqtasining chiziqli belgilanishi

1 — markaziy qizil chiziq, 2 — koʻk rangli chiziq, 3 — darvoza (probros) chizigʻi, 6 — aylana va shaybani oʻyinga tushirishning chetki nuqtasi, 7 — darvozalar maydonchasi,
8 — hakamlar maydonchasi.

22-rasm. Chim ustida xokkey uchun sport maydonchasi

A — chim ustida xokkey uchun chiziqlar belgilangan sport zonasi, B — darvoza, V — bayroqchali tutqich, G — toʻsiq (bortik).

1 — darvozalar chizigʻi, 2 — oʻrta chiziq, 3 — yon chiziq, 4 — markaziy aylana, 5 — jarima zarbasini bajarish nuqtasi, 6 — erkin zarba nuqtasi, 7 — markaziy nuqta, 8 — burchak sektori, 9 — jarima maydonchasi, 10 — darvoza, 11 — toʻsiq (bortik), 12 — burchakli maydonchaning bayroqcha tutqichi, 13 — oʻrta chiziq bayroqcha tutqichi, 14 — chegaralovchi chiziq, 15 — xavfsizlik zonasi, 16 — hakam-kotib oʻrindigʻi, 17 — jarima olgan oʻyinchilar skameykasi, 18 — zaxira oʻyinchilari va komandaning rasmiy shaxslari uchun oʻrindiq.

23-rasm. Short-trek uchun sport zonasi

A — Short-trek uchun sport zonasi

1 — matli xavfsizlik toʻsigʻi, 2 — hisobiy ichki chegara chizigʻi, 3 — hisobiy trayektoriya va yugurish yoʻnalishi, 4 — umumiy finish chizigʻi va 1000, 3000 va 5000 m ga masofa finishi, 5 — 1500 va 500 m masofaga yugurish start chizigʻi, 6 — 500 m ga yarim final va final yugurish musobaqalarining koʻchma start chizigʻi, 7 — burilish chizigʻi, 8 — marker oʻrnatish uchun burilish chiziqlaridagi nuqta, 9 — start chizigʻidagi nuqta (butun chiziq boʻylab 1300 mm dan keyin), 10 — sport zonasining chegarasi, 11 — finishli xitboks, 12 — starterning ish zonasi, 13 — startli xitboks, 14 — trenerlik birja, 15 — hakamlar podiumi.

* Xalqaro va mamlakat musobaqalarini oʻtkazish uchun oʻlchamlar
24-rasm. Bandminton uchun sport zonasi

A — badminton uchun sport zonasi, B — badminton kortining chiziqlar bilan belgilanishi, V — badminton korti oʻlchamli belgilanishi (uzel “A”).

1 — oʻyinni boshlashning yaqin chizigʻi, 2 — juftlik oʻyin uchun oʻyinni boshlashning keyingi chizigʻi, 3 — yakkalik oʻyin uchun oʻyinni boshlashning keyingi chizigʻi, 4 — juftlik oʻyin uchun yon chiziq, 5 — yakkalik oʻyin uchun yon chiziq, 6 — oʻrta chiziq, 7 — oʻng maydon, 8 — chap maydon, 9 — xavfsizlik zonasi, 10 — ustuncha, 11 — toʻr, 12 — hakamning joyi, 13 — sport zonasining chegarasi.

25-rasm. Basketbol uchun sport zonasi

A — Basketbol uchun sport zonasi, B — basketbol uchun maydonchani chiziqlar bilan belgilash

1 — old chiziq, 2 — yon chiziq, 3 — markaziy chiziq, 4 — jarima zarbasini bajarish chizigʻi, 5 — uch ochkolik uzatmalar chizigʻi, 6 — yon chiziqdan toʻp tashlash chizigʻi, 7 — markaziy aylana, 8 — chegaralangan zona, 9 — xavfsizlik zonasi, 10 — chegaralovchi chiziq, 11 — kotib stoli, 12 — jamoa oʻrindiq, 13 — shchit, 14 — toʻr.

26-rasm. Basketbol uchun sport zonasi

V — basketbol uchun maydonchaning chiziqli belgilanishi (uzel) “A”, G — shchit konstruksiyasi.

1 — old chiziq, 13 — shchit; 14 — toʻr, 15 — oʻyin vaqtini koʻrsatuvchi va sekundli soatlar, 16 — protektor.

27-rasm. Voleybol uchun sport zonasi
A — voleybol uchun sport zonasi, B — voleybol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi, V — voleybol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi (uzel “A”), G — voleybol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi (uzel “B”).
28-rasm. Gandbol uchun sport zonasi

A — gandbol uchun sport zonasi, B — gandbol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi, V — gandbol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi (uzel “A”), G — gandbol uchun oʻyin maydonchasining chiziqli belgilanishi (uzel “B”).

1 — xavfsizlik zonasi, 2 — darvoza, 3 — toʻsuvchi toʻr, 4 — kotib stoli, 5 — jamoa oʻrindiq, 6 — sport zonasining chegarasi, 7 — darvozalarning tashqi chizigʻi, 8 — yon chiziq, 9 — markaziy chiziq, 10 — erkin toʻplash zonasi, 11 — darvozalar maydonining chizigʻi, 12 — darvoza chizigʻi, 13 — yetti metrli chiziq, 14 — darvozabonning chegaralangan zonasi, 15 — darvozalar maydonchasi, 16 — oʻyinchilarni almashtirish chizigʻi.

29-rasm. Futzal uchun sport zonasi
1 — darvozalar chizigʻi, 2 — yon chiziq, 3 — oʻrta chiziq, 4 — jarima maydonchasi, 5 — markaziy aylana chegarasi, 6 — markaziy nuqta, 7 — jarima zarbasini bajarish nuqtasi, 8 — jarima zarbasini bajarishning qoʻshimcha nuqtasi, 9 — oʻyinchilarni almashtirish zonasi, 10 — texnik zona, 11 — darvozalar, 12 — sport zonasining chegarasi, 13 — xavfsizlik zonasi, 14 — xronometrchi stoli, 15 — zaxira oʻyinchilarining oʻrindiqlari.
30-rasm. Stol tennisi uchun sport zonasi (stollarni 36x18 m oʻlchamli zalga joylashtirish varianti)
1 — tennis stoli, 2 — stol atrofidagi oʻyin fazosi, 3 — erkin zona (murabbiylar, hakamlar, tomoshabinlarning joylari).
31-a, b, v rasmlar. Tennis uchun sport zonasi;
a) tennis maydonchasining umumiy koʻrinishi, b) tennis maydonchasining oʻlchamlari,
v) sport zonasining belgilanishi: 1 — hakam uchun joy, 2 — xavfsizlik zonasi, 3 — sport zonasining chegarasi.
32-rasm. Tennis kortining chiziqli belgilanishi

A — tennis kortining chiziqlar bilan belgilanishi, B — tennis kortining chiziqlar bilan belgilanishi (uzel “A”), V — tennis kortining chiziqlar bilan belgilanishi (uzel “B”),
G — tennis kortining chiziqlar bilan belgilanishi (uzel “V”).

4 — oʻrta chiziq, 5 — zarba bajarish chizigʻi, 6 — yakkalik oʻyin uchun yon chiziq, 7 — juftlik oʻyin uchun yon chiziq, 8 — orqa chiziq, 9 — oʻrtani aniqlash belgisi, 10 — toʻpni uzatishning oʻng maydoni, 11 — toʻpni uzatishning chap maydoni, 12 — juftlik oʻyin uchun stol, 13 — juftlik oʻyin tirgaki, 14 — toʻr.

33-rasm. Paralimpiya bogʻchasi uchun maydonchaning chiziqlar bilan belgilanishi
1 — “Jek bola” uchun hisobga olinmaydigan zona, 2 — “V” chizigʻi, 3 — oʻyinlar/bokslar zonasining chizigʻi, 4 — chegara chizigʻi, 5 — markaz (“jek bola” oʻrnatish nuqtasi), 6 — boks (oʻyinchi joyi).
34-rasm. Oʻtirib oʻynaladigan voleybol uchun sport zonasi va uning chiziqlar bilan belgilanishi
1 — oʻyin maydonchasi, 2 — yon chiziq, 3 — old chiziq, 4 — markaziy chiziq, 5 — ikki metrli chiziq, 6 — oldingi zonasi, 7 — xizmat xonasi, 8 — ustuncha, 9 — sport zonasining chegarasi.
35-rasm. Golbol uchun sport zonasi va uning chiziqlar bilan belgilanishi
1 — darvoza chizigʻi, 2 — yon chiziq, 3 — “xay-boll” chizigʻi, 4 — layn-aut, 5 — neytral zona, 6 — yerga tushish zonasi, 7 — chamalash (oriyentatsiya) zonasi, 8 — komanda zonasi, 9 — darvoza, 10 — hakamlar stoli, 11 — oʻyinchilar oʻrindiqlari, 12 — sport zonasining chegarasi.
36-rasm. Aravachalarda oʻynaladigan regbi uchun sport zonasi va uning chiziqlar bilan belgilanishi
1 — chegaralovchi chiziq, 2 — yon chiziq, 3 — gol chizigʻi, 4 — markaziy aylana, 5 — hisobga olish zonasi, 6 — hakamlar stoli, 7 — almashishni kutish zonasi, 8 — zaxira oʻyinchilari uchun oʻrindiq, 9 — jarima olganlar zonasi, 10 — hakamlar stoli, 11 — darvozalar konusi, 12 — sport zonasining chegarasi.
37-rasm. 5x5 futboli uchun sport zonasi va uning chiziqlar bilan belgilanishi
1 — darvozalar chizigʻi, 2 — yon chiziq, 3 — oʻrta chizigʻi, 4 — jarima maydonchasi, 5 — markaziy nuqta, 6 — markaziy aylana, 7 — jarima toʻpini bajarish nuqtasi, 8 — jarima toʻpini bajarish uchun qoʻshimcha nuqta, 9 — darvozalar maydonchasi, 10 — toʻsiq, 11 — darvozalar, 12 — sport zonasining chegarasi, 14 — xronometrist stoli, 15 — zaxira oʻyinchilari uchun oʻrindiq, 16 — darcha.
38-rasm. Sport akrobatikasi uchun sport zonasi

A — sport akrobatikasi uchun sport zonasi, B — sport akrobatikasi uchun sport zonasi, Profilning varianti, G — sport akrobatikasi uchun sport zonasi, Profilning varianti,

1 — gilam, 2 — xavfsizlik zonasi, 3 — sport zonasining chegarasi.

39-rasm. Sport gimnastikasi (erkaklar) uchun sport zonasi
1 — tayanib sakrash zonasi, 2 — turli balandlikli bruslarda mashqlar bajarish zonasi, 3 — “gʻoʻla” snaryadi zonasi, 4 — erkin mashqlar uchun maydoncha, 5 — pomost / xavfsizlik zonasining chegarasi.
40-rasm. Sport gimnastikasi (ayollar) uchun sport zonasi
1 — tayanib sakrash zonasi; 2 — turli balandlikli bruslarda mashqlar bajarish zonasi; 3 — “gʻoʻla” snaryadi zonasi; 4 — erkin mashqlar uchun maydoncha; 5 — pomost / xavfsizlik zonasining chegarasi.
41-rasm. Batutda sakrash uchun sport zonasi
1 — tramplin, 2 — matlarga ega boʻlgan xavfsizlik zonasi, 3 — jyurilar zonasi, 4 — akrobatika yoʻlagi, 5 — jyurilar zonasi, 6 — ikkilik mini-tramp uchun yugurish yoʻlagi, 7 — ikkilik mini-tramp, 8 — jyurilar zonasi, 9 — sport zonasining chegarasi.
42-rasm. Batutda sakrash uchun sport zonasi
A — tramplin. Yon tomondan koʻrinishi, B — tramplin. Old tomondan koʻrinishi. V — tramplin. Yuqoridan koʻrinishi; G — ikkilik minitramplini. Old tomondan koʻrinishi, D — ikkilik minitramplini. Yon tomondan koʻrinishi, E — ikkilik minitramplini. Ikkala sohaga perpendikulyar holatda yuqoridan koʻrinishi.
43-rasm. Batutda sakrash boʻyicha alohida mashqlar uchun sport zonasi

A — ikkilik minitramplinining yugurish yoʻlagi, B — akrobatika yoʻlagi

1 — ikkilik minitramp, 2 — zona A; 3 — zona B; 4 — zona S; 5 — yugurib borish zonasi; 6 — xavfsizlik boʻyicha qoʻshimcha mat; 7 — xavfsizlik zonasi; 8 — akrobatika yoʻlagi; 9 — yerga tushish zonasi; 10 — yerga tushish maydonchasi; 11 — yugurib borish yoʻlagi; 12 — chiziqlar; 13 — xavfsizlik boʻyicha qoʻshimcha mat; 14 — xavfsizlik zonasi.

44-rasm. Badiiy gimnastika uchun sport zonasi

A — badiiy gimnastika uchun sport zonasi; B — badiiy gimnastika uchun sport zonasi. Profilning varianti; V — badiiy gimnastika uchun sport zonasi. Profilning varianti; G — badiiy gimnastika uchun sport zonasi. Profilning varianti.

1 — gilam; 2 — xavfsizlik zonasi A; 3 — sport zonasining chegarasi.

* Xalqaro musobaqalar uchun oʻlchamlar.
45-a, b, v rasmlar. Boks maydonchasining joylashishi, sport zonasining umumiy sxemasi:
a) bitta boks maydonchasining joylashtirilishi; b) ikkita boks maydonchasining joylashtirilishi; v) sport zonasining umumiy sxemasi: 1 — hakam; 2 — hakam; 3 — hakam; 4 — hakam; 5 — hakam; 6 — texnik delegat (supervayzer); 7 — referi ishini baholovchi mutaxassis; 8 — rasmiy informator; 9 — xronometrist/gong operatori; 10 — hakamlik elektron apparaturasining operatori; 11 — shifokor stoli; 12 — yon hakamlar ishini baholovchi mutaxassis; 13 — qizil burchak; 14 — koʻk burchak; 15 — neytral burchak; 16 — kameralar ustunchasi; 17 — fotosuratchilar; 18 — maydoncha (pomost); 19 — ring; 20 — sekundantlar joyi; 21 — sport zonasining chegarasi.
46-rasm. Dzyudo uchun sport zonasi
1 — sport zonasining chegarasi; 2 — tatami chegarasi; 3 — ishchi zona; 4 — xavfsizlik zonasi.
47-rasm. Sport kurashi uchun sport zonasi
1 — gilamning ishchi zonasi; 2 — passivlik zonasi; 3 — gilam markazi; 4 — xavfsizlik zonasi; 5 — maydoncha (pomost) chegarasi; 6 — hakamlar va xizmat koʻrsatuvchi personalni joylashtirish zonasi; 7 — sport zonasining chegarasi.
48-rasm. Sambo uchun sport zonasi
1 — maydoncha (pomost) chegarasi; 2 — gilamning ishchi zonasi; 3 — gilam markazi; 4 — “hisobga olish zonasi” chegarasining chizigʻi; 5 — xavfsizlik zonasi.
49-rasm. Ogʻir atletika uchun sport zonasi
1 — sport zonasining chegarasi; 2 — podium; 3 — shtanga uchun pomost; 4 — pomost atrofidagi zona; 5 — yordamchi sport jihoz (uskuna)larini joylashtirish zonasi; 6 — hakamlar va xizmat koʻrsatuvchi personal uchun zona; 7 — chigal yozish va dam olish zonasi; 8 — chigal yozish zonasining toʻsigʻi.
50-rasm. Qilichbozlik uchun sport zonasi

A — qilichbozlik uchun sport zonasi; B — qilichbozlik uchun jang maydonchasining chiziqli belgilanishi; V — pomost. Yon tomondan koʻrinishi.

A — signal beruvchi zarbalarning elektrofiksatori; M — 1 m lik minimal masofa; R — komandalar uchrashuvi ishtirokchilari uchun zona; L — vaqt oʻlchagich; K — choʻlgʻam-oʻragich; TV — jamoalar uchrashuvi ishtirokchilari uchun zona (musobaqalarda foydalaniladigan hollarda); V — jang maydonchasining oʻrta chizigʻi; S — jangni boshlash zonasi; E — chiziq maydonining oxirgi ikki metrli koʻrsatkichi; H — orqa chegara chizigʻi; R — jang maydonchasining oxirgi ikki metrli zonasi; (odatda boshqa rang yoki yon tomonlar boʻyicha punktir chiziq bilan ajratilib koʻrsatiladi); O — jang maydoning chekinish uchun davomi; V-V — jang maydonchasining yon chegarasi; butun pomostni qoplab turuvchi metallashtirilgan zona shtrix chiziqlar bilan belgilangan; 1 — berilgan zarbalarning signalli elektrofiksatorli rangli chiroqchalari; 2 — sportchining familiyasi va uning mamlakati; 3 — xronometr va jangning joriy vaqti (jamoali uchrashuv).

51-rasm. Paralimpiya pauerliftingi uchun pomostli sport zonasi
1 — skameyka; 2 — ustunchalar; 3 — shtanga.
52-rasm. Aravachalarda oʻynaladigan qilichbozlik uchun sport zonasi

A — aravachalarda oʻynaladigan qilichbozlik uchun sport zonasi; B — kursi-aravachalarni mahkamlash platformalarini joylashtirish variantlari.

1 — fiksatsiyalanuvchi platforma; 2 — rama; 3 — kursi-aravachalarning mahkamlanishi.

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
36-ILOVA
Tomoshabinlar oʻrinlarining tribunalarda joylashishi
Tribunalar profili
1. Tribunalar profilini qiya toʻgʻri chiziq yoki siniq chiziq boʻyicha loyihalash mumkin.
Qiya toʻgʻri chiziq boʻyicha profilni qatorlar soni 15 tadan koʻp boʻlmaganda qoʻllash lozim.
2. Qiya toʻgʻri chiziq boʻyicha profil nishabligini yoki siniq chiziqning har bir kesmasi boʻyicha nishablikni kuzatilayotgan nuqtaning hech bir toʻsqinliksiz koʻrinishini taʼminlagan holda loyihalash kerak.
Arenani har bir tomoshabin oʻrnidan arenaning koʻrinishini inobatga olgan holda tayanch konstruksiyalar bilan sektorning 4 % koʻp boʻlmagan qismini qisman toʻsish mumkin.
3. Futbol, regbi, chim ustida xokkey uchun maydonlarni va konkilarda tez yugurish uchun yoʻlaklarni joylashtirishda sport yadrosi (arena) tarkibida D nuqtaning joylashish oʻrnini yengil atletika yoʻlagining ichki qirrasida qabul qilish lozim.
4. Tribuna profilining oxirgi qatoridagi (yoki siniq chiziq boʻyicha profilning har bir kesimidagi) tomoshabinning kuzatilayotgan nuqtaga yoʻnaltirilgan koʻz nurining oldinda joylashgan tomoshabin koʻrish sathidan oshishini ochiq inshootlarda 0,12 m dan 0,14 m va 0,15 m gacha qabul qilish kerak.
Xokkey va figurali uchishga moʻljallangan inshootlarda birinchi qatordagi tomoshabinning kuzatilayotgan nuqtaga yoʻnaltirilgan koʻz nuri bortning ustki qirrasi yoki uning ustidan oʻtishi lozim.
5. D nuqtaning joylashish oʻrnini oʻyinlar (gilam, pomost, ring) uchun moʻljallangan maydonlarning quyidagi oʻlchamlaridan kelib chiqqan holda qabul qilish lozim: badminton uchun 13,5×6 m, basketbol uchun — 26×14 m, boks uchun — 6×6 m, kurash uchun — diametri 9 m gilam yoki “tatami” (dzyudo uchun) 10×10 m, voleybol uchun — 18×9 m, tennis uchun — 24×11 m, badiiy gimnastika uchun — 12×12 m, ogʻir atletika uchun — 4×4 m, futbol uchun — 105×68 m (ochiq havoda), regbi uchun — 100×69 m, chim ustida xokkey uchun — 92×55 m, koptokli xokkey uchun — 110×70 m, konkili xokkey va figurali uchish uchun — 61×30 m.
6. Kuzatilayotgan nuqta quyidagi hollarda l2 masofaga koʻchirilishi mumkin:
kuzatilayotgan nuqta l1 masofada joylashganda tribunalarning qabul qilingan yoʻl qoʻyiladigan nishabligi oshganda;
asosan oʻquv-mashgʻulotlariga moʻljallangan inshootlarni loyihalashda;
tomoshabinlarning oʻrin-joylari yaruslarga joylashtirilganda;
tomoshabinlarning oʻrin-joylari 2R masofadan tashqarida joylashganda.
7. Yuqorida (36.1 da) koʻrsatilmagan sport turlari uchun kuzatilayotgan nuqta holatini quyidagicha qabul qilish lozim:
changʻida uchish va togʻ-changʻi sporti uchun — yer sathidan 0,5 m yuqorida (qor qoplamasining qalinligini hisob olmasdan) finish stvorining oʻrtasida;
tramplindan changʻida sakrash uchun — togʻning boʻylama oʻqi boʻylab yerga qoʻnishning kritik nuqtasida, uning sirtidan 0,5 m yuqorida (qor qoplamasining qalinligini hisobga olmasdan);
suvga sakrash uchun — tribunaga yaqin boʻlgan boʻylama oʻqdagi suv sirtida;
eshkak eshish uchun — tribunaga yaqin boʻlgan oʻq boʻyicha suv sirtida;
sport gimnastikasi uchun — tribunaga yaqin boʻlgan snaryad oʻqi boʻyicha pol (pomost) sirtida.
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
37-ILOVA
Oʻq otish turi va qoʻllaniladigan qurol kalibri boʻyicha tirlarning vazifalari

45-jadval

Oʻq otish turi va qoʻllaniladigan qurol kalibri boʻyicha tirlarning vazifalari

Oʻq otish masofasi (quyidagilardan kam boʻlmagan holda), m

Oʻq otish joylarining minimal soni yoki nishonli oʻrnatmalarning minimal soni

Tuman oʻq otish sporti madaniyat markazlari va jismoniy tarbiya jamoalarining birlamchi tashkilotlari uchun moʻljallangan

Musobaqalar uchun oq otish joylaridagi tirlarda

Respublika masshtabidan past musobaqalar

Respublika masshtabi va ancha yuqori masshtabdagi musobaqalar

Quroldan qora doirali nishonlarga otish uchun tirlar:

katta kalibrli

kichik kalibrli

pnevmatik

300

100

50

25

10

-

-

10

10

15

16

12

20

-

20

40

-

60

-

40

Nishonlarga tez oʻq otish uchun tirlar: Kichik kalibrli toʻpponchadan buriladigan figurali nishonlar boʻyicha,

Katta kalibrli revolver (toʻpponcha)dan

buriladigan figurali nishonlar boʻyicha

25

5 ta figurali 1 ta oʻrnatma

Har birida 5 ta figura boʻlgan 4 ta oʻrnatma

Har birida 5 ta figura boʻlgan 8 ta oʻrnatma

Kichik kalibrli miltiqdan harakatlanuvchi nishon boʻyicha

50

-

1 ta asosiy va
2 ta yon (otmasdan nishonga olish uchun) tirlar

Har birida 2 ta asosiy va 2 ta yon (otmasdan nishonga olish uchun) tirlar

Pnevmatik miltiqdan harakatlanuvchi nishon boʻyicha

10

1 ta asosiy va 2 ta yon (otish va nishonga olish uchun) tirlar

Har birida 1 ta asosiy tir boʻyicha 2 ta va 1 ta yon tir boʻyicha 1 ta (otmasdan nishonga olish uchun)

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
38-ILOVA
53-rasm. Modulli mehmonxona binolaridagi pol va shiftning umumiy qalinligi
54-rasm. Modulli mehmonxona devori va polining elementlari

55-rasm. Yengil poʻlat devorlarga mahkamlanadigan

gʻishtli pardozlovchi qoplama va devor elementlari

56-rasm. Yengil poʻlat devorlarga mahkamlanadigan metall kasseta
57-rasm. Toʻrt tomonli modulning oʻlchamlari
58-rasm. Ochiq turdagi modul shifti va polining umumiy qalinligi
59-rasm. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning oʻlchamlari va ular konstruksiyalarining oraliq masofasi
SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
39-ILOVA
60-rasm. Hojatxonalarning kirish joylarini eshiklarsiz joylashtirish variantlari
Jamoat hojatxonalari (sanitariya uzellari)ning minimal rejaviy parametrlari

46-jadval

Parametr

Maktablar

Bolalar bogʻchalari

Boshqa jamoat binolari

Jamaot hojatxonasi kabinalarining oʻlchamlari:

tashqariga ochiladigan eshikli kabina;

eshiksiz kabina

-

800 × 1000

-

-

850 × 1200

-

Individual sanitariya uzeli kabinasining oʻlchamlari

2400 × 900

1350 × 800

-

150 × 1800

150 × 1500

Unitazlar orasidagi pardadevor-ekranlarning balandligi

1750

-

1800

Kabina va qarama-qarshi tomondagi devor yoki pardadevor orasidagi oʻtish joyining kengligi:

kabina eshigi tashqariga ochilganda:

pissuarlar boʻlmaganda;

pissuarlar boʻlganda;

kabina eshiklarsiz boʻlganda:

pissuarlar boʻlmaganda;

pissuarlar boʻlganda

-

-

1100

1800

-

-

-

-

1300

2000

-

-

Kabinalar ikki frontlari orasidagi oʻtish joylarining kengligi:

kabinalar eshiklari tashqariga ochilganda;

kabinalar eshiklarsiz boʻlganda

-

1500

-

-

1500

-

Pissuarlar qatori va devor orasidagi oʻtish joyining kengligi

1000

-

1000

Pissuarlarning ikki qatori orasidagi oʻtish joyining kengligi

1200

-

1200

Pissuarlar orasidagi masofa

700

700

700

Pissuar oʻqi va yon devor yoki pardadevor orasidagi masofa

350

350

350

Qoʻl yuvgichlar qatori va devor yoki pardadevor orasidagi oʻtish joyining kengligi

1100

1100

Individual qoʻl yuvgichlar kranlarining orasidagi masofa

600

600

600

Umumiy qoʻl yuvgich kranlarining orasidagi masofa

550

-

600

Individual qoʻl yuvgich kranidan yon devorgacha boʻlgan masofa

350

350

350
61-rasm. Jamoat binolaridagi sanitariya uzellarining loyihaviy (rejaviy) yechimlarida qabul qilingan sanitariya-texnik priborlarning funksional zonalari (mm)
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 2-apreldagi 01/2-7-son buyrugʻiga
2-ILOVA
Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan ayrim shaharsozlik normalari va qoidalarining
ROʻYXATI
1. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2009-yil 3-iyuldagi 75-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari.
2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2011-yil 12-iyuldagi 46-son buyrugʻi 1-bandining 7-xatboshisi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga kiritilgan 1-son oʻzgartirishlar.
3. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2011-yil 20-oktabrdagi 79-son buyrugʻi 1-bandining 3-xatboshisi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari
va qoidalariga kiritilgan 2-son oʻzgartirishlar.
4. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2019-yil 23-dekabrdagi 561-son buyrugʻi 1-bandining 5-xatboshisi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga kiritilgan 3-son oʻzgartirishlar.
5. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2021-yil 13-apreldagi 82-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga kiritilgan 4-son oʻzgartirishlar.
6. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2021-yil 8-iyuldagi 136-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga kiritilgan 5-son oʻzgartirishlar.
7. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2022-yil 16-avgustdagi 145-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalarining 2.177*-bandiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (hisob raqami 105, 2022-yil 24-avgust).
8. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2023-yil 20-dekabrdagi 442-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “SHNQ 2.08.02-09* “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (hisob raqami 226, 2023-yil 22-dekabr).