O‘zbekiston Respublikasining “Texnik jihatdan tartibga solish to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq, shuningdek, ekologik xavfsizlik va atrof- muhitni muhofaza qilish bo‘yicha yagona talablarni belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Ekologik xavfsizlik to‘g‘risidagi umumiy texnik reglament ilovaga muvofiq tasdiqlansin va rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab o‘n sakkiz oy o‘tgach amalga kiritilsin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi vakolatli davlat organlari bilan birgalikda ikki oy muddatda ekologik xavfsizlik talablari bilan belgilangan standartlashtirish bo‘yicha ilgari qabul qilingan normativ hujjatlar ro‘yxatini tuzsin va “O‘zstandart” agentligiga taqdim etsin.

3. “O‘zstandart” agentligi ushbu Umumiy texnik reglament amalga kiritilgan kundan boshlab ekologik xavfsizlik talablariga tegishli standartlashtirish bo‘yicha normativ hujjatlarni qo‘llashda ularning majburiylik xususiyatini bekor qilish va ixtiyoriyligini ta’minlash choralarini ko‘rsin.

4. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va ommaviy axborot vositalari bilan birgalikda Ekologik xavfsizlik to‘g‘risidagi umumiy texnik reglamentning maqsadlari, mazmuni va uni qo‘llash tartibi to‘g‘risida aholini, davlat va xo‘jalik boshqaruv organlarini va tadbirkorlik subyektlarini keng xabardor qilish va ular o‘rtasida tushuntirish ishlari olib borilishini ta’minlasin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari A.J. Ramatov va O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi raisi B.T. Qo‘chqorov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur umumiy texnik reglament (keyingi o‘rinlarda Texnik reglament deb ataladi) mahsulotni ishlab chiqarish, saqlash, tashish va utilizatsiya qilish jarayonlarida ekologik xavfsizlikni ta’minlashda majburiy talablarni belgilaydi.

2. Xo‘jalik va boshqa faoliyat yurituvchi obyektlarda mahsulotlarni (chiqindilarni) ishlab chiqarish, saqlash, tashish hamda utilizatsiya qilishda qo‘llanilayotgan yoki qo‘llaniladigan jarayonlar ushbu Texnik reglamentning tartibga solish obyektlari hisoblanadi.

3. Xo‘jalik va boshqa faoliyat yurituvchi obyektlarning ekologik xavfsizligi:

mazur Texnik reglament, shuningdek, boshqa qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan ekologik xavfsizlik talablarini hisobga olgan holda, rejalashtirilayotgan xo‘jalik va boshqa faoliyat yurituvchi obyektning ushbu faoliyatni amalga oshirish haqida qaror qabul qilinguniga qadar atrof tabiiy muhitga ta’sirini baholash;

atrof tabiiy muhitga salbiy ta’sirning kamayishini, xodimlar xavfsizligini va avariya holatlari paydo bo‘lishining oldini olishni ta’minlaydigan konstruktiv tavsiflarga ega bo‘lgan mashina va uskunalardan foydalanish, shuningdek, texnologik jarayonlarni qo‘llash;

atrof tabiiy muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish imkonini beruvchi ajrab chiqayotgan gazlarni va hosil bo‘ladigan oqava suvlarni tozalashning samarali usul va texnologiyalarini, hosil bo‘ladigan chiqindilarni utilizatsiya qilish texnologiyalarini qo‘llash orqali amalga oshiriladi.

4. Ushbu Texnik reglamentda quyidagi atama va tushunchalardan foydalaniladi:

ekologik sertifikatlashtirish (keyingi o‘rinlarda ekosertifikatlashtirish deb ataladi) — sertifikatlanayotgan obyektning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatda belgilangan ekologik xavfsizlik mezonlariga muvofiqligini tasdiqlash borasida uchinchi tomonning harakati;

eng yaxshi qulay texnologiya — mahsulot (tovarlar) ishlab chiqarish, ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha zamonaviy ilm-fan va texnik yutuqlar hamda ularni qo‘llashning texnik imkoniyatlari mavjud bo‘lishi sharti bilan atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish maqsadlariga erishish mezonlarini samarali uyg‘unlashtirish asosida belgilanadigan texnologiya;

atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi normativlar — rioya etilganda tabiiy ekologik ta’minlanib, biologik xilma-xillik saqlab qolinadigan atrof-muhit sifatining belgilangan normativlari va unga ruxsat etilgan ta’sir ko‘rsatish normativlari;

ruxsat etilgan cheklangan konsentratsiya — inson organizmida reflektor ta’sirlarni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lmagan havo, suv va tuproqdagi ifloslantiruvchi moddaning konsentratsiyasi;

ruxsat etilgan cheklangan tashlama — tashlanmalarda atmosfera havosi uchun belgilangan ruxsat etilgan cheklangan kvotalardan oshmaydigan yer usti konsentratsiyani shakllantiradigan vaqt birligidagi ifloslantiruvchi moddalar massasi;

ruxsat etilgan cheklangan oqava — oqava suvlarda nazorat punktidagi suv sifati normalarini ta’minlash maqsadida ushbu punktda belgilangan rejimda tashlashga maksimal ruxsat etilgan vaqt birligidagi moddalar massasi;

atrof-muhitga ifloslantiruvchi moddalar tashlamalari va oqavalarini, chiqindilarning hosil bo‘lishi va joylashtirilishini normalashtirish — o‘zgarishlarga eng sezgir bo‘lgan organizmlar (indikatorlar) turining ta’sirlanishi bo‘yicha aniqlanadigan, ifloslantiruvchi moddalar va chiqindilarning tabiiy xususiyatlarini o‘zgartirishga ruxsat etiladigan chegaralarni belgilash;

xo‘jalik va boshqa faoliyat obyekti — mahsulot ishlab chiqarish, chiqindilarni qayta ishlash, xizmat ko‘rsatish, mahsulotni saqlash, tashish, utilizatsiya qilish bo‘yicha bir yoki undan ortiq faoliyat amalga oshiriladigan statsionar yoki ko‘chma obyekt;

ekologik xavfsizlik talablari — atrof-muhitga zarar yetkazilishining oldini olish maqsadida belgilanadigan va bajarilishi majburiy bo‘lgan talablar;

ekologik xavfsizlik — tabiiy muhit va insonning hayotiy muhim manfaatlarining xo‘jalik va boshqa faoliyat, tabiiy hamda texnogen tusdagi favqulodda vaziyatlar va ularning oqibatlarining ehtimoliy salbiy ta’siridan himoyalanganlik holati;

ekologik ekspertiza — rejalashtirilayotgan yoki amalga oshirilayotgan xo‘jalik va boshqa turdagi faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini aniqlash hamda ekologik ekspertiza obyektini amalga oshirish to‘g‘risida qaror qabul qilingunga qadar bosqichlarda amalga oshirish mumkinligini belgilash;

ekologik nazorat — atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonunchilik hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qo‘yishga, tabiatni muhofaza qilish faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan davlat va jamoatchilik chora-tadbirlari tizimi;

chiqindilarning shakllanish normativlari — mahsulot birligini ishlab chiqarishda yoki boshlang‘ich xomashyo birligida hosil bo‘ladigan muayyan turdagi chiqindilarning belgilangan miqdori;

xavfli chiqindilar — tarkibida xavfli (zaharlilik, yuqumlilik, portlovchanlik, tez alangalanib yong‘in chiqaruvchanlik, reaksiyaga tez kirishuvchanlik, radioaktivlik va boshqalar) xususiyatlardan bittasiga ega bo‘lgan va aholi hayoti hamda sog‘ligiga, atrof-muhitga o‘zi mustaqil tarzda hamda boshqa moddalarga qo‘shilgan holda bevosita yoki yashirin xavf tug‘diradigan miqdorda va shaklda mavjud bo‘lgan moddalar;

ekologik xavfsizlik sohasida texnik jihatdan tartibga solish — ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha majburiy talablarni belgilash, qo‘llash va bajarish sohasidagi munosabatlarni huquqiy tartibga solish tizimining bir qismi.

5. Texnik reglament mahsulotlarni (chiqindilarni) ishlab chiqarish, saqlash, tashish va utilizatsiya qilish jarayonlarining ekologik xavfsizligini ta’minlash uchun:

atmosfera havosi muhofazasini;

suv obyektlarining muhofazasini;

hayvonot va o‘simlik dunyosi obyektlarining muhofazasini;

yer resurslarining muhofazasini;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda chiqindi bilan bog‘liq ishlar amalga oshirilishini ta’minlaydigan majburiy talablarni belgilaydi.

6. Atrof tabiiy muhit holatining barqarorligi va yaxshilanishi mavjud xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarining atrof tabiiy muhitga ko‘rsatayotgan salbiy ta’sirining ruxsat etilgan bosqichma-bosqich kamayib boradigan darajalariga erishish eng yaxshi qulay texnologiyalarni qo‘llanishi bilan ta’minlanadi.

7. Xo‘jalik va boshqa faoliyatning mavjud statsionar obyektlari uchun atmosferaga ifloslantiruvchi moddalarning ruxsat etilgan cheklangan tashlamalarining, yer usti suv havzalari va joy relyefiga ifloslantiruvchi moddalarning ruxsat etilgan cheklangan oqavalari, chiqindilar hosil bo‘lishi va joylashtirilishining ekologik normativlari belgilanadi.

8. Normativlar quyidagi ko‘rsatkichlar bo‘yicha belgilanadi:

tashlanmalarning atmosfera havosi uchun belgilangan ruxsat etilgan cheklangan kvotalardan oshmaydigan (ruxsat etilgan cheklangan konsentratsiyalar ulushlarida) yer usti konsentratsiyalarini shakllantiruvchi vaqt birligidagi (sekundiga gramm) ifloslantiruvchi moddalar massasi;

oqava suvlarda nazorat punktidagi suv sifati normalarini ta’minlash maqsadida ushbu punktda belgilangan rejimda tashlashga maksimal ruxsat etilgan vaqt birligidagi moddalar massasi;

saqlashning muayyan muddati ko‘rsatilgan holda, jihozlangan o‘z ishlab chiqarish maydonlarida va/yoki ishlab chiqarish chiqindilarini joylashtirish obyektlarida hosil bo‘lgan hamda joylashtirilgan ishlab chiqarish chiqindilarining har bir xavflilik toifasi bo‘yicha miqdori.

9. Yuqorida keltirilgan ko‘rsatkichlar bo‘yicha normativlar mahsulotning muayyan turi uchun maxsus texnik reglamentlarda belgilanadi.

10. Xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar belgilangan normativlarni kamaytirishning har yili erishiladigan ko‘rsatkichlarini ko‘rsatgan holda, mazkur Texnik reglamentning 8-bandida belgilangan bitta yoki bir qancha ko‘rsatkichlar bo‘yicha tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha rejali tadbirlar va ifloslantiruvchi moddalar tashlanmalari va oqavalarining, ishlab chiqarish hamda iste’mol chiqindilarining hosil bo‘lishi va kamayishi bo‘yicha belgilangan normativlarni kamaytirish rejasini ishlab chiqadi.

Atrof tabiiy muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatishning belgilangan darajalarini pasaytirishda qo‘llaniladigan uslub va vositalar xo‘jalik yoki boshqa faoliyat subyekti tomonidan ushbu Texnik reglamentda belgilangan ekologik xavfsizlik talablari hisobga olingan holda mustaqil ravishda belgilanadi.

Xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar ishlab chiqariladigan mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan tashlamalar, oqavalar, chiqindilar hosil bo‘lishining solishtirma ko‘rsatkichlarining hisob-kitobini har yili amalga oshiradi.

11. Ifloslantiruvchi moddalarning tashlamalari, oqavalari, chiqindilarni hosil bo‘lishi va joylashtirilishining belgilangan normalarini pasaytirish borasida qayd etilgan majburiyatlarni hisobga olgan holda yoki mahsulot ishlab chiqarish hajmlari oshgan hollarda, ekologik normativlar qayta ko‘rib chiqiladi va ruxsat etilgan normalarga muvofiqlashtiriladi.

12. Ifloslantiruvchi moddalarning tashlamalari, oqavalari, chiqindilarning hosil bo‘lishi va joylashtirilishining belgilangan normativlari hamda salbiy ta’sirni pasaytirish bo‘yicha qayd etilgan ko‘rsatkichlar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

13. Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish maqsadlarida mazkur Texnik reglament kuchga kirgandan boshlab ruxsat beruvchi hujjatlarda (litsenziyalar, ruxsatnomalar va/yoki boshqa shakllar) ko‘zda tutilgan muddatlarda ushbu hujjatlarga muvofiq tabiiy (suv, yer, o‘rmon, mineral-xomashyo, biologik) resurslarini olish hajmlari va shartlari belgilanadi.

14. Xo‘jalik yurituvchi subyektlar obyekt rahbariyati tomonidan tasdiqlangan reja-jadvalga muvofiq ishlab chiqarish ekologik nazoratni amalga oshiradi.

15. Xo‘jalik yurituvchi subyektlar atrof-muhitga tushadigan og‘irlikni normativ darajagacha pasaytirishni ta’minlaydigan tabiatni muhofaza qilish tadbirlarni amalga oshiradi.

Mahsulotlarni ishlab chiqarish, saqlash, tashish va utilizatsiya qilish jarayonlarida xavfli moddalar ishlatilsa, xo‘jalik yurituvchi va boshqa faoliyat obyekti uchun favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish rejasi ishlab chiqiladi.

Ushbu rejada noqulay ob-havo sharoiti yoki boshqa tabiiy hamda texnogen favqulodda holatlar sababli yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy ekologik oqibatlar va ularning oldini olish yuzasidan ma’lumotlarni xo‘jalik yurituvchi subyektlar yoki tegishli davlat organlari tomonidan aholiga yetkazilishi ko‘zda tutiladi.

16. Neft, kimyo va boshqa xavfli moddalar hamda mahsulotlarni atrof-muhit ifloslanishining oldini olish vositalari va mahsulotlar sirqib oqib ketishini aniqlaydigan nazorat-o‘lchov uskunalari bilan jihozlanmasdan tashish va saqlash inshootlari hamda qurilmalarini ishga tushirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi. Xavfli mahsulot va chiqindilarni saqlash, tashish inshootlari va qurilmalari favqulodda vaziyatlarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy ekologik oqibatlarni bartaraf etish vositalari to‘plami (kimyoviy reagentlar, o‘t o‘chirish vositalari va boshqalar) bilan ta’minlanishi lozim.

Barcha turdagi mahsulot (chiqindi)ni tashish jarayonlari ularning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan talablar bo‘yicha amalga oshiriladi.

17. Atrof tabiiy muhitga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadigan rejalashtirilgan xo‘jalik yoki boshqa faoliyat obyektlarini loyihalashtirish bosqichida ekologik xavfsizlik talablarini hisobga olish uchun obyekt joylashgan joyga nisbatan atrof-muhitga ta’sir baholanadi va davlat ekologik ekspertizasi o‘tkaziladi.

Atrof-muhitga ta’sirni baholash hamda davlat ekologik ekspertizasi xo‘jalik yurituvchi subyektning faoliyat yo‘nalishi o‘zgartirilganda yoki faoliyatning yangi turlari joriy qilinganda, shuningdek, uning joylashgan joyi o‘zgarganda amalga oshiriladi.

Tabiatni shovqin, tebranish, elektrmagnit maydonlari va boshqa zararli fizik ta’sirlardan muhofaza qilish, tabiatni nazorat etilmaydigan va zararli biologik ta’sirlardan muhofaza qilish sohasidagi talablarga rioya etilishi qabul qilingan sanitar qoidalar va normalarga muvofiq amalga oshiriladi.

18. Atmosfera havosini muhofaza qilish maqsadida:

atmosfera havosiga tashlanadigan ifloslantiruvchi moddalarni tozalash qurilmalari hamda ularni nazorat qilish vositalari (shu jumladan tahliliy) bilan jihozlamasdan xo‘jalik va boshqa faoliyatning statsionar obyektlarini loyihalashtirish;

atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarining tarkibi va hajmi hamda shovqin darajasi bo‘yicha maxsus texnik reglament talablariga javob bermaydigan avtotransport vositalaridan foydalanish;

xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar, aholi punktlari hududlarida ishlab chiqarish va iste’mol chiqindilarini ko‘mish, zararsizlantirish va yoqish;

tarkibida ozonni yemiruvchi moddalar bo‘lgan uskunalarning atmosfera ozon qatlamiga salbiy ta’sirining oldini olish choralarini ko‘rmasdan, ulardan foydalanish va ularni ta’mirlash taqiqlanadi.

19. Statsionar va ko‘chma manbalar tashlamalaridagi ifloslantiruvchi moddalar konsentratsiyasi maxsus texnik reglamentlarda belgilangan talablarga muvofiq normalashtiriladi.

20. Faoliyati atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalar va ozonni yemiruvchi moddalar tashlamalari chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan korxona, muassasa va tashkilotlar:

atmosferaga tashlamalarni tozalaydigan inshoot, jihoz va uskunalardan, shuningdek, ularni nazorat qilish vositalaridan foydalanish qoidalariga rioya etish;

xo‘jalik va boshqa obyektlar atrofida sanitariya-himoya zonalarini tashkil qilish;

ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini kamaytirish choralarini ko‘rish;

ifloslantiruvchi moddalarning ruxsat etilgan cheklangan tashlamalari normativlariga rioya etilishini nazorat qilish, ularning hisobini yuritish va davlat statistika hisobotini belgilangan tartibda taqdim etish;

energiya tejaydigan texnologiyalarni joriy etish, yoqilg‘i-energetika resurslarini tejash, energiyaning ekologik toza manbalaridan foydalanish;

kutilayotgan noqulay ob-havo sharoitlari munosabati bilan atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalar va biologik organizmlar tashlamalarini kamaytirish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi bilan kelishilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;

kuchli ta’sir ko‘rsatuvchi zaharli moddalar va uchuvchan birikmalarni saqlash, ulardan foydalanish hamda ularning qadoqlash idishlarini zararsizlantirish shartlariga rioya qilish;

atmosferaga ko‘plab va avariyaviy tashlamalar chiqarilishining, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavfli vaziyatlarning oldini olish, shuningdek, atmosfera havosining transchegaraviy ifloslanishini kamaytirish choralarini ko‘rish;

chiqindilar utilizatsiya qilinishini ta’minlash hamda ularni to‘plash va qayta ishlashda atmosfera havosi ifloslanishining oldini olish choralarini ko‘rish;

tarkibida ozonni yemiruvchi moddalar bo‘lgan byumlardan foydalanish va ularni ta’mirlash, ularning hisobini yuritish hamda ozon uchun xavfsiz moddalar bilan almashtirishini ta’minlashga majburdir.

21. Suv obyektlarini muhofaza qilish maqsadida:

suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari hamda sanitariya-muhofaza zonalari hududlarida xavfli obyektlarni joylashtirish;

xo‘jalik-ichimlik, kommunal-maishiy va baliqchilik xo‘jaligiga mo‘ljallangan maqsadlarda foydalaniladigan suv obyektlariga, joy relyefiga, shuningdek, yer osti suvli gorizontlariga hamda sug‘orish maydonlariga tozalanmagan va zararsizlantirilmagan oqava suvlarni tashlash;

shahar va posyolka kanalizatsiya tizimlariga mahalliy tozalash inshootlarida oldindan tozalamasdan kanalizatsiya tizimiga qabul qilish talablariga javob bermaydigan ishlab chiqarish oqava suvlarini tashlash;

kanalizatsiya tizimlariga tarkibida hali aniqlash usullari belgilanmagan moddalar bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlarini tashlash;

oqava suv tozalashning talab etiladigan uskuna va inshootlari va ularni nazorat qilish vositalari bilan jihozlanmagan xo‘jalik va boshqa faoliyatning statsionar obyektlarini ishga tushirish va ulardan foydalanish;

suv obyektlarining yuzasidagi o‘zi yurar va o‘zi yurmaydigan kemalar, shuningdek, boshqa obyektlardan ularda hosil bo‘ladigan oqava suv va chiqindilarni to‘plash moslamalarisiz foydalanish;

suv obyektlariga ishlab chiqarish, maishiy va boshqa chiqindilarni tashlash, shu jumladan suv obyektlari va ularning sohillarini chiqindilar bilan ifloslantirish;

ruxsat etilmagan joylarda oqava suvlarning cho‘kindilarini saqlash yoki joylashtirish;

oqava suvlarning suv obyektlariga va joy relyefiga ko‘plab chiqarilishi;

ichimlik, xo‘jalik-maishiy va davolash maqsadlarida foydalaniladigan yoki foydalanish uchun istiqbolli bo‘lgan yer osti suvlarini to‘yintirish va olish sohasida kimyoviy, bakteriologik yoki radiatsiyaviy ifloslanish manbai bo‘lgan chiqindilarni ko‘mish, axlatxona, qabriston, chorva mollari qabristonlari va boshqa obyektlarni joylashtirish;

ichimlik suvi sifatiga ega bo‘lgan yer osti suvlaridan boshqa ehtiyojlar uchun asossiz foydalanish;

burg‘ulash jarayonida hosil bo‘ladigan oqava suv va shlamlarni tashlash uchun loydan qurilgan turli himoyalanmagan omborlar, to‘plagich hovuzlar, shuningdek, karstli voronkalar va boshqa chuqurliklardan foydalanish;

foydali qazilmalarni qazib olish, suv sathini pasaytirish ishlari, meliorativ yerlarda drenaj tizimlarini qurish va ulardan foydalanish paytida yer osti suvlarini ifloslantirish;

dalalarning drenaj suvlarini va aholi punktlari hududlarida jala yomg‘ir oqava suvlarini jarlik va soyliklarga chiqarib tashlash;

markazlashtirilmagan suv ta’minotida ishlatiladigan yer osti suvlari to‘planadigan joylarda zaharli kimyoviy vosita va o‘g‘itlarni qo‘llash va saqlash;

qishloq xo‘jaligi yerlarini ushbu yerlar va yer osti suvlari holatiga ta’sir ko‘rsatadigan yoki salbiy ta’sir ko‘satishi mumkin bo‘lgan oqava suvlar bilan sug‘orish.

22. Faoliyati natijasida oqava suvlar hosil bo‘ladigan xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar:

ifloslantiruvchi moddalarning suv obyektlari va joy relyefiga tashlash normativlariga rioya etilishini, shuningdek, ularni kamaytirish chora-tadbirlarining amalga oshirilishini ta’minlaydi;

yer usti va yer osti manbalaridan olinadigan suv miqdori hamda sifati, shahar suv ta’minoti tizimi yoki boshqa korxonaning suv ta’minoti tizimidan olinadigan suv hajmi hisobini, shuningdek, oqava suvlar tashlamalari (yer usti suv obyekti, joy relyefi, kanalizatsiya tizimi, alohida qazilgan o‘ralar, parlanish maydonlari, filtrlash maydonlari, sug‘oriladigan dehqonchilik dalalariga va boshqalarga) hisobini yuritadi;

oqava suvlarni tozalashga mo‘ljallangan uskunalar va inshootlardan foydalanish qoida va rejimlariga rioya qiladi;

xom ashyo, ishlab chiqarish mahsulotlari, sanoat va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish chiqindilari, qattiq va suyuq maishiy chiqindilarni saqlash idishlarining suv o‘tkazmasligini ta’minlaydi;

tuproq yuzasidagi ifloslangan suvlarning yer osti suv gorizontlariga sizib o‘tishining oldi olinishini ta’minlaydi;

neft va neft mahsulotlarini to‘plash tizimlarining germetikligini ta’minlaydi;

foydalanib bo‘lgan karyerlarning rekultivatsiya qilishni ta’minlaydi.

23. Shahar va boshqa aholi punktlarining kommunal kanalizatsiya tizimlariga abonentlarning mahalliy tozalash inshootlarida dastlab tozalamasdan:

abonentlarning tarkibida quvurlar, quduqlar, panjalarga tiqilib qoladigan yoki quvurlar, quduqlar devorlarida, panjaralarda o‘tirib qoladigan (metall zaki, to‘pon, ohak, qum, gips, metall qirindilari, hayvon qoldiqlari hamda kelib chiqishi organik bo‘lgan chiqindilar) moddalar, qurilish va maishiy chiqindilar, shuningdek, boshqa ishlab chiqarish va xo‘jalik chiqindilari bo‘lgan ishlab chiqarish oqavalarining;

kommunal-ekologik normalarda belgilanmagan shartli toza oqava suvlarni, tarkibida bo‘yoqlar bo‘lgan oqava suvlarni, sanoat korxonalar maydonlarida (yomg‘ir, qor va muz erigan, sug‘orish-yuvish suvlari) hosil bo‘ladigan yuza oqava suvlarni, ishlab chiqarish maydonlari va hududlarning (kanalizatsiya tizimiga umumiy yoki alohida tashlanadigan) sizot suvlar sathi pasaytishi tufayli hosil bo‘ladigan drenaj suvlarning;

kanalizatsiya-tozalash inshootlarining quvurlari va texnologik kommunikatsiyalariga yemiruvchan ta’sir ko‘rsatadigan moddalar, ishlab chiqarish oqava suvlarini biologik tozalashga to‘sqinlik qiluvchi konsentratsiyadagi zararli moddala, xavfli bakteriologik ifloslantiruvchi moddalar, erimaydigan ishlab chiqarish neft mahsulotlari, biologik jihatdan qiyin oksidlanadigan organik, yuzaga faol ta’sir ko‘rsatuvchi moddalar, shuningdek, mineral moddalarning;

suv obyektiga kelib tushadigan, sarfi va tarkibi ifloslantiruvchi moddalar hajmi va miqdorining ruxsat etilgan belgilangan normalaridan oshishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlari, harorati 40°C dan yuqori, suv muhitining ko‘rsatkichi rN 6,5 dan past yoki 9 dan yuqori bo‘lgan, kisloroddagi kimyoviy ehtiyoj darajasi (KKE) kisloroddagi biologik ehtiyojga (KBE₅) nisbatan 2,5-martadan ortiq bo‘lsa yoki KBE_to‘liq 1,5-marta – 500 mg/l.dan oshmaydigan, muallaq va qalqib chiquvchi moddalar 500 mg/l dan ortiq konsentratsiyalardan oshuvchi, kanalizatsiya tarmoqlariga tashlamalarning ruxsat etilgan cheklangan limitlari belgilanmagan moddalari bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlarining;

kanalizatsiya tarmoqlari va tozalash inshootlarida zaharli gazlar (oltingugurt vodorodi, oltingugurt uglerodi, sianidvodorodli kislota, oson uchuvchan aromatik uglevodorodlar bug‘lari va boshqalar) hamda boshqa portlash va yong‘in xavfi bo‘lgan, zaharli aralashmalar, konsentratsiyalangan qo‘r va kub eritmalarni hosil qilishga qodir bo‘lgan kislota, qaynoq aralashma, toksik va gazsimon moddalarni, xususan, erituvchilar (benzin, dietilli efir, dixlormetan, benzol va boshqalar) bo‘yoqlar, shuningdek, tarkibida radioaktiv moddalar bo‘lgan oqava suvlarning tashlanishi taqiqlanadi.

24. Tarkibida radioaktiv moddalar bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlarini qabul qilish uchun maxsus kanalizatsiya tizimi mavjud bo‘lmaganda, ular shahar yoki boshqa aholi punktining kommunal kanalizatsiya tizimiga radioaktiv moddalar va ionlashtiruvchi nurlanishning boshqa manbalari bilan ishlashning radioaktiv xavfsizlik normalari va sanitariya qoidalariga muvofiq qabul qilinadi.

25. Shaharlar va boshqa aholi punktlarining kommunal kanalizatsiya tizimlarida o‘zaro ta’siri emulsiyalar, zaharli yoki portlash xavfi bo‘lgan gazlar, shuningdek, katta miqdordagi erimaydigan moddalarni (misol uchun, tarkibida kalsiy yoki magniy tuzlari va ishqorli eritmalar; soda va nordon suv; natriy sulfidi va tarkibida ishqor, xlor va fenollar haddan tashqari ko‘p bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlari) hosil bo‘lishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan ishlab chiqarish oqava suvlarining qo‘shilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

26. Xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarini loyihalashtirish, qurish va ulardan foydalanishda o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlarini, shuningdek, ularning yashash va o‘sish joylarini saqlab qolish maqsadlarida:

o‘simliklarni yoqish, yovvoyi hayvonlar uchun xavfli bo‘lgan materiallar, xomashyo, kimyoviy moddalar, o‘simliklarni himoya qilish vositalari, mineral o‘g‘itlar va boshqa preparatlarni saqlash hamda qo‘llash, hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish talablarini hisobga olmagan holda, maishiy va ishlab chiqarish chiqindilarini utilizatsiya qilish, tashish va ko‘mish;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning yer uchastkalari va suvli akvatoriyasida ularning maqsadli vazifalariga zid bo‘lgan har qanday faoliyat;

hayvonlarning ommaviy ko‘chish (migratsiya) yo‘llarida maxsus o‘tish joylari bo‘lmagan to‘siq va inshootlar o‘rnatish;

xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarini qurishda so‘qmoqlar, hayvonlarning ko‘payish davrida daraxt-buta o‘simliklarini tozalash;

suv va suv bo‘yida yashaydigan hayvon va qushlarning ko‘payish, qishlash, va ommaviy to‘planish joylarida ifloslantiruvchi moddalarning ruxsat etilgan cheklangan konsentratsiyalaridan ortiqcha bo‘lgan oqava suv va chiqindilarni tashlash;

atrof-muhit muhofazasi sohasidagi maxsus vakolatli organning ruxsatisiz hayvonot va o‘simlik dunyosi obyektlarini olish;

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan hayvon va o‘simlik dunyosi obyektlarini olish, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan maqsadlarda olish bundan mustasno;

yovvoyi hayvonlarni o‘zboshimchalik bilan ko‘chirish, iqlimlashtirish va chatishtirish taqiqlanadi.

27. Xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarini loyihalashtirish va qurishda hayvonot dunyosi obyektlarini himoya qilish choralari, shu jumladan ularning ommaviy ko‘chish, ko‘payish va tullash, yosh hayvonlarni boqish, baliqlarni uvildiriq sochish, yosh baliqlarni boqish, o‘stirish va saqlash davrlarida ishlarni cheklash ta’minlanishi lozim.

28. Xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar hayvonot dunyosi obyektlarining ishlab chiqarish maydonlaridagi xavfli modda va xomashyolar ta’siridan nobud bo‘lishining oldini olish uchun:

materiallar, xomashyo va chiqindilarni atrofi to‘siq bilan o‘ralgan, maydonlari betonlangan va marzalangan yopiq kanalizatsiya tizimi mavjud bo‘lgan joylarda saqlashi;

xo‘jalik va ishlab chiqarish oqava suvlarini ishlab chiqarish maydonchasining o‘zida ishlov berish yoki keyinchalik utilizatsiya qilish uchun maxsus poligonlarga tashish uchun idishlarga joylashtirish;

idish va rezervuarlarni ularga hayvonlar tushib ketishining oldini olish maqsadida himoya tizimi bilan jihozlashi lozim.

29. Transport magistrallaridan foydalanuvchi transport vositalari egalari va tashkilotlar hayvonot dunyosi obyektlariga zarar yetkazilishining oldini olish choralarini ko‘rishga majburdir. Transport magistrallarida maxsus ogohlantiruvchi belgilar yoki transport harakati tezligini cheklovchi belgilar o‘rnatilishi lozim.

30. Transport magistrallari kichik daryo va soylar (yer usti suv havzalari) bilan kesishganda, baliq va yer ustida yashaydigan hayvonlarning erkin ko‘chib yurishi ta’minlanishi lozim.

31. Elektr uzatish liniyalari elektromagnit maydonining ta’siridan hayvonot dunyosi obyektlari o‘lishining oldini olish uchun ushbu liniyalar bo‘ylab sanitariya-himoya polosalari belgilanadi.

32. Elektr uzatish liniyalaridagi transformator podstansiyalari, ularning tarmoqlari va ishlaydigan mexanizmlari hayvonlarning podstansiya hududiga kirishini va ularni ushbu tarmoq va mexanizmlarga tushib qolishining oldini oluvchi qurilmalar (to‘siqlar, o‘rab turuvchi qoplama va boshqalar) bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.

Qushlar ommaviy ko‘chish joylarida ularning aloqa liniyalari bilan to‘qnashuvi tufayli o‘lishining oldini olish uchun havodagi aloqa sim tizimini yer osti kabel yoki radioreley bilan almashtirish tavsiya etiladi.

33. Suv havzalari va ochiq suv oqimlaridan suv olishda suv va suv bo‘yida yashaydigan hayvonlarning nobud bo‘lishining oldini oluvchi chora-tadbirlar ko‘zda tutilishi lozim.

34. O‘zbekiston Respublikasi hududidagi o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlaridan foydalanish, shu jumladan yo‘q bo‘lib ketish xavfi bo‘lgan yovvoyi flora va faunaning turlari bilan xalqaro savdo (SITES) belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

35. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan o‘simliklar, hayvonlar va boshqa organizmlar turlari yashash joylari saqlab qolinishi lozim.

36. Tabiatdan foydalanuvchilar hayvonot dunyosi obyektlarining ovlanadigan turlarini ovlash va dorivor o‘simliklarni yig‘ish qurol va usullarini qo‘llashning ruxsat etilgan qoidalari, muddatlari va ro‘yxatiga rioya etishlari kerak.

37. Tabiatdan foydalanuvchilar hayvonot dunyosi obyektlarini ovlash va tutqunlikda saqlash shartlari va qoidalariga rioya qilishlari lozim.

38. O‘rmondan foydalanish bilan bog‘liq faoliyatni amalga oshirishda tabiatdan foydalanuvchilarga:

tuproqlar eroziyasining rivojlanishiga hamda o‘rmonlar holatiga va ularning qayta tiklanishi, shuningdek, suv va boshqa tabiiy obyektlarning holatiga normadan ortiq boshqa salbiy ta’sirlarga olib keladigan usullar bilan ishlarni amalga oshirish;

o‘rmonlarning himoya xususiyatlari, yong‘inga qarshi, ekologik va sanitar holati, shuningdek, ularni qayta tiklash sharoitlari yomonlashuviga sabab bo‘ladigan ishlarni amalga oshirish;

ekotizimlar va o‘rmonlarni qayta tiklash holatiga zararli ta’sirning oldini olish qurilmalari bilan ta’minlanmagan yangi va rekonstruksiya qilingan obyektlarni ishga tushirish;

yog‘ochni yo‘qotish, ishga yaroqli yog‘och-taxtani o‘tinga chiqarish va undan maqsadsiz foydalanish;

bino, inshoot va kommunikatsiyalarni qurishda ishlab chiqarish-texnik zarurat talab etmasa, daraxt va butalarni kesish;

milliy tabiat bog‘lari, buyurtmaxonalar, tabiat yodgorliklari o‘rmonlarida, ilmiy va tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rmonlar, o‘rmon parklar, shahar o‘rmonlari, yashil hududlarning o‘rmonzor parklari qismlarida, aholi punktlari va sanoat markazlari atroflarida, davlat o‘rmon polosalarida, eroziyaga qarshi o‘rmonlarda, daryo, ko‘l va boshqa suv obyektlarining qirg‘oq bo‘ylaridagi o‘rmonlarning man etilgan polosalarida ikkilamchi ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rmon materiallarini tayyorlash, mol boqish, yog‘och bo‘lmaydigan o‘rmon mahsulotlarini sanoat usulida tayyorlash;

tayyorlash va olib chiqish muddatlari tugagandan so‘ng kesish joylarida chala kesilgan va tayyorlangan yog‘ochlar qoldiqlarini qoldirish taqiqlanadi.

O‘rmon qonunchilik hujjatlari buzilgan hollarda, shuningdek, o‘rmonlar va boshqa tabiiy obyektlarni muhofaza qilish, himoya qilish va qayta tiklash maqsadlarida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda o‘rmondan foydalanish huquqi cheklanishi, vaqtincha to‘xtatilishi yoki taqiqlanishi mumkin.

39. O‘rmondan doimiy foydalanuvchilar:

o‘rmonlar, muhofazasi, himoyasi, ulardan oqilona foydalanish va ularning qayta tiklanishini ta’minlash;

o‘rmonlarning davlat hisobini yuritish;

ishlarni o‘rmonlar holati va ularni qayta tiklash holatiga, tuproqlar, hayvonot dunyosi, shuningdek, suv va boshqa tabiiy obyektlarning holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishga yo‘l qo‘yilmaydigan usullar bilan amalga oshirish;

o‘rmondan foydalanganlik uchun to‘lovni o‘z vaqtida belgilangan tartibda amalga oshirish;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar rejimini ta’minlashga;

o‘rmondan boshqa foydalanuvchilarning haq-huquqlarini buzmaslikka majburdir.

O‘rmondan doimiy foydalanuvchilar qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va boshqa majburiyatlarni ham olishlari mumkin.

O‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilar:

o‘zlariga berilgan yaylovlar, pichanzorlar va boshqa o‘rmon yerlaridan oqilona foydalanish;

ishlarni o‘rmonlarning holati va ko‘payishiga, tuproq, yovvoyi tabiatning holatiga, shuningdek suv va boshqa tabiiy obyektlarga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydigan usullarda amalga oshirish;

ishlarni o‘rmonlar holati va ularni qayta tiklash holatiga, tuproqlar, hayvonot dunyosi, shuningdek, suv va boshqa tabiiy obyektlarning holatiga salbiy ta’siriga yo‘l qo‘ymaydigan usullar bilan amalga oshirish;

o‘rmondan foydalanganlik uchun to‘lovni o‘z vaqtida belgilangan tartibda amalga oshirishga;

o‘rmondan boshqa foydalanuvchilarning haq-huquqlarini buzmaslikka majburdir.

O‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilar qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va boshqa majburiyatlarni ham olishlari mumkin.

40. Tuproq qoplamining buzilishi bilan bog‘liq ishlar amalga oshirilayotganda keyinchalik yerni biologik rekultivatsiyalash yoki unumdorligi past yerlarda foydalanish uchun tuproqning unumdor qatlami olinishi, saqlanishi lozim.

41. Vaqtincha kirish yo‘llari qurilishi mahalliy tabiiy sharoitlar hisobga olingan holda, mavjud yo‘l tarmog‘idan imkon qadar foydalangan holda amalga oshiriladi.

42. Transport va maxsus texnika, o‘simlik va tuproq qoplami buzilishini keltirib chiqarmaydigan xavfsiz harakatni ta’minlaydigan, faqat maxsus qurilgan yo‘llardan harakatlanadi.

43. Yer osti boyliklaridan foydalanish bilan bog‘liq faoliyat amalga oshirilganda, tabiatdan foydalanuvchilarga:

aholi punktlarida atmosfera havosini chang, zararli gazlar, badbo‘y anqiydigan moddalar bilan ifloslantiruvchi manba hisoblangan jinslar uyumlari va chiqindi saqlagichlarni joylashtirish;

yer osti boyliklaridan o‘zboshimchalik bilan foydalanish;

yer usti va yer osti boyliklari yaxlitligini buzish bilan bog‘liq bo‘lgan ishlarni davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi olingunga qadar bajarish;

davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi olingunga qadar yer yuzasi va uning qa’ri butunligini buzish bilan bog‘liq ishlarni bajarish;

foydali qazilmalar joylashgan maydonlarda o‘zboshimchalik bilan qurilishlar qilish hamda ushbu yer maydonlaridan boshqa maqsadlarda foydalanish;

agar yer osti boyliklarining holati odamlar hayoti va sog‘ligiga xavf tug‘dirsa, ulardan foydalanish bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish;

tog‘-kon ajratmasidan tashqarida foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan maqsadlarda foydali qazilma konlarini qazish va yer qa’ridan foydalanish;

alohida ilmiy va madaniy qimmatga ega bo‘lgan noyob geologik ochiq tog‘ jinslari, mineralogik hosilalar, palenontologiya obyektlari va boshqa yer qa’ri uchastkalarining yaxlitligini buzadigan har qayday faoliyat;

yer qa’ri belgilangan tartibda davlat ro‘yxatiga olinmagan holda, uni geologik jihatdan o‘rganish ishlarini amalga oshirish man etiladi.

Yer qa’rining alohida uchastkalaridan foydalanish aholi punktlari, shaharlar atrofidagi yashil zonalar, sanoat, transport, aloqa obyektlari, yer osti suvlarini olish joylari va ularning muhofaza zonalari, shuningdek, boshqa muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning belgilangan chegaralarida cheklanishi yoki taqiqlanishi mumkin.

44. Yer qa’ri va foydali qazilmalardan:

yer osti boyliklari va foydali qazilmalarni va tegishli tabiiy resurslarni qazib olishda ulardan kompleks va tejamkorlik bilan foydalanishni, shuningdek, atrof-muhit va yer qa’ri ifloslanishining oldi olinishini ta’minlash;

foydali qazilmalarni qazib olish chog‘ida buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish;

qayta tiklanadigan foydali qazilmalardan faqat tabiiy yangilanish chegarasidagina foydalanish;

yer qa’ri va keng tarqalgan foydali qazilmalardan foydalanish borasida belgilangan qoidalarga rioya qilish;

foydali qazilma konlarini o‘zlashtirish loyihalariga, shuningdek, mineral xomashyoni qazib olish va qayta ishlash korxonalarini qurish, rekonstruksiya qilish va kengaytirish loyihalariga davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi mavjudligi;

yer qa’ri uchastkalaridan foydalanish huquqini beradigan ruxsatnomaning yoki yer qa’ri uchastkalarining foydalanishga berilishi ko‘zda tutilgan mahsulot taqsimoti haqidagi kelishuvning mavjudligi;

atrof-muhitga minimal ta’sirni ta’minlaydigan foydali qazilmalar yuzini ochishda hamda sig‘imli jinslar uyumlari, foydali qazilmalarni qayta ishlashdan qoladigan chiqindilar to‘planadigan joylar, konlardan chiqqan yaroqsiz jinslar uyumlarini joylashtirish sharti bilan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.

45. Yer qa’ridan foydalanuvchilar:

yer qa’ridan belgilangan maqsadga muvofiq foydalanish;

ishlarni yer qa’ridan foydalanish loyihasiga muvofiq amalga oshirish;

yer qa’rini to‘liq geologik o‘rganish, undan oqilona, kompleks foydalanish va muhofaza qilish;

konlarning boy uchastkalarini tanlab qazilishiga, mineral xomashyoni qazib olish va qayta ishlashda normadan ortiq yo‘qotishlarga yo‘l qo‘ymaslik;

foydali qazilmalar zaxiralarining holati va harakatini, ularning yo‘qotilishi va nobudgarchiligi hisobga olinishi, shuningdek, o‘z vaqtida qayta hisoblab chiqilishini, qayta tasdiqlanishi va hisobdan chiqarilishi;

bir vaqtning o‘zida qazib olinadigan, ammo vaqtincha foydalanilmaydigan foydali qazilmalarni saqlash va hisobga olish;

suv olish joylari uchastkalarida va ularga tutash hududlardagi yer osti suvlarining rejimi bo‘yicha kuzatuvlar amalga oshirilishi;

yer osti suvlari muhofazasini nazorat qiluvchi organlarni yer osti suvlari holatining o‘zgarishi to‘g‘risida zudlik bilan xabardor qilish;

yer osti boyliklaridan foydalanish bilan bog‘liq ishlarning xavfsiz amalga oshirilishi, avariyalarni bartaraf etish rejalarining ishlab chiqilishi;

atrof tabiiy muhitni, bino va inshootlarni yer qa’ridan foydalanish bilan bog‘liq ishlarning zararli ta’siridan muhofaza qilish;

yer qa’ridan foydalanish jarayonida geologik, marksheyderlik va boshqa hujjat yuritilishi va uning saqlanishi;

yer osti boyliklari to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek, foydali qazilmalar zaxiralarining holati va harakati, ularning tarkibidagi komponentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarning Davlat geologiya va mineral resurslar qo‘mitasi huzuridagi Davlat geologiya jamg‘armasiga taqdim etilishi;

yer qa’ridan foydalanishda buzilgan yer uchastkalarining keyinchalik ulardan foydalanish uchun yaroqli holatga keltirilishi;

yer qa’ridan foydalanganlik uchun to‘lovlar o‘z vaqtida to‘lanishini ta’minlashga majburdir.

46. Chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish sohasida ekologik xavfsizlik talablariga rioya qilish maqsadida:

ushbu Texnik reglament va maxsus texnik reglamentlar bilan belgilangan talablarga muvofiq chiqindilarni zararsizlantirish va xavfsiz joylashtirilishning texnik vositalari bilan jihozlanmagan xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarini ishga tushirish;

atrof-muhit uchun xavflilik toifasi belgilanmagan chiqindilarni ishlab chiqarish va ular bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish;

saqlash va ko‘mib tashlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi hududiga chiqindilarni, shu jumladan chetdan radioaktiv chiqindilarning har qanday turlarini olib kirish;

O‘zbekiston Respublikasida utilizatsiya qilish uchun tegishli texnologiyalar mavjud bo‘lgan chiqindilarni ko‘mib tashlash;

chiqindilarni aholi punktlari yerlarida, tabiatni muhofaza qilish, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya maqsadlariga mo‘ljallangan yerlarda va moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yerlarda, aholining hayoti va sog‘ligiga, shuningdek, tabiatni muhofaza qilish obyektlariga hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga zarar yetkazish xavfiyuzaga kelishi mumkin bo‘lgan boshqa joylarda saqlash va zararsizlantirish;

atrof-muhitda qattiq va suyuq chiqindilarni ruxsatsiz joylashtirish;

sanoat va maishiy chiqindilarni maxsus texnik moslamalarsiz zararsizlantirish;

ko‘milgan chiqindilarni o‘zboshimchalik bilan chiqarib olish;

maishiy chiqindilarni (hujjatda nazarda tutilmagan) tashish uchun mo‘ljallanmagan transport vositalarida, shuningdek, maishiy chiqindilarni tashish bilan bog‘liq bo‘lmagan shaxslar kuzatuvida tashish, yirik gabaritli maishiy chiqindilar va qurilish chiqindilari, shuningdek, daraxt va butalarni kesish hamda agrotexnik ishlov berishda hosil bo‘ladigan chiqindilar (daraxt va buta shox-shabbalari, kesish ishlari qoldiqlari va boshqalar) bundan mustasno.

47. Yer qa’rida chiqindilarni fuqarolarning hayoti va sog‘ligi, atrof-muhit xavfsizligini, tabiiy resurslar saqlanishini ta’minlash talablariga rioya etgan holda, faqat maxsus tadqiqotlar natijalariga ko‘ra ayrim hollardagina ko‘mib tashlashga ruxsat etiladi.

48. Chiqindilarni qayta ishlash, ularni poligonlarda ko‘mib tashlash va saqlash davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi bo‘lgan taqdirda amalga oshiriladi.

49. O‘zbekiston Respublikasi hududida chiqindilarni ko‘mish va utilizatsiya qilish joylari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘plash, qayta ishlash, saqlash va tahlil qilishni ta’minlash maqsadida xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar chiqindilarni ko‘mish va utilizatsiya qilish obyektlarining Davlat kadastri yagona tizimiga kiritilishini majburiy tartibda ta’minlaydi.

Chiqindilarni ko‘mish va utilizatsiya qilish joylari davlat kadastri qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yuritiladi.

50. O‘zbekiston Respublikasi hududida hosil bo‘ladigan chiqindilar pasportlanishi lozim.

Chiqindi pasporti chiqindining har bir turi uchun yuridik shaxslar tomonidan tuziladi. Ishlab chiqarish texnologiyasi bilan bog‘liq tarzda chiqindining o‘ziga xos xususiyatlari o‘zgargan hollarda, chiqindi pasportiga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritiladi.

Chiqindilarni pasportlash tartibi qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

51. Chiqindilarning O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishiga aholining hayoti va sog‘ligi hamda atrof tabiiy muhit xavfsizligini ta’minlash sharti bilan ularni faqat qayta ishlash va utilizatsiya qilish uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.

Chiqindilarni O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirish va uning hududidan olib chiqishni tartibga solish qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

52. Xavfli chiqindilar ularning qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda berilgan ekologik sertifikati hamda ruxsatnoma mavjud bo‘lgan taqdirda, maxsus jihozlangan transport vositalarida tashiladi.

53. Oldi-sotdi, eksport-import operatsiyasi obyekti bo‘lgan chiqindilar, shuningdek, tashilishi kerak bo‘lgan xavfli chiqindilar chiqindi bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish sohasidagi sanitariya normalari va qoidalariga, ekologik normativlarga muvofiqlik bo‘yicha ekologik sertifikatlashdan o‘tkazilishi kerak va uning natijalariga ko‘ra chiqindilarning mulkdorlariga ekologik sertifikat beriladi.

Chiqindilarni ekologik sertifikatlash tartibi qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

54. Xo‘jalik va boshqa faoliyat obyektlarini loyihalashtirish, qurish, ulardan foydalanish, rekonstruksiya qilish, konservatsiyalash va tugatishda qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq chiqindilarni saqlash uchun jihozlangan maydonchalar nazarda tutilishi lozim.

55. Xavfli chiqindilar ularni to‘plash, saqlash, utilizatsiya qilish, ko‘mish va/yoki yo‘q qilish joylariga:

xavfli chiqindilar pasporti mavjud bo‘lganda;

maxsus jihozlangan va maxsus belgilar bilan ta’minlangan transport vositalari mavjud bo‘lganda;

xavfli chiqindilarni tashish va topshirish uchun tashiladigan xavfli chiqindilar miqdori, tashish maqsadlari va manzili ko‘rsatilgan hujjatlar mavjud bo‘lganda tashiladi.

56. Xavfli chiqindilar ushbu Texnik reglament talablari hisobga olingan holda, texnologik jarayonlar yordamida zararsizlantiriladi.

57. Chiqindilarni joylashtirish obyektlarida chiqindilarni saqlashda (ko‘mishda) keyinchalik ishlov berish, yuklash, tashish, tushirish, utilizatsiya qilish va yo‘q qilish ishlarini amalga oshirish maqsadida ularning alohida saqlash talablari ta’minlanishi lozim.

58. Yuridik shaxslar:

chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish sohasida belgilangan sanitariya normalari va qoidalariga, ekologik normativlarga rioya etishi;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda chiqindilarning hisobini yuritishi, ular to‘g‘risida hisobot taqdim etishi;

chiqindilarning fuqarolar hayoti va sog‘ligi, atrof-muhit uchun xavflilik darajasini belgilangan tartibda aniqlashi;

chiqindilarning hosil bo‘lish normativlari va ularni joylashtirish limitlari loyihalarini ishlab chiqishi;

aholi punktlarining umumiy foydalanishdagi yerlariga, yo‘llarning chetiga, qatnov qismiga qurilish va maishiy chiqindilar tashlanishi hamda to‘planishining oldini olishi;

chiqindilar to‘planishini ta’minlashi, o‘ziga tegishli bo‘lgan binolarga yaqin yoki tutash hududlarda qattiq maishiy chiqindilarni to‘plash va vaqtincha saqlash uchun konteynerlar (qutilar) o‘rnatishi;

resurs qimmatiga ega va utilizatsiya qilinishi lozim bo‘lgan chiqindilarning tegishli darajada saqlanishini ta’minlashi hamda ularning yo‘q qilinishi va buzilishiga yo‘l qo‘ymasligi;

o‘zining mulki bo‘lgan chiqindilarning utilizatsiya qilinishiga doir texnologiyalarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish choralarini ko‘rishi;

chiqindilarning aralashib ketishiga yo‘l qo‘ymasligi, ishlab chiqarish texnologiyasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

chiqindilarning belgilanmagan joylarda yoki obyektlarda saqlanishi, qayta ishlanishi, utilizatsiya qilinishi va zararsizlantirilishiga, shuningdek, bunday joylarga yoki obyektlarga joylashtirilishi hamda tashlanishiga yo‘l qo‘ymasligi;

chiqindilarni maxsus texnik moslamalarni qo‘llamagan holda yoqib yubormasligi;

sanitar tozalash infratuzilmasi obyektlarini joylashtirish va ulardan foydalanish bo‘yicha talablarni buzmasligi;

chiqindilar joylashtirilgan o‘z obyektlarining sanitariya va ekologik holatini nazorat qilish;

chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish vaqtida holati buzilgan yer uchastkalarida rekultivatsiya ishlarini o‘tkazishi;

chiqindilarni mumkin qadar ko‘proq utilizatsiya qilish, ularni chiqindilarni to‘plash, saqlash va utilizatsiya qilish bilan shug‘ullanuvchi boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga realizatsiya qilish yoki berish chora-tadbirlari kompleksini amalga oshirishi, shuningdek, utilizatsiya qilinmaydigan chiqindilar ekologik jihatdan xavfsiz tarzda zararsizlantirilishini ta’minlashi;

mahalliy davlat hokimiyati organlariga, chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organlariga ruxsat olinmagan tarzda atrof-muhitga chiqindilar chiqarilganligi holatlari to‘g‘risida va ko‘rilgan choralar haqida belgilangan tartibda axborot taqdim etishi;

chiqindilarni joylashtirganlik uchun belgilangan tartibda kompensatsiya to‘lovlari to‘lashi;

chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish natijasida fuqarolarning hayoti, sog‘ligi va mol-mulkiga, atrof-muhitga, yuridik shaxslarga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplashi shart.

Yuridik shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirish sohasida boshqa majburiyatlarni ham olishi mumkin.

59. Chiqindilarni ma’lum bir vaqt davomida nazoratda saqlash maqsadida, binolar, inshootlar yoki hududdan ajratilgan ruxsat etilgan uchastkaga (chiqindilarni joylashtirish obektlarida) joylashtiriladi, bu chiqindilar partiyasiga tegishli hujjatlarda aks ettiriladi.

60. Mahsulotlar va ishlab chiqarish hamda iste’mol chiqindilarini ishlab chiqarish, saqlash, tashish, va utilizatsiya qilish jarayonlarining ekologik xavfsizlik talablariga muvofiqligini baholash ushbu Texnik reglamentning tartibga solinadigan obyektlarining ekologik xavfsizlik talablariga muvofiqligini aniqlash uchun belgilanadi.

61. Ushbu Texnik reglamentni qo‘llash uchun mahsulotlar, xizmatlar, mahsulotni ishlab chiqarish, saqlash, tashish, utilizatsiya qilish jarayonlarining muvofiqligini baholashning quyidagi shakllariga yo‘l qo‘yiladi:

davlat ekologik ekspertizasi;

ekologik sertifikatlashtirish (ekologik xavfli mahsulot va chiqindilar uchun).

Ekologik xavfsizlik talablari buzilishi natijasida aholidan asosli murojaatlar bo‘lgan taqdirda, Texnik reglament talablariga rioya etilishi yuzasidan jamoat ekologik ekspertizasi o‘tkazilishi mumkin.

62. Ushbu Texnik reglamentning tartibga solinadigan obyektlarining muvofiqligi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va O‘zbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq baholanadi.

63. Texnik reglament talablariga rioya etilishi bo‘yicha davlat nazorati O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, shuningdek, davlatning vakolatli boshqa organlari tomonidan o‘z vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

64. Ushbu Texnik reglament kuchga kirgan paytdan boshlab, O‘zbekiston Respublikasi hududida amalda bo‘lgan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va mahsulotlarni ishlab chiqarish, saqlash, tashish, utilizatsiya qilish texnologik jarayonlarining ekologik xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha belgilanadigan talablar Texnik reglamentga muvofiqlashtirilguniga qadar Texnik reglamentga zid bo‘lmagan holda qo‘llaniladi.

65. Ushbu Texnik reglament kuchga kirgunga qadar O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi tegishli vazirliklar va idoralar, ilmiy va ta’lim muassasalari bilan birgalikda iqtisodiyotning turli sohalari uchun atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha eng yaxshi qulay texnologiyalarning yangilanadigan reyestri (ma’lumotnomasini) ishlab chiqilishi va yuritilishini tashkil qiladi.

Reyestrdagi ma’lumotlar manfaatdor tomonlarning ko‘rib chiqishi uchun ochiq bo‘ladi.

66. Iqtisodiyotning turli tarmoqlari uchun eng yaxshi qulay texnologiyalar reyestrini (ma’lumotnomasini) yaratishda bunday texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha xorijiy tajriba, qonunchilikda belgilangan tartibda xo‘jalik yurituvchi va boshqa subyektlar materiallaridan foydalanish mumkin”.